Verbruikersake: Beurtkrag en die kos in jou yskas(Foto: Chander Mohan/Unsplash) Met beurtkrag wat vir die afsienbare toekoms deel van ons lewens is, wonder verbruikers hoe veilig die kos in hul yskaste is ná en tydens beurtkrag. As die koueketting onderbreek word, kan dit moontlik die veiligheid van voedsel in jou yskas beïnvloed en jou gesin siek maak as hulle dit eet. Ina Opperman het gaan hoor wat die kenners hieroor sê. Almal het nou al genoeg gehad van beurtkrag. Verkeersknope, skade aan toestelle, lae produktiwiteit en byna geen ekonomiese groei is van die gevolge, maar dit hou ook gesondheidsrisiko’s in, veral nou in die warmste tyd van die jaar wanneer kos bederf omdat dit nie koud genoeg gehou word nie. Bederfde kos kan baie gevaarlik vir jou gesin wees. Die Amerikaanse departement van landbou sê alle bederfbare voedsel, soos rou vleis, vrugte en groente moet binne twee uur nadat jy dit gekoop het, verkoel of gevries word. Wanneer hierdie kossoorte aan kamertemperatuur blootgestel word, beweeg dit na die gevaarsone waar bakterieë kan groei wat jou siek kan maak. Volgens prof. Lucia Anelich, ŉ kenner van voedselveiligheid, sal verkoelde kos veilig wees solank die krag nie langer as vier uur af is nie, die yskasdeur toegehou word en die yskas teen 4 °C loop voor en na beurtkrag. Bederfbare kos, soos vars vleis, pluimvee en vis, melk en sagte kase is die mees vatbaar vir bederf en voedselveiligheidskwessies. Oorskiet kan ook ŉ probleem wees, afhangende van hoe lank dit in die yskas was voor beurtkrag begin het. Voedselveiligheid in jou yskas tydens beurtkrag Anelich sê yskaste moet teen nie hoër as 4 °C loop nie, maar ons weet die meeste verbruikersyskaste werk teen hoër temperature in Suid-Afrika. “Daarom kan die tydperk van vier uur in sulke gevalle selfs korter wees.” Haar raad is om bederfbare kosse weg te gooi as die onderbreking langer as twee uur was en waar die yskastemperatuur hoër as 4 °C is. Sy sê die enigste manier om te weet of die gewenste yskastemperatuur oorskry is, is om ŉ termometer in die yskas te hou. “Verskillende bakterieë begin teen verskillende minimum temperature groei, maar vir elke 1 °C wat daardie minimum groeitemperatuur toeneem, groei bakterieë in voedsel deur hulself vinniger te verdubbel. Dit is dus noodsaaklik om die deur toe te hou om te verseker dat die temperatuur so laag as moontlik bly tydens beurtkrag.” Sy sê bevrore kos sal vir sowat 48 uur gevries bly, weer as die vrieskasdeur toe gehou word. “As enige bederfbare kosse om watter rede ook al begin ontdooi, vries dit of maak dit so gou as moontlik gaar.” Anelich waarsku ook dat verbruikers nooit aan kos moet proe om te bepaal of dit veilig is om dit moontlik te eet nie. “As jy die koste van kos in ag neem, kan ŉ mens verstaan jy sal huiwerig wees om dit weg te gooi, maar onthou dat jy nie kan proe of ruik as kos besmet is nie. Wanneer kos stink, beteken dit gewoonlik dat dit bederf is en nie geëet moet word nie. Besmette kos kan egter steeds lekker ruik en proe.” Berei voor vir beurtkrag As jy die beurtkragskedule ken, kan jy so daarvoor voorberei: Dit is ook baie belangrik om deeglik gekookte kos net vir ŉ maksimum van ŉ paar dae in die yskas te hou, maar gekookte kos kan ook onder sekere omstandighede dalk gevaarlik wees, soos wanneer dit nie onder higiëniese toestande voorberei word nie en sekere hittebestande bakteriese gifstowwe in die kos geproduseer kan word. In hierdie geval kan die kookproses die bakteriese selle vernietig, maar nie noodwendig die gifstowwe nie, wat jou dan siek kan maak. Dit kan ook gebeur as die kos besmet is nadat dit gekook is en nie deeglik warm gemaak word voordat jy dit eet nie. Jou vrieskas en voedselveiligheid Dis ŉ goeie opsie om kos in ŉ vrieskas te hou onder 0 °C, want dit vertraag of stop die groei van bakterieë. Onthou dat die vriesproses bakterieë heeltemal doodmaak, maar bo vriespunt word bakteriese groei net vertraag. Dit beteken dat die kos steeds kan sleg word, veral as van die gevriesde kos effens ontdooi weens beurtkrag. Beurtkrag kan elke keer vars produkte tot vyf ure aan kamertemperatuur onderwerp, maar jy kan beplan deur jou yskas in die beste moontlike toestand te hou, ekstra ys te gebruik en maaltye te beplan en soos Anelich aanbeveel, bottels water te hou om in die vrieskas te vries en goeie higiëne te verseker wanneer jy kos voorberei. Maak seker jou yskas is in ŉ behoorlike werkende toestand, want dit sal langer by die regte temperatuur bly tydens beurtkrag. As jou vrieskas in ŉ goeie werkende toestand is, behoort dit sy temperatuur vir ongeveer 48 uur te kan hou. Jy kan ook voedsel, soos suiwel en vleis, naaste aan die vrieskashokkie sit om dit langer koud te hou. Maak ook ys in jou vrieskas wanneer die krag aan is om te gebruik om kos koel te hou wanneer beurtkrag heers. Hoe weet jy dat jy voedselvergiftiging het? As jy vermoed dat jy voedselvergiftiging het, selfs nadat jy hierdie voorsorgmaatreëls getref het, moet jy dit nie ignoreer nie. Voedselvergiftiging kan baie gevaarlik wees, veral vir jong kinders, mense ouer as 65, swanger vroue, pasgebore babas en mense met swak immuunstelsels. Die ombudsman vir verbruikersgoedere en -dienste sê dit beteken dat mense wat met MIV/Vigs leef of wat ondervoed is, kankerbehandeling ondergaan, ŉ orgaanoorplanting gehad het en immuunonderdrukkende middels gebruik om te verhoed dat die liggaam die orgaan verwerp, veral kwesbaar is. Hoe weet jy, jy het voedselvergiftiging? Volgens die ombudsman en prof. Anelich is die algemeenste simptome braking, maagkrampe, diarree, naarheid, koors, hoofpyn, spierpyne, bewerasie en moegheid. In sommige gevalle kan jy selfs meer as een simptoom op dieselfde tyd hê. Norovirus, wat ook bekend staan as maaggriep, kan jou terselfdertyd laat braak en diarree hê, met ŉ bietjie bewerigheid en moegheid. Dit is egter belangrik om te onthou dat ŉ aantal ander siektes dieselfde simptome het, wat dit moeilik maak om te sê dat jy beslis voedselvergiftiging het. ŉ Goeie aanduiding is gewoonlik of mense wat dieselfde kos op dieselfde tyd op dieselfde plek geëet het, soortgelyke simptome toon.