In sosiologie terme (kyk Turner 1969:94-95; Bigger 2009:1-5; na aanleiding van Arnold van Gennep  1977), kom 'n modaliteit neer op 'n 'kerk-in-'n-kerk' (ecclesiola in ecclesia as 'n ideologiese communitas), ofte wel 'n 'konventikel' in die Duitse sin van 'n 'Christliche [Gereformeerde] Gemeinschaft' (vgl. Heitink 1977:66; Beck 2008:225-240).Versoenende verskeidenheid is iets anders. Dit is 'n Bybels-teologiese antwoord op die vraag oor hoe om die eenheid van die kerk te handhaaf ook al is en dink almal in die plaaslike gemeente of in die geheelkerk nie presies eners nie.
Hierdie is 'n tyd van heroriëntasie binne die Hervormde Kerk. In dié tyd dink ons weer na oor hoe ons kerk-wees verstaan en uitleef. Die vertrekpunt wat almal binne die Hervormde teologiese tradisie met mekaar deel, is: die Heilige Skrif en Bybels-Reformatoriese teologie (die Apostoliese en Niceense Geloofsbelydenis en ander belydenisskrifte). Nie almal binne hierdie tradisie dink egter presies dieselfde oor die besonderhede daarvan nie. Die manier om met aksentverskille om te gaan, is dat almal die beginsel van 'versoenende verskeidenheid' aanvaar en toepas in die praktyk. 'Versoenend' sê dit is 'n voortgaande proses. Dit is nie 'versoend', afgehandel nie. Die proses kan net voortgaan as mense bly bid en ontvanklik is vir die leiding van die Heilige Gees. Dit is die krag van God wat ons bymekaar hou, nie onsself nie.
Die kerk kan (volgens Karl Barth ( 1964:120) as 'n ellips, 'n ovaalvormige sirkel, voorgestel word. Die sirkel is nie netjies en rond nie. Die hart van die ellips is die geloof in God en die teologiese tradisie, wat almal deel. Die 'hart van die hart' is die belydenis dat Jesus Christus die Here is. Verskillende sienings van kultuur en geloof vorm twee uitstulpings wat óf deur die ellips vasgehou kan word, óf die sirkel so ver kan rek dat dit skeur. Kultuur kan so op die eiegoed gerig wees dat ander in die kerk nie die ruimte kry om sinvol te bestaan nie. Teologie kan so liberaal wees dat ander nie meer in so 'n geloofskring tuis kan voel nie. Dan breek die sirkel.
Die Kerk is dus één wat die hartsake betref: geloof, eenheid deur die inwoning van die Heilige Gees, liefde en gemeenskap (koinonia én agape-communitas én caritas). Hierdie is sake van die 'eerste belang'. Die eenheid lê nie in sake van 'tweede belang', soos mense se gedeelde verbintenis met 'n volk, 'n staat, 'n kultuur nie. Wanneer 'tweede belang' sake die hart van die eenheid bedreig, is die vraag: is die kerk nog algemeen en derhalwe 'heilig' (volgens die kerklike belydenis)?
'n Modaliteit (of 'n 'vereniging' wat teologies of sosiaal as 'onafhanklike' entiteit in die plaaslike gemeente of die geheelkerk georganiseer is) is 'n ideologiese gemeenskap wat sake van 'tweede belang', en nie van 'eerste belang' dien nie. 'n Modaliteit dien nie eenheid nie, maar skeur die kerk.
Dit is nie verkeerd om waarde te heg aan taal, kultuur en volksgebruike (partikulariteit) nie. Maar om hierdie belange te bevorder, is nie die roeping van die Kerk nie. In die Kerk ontvang ons dankbaar die gawe van geloof, deel dit met ander en gee om vir hulle, al praat hulle 'n ander taal, al behoort hulle aan 'n ander volk, al lyk hulle anders as ons. In die Kerk is ons almal saam, ook ekumenies saam met ander kerke, die liggaam van Christus. Wanneer ons om die tafel van die Here sit, moet hierdie eenheid sigbaar word.
Die botsende denke, spanninge en konfrontasies wat ons kerk (NHKA) die laaste aantal jare intern belewe het, maak ons weer opnuut bewus daarvan dat ons kerk, wat wel homogeen is, van die begin af nie enersdenkend was nie. Die kerk is soos 'n diamant met verskillende fasette. As 'n mens teen 'n faset vaskyk, is jy nie in staat om die diamant raak te sien nie. Die vraag is watter fasette die glans verdof en watter veroorsaak dat die diamant nie meer eg is nie.
Grondliggend gaan uitsluit oor die affiniteit wat 'n groepering in die kerk met 'n bepaalde kulturele oortuiging het. Hierdie kulturele oortuiging gaan oor die handhawing van 'die Afrikaner as volk'.
Die apostel Paulus het aan die begin van die kerk met 'n soortgelyke saak geworstel. Hy was die kritiese teoloog van sy tyd. Jakobus, die broer van die Here, was die konserwatiewe teoloog. Handelinge berig dat hulle in die eerste algemene kerkvergadering 'n ooreenkoms kon sluit. Paulus verwys na hierdie 'sinodale' besluit as dat dié wat van hom verskil, aan 'n evangelie vashou wat hy nie as die evangelie van die gekruisigde en opgestane Here sien nie. Terwyl Jesus Christus steeds 'n kultuurmens (Joods, vleeslik mens) gebly het, het Hy (volgens Paulus) geestelik gehoorsaam aan God geleef en die 'vleeslike' afgesterf. Paulus wil ook só leef en sterf: as 'n kulturele Jood wat deel het aan die opstanding van Jesus Christus, wat die rykdom van die evangelie na alle mense bring en alle mense uitnooi om deel van die één kerk (as die één liggaam van Christus) te wees. Op 'n paar plekke skryf hy in sy briewe aan gemeentes dat hy nie 'n probleem het om ter wille van die liefde wat die één Gees vir alle gelowiges mootlik maak, self 'swak' te word ter wille van dié wat van hom verskil nie. Hy is egter nie bereid om 'n kompromis aan te gaan nie. Daar mag nie 'n vermenging tussen die waardes van wat menslik en kultureel is ('vleeslik') en wat Goddelik en hemels is ('geestelik'), plaasvind nie. Vir hierdie oortuiging sal hy sterf. Hy laat dit oor aan hulle wat van hom verskil of hulle sy medewerkers wil wees of nie.