Tabel 1 Energie- en proteinparameters van Suid-Afrikaanse lusernhooi
Organiese materiaal (%)
Suurbestande vesel (%)
Neutraalbestande vessel (%)
Nie-veselagtige koolhidrate (%)
Metaboliseerbare protein (g/kg)
In vitro organiesemateriaal (%)
Metaboliseerbare energie (MJ/kg DM)
Tot onlangs is meerendeels ongesertifiseerde hooi bemark. In geisoleerde gevalle is van relatief onakkurate en gebrekkige visuele beoordeling gebruik gemaak. Dit bring mee dat kopers van lusern dikwels nie die verlangde kwaliteit verkry nie en vragte teen groot moeite en kostes teruggestuur word. Dit gaan met groot kostes en ongerief vir die produsent, handelaar en koper van lusernhooi gepaard.
Die Nasionale Lusern Trust (NLT) is ‘n diensorganisasie wat voortgespruit het uit bogenoemde behoeftes en is deur die bedryf daar gestel om orde te bring en as mondstuk te dien vir die totale lusernbedryf (hooi en saad) in Suid Afrika. Ten einde onder andere aan die behoefte van ‘n nasionale graderingstelsel te voldoen is die NLT-skema ontwikkel. Daar is reeds in 2006 met die implimentering van hierdie nasionale graderingstelsel begin met die primere doel om ‘n onafhanklike eenvormige en akurate graderingstelsel in Suid-Afrika daar te stel.
Werking van die NLT-skema
Die graderingstelsel bastaan hoofsaaklik uit 3 fasette naamlik: monsterneming en -hantering, onleding met ‘n naby-infrarooispektrometer (NIRS) en kwaliteitstandaarde wat deur middel van die NLO-skema bestuur en onderhou word.
Hierdie skema is van toepassing op NIRS-instrumenteienaars, netwerkkontroleerders, enige verwerker, handelaar of ander persoon wat van die NLT-prosedure gebruik maak.
Die volgende dienste t.o.v die NLT-skema word aangebied:
Registrasie en akkreditering van NIRS instrumenteienaars, netwerkkontroleerders en enige verwerker, handelaar of ander persoon wat van die NLT-prosedure gebruik maak.
Validering, ringtoetse en kalibrasie-ontwikkeling om eenvormige en akkurate NIR-onledings te verseker.
Voorsiening van sertifiseringsertifikaat wat uitgereik word by eerste punt van ontleding wat die graad, tonnemaat, ontledingsresultate en datum aandui.
Inspeksie en oudit op ‘n gereelde basis.
Hantering van alle interne en eksterne dispute.
Addisioneel tot die NLT-skema, word ook die volgende dienste deur die NLT vir die hooi en saadbedryf gelewer:
Koordinering van aangeleenthede rondom die lusernbedryf en oplossing van probleme
Registrasie van hooi en saadhandelaars/produsente om databasis daar te stel
Maandelikse voorraadopgawes in te samel, statistiek te verwerk en vraag en aanbod te bepaal.
Voorligting d.w.s. insameling en uitdra van nuutste tegnologie aangaande produksiemetodes
Webblad aangaande dienste, navorsing, produksiemetodes, statistiek en bemarkingsmoontlikhede (http://www.lusern.org/).
Opleiding deur die aanbieding van kursusse, simposiums en boeredae
Navorsing soos bv.
- Beter varieteite ten opsigte van opbrengs en kwaliteit
- Gradering van lusernhooi
- Invloed van grond, klimaat (streke) en hooimaakmetodes op lusernkwaliteit
- Siektes, insekte, kunsmatige droging, meganiese aspekte en uitvoermoontlikhede
Onafhanklike diens ten opsigte van die lusernsaad soos:
- Toets en sertifisering van lusernsaad vir suiwerheid en ontkieming
- Gradering van saad
- Landinspeksie ingevolge saadsertifiseringskema (verbastering te vehoed, uitvoermoontlikhede te bevorder)
Generiese reklame d.m.v artikels, radio, nuusbriewe en inligtingsdae.
Vir die eerste keer op nasionale vlak kan kwaliteit van lusernhooi akkuraat bepaal word wat groot voordele vir die produsent, handelaars en verbruikers inhou.
Ekonomiese implikasies van die graderingstelsel
Die belangrikheid om die regte kwaliteit lusernhooi vir produksiedoeleindes te identifiseer word duidelik uitgewys deur van die nuutste tegnologie rondom rantsoenformulering gebruik te maak. Die “Cornell Net Carbohydrate and Protein System” (CNCPS) is ‘n wiskundige model wat nutrientbehoefte en -voorsiening op grond van inligting op grond van die omgewing en voerinligting in diverse produksie situasies bereken. Die CNCPS model simuleer dus die melkkoei en voorspel melkproduksie akkuraat volgens die rantsoen wat die dier tot sy beskikking het. Hierdie model is al suksesvol gebruik op verskeie melkplase regoor die wereld om rantsoene te formuleer en te evalueer. Die jongste navorsing dui daarop dat die CNCPS model 90% van die variasie in melkproduksie van individuele koeie verklaar. Die AMTS.CATTLE program is gebaseer op die CNCPS model. Indien hierdie program gebruik word om die melkproduksiepotensiaal van ‘n volledige rantsoen met verskillende kwaliteit lusernhooi te voorspel word die resultate soos in Table 2 verkry.
Hierdie resultate (Tabel 2) dui aan dat daar ‘n 19,8 liter variasie (verskil tussen beste en swakste lusernhooi in Suid-Afrika) in die voorspelde melkproduksie van ‘n hoe produserende melkbeeskudde kan voorkom.
Tabel 2 Statistiek oor die variasie in melkproduksiepotensiaal van Suid-Afrikaanse lusernhooi
Die effek van verskillende grade (Tabel 3) lusernhooi op melkproduksie kan in Tabel 4 duidelik waargeneem word. Vanaf hierdie gegewens kan die relatiewe waarde van verskillende grade lusernhooi in ‘n rantsoen bereken word.
Die volgende aannames is gemaak:
Melkprys = R3/liter
Prys Graad 1 lusernhooi = R 1500
Luserninname as deel van die rantsoen = 10kg/koei/dag
Die effek van lusernkwaliteit op droemateriaalinname van die rantsoen en melksamestelling is nie in die berekenings in ag geneem nie.
Tabel 3 Kwaliteitstandaarde vir lusernhooi
Vreemde materiaal (%)
1 = Lusernkwaliteits-indeks. (Scholtz, G.D.J. & Van der Merwe, H.J., 2006)
- Alle parameters word op 'n 100% droe materiaal basis uitgedruk
- Maksimum vog toegelaat soos bepaal deur 'n NIR instrument = 16%
- Skadelike plante en geproklameerde onkruide word teruggestuur
- Vragte met vreemde reuke, muf en tekens van oormatige verhitting kan teruggestuur word
- Indien vragte ooglopend as gemengde kwaliteit geidentifiseer word sal as die swakste graad op die vrag geklassifiseer word.
Tabel 4 Die effek van graad op voorspelde melkproduksie volgens AMTS.CATTLE program
Gradering (NLO) LKI Melkproduksie (liter)
Prima 125 46
Graad 1 105 42
Graad 2 75 34
Graad 3 55 30
Volgens hierdie berekeninge is die relatiewe waarde van die verskillende grade lusernhooi in Tabel 5 aangedui. Die waardes in Tabel 5 is onverwags en kom onrealisties voor. Dit beklemtoon egter die groot invloed van lusernhooikwaliteit op die melkproduksie van melkbeeste en gevolglik netto inkomste. Tradisioneel het hooi en melkprodusente primer gefokus op kwalitatiewe eienskappe en vorige ervaring om ‘n waarde aan hooi toe te ken. Hierdie sluit in kleur, tekstuur, reuk asook ondervinding dat hooi afkomstig van sekere snitte en produsente ‘n hoer melkproduksie en minder voedingsteurnisse tot gevolg het. Ander pogings om kwantitatiewe veranderlikes (bv. ruprotein- en veselinhoud) in te sluit het verder gehelp om hooikwaliteit te differensieer. Geen van hierdie pogings is egter biologies gebaseer nie m.a.w. dit verteenwoordig nie die vertering en benutting van nutriente deur die dier nie. Hierdie inligting wat deur die UV vrygestel word is wereldwyd ‘n eerste poging om lusernhooikwaliteit biologies te integreer met voorspelde melkproduksie.
Die ekonomiese waardes bereken in Tabel 5 dui uitsluitlik die potensiele ekonomiese variasie aan gebaseer op die biologiese benutting van verskillende kwaliteit lusernhooi deur die melkbees. Dit beteken dus nie dat die verkoopprys van hierdie onderskeie lusernhooigrade soveel moet varieer nie. Dit verskaf eerder ‘n riglyn om die verkoper en koper van lusernhooi te ondersteun om ‘n realisties markwaarde vas te stel.
Table 5 Relatiewe waarde waarde van verskillende grade lusernhooi
Gradering (NLT) Lusernhooiprys R/ton
Dit is duidelik dat lusernkwaliteit ‘n kritiese faktor is in die sukses van melkproduksie. Daarenteen is die produsent wat dit begryp en hoe kwaliteit lusernhooi produseer geregtig om ‘n premie. Gradering volgens die NLT-skema maak dit vir die eerste keer moontlik om akkuraat tussen verskillende kwaliteit lusernhooi te onderskei en die met 'n hoe kwaliteit te identifiseer. Insgelyks verseker dit konstante hoe en winsgewende produksie.
Gerrie Scholtz is 'n P.hD. student onder leiding van Prof. Hentie van der Merwe van die Departement Vee-, Wild- en Weidingkunde van die Universiteit van die Vrystaat en Dr. Tom Tylutki van "Agricultural Modeling and Training Systems", LLC, VSA.
Geregistreerde NIR-instrument eienaars en netwerk kontroleerders word in Tabel 6 aangedui. Kliek hier vir Tabel 6
Vrygestel deur NLT:
Kontak persoon: Mnr Derick Egelbrecht
Tel No (27) 044 – 2728991
Web adres: www.lusern.org