NG Gemeente Somerset-Wes – Gemeentegeskiedenisargief
Die NG Gemeente Somerset-Wes is die 10de oudste gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Sinode van Wes-Kaapland en die 13de oudste in die hele kerk. Dit is die moedergemeente van al die gemeentes in die Ring van Somerset-Wes.
In die jaar 1819 het die Kaapse Kerk ’n wyk afgestig van die toe reeds 133 jaar oue NG Gemeente Stellenbosch met die naam Hottentots-Holland. Die naam is later verander na Somerset-Wes, ter ere van lord Charles Somerset, na wie dié dorp en Somerset-Oos genoem is, maar selfs in 1844 noem die ringskriba die gemeente nog Somerset, Hottentotsholland.
‘n Aantal invloedryke persone het reeds in 1818 die plaas Cloetenburg gekoop en met die oprigting van ’n kerkgebou begin. Dié gebou is in 1819 deur die konsulent, ds. Meent Borcherds van Stellenbosch, ingewy. Vandag word die gebou, omring deur tallose geskiedkundige grafte, deur ’n privaat skool benut. In dieselfde jaar het ’n oorstroming groot skade aan die kerkgebou en pastorie veroorsaak. Gereelde oorstromings sou oor die volgende amper twee eeue ’n probleem met veral die ou kerkgebou bly. Die gemeente was klein en arm, maar met behulp van die landdros van Stellenbosch, D.J. van Ryneveld, is die destydse regering beweeg om ’n predikant hier aan te stel en te salarieer, soos die gebruik was terwyl die Kaapse Kerk ’n staatskerk was.
Die eerste predikant, ds. Johannes Spyker, is in 1823 hier bevestig. Die jaar vantevore het ’n groot oorstroming weer die pastorie sodanig beskadig dat dit nie betyds vir ds. Spyker se koms herstel kon word nie en die kerkraad het toe die plaas van die heer G. van Sittert vir ’n predikantswoning aangekoop.
In 1830 is ds. Spyker deur ds. James Edgar van die NG Gemeente Durbanville opgevolg. Ruim 17 jaar lank het hy ’n geseënde bediening in die gemeente gehad tot sy dood op 22 Maart 1848. Op 17 September 1849 is dr. J.F. Reitz, ’n Afrikaner wat in Duitsland gepromoveer het, hier as die derde leraar bevestig. (Na elkeen van die eerste drie leraars is ’n straat op die dorp genoem.) Hy was ’n veelsydige man wat 42 jaar aan die hoof van die gemeente staan. In 1862 het ’n woeste storm die gebied getref, die kerkgebou is beskadig en herstelwerk moes onderneem word. Die kerk is in 1962 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.
Gedurende dr. Reitz se dienstyd is die kerkgebou aanmerklik verbeter en ’n begin gemaak met buitedienste in die wyk Palmietrivier. Ds. P.J. Pienaar was die volgende leraar. Hy is in Januarie 1891 hier bevestig en het 45 jaar lank lief en leed saam met die gemeente deurgemaak. Gedurende sy dienstyd is die eerste twee dogtergemeentes, Strand (1912) en Grabouw (1934) afgestig nadat ds. W.J. Conradie op 19 April 1904 hier bevestig is as tweede leraar met spesiale werkkring Strand. Ook ook het die moedergemeente, veral deur die verkoop van ruim gronde aan die De Beersmaatskappy, geldelik sterker geword en is die gemeente voorsien van ’n kosbare orrel. Ds. Pienaar het ná ’n lang en vrugbare bediening in 1936 sy emeritaat aanvaar en op Gordonsbaai gaan aftree.
Ds. A.G.E. van Velden was die volgende leraar en onder sy leiding is die sierlike en doelmatige kerkgebou, ontwerp deur die Afrikaanse argitek Wynand Louw, opgerig. Daarna dien di. H.A.A. Lambrechts, medeleraar (1946-’48), O.A. Cloete (1947-’64) en Vivianus Ovidius Nel (wyk Gordonsbaai, 1950-’52).
Johannes Spijker, 1823 – 1829
Dr. Johan Frederik Reitz, 17 September 1849 – 1890
Pieter Johannes Pienaar, 1891 – 1936
Willem Johannes Conradie, 1904 – 1912
Anthonie George Eliab van Velden, 1936 – 1946, 1953 – 1963
Henrdik Adam Albertyn Lambrechts, 1946 – 1948
Ockert Almero Cloete, 1947 – 1964
Vidius Nel, 1952 – 1954
Jan Frederik Viljoen, 1954 – 1959
Paul Marais van Heerden, 1960 – 1962
Josua Benjamin Loots, 1962 – 1967
Gerjo van der Merwe, 2 Oktober 1964 – 16 Januarie 1977 (waarna eerste leraar van dogtergemeente Hottentots-Holland)
Gabriël Jacobus (Gawie) van Jaarsveld, 1977 – 8 September 2013 (emeriteer)