Die spel van die liefde in die natuur
Ek min jou,
Foto deur TheAlphaWolf
Dit is op hierdie bladsy
by Wikimedia Commons op die w�reldwye web uitgeplaas en TheAlphaWolf
vergun gebruik ingevolge die bepalings van die GNU Free Documentation License, Weergawe 1.2 of enige latere weergawe wat deur die Free Software Foundation gepubliseer word
Dis �n pik-soentjie van �n ander aard wanneer twee budjies of grasparkiete mekaar liefkoos. Eintlik is dit geen pik nie, maar �n bindende lief­desbetuiging waar hul tog so geluksalig hul snawels in mekaar sluit. Geen wonder die Engelse noem hulle �lovebirds� nie. S� tel die hofmakery en minnetale van diere�elk na sy aard�onder die mees fassinerende verskynsels in die natuur...
Aanskou die pou wat nou wil trou!
BO: Miskien die beroemdste hofmaker van al die diere op aarde: die poumannetjie. Hierdie poghans van �n vryer laat sy stertvere kwistig en kleurig agter hom laat uitwaaier om die wyfies in sy omgewing van stomme verrukking te laat swymel.
Foto: APHIS / U.S. Department of Agriculture
Skoon uit sy vel van verliefdheid?
BO: Ons weet nie regtig waarom walvisse soos hierdie boggel­rugwalvis sulke skouspelagtige spronge uit die water maak nie, maar geleerdes reken dit kan �n manier wees om �n �geliefde� te imponeer.
N die ysige Noordpoolgebied speel twee ysbere warmpies neusie-neusie. In die snikhete Afrika bespuit twee olifante mekaar ewe koeltjies met modder en water. En in die Atlantiese Oseaan baljaar twee dolfyne in die golwe.
REGS: Dolfyne kerjakker in die see.
Foto: Lori Mazzuca / NOAA
Jy dink miskien dat hierdie diere se doen en late niks gemeen het nie, maar eintlik is hulle almal met dieselfde ding besig. Dit is die spel van die liefde in die natuur.
Hofmakery onder diere is nie so eenvoudig soos dit dalk lyk nie. Nadat �n mannetjie �n moontlike wyfiemaat gevind het, moet die k�rel boonop seker maak dat sy hom darem as waardig genoeg vir haar beskou. Verskillende diere het dan ook hul eie unieke liefdesblyke en minnetale om met paartyd die spel van die liefde te speel.
Om �n geskikte maat te vind is nie altyd so eenvoudig nie, veral nie vir die alleenlopers in die diereryk nie. �n Wesp het dalk in sy hele lewe nog nooit �n ander wesp gesien nie, maar nou soek hy freneties na �n skoonheid met �n perdebylyfie. Sowel die mannetjie as die wyfie moet vrugbaar wees en gereed wees om te paar. Die wyfie is gewoonlik lugtig en die mannetjie aggressief.
Om hierdie probleme te bowe te kom het die onderskeie spesies verskillende maniere van doen om hul luime soos vrees te onderdruk en die paringsdrang te versterk. Dit kan wissel van ingewikkelde rituele en �n pronkerige seksuele vertoon tot eenvoudige sintuiglike seine.
Die hofmakery van die vo�ls is die skouspelagtigste van di� van al die diere. Baie eendsoorte maak byvoorbeeld drinkgebare en stryk hul vere glad, alles dramaties beklemtoon deur hul kleurryke en elegante kopvere en opgehewe vlerke. Die volstruiswyfie sal met �n teatrale hoogtrap-dans by die mannetjie kom vlerksleep.
O, moe-oe-oe-oe-oet my nie verlaat nie... BO: Laysan-albatrosse (Phoebastria immutabilis) wat wyd verspreid oor die noordelike Stille Oseaan voorkom, het �n baie interessante paringsritueel. Die �dans� word veral gekenmerk deur die snawels hemelwaarts te lig, terwyl die mannetjie en wyfie saam-saam roep. Die roepgeluid klink soos �moe�. Foto: Jill Awkerman, The Albatross Project, Wake Forest University / via U.S. National Science Foundation
Daarteenoor sal motwyfies bloot �n sterk reuk genaamd feromoon afskei om motmannetjies binne �n straal van drie tot vier kilometer aan te lok. Die mannetjies onder die vuurvliegies gebruik weer �n reeks ligflitse om wyfies na hulle toe te trek.
Die mannetjies van die spinnekoppe en hottentotsgotte loop gedurig gevaar dat die wyfies hulle kan opvreet. Selfs gedurende die paring kan die wyfie die mannetjie bydam en sy kop summier afbyt. Daarom gebeur dit dat die mannetjies soms die wyfies se aptyt probeer demp. Een soort spinnekop, Pisaura mirabilis, nader byvoorbeeld die wyfie met �n geskenk: hy bied haar ewe romanties �n vlieg aan wat in sy toegedraai is.
Baiekeer gaan die hofmakery met �n magstryd gepaard. Die mannetjie, wat sy gebied opge�is het, is vyandig teenoor indringers. Hy kan verwoed vir sy wyfie veg, maar die stryd duur nooit lank nie, omdat dit nle vir die sterkste dier moeilik is om homself te bewys nie.
Die uiteinde is selde noodlottig omdat die geveg om die liefde �n sportiewe ritueel eerder as �n saak van lewe en dood is.
Baie dikwels, in �n trop, sal die mannetjie wat gewen het met al die wyfies paar. �n Leeu-gesin bestaan uit een mannetjie met �n harem van leeuinne en hul welpies.
BO: Die mandril van Guinee, ook die woud­duiwel genoem, is �n neef van die bobbejaan. Min mense sal egter stry dat hy �n goeie entjie leliker as ons bekende sekelstert is. Maar al sou jy jou �n aap skrik as jy �n mandril-mannetjie soos hierdie een �rens in die vrye natuur raakloop, is hy in sy rooineus-mondering vir die wyfies van sy soort die aan­treklikste k�rel op aarde. Hy is gewoonlik maar �n valerige kalant (REGS), maar wanneer die liefdesgogga hom gebyt het, verander Adoons vir die wyfies in �n Adonis. Dan raak sy neus �l rooier en sy wange �l blouer, en rooi kolle slaan op sy gewrigte en enkels uit. Praat van �n flambojante vryer!
Foto bo: U.S. National Institutes of Health
Foto regs: Malene Thyssen,
Attribution ShareAlike 2.5-lisensie en die volgende skakel versoek:
Die gompou-mannetjies op die grasvlaktes van Afrika voer �n indrukwekkende dans met trillende krete uit wanneer hulle kom vry. Die wyfies staan by om te kyk en te beoordeel. Wanneer hulle die beste danser gekies het, gaan sit hulle voor hom. Net hy sal �n pa wees.
Baie diere re�l instinktief hul paring s� dat die kleintjies vroeg in die lente in die w�reld sal kom wanneer daar oorgenoeg kos is en hulle die beste kans het om te oorleef. �n Verandering in die weer kan ook tot �n hofmakery lei. Visse sal reageer as die water warmer word. Paddas l� hul eiers wanneer die re�n begin val.
S� sien ons in die groot verskeidenheid van die skepping �n vervulling van byvoorbeeld die se�n in Genesis 1: "Wees vrugbaar, word baie en bewoon al die waters van die see. En laat die vo�ls baie word op die land..."
Die spel van die liefde verseker ook die voortbestaan van ons natuur.
Stuitige stertjie... �n liefdesdriehoek om oor te bl�r...