Anton Goosen en Valiant oor die kuns van liedjieskryf
February 28, 2013 in Sonder kategorie
Tags: Anton Goosen, liedjieskryf, US Woordfees, Valiant Swart
Die Liedjieboer Anton Goosen sou wou comics teken. Maar hy kan nie. Nou skryf hy liedjies. En bied liedjieskryfskole aan soos vanjaar saam met Valiant Swart by die US Woordfees. Maar kan hulle mense regtig leer om te skryf?
Stephanie Nieuwoudt: Kan n mens werklik vir iemand leer om liedjies te skryf? Of is dit 'n gawe waarmee mens gebore moet word?
Anton Goosen: Ek dink nie regtig 'n mens kan nie – dis 'n aanvoeling wat jy het of nie het nie maar ek kan verkeerd wees. Ek self sou so graag wou cartoons teken – met iets soos Asterix vorendag kom – maar ek kan nie en al die lesse in die lewe gaan dit nie verander nie. By die slypskool sal ons seker maar na die deelnemers se werk kyk en sien watter voorstelle daar te make is.
Valiant Swart: Dit help sekerlik om 'n soort natuurlike aanvoeling vir musiek en woordkuns te hê, maar 'n beduidende deel van die werk bestaan uit aangeleerde vaardighede. Hoe meer jy skryf en komponeer, hoe meer leer jy om die 'geheimenisse' raak te sien en te ontsluit. Deur 'n slypskoolganger te wys op byvoorbeeld 'n moontlike lirikale progressie wat hy/sy misgekyk het, en hoe dit die musiek 'n treffende wending kan laat inneem, help om hul vaardighede te skaaf en lei hopelik tot ongebreidelde inspirasie.
SN: Wat beteken liedjieskryf vir jou – is dit die liriek of die musiek of n kombinasie daarvan?
AG: Dit is gewoonlik holisties/tematies. Ekself skryf nooit die lirieke eerste nie. Dis gewoonlik eers die tema insluitend die catchline, en van daar bietjie skryf, rustyd, hersiening ens.
VS: Dit werk basies op drie maniere – al drie ewe onvoorspelbaar en uitdagend. Soms het jy 'n (volledige) liriek geskryf wat jy dan oordeelkundig moet toonset; ander kere het jy 'n (volledige) stuk musiek waarvoor jy 'n bypassende liriek ('boodskap' of 'storie') moet skryf. Die ontwykendste maar ook die lekkerste is wanneer die musiek en liriek gelyk 'gebeur' – onverklaarbaar en absolute magic.
SN: Wat is die elemente wat nodig is om van n liedjie n geslaagde lied te maak?
AG: Daar is nie neergelegde reëls wat bepaal wat goed is en wat nie. Dis 'n subjektiewe ervaring vir die luisteraar/s. Daar is riglyne, maar ek dink dat as n song die luisteraar se aandag boei dan werk dit reeds in daardie opsig. Dis baie onderhewig aan smaak en smaakverskile ook in verskillende genres. Skipskop en Toeter op my waterskoeter het beide sukses behaal, maar in verskillende hoedanighede en genres. Daar is ook die toets van tyd wat seker die heel beste rigtingwyser is vir die geslaagdheid al dan nie van die song. Terselfdertyd is daar songs wat tydgebonde is en korter leeftye het – byvoorbeeld iets oor 'n bepaalde gebeure. Die liedjie verdwyn gewoonlik vinnig van die radar af, maar dit beteken nie die song is noodwendig onsuksesvol nie.
VS: Mens streef maar na 'n volmaakte kombinasie van al die elemente – melodie, toonaard, tempo, boodskap/storie en struktuur. En natuurlik die misterieuse X-faktor.
SN: Hoe gaan julle die slypskool aanbied?
AG: Ons het elkeen 'n afsonderlike aanbieding en dan is daar besprekings waar ons na die mense se werk kyk.
VS: Met sulke slypskole is daar gewoonlik 'n aparte aanbieding deur elkeen van ons, en dan individuele sessies met die kursusgangers, asook 'n groepsbespreking. Tegnies behoort ek ook kursusgeld te betaal; ek kan nie wag om 'n paar wenke en wyshede by Anton te gaps nie.
SN: Wat hoop jy om met die slypskool te bereik/reg te kry?
AG: As daar goeie nuwe werk in Afrikaans uit die slypskool of te danke aan die slypskool voortvloei, dan was dit geslaag.
VS: Aspirant-liedjieskrywers het oor die algemeen maar 'n moeilike tyd. Hulle sukkel geweldig om 'in die game te kom'. Hopelik is daar ten minste vir een van hulle 'n stukkie nuttige raad wat lei tot 'n deurbraak en 'n reuse-treffer. Uiteindelik gaan maar dit oor die oordrag van vaardighede.
*Anton neem ook op 5 Maart om 13:00 by De Vette Mossel deel aan n gesprek, Van Anton tot Die Antwoord oor die verlede en toekoms van die Afrikaanse musieklandskap. Sy gespreksgenote is Kerneels Breytenbach en Albert du Plessis. Kliek hier om onderhoude met die drie manne te lees wat op LitNet verskyn het.
* Valiant is op 5 Maart om 13:00 en 20:30 saam met Johan Bakkes, Dana Snyman en Johan Badenhorst te sien in Die Drie Reisigers en Valiant Swart. Valiant sing en die ander manne vertel van hul vele reise en hul stories. Sien hulle by die Doprstraat-teater.
* Die slypskool word aangebied deur Sanlam en LitNet.
Elsabé Daneel se vyf-vroue-kragtoer
February 25, 2013 in Sonder kategorie
Tags: Bittersoet, Elsabe Daneel, Roeline, US Woordfees, Wilna Snyman
'n Verkragte vrou, 'n vrou wat 'n aborsie kry… Dit is maar net twee van die vroue wat Elsabé Daneel vertolk in die drama Bittersoet wat vanjaar by die US Woordfees aangebied word. Sy het groot lof gekry vir haar spel toe dit verlede jaar by Clover Aardklop bekend gestel is. Stephanie Nieuwoudt het met haar gesels.
Stephanie Nieuwoudt: Bittersoet is die eerste eenvroustuk waarin jy speel. Was dit aanvanklik vir jou oorweldigend toe jy besef het jy gaan inderdaad die rol vertolk?
Elsabé Daneel: Toe ek verlede jaar my foon neersit nadat ek gehoor het Bittersoet is as 'n Aardklop-produksie goedgekeur, was ek so oorweldig dat ek net vir 'n ruk lank op my bed bly sit het en na die blou lug gekyk het. En toe kom die vreugde en dankbaarheid vir 'n grootse geleentheid asook die hoop dat ek niemand teleur sal stel nie.
SN: Jy stap in die skoene in van Wilna Snyman wat in 1995 die ENB Vita-prys vir haar vertolking ontvang het. Deon Opperman het dit ook oorspronklik as 'n Engelse stuk, Sweet Sorrows, geskryf. Was dit dalk effe intimiderend om in Wilna se skoene te stap?
EB: Toe ek Wilna in 1994 in Sweet Sorrows sien, het dit my so uitgeboul dat ek jare later nog daaraan gedink het. Wilna is egter so briljant dat mens haar liefs nie moet probeer nadoen nie. Die gevierde regisseur, Juanita Swanepoel, en ek het dus nuut en onbevange met manjifieke Engelse teks en Hanli Rolfes se Afrikaanse vertaling gewerk en dit soos 'n diamantmyn ontgin.
Nòg Deon nòg Hanli het die laaste skets Donker Afrika in hul besit gehad. Omdat hierdie monoloog relevansie bygekry het sedert Deon dit in 1993 geskryf het, wou ek dit graag insluit. Ek het by Wilna gaan aanklop en na 'n wekelange soektog bel sy van Hermanus met die woorde: "Ek het dit gevind!" Sy het die hele handgetikte Sweet Sorrows uit 'n ou boks opgediep en tot vandag is die vergeelde koevert met Wilna se woorde "Vir Elsabé Daneel – Van Wilna Snyman met liefdewense" 'n kosbare besitting. Toe Wilna na my debuutopvoering by Aardklop in die saal agterbly om vir my te sê hoe die stuk haar geraak het, was ek baie verlig, want mens voel verantwoordelik teenoor die mense wat Bittersoet laat lewe kry het.
SN: Hoe kry 'n aktrise dit reg om vyf verskillende karakters te vertolk? Hoe klim jy letterlik van die een oomblik na die volgende in die vel van uiteenlopende vroue en vertolk hulle met oortuiging?
EB: Dis 'n voorreg om met so 'n slim teks en fyn regisseur te werk dat mens nie anders kan as om kniediep in elke uitsonderlike karakter se skoene en siel in te klim nie. Soos wat ek elke karakter se kostuum aantrek, voel ek die klippe en rotse wat sy in haar sakke dra.
Die teks is beeldskoon: gelaag en genuanseerd. Deon Opperman ontsluit elke vrou se bittersoet storie met deernis en insig wat ook sterk tot mans spreek. Juanita se regie is so ragfyn: sy weef 'n digte tapisserie van ryk kleur en diepte. Ons kon dus diep delf om elke karakter se psige en storie te ontgin en hoe langer ons gewerk het hoe meer diamante het na die oppervlak gekom.
Elsabé Daneel in Bittersoet. Foto: Alet Pretorius.
SN: Die een vrou kry 'n aborsie. Die een word verkrag. Dit is nogal skokkende goed wat met die vroue gebeur. Hoe raak dit jou sielkundig om die rolle te vertolk?
ED: Die uitdagendste deel was om die vyf uiteenlopende vroue se onderskeie stemme te vind. Die oorkoepelende tema is stille triomf oor trauma, maar elke vrou se gut en reis om balsem te vind, is uniek.
Soos wat ons repetisies gevorder het, het ek meer en meer bewus geword van vroue se krag. Ek het groter begrip en empatie ontwikkel vir vroue wat curve balls ontvang, maar wat met veerkragtigheid en humor terugbons om voort te gaan met die alledaagse. Op die verhoog is ek hul boodskapper wat hul spieëls ophou vir die teatergangers. Dit is magies om in die teater te ervaar hoe die stuk met die mense resoneer: daardie fladderinge van herkenning, empatie, meelewing en humor wat die gehoor na jou terugadem. Bittersoet het staande ovasies gekry en dit was openbarend om te hoor watter karakter(s) hulle die meeste raak.
Maar as die teaterligte doof en ek pak daardie vyf paar skoene terug in die krat, dan is ek gewoon Elsabé. Met vyf ekstra stemme wat in my kop resoneer!
Al is die monoloë in die negentigerjare geskryf, het dit vandag selfs groter relevansie as toe, juis omdat die geweld teen vroue so gegroei het. Al onderskraag Bittersoet net een mens wat trauma beleef, is dit reeds die moeite werd. Ons kan nie nog een enkele Anene Booysen bekostig nie.
SN: Sou jy die stuk kon aanpak toe jy jonger was?
ED: Ek is tans in die regte seisoen om vier van die vyf vroue te vertolk aangesien hulle soos ek in die vyftigs is. Die vyfde vrou is in haar sewentigs en is dus meer van 'n uitdaging. My ouma het egter by ons gewoon in haar laaste jare en ek onthou haar aura, stem, houding en manier van loop. Sy het haar voetjies geskuifel soos wat ek my Caesar shuffle gedoen het na my drie kinders se geboorte, so mens weef maar eie ervaring in. Dis 'n interessante blik op hoe ek dalk op daardie ouderdom sal wees.
SN: Jou dogter is ook 'n aktrise en is ook op die Woordfees te sien. Het jy haar aangemoedig om in die bedryf te wees?
ED: Ek het Roeline en haar twee broers van kleins af blootgestel aan die teater: poppekaste, kinderteater, pantomimes en natuurlik die sirkus! Sy was van die begin af betower deur die teater en het reeds as kind daarmee begin woeker.
Roeline en ek het 'n stille ooreenkoms dat sy haar eie paadjie oopkap in die vermaaklikheidswêreld. Sy verkies dit so en ek respekteer dit. Ek vra graag haar raad, want sy is wys en eerlik en ek kan staatmaak op haar eietydse insette wat my op my tone t.o.v. vernuwing hou. Ek merk tog dat ons dieselfde werksetiek, presiesheid en deursettingsvermoë het. Die appel val seker nie ver van die boom nie.
Ek gun dit vir haar om haar passie te volg, want ek weet hoe kreatief en stimulerend dit is. Haar honneursgrade in Drama en Joernalistiek (albei cum laude) rus haar toe om verskeie aspekte van haar beroep te ontgin. Sy is 'n lid van die teaterinisiatief Polony wat Die lelike Eend by Woordfees 2013 op die planke bring asook N is vir Neurose by die KKNK 2013. Sy is die verhoogbestuurder van Bittersoet. Dis bevrydend dat ek haar met die kleinste detail kan vertrou en dat sy vinnig die regte besluite neem. Sy is my wing woman.
Woordfees se WOW-projek ontsluit wonder van letterkunde
February 22, 2013 in Sonder kategorie
Tags: Fiona van Kerwel, skole, skoolkoerant, Universiteit Stellenboch, WOW-projek
Slypskole, debatte, koerantkursusse, voorlesings… Dit is alles deel van die US Woordfees se WOW-projek waardeur jaarliks derduisende leerders bereik word. Fiona van Kerwel staan aan die hoof van die US Woordfees en die Fakulteit Lettere en Sosiale Wetenskappe se Woorde Open Wêrelde (WOW) projek. Sy verduidelik waarom WOW veel meer is as net 'n lees- of boekprojek.
Stephanie Nieuwoudt: Verduidelik asb wat is die WOW-projek.
Fiona van Kerwel: Ons streef daarna om minder bevoorregte leerders te bereik en hul visie te verruim deur middel van lees en skryfbedrywighede; hulle bewus te maak van die wonder van boeke en die literatuur, om ook 'n liefde en trots vir hul moedertaal te kweek, om kreatiwiteit, kennis en waardering vir die kunste te stimuleer en verdere studie aan te moedig. Die belang van lees en spelling word voortdurend uitgelig.
Daar is ook verskeie WOW-studiebeurse vir voornemende en huidige studente in die Fakulteit Lettere en Sosiale Wetenskappe.
As deel van die WOW-projek word onder meer: skole besoek en word daar met die leerders oor hul voorgeskrewe werke gesels, daar is skryfskole deur bekende skrywers, spelfeeste en -slypskole, debatfeeste en debatslypskole, opvoerings van grepe uit boeke 'n skoolkoerantprojek met slypskole, 'n skoolkoerantwedstryd en die toeken van beurse aan studente en boekeverkopings in samewerking met Lapa.
Fiona van Kerwel
SN: Julle het nogal klein begin. Hoeveel kinders word tien jaar na die aanvang van die WOW-projek bereik?
FVK: WOW het begin as 'n klein projek met drie projek-aksies in 2003. Vanjaar is daar drie kernfokusse met 25 projek-aksies. Ons het van 8 654 leerders en 205 onderwysers in 38 skole gegroei tot 135 712 leerders en 2 221 onderwysers in 777 skole in 2012. Saam met die ouers en lede van die publiek wat die jaarlikse WOW Karnaval saam kom geniet, het ons verlede jaar 161,783 mense in sewe provinsies deur hierdie projek geraak en verryk.
Ons word reeds oorval deur skole van alle oorde om deel te neem aan ons landwye WOW Spelfees. Ons verwag dus dat ons getalle vanjaar weer skerp sal styg. Die getalle is altyd indrukwekkend, maar vir ons is gehalte nog belangriker.
SN: Waarom is die projek belangrik?
FvK: Lees en skryf is die kernfunksies van geletterdheid. Hierdie vaardighede is belangrik vir akademiese prestasie. Ons werk meestal met leerders uit minder bevoorregte gebiede.
Ons probeer om hulle letterlik deur kreatiewe aksies wys hoe woorde wêrelde kan open. Talle van die leerders met wie ons werk ervaar daagliksekonomiese, sosiale en maatskaplike uitdagings. Deur WOW word hulle blootgestel aan nuwe moontlikhede, asook aan rolmodelle wat hulle inspireer en vertel dat harde werk altyd die moeite werd is.
Afrikaans is vele leerders se moedertaal. Ons wil vir hulle wys dat Afrikaans ook wêrelde kan open, en dat moedertaalonderrig belangrik is vir akademiese prestasie. Afrikaans is 'n taal wat as medium dien om wêrelde mee te open, en wat vir niks of niemand terug hoef te staan nie. Afrikaans is werklik 'n taal om op trots te wees en ook 'n taal wat leerders die geleentheid bied om hul potensiaal verder te ontwikkel. Maar nog belangriker: Afrikaans is 'n wonderlike, skeppende erfgoed van 'n verskeidenheid voorvaders. Die kultuurman Oscar Petersen het by een van ons WOW-byeenkomste gesê Afrikaans is vir hom die stilte tussen sy woorde.
SN: Wat is vanjaar vir jou die grootste uitdaging met die projek?
FvK: Daar is baie uitdagings, maar ek dink die grootste is ons dinamiese groei en ontwikkeling. Die groei is verblydend, maar ons moet dit baie goed beheer en bestuur. Deur harde werk en baie ondersteuning van ons donateurs en vennote het ons 'n goeie reputasie gevestig. Maar ons moet voortdurend werk om dit te beskerm en dinge beter te doen.
Met groei kom allerlei uitdagings en geleenthede waarvan ons nooit kon droom nie, maar met kundigheid, kreatiwiteit, deursettingsvermoë en gebed sien die WOW- span vir alles kans. Ons is verskriklik opgewonde dat ons WOW Spelfees reeds so gewild in verskeie plekke in ons land is, en net so opgewonde oor die skrywersbesoeke wat vanjaar in die Noord-Kaap ook afgeskop het.
SN: Daar is altyd kritiek dat die Woordfees te wit is. Wat is jou kommentaar hierop?
FvK: Toe ek in 2004 hier begin het, was die Woordfees reeds vanaf 2000 aan die gang. Maar dit was vir my ook onbekend. Tien jaar later is daar baie meer mense wat van die fees weet. Die US Woordfees is 'n kunstefees wat deur die woord – in al sy vorme – kultuur laat leef, en dit is 'n geweldige uitdaging om in ons land met sy diversiteit almal gelukkig te hou, veral as jou fondse en kapasiteit 'n bietjie beperk is.
Ek glo nie daaraan dat 'n mens integrasie moet afdwing nie – daar is niks wonderliker as mense wat spontaan met mekaar begin gesels omdat hulle dieselfde belangstellings deel nie, ongeag hoe hulle lyk.
Danksy die groei van die WOW-projek en die WOW-Karnaval op die Van der Stel sportterrein, word baie mense by die fees betrek. Verlede jaar het 17 000 mense die Karnaval bygewoon en dit dra daartoe by dat die US Woordfees gewis nie oorwegend wit is nie.
Die Woordfees maak voorsiening vir verskillende teikengroepe se voorkeure en smake en probeer in baie behoeftes voorsien. Ek weet ook dat al die koördineerders wat betrokke is by die US Woordfees baie moeite doen om iets vir elke smaak aan te bied – sommige dramas het byvoorbeeld in 2012 uiteenlopende mense gelok.
Ek stem wel saam dat ons nog baie meer kan doen om van ons produksies se bywoning meer divers te maak. Ons wil donateurs vir wie die kunste en gehoorontwikkeling belangrik is, uitnooi om ons te ondersteun in ons pogings om meer mense na ons produksies te bring.
Ek glo ook dat ons deur die WOW-projek toekomstige Woordfeesgangers en kunstefeesgangers skep. Dalk in die toekoms, wanneer hierdie leerders volwaardige professionele persone met lekker vet beursies is, sal hulle enige kunstefees bywoon.
Mense uit 'n bepaalde teikengroep wat hoofsaaklik die aanbiedings bywoon wat op hulle gerig is, dink egter soms dat dit die hele fees is. So hoor 'n mens dikwels dat ouer mense vra waar die studente en ander jongmense dan is, asook waarom die fees so wit is. Hulle kom nooit by die dramas en WOW Karnaval wat wel baie meer inklusief en verteenwoordigend is nie, en het dus 'n verwronge beeld van die fees.
Net so besef sommige van die leerders by die WOW Karnaval nie eens dat dit deel is van 'n groot ander fees nie en dink die WOW-dag en die Karnaval is al wat aangebied word.
Mense wat dink die fees is te wit, moet die WOW Karnaval op Vrydag en Saterdag 8 en 9 Maart kom besoek. Die karnavalgangers is baie lekker Woordfeesmense!
In museum se stof het sy inspirasie gevind
February 21, 2013 in Sonder kategorie
Tags: Abri de Swardt, Anja de Klerk, Chris Swart, Francis Burger, kuns nou-nou, Lunga Khama, Tasneem Khan, Universiteit Stellenbosch, US Museum
Anja de Klerk het in 2007 as kunsstudent aan die Universiteit Stellenbosch vir 'n projek in die US Museum se stoorkamers rondgesnuffel.
Daar het sy afgekom op ou werke "van historiese en nuuskierigheidsbelang" wat nooit uitgestal word nie. Sy het geweet sy wou weer op een of ander manier na die werke terugkeer. In 2010 was sy een van 'n groep mense wat opleiding gekry het in New York se Independent Curators International opleidingsprogram. Die twee ervarings het gelei tot die uitstalling kuns nou-nou: versamel; gesprek wat op die US Woodfees (1 – 10 Maart) te sien is. Die kunstenaars Abri de Swardt, Lunga Khama, Tasneem Khan en Chris Swart het een van die ou werke uit die museum gekies en met hul eie werk daarmee e in gesprek getree. Die kunstenaar Francis Burger het verkies om iets anders te doen.
Stephanie Nieuwoudt: Jy het op werk afgekom wat nie uitgestal word nie. Dit is teen die aard van kuns wat gesien moet word.
Anja de Klerk: Ek is gefassineer deur versamelings en hoe sulke "saambondelings" van dinge, hoe amptelik of persoonlik ookal, ge-orden word en hoe diegene wat daarvoor verantwoordelik is en daarmee te doen kry daaroor dink. Ek dink nou sommer aan die ou Wunderkammer 'cabinets of curiousity' van die Renaissance en my ouma se spens! Versamelings en in hierdie geval 'n kunsversameling maak my opgewonde – ek sien potensiaal en opwinding waar ander dalk net stof en ou rame sien. Dit is dus nooit te vroeg of te laat om interessanthede op te diep nie!
Die verhouding tussen kunsmaak (die kunstenaar se posisie) en die posisie van die galery of versameling is eienaardig – kunstenaars skep gereeld omdat hulle moet – kunsmaak is vir baie kunstenaars 'n intieme deel van hulle bestaan en dus 'n lewensaktiwiteit. Daarteenoor word galerye of versamelings as instansies met 'n heel ander doel bestuur en gedryf – met die toekoms (hoe ver ookal), bewaring en opvoeding in gedagte.
Die hou, berg en versorging van kunswerke is 'n gewone deel van die funksionering van 'n kunsversameling, maar op die ou end dink ek dat 'n versameling is net so goed soos die bestuur en aktivering daarvan.
SN: Gee voorbeelde van 'n paar van die werke waarop jy afgekom het wat jy dink verdien om die "lig" te sien?
AdK: Ek dink die kunstenaars van die kuns nou-nou: versamel; gesprek projek het baie oulike en slim keuses gemaak het nadat hulle in die US Museum se stoorruimtes gedelf het. Tasneem Khan het byvoorbeeld 'n Peet Pienaar werk gekies wat te make het met sy identiteit as wit man en sy ervaringe van die weermag. Dit is ook een van die min sogenaamde kontemporȇre werke in die versameling.
Dit is moeilik om algemene waarde-oordele te maak, maar ek hou vol daarby dat daar lekker potensiaal in hierdie versameling is – daar is gewis heelwat geleenthede vir herinterpretasie en navorsing.
SN: Het die eietydse kunstenaars om een of ander vreemde, onverklaarbare rede dalk rondom dieselfde tema 'n werk in die museum gekies? Of het hulle almal wyd uiteenlopende werke gekies?
AdK: Die jong kunstenaars het in twee gevalle 'n sterk tematies ooreenstemmende keuse gemaak, maar in die ander drie gevalle glad nie.
Abri de Swardt was die eerste kunstenaar wat die kans gehad het om in die stoorruimtes te gaan rondsnuffel en het 'n gips-kopie van 'n oorspronklike eikehout Duits Gotiese beeld wat Christus en Johannes uitbeeld (c. 1320) gekies. Die oorspronklike beeld is in die Bode Museum in Berlyn en Abri het van Londen, waar hy studeer, soontoe gereis om een deel van sy werk vir die uitstalling te verfilm.
Chris Swart het, onbewus van Abri se keuse, besluit om Claude Mellan se graveerwerk Head of Christ on the Sudarium (Hoof van Christus op die Sluier van Veronica c. 1649) te gebruik as basis vir sy nuwe werk. 'n Klassieke religieuse tema het dus heel onverwags kopuitgesteek in Abri en Chris se keuses van oorspronklike werke – dit is natuurlik nie te sê dat dit die presiese of enigste tema vir die nuwe werke wat in gesprek hiermee geskep word, is nie.
Francis Burger het byvoorbeeld besluit om nie 'n enkele werk vanuit die versameling te kies nie, maar eerder 'n ondersoekende-joernalistieke rol te speel tydens die uitstalling en om tegelykertyd 'n klein publikasie te maak. Haar werk is dus heelwat meer "performance" of vertoonkuns. Lunga Kama het deur fotografie met die tradisionele Xhosa kralewerk uit die Museum se Antropologiese versameling gewerk.
Soos 'n mens seker kan verwag van 'n uitstalling wat bestaan uit 'n groep uiteenlopende kunstenaars die tematiese drade in die uitstalling hier en daar nou verbind en op ander plekke weer baie uiteenlopend.
Die Gotiese beeld wat Abri de Swardt as inspirasie gebruik het. Dit is in die Schreuder-versameling.
SN: Verduidelik die titel: kuns nou-nou.
AdK: Die titel 'kuns nou-nou' kom van 'n uitstallingsvoorstel wat ek in 2010 saam met die Independent Curators International in NY ontwikkel het. Ek het gekyk na Taschen se Art Now boekereeks wat as "A cutting-edge selection of the artists that matter the most" beskryf word en gedink dat dit op 'n manier belaglik en dalk arrogant is om binne die baie groot diverse netwerk en ekostelsel van eietydse kuns 'n paar kunstenaars so te verhewe en te kanoniseer. Sulke publikasies lei tot monolitiese (eenogige) denke oor wat en wie "kuns" is. "Nou" is nie 'n baie lang tyd nie – "nou-nou" is vir my baie interessanter want dit verwys na of die baie onlangse verlede of die toekoms. Nou-nou is 'n speelse en vloeibare term.
Gevolglik is kuns nou-nou 'n manier om te sê: Hier gooi ons ons net wyer oop en neem ons opkomende kunstenaars en hulle diverse belange en ontwikkeling in ag. kuns nou-nou is vir my 'n langtermyn vloeibare en vloeiende projek. Die versamel; gesprek deel van die titel verwys in hierdie geval na die US Museum se versameling wat geaktiveer word deurdat die gekose jong kunstenaars visueel daarmee in gesprek tree.
SN: Wat het jou verras of teleurgestel van die bepaalde projek?
AdK: kuns nou-nou is 'n volledig selfbefondsde projek. Dit sou 'n groot aanmoediging wees om meer regstreekse finansiële ondersteuning, hoe klein of groot ookal, van die Fees te ontvang. Aan die ander kant is dit wonderlik om met talentvolle en toegewyde kunstenaars te werk – om deel te wees van hulle seleksie en maak-proses, hulle manier van kyk en doen is gereeld verrasend, stimulerend en 'n aanmoediging om aan te hou werk.
SN: Is die kunswerke deur die eietydse kunstenaars te koop by die Fees?
AdK: Dit is maklik om te sê dat ons ons werk net vir die liefde doen, maar soos almal anders moet kunstenaars en uitstalmakers ook brood vat ten duurste petrol ingooi! So, ja, al die nuwe werke wat deel uitmaak van die uitstalling is te koop by die Fees!
SN: Waarom het jy die bepaalde kunstenaars gevra om aan die projek deel te neem? Spreek hulle werk om een of ander rede tot jou? Of is daar iets "histories" in hul werk wat jy gedink het kan aanklank vind by die ou werke?
AdK: Ek het die kunstenaars wat deel uitmaak van die projek gekies omdat hulle besonder talentvol is, omdat hulle 'n spesiale posisie beklee en 'n spesiale visie en perspektief bied. Die oorspronklike vraag wat ek aan myself gestel het voordat ek die kunstenaars gekontak het, is: 'Wie sal anders kyk na die bestaande versameling en 'n nuwe en alternatiewe perspektief bied?'
Die uitstalling sou oorspronklik ook heelwat meer deelnemers ingesluit het, maar weens beperkte tyd en hulpbronne moes ek dit sny tot vyf deelnemers. Ek het dus nog 'n lekker lys van mense wat onder meer Joe Foster, Jared Ginsburg en Tamzyn Varney insluit, wat by toekomstige kuns nou-nou projekte betrokke sal wees. Daar is baie talent, maar min geleenthede – dit is wat my dryf.
SN: Waarom dink jy is 'n uitstalling soos die goed vir die Woordfees?
AdK: Ek moet dit waag om te sȇ dat die visuele kuns wat in die verlede by die Woordfees uitgestal is aan die konserwatiewe kant was. Ek moet die fees egter 'n pluimpie gee vir hoe hulle hul vanjaar oopgooi en vir 'n groter verskeidenheid van visuele-kunsmaak-benaderings plekmaak.
Ek dink kuns nou-nou bied 'n eietydse benadering tot kunsmaak en moontlik ander perspektiewe en maniere van 'visueel wees' aan die Fees. Ek dink dat dit ook 'n bykomende en moontlik jonger gehoor sal lok en nuwe belangstelling en bewusmaking rondom die Fees tot stand sal bring.
Ek is oop vir gesprek, debat en vrae en beplan twee rondleidingsessies wat binnekort op ons webblad www.kunsnounou.info bekend gemaak sal word.
Zivaglo – 'n reis op vele vlakke
February 18, 2013 in Sonder kategorie
Tags: bemagtiging, chris Chameleon, kunsuitstalling, ligvertoning, Linda Remke, Nina Brown, Riaan Cruwyagen, rina Hugo, Sarah Theron, skoene, Universiteit Stellenbosch, US Woordfees, vroue, Zanne Stapelberg, Zivaglo
'n Vroeëre mediaverklaring van Zivaglo lui daar word gehoop dat die uitstalling en ligvertoning sal help om feesgangers se skeppende vermoëns te ontsluit en hul inspireer om hul drome na te jaag en vervulling te vind.
Dis inderdaad 'n optimistiese versugting. Maar dit lyk tog asof Zivaglo, wat volgens die organiseerders die eerste van sy soort in Suid-Afrika is, tog 'n interessante ervaring kan wees. Dit word vanjaar van 1 tot 10 Maart by die US Woordfees aangebied.
Die eerste deel van die ervaring is 'n uitstalling waar 'n verskeidenheid kunstenaars werke wat wissel van drie-dimensionele en twee-dimensionele kunswerke asook installasie-kuns sal uitstal. Die kunstenaars is almal vroue – Zivaglo is immers gemoeid met die bemagtiging van vroue.
Elke kunstenaars se persoonlike verhaal van self-ontdekking word deur die kuns uitgebeeld.
Die tweede deel is 'n ligvertoning. Van die lokaal waar die kunswerke tentoongestel word, beweeg besoekers na 'n vertrek wat eers in donkerte gehul is voordat 'n geprojekteerde ligvertoning begin. Die vertoning bevat boodskappe en vrae wat hopelik sal help om die besoeker op die pad na selfontdekking te lei. Die vertoning se titel "Ligreis" dui op 'n reis in die lig en ook 'n reis sonder emosionele bagasie.
Volgens Linda Remke, een van die organiseerders, is die Woordfeesvertonings maar net die bekendstelling van die Zivaglo-ervaring. Daar word gehoop om met die projek op reis te gaan – selfs buiteland toe. Remke beklemtoon ook dat die kuns- en ligtentoonstelling uniek in die land is.
Zivaglo bied ook twee skoenprojekte, "Heels for Healing." Bekendes in die wêreld van die uitvoerende kunste en die media insluitend Rina Hugo, Sarah Theron, Chris Chameleon en Riaan Cruywagen het persoonlike boodskappe op skoene geskryf. Die skoene sal uiteindelik opgeveil en die opbrengs geskenk word aan twee veilige huise vir vroue – L'Abrie de Dieu in Stellenbosch en die Tamar-sentrum in Thailand.
"Ons glo kuns is 'n instrument wat gebruik kan word om mense te bemagtig," sê Linda wat die projek saam met Nina Brown, 'n bekende in die modebedryf wat deesdae as heler en motiveringspreker optree aanbied.
"Zivaglo kom van die Hebreeuse woord "ziva" wat stralende lig beteken. Die Engelse "glo" deel van die woord is "glow" of "global".
Zivaglo word daagliks van 10:00 tot 20:00 aangebied en die ligvertonings vind elke halfuur plaas.
Woordfees-gesprek nie sy kernbesigheid sê Kerkbode
February 13, 2013 in Sonder kategorie
Tags: Danie Mouton, hel, hemel, Kerkbode, Melt Myburgh, US Woordfees
Die Kerkbode is spyt dat hy as donateur van die US Woordfees moes onttrek, maar gesprekke van die aard is nie deel van sy kernbesigheid nie. So lui 'n mediaverklaring wat gister deur ds Danie Mouton uitgereik is. Mouton is voorsitter van die direksie van die Tydskriftemaatskappy (TM) wat die blad uitgee.
Die verklaring volg op berigte dat Kerkbode onttrek het van twee gesprekke by die US Woordfees. Die een gesprek vind plaas rondom die vraag "Net een God?" en die deelnemers is Lina Spies (digter en akademikus), Chris Jones (teoloog), en Sjeg Thaffier Najjaar (van die Islamitiese Raad van Suid-Afrika). Die tweede gesprek vra vrae rondom die tema "Hemel en hel?". Hieraan neem Abel Pienaar (van die Sentrum vir Eietydse Spiritualiteit), Nico Koopman (Dekaan van die Fakulteit Teologie aan die Universiteit Stellenbosch) en Jurie van den Heever (teoloog) deel.
Volgens Mouton hoort die borg van meer teoretiese godsdienstige gesprekke "van dié aard" nie tot die kernbesigheid van Kerkbodenie.
"Die beste belange van Kerkbode as kerklike koerant en gefokusde handelsnaam staan voorop. Kerkbode se kernbesigheid is om (soos die NG Kerk waarvan dit die mondstuk en spieël is) vanuit die evangelie van Jesus Christus 'n bydrae tot die genesing van ons land te lewer. Praktiese sake wat sentraal staan, is misdaad, kerkhereniging, seksuele en ander geweld, die aantasting van menswaardigheid, die ekonomie, werkloosheid en arbeidsonrus. Daarom handel die inhoud van Kerkbode gereeld oor dié aktuele sake."
Die verklaring lui voorts die uitvoerende bestuur en direksie van TM was nie bewus van reëlings dat Kerkbode as donateur en borg van godsdiensgesprekke by die Woordfees optree nie. Die reëlings is glo nie "langs die normale bestuurskanale van die maatskappy getref nie".
"Daarmee is groot verleentheid vir Kerkbode geskep. Ons stel ondersoek in na die redes hiervoor, en wil verseker dat dit nie weer gebeur nie."
Mouton ontken dat Kerkbode onttrek het weens die deelname van omstrede sprekers soos die dagblad Die Burger gister beweer het.
"Dié sprekers en hul standpunte word in Kerkbode gereflekteer. Die blad deins nie terug vir sake wat selfs omstrede kan wees nie."
Melt Myburgh, Woordkunsprojekbestuuder van die Woordfees, het gesê Jean Oosthuizen nuusredakteur van Kerkbode en gespeksleier het die Woordfees verlede jaar genader met 'n voorstel vir die gesprekke.
"Dit is 'n probleem wat intern deur Kerkbode hanteer moet word. Intussen gaan ons steeds voort met die gesprekke. Al het Kerkbode onttrek is daar is geen sprake dat dit geskanselleer sal word nie"
Die eerste gespek: "Net een God?" vind op 7 Maart om 11:00 in die Boektent plaas en die tweede gesprek "Hemel en hel?" op 8 Maart om 10:00.
Seks en vernuwende produksies lok hulle na US Woordfees
February 11, 2013 in Sonder kategorie
Tags: Albert Maritz, Chanette Paul, Christina Landman, Deksels, Die Koggelaar, Francois Bloemhof, Kristel Loots, Nicki Spies, seks, Stander, US Woordfees, verbeelding
Christina Landman gaan vanjaar na die US Woordfees vir die seks. Die akteur en regisseur Albert Maritz woon dit by vir die vernuwende werk, en die skrywer Kristel Loots is daar as "swetende straatwandelaar en nie as skrywer nie".
Maar dalk moet 'n mens eers vinnig 'n regstelling maak: Christina is daar om met die skrywer Nicki Spies te gesels oor haar boek – oor seks – Seks: Nou wat is die eintlike storie.
"Dis nie sleg vir 'n post-menopousale tannie nie," skerts Christina wat gereeld by die US Woordfees te sien is – óf as skrywer of as iemand wat met ander skrywers gesels.
Vanjaar is sy op 7 Maart om 15:00 in gesprek met Spies.
"Ek gaan graag Woordfees toe want dis 'n plek waar die verbeelding vrye teuels gegee word," sê Christina. "Dis gesellig en jy dans daar in ander se verbeelding. Ek laaik dit baie om deel te wees van waar mense se drome hulle vat. Drome wat nie briek voor dit gepubliseer of opgevoer is nie."
Albert Maritz, bekroonde regisseur en akteur, bring vanjaar drie produksies na die US Woordfees – Deksels deur Leon Kruger, Stander deur Charles J Fourie en Die Koggelaar deur Pieter Fourie.
Hy sê hy sien uit na die "verrassings en aweregse werkswyse soos die deurnagteateraand (van die aand van 2 Maart tot die oggend van 3 Maart).
"Ek sien uit na vernuwende werk – soos die tekste deur Leon Kruger en besoeke aan die ou classics. Die US Woordfees vat ook hande met geselskappe soos The Mechanicals wat in Kaapstad wondere verrig."
Die skrywer Francois Bloemhof is ook 'n ou Woordfees-bekende. Verlede jaar het hy twee keer deelgeneem aan gesprekke oor misdaad- en jeugfiksie. Vanjaar vra hy egter die vrae wanneer hy in gesprek tree met die skrywer Chanette Paul oor haar boek Labirint.
"Ek is lief vir die Woordfees want ek is lief vir woorde en dié fees fokus op die woord in al sy fasette. Daar is ook natuurlik die bonus dat die fees op die mooie Stellenbosch gehou word."
Kristel Loots wie se jongste chicklit-skepping 'n Hap van die appel nou op die rak is, sê sy is nie 'n elke dag se volbloed woordfeesganger nie "eenvoudig omdat dit te ongemaklik warm is in Stellenbosch daardie tyd van die jaar".
Maar sy gaan elke jaar ten minste een keer Woordfees toe want sy hou "van die groot geeste wat tussen die gewone aardbewoners met hul voete op die grond in die strate ronddwaal en uit dieselfde borde ewe Spartaans in die Vette Mossel eet. Behalwe dat daar dalk ekstra ysblokkies in hul drankies mag wees . . . Die fees is 'n wóórdfees en skrywers is die eregaste."
Die deurnagfees vind van die aand van 2 Maart tot in die vroeë oggendure van 3 Maart plaas. Vyf vertonings kan by die Klein Libertas-teater gesien word: