Finansiering van miljarde moet opkomende boere help(Argieffoto: Jo Raubenheimer) Die Landbank en die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling het ŉ “gemengde finansieringskema” van R3,2 miljard bekend gestel om boere te help. Volgens die departement gaan die program oor ŉ tydperk van 10 jaar ingefaseer word, met die departement wat minstens R3,2 miljard in hierdie tyd sal belê. Finansiering berus op ŉ gemengde struktuur wat bestaan uit ŉ kombinasie van lenings en toelae wat fokus op kommoditeite soos uiteengesit in die landboumeesterplan. Die departement en die Landbank belê elk R325 miljoen per jaar, wat eindelik sal lei tot die skep van ŉ fonds van R650 miljoen per jaar wat teen die einde van die derde jaar tot ŉ verwagte R1,95 miljard moet aangroei. Volgens die departement is die Landbank ŉ spesialis- finansieringsinstelling wat sy strategie aangepas het om finansiële volhoubaarheid en ontwikkelingsuitkomste te balanseer sodat daar sinvol tot Suid-Afrika se landboubedryf bygedra kan word. Volgens die departement kwalifiseer Suid-Afrikaanse burgers, asook boerderyondernemings in swart besit of wat deur swart mense bestuur word en kommersieel lewensvatbaar is. In die geval van ŉ gesamentlike onderneming moet die nie-swart-vennoot 40% hê, maar nie minder as 26%-eienaarskap in die onderneming nie. Ondernemings waar werkers in 10% van die wins deel en jong mense, vroue, mense met gestremdhede en militêre veterane in diens neem, kwalifiseer ook. Die bank het ŉ skoon oudit vir die afgelope boekjaar ontvang, wat volgens die departement dui op goeie bestuur en behoorlike beheer en die vermoë om die finansieringskema suksesvol in werking te stel. “Strategiese vennootskappe soos hierdie is belangrik om groei, voedselsekerheid en die ontwikkeling en transformasie van die landbousektor te verseker en werksgeleenthede te help skep,” sê Thoko Didiza, minister van landbou. Thabi Nkosi, voorsitter van die Landbank, sê ook om bekostigbaarheid te verseker en insluiting te verhoog, en om die mislukking van nuwe toetreders tot die bedryf te verminder, gaan die bank die gemengde model volg om ontwikkelende boere te ondersteun. Die projek is daarop gemik om die ontwikkeling van klein- en mediumgrootte produsente te steun sodat hulle aan die hoofstroom-ekonomie en die breër landbouwaardeketting kan deelneem. Dit moet grond- en landbouhervorming suksesvol help maak deur steun te gee aan die ontwikkeling, verkryging en produksie-uitbreiding van kwalifiserende swart produsente. Dit moet ook ekonomiese groei en die uitbreiding van die landbousektor bevorder, die herverdeling van grond en welvaartskepping versnel, werksgeleenthede skep, transformasie bewerkstellig, invoere verhoog en grondhervorming en landelike ontwikkeling doeltreffend maak. Teikensektore sluit in vrugte, neute, groente, grane, suikerriet, pluimvee, vark, bees en skaap en ander sektore wat die landboumeesterplan ondersteun. Toegang tot finansiering sal regstreeks deur die Landbank geskied en die departement sal ŉ oorsigrol speel. Toelae sal gegee word, gegrond op ŉ voorafbepaalde stel kriteria, en huurooreenkomste wat langer as die finansieringstydperk is, sal as voldoende sekuriteit beskou word.