Deurbraak kom ‘binnekort’ in moord op boerErnst Human (Foto: Verskaf) ŉ Kruis is verlede naweek vir Ernst Human (87), wat in Februarie vanjaar op sy perseel (kleinhoewe) in die Vaalharts-omgewing in die Noord-Kaap vermoor is, by die Witkruismonument in Limpopo geplant. Die kruis staan nou saam met Attie Jooste, asook Dan (83), Breggie (73) en Elzabie Brand (54) se kruise – almal boere wat in die Vaalharts-omgewing vermoor is. Elkeen van dié moorde het inwoners van hierdie omgewing diep geskok omdat plaasmoorde hier voorheen amper ongekend was. Pierre Loock en Kiewiet Swanepoel, lede van die Vaalharts-veiligheidsgroep by die Q&R-persele waar Human gewoon het, het op 3 September sowat 1500 km afgelê om Human se kruis by die Witkruismonument te plant. Hier staan reeds sowat 2 570 kruise vir gestorwe boere. Hulle het ook Bets Olivier (65) – wat verlede maand op ŉ plaas in Olifantshoek in die Noord-Kaap vermoor is – se kruis geplant. Kiewiet Swanepoel (links) en Pierre Loock (regs) het op 3 September duisende kilometers afgelê om Human se kruis by die Witkruismonument te plant (Foto: Verskaf) Ná agt maande is daar nog geen inhegtenisnemings in verband met Human se moord gemaak nie, het kapt. Sergio Kock, polisiewoordvoerder, bevestig. Volgens Loock en Swanepoel hoop hulle egter dat daar binnekort ŉ inhegtenisneming sal volg. Skoktoneel Die polisie is die aand van Human se moord na sy perseel ontbied (Foto: Verskaf) Loock en Swanepoel was op die toneel toe Human se liggaam op 12 Februarie in sy huis op sy perseel gevind is. Daar is onraad vermoed toe vriende nie Saterdagaand vir Human in die hande kon kry nie. “Sy familie bel hom elke oggend en ek bel hom elke aand om te hoor of als in orde is. Dit het al voorheen gebeur dat oom Ernst vergeet om sy selfoon te antwoord,” vertel Loock. “Ons was besorgd oor hom omdat hy ŉ sagte teiken is. Hy is bejaard en weerloos.” Loock was omstreeks 19:45 onderweg na Human se huis om te gaan kyk of alles pluis is toe hy die oproep ontvang het dat “bloed in oom Ernst se huis gevind is”. By die huis het Loock, Swanepoel en ander boere van die gemeenskap deur ŉ groot venster na binne die huis met ŉ flits gelig en toe vir Human op die grond sien lê. Sy hande en voete was met lappe vasgebind en ŉ baadjie was oor ŉ deel van sy lyf gegooi. “Daar was geen gedwonge toegang tot die huis nie. Ons vermoed die verdagtes het deur ŉ gat op die stoep – wat met ŉ seil toegemaak is – ingekom. Die katte het die gat gebruik om die huis binne te gaan en te verlaat,” sê Swanepoel. Die agterdeur by Human se huis (Foto: Verskaf) Die boere het die polisie ontbied en buite gewag om die toneel aan die polisie se forensiese span te oorhandig. Die huis was erg omgekrap en daar is vasgestel dat ŉ selfoon en ŉ beursie gebuit is. Human was erg aangerand. “Sy lieste is oopgesny en hy het stadig uitgebloei. Daar was ŉ groot kol bloed waar oom Ernst gelê het,” sê Swanepoel. Dit is steeds nie duidelik of Human Vrydagaand of Saterdag vroegoggend aangeval is nie. Swanepoel vermoed die aanval kon Saterdag vroegoggend gewees het. “Oom Ernst het altyd douvoordag opgestaan om sy koffie en beskuit op die stoep te geniet. Die koffie en beskuit het nog op die kombuiskas gestaan, gereed vir die volgende oggend.” Swanepoel vermoed ook dat Human in sy slaapkamer oorrompel is, aangesien dit lyk asof daar ŉ struweling in die kamer was. “Daar was bloed op die bed.” Daar is ook bloedmerke op die kombuisvloer gekry. Kock het vroeër bevestig ŉ 46-jarige vrou is ná die aanval vir ondervraging ingeneem, maar sy is later weer vrygelaat. “Dierbare boer” ‘n Witkruis is by die afdraai na Human se perseel opgesit (Foto: Verskaf) Human se vrou, Mossie, is reeds oorlede [Foto: Verskaf] Swanepoel het voor Human grootgeword en beskryf hom as ŉ “dierbare, saggeaarde boer, wat nie eens ŉ vlieg skade sou aandoen nie”. “Oom Ernst wou net uitdeel en nie ontvang nie. Dit het hom soveel plesier gegee om sy mandjie te vat, groente in te sit en dan die groente aan ons uit te deel. Hy het in sy ou geel bakkie rondgery en die groente uitgedeel,” vertel Swanepoel. “Hy het gereeld ook vir ons melk en botter – wat hy self gemaak het – gegee,” voeg Loock by. Om van die plaas af te trek, was nie vir oom Ernst ŉ opsie nie. “Hy het gesê: ‘As hulle (aanvallers) kom, moet hulle maar kom. Ek is gereed, ek kan nou maar gaan’,” sê Swanepoel. Veiligheidstrukture Die Q&R-veiligheidsgroep het alles in sy vermoë gedoen om Human te beveilig deur ŉ veiligheidshek en buiteligte op te sit en ŉ alarm te installeer. “Ons identifiseer die bejaardes in die Q&R-persele en kyk hoe ons hulle kan beveilig,” sê Loock. Daar is ŉ paar veiligheidsgroepe in die Vaalharts-omgewing op die been gebring met die oog op plaasbeveiliging en misdaadvoorkoming. Die veiligheidsgroepe het die plek ingeneem van die ou kommandostelsel (ten doel om boere en plase te beveilig), wat in 2003 uitfaseer is. “Van toe af het misdaad skerp toegeneem,” sê Swanepoel. Die mees onlangse ernstige plaasaanval in die Vaalharts-omgewing is sowat ses jaar gelede aangemeld en dit het die gemeenskap geskok. “Ons het gehoor van aanvalle in die land, maar dit was nog nie ŉ werklikheid by ons nie. Ons het gesukkel met diefstalle.” Die verhoor van die moorde op die Brand-gesin is tans in die hooggeregshof in Kimberley aan die gang. Drie verdagtes is in verband met Jooste se moord in 2018 aangekeer en sal tussen 17 en 28 Oktober in dieselfde hof verhoor word. Volgens Swanepoel en Loock is plaasaanvalle betreurenswaardig omdat die boere se “grondwetlike reg om veilig te lewe” weggevat word. Soms word die vinger selfs na die slagoffer gewys. “Nalatigheid regverdig nie die moord nie. Soms soek mense die fout by die slagoffer(s), maar die probleem lê by die misdadiger. Om te sê die slagoffers moet hulself beter beveilig, maak nie hul moorde reg nie,” sê Loock. Attie Jooste se kruis by die Witkruismonument [Foto: Verskaf] Dan, Breggie en Elzabie Brand se kruise by die Witkruismonument [Foto: Verskaf] Bets Olivier se kruis by die Witkruismonument. Olivier is in Augustus vanjaar op n plaas by Olifantshoek, Noord-Kaap, vermoor [Foto: Verskaf]