Welverdiende debuutprys aan Johan Jack Smith - Afrikaans.com
Welverdiende debuutprys aan Johan Jack…
Om met 'n debuutroman 'n prestige prys soos die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns se Eugène Marais-prys op te raap, sit nie in enige skrywer se broek nie. Johan Jack Smith het onlangs hierdie uitstaande prestasie behaal. Zola, sy boek oor 'n reeksmoordenaar wat sy minibustaxi as 'n soort martelkamer gebruik om jong meisies wreedaardig te vermoor, het verlede jaar die winkelrakke getref en lesers gou laat regop sit. Dis nie bloot 'n gewone misdaadroman nie. Hierdie boek is 'n ware stadsroman waar Johannesburg byna 'n lewende wese word wat deel vorm van die misdade wat gepleeg word. Rassespanning, geweld teen vroue, apartheidsmisdade en verskeie vergrype word in die verhaal ontbloot en nooit word daar van die werklikheid af weggeskram nie.
Vir Johan was die toekenning 'n besonder groot verrassing. Hy was vroeër vanjaar op die kortlys vir die Universiteit van Johannesbrug se debuutprys, maar die toekenning het uiteindelik aan Ruan Kemp vir sy roman Gedeeltelik Bewolk gegaan en Johan het nooit eers aan die moontlikheid van 'n Akademieprys gedink nie. Boonop het hy die eerste oproep wat die nuus aan hom moes meedeel gemis, maar Dinsdagaand 26 Mei kon hy breed geglimlag.
"Eers nadat ek gesien het dat skrywers soos Etienne van Heerden en Marlene van Niekerk ook die Eugène Marais-prys gewen het, en nadat die gelukwensings begin instroom het, het ek besef hoe groot dit is. Dit gee natuurlik baie selfvertroue om te bly skryf," sê Johan.
Hy vertel dat sy liefde vir woorde en om skeppend in Afrikaans te wees, gestimuleer is deur die werk van Johannes Kerkorrel wat hy as 'n veertienjarige skoolseun raakgeluister het. Voor dit was Afrikaanse letterkunde wat deel was van die kurrikulum vir hom geforseerd en het dit nie werklik met hom gepraat nie. Van daar het dinge verander. Iewers het sy Afrikaansonderwyser hom ook verseker dat hy talent het, maar dat hy bloot net te lui was!
Johan, wat die redakteur van die ATKV se tydskrif Taalgenoot is, is nie bloot net 'n prosaskrywer nie. Vir sy Btech-graad in grafiese kuns en ontwerp het hy 'n grafiese roman, Die Avonture van Malboer, voltooi. Hy was ook lank deel van 'n alternatiewerock-groep, Volkspeler, vir wie hy meeste van die lirieke geskryf het. Tans is daar 'n digbundel wat hy hoop binnekort die lig sal sien. Hy het hiermee by digters soos Daniël Hugo en Charl-Pierre Naudé aangeklop om hulle mening oor sy digkuns te kry.
"Wanneer jy gaan kyk na Zola en die gedigte en lirieke wat ek oor die jare geskryf het, sal jy sien daar is 'n lyn wat daardeur loop. Dit dra min of meer dieselfde boodskap, elke keer net in 'n ander baadjie. Baie daarvan is baie persoonlik, maar ek was nog nooit skrikkerig gewees om eerlik te skryf nie. Ek dink baie mense is te bang om eerlik te wees of skryf met 'n vrees vir kritiek en skram daarom weg van die waarheid af. My skryfwerk laat val die lig op die randfigure, die interessante karakters, maar daar is ook baie nostalgie in my skryfwerk," sê hy.
As jong seun sou hy nooit daarvan kon droom om eendag 'n redakteur te word of boeke te skryf nie. Hy het geweldig bewondering gehad vir sy ouer broer wat 'n polisieman was, en het gedink hy sou eendag sy broer se spore volg. Dit is juis baie van die gebeurtenisse wat sy broer met hom gedeel het, wat as agtergrond vir die skryf van Zola gedien het. Die idee van 'n moordenaar wat 'n minibustaxi inspan om sy moorde uit te voer, is geïnspireer deur die rolprent The Highwayman (2004). Ek het gemartel, die boek van die sielkundige, Elaine Bing, wat onderhoude met oudpolisiemanne gevoer het, het hom aangegryp en van die idees vir Zola het daar vlam gevat.
Drome is daar nog baie, sê Johan. Zola is omskep uit 'n filmdraaiboek wat hy vir sy vriend, Gérard Rudolf, geskryf het. Nadat 'n uitgewer by hom wou weet of hy nie 'n manuskrip gereed het nie, het Johan gaan sit en binne ses maande was die filmdraaiboek 'n manuskrip. Nou droom hy daarvan om eendag by die maak van televisiereekse of rolprente betrokke te wees. Hy sal dit graag wil doen as raadgewende regisseur. In sy laai lê daar 'n hele paar draaiboeke wat hy graag verfilm sou wou sien.
Die idees vir nog twee boeke met kaptein David Majola en adjudant Jason Basson as hoofkarakters, bly in sy kop draai, sê hy. Indien hy die twee boeke wel skryf, sal hy ook dieselfde roete volg. Eers 'n draaiboek wat hy dan sal omskep in fiksie: filmies en kragdadig.
Om hierdie debuutwerk van hierdie skrywer te lees, was met tye soos 'n vuishou in die maag. Die resensent Nadine Petrick verwys daarna as Johan Jack Smith se donker handtekening. Dit maak sy skryfwerk uniek. Eerlik, rou, gewelddadig en spannend. Dankie aan woordkunstenaars soos Johannes Kerkorrel en RR Ryger wat Johan Jack Smith genoeg geïnspireer het om ook sy stem in Afrikaans te laat hoor. Stilbly, die sal hy nie nou meer kan nie.
Vyf dinge wat jy dalk nie van Johan Jack Smith weet nie:
Hy het grootgeword op die Vrystaatste goudvelde en was in sy studietydperk by die Vrystaatse Technikon die redakteur van die Spekulum, die studentekoerant van hierdie instelling.
Hy en sy vrou, Almerie, se seuntjie word nou in Junie vyf jaar oud. Rijger is vernoem na een skrywer wat Johan vroeg in sy lewe al geïnspireer het: RR Ryger.
Johan is 'n kranige tennisspeler en het op skool vir die Vrystaat tennis gespeel. Die tydperk van inperking waartydens 'n mens nie 'n voet op 'n tennisbaan kon sit nie, was vir hom heel frustrerend.
Johan het 'n groot versameling Hot Wheels – DC Comics-karretjies.
Hy is saam met 'n paar ander woordmense, soos die akteur Gérard Rudolf deel van die groep Woordenaars. Met hierdie groep se optredes deel hulle van hul skryfwerk en musiek intiem met 'n gehoor.
Kategorieë Taal, TaalnuusDeur Afrikaans.com 10 Junie 2020 1 Kommentaar
VorigeVorige postAfrikaanssprekende steel The Bachelor …en Suid-Afrikaanse gehore se harte!VolgendeVolgende post'n Ballade vir Nkunzi – Ben Viljoen