PressReader - Kuier: 2017-05-17 - nood­sei­ne op na­els
nood­sei­ne op na­els
Jou na­els kan soms ’n goeie aan­dui­ding van ’n on­der­lig­gen­de siek­te wees. Hand­haaf dus goeie na­el­sorg en let op vir e­ni­ge ab­nor­ma­li­tei­te. Deur Ro­we­na Hendricks
Kuier - 2017-05-17 - VERHOUDINGS - *S­kuil­naam
baie men­se dink na­els is net vir mooi lyk of ’n mak­li­ke ma­nier om jou styl op te kik­ker deur dit mooi te verf met ver­skil­len­de kleu­re na­el­lak. Maar jou na­els is baie meer as net ’n plat­form vir na­el­kuns. Glo dit of nie, die kleur, teks­tuur en vorm van jou na­els kan ’n aan­dui­ding van jou al­ge­he­le gesondheid wees.
Daar­om is na­els baie be­lang­rik en moet dit ge­reeld ver­sorg word om só moont­li­ke te­kens, wat jou lig­gaam vir jou stuur dat iets dalk met jou gesondheid skort, vroeg reeds raak te sien.
’n Kui­er- le­ser van Kaap­stad, Ma­rie Ke­arns* (62), meen die klein­ste lig­gaams­ver­an­de­ring moet erns­tig op­ge­neem word om­dat dit as ’n waar­sku­wings­te­ken kan dien – ver­al die te­kens op jou na­els en vel. Sy ver­tel haar man, Ba­sil*, het al­tyd“wei­rd en mis­vorm­de, ron­de”na­els ge­had.“Ons het maar net ge­dink dis hoe dit is en het nooit in ons wild­ste dro­me ge­dink dat sy bleek en rond­vor­mi­ge na­els op iets erns­tig soos le­wer­siek­te kon dui nie.”
Ma­rie sê Ba­sil is so­wat ses jaar ge­le­de met le­wer­siek­te ge­di­ag­no­seer na­dat hy skie­lik bin­ne ’n kort tyd­jie erns­tig siek ge­word het.“Om­dat hy ge­glo het hy raak nie oud of siek nie, het hy nooit reg­tig dok­ter toe ge­gaan nie. Maar toe hy on­der meer erg be­gin braak, lus­te­loos en sleg be­gin voel het, het ons al­mal ge­weet iets is fout en dis erns­tig,”sê sy. Ba­sil was weke lank in die hos­pi­taal vir be­han­de­ling, maar is ’n paar maan­de la­ter oor­le­de weens dít en an­der me­die­se kom­pli­ka­sies.
Rae Gor­don (69) van Somerset-Wes, sê sy het een­dag on­der meer op­ge­let die half­maan­vor­mi­ge wit­kol op haar na­els het gro­ter ge­word. Sy het dit vreemd ge­vind en dit aan haar dok­ter ge­noem. “Een van ons fa­mi­lie­dok­ters het my kort daar­na met ’n skild­klier­kon­di­sie ge­di­ag­no­seer en ek het nou ook ly­ne, of­te­wel rif­fels op som­mi­ge van my na­els,”sê sy.
En van na­els byt kan jy Don­né Wil­son (34) van die O­ver­berg in die Wes-Kaap niks ver­tel nie. Sy hou van­dag steeds ’n bot­tel­tjie“bit­ter­goed”in haar huis,“want ons het baie na­el­by­ters in die fa­mi­lie en ek was self een van hul­le.
“Toe ek klein was, het ek al­tyd bors- en a­sem­ha­lings­pro­ble­me on­der­vind, wat (as ek nou te­rug­dink) dalk deur die kie­me on­der my na­els ver­oor­saak kon word. My ou­ma en my ma het ge­reeld my na­els met die bit­ter­goed be­plak so­dat ek nie my na­els moet byt nie.”
Hoe­wel Don­né la­ter soos baie an­der dié
Deur net na jou na­els te kyk en ab­nor­ma­li­tei­te in jou na­el­kleur, vorm en voor­koms op te let, is be­slis nie ’n di­ag­no­se van e­ni­ge siek­te nie. Sr. Des Hendricks
“sleg­te ge­woon­te” ont­groei het, vang sy haar­self nog soms met haar vin­gers in die mond be­sig om haar na­els te byt. “Dit ge­beur nog so af en toe, en dis se­ker maar nou weens werk­stres,”sê sy skaam en bieg dat sy van­dag o­ral hand sa­ni­ti­zer saam­dra vir die wis en die on­wis. Vol­gens die kli­niek­sus­ter Des Hendricks van die S­trand bui­te Kaap­stad, kan jy nie ’n me­die­se di­ag­no­se maak deur slegs na ie­mand se han­de en na­els te kyk nie. Sy sê hoe­wel daar soms te­kens is, moet jy eer­der ’n dok­ter gaan raad­pleeg as jy be­kom­merd is en nie jou­self of ie­mand an­ders pro­beer“di­ag­no­seer” of bang­praat nie. “Deur net na jou na­els te kyk en ab­nor­ma­li­tei­te in jou na­el­kleur, vorm en voor­koms op te let, is be­slis nie ’n di­ag­no­se van e­ni­ge siek­te nie. Simp­to­me soos bros en ver­kleur­de na­els is slegs ’n aan­dui­ding dat iets moont­lik kan skort met jou gesondheid en dat jy ’n dok­ter moet gaan sien, om­dat bleek na­els by­voor­beeld wel op a­ne­mia (bloed­ar­moe­de) kan dui. Daar­om raai ons by­voor­beeld al­tyd vroue aan om nooit na­el­lak te dra ty­dens dok­ters­be­soe­ke nie.” Die vol­gen­de ver­skyn­sels wat op jou na­els kan voor­kom, dien slegs as rig­ly­ne van simp­to­me en te­kens van moont­li­ke ge­sond­heids­pro­ble­me. As jy dus e­ni­ge van die on­der­staan­de te­kens op jou na­els waar­neem, is dit raad­saam om jou dok­ter of ’n der­ma­to­loog (vel­spe­si­a­lis) so gou as moont­lik daar­oor in te lig en te raad­pleeg:
Na­els wat ver­kleur
Na­els wat geel, blou of pers ver­kleur, kan by­voor­beeld aan­dui dat daar ’n suur­stof­te­kort in jou bloed is en dat jou be­lang­rik­ste or­ga­ne soos die hart en lon­ge moont­lik nie ge­noeg suur­stof kry nie, wat hul funk­sies kan be­lem­mer. Na­els wat geel ver­kleur, is ’n ken­mer­ken­de te­ken van ’n swam-in­fek­sie en kan moont­lik ook dui op erns­ti­ger ge­sond­heids­pro­ble­me en siek­tes soos di­a­be­tes, long­siek­te en pso­ri­a­se.
As na­els bleek, blou of pers ver­kleur, kan dit moont­lik op ’n suur­stof­te­kort en selfs a­sem­ha­lings­pro­ble­me dui. Rook dra eg­ter ook daar­toe by dat jou na­els ver­kleur.
Droë en bros na­els
Dit kan voor­kom by swem­mers wat baie tyd in die wa­ter deur­bring of men­se wat baie met skoon­maak­mid­dels werk wat die vel op jou han­de kan be­ska­dig. Op ’n erns­ti­ger noot kan dit ’n aan­dui­ding van bloed­ar­moe­de en/of ’n vroeë te­ken van sui­ker­siek­te (di­a­be­tes) of weens ’n oor- of on­de­r­ak­tie­we skild­klier wees.
Dit kan moont­lik deur slegs ’n swam-in­fek­sie ver­oor­saak word, al­ge­me­ne ver­ou­de­ring of kan dalk net deur die oor­ma­ti­ge ge­bruik van na­el­lak ver­wy­der aar wees. Maar dit kan ook weens skild­klier­pro­ble­me voor­kom. Let dus op vir e­ni­ge ver­an­de­rings in die vorm of teks­tuur van jou na­els. As jy be­kom­merd is, be­spreek die simp­to­me en te­kens met jou dok­ter.
Wit­kol­le op na­els
Dis ’n baie al­ge­me­ne ver­skyn­sel en kan ver­oor­saak word deur ’n vi­ta­mien- en mi­ne­raal-te­kort, by­voor­beeld sink of kal­si­um, maar kan soms ook deur ’n al­ler­gie­se re­ak­sie of ou be­se­ring van die na­el­ba­sis ver­oor­saak word. Dit kan ook ’n te­ken van skild­klier-of spys­ver­te­ring s pro­ble­me wees.
Die wit half­maan­kol aan die on­der­kant van die na­el (tus­sen die na­el en die vin­ger­vel) kan op baie goed dui. ’n Mooi ge­vorm­de half­maan toon goeie gesondheid. Maar as die half­maan­kol klein is, kan dit ge­sond­heids­pro­ble­me soos’ n swak im­muun­stel­sel of sleg­te spys­ver­te­ring aan­dui.
’n Bleek half­maan kan eg­ter’ n aan­dui­ding wees van erns­ti­ge ge­sond­heids­pro­ble­me soos di­a­be­tes, ys­ter te­kort, ens. En as jy geen half­maan­kol­le op jou na­els het nie, kan dit weens ’n swak skild­klier ver­oor­saak word, wat ook kan lei tot de­pres­sie, ge­moeds­kom­me­lin­ge en ha­re wat uit­dun.
Let op as jy ’n don­ker streep in die mid­del van jou na­el het of ont­wik­kel, want dit kan ’n te­ken van ’n me­la­noom (kan­ker) wees.
Dis wan­neer bloed on­der jou na­el op­bou as ge­volg van ’n stamp (trau­ma) – jou vin­ger het dalk in ’n deur ge­kom, jy slaan jou vin­ger raak met ’n ha­mer of iets swaar val op jou toon. Bloed bou dan ge­woon­lik on­der jou na­el op wat swel­ling en pyn ver­oor­saak. Dis eint­lik on­ska­de­lik en die na­el sal mis­kien net af­val en ’n nu­we een sal groei. Maar as daar geen trau­ma op die na­el was nie en daar vorm bloed on­der jou na­el, moet jy drin­gend ’n dok­ter daar­oor raad­pleeg.
Den­te en rif­fels
As jy den­te of rif­fels op ou na­els het, kan dit by­voor­beeld weens ’n swak skild­klier of chro­nie­se ar­tri­tis ver­oor­saak word.
Daar­om be­klem­toon sr. Hendricks dat te­kens op jou na­els soos die bo­ge­noem­de slegs as rig­ly­ne moet dien en dit geen­sins ’n di­ag­no­se van e­ni­ge soort siek­te of ge­sond­heids­toe­stand is nie.
As jy e­ni­ge van hier­die of an­der te­kens op jou na­els op­let, stel sy voor dat jy so gou moont­lik jou huis­dok­ter of der­ma­to­loog daar­oor raad­pleeg.