Entstof vandag in SA; howe genaderPres. Cyril Ramaphosa. (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) Pres. Cyril Ramaphosa en sy adjunk, David Mabuza, sal Maandag die land se eerste besending van die Covid-19-entstof in ontvangs neem. Ramaphosa en Mabuza, hoof van die interministeriële komitee oor entstof, sal vergesel word deur dr. Zweli Mkhize, minister van gesondheid, Khumbudzo Ntshavheni, minister in die presidensie, Jaideep Sarkar, hoë kommissaris vir Indië, en dr. Morena Makhoana, uitvoerende hoof van Biovac. Die entstof sal teen 15:00 op die OR Tambo-lughawe in ontvangs geneem word. Die AstraZeneca-entstof is in samewerking met die Oxford-universiteit ontwikkel en deur die Serum-instituut in Indië vervaardig. Biovac is ŉ biofarmaseutiese maatskappy wat in 2003 in ŉ vennootskap tussen die regering en private beleggers gestig is om plaaslik entstowwe te kan vervaardig. Biovac sal volgens die presidensie ŉ belangrike rol in gehaltebeheer, berging en verspreiding van die Covid-19-entstof speel. Die aankoms van die eerste besending entstof in Suid-Afrika is deur Ramaphosa as die grootste en ingewikkeldste logistieke entstofprogram in die land se geskiedenis beskryf. Hy het gesê die doel van die entstofprogram is om kudde-immuniteit teen Covid-19 te bereik. In die eerste fase van die entstofprogram sal die land se 1,2 miljoen gesondheidswerkers ingeënt word. Nadat die entstof vandag in ontvangs geneem is, sal dit na ŉ bergingsfasiliteit geneem word. Die Suid-Afrikaanse Reguleringsowerheid vir Gesondheidsprodukte (Sahpra) moet eers gehaltebeheer toepas terwyl die entstof in kwarantyn is en die proses sal na verwagting tussen 10 tot 14 dae neem waarna die entstof versprei sal word. Howe genader oor entstof en entstofprogram (Argieffoto: Unsplash) AfriForum en Solidariteit sal op 2 Maart in die hof wees vir die saak teen Mkhize en die minister van samewerkende regering, dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, oor die regering se inwerkingstellingsplan vir die Covid-19-entstof. AfriForum en Solidariteit voer in hul hofstukke aan dat die regering se verspreidingsplan vir entstowwe ongrondwetlik is. Volgens dié organisasies sluit die regering die privaat sektor doelbewus uit deur dié sektor nie toe te laat om self entstowwe te koop, versprei of toe te dien nie. Die twee instellings voer verder aan dat daar ŉ dringende behoefte aan entstowwe bestaan. Die verspreidingsproses word egter deur die staat se sentralisering van entstowwe vertraag. “As ons vir die regering gaan wag om entstowwe alleen te verskaf, gaan ons jare wag; iets wat ons as privaat burgers bloot nie kan bekostig nie. Die privaat sektor moet in staat gestel word om by die aankoop en verspreiding van entstowwe betrokke te raak,” het Connie Mulder, hoof van die Solidariteit Navorsingsinstituut (SNI), gesê. Die twee organisasies vra die hof dat die regering se verspreidingsplan ongrondwetlik verklaar word, asook dat die hof sal verklaar dat enige instelling buite die raamwerk van die regering die reg sal hê om entstowwe te verkry en toe te dien. AfriForum se regspan het ook vroeër ŉ prokureursbrief aan pres. Ramaphosa gerig waarin hulle geskrewe bevestiging vra oor onlangse mediaberigte dat die regering beplan om swart ekonomiese bemagtigingsmaatreëls en -vereistes (SEB) toe te pas vir die aanskaffing, verspreiding en toediening van die Covid-19-entstof. Die DA het hom intussen Vrydag in ŉ dringende aansoek tot die hooggeregshof in Kaapstad gewend oor die regering se entstofplan. Die party se regsverteenwoordigers het ŉ week gelede aan pres. Ramaphosa geskryf en hom sewe dae gegee om ŉ omvattende verslag oor die regering se onderhandelings met entstofverskaffers te verskaf, asook besonderhede oor die staat se plan om die entstof aan burgers beskikbaar te stel. Die president het nie daarop geantwoord nie. Die DA vra die hof vir ŉ verklarende bevel dat die regering se gedrag met die aankoop van entstowwe, asook sy voorbereiding vir die verspreiding van die entstof, ŉ skending van verskeie grondwetlike beginsels is. “Ons het die hof gevra om die regering te beveel om ŉ omvattende en gekoördineerde entstofverspreidingsplan te ontwikkel en om dié plan binne ŉ maand ná die datum van die bevel beskikbaar te maak,” het John Steenhuisen, DA-leier, gesê.