Daarom is vele mense ook nie baie positief oor die eerste afdeling van die Heidelberger nie. So het iemand eenmaal, toe sy dominee weer by Sondag 2 moes begin, gesê: Nou sit ons weer vir die volgende drie weke in die ellende. Die gedagte daar agter is: Vir die volgende drie Sondae is dit net wet en oordeel, sonde en ellende … maar daarna, daarna in Sondag 5, ja, dan kom ons by die verlossing, by die Christus-prediking. Dan kom, na die donker nag van God se oordeel die lig van sy genade. Dan hoor ons weer genadeprediking. Dan verskyn uiteindelik Christus op die toneel.
Die mens is van nature geestelik dood. Hy is ‘n slaaf van die sonde en onder die oordeel van God. So lyk die wêreld wat u dit rondom u sien: Dit is ‘n mensdom in die magsgreep van die sonde; dit is ‘n wêreld onder die verskriklike toorn van God.
Maar daarvan weet die wêreld nie. Daarvan begryp óók ons heeltemal niks nie … totdat Christus ingryp en totdat Hy ons blindheid wegneem en ons laat sien hoe deur en deur sondig ons is.
‘n Bekende dominee (Veldkamp) het dit toegelig met ‘n sprekende verhaal: Daar was op ‘n keer het ‘n kind vir sy ma gevra: Maak asseblief die gordyne toe, want daar kom soveel stof in die kamer as die son daarin skyn. Daarmee het hy bedoel: die stofdeeltjies wat ‘n mens sien dwarrel as die ligstrale van die son wat daarop val. Nogal dom, sou ons sê. Want die kind besef nie eens dat die stofdeeltjies reeds daar was nog voordat die son daarop begin skyn het nie. Dit is eers danksy die sonlig dat ons dit begin sien. Maar weet u: Sulke dom kinders is ons nou almal. Sonder die lig van God se wet is ons totaal en al onbewus van die sonde in ons lewe.
Dit is ons nie, maar dit word ons as God met sy wet na ons toe kom. “Deur die wet is die kennis van sonde”, sê Paulus in Romeine 3:20. En in Romeine 7:7 verklaar die apostel: “… ek sou die sonde nie anders as deur die wet geken het nie”.
Calvyn gebruik die beeld van ‘n spieël om aan ons te verduidelik wat God se bedoeling met sy wet is. Hy kry hierdie beeld by Jakobus (1:21-25). Hy sê: As jy in ‘n spieël kyk, sien jy die vlekke op jou gesig. Die spieël laat jou sien hoe jy lyk. So is dit ook wanneer ons te staan kom voor die spieël van God se wet: Daarin sien ons, sê Calvyn, in die eerste plek ons magteloosheid om God se wil te doen. Uit ons magteloosheid vloei ons ongeregtigheid, ons sondigheid voort. Ons is magteloos om die wil van God te doen. Van nature kan ons, wil ons ook niks anders as sondig nie. Daarom sien ons derdens in hierdie spieël van God dat ons die oordeel van God verdien.
Die wet is die wet van Christus. Dit is Hy wat die wet aan sy kerk gegee het. Die wet is spieël in sy hand.
Ons is nie geskikte hoorders vir die evangelie nie, sê Ursinus, een van die opstellers van die Kategismus. Ons word dit eers wanneer ons ons sonde en ellende leer ken. Deur die prediking van die wet – die wet wat ons sondigheid en doemwaardigheid onthul – deur die prediking daarvan word ons voorberei vir die evangelie.
Deur sy wet maak Christus vir Hom plek in ons hart, sê Luther. God kan sy genade nie anders kwyt as alleen aan diesulkes by wie die wet sy werk gedoen het nie. Sonder die werk van die wet leef ons in sorgeloosheid en valse gerustheid. Waar geen sonde is nie, kan geen sonde vergeef word nie.
Ook hier in Sondag 2 tref die diep persoonlik trant van die Kategismus ‘n mens: “Waaruit ken jy jou ellende?” Die gelowige word hier aangespreek. Dit spreek vanself. Die ongelowige ken nie sy ellende nie. Hy is blind daarvoor.