Ramaphosa se ANC-vyande word meerPres. Cyril Ramaphosa (Foto: Phando Jikelo/ANA) Te midde van die lof wat hy wyd en syd van buite die ANC inoes vir die rol wat hy gespeel het in oudminister Malusi Gigaba se bedanking, is vyande binne die ANC besig om hul byle te slyp vir pres. Cyril Ramaphosa. Hierdie naweek het drie van Ramaphosa se politieke vyande in die ANC – Gigaba, oudpres. Jacob Zuma en Ace Magashule (die party se sekretaris-generaal) – openlik aangedui hulle gaan terugveg teen diegene wat na hul mening hul eer onregmatig beswadder het. Gigaba, wat in herhaalde verskynings voor die parlement se portefeuljekomitee oor binnelandse sake allerlei benoude spronge uitgehaal het om aanspreeklikheid te ontduik, wil nou skielik met mag en mening sy saak stel in sy tuisprovinsie, KwaZulu-Natal. In ‘n bykans presiese eggo van hul belofte dertien jaar gelede aan nog ‘n KwaZulu-Nataller, Jacob Zuma (ná sy afdanking as adjunkpresident), het die KwaZulu-Natalse ANC hierdie naweek vir Gigaba ‘n helde-ontvangs gegee en onderneem om hom die geleentheid te bied om sy kant van die saak te stel. As Gigaba se gedrag tot op datum as maatstaf geneem word, kan KwaZulu-Natallers hulle gereed maak vir woeste aanvalle op Gigaba se opponente en vae maar sterk bewoorde bewerings oor komplotte teen hom, eerder as antwoorde oor sy verhouding met die Guptas of die meineed en ondergrawing van die Grondwet waaraan die konstitusionele hof hom skuldig bevind het. Zuma het die naweek voortgegaan om sy rol as gewaande slagoffer van ‘n reusekomplot te speel, en het op duistere en dreigende wyse nogmaals gewaarsku dat hy dit sal doen waartoe hy nooit juis kom nie, om die beweerde samesweerders teen hom by die naam te noem en sy kant van die saak reguit te stel. Asof uit dieselfde sangboekie het Magashule die naweek in ‘n onderhoud met die koerant City Press min of meer dieselfde beswering en belofte gedoen: Hy sal, wanneer die tyd reg is, terugveg en die komplot teen hom ontbloot. Wat alles dui op hoe swak Ramaphosa se posisie in veral drie provinsiale ANC-strukture is: KwaZulu-Natal, Magashule se Vrystaatse hartland, en Noordwes, waar oudpremier Supra Mahumapelo steeds lang skadu’s van invloed gooi. Voeg hierby Mpumalanga, wat ook maar net so lank aan Ramaphosa se kant is as wat hy mooi maak met die gekompromiteerde adjunkpresident David Mabuza, Mpumalanga se kragman. Op ‘n ander manier is dit moontlik dat die situasie in die ANC besig is om, in ander omstandighede as destyds, op te bou tot die tipe interne ANC-verdeeldheid wat oudpres. Thabo Mbeki in 2007 die leierskap van die ANC gekos het – ŉ onsamehangende koalisie van ontevredenes wat in eiebelang en op onseker morele gronde saamspan teen hul partyleier. Ramaphosa loop dus op ‘n politieke spanningsdraad vanwaar hy hard kan val, en alle ingeligte Suid-Afrikaners hou sy vertoning stip dop.