Matteus 9:35-10:8, (9-23)
In aansluiting by vandeesweek se sleutelteks, sowel as die groter klem van Koninkrykstyd, word daar in hierdie erediens gefokus op die feit dat God – die een wat wonderwerke doen en ons red en vir ons nuwe hoop gee – ons uitnooi om deel van sy verlossingswerk in die wêreld te wees. Ons, as gelowiges, se redding, geroepenheid én gestuurdheid word dus op prominente wyse in die erediens uitgelig.
Die Here het aan Abraham verskyn by die groot bome van Mamre. Terwyl hy op die warmste van die dag by sy tentdeur sit, 2kyk hy op en sien drie mans daar naby staan. Toe hy hulle sien, het hy van sy tentdeur af na hulle toe gedraf en voor hulle gebuig. 3Hy het gesê: "Menere, u sal my 'n guns bewys deur nie by my verby te gaan nie. 4Laat ek eers 'n bietjie water laat haal sodat u u voete kan was, en kom rus dan onder die boom. 5U is nou eenmaal op pad hier by my verby, en daarom wil ek 'n stukkie brood vir u gaan haal dat u weer nuwe krag kan kry."
Ek het die Here lief,
God het ons dan nou vrygespreek deurdat ons glo. Daarom is daar nou vrede tussen ons en God deur ons Here Jesus Christus. 2Deur Hom het ons in die geloof ook die vrye toegang verkry tot hierdie genade waarin ons nou vasstaan. En ons verheug ons ook in die hoop om deel te hê aan die heerlikheid van God. 3Dit is egter nie al nie. Ons verheug ons ook in die swaarkry, want ons weet: swaarkry kweek volharding, 4en volharding kweek egtheid van geloof, en egtheid van geloof kweek hoop; 5en dié hoop beskaam nie, want God het sy liefde in ons harte uitgestort deur die Heilige Gees wat Hy aan ons gegee het. 6Toe ons nog magteloos was, het Christus immers reeds op die bestemde tyd vir goddeloses gesterwe. 7'n Mens gee tog nie sommer jou lewe prys nie, selfs nie vir 'n regverdige nie. Ja tog, vir 'n goeie mens sal iemand miskien nog die moed hê om te sterwe. 8Maar God bewys sy liefde vir ons juis hierin dat Christus vir ons gesterf het toe ons nog sondaars was.
36Toe Hy die menigtes sien, het Hy hulle innig jammer gekry, want hulle was moeg en hulpeloos soos skape wat nie 'n wagter het nie. 37Hy sê toe vir sy dissipels: "Die oes is groot, maar die arbeiders min. 38Bid dan die Here aan wie die oes behoort, om arbeiders uit te stuur vir sy oes."
(Mark 3:13–19; Luk 6:12–16)
10 Jesus het sy twaalf dissipels nader geroep en hulle mag gegee om onrein geeste uit te dryf en om elke soort siekte en kwaal gesond te maak.
(Mark 6:7–13; Luk 9:1–6)
"Moenie met 'n pad na die heidennasies toe afdraai nie en moenie in 'n dorp van die Samaritane ingaan nie. 6Gaan liewer na die verlore skape van die volk Israel toe. 7Gaan verkondig: 'Die koninkryk van die hemel het naby gekom.'8Maak siekes gesond, wek dooies op, reinig melaatses en dryf bose geeste uit. Julle het dit verniet ontvang, gee dit ook verniet.
9"Moenie vir goud of silwer of koper in julle beursies sorg nie 10en moenie vir die pad 'n reissak aanskaf of nog 'n kledingstuk of skoene of 'n stok nie. 'n Arbeider is tog geregtig op onderhoud.
11"As julle in 'n stad of dorp kom, stel dan vas by wie julle daar kan tuis gaan en bly by hom totdat julle die reis voortsit. 12As julle in die huis kom, wens die mense vrede toe. 13As die huismense se gesindheid goed is, handhaaf julle vredewens vir die huis. Maar as hulle nie goedgesind is nie, trek julle vredewens dan terug. 14As iemand julle nie ontvang nie en nie na julle woorde luister nie, gaan uit sy huis of uit daardie dorp uit en skud die stof van julle voete af. 15Dit verseker Ek julle: Dit sal in die oordeelsdag vir die gebied Sodom en Gomorra draagliker wees as vir daardie dorp."
Toetrede: Psalm 116 of VONKK 94 (Psalm 116)
Votum: Psalm 116:1-2, 12-19
Lofsang: Lied 205 of Flam 144 God Is Liefde
Verootmoediging: Lied 232 of Flam 260
Genadeverkondiging: Romeine 5:1-8
Skriflesing: Matteus 9:35-10:8
Slotsang: Lied 524 of Flam 227
Lied 533 of Flam 100 [kan ook goed werk as slotsang met net 'n paar reëls as respons]
VONKK 73 [kan ook as slotsang gesing word, met die "Amen"-gedeelte as respons]
Psalm 116 of
VONKK 94 Ek Het Die Here Lief (Psalm 116)
Lied 205 'Bring lof aan die Vader" of
Flam 260 Ek Bring 'n Offerlied (As Ek Sing)
Psalm 116 Teks: Jacques Louw 2009 © Melodie: INGRID – Jacques Louw 2009 © © 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
(RUBRIEK: Flammikidz – Diens en Getuienis) Teks en musiek: Soekie Rautenbach © 1997 Brettian Productions
VONKK 73 "Soos Die Vader U Gestuur Het (Uitsendingslied)"
Nav Johannes 20:12 en Matteus 5:14 Teks: Jacques Louw 2006 ©
Melodie: KARIEN – Karien Pretorius 2006 ©, gewysig en ritmies aangepas VONKK Werkgroep 2009
© 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Kontemporêr – Uitsending
Oorweeg om 'n kindervriendelike vertaling van die Skriflesing te gebruik, soos Joubert, S., 1999. Die Nuwe Testament vir kinders in 'n taal wat hulle verstaan, Vanderbijlpark: Carpe Diem.
37–38 Jesus sê toe vir sy dissipels: "Daar is so baie werk. Oral is daar mense wat nog nie van God se liefde weet nie. Maar daar is so min mense wat vir Hom wil werk! Julle moet iets hieraan doen. Begin bid dat die Here sommer nog baie mense sal stuur om vir Hom te werk. Bid dat mense vir ander van die Here sal vertel sodat hulle ook sy kinders kan word!"
Jesus se Werkspan Begin Werk
10 1 Hierna het Jesus sy beste vriende eenkant toe geroep. Hulle moes 'n spesiale werk vir Hom gaan doen. Maar Jesus het eers vir hulle die krag gegee om hierdie werk te doen:
Hulle kon nou bose geeste uit mense se lewe wegjaag.
Hulle kon ook bid dat die Here siek mense gesond moet maak.
2–4 Die name van Jesus se twaalf dissipels was: Simon (hy is ook Petrus genoem), Andreas (Petrus se broer) en die twee broers Johannes en Jakobus. Hulle pa is Sebedeus. Dan was daar ook Filippus, Bartolomeus, Tomas en Matteus die tollenaar, Jakobus die seun van Alfeus, Taddeus, Simon wat van Kana afkom en Judas Iskariot. Dit is hy wat Jesus later verraai het.
Hoe om vir Jesus te Werk
5–8 Nadat Jesus vir sy beste vriende krag gegee het, sê Hy vir hulle: "Gaan nou na die Israeliete toe. Moenie na mense toe gaan wat aan ander volke behoort nie. Want die mense van Israel is soos 'n klomp skape wat nie weet waarheen om te gaan nie. Gaan vertel vir hulle van God se splinternuwe wêreld. Sê vir hulle dat dit hier is. Gebruik die krag wat Ek julle gegee het, en:
maak siekes gesond;
laat dooies weer lewendig word;
maak mense wat melaats is gesond;
jaag duiwels uit mense se lewe uit.
"Onthou, julle mag nie geld vra vir julle werk nie, want julle kry al hierdie krag om mense te help by My.
Jy kan aansluit by die feit dat Judas deel van hierdie groep was en selfs genoem word. Om die waarheid te sê, daar word selfs uitgespel dat hy later vir Jesus sou verraai. Daar is twee moontlike maniere om dit te benader: die een is om te gesels oor die feit dat die Here "selfs dáárdie mense" kan gebruik, of om te praat daaroor dat Jesus selfs vir jou gebruik, al voel jy asof jy nie goed genoeg of soet genoeg is nie.
Jy kan die idee van 'n "swartskapie" verduidelik. Gesels oor families en vertel hoe daar dikwels 'n "swartskapie" is – iemand wat anders is as die ander, wat dikwels die reëls oortree. Jesus gebruik selfs die swartskapies.
'n Ander opsie is om te praat oor die stof afskud, as jy die skriflesing so ver doen.
In 2014 het Taylor Swift 'n liedjie uitgegee getiteld "Shake it off". Daarin vertel sy hoe mense oor haar skinder. Sy sê "haters gonna hate hate hate" en sing dan "shake it off". Al is die liedjie oud, sal meeste kinders die koor ken. Dit gaan met bewegings saam waar jy jou hande skud asof jy dit droog skud. Jy sou na dié liedjie kon verwys en praat oor mense wat ons nie wil "ontvang" nie: mense wat nie van ons hou nie of lelik is met ons wanneer ons probeer reg doen. Jesus sê ons moet ons nie daaraan steur nie – ons moet dit "afskud". Maar ons weet dis nie so maklik nie. Soos wanneer jy stof van jou klere afstof, of seesand van jou voete. (Jy kan ook 'n "lint roller" gebruik en wys hoe 'n mens sukkel om jou troeteldier se hare van jou klere af te kry!) Ons het God se hulp nodig. Daarom bid ons en vra vir Jesus om ons krag te gee, ook om ons voete af te stof wanneer mense lelik was met ons.
[Nota: Die prediker kan oorweeg om die hele teksgedeelte, 9:35 – 10:23 te lees en in die prediking te benut.]
Ons Skriflesing is die begin van Jesus se tweede langtoespraak in die Evangelie volgens Matteus. Dit begin in 9:35 feitlik met presies dieselfde woorde wat ons ook aan die begin van Jesus se eerste toespraak, die bekende Bergrede in 4:23 staan:
Jesus het al die dorpe en klein plekkies besoek. Hy het die mense in hulle sinagoges geleer, die evangelie van die koninkryk verkondig en elke soort siekte en kwaal gesond gemaak (9:35).
Die vorige gedeelte van Matteus, van 4:23 tot 9:34 beskryf Jesus se woorde en Jesus se bediening. Nou som 9:35 Jesus se bediening op, en dit vorm 'n belangrike oorgang: van nou af bedien Jesus nie langer alleen nie, sy dissipels sluit nou by Hom aan as sy vennote in bediening.
Hierdie is 'n belangrike draaipunt in die Matteus-evangelie. Jesus se werk verbreed nou. Jesus sluit al sy dissipels wat Hy geroep het in by sy bediening. Hy rus hulle toe en gee vir sy dissipels in ons teks volledige instruksies oor hoe hulle bediening moet lyk.
Medelye met die skare
Die volgende vers sluit ook aan by die aanloop tot Jesus se eerste groot toespraak, wanneer daar in vers 36 staan:
Toe Hy die menigtes sien, het Hy hulle innig jammer gekry, want hulle was moeg en hulpeloos soos skape wat nie 'n wagter het nie.
Hier het ons met die diepste beweegredes agter Jesus se bediening te doen. Hy kry die skare innig jammer, sy hart en ingewande kom in beroering oor hulle. Jesus sien nie neer op die skare se ellende nie, hy het nie 'n neerbuigende bejammerende houding nie, hy beleef empatie met die mense.
Trouens, Jesus sien geweldige potensiaal in die skare, want hy draai na sy dissipels en sê:
Die oes is groot, maar die arbeiders min. Bid dan die Here aan wie die oes behoort, om arbeiders uit te stuur vir sy oes (37-38).
Die bekende prediker uit die VSA, Thomas Long, skryf:
Where others might gaze on such a group and see only desperate, even overwhelming, neediness, Jesus sees in them great potential. Jesus, the embodiment of God's will, is the compassionate shepherd … [who] sees [the crowds] as a bumper crop ready for harvesting.
Wat nodig is, is arbeiders wat saam met Jesus kan werk om hierdie oes in volheid van lewe by God en by nuwe lewensmoontlikhede te bring. Daarvoor moet die dissipels bid, net om te ontdek hulle is die arbeiders wat Jesus ook roep om by die oes uit te kom.
Dat Jesus die skare 'n oes noem, veronderstel ook dat iemand hard moes werk om die oes voor te berei.
Jesus roep die twaalf
Wanneer mens groot nood sien, voel jy "iemand" moet iets daaraan doen. In ons teks vind die dissipels uit hulle is die "iemand" wat iets moet doen. Om die waarheid te sê, God het hulle in Jesus met goddelike wysheid geroep om hierdie werk te doen. Hulle word nie net geroep nie, maar in ons teks ook bemagtig.
Wat 'n verbasende groep mense is dit nie wat Jesus geroep het nie. Al twaalf word gelys, maar 'n paar staan as't ware uit:
Petrus, wat eerste genoem word – die voortvarende wat diep sou misluk;
Matteus die tollenaar en sameloper van die Romeine;
Simon die Kananeër, 'n Seloot oftewel 'n radikale vegter teen Romeinse oorheersing;
Judas Iskariot, die een wat Jesus sou verraai.
Hierdie uiteenlopende groep dui daarop dat Jesus in sy gemeente mense met mekaar verenig. Deur hulle aan Hom vas te bind, bind Hy hulle ook aan mekaar – en dit is vandag nog so,
Tot nou toe was hierdie groep geroep om Jesus te volg, maar van nou af word hulle gestuurdes. Hulle gaan nou uit om die wat moeg en hulpeloos is te bereik.
Jesus stuur die twaalf
Vanaf vers 5 begin Jesus sy instruksies vir sy gestuurdes gee – instruksies wat tot vandag nog staan. Sy instruksies raak drie temas aan:
Verse 5b – 8a: 'n Beskrywing van die apostels se bediening
Verse 8b – 15: Finansiële reëlings, gasvryheid en die oordra van vrede
Verse 16 – 23: Hoe om teenstand te hanteer
Jesus se instruksies is gerig op bediening aan die skare wat soos skape sonder 'n wagter is. Daarom leer hy die apostels om eers op die verlore skape van Israel te fokus, 'n opdrag wat aan die einde van die evangelie verbreed word.
Uit die opdragte blyk dat die apostels moet praat of getuig (verkondig die koninkryk van God), en ook doen (siekes genees, dooies opwek, melaatses reinig en duiwels uitdryf).
Die apostels se woord en dade boots Jesus se bediening van lering en dade na. Hulle moet gaan praat en doen net soos Jesus gepraat en gedoen het.
Lig op finansies
In verse 8 tot 10 verduidelik Jesus hoe die finansies werk. Hy stroop die apostels van 'n groot begroting. Hulle het dit verniet ontvang en moet dit verniet gee, hulle moenie baie klere saamvat en groot bedrae geld nie.
Die mense na wie hulle gestuur word, het reeds deurgeloop onder die Romeinse belastingstelsel en die groot finansiële laste wat op hulle gelê is. Die apostels moenie bydrae tot hulle finansiële ellende deur 'n bykomende las te plaas op diegene na wie hulle gestuur word nie.
Die veronderstelling is dat die evangelie en die vrede van die Here nie effektief gedeel kan word as mens dit vanuit 'n posisie van koopkrag, invloed, groot vermoë doen nie. Dis juis wanneer jy gestroop is van soveel sekuriteite dat jou eie getuienis soveel sterker oorkom.
Hoe moet die apostels dan oorleef as hulle sonder 'n eie begroting die vrede van die Here gaan deel. In verse 11 tot 15 blyk duidelik dat hulle dit gaan doen in afhanklikheid van diegene na wie hulle gestuur word.
As hulle in 'n gemeenskap aankom en daar is iemand wat hulle ontvang, ontvanklik vir hulle getuienis en gasvry, sal daardie persoon hulle innooi en versorg. Daar moet hulle bly. Hulle seën dan die huis met vrede en bly daar, selfs al raak hulle van beter huisvesting bewus.
As hulle nie ontvang word nie, is dit nie tyd vir argumente nie. Hulle gaan doodgewoon uit die huis uit, skud die stof van hulle voete af en vertrek. Hulle kan hul getuienistaak elders gaan voorsit. Hulle hoef nie mense ten alle koste te oortuig nie.
Sodom en Gomorra is die uiterste voorbeelde van mense wat die Here se gestuurdes wou misbruik en hulle nie gasvry ontvang het nie. Die mense wat Jesus se apostels en hul boodskap van vrede weier is voorbeelde van dieselfde houding. Die apostels verlaat hulle en is vry om elders te gaan getuig.
In verse 16 tot 23 wys Jesus uit dat daar inderdaad teenstand teen die boodskap van vrede sal wees. Hulle doen die werk van 'n skaapwagter namens Jesus , maar die wêreld is vol wolwe wat kwade bedoelings het. Net soos die arme skare verslind word deur magtige mense met kwade bedoelings, sal Jesus se verteenwoordigers ook deurloop onder die boosheid van mense.
Die teenstand sal ook vervolging insluit. Daarom moet hulle versigtig soos slange en opreg soos duiwe wees. Versigtig beteken dat hulle nie naïef oor mense en die boosheid in die wêreld moet wees nie. Opreg beteken dat hulle nie sinies moet wees nie.
Lawrence Farris skryf hieroor:
Snakes and birds could hardly be more dissimilar, but the implication is that those in ministry need not be naive but also not cynical; both thin-skinned enough to be empathetic and thick-skinned enough to withstand criticism; both angry at injustice and gentle in the overcoming of it.
Ontvang om te gee
Tot op hierdie punt in die evangelie het die dissipels soveel van Jesus ontvang. Nou leer hulle dat hulle ontvang het om te kan gee. Hulle is geseën sodat hulle tot 'n seën kan wees.
Hulle het gekyk hoe Jesus bedien, nou begin hulle saam met Jesus bedien in voorbereiding van die wyse waarop Jesus hulle later die wêreld sou instuur met die evangelie.
Niemand van ons kan na Jesus en sy kerk kom om net te ontvang nie. Wie ontvang, word deur Jesus ingeskakel by die program van sy koninkryk: om ook te gee.
Boodskap van die teks
In hierdie teks kom 'n duidelike boodskap aan ons as gemeente van die Here en as individuele gelowiges:
Een: Jesus voeg ons as sy gemeente saam. Ons is 'n uiteenlopende groep, net soos Jesus se eerste dissipelkring. Ons kom uit verskillende agtergronde. Sommige is tollenaars en ander Selote – mense wat mekaar in die wêreld daarbuite sou takel. Aangesien ons deur ons roeping en verlossing aan Jesus gebind is, leef ons ook versoen met mekaar en gebruik ons ons gawes tot opbou en voordeel van mekaar en die wêreld.
Tweedens is ons 'n gestuurde gemeenskap. Jesus het ons geroep en opgebou om ons te stuur. Ons bly die hele tyd oor ons geloof en ons roeping in terme van ons gestuurdheid dink. Jesus se genade het ons bereik, sodat ons deur deelname aan Jesus se sending die wêreld kan bereik.
Derdens is ons taak om deur woorde en dade te getuig. Ons moet vertel van die vrede van die Here. Ons moet ook genesing en herstel bring. Ons is geroep om siekes gesond te maak, dooies op te wek, melaatses te reinig en duiwels uit te dryf.
Ons moet wyd dink oor elkeen van hierdie take van herstel. Siekes word gesond gemaak waar ons mense versorg, mense bemoedig, mense in gemeenskap insluit en vriendskap betoon. Daar is baie doodsheid wat ons deur liefde en genade kan herstel, selfs al wek ons nie – soos Jesus – letterlik dooies op nie.
Dink egter hoeveel mense sou in hierdie Covid-19 tyd nie gesterf het as dit nie vir die kerk van die Here was wat kospakkies uitgedeel het nie. Dit is hoe mens lewe en genesing bring en die dood beveg.
Wat duiwels betref, moet ons dink aan sistemiese boosheid soos geweld, materialisme, haat, rassisme en die skep van verdeeldheid.
Baie gemeentes en gelowiges bring nuwe lewe aan persone wat moed en hoop opgegee het, rousmart ervaar, te hard werk en hul gesinne of geliefdes verwaarloos, in gevalle van substansmisbruik en ernstige siekte.
Jesus se opdragte is vandag nog net so aktueel soos toe Hy dit die eerste keer uitgespreek het.
Dit is geen wonder nie, want Jesus self is tot vandag toe hiermee besig in die wêreld. Net soos aan sy destydse dissipels, nooi Hy ons vandag ook nog om deel te word van sy sending na die wêreld. Eintlik is daar maar net één sending, en ons is bevoorreg om ingenooi te word.
Jesus se sending word gemotiveer deur sy diepe meelewing met mense in nood. Mag die Heilige Gees ook hierdie empatie by ons wek.
Lied 524 "God roep ons om met woord en daad" of
Lied 533 Stuur ons, Here of
Flam 100. Gaan Dan Heen [kan ook goed werk as slotsang met net 'n paar reëls as respons]
VONKK 73 Soos Die Vader U Gestuur Het (Uitsendingslied) [kan ook as slotsang gesing word, met die "Amen"-gedeelte as respons]