Sedert die bewind van keiser Arkadius (395–408) en keiser Honorius (395–423) was twee keisers gelyktydig op die troon. Honorius het in Rome oor die Wes-Romeinse Ryk regeer en Arkadius in Konstantinopel oor die Oos-Romeinse Ryk. In die Wes-Romeinse Ryk het Latyn steeds ’n belangrike rol gespeel, maar in die Oos-Romeinse Ryk het Grieks die oorhand gehad. Dít het groot gevolge vir die Christelike belydenisse wat in hierdie tyd geformuleer is, ingehou.
Die Sassanied-Persiese Ryk het reeds in die derde eeu die Romeinse Ryk begin bedreig. Die Persiese vors Sjapoer I (241–272) het heelwat van die Romeinse verdedigingstede aan die oosfront ingepalm, maar moes dit later, gedurende die bewind van keiser Gallienus (253–268), weer afstaan (Scarre 2012:178–9). Gedurende ’n latere veldslag tydens keiser Diokletianus (284–305) se bewind, is die Perse ’n goeie drag slae gegee en is ’n vredesverdrag met hulle gesluit wat vir 40 jaar sou duur (Scarre 2012:200). Die grootste aanvalle het egter teen die einde van die 6de eeu en gedurende die 7de eeu plaasgevind.
Die Abbasiede-kalifaat neem na 750 by die Omajjade oor as die derde kalifaat en regeer vanuit Bagdad. Hulle regeer vir net meer as twee eeue oor die Arabiese Ryk en bevorder die studie van die natuurwetenskappe, geneeskunde en opvoeding. Islam beleef ’n bloeitydperk onder die Abbasiede, maar dit was vir hulle moeilik om die ganse Arabiese Ryk vanuit Bagdad te bestuur (Armstrong 2000:45–55). ’n Opponerende kalifaat, bekend as die Fatimiede, kom gevolglik in Tunisië in Noord-Afrika tot stand. Hierdie groep het beweer dat hulle afstammelinge van Mohammed, deur sy dogter Fatima, is. Hulle het Egipte, Palestina en Sirië verower en selfs op ’n tydstip Bagdad bedreig. Soos so dikwels in die verlede was die inwoners van Palestina weer vasgevang tussen twee magte – een geleë in die noorde (die Abbasiede wat Soenniete was) en een in die suide (die Fatimiede wat Sjiïete was).
Ná die regering van die Fatimiede (972–1071) en vóór die Ajjoebiede (1187–1260) die bewind in Egipte oorgeneem het, het die Seldjoed-Turke vir ’n kort periode oor Palestina bewind gevoer (1071–1098).
Die Ottomaan-Turkse Ryk was die laaste van die Moslemgroepe en -ryke wat oor Palestina regeer het. Osman, die grondlegger van die Ottomaan-dinastie, was oorspronklik van Turkestan in sentraal-Asië afkomstig, maar hy en sy volgelinge vestig hulle in die 12de eeu in die noordoostelike deel van Anatolië. Sy seun, Orkhan (1324–1360), neem na sy dood by hom oor en dwing die Ottomane se gesag op die streek af en slaag selfs daarin om in 1354 die stad Gallipoli op die Europese kontinent in te palm (Times Books 2006:96, 99). Orkhan se seun, Moerad I (1359–1389), wat die titel sultan aanvaar, brei die Ottomane se gesag verder uit deur dele van die Balkan in te palm en die ryk ook suidwaarts tot aan die Middellandse See uit te brei.
Na Soeleiman se dood het die Ottomaan-Turkse Ryk vir meer as ’n eeu bly voortbestaan voordat die sultans hul beheer oor die periferie van die ryk begin verloor het. Veral ekonomiese faktore het ’n rol gespeel. Die Nederlanders en Britte het die seeroete om die Kaap na Indië ontsluit en sodoende die landroete via die Ottomaan-Turkse Ryk omseil. Die Ottomane het gevolglik hul beheer oor die handelsroete na die Ooste verloor. Nasiestate het ook gedurende die 17de eeu in Europa tot stand gekom en hulle het alliansies gesluit om aan die Ottomane se magsgreep te ontkom.
Die eerste geweldplegings vind in 1920 plaas toe die Arabiese inwoners ’n anti-Sioniste demonstrasie in die ou deel van die stad Jerusalem geloods het. ’n Hele aantal Jode en Palestyne sterf. ’n Volgende opstand vind in 1921 in die stad Jaffa plaas. Dit was die gevolg van ’n Britse besluit om 16 500 Jode toe te laat om hulle in Palestina te vestig (Caplan 2010:65–72). ’n Groep Arabiese leiers besoek hierna Londen met die versoek dat die Balfour-verklaring opgehef word en dat Joodse immigrasie na Palestina gestaak word. Voorts het hulle versoek dat ’n nasionale regering met ’n verkose parlement wat uit Moslems, Jode en Christene bestaan, in die lewe geroep moes word. Die versoek is afgewys, maar Brittanje reik hierna ’n witskrif uit waarin dit duidelik gestel word dat Brittanje nie beoog om die hele Palestina ’n Joodse staat te maak nie; dit het net ten doel om vir die Jode ook ’n tuiste in die land te vind. Brittanje sou ook die immigrasie van Jode beperk tot dit wat Palestina ekonomies kon hanteer. “It seemed that Britain envisaged the establishment of a unitary Arab-Jewish state” (Bunton 2013:23–4), maar Brittanje het dit nie op daardie stadium duidelik uitgespel nie.
Die voorgaande oorsig van die besettingsgeskiedenis van Palestina sedert 1200 v.C. maak dit duidelik dat die Jode (alternatiewelik Israeli’s) nie alleen op die land aanspraak kan maak nie. Navorsing bevestig dit dat die mense wat as Israeliete, Judeërs, Jode en uiteindelik as Israeli’s bekend staan, hierdie landstreek nie ononderbroke sedert die dae van Abraham bewoon het nie. Neem ’n mens in ag dat die twee koninkryke, Israel en Juda, maar eers sedert 930 v.C. op die toneel verskyn het, word dit duidelik dat hierdie mense en hul nageslagte die landstreek vir slegs drie periodes beset en bestuur het: 930–587/6, 142–63 en 1948 tot op hede. Dit is breedweg ’n skrale 500 jaar. Ná hulle, en ook vóór hulle, het verskeie ander mense die landstreek bewoon en oorheers. Wat die Moslemgroepe betref, het hulle die landstreek vir byna 1 400 jaar bewoon en bestuur.
Hier onder volg ’n Afrikaanse weergawe van ’n tydtabel wat Küng (1995:533; 2007:473) ontwerp het. Dit gee die besettingsgeskiedenis in een oogopslag weer. Die linkerhandse kolom met die kandelaar verteenwoordig die Joodse besettings, die middelkolom met die kruis die Christelike besettings en die halfmaan die Moslembesettings. Die datums wat Küng verstrek, is wel ten opsigte van die koninkryke van Israel en Juda aangepas. Dit is gedoen in die lig van die jongste navorsing wat aan die begin van die artikel bespreek is. Die aansprake van die Israeli’s dat die land aan hul voorvaders behoort het en dat hulle daarom eiendomsreg op die land het, strook eenvoudig nie met die besettingsgeskiedenis nie.
Dié soort historiografie word in sy kruuste vorm in die Yad Vashem-museum in Jerusalem aangetref waar die dominante nasionale narratief in die uitstalling uitgebeeld word en gestalte kry. Die nasionale storie is dat die sogenaamde oorsaak van, en dus die regverdiging vir, die vestiging van die staat Israel slegs in die eeue lange vervolging van Jode in Europa gesoek moet word. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is die vervolging op die spits gedryf met die massale uitwissing van Europese Jode. Dit staan ook bekend as die Sjoa, of Holocaust, want die Nazi’s het ses miljoen Jode op ’n gruwelike wyse uitgedelg – meestal in doodskampe. Die Yad Vashem-verhaal vertel die geskiedenis van die Jode met groot ahistoriese spronge. Dit verbind verhale uit die Tenakh / Ou Testament met die Nazigeweld millennia later en wel op só ’n wyse dat dit net één uitkoms kan en mag hê: die staat Israel in sy huidige gemilitariseerde en etnies-religieuse vorm. Die museuminstallasie se slotsom word al hoe meer bevestig hoe nader die besoeker aan die uitgang beweeg. Die laaste deel van die uitstalling handel oor die totstandkoming van Israel. Wanneer die besoeker die gebou verlaat, staan die uitsig oor die golwende heuwels rondom Jerusalem in skrille kontras met die gruwels wat pas gade geslaan is. Die simboliese posisionering van die museum in verhouding tot die omgewing laat die koloniseringsimpuls (besetting van grond) soos ’n seer vinger uitstaan. Die uitgang bestaan uit ’n uitkykpunt oor die omliggende gebied, inwonerloos en oënskynlik onaangeraak, gereed vir Israelse setlaarvestiging, soos flussies in die museuminstallasie uitgebeeld en geregverdig. Die geweld wat intrinsiek aan kolonialisme is, word weerspieël in die argitektoniese struktuur van die Yad Vashem-museum. Die museumgebou se lang, driehoekige pypvorm herinner aan die loop van ’n kanon. By die uitgang kan die besoeker sien wat in die visier is: Palestina, waarvan die gewelddadige oorname sedert 1948 met behulp van sogenaamde Bybelse, godsdienstige en geskiedkundige redes geregverdig word.