Poort 2010 'n minipoort tot die binnewêreld van jong skrywers | LitNet
Bibi Slippers 2010-11-05
Titel: Poort 2010
Redaksie: Marius Crous, Franci Greyling en Betsie van der Elst
Klik hier om Poort 2010 te koop.
My ouerige HAT verskaf drie verklarings vir die woord poort:
1. 'n Groot, aansienlike deurgang in 'n muur of ander tipe omheining.
2. Toegang. Soos in die poorte van die hemel (of die hel).
3. 'n Deurgang tussen berge.
My ouerige HAT sou nie kon weet dat Poort ook die naam is van 'n kompetisie vir jeugdige skryftalent wat jaarliks deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns aangebied word nie, of dat Poort die versamelbundel van geselekteerde inskrywings in die kompetisie is nie. Hierdie laaste poort, Poort 2010 (onder redaksie van Marius Crous, Franci Greyling en Betsie van der Elst), bevat 18 gedigte en 20 stukke prosa.
Elke skryfsel is op sigself 'n minipoort wat die leser deur die muur help en toegang bied tot die binnewêreld van die jong skrywers wat die werke neergepen het, en as versameling is die bundel 'n "aansienlike deurgang" na die bestaanswêreld van 'n seker faksie van Suid-Afrika se tieners.
Deur die mure
Die verhale en gedigte waarin die tieners se eie leefwêreld verwoord word, is die mees geslaagde tekste in die bundel. Selfs in die gevalle waar hierdie verhale nie so goed geskryf is nie, is dit interessante en soms boeiende leesstof, omdat dit 'n eerstehandse blik bied op 'n wêreld wat vinniger verander as waarmee ons kan byhou, en die tieners se ervaring daarvan.
Voor die poorte
Wanneer skrywers ernstig raak oor skryfwerk, gaan 'n sekere onskuld vir ewig verlore. In 'n praatjie wat Danie Marais tydens die Nuwe Stemme-werkswinkels gelewer het, het hy die digter Tony Hoagland aangehaal wat sê: "The initiation into knowledge will infect the learner with the virus of self-consciousness." Hierdie "virus" het die meeste van die skrywers in Poort 2010 nog nie aangesteek nie – en dit is die versamelbundel se sterkste én swakste eienskap.
Die onselfbewustheid waarmee die skryftaak aangepak word, hou die stukke lig, toeganklik en sonder die pretensie wat byna noodwendig in literêre tekste aanwesig is. Dit is onskuldige skryfwerk en dikwels vol hoop en optimisme, salig onbewus van die grys areas en geweldige kompleksiteit wat onderliggend is aan baie van die temas waaroor daar geskryf word. Dit is die skryfwerk van kinders, en om dit te lees sal jou laat verlang na die tyd toe dit moontlik was om op hierdie ongekunstelde manier na situasies te kyk.
Die ander kant van die saak is dat die tekste juis vanweë die afwesigheid van die kennis-virus in clichés en kortpaaie verval. Die oorvereenvoudiging en direktheid van die segswyses veroorsaak dat daar nie veel is om oor te herkou nie, en dat baie van die tekste die leser glad nie bybly of tot nadenke stem nie. Daar is 'n prekerigheid aan baie van die tekste wat heelwat irritasie ontlok, en by die gedigte vier geforseerde rym ongelukkig hoogty.
Daar is heelwat verhale weet heel lekker lees en hier en daar een wat 'n mens darem nou en dan laat lag. Dit blyk dat die jong skrywers die skryf van verhale en opstelle as 'n ernstige saak sien, en graag gewigtige onderwerpe aanpak, alhoewel hulle nog nie altyd opgewasse is om met die nodige sensitiwiteit of insig daaroor te skryf nie.
Die voorkoms van die boek het 'n negatiewe effek op die persepsie van die leser. Die voorblad lyk soos dié van 'n outydse skooljaarblad, en 'n mengsel van verskillende lettertipes word aangewend, wat baie onprofessioneel lyk. Comic sans en soortgelyke lettertipes gee die boek 'n informele gevoel, en die "clip-art"-grafika wat as versiering aangewend is, doen afbreuk aan die skryfwerk. Die generasie wat in die boek verteenwoordig word, is visueel gesofistikeerd en geletterd en dit sou goed wees as die uitgewers in die uitgawes wat volg, meer eenvoudige, gesofistikeerde ontwerp oorweeg.