Die groot uitdaging lê egter daarin hoe die DA homself van tak tot op federale vlak gaan omskep in ’n party waarin alle Suid-Afrikaners gebalanseerd in sy strukture verteenwoordig word. En hoe die party sy beleid sal aanpas dat dit vir die oorgrote swart meerderheid aanvaarbaar sal wees.
Die ironie is egter dat beide Patricia de Lille en Lindiwe Mazibuko, die vroue saam met Zille op die plakkaat, nie verkose DA-leiers is nie. De Lille het haar eie party, die Onafhanklike Demokrate, deur die DA laat opneem en is hiervoor beloon met eers ’n posisie in Zille se kabinet en daarna die pos as Kaapse burgemeester. Om plek te maak vir De Lille in Zille se kabinet is die bruin LUR van polisie, Lennit Max, uit die kabinet geskop. ’n Gekleurde is dus met ’n gekleurde vervang, terwyl die partystrukture leliewit bly.
In haar onlangse onderhoud met Hanlie Retief in Rapport het Mazibuko niks substansieel oor die DA se wit leierskap en beleid gesê nie. Ek neem dus aan sy vind niks fout met die huidige DA nie. Boonop is sy tans ’n DA-agterbanker in die parlement wat diens doen as die party se “nasionale woordvoerder” – ’n pos wat ek nêrens in die party se federale grondwet kan vind nie. Is sy net ’n token-aanstelling om swart stemme te werf?
Die DA sal natuurlik argumenteer dat hulle ’n beleid voorstaan van ope geleenthede waar die beste persoon aangestel word – ’n beleid wat gelyke geleenthede vir almal impliseer. So ’n beleid is egter gebaseer op die gevestigde patrone van die verlede en nie op die nuwe realiteite van postapartheid-Suid-Afrika nie. Hulle is dus gekant teen die regstel van die onregte van die verlede. Hul plaaslikeregeringsbeleid, veral in Kaapstad, waar hul veral investeer in gebiede met ’n goed-ontwikkelde infrastruktuur, verbreed die gaping tussen ryk en arm gebiede. Arm swart en bruin gebiede word deur dié beleid verwaarloos.
Ook is die DA-leierskap gerieflik stil oor ’n voorval toe twee bruin DA-raadslede in die Nelson Mandela-metro gesê het swart skoolkinders moet bruin gebiede verlaat en na hul gebiede teruggaan. Dié voorval word tans deur die Menseregte-kommissie ondersoek.
Dit is nou ’n gulde geleentheid vir die DA om sy wit leierskap en wit beleid te verander. Dit sal kiesers in staat stel “om werklik met die DA te vereenselwig”, soos die party se hoofstrateeg, Ryan Coetzee, dit in 2007 in ’n interne partydokument gestel het.
Kom ons neem byvoorbeeld die bohaai oor poligamie nadat pres Jacob Zuma vroeër vanjaar met die soveelste vrou getrou het.
Sedert Zuma se getrouery het poligamie ’n algemene woord in die Suid-Afrikaanse omgangstaal geword, en gevolglik is die skindertonge los. Daar is diegene ten gunste daarvan en diegene wat daarteen gekant is. Daar is ook diegene wat meen die president moenie poligamie as verskoning gebruik om sy buite-egtelike verhoudings te regverdig nie.
Die kind wat hy verwek het by die dogter van die bekende sokker-baas, Irvin Khoza, het die wenkbroue laat lig.
Vir baie Suid-Afrikaners is die woord poligamie ’n skelwoord bloot omdat ons nie daaraan gewoond is nie. Bloot omdat ons nie werklik weet wat dit regtig behels nie. Ons is te gewoond aan die gewone siviele troue waar man en vrou trou sweer aan mekaar.
Ons politieke ontleders kyk deur ’n Westerse polities-wetenskaplike-lens na ons politieke leiers. Hulle doen nie moeite om begrip en sensitiwiteit vir ’n “Afrika politieke wetenskap” te ontwikkel nie.
Ons regering ploeter voort met die Westminister parlementêre stelsel – asof dit die begin en die einde van alles is.
Wat van ’n verbod op die dra van klere? Dan hardloop ons lekker kaal rond. Niemand sal dan vir niemand skaam wees nie.
Die vraag bly egter soos ’n paal bo water, staan: Wie bepaal wat is reg en wie bepaal wat is verkeerd?