Woensdag, 01 Februarie 2017	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 347 tye
Só is daar koers gekies al met die son langs
Saterdag, 28 Januarie 2017	Geplaas deur Gerhard van Huyssteen
Lees 1101 tye
Vra Johan Anker op Facebook: "Waar kom ons aan die woord "oos"? Hoekom moet wes en oos noodwendig staan teenoor noord en suid? Wie het so besluit?"
Dis die jaar 300 VHJ (voor huidige jaartelling). Een of ander ou, kom ons sê maar Wiljahelmaz, en sy gesin woon skuins ten suide van die Elbe, daar doer op die Noord-Duitse Laagvlakte. Sy voorgeslagte het oor 'n tydperk van duisende jare (sedert ongeveer 4 200 VHJ) vanaf die Urheimat (die gebied ten noorde van die huidige Georgië) verhuis en hulle hier kom vestig. Hy en sy gesin voer 'n eenvoudige, verwesterste bestaan.
As Wiljahelmaz 'n bietjie wil gaan stap ('n mens moet darem jou 10 000 treë per dag inkry), dring sy vrou, Haduwīg, daarop aan dat hy moet sê in watter rigting hy gaan stap. Die hinterland raak toenemend gevaarlik met al die Vandale en Barbare wat die plek toestroom.
As die son opkom in die ooste, voel Hoekom op sy broosste
*aus-to- (ooste): Dit beteken letterlik "skyn-rigting", met ander woorde in die rigting waarin die son begin skyn of opkom. Dit was vir die klomp Germane die belangrikste rigting, soos tans nog in baie kulture en gelowe.
*sunthaz (suide): Die stam van *sunthaz is *sunnon wat "son" of "die area van die son" beteken. Wiljahelmaz en gesin woon in die noordelike halfrond. Waar ons hier in die land van Homo naledi ons huise laat noordfront vir maksimale sonblootstelling, werk dit presies andersom in daai geweste. Hulle plaasopstalle front suid, in die rigting van … die area van die son!
Intussen, in Rome …
Dié smoor het vir hulle mos baie grênd gehou. Hulle woord vir oos was orientalis, wes was occidentalis, noord borealis (of septentrionalis, as jy jou regtig slim wou voordoen) en suid australis (of meridionalis). Een van die stryde wat Latyn teen Germaans verloor het, was dat Wiljahelmaz se woorde veel makliker was en uiteindelik ook deur baie Romaanse tale geleen is. Byvoorbeeld, "noord" is nord in Frans, Roemeens, Italiaans en Katalaans, en norte in Spaans en Portugees.
Die Latynse australis ("suid") lyk egter verdag baie op Wiljahelmaz se *aus-to- ("oos"), en nie verniet nie, want dié twee woorde is van dieselfde Proto-Indo-Europese oorsprong. Maar hoe nou gemaak: Die een beteken "suid" en die ander "oos"?
Slaan Google Maps ope, en kyk in watter rigting lê Italië (indertyd die sentrum van Latyn) se simmetrieas, regdeur die brug van die skoen. Suidoos, presies tussen australis én *aus-to-. En verleng nou daai suidoostelike lyn oor die kaart, af en af en af, soos die kraai sou vlieg. Waar kom jy uit …?
Wiljahelmaz sou graag wou weet, had hy maar 'n goeie internetverbinding.
Hierdie rubriek het in gewysigde vorm in Beeld van 28 Januarie 2017 verskyn.
Vertaal-/terminologiewerk beskikbaar (Afr>Ndl)
Lees 558 tye
Doel: Skep Nederlandse vertaalekwivalente van lemmas in 'n Afrikaanse woordeboek
Taak: Vertaal ongeveer 2 200 Afrikaanse woorde/terme na Nederlands
Aard van data:
Algemene woorde, byvoorbeeld lekkerlyf ('effens dronk'), kletsrym ('rap'), kaalbas ('naak')
Leenwoorde uit Afrikatale, byvoorbeeld klêza ('melk uit 'n koeispeen drink'), ghasjle ('versigtig')
Terme, veral sport, byvoorbeeld opslagbal (krieket), losgemaal (rugby)
Name van diere (noemetjie), voëls (namakwapatrys) en plante (outeniekwageelhout). In die meeste gevalle sal waarskynlik volstaan moet word met die Latynse naam.
Formaat van data: Die Afrikaanse lemma (plus 'n definisie en herkoms van die woord) word in 'n Excelspreiblad voorsien. Een vertaalekwivalent van elke lemma (nie die definisies nie) moet in die Excelspreiblad aangebring word.
Kwaliteitskontrole: Sal deur VivA onderneem word, maar aansoekers moet aandui hoe hulle ook 'n eerste rondte van kwaliteitskontrole sal (laast) doen
Tydsraamwerk: 13 Februarie tot 24 April 2017
Kontraktuele verbinding: VivA se standaard diensvlakooreenkoms
Bondige oorsig oor ervaring in vertaling en/of terminografiewerk (veral met betrekking tot Nederlands)
Vlak van Nederlandse taalbeheersing (byvoorbeeld moedertaalspreker)
Bondige voorstel oor hoe interne kwaliteitskontrole gedoen sal word (byvoorbeeld om die lys deur 'n kollega te laat kontroleer)
Voorstel vir tarief per lemma (2 200 in totaal)
Aansoekvereistes: Enigiemand (ook mense in die buiteland) mag aansoek doen.
Sluitingsdatum: Aansoeke sluit op 6 Februarie 2017 om 17:00
Woensdag, 25 Januarie 2017	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 382 tye
vertrouenspersoon, ..sone s.nw. (Eng: fiduciary, n. Uit die Latyn fiducia, wat afgelei is van fidere, wat beteken "vertroue" (confidence, trust))
'n Regsterm waarmee daar verwys word na 'n persoon (hetsy 'n natuurlike of regspersoon) wat die gesag en plig het om in 'n ander se belang op te tree en die bates wat aan so 'n vertrouende persoon behoort te beskerm. Vertrouenspersone sluit in trustees, prokureurs, banke, finansiële adviseurs, makelaars en enige ander persoon wat onderneem om iemand se belange te beskerm.
Die verhouding tussen die twee partye veronderstel meer as net respek vir die kundigheid en oordeel van die vertrouenspersoon, dit veronderstel blindelingse vertroue dat die vertrouenspersoon in alle omstandighede in belang van die vertrouende sal optree, en dit veronderstel dat albei partye in gelyke mate tot die vertrouensverhouding verbind is. Die vertrouende vertrou volledig en die vertrouenspersoon aanvaar volledig die verantwoordelikheid en aanspreeklikheid wat met so 'n vertrouensverhouding gepaard gaan.
'n Vertrouenspersoon het 'n vertrouensplig (fiduciary duty) teenoor die vertrouende, naamlik dat hy/sy in alle omstandighede openhartig, eerlik en in belang van die vertrouende sal optree. Die hele aard, grondslag en sukses van hierdie verhouding berus op die veronderstelling dat die vertrouenspersoon nooit sy of haar verpligting jeens die vertrouende sal versaak nie.
Tog is dit opmerklik dat geen woordeboek se definisie van "vertrouenspersoon" die konsep "ouer" insluit nie. Ek wonder waarom. Is daar 'n groter afhanklikheid as 'n kind wat 'n ouer blindelings vertrou? Is daar 'n groter verantwoordelikheid as om vir 'n kind se welsyn aanspreeklik te wees?
Dit is vandag die vyf-en-twintigste. Vir baie van ons is dit betaaldag. Vir baie van ons is dit 'n dag waarop ons vyf brode en twee visse tussen 'n leërskare moet verdeel. Die meeste van ons kry dit nie reg nie. Veral in hierdie maand, veral in hierdie jaar, veral in hierdie land. Teen die tyd dat jy jou verpligtinge nagekom het en die grootste gate toegestop het, is jy by R0,00. As jy wil eet ook, is jy in die rooi. As jou kar of jou yskas breek, is jy in jou kanon.
Aan almal wat al ooit in 'n kind se oë moes kyk en gewonder het hoe op die aarde jy jou vertrouensplig gaan nakom: Mag dit vir jou 'n jaar van wonderwerke wees.