Maak dit saak as jy ŉ plastiekbottel op straat weggooi?Foto: Pixabay.com Plastiek is baie nuttig en veeldoelig. Dink maar net aan plastiek-voedselverpakking. Maar wat gebeur as ons die houer jogurt klaar verslind of die bottel koeldrank of melk klaar gedrink het? Wat doen ons met die plastiek waarin dit verpak was? Meeste van die plastiekverpakkings word net een keer gebruik en sodra die kos geëet is, wil ons gewoonlik die verpakking nie meer hê nie. Vier moontlike dinge kan dan gebeur: Die houer kan in ŉ vullisdrom gegooi word; dit kan gehersirkuleer of veras word; of dit kan in die omgewing beland. Slegs 14% van plastiekverpakking word tans wêreldwyd versamel vir hersirkulering. Ongeveer 28% word verbrand, 40% gaan na stortingsterreine en ŉ enorme 32% beland in die omgewing. As ŉ plastiekitem op die grond gegooi word sal dit uiteindelik deur wind of ŉ reënstorm in ŉ stormwaterpyp beland en afspoel na ŉ spruit of ŉ rivier, waar dit in takke of struike op die walle van die rivier sal vashaak, in die sediment van die rivier begrawe raak, of afgevoer sal word na die see. Ons het al so gewoond geraak om te sien hoe plastiekbottels en ander rommel op die draai van ŉ stroom of rivier versamel, tesame met vuil repe van plastieksakke wat aan takke hang. Dit is nie net lelik om na te kyk nie, maar hou ook ŉ gesondheidsgevaar in. Afvalkos in ŉ plastieksak sal verrot. Toksiene wat uit die afval in die plastiek vorm kan visse en voëls vergiftig. Diere kan in die plastiek verstrengel of vasgevang word en versmoor, of hulle kan siek word of doodgaan as hulle van die plastiek eet. Verwydering van plastiek en ander afval uit die wateromgewing is tydrowend, moeilik en duur. Vrywilliger-groepe in Pretoria ondersteun op ŉ gereelde basis die Stadsraad van Tshwane om dele van ons stad se riviere skoon te maak. Hulle het gevind dat daar veral ná reënstorms ŉ wye verskeidenheid rommel in die riviere beland wat verwyder moet word, veral plastieksakke, maar ook goed soos rekenaars en selfs matrasse. Dit is veral moeilik om plastieksakke wat vasgewoel is om ŉ doringtak of ŉ bottel wat met modderwater gevul is en vasgevang is in die sand, te verwyder. As plastiekafval nie verwyder word nie, kan dit vir honderde jare in die omgewing bly. Dit breek baie stadig af in kleiner deeltjies. Visse en voëls kan van die klein deeltjies eet, en wanneer ons dan van die vis eet kan ons ook van die plastiekbesoedeling inkry. Besoedeling van riviere is ‘n groeiende bekommernis wêreldwyd. Foto: Flickr.com. Hierdie probleem word ongelukkig nie kleiner nie. Die gebruik van plastiek is besig om toe te neem. Mense gebruik vandag 20 keer meer plastiek as 50 jaar gelede en ŉ onlangse studie dui daarop dat ons teen 2050 vier keer meer plastiek sal gebruik as tans. Dieselfde studie voorspel dat ons teen 2050 elke minuut net soveel plastiek in die see sal stort as die ekwivalent van vier afvaltrokvragte. As al hierdie plastiek in die see ophoop sonder dat dit verwyder word, sal die massa van die plastiek in die see teen 2050 groter wees as dié van die vis in die see. Wie gaan betaal om al hierdie plastiek te verwyder? Hoe gaan ons verhoed dat meer plastiek in die omgewing gestort word? Die goeie nuus is dat ons as verbruikers, wat elke dag plastiek koop, wel iets kan doen om die ophoping van afvalplastiek te verminder. Daar bestaan hersirkuleringskemas in Pretoria waarby jy kan aansluit. Sommige vra wel ŉ klein bedrag per jaar vir die sakke wat hulle verskaf. Dit is omdat nie genoeg mense hersirkulering ondersteun om te verseker dat die betrokke firmas voordeel kan trek uit ekonomie van skaal nie. Die uitvoerende direkteur van Plastics SA het in Mei 2016 gesê: “Die afwesigheid van ŉ konstante inkomende stroom van hersirkuleerbare materiaal was die enkele grootste uitdaging wat plastiekhersirkuleerders in 2015 in die gesig gestaar het. Suid Afrika het ŉ bloeiende hersirkuleer-bedryf wat werksgeleenthede skep vir duisende mense. Dit is egter frustrerend om te sien dat daar nog nie ŉ hersirkuleringskultuur in ons land ontwikkel en gevestig het nie”. Jy kan ŉ bydrae maak deur vir die burgemeester van die Tshwane-metro te skryf en te versoek dat die stadsraad die implementering van ŉ wye munisipale hersirkuleringskema versnel. Sodra jy begin hersirkuleer, is die volgende stap om voedselproduseerders meer bewus te maak van die verpakking wat hulle gebruik. Baie verpakkings is nie duidelik gemerk of dit hersirkuleerbaar is of nie. As dit iets is wat jy gereeld koop, stuur ŉ e-pos of skakel die firma wat dit vervaardig en vra of dit hersirkuleerbaar is. Indien wel, vra hulle om in die toekoms seker te maak dat dit duidelik op die verpakkingsmateriaal aangedui is. As dit nie-hersikuleerbaar is nie, vra dan wanneer hulle die verpakking sodanig sal verander. Jy mag miskien dink dat hulle nie geïnteresseerd sal wees in jou oproep nie, maar jy mag verras wees hoe ernstig hulle jou navraag sal bejeën. Derdens, sluit aan by ŉ plaaslike rivier-omgeegroep en help om na ŉ klein deel van die rivier in jou omgewing om te sien. ŉ Aantal van ons het die idee om ŉ plaaslike stroom aan te neem aangegryp en ons elkeen se klein aksies maak gesamentlik ŉ verskil. Ons werk saam met die departement water en sanitasie en die Tshwane-metro, en saam kan ons ŉ groot bydrae lewer om die omgewing te bewaar. Kontak die Adopt Moreletaspruit Forum vir meer inligting.  World Economic Forum 2016. The New Plastics Economy  Armitage, N., Rooseboom, A., Nel, C. and Townshend, P. 1998 The Removal of Urban Litter from Stormwater Conduits and Streams, WRC Report No TT 95/98 p.16  Adopt Moreletaspruit Forum coordinates river care groups along the Moreleta River, Umkariso Women in Water is one of a number of river care groups in Mamelodi.  World Economic Forum 2016 The New Plastics Economy  Contact The Waste Group, Tel: 0861 2927. E-mail: [email protected]  Plastics SA Press Release , 30 May 2016 Plastics|SA releases 2015 plastics recycling figures  The Department of Water and Sanitation runs an ‘Adopt-a-River’ scheme.  Adopt Moreletaspruit Forum: www.riv.co.za/ms/