In die aanloop tot die algemene verkiesing van aanstaande jaar moet die DA ’n aantal fundamentele keuses maak en vrae beantwoord. Watter soort party is hy en welke gesig wil hy aan die kiesers wys?
Die relatief gematigde pres. Cyril Ramaphosa probeer sy bes om die ANC in ’n meer liberale rigting te lei, maar die sterk Afrikaniste beperk sy greep op die mag.
Dat hulle byvoorbeeld die grondkwessie sinies gebruik om die armes – die meerderheid van mense in Suid-Afrika dus – se steun te trek, verander niks aan die waarheid hiervan nie: Die grondkwessie is ’n rookskerm om hul eie korrupsie te verhul.
Dit val saam met nog ’n saak. Omdat die ANC al sedert sy ballingskapsdae ’n kultuur gekweek het om aanstellings op grond van politieke lojaliteite te doen, pleks van deugde soos eerlikheid, bekwaamheid en ervaring, stort dienslewering oor die land op plekke waar hy regeer in duie.
In enige normale demokrasie, as so iets bestaan, sou ’n regering soos ons s’n al lankal die trekpas van die kiesers gekry het. In Suid-Afrika is die etniese faktor – “die ANC is ’n klomp boewe, maar hulle is óns boewe” – egter sterk.
Tog is hier ’n kans vir die DA. Die party is in heelparty munisipaliteite aan die bewind en het die unieke kans om prakties, dag vir dag, te bewýs dat hy beter as die ANC kan regeer.
Wat ’n mens van buite af sien, is ’n party waar die hare, spoeg en tande spat soos die mense met mekaar baklei.
En intussen beweeg die DA onder Mmusi Maimane se leiding steeds verder in ’n rigting waar die party gerus sy naam na ANC-Lite kan verander.
Op die webwerf Politicsweb het die gewese DA-amptenaar Gareth van Onselen vandeesweek ’n skitterende analise geskryf van hoe die DA se ideologie in die rigting van die ANC gedruk word en hoe hy die ANC se vervalste weergawe van die geskiedenis oorneem.
’n Mens verstaan waarom Maimane dit doen. Rekenkundig is die saak duidelik: Verreweg die meeste kiesers is swart, en dis logies dat jy meer swart stemme kan werf as jy jou so naby moontlik aan die ANC posisioneer.
Tog, in die proses verraai jy al die waardes waarvoor jy deur al die jare van apartheid en ANC-hegemonie gestaan het.