PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-10-05 - ‘In ’n li­ga van sy eie’
‘In ’n li­ga van sy eie’
On­der die lei­er­skap van sy uit­voe­ren­de hoof, Paul Dun­ne, wat heel­wat ba­tes ver­kry het, is Northam Pla­ti­num een van die min plaas­li­ke myn­maat­skap­pye op die ge­bied van pla­ti­num­groep­me­ta­le wat met ’n sterk ba­lans­staat en goed pres­te­ren­de ba­tes kan spog.
vol­gens ’n las­ter­li­ke ge­rug, was Northam se uit­voe­ren­de hoof, Paul Dun­ne, ag­ter ’n po­ging om Te­ren­ce Good­la­ce uit die kus­sings te lig toe laas­ge­noem­de uit­voe­ren­de hoof van Im­pa­la Pla­ti­num (Implats) was. Dun­ne was des­tyds hoof van Implats se be­dry­wig­he­de, maar het­nie ge­hou van som­mi­ge van die goed wat Good­la­ce ge­doen het nie. Hy wou mis­kien self die top­pos hê.
Van­dag is dit hoogs on­waar­skyn­lik dat die fi­nan­si­eel suk­ke­len­de Implats met sy be­dryfs­pro­ble­me ’n maat­skap­py is wat Dun­ne be­geer, ver­al om­dat hy Northam bin­ne drie jaar ge­trans­for­meer het na­dat hy Implats ver­laat het.
Na ge­lang Northam ver­be­ter en Implats ver­swak, is dit i­ro­nies dat die twee rol­le om­ge­ruil het met Implats wat ’n en­kel­ba­te­maat­skap­py ge­word het – ’n klip wat ge­woon­lik na Northam ge­werp word.
Implats se oor­le­wing word oor­heers deur Im­pa­la Rus­ten­burg, ’n myn wat só wan­funk­si­o­neel is dat dit die maat­skap­py kan ru­ï­neer ten­sy drin­gen­de stap­pe ge­doen word. Die pas aan­ge­stel­de uit­voe­ren­de hoof van Implats, Ni­co Mul­ler, het reeds ge­praat van die moont­lik­heid dat 2 500 werk­ne­mers hul werk kan ver­loor met nog werk­ver­lie­se wat kan volg om­dat ar­beid on­ge­veer 50% van die to­ta­le kos­te is.
By Northam is die dae toe die maat­skap­py se lot deur Zon­der­ein­de, sy myn in Lim­po­po, be­paal is iets van die ver­le­de. Ont­le­ders meen dat Northam bin­ne et­li­ke ja­re een mil­joen on­se pla­ti­num­groep­me­ta­le (PGM’S) kan pro­du­seer. In sy 2017 fi­nan­si­ë­le jaar het hy 474 000 on­se ge­pro­du­seer wat oor ’n tyd­perk van drie jaar ’n toe­na­me van 26% ver­teen­woor­dig.
Vol­gens ’n on­lang­se ver­slag van Ci­ti-ont­le­der, Jo­hann S­teyn, is Northam in ’n po­si­sie om oor die vol­gen­de vyf jaar on­ge­veer 520 000 on­se PGM’S by te voeg. “Met tal­le groei-keu­ses, ’n sterk ba­lans­staat en ba­tes wat goed pres­teer, meen ons Northam is in ’n u­nie­ke po­si­sie in die SA pla­ti­num­sek­tor,” het S­teyn in die on­lang­se ver­slag ge­ti­teld “In ’n li­ga van sy eie” ge­sê.
Dun­ne het die groei be­werk­stel­lig deur hoof­saak­lik ’n kom­bi­na­sie van op­por­tu­nis­me en slim tran­sak­sies, waar­van die suk­ses af­hang van kon­so­li­da­sie. Hy het by­voor­beeld die E­ve­rest-myn in 2015 vir R450 mil­joen van die suk­ke­len­de A­qua­ri­us Pla­ti­num ge­koop. E­ve­rest is aan­gren­send aan Northam se Booy­sen­dal-myn en -pro­jek. Daar­na, in Ok­to­ber 2016, het hy mi­ne­ra­le met Ang­lo A­me­ri­can Pla­ti­num ge­ruil in ’n tran­sak­sie ter waar­de van R1 mil­jard om die toe­koms van Zon­der­ein­de vir 30 jaar te ver­se­ker.
Van­jaar het hy die ty­de­lik ge­slo­te E­land Pla­ti­num vir ’n ska­me­le R175 mil­joen van G­len­co­re ge­koop na­dat hy oor­een­ge­kom het om die chroom-ne­we­pro­duk van die myn deur die S­wit­ser­se myn­maat­skap­py en be­mar­ker te be­mark. Nóg ’n suk­ke­len­de maat­skap­py, die A­me­ri­kaan­se Pgm-her­si­kleer­maat­skap­py, A-1, was in Ju­lie in Dun­ne se vi­sier. Die maat­skap­py is vir slegs R139 mil­joen ge­koop.
Maar hy was ook ge­luk­kig. Booy­sen­dal-noord was ’n lank be­staan­de pro­jek van Dun­ne se voor­gan­ger, G­lyn Le­wis, wat baie van die aan­voor­werk ge­doen het. Kort na­dat Dun­ne by Northam oor­ge­neem het, het Booy­sen­dal sy eer­ste me­taal be­gin pro­du­seer. Dit was ook han­dig dat Northam se ba­lans­staat sterk her­ka­pi­ta­li­seer is na ’n swart e­ko­no­mie­se bemagtigingstransaksie van R6,6 mil­jard wat hom met R3 mil­jard op sy ba­lans­staat ge­laat het – ge­noeg om Northam se groei te fi­nan­sier.
Vol­gens Chris­to­pher Ni­chol­son, ’n ont­le­der by RMB Mor­gan S­tan­ley, gaan Northam sy pro­duk­sie waar­skyn­lik oor die vol­gen­de drie tot vyf jaar by­kans ver­dub­bel met net­to skuld van slegs R200 mil­joen, met uit­slui­ting van on­ge­veer R700 mil­joen wat no­dig sal wees om E­land in bedryf te stel – ’n pro­jek wat vol­gens Northam self­fi­nan­sie­rend gaan wees.
Northam se net­to kon­tant­po­si­sie was met sy jaar­ein­de op 30 Ju­nie on­ge­veer R1,8 mil­jard ge­wees.
Dun­ne glo vas dat die pla­ti­num­mark met ver­loop van tyd ’n groot aan­bod­te­kort gaan be­leef. Hy ver­werp be­we­rin­ge dat die sek­tor op ster­we lê. Suid-a­fri­kaan­se pro­duk­sie neem tans af, maar dis ’n goeie ding; ten min­ste vir dié wat oor­leef. ■ te­rug­voer@fin­week.co.za
Northam se Booy­sen­dal­myn in M­pu­ma­lan­ga
Paul Dun­ne Uit­voe­ren­de hoof van Northam
Ni­co Mul­ler Uit­voe­ren­de hoof van Implats