“Soos my kop loop so skryf ek” – Pat Stamatélos by die My groot vet Griekse egskeiding-bekendstelling | Umuzi
“Soos my kop loop so skryf ek” – Pat Stamatélos by die My groot vet Griekse egskeiding-bekendstelling
by Amanda on Mar 4th, 2015 Tweet
Pat Stamatélos was agt jaar oud toe haar ma oorlede is en haar pa haar na haar twee tannies in die Strand gestuur het. Na matriek is sy Johannesburg toe waar sy met ’n Griek getrou het, en so het die storie begin waarop haar jongste roman gegrond is.
Só het die skrywer aan Ilse Salzwedel vertel by die bekendstelling van My groot vet Griekse egskeiding by Graffiti Lynnwood Bridge in Pretoria.
Stamatélos het vertel hoe sy in haar dertigerjare aan haar debuutroman, Kroes, begin skryf het. Professor Jakes Gerwel het destyds die manuskrip gelees en daarvan gehou. “Hy het gereken dis ’n storie wat vertel moes word.” Die uitgewers het haar egter laat weet dat hulle dit nie kon bind nie weens nie kleurgebondenheid daarvan. “Dalk is dit ’n goeie ding,” het sy geskerts. “Ek sou myself op ’n eiland gevind het saam met Mandela.”
Kroes het twintig jaar lank in haar laai gelê voordat dit uiteindelik in 2005 die lig gesien het en sedertdien het dit al vyf drukke ondergaan.
Stamatélos het meer vertel oor haar “regte werk” in ’n administrasiepos by ’n hospitaal. “Ek is nie ’n ou vir navorsing nie,” het sy Salzwedel se vraag beantwoord. “Ek skryf oor dinge en mense wat ek ken.” Haar volgende boeke, Die val van die dice en Die portier, kom vanuit hierdie omgewing. Ook die manlike karakter in My groot vet Griekse egskeiding, Archie, se obsessie met sy hare is geïnspireer deur ’n man in Stamatélos se kerk wie se hare haar altyd gefassineer het.
Humor is uiters belangrik vir die skrywer. Stamatélos het vertel dat sy haar sin vir humor by haar pa geërf het. “Ons lewe in moeilike tye met loadshedding, so ons moet soms maar lag,” het sy gesê. Haar huwelik met die Griek was nie gelukkig nie. “Ek was ’n goeie Griekse vrou, ek het kos gemaak soos wat hy daarvan gehou het,” het sy gesê, al het sy soms pampoen ook in die pot ingesluip.
My groot vet Griekse egskeiding handel oor Polly se huwelik met ’n Griekse boekwinkeleienaar genaamd Archie. Daar word baie gevry en baklei, en dan weer opgemaak, totdat Archie eendag spoorloos verdwyn en Polly los met die gebakte pere, en ’n egskeiding wat nie tot ’n punt kan kom nie.
Verhoudings staan sentraal in die roman: Polly se stormagtige verhouding met Archie, haar vriendskap met Gugu wat haar probeer help om hom op te spoor, en Archie se verhouding met die huishulp Catherine wat vir hom doepa vir sy hare aandra. “Almal het ’n verhouding nodig met iemand,” het Stamatélos gesê. “Ek skryf oor goed waaroor ek graag sal wil lees – verhoudings.” Eers is Polly nuuskierig oor die Griekse kultuur, maar na die troue “dryf die andersheid ’n wig tussen hulle”.
Haar gunsteling boek uit haar eie oeuvre is Madeliefies van staal. As kind het sy altyd weggooihonde en –katte opgetel, en dié boek gaan oor ’n weggooikind oftewel die underdog wat iets in haar lewe bereik.
Stamatélos het ’n staaltjie vertel van die keer toe sy besluit het om in Engels te skryf. Sy het heerlik gesit en lag vir haarself (“as krummeltjie brood word”) en het die boek vinnig afgehandel. Die uitgewer het die manuskrip gelees en toe teruggekom met die voorstel dat sy weer in Afrikaans moet probeer. So het het Vier begrafnisse en ’n troue tot stand gekom.
’n Persoon in die gehoor wou weet hoe sy die skryftaak aanpak. “Soos my kop loop so skryf ek,” het sy gesê, en vinnig bygevoeg: “Dis skandalig, mens moenie so skryf nie.”
Die mense in die gehoor het telkens vertel hoe haar boeke hulle geraak het, en op die vraag hoe dit haar laat voel, het Stamatélos gesê: “As ek die boeke skryf dan huil ek snot en trane, so ek het eerste gehuil. Dan gaan ek terug en dink, ‘hallo ek skryf die goed!’ Miskien kom dit deur in die woorde.” Sy het gesê sy waardeer die gehoor se reaksie, want dit spoor haar aan om verder te skryf.
Na die formele gesprek het die gehoor in ’n lang tou gestaan om met Stamatélos te gesels, hul boeke te laat teken en ’n kiekie met die skrywer te neem.
Tags: Afrikaans, Bekendstellings, Boekbekendstellings, Boekgeleenthede, Boekgesprekke, Book Events, Book Launches, Die portier, Die val van die dice, English, Events, Fiction, Fiksie, Graffiti Lynnwood Bridge, Ilse Salzwedel, Jakes Gerwel, Johannesburg, Kroes, Launches, Madeliefies van staal, My groot vet Griekse egskeiding, Pat Stamatélos, Pretoria, Roman, South Africa, Umuzi, Vier begrafnisse en ’n troue
« A Visit to an Iconic South African Symbol – The Caltex One-Stop (Excerpt: Johan Vlok Louw’s Karoo Dusk)
From Durban to Dublin: Doomed Relationships in ZP Dala’s Debut Novel, What About Meera »