Geskryf deur Marwa Elshakry en Murad Idris
Album folio fragment met geleerde in 'n tuin. Toeskryfbaar aan Muhammad Ali 1610-15. Courtesy Museum of Fine Arts, Boston
Ibn Tufayl, 'n 12-eeuse Andalusiese, het die wilde kind in die filosofie gevorm. Sy storie Hayy Ibn Yaqzan is die verhaal van 'n kind wat deur 'n dokter op 'n naamlose Indiese Oseaan-eiland opgewek word. Hayy Ibn Yaqzan (letterlik 'Lewende Seun van Ontwaking') bereik 'n toestand van perfekte, ekstatiese begrip van die wêreld. 'N Meditasie oor die moontlikhede (en slaggate) van die soeke na die goeie lewe, Hayy bied nie een nie, maar twee 'utopias': 'n eutopie (εὖ "Goeie", plek 'plek') van die verstand in volmaakte isolasie, en 'n etiese gemeenskap onder die oppergesag van die reg. Elkeen het 'n weergawe van menslike geluk. Ibn Tufayl steek hulle teen mekaar, maar elke ontvou 'nee waar' (nie 'nie' nie, plek 'plek') in die wêreld.
Ibn Tufayl begin met 'n visie van die mensdom wat uit die samelewing en politiek geïsoleer word. (Moderne Europese politieke teoretici wat hierdie literêre apparaat gebruik het, het dit 'die natuurstaat' genoem.) Hy stel Hayy bekend deur te spekuleer oor sy oorsprong. Of Hayy deur sy ma in 'n mandjie geplaas is om deur die water van die lewe te vloei (soos Moses) of gebore is deur spontane generasie op die eiland, is irrelevant, sê Ibn Tufayl. Sy goddelike stasie bly dieselfde, net soos baie van sy lewe, in die maatskappy, slegs van diere. Later filosowe het bevind dat die samelewing die mensdom van sy natuurlike dierstaat tot 'n gevorderde, beskaafde een verhoog. Ibn Tufayl het 'n ander uitsig gehad. Hy het volgehou dat mense slegs buite die samelewing vervolmaak kan word, deur die siel se vordering, nie die spesies nie.
In teenstelling met Thomas Hobbes se siening dat 'man 'n wolf vir die mens is', het Hayy se eiland geen wolwe nie. Dit bewys dit maklik genoeg om ander wesens te beveg deur hulle by hulle te druk, of om skrikwekkende kostuums van huide en vere te gee. Vir Hobbes is die vrees vir gewelddadige dood die oorsprong van die sosiale kontrak en die verskoning vir die staat; maar Hayy se eerste ontmoeting met die vrees vir die dood is wanneer sy ma-ma sterf. Desperaat om haar te laat herleef, Hayy ontleed haar hart net om te vind dat een van sy kamers leeg is. Die wederkerende teoloog kom tot die gevolgtrekking dat wat hy in sy ma liefgehad het, nie meer in haar liggaam woon nie. Dood was dus die eerste les van metafisika, nie politiek nie.
Hayy waarneem die eiland se plante en diere. Hy mediteer op die idee van 'n elementêre, 'vitale gees' wanneer hy vuur ontdek. Oorweging van die veelheid van materie lei hom tot die gevolgtrekking dat dit moet voortspruit uit 'n enkelvoudige, nie-liggaamlike bron of eerste oorsaak. Hy let op die perfekte beweging van die hemelse sfere en begin met 'n reeks asketiese oefeninge (soos spin tot duiselig) om hierdie verborge, universele orde na te boots. Teen die ouderdom van 50 tree hy terug uit die fisiese wêreld, mediteer in sy grot totdat hy uiteindelik 'n toestand van ekstatiese verligting bereik. Rede, vir Ibn Tufayl, is dus geen absolute gids vir die waarheid nie.
Die verskil tussen Hayy se ekstatiese reise van die verstand en later rasionalistiese politieke denke is die rol van rede. Nog baie later moderne Europese kommentare of vertalings van Hayy verwar dit deur die allegorie in terme van rede te stel. In 1671 het Edward Pococke sy Latynse vertaling getiteld Die Selfgeleerde Filosoof: In wat dit aangevoer word, hoe menslike rede kan styg van oorweging van die minderwaardige tot die kennis van die opperbevel. In 1708 was Simon Ockley se Engelse vertaling Die Verbetering van Menslike Rede, en dit het ook beklemtoon Daarom se vermoë om 'kennis van God' te bereik. Vir Ibn Tufayl, egter, ware kennis van God en die wêreld - as 'n eutopia vir die 'verstand' (of siel) - kan slegs deur volmaakte kontemplatiewe intuïsie kom, nie absolute rasionele denke nie.
Dit is Ibn Tufayl se eerste utopie: 'n onbewoonde eiland waar 'n wildefilosoof na 'n grot terugtrek om ekstase te bereik deur oorweging en onttrekking uit die wêreld. Friedrich Nietzsche se Zarathustra sal beïndruk wees: 'Vlug, my vriend, in jou eensaamheid!'
Thy res van die allegorie stel die probleem van die gemeenskaplike lewe en 'n tweede utopie voor. Nadat Hayy sy perfekte toestand bereik het, word 'n asket op sy eiland verwoes. Hayy is verbaas om 'n ander wese te ontdek wat hom so lyk. Nuuskierigheid lei hom om die wandelaar, Absal, te bevriend. Absal leer Hayy taal, en beskryf die mores van sy eie eiland se wetsgehoorsame mense. Die twee mans bepaal dat die eilandbewoners 'n minderwaardige weergawe van die waarheid is wat Hayy ontdek het, in simbole en gelykenisse gehul is. Hayy word deur medelye gedryf om hulle die Waarheid te leer. Hulle reis na Absal se huis.
Die ontmoeting is rampspoedig. Absal se eilandbewoners voel verplig deur hul etiese beginsels van gasvryheid teenoor buitelanders, vriendskap met Absal, en assosiasie met alle mense om Hayy te verwelkom. Maar gou, Hayy se voortdurende pogings om te preek, irriteer hulle. Hayy besef dat hulle nie in staat is om te verstaan ​​nie. Hulle word aangedryf deur bevredigendheid van die liggaam, nie die verstand nie. Daar kan geen perfekte samelewing wees nie, want nie almal kan 'n toestand van volmaaktheid in hul siel bereik nie. Verligting is slegs moontlik vir die kies, ooreenkomstig 'n heilige orde, of a hieros archein. (Hierdie hiërargie van wese en wete is 'n fundamentele boodskap van neo-platonisme.) Hayy kom tot die gevolgtrekking dat mense wat van hul 'natuurlike' dryf wegkom, hulle net verder sal verderf. Die wette wat die 'massas' vereer, word hulle geopenbaar of geredeneer, besluit hy, is hul enigste kans om 'n goeie lewe te behaal.
Die idees van die eilandbewoners - wettigheid, gasvryheid, vriendskap, assosiasie - mag redelik lyk, maar dit bestaan ​​ook 'nie waar' in die wêreld nie. Vandaar hulle dilemma: óf hulle hou by hierdie en verdra Hayy se kritiek, of skend hulle deur hom te vermy. Dit is 'n radikale kritiek op die wet en sy etiese beginsels: dit is normatief nodig vir die sosiale lewe, maar inherent teenstrydig en onmoontlik. Dit is 'n slim verwyt van die politieke lewe, die een wie se byt bly. Soos die eilandbewoners volg ons beginsels wat hulself kan ondermyn. Om gasvry te wees, moet ons oop wees vir die vreemdeling wat gasvryheid skend. Om demokraties te wees, moet ons diegene wat antidemokraties is, insluit. Om wêreldse te wees, moet ons ontmoetings met ander mense geleenthede wees om te leer van hulle, nie net nie oor Hulle.
Op die ou end kom Hayy terug na sy eiland met Absal, waar hulle 'n lewe van ekstatiese oorweging tot die dood geniet. Hulle verlaat die soeke na 'n perfekte samelewing van wette. hulle eutopia is die gedagte van die verstand wat aan hom oorgelaat word, bo die onvolmaakte van taal, wet en etiek - miskien selfs buite die lewe self.
Die eilandbewoners bied 'n minder voor die hand liggende les: ons ideale en beginsels ondermyn hulself, maar dit is self nodig vir die politieke lewe. Vir 'n eiland van suiwer etiek en die wet is 'n onmoontlike utopie. Miskien, soos Ibn Tufayl, is alles wat ons kan sê op die soeke na geluk, Alhazali:
It was - wat dit was, is moeiliker om te sê.
Dink die beste, maar moenie dat ek dit wegskryf nie.
Na alles weet ons nie wat gebeur het met Hayy en Absal ná hulle sterftes nie - of na die eilandbewoners nadat hulle weg is.
Marwa Elshakry is medeprofessor in die geskiedenis aan die Columbia-universiteit in New York. Sy is die skrywer van Darwin lees in Arabies, 1860-1950 (2013). Sy woon in New York.
Murad Idris is assistent professor in die politiek aan die Universiteit van Virginia. Hy werk tans aan twee boekprojekte, een op Ibn Tufayl's Hayy Ibn Yaqzan en nog een oor konstruksies van Islam in taal. Sy nuutste boek is Oorlog vir vrede: Geslagsregisters van 'n gewelddadige ideaal in Westerse en Islamitiese denke (2018).
Jy is hier: Tuis > Persoonlike > Intuïsie & Bewustheid > Ibn Tufayl En Die Story Of The Feral Child Of Philosophy