Die NG Gemeente Darling op die gelyknamige Swartlandse dorp en in die Sinode van Wes-Kaapland is die 54ste oudste bestaande gemeente in die NG Kerk.
Die eerste vaste predikant was ds. J.J. Kotze, wat in 1859 deur ds. Moorrees bevestig is. Hy was ’n knap redenaar, maar ongelukkig word sy naam verbind aan die stryd teen die liberalisme gedurende die jare 1862-1875.
Deels deur sy toedoen het die eerste Sinode wat die jong predikant van Darling bygewoon het, een van die belangrikstes in die geskiedenis van die NG Kerk geword. Hier het die vonke opgevlam van die stryd wat reeds ’n aantal jare in Kaapse kerklike kringe gesmeul het op en ’n tiental jare en langer sou die moderne teologie, ook die “liberalisme” genoem, die kerklike lewe in Suid-Afrika in beroering gehou.
Nadat die Sinode van 1862 heel van die begin af stormagtig verloop het, deels as gevolg van die beswaar teen die sitting van afgevaardigdes uit gemeentes buitekant die grense van die Kaapkolonie en ’n klag van onregsinnigheid in die leer teen ds. Naudé, het die eintlike stryd losgenars tydens die behandeling van die verslag van ’n kommissie na wie die versoekskrifte en beskrywingspunte met betrekking tot die handhawing van die leersuiwerheid verwys is. Toe ’n voorstel onder bespreking kom dat die gebruiklike prediking oor die Heidelbergse kategismus ook ’n verdediging daarvan op Bybelse gronde moet behels, het ds. Kotzé verklaar dat die woorde “nog steeds tot alle boosheid geneig” in die antwoord op die 60ste vraag hoegenaamd nie in die mond van ’n Christen tuishoort nie. Die kategismus was dus na sy mening hier verkeerd.
Hy is opgevolg deur ds. I.F.A. de Villiers (1895-1899), wat die sendingwerk op Darling begin het. Sy opvolger, ds. P.K. Albertyn (1900-1906), het die sendingwerk voortgesit en stel die eerste sendeling, eerw. Grebe, aan. In 1904 is die kerk vergroot, ’n pragtige toring gebou en ’n groot pyporrel aangekoop.
Sy meer as vyfjarige arbeid op Darling was ’n geseënde tyd vir die gemeente en in meer as een opsig ook ’n vrugbare, skryf ds. H.C. Hopkins in die gemeente se eeufeesgedenkboek. In die werk is hy getrou bygestaan deur sy eggenote wat die tweede predikantsvrou sou wees om haar laaste rusplek hier op aarde in die Darlingse kerkhof te vind. Mev. Miemie Smuts was ’n dogter van eerw. J.H.L. Schumann wat as sendeling en apteker werksaam was tot hy in 1889 as leraar van die Independente Gemeente op Cradock skielik heengegaan het. Ook sy dogter sou later aan haar hart beswyk. Hoewel sy reeds lank lydende was, het haar einde onverwags in die namiddag van 25 Julie 1910 in die pastorie gekom. “Deur haar heengaan het ds. Smuts ’n troue lewensgesellin, die kinders ’n tere moeder en die gemeente ’n ywerige werkster verloor,” volgens ds. Hopkins.
Op die eerste kerkraadsvergadering met ds. Smuts as voorsitter (in 1907) is besluit om vir die gemeentewerk ’n paar perde aan te koop, maar die leraar wou dit goed verstaan hê dat dit nie sy eiendom sou wees nie. Aanddienste het in hierdie tyd waarskynlik gebruiklik geword want daar word 10 sjielings per maand gestem vir “een lichtaansteker en klokkenluider”.
Ds. Smuts het hom sterk beywer om die kerkskuld uit te wis en die gemeentelike finansies op ’n gesonder voet te bring. ’n Aansienlike som was in kleiner bedrae deur verskillende persone aan die kerk verskuldig en op allerlei maniere is getrag om hierdie skulde in te vorder. In April 1909 is daar ’n kommissie vir finansies benoem wat die geldelike sake van die gemeente moes help behartig. Die eerste lede van hierdie kommissie was dr. Nieuwoudt en die broers W.J. Spiers en. J.G. Loubser. Met ’n “kollekte reisje” deur die gemeente het die leraar so goed gevaar dat £300 op ’n skuldbewys van mnr. Fred. Duckitt (Waylands) afbetaal kon word. Toe die diakens in Februarie 1911 hul boekies inhandig, het die voorsitter met ’n spesiale woord van dank melding gemaak van die feit dat die £233 14s. 6d. wat die kommissie ingesamel het. die grootste bedrag was wat tot daardie tyd op kollektelyste ingekom het. Nogtans moes daar weer ’n skuldbewys vir £700 teen 5% rente aan mnr. Fred. Duckitt gegee word. Aangesien die geldelike sake van die gemeente toe in orde was, sou die kerkraad nie meer maandeliks vergader nie.
Net voor ds. Smuts se vertrek het mnr. Fred. Duckitt (Waylands) £100 geskenk vir die verligting van die kerkgebou en hy is saam met mnr. H.K.J. van der Spuy en die heer J.G. Loubser as komitee benoem om die saak deur te voer. Gasligte is in die kerk gebruik tot dat die kerkraad in 1930 ’n eie elektriese verligtingstoestel teen £197 10s. aangekoop het.