PressReader - Weg!: 2018-09-01 - STORIES A­FRI­KA
Weg! - 2018-09-01 - Inhoud - DEUR TOAST COET­ZER
Baie van ons droom van ’n self­ty­toer deur A­fri­ka. Maar hoe pak ’n mens só iets aan? Met ons Klas­sie­ke Reis­plan – dis hoe! Hier’s jou 70 dae lan­ge roe­te deur Zam­bië, Tanzanië, Rwanda en Malawi!
Droom jy van ’n self­ry­toer deur A­fri­ka, maar weet nie waar om dié o­li­fant te be­gin eet nie? Hier­die (e­pie­se!) Klas­sie­ke Reis­plan be­hels ’n 70 dae lan­ge roe­te waar­op jy Zam­bië, Tanzanië, Rwanda en Malawi kan be­soek. Som­mer in jou eie bak­kie...
Waar be­gin ’n mens? Die be­plan­ning vir ’n lang reis deur A­fri­ka is mak­li­ker as wat jy dink en die kan­se is goed dat al die toerusting wat jy no­dig het – van ’n voer­tuig tot kamp­goed – reeds in jou mo­tor­huis staan. In ver­le­de maand se tyd­skrif ( Weg #166) het ons ’n paar le­sers se wen­ke ge­deel oor hoe om só ’n reis aan te pak. In hier­die ar­ti­kel stel ons ’n 70 dae lan­ge reis­plan voor, met voor­ge­stel­de oor­nag­plek­ke (meest­al kamp) waar­mee jy van SuidA­fri­ka deur Botswa­na en Na­mi­bië na Zam­bië kan ry.
Daar­van­daan mik jy na Tanzanië en Rwanda, waar jy om­draai en te­rug huis toe ry deur Malawi, ’n stuk­kie Mo­sam­biek en Zim­bab­we.
Hier­die roe­te – gro­ten­deels ge­grond op my eie rei­se – kan na­tuur­lik aan­ge­pas word om by jou be­hoef­tes te pas. Jy kan lan­ger bly by se­ke­re plek­ke óf som­mi­ge lan­de (soos Mo­sam­biek en Zim­bab­we) heel­te­mal mis­ry. Jy kan ook ver­der noord ry en Ke­nia, U­gan­da en E­thi­o­pië by­werk – maar daar­voor gaan jy meer tyd no­dig hê.
Jy hoef nie al die na­si­o­na­le par­ke aan te doen wat ons noem nie – kies waar­voor jy lus is. Maar be­lang­ri­ker: Be­sluit waar­op jy geld wil uit­gee. Hoe meer par­ke jy be­soek, hoe meer sal dit jou kos, en as jy spe­si­a­le eks­kur­sies wil doen soos om na berg­go­ril­las (of sjim­pan­sees) te gaan kyk of ’n bal­lon­vaart oor die Se­ren­ge­ti te neem moet jy voor­af daar­voor be­groot. Maar ook: As jy net wil ry en kyk hoe die wê­reld lyk, kan ’n bie­lie­toer soos hier­die eint­lik heel be­kos­tig­baar wees. Jy kamp, jy maak self kos en om­dat jy nie vin­nig gaan ry nie (nè?), kan jou brand­stof­ver­bruik in toom ge­hou word.
Bui­ten die paaie bin­ne die par­ke is 95% van hier­die roe­te op teer­pad. Dis soms goeie teer­pad en soms swak teer­pad. Maar dis teer­pad, en dit maak die le­we mak­li­ker.
Om te­rug te kom na “Waar be­gin ’n mens?”... Die ant­woord is een­vou­dig: jou reis be­gin hiér! >
Tot in Botswa­na
Af­han­gend van waar in Suid-A­fri­ka jy woon, sal dit jou ’n dag of twee ek­stra neem om tot in Botswa­na te kom. Dis 650 km ver, maar jy kan van­dag van P­re­to­ria af tot by Wood­lands Stop O­ver net noord van Fran­cistown vor­der. Ge­bruik die Gro­blers­brug-grens­pos (teer­pad), of die klein S­tock­poort-grens­pos (stil­ler).
Plan B As jy in die Kaap weg­spring, wil jy dalk eer­der deur Na­mi­bië ry. Sluit weer aan by ons toer­plan op dag 4.
Hoog­te­punt Van­aand braai jy met mo­pa­nie­hout. BLY HIER Wood­lands Stop O­ver wood­lands­cam­ping­bots.com
Ka­sa­ne, Botswa­na (484 km)
Druk deur tot in die noor­de van Botswa­na en slaap in Ka­sa­ne. Slaap twee aan­de hier, want jy is nou langs die C­ho­be­ri­vier: Gaan op ’n sons­on­der­gang­vaart op die ri­vier of ry ’n draai deur die C­ho­be- na­si­o­na­le park. Jou va­kan­sie het nou amp­te­lik be­gin.
Hoog­te­pun­te O­li­fan­te! G&T’s! BLY HIER C­ho­be Sa­fa­ri Lod­ge cho­bes­a­fa­ri­lod­ge.com T­he­be Ri­ver Sa­fa­ris the­be­ri­ver­s­a­fa­ris.com Se­ny­a­ti se­ny­a­tis­a­fa­ri­camp­botswa­na.com Ku­bu Lod­ge ku­bu­lod­ge.net
Zam­be­si­ri­vier, Na­mi­bië (128 km)
Groot ri­vie­re soos die Zam­be­si is een van die re­des hoe­kom jy hier­die toer doen. Ry van Ka­sa­ne af deur die N­go­ma­brug-grens­pos tot in Na­mi­bië (sien ook die Ka­zun­gu­la­pont-kas­sie hier­naas). Stroom­af van Ka­ti­ma Mu­li­lo lê ’n hand vol puik bly­plek­ke waar jy die vloei van die ri­vier uit jou kamp­stoel kan dop­hou. Span uit on­der die groot oe­wer­bo­me en raak rus­tig. Hoog­te­punt Soek ’n visuil in die oe­wer­woud, of vang ’n tier­vis.
BLY HIER Capri­vi Hou­se­bo­at Sa­fa­ri Lod­ge ca­pri­vi­hou­se­bo­ats­a­fa­ris.com Zam­be­zi Mu­ba­la Lod­ge & Camp
gond­wa­na-col­lecti­on.com Capri­vi Mu­toya Lod­ge ca­pri­vi­mu­toy­a­lod­ge.com
Zam­be­si­ri­vier, Zam­bië (64 km)
Daar is dees­dae ’n stil teer­pad wat noord­waarts van Ses­he­ke (net oor­kant die g­rens van Ka­ti­ma Mu­li­lo) pa­ral­lel met die Zam­be­si­ri­vier loop. Ry tot by Ka­bu­la Lod­ge waar daar ’n groot kamp­plek met baie gras en ska­du­wee op jou wag.
Hoog­te­punt Nog ’n nag aan die Zam­be­si! BLY HIER Ka­bu­la Lod­ge ka­bu­la­lod­ge.com
Ka­fue- na­si­o­na­le park, Zam­bië (580 km)
Be­gin vroeg­dag, be­soek die Si­o­ma­wa­ter­val (N­go­nye) en ry noord tot by Mon­gu, waar jy oos draai (als teer­pad). Slaap een aand by Ka­sa­bus­hi Camp wes van die Ka­fu­e­ri­vier en een aand by Mayu­ku­yu­ku Bush Camp net oos daar­van.
Hoog­te­pun­te Soek wil­de­hon­de, en ont­moet ’n nu­we bok­soort: die poe­koe.
BLY HIER Ka­sa­bus­hi ka­sa­bus­hi.word­press.com Mayu­ku­yu­ku Bush Camp mayu­ku­yu­ku.com
M­kus­hi, Zam­bië (480 km)
Ry tot by Mumbwa waar jy af­draai op ’n grond­pad tot by Land­less Cor­ner, op die G­re­at Nort­hern-pad. So­doen­de sny jy Lu­sa­ka se ver­keer uit. Die G­re­at Nort­hern-pad is vol vrag­mo­tors: ry ver­sig­tig. Eet mid­dag­e­te by Fig Tree Café net bui­te Kab­we, en draai dan oos by Ka­pi­ri M­pos­hi in die rig­ting van M­kus­hi tot jy die Fo­rest Inn langs die pad sien. Dis ’n lang dag se ry dié; be­gin teen eer­ste vis­a­ren­d­roep.
Hoog­te­punt The Fig Tree Café se bief­bur­ger is bo­baas. BLY HIER Fo­rest Inn fo­res­tinn-zam­bia.com
Mu­tin­on­do Wil­der­ness, Zam­bië (325 km)
Draai af en gaan eet mid­dag­e­te by die sier­li­ke Kun­da­li­la­wa­ter­val. Ry dan voort na Mu­tin­on­do Wil­der­ness: Dit lê net ver ge­noeg van die teer­pad af om te voel as­of dit aan die ein­de van die wê­reld is.
Hoog­te­punt Ge­bruik jou af­dag om te gaan stap. BLY HIER Mu­tin­on­do Wil­der­ness mu­tin­on­do­zam­bia.com
Ka­pishya Hot S­prings, Zam­bië (216 km)
Ry ver­by M­pi­ka (maak tenk vol hier) tot by Ka­pishya Hot S­prings. Daar is se­ke­re kamp­plek­ke wat by­na al­le self­ry­toe­ris­te deur hier­die de­le van A­fri­ka aan­doen. Ka­pishya Hot S­prings is só ’n plek. Dis die Pa­ra­dys op dag se­we.
Hoog­te­punt La­we jou in die warm­wa­ter­bron ter­wyl jy aan ’n Mo­si-la­ger teug.
BLY HIER Ka­pishya Hot S­prings shi­was­a­fa­ris.com
King’s Highway Ka­lun­gu, Zam­bië (290 km)
Ry te­rug na die teer­pad en volg dit noord­waarts in die rig­ting van die Tun­du­ma-grens­pos. Slaap van­aand nog in Zam­bië so­dat jy ge­noeg tyd het vir die grens­pos mô­re (sien die kas­sie op bl. 34). King’s Highway Ka­lun­gu is na­by die Ka­lun­gu­ri­vier en het ’n net­jie­se kamp­plek.
Hoog­te­punt Be­soek die im­po­san­te land­goed S­hi­wa N­gan­du na­by Ka­pishya.
BLY HIER King’s Highway Ka­lun­gu kings­highway.co.za >
M­beya, Tanzanië (163 km)
Tun­du­ma is een van die be­dry­wi­ger grens­pos­te op hier­die reis. Ie­mand sal wel kom aan­bied om jou met die pa­pier­werk te help – dis dalk nie ’n sleg­te be­leg­ging nie. Wan­neer jy deur is, ry in die rig­ting van M­beya, maar draai voor dit af na U­ten­gu­le Cof­fee Lod­ge.
Hoog­te­punt Koop ’n paar pak­ke van hul­le kof­fie – jy kan ook op ’n toer gaan na die kof­fie­plan­ta­sie.
BLY HIER U­ten­gu­le Cof­fee Lod­ge u­ten­gu­le.com
I­rin­ga, Tanzanië (300 km)
Volg die hoof­pad van M­beya na Ma­kam­bako en dan na I­rin­ga. Die pad is be­sig en by tye diep uit­ge­ry of in aan­bou. Dít, te­sa­me met die spoed­perk wat vir lang en­te slegs 50 km/h is (hou daar­by; hier’s baie spoed­lok­val­le), maak hier­die ’n lang ry­dag. Slaap twee aan­de by Ki­so­lan­za Old Farm­hou­se om be­hoor­lik a­sem te skep.
Hoog­te­pun­te Ver­ken die plaas of doen ’n dag­be­soek van die na­by­ge­leë I­si­mi­la-steen­tyd­perk­ter­rein. Die Cor­don B­leu Farm S­hop is ook in die dis­trik – hul­le ver­koop Suid-A­fri­kaan­se wyn, kaas en selfs bil­tong!
BLY HIER Ki­so­lan­za Old Farm­hou­se ki­so­lan­za.com
Ru­aha (168 km)
Die Ru­aha- na­si­o­na­le park is Tanzanië se groot­ste park, maar dis stil­ler om­dat dit nie op die noor­de­li­ke sa­fa­ri­roe­te lê nie. Ry na I­rin­ga (50 km) om vol te maak en draai dan wes met ’n san­de­ri­ge grond­pad (118 km) na die in­gang – ont­hou dat kamp­plek­ke in Tanzanië se par­ke nie om­hein is nie. Pa­s­op vir ge­vaar­li­ke die­re soos leeus en o­li­fan­te.
Hoog­te­punt Wild­kyk in Ru­aha. BLY HIER Ru­aha- na­si­o­na­le park tan­za­ni­a­parks.go.tz
Moro­goro, Tanzanië (427 km)
Ry eers te­rug tot in I­rin­ga, en volg die teer­pad in die rig­ting van Dar es Sa­laam. Hou stil waar daar vei­li­ge af­trek­plek is en be­won­der die ra­vyn waar die Ru­a­ha­ri­vier deur die U­d­zung­wa­berg kerf. ’n Paar kamp­plek­ke lê langs dié roe­te – as jy nie tot in Moro­goro vor­der nie, oor­nag by een van die an­der op­sies (moet nooit in die don­ker ry nie). Jy ry ook deur die Mi­ku­mi- na­si­o­na­le park, waar jy sa­van­ne-veld­to­ne­le be­gin kry. Slaap oor as jy tyd het.
Hoog­te­punt Die kre­me­tart­woud oos van M­bu­yu­ni. BLY HIER Ri­ver Val­ley Camp­si­te (I­rin­ga) ri­ver­val­ley­camp­si­tes.com Sim­bam­we­ni Ten­ted Lod­ge (Moro­goro)
sim­bam­wen­ni@gmail.com Cro­co­di­le Camp (M­bu­yu­ni) cro­co­di­le­camp.de Mi­ku­mi- na­si­o­na­le park tan­za­ni­a­parks.go.tz
Ba­ga­moyo, Tanzanië (190 km)
Ry van Moro­goro deur si­sal­plan­ta­sies oor die kus­vlak­te tot jy by M­lan­di­zi van die be­si­ge teer­pad af op ’n grond­pad (on­der wui­wen­de palms) na die ge­skied­kun­di­ge kus­dorp Ba­ga­moyo ry. Ba­ga­moyo is ’n goeie rus­plek, was­goed­was­plek én ba­sis waar­van­daan jy Zan­zi­bar kan be­soek. Jy kan na­tuur­lik ook di­rek Dar es Sa­laam toe ry, maar die ver­keer in Dar es Sa­laam is frus­tre­rend.
Hoog­te­pun­te Hier’s ’n swem­bad, lek­ker kos – en jy’s by die see!
BLY HIER Fi­ref­ly Lod­ge fi­ref­ly­ba­ga­moyo.com
S­to­ne To­wn, Zan­zi­bar
Los jou voer­tuig in vei­li­ge be­wa­ring by die Fi­ref­ly Lod­ge, be­spreek ’n taxi (Fi­ref­ly Lod­ge kan ie­mand aan­be­veel) na Dar es Sa­laam en vat die veer­boot (be­spreek kaart­jies by a­zam­ma­ri­ne.com) na S­to­ne To­wn, Zan­zi­bar.
Hoog­te­pun­te Be­spreek dag­uit­stap­pies na ’n spe­se­ryplaas of ’n ou sla­weg­rot óf vir snor­kel­duik. Ver­ken die an­tie­ke dor­pie se smal straat­jies te voet en s­nuf­fel al die bes­te re­stau­rant­jies uit.
BLY HIER Al Mi­nar Ho­tel book­ing.com
Vat die veer­boot te­rug na Dar es Sa­laam en die taxi (re­ël voor­af dat die­self­de taxi jou weer hier kom op­pik) te­rug na Ba­ga­moyo.
Hoog­te­punt Her­pak die kar vir ’n slag: Hier­van­daan gaan jy weer bos toe!
Usam­ba­ra­berg, Tanzanië (300 km)
Ry tot by Se­ge­ra, en draai dan af na A­ma­ni-na­tuur­re­ser­vaat in die Usam­ba­ra­berg. Volg die kron­kel­pad tus­sen die wou­de berg­op tot by die E­mau Hill-kamp­plek.
Hoog­te­pun­te Soek swart-en-wit co­lo­busa­pe, en­de­mie­se vo­ëls en gaan op ’n nag­wan­de­ling om skaars ver­kleur­man­ne­tjies te sien.
BLY HIER E­mau Hill a­ma­ni­fo­re­st­camp.com
M­ko­ma­zi (245 km)
Ry te­rug teer­pad toe en dan na Sa­me. Slaap hier en ver­ken die stil M­ko­ma­zi- na­si­o­na­le park op ’n dag­be­soek.
Hoog­te­pun­te Soek skaars bok­soor­te soos die ge­re­nuk en klein­koe­doe, as­ook en­de­mie­se vo­ël­spe­sies by die do­sy­ne.
BLY HIER E­lep­hant Mo­tel e­lep­hant­mo­tel.com
Arusha (180 km)
Ry deur Mos­hi tot na­by Arusha en slaap net bui­te die Arusha- na­si­o­na­le park. Sorg dat jy mid­dag­e­te daar is en gaan ry la­ter ’n draai deur die park. In­dien jy nie haastig is nie, slaap twee aan­de hier so­dat jy ’n vol­dag in die park kan rond­ry. Hier is me­re om­soom met fla­min­ke, en in die woud sien jy ape soos swart-en-wit co­lo­bus­se en blou­a­pe. (Nee, nie die­self­de blou­a­pe wat ons in Suid-A­fri­ka kry nie. Hier­die is na­der ver­want aan die sa­man­go-aap.)
Hoog­te­pun­te Jy sien op één dag Berg Me­ru en Ki­li­man­dja­ro!
BLY HIER Me­ru M­be­ga Lod­ge & Camp­si­te ba­o­bab­vil­la­ge.com
Ta­ran­gi­re (150 km)
Arusha is jou laas­te groot dorp vir ’n wy­le. Maak se­ker jou gas­bot­tel is vol en al jou voor­ra­de aan­ge­vul voor jy ver­der ry na die Ta­ran­gi­re- na­si­o­na­le park. Oor­nag bui­te die park en ry in vir dag­be­soe­ke.
Hoog­te­pun­te Ta­ran­gi­re is Tanzanië op sy bes­te: leeus, jag­lui­perds, o­li­fan­te, kre­me­tar­te, moe­ras­se...
BLY HIER Wild Palm-kamp­plek GPS: S3.68161 E35.947859 (Daag maar net op; geen kon­tak­nom­mer is be­skik­baar nie. Hier is warm­wa­ter­stor­te, groot bo­me en be­hulp­sa­me per­so­neel.)
Ma­ny­a­ra­meer (65 km)
Ry vroeg en kry vir jou slaap­plek net bui­te die dorp Mto Wa Mbu by Pa­no­ra­ma Sa­fa­ri Camp. Dis op die rand van die S­keur­val­lei en kyk uit oor die Ma­ny­a­ra­meer. Be­soek die Ma­ny­a­ra­meer- na­si­o­na­le park in die mid­dag. Die dorp het ’n goeie groen­te­mark reg langs die hoof­straat as jy vars pro­duk­te wil aan­koop vir die kamp­dae wat voor­lê.
Hoog­te­punt Neem fo­to’s van die groot groe­pe pe­li­ka­ne langs die meer. Hier hou ook leeus wat soms boom­klim!
BLY HIER Pa­no­ra­ma Sa­fa­ri Camp pa­no­ra­mas­a­fa­ri­camp.com
N­gor­on­goro (50 km)
Dis moei­lik om ’n kra­ter vol die­re te klop – maar om daar in te ry is be­son­der duur (sien die kas­sie op bl. 36). In­dien jy baie geld wil spaar, kan jy dié uit­stap­pie uit­sny en eer­der net vir die dag an­der de­le (soos die Em­pa­kaai­kra­ter) van die uit­ge­strek­te N­gor­on­goro-be­wa­rea ver­ken.
Hoog­te­punt N­gor­on­goro het ’n on­ver­woord­ba­re e­ner­gie – jy moet dit be­leef.
BLY HIER Sim­ba-kamp­plek ngor­on­goro­cra­ter.org >
Se­ren­ge­ti (60 km)
Tot dus­ver het jy van Suid-A­fri­ka af by­na heel­pad teer­pad ge­ry (be­hal­we vir die paar af­draaie na par­ke). Die teer­pad hou op by N­gor­on­goro. Volg nou hier­die sink­plaat­hoof­weg wes­waarts vir 60 km na die Se­ren­ge­ti­na­si­o­na­le park. Kamp drie aan­de by Se­ro­ne­ra en jou laas­te aand by die we­s­te­li­ke uit­gang, N­da­ba­ka (so­wat 144 km van Se­ro­ne­ra af ).
Hoog­te­punt Rond­om Se­ro­ne­ra sál jy leeus sien. Die wil­de­beestrop­pe is le­gen­da­ries – dis die Se­ren­ge­ti! BLY HIER Se­ro­ne­ra se o­pen­ba­re kamp­plek­ke en
M­wan­za, Tanzanië (142 km)
Die Se­ren­ge­ti g­rens by­na aan die Vic­to­ri­a­meer. Volg die meer se oe­wer in die rig­ting van M­wan­za, ’n be­dry­wi­ge dorp wat jou nog­al aan ’n row­we Knys­na laat dink.
Hoog­te­punt Dis die e­nig­ste keer dat jy die Vic­to­ri­a­meer sien – ge­niet dit!
BLY HIER Tun­za Re­sort tun­za­re­sorts@gmail.com
Be­na­co/Ny­a­ka­san­za, Tanzanië (372 km)
Be­gin vroeg, ver­laat M­wan­za en s­teek deel van die Vic­to­ri­a­meer oor met ’n veer­boot. Ry na Sen­ge­re­ma, dan Gei­ta en la­ter Lu­sa­hun­ga (laas toe ons hier ge­ry het, was die pad in aan­bou). By Lu­sa­hun­ga draai jy in die rig­ting van die Rwanda-g­rens. Dié teer­pad is ge­ha­wend – jy ry 20 km/h. Mik vir die dor­pie Be­na­co (ook be­kend as Ny­a­ka­san­za). Die D­re­am Land Mo­tel het vei­li­ge par­keer­plek, skoon ka­mers en jy kan hoen­der en bier be­stel.
Hoog­te­punt As jy jou slaap­plek voor don­ker haal. BLY HIER D­re­am Land Mo­tel GPS: S2.50273 E30.85419 (daag maar net op)
Ki­ga­li, Rwanda (172 km)
Die Ru­su­mu-grens­pos is mo­dern en nie so dol nie – koop jou vi­sum vir Rwanda hier. Aan die Rwanda-kant is die teer­paaie goed, maar ry sta­dig, want hier is baie voet­gan­gers en fiets­ry­ers. Ry tot in die hoof­stad, Ki­ga­li. Van­aand eet jy uit – die ho­tel wat ons aan­be­veel, het ’n uit­ste­ken­de C­hi­ne­se re­stau­rant.
Hoog­te­punt Jy ry aan die reg­ter­kant van die pad... BLY HIER Ho­tel Tan­gren 00 250 788 888 809
Ru­hen­ge­ri, Rwanda (100 km)
Jy was ’n paar dui­send ki­lo­me­ter laas in ’n or­dent­li­ke kof­fie­win­kel – eet ont­byt by die In­zo­ra Roof­top Café di­rek ag­ter die Ho­tel Tan­gren. Hier’s ook ’n goeie boek­win­kel. Be­soek daar­na die Ki­ga­li Ge­no­ci­de Me­mo­ri­al. As jy klaar ge­kui­er is in die stad, ry na Ru­hen­ge­ri in die noor­de van die land. Jou blyplek is ’n half­uur se ry van die Vol­canoes- na­si­o­na­le park waar jy berg­go­ril­las kan be­soek (sien die kas­sie op bl. 38). As jy nie dié uit­stap­pie wil doen nie, gaan op die be­ge­lei­de stap na die goue ape – hul­le is ou­li­ke kna­pe ( jy hoef nie voor­af te be­spreek nie en dis nie te duur nie).
Hoog­te­punt Die Ki­ga­li Ge­no­ci­de Me­mo­ri­al BLY HIER Red Rocks re­drocksr­wan­da.com
Ru­hen­ge­ri en Gi­se­nyi, Rwanda (60 km)
S­ke­du­leer jou go­ril­la-uit­stap­pie vir dié og­gend. Jy be­hoort teen mid­dag­e­te daar­mee klaar te wees – ry dan na Gi­se­nyi op die noor­de­li­ke oe­wer van die kalm Ki­vu­meer.
Hoog­te­punt Om ’n go­ril­la in die oë te kyk. BLY HIER Dis­co­ver Rwanda Gi­se­nyi Be­ach dis­co­ver­rwan­da.net
Ki­buye, Rwanda (94 km)
Volg die berg­pad (dit be­hoort nou klaar ge­teer te wees) teen die oe­wer van Ki­vu tot in Ki­buye – jy gaan ver­lief raak op dié plek. Be­spreek ’n vaart na een van die ei­land­jies.
Hoog­te­punt Sit aan die ont­byt­ta­fel met puik R­wan­de­se kof­fie en skryf pos­kaar­te huis toe. Sa­lig.
BLY HIER Ho­tel Bét­ha­ny 00 250 252 568 235
Nyung­we­woud (108 km)
Ry suid langs die meer af en draai dan weg na die Nyung­we- na­si­o­na­le park. Jy ry deur tee­plan­ta­sies
en skie­lik is jy in ’n be­son­der­se berg­woud. Die kamp­plek by U­win­ka is só ou­lik jy sal dit wil op­rol en in­pak.
Hoog­te­pun­te Hier is tien­tal­le en­de­mie­se vo­ël­spe­sies (Ru­wen­zo­ri-loe­rie, Ar­cher se jan­fre­de­rik, rooi­nek­berg­kat­lag­ters, dwerg­heu­ning­wy­ser, wit­kop­ka­ke­laar...), sjim­pan­sees en an­der aaps­oor­te. Gaan op ’n be­ge­lei­de vo­ël­kyk-uit­stap­pie.
BLY HIER U­win­ka rwan­da­tou­rism.com
Ki­ga­li, Rwanda (207 km)
Ry te­rug na die hoof­stad. Doen in­ko­pies en kry jou sa­ke ag­ter­me­kaar, want van mô­re af be­gin jy sta­dig­aan te­rug­draai huis toe.
Hoog­te­punt Jy eet van­aand weer by die C­hi­ne­se re­stau­rant! C­how mein!
BLY HIER Ho­tel Tan­gren 00 250 788 888 809
Be­na­co/Ny­a­ka­san­za, Tanzanië (172 km)
Ry weer deur die Ru­su­mu-grens­pos en tot by die D­re­am Land Mo­tel. Moe­nie van­dag ver­der ry nie. Laat tyd in­ge­val jy ver­traag word by die g­rens.
Hoog­te­punt Jy ken nou al die ont­vangs­da­me se naam by die D­re­am Land Mo­tel.
BLY HIER D­re­am Land Mo­tel GPS: S2.50273 E30.85419
Ki­go­ma, Tanzanië (400 km)
Be­gin dou­voor­dag ry – die groot­ste deel van jou roe­te is op grond­pad wat (bui­te die re­ën­sei­soen) heel ry­baar sal wees. Ry tot in Ki­go­ma teen die noor­de­li­ke deel van Tan­gan­ji­ka­meer. Ver­ken die na­by­ge­leë U­ji­ji (waar S­tan­ley vir Li­vings­to­ne op­ge­spoor het) op jou af­dag, of bly lan­ger en gaan kyk sjim­pan­sees in die Dom­be Stre­am- na­si­o­na­le park ( tan­za­ni­a­parks.go.tz) noord van Ki­go­ma.
Hoog­te­pun­te S­wem in die meer, be­soek die Li­vings­to­ne-mu­seum in U­ji­ji – en koop kleur­ry­ke, ge­bor­duur­de de­kens langs die pad.
BLY HIER Ja­kob­sen’s Be­ach new­si­te.ki­go­ma­be­ach.com
Si­ta­li­ke, Tanzanië (332 km)
Ry van Ki­go­ma na U­vin­za (teer) en dan suid na M­pan­da (grond­pad). Si­ta­li­ke lê net bui­te die Ka­ta­vi- na­si­o­na­le park. Slaap hier so­dat jy mô­re vroeg die park kan bin­ne­ry.
Hoog­te­punt Jy ry die he­le dag deur gol­wen­de bos­land­skap – neem baie kie­kies.
BLY HIER Ri­ver­si­de Camp ri­ver­si­de­camp­ka­ta­vi.wee­bly.com >
Ka­ta­vi (50 km)
’n Ver­ge­te park waar jy vir se­ker die e­nig­ste kam­peer­der sal wees. Bly maar in jou tent ná don­ker; dis wild hier.
Hoog­te­pun­te In die droog­ste tyd van die jaar (Ok­to­ber-No­vem­ber) sal jy hon­der­de see­koeie in mod­der­poe­le sien saam­drom. Hier’s ook kro­ko­dil­le so groot soos duik­bo­te.
BLY HIER I­kuu-kamp­plek tan­za­ni­a­parks.go.tz
Ki­pi­li, Tanzanië (140 km)
Ry van Ka­ta­vi af suid­waarts (hier­die pad is dalk nou al ge­teer) en draai af na die vis­sers­dor­pie Ki­pi­li langs die Tan­gan­ji­ka­meer. Ge­niet vir ou­laas die rus­tig­heid van Tan­gan­ji­ka by die La­ke S­ho­re Lod­ge.
Hoog­te­pun­te Neem fo­to’s by die mu­ra­sie van die ou sen­ding­kerk op die heu­wel. Eet by die lod­ge­re­stau­rant.
BLY HIER La­ke S­ho­re Lod­ge la­kes­ho­retz.com
M­beya, Tanzanië (563 km)
Ry van Ki­pi­li af suid­waarts tot by Sum­ba­wan­ga en dan ver­der suid tot jy weer by U­ten­gu­le Cof­fee Lod­ge kom. Die groot­ste deel van hier­die roe­te is dees­dae ge­teer, maar val vroeg in die pad.
Hoog­te­punt Gaan eet van­aand by die re­stau­rant. BLY HIER U­ten­gu­le Cof­fee Lod­ge u­ten­gu­le.com
Tu­ku­yu, Tanzanië (66 km)
Ry in die rig­ting van die Malawi-g­rens, maar talm eers in die ver­ras­sen­de hoog­land van Tanzanië. By Bon­go Camp (net noord van die dor­pie Tu­ku­yu) kan jy ’n gids kry wat jou na die streek se ve­le na­tuur­won­ders be­ge­lei.
Hoog­te­pun­te Hier is wou­de, tee­plan­ta­sies, wa­ter­val­le, ’n kra­ter­meer en selfs ’n na­tuur­li­ke rots­brug.
BLY HIER Bon­go Camp bon­go­cam­ping.com
Li­vings­to­nia, Malawi (195 km)
So­dra die ge­roe­se­moes van die Song­we-grens­pos ver­by is, be­hoort ’n die­pe rus­tig­heid oor jou neer te daal. Malawi doen dit aan ’n mens. Jy slaap van­aand op ’n pla­to wat uit­kyk oor die meer.
Plan B In­dien jy tyd het, be­soek ook die aan­gren­sen­de Nyi­ka­pla­to- na­si­o­na­le park.
Hoog­te­punt Die uit­sig oor die meer gaan jou laat Google hoe­veel ei­en­dom hier kos.
BLY HIER The Mushroom Farm the­mushroom­farm­ma­la­wi.com Luk­we Eco Camp
C­hint­he­che, Malawi (214 km)
Be­soek die ge­skied­kun­di­ge Li­vings­to­nia-rooi­bak­steen­kerk die og­gend voor jy ver­der ry. Draai by die hoof­teer­pad langs die meer suid na M­zu­zu en draai daar weg na Nk­ha­ta­baai. Jy kan hier blyplek soek of ver­der suid ry na C­hint­he­che.
Hoog­te­punt Jy word aan die slaap ge­sus deur die gesjoesj van gol­we.
BLY HIER Ma­ku­zi Be­ach Lod­ge (C­hint­he­che) ma­ku­zi­be­a­chlod­ge.com Sun­ga Moyo (C­hint­he­che) sun­ga-moyo.com Kan­de Be­ach (Nk­ha­ta­baai) kan­de­be­ach.com
Kaap Ma­cle­ar, Malawi (396 km)
Jy kan kui­er-kui­er teen die Ma­la­wi­meer af ry, of di­rek skuif na een van die ge­wild­ste ge­bie­de, Kaap Ma­cle­ar. Ry suid met die teer­pad tot by Sa­li­ma, en daar­van­daan na Mua Mis­si­on, so­wat 45 km ver­der suid. Die KuN­go­ni-mu­seum by Mua is ’n be­soek werd. Ry dan na die Mon­key Bay/Kaap Ma­cle­a­rom­ge­wing. Gaan op ’n boot­vaart, of sit som­mer net vir ou­laas en kyk vir een van A­fri­ka se groot me­re. (Sien ook die Haastig-kas­sie op bl. 33.)
Hoog­te­pun­te Die KuN­go­ni-mu­seum se ver­sa­me­ling ri­tu­eel­mas­kers, en snor­kel­duik tus­sen kleur­ry­ke vis­sies in die meer.
BLY HIER C­hem­be Eag­les Nest chem­be­nest.com Fat Mon­keys fat­mon­keysmw.com
Blan­ty­re, Malawi (266 km)
Slaap van­aand in Blan­ty­re so­dat jy mô­re­og­gend vroeg by die Zo­bue-grens­pos kan wees. Ons keu­ses hier on­der: Leslie Lod­ge is fên­sie, Doogle’s nie.
Hoog­te­punt Jy het al ver­geet hoe lyk ’n groot dorp. Eet ’n piz­za. BLY HIER Leslie Lod­ge leslie­lod­ge.com Doogle’s re­ser­va­ti­ons@doogles­ma­la­wi.com
Ha­ra­re, Zim­bab­we (611 km)
Dis moont­lik om in een dag van Blan­ty­re oor Te­te na Ha­ra­re te ry, dan hoef jy nie ie­wers in Mo­sam­biek te oor­nag nie. Lig­dag ag­ter die s­tuur!
Plan B As jy meer tyd het en nog nooit in Zim­bab­we se oos­te­li­ke hoog­land (Ny­an­ga, Trou­t­beck, C­hi­ma­ni­ma­ni...) was nie, draai af en toer nog ’n paar dae. Dit lyk soos S­kot­land daar bo in die ber­ge.
Plan C Dalk het die Ma­la­wi­meer jou net lus ge­maak vir die see. Knyp nog ’n week af en be­soek die Mo­sam­biek­se kus op pad te­rug huis toe. In­ham­ba­ne roep!
Hoog­te­punt As jy voor don­ker in Ha­ra­re aan­kom. BLY HIER S­mall Wor­ld Lod­ge (A­von­da­le, Ha­ra­re) smal­l­wor­ld­lod­ge.com
Mas­vin­go, Zim­bab­we (325 km)
Vat die hoof­pad suid van Ha­ra­re na Mas­vin­go en draai daar af na Groot-Zim­bab­we.
Dié on­der­skat­te trek­pleis­ter is een van A­fri­ka se groot mo­nu­men­te. As jy al van­te­vo­re hier was, kan jy in een dag deur­druk na Suid-A­fri­ka.
Maar as jy tyd het, wat van ’n draai deur die Go­na­re­z­hou­na­si­o­na­le park?
Hoog­te­punt Groot-Zim­bab­we BLY HIER Nor­ma Je­a­ne’s La­ke View Re­sort nor­ma­je­a­nes@yo­a­fri­ca.com
Suid-A­fri­ka (788 km tot in P­re­to­ria)
Wan­neer jy ver­by die mall in Mu­si­na ry, be­ken­de ak­sen­te om jou hoor en die N1 on­der jou ban­de voel sing, gaan jy bot­sen­de e­mo­sies er­vaar.
Jy gaan bly wees om te­rug te wees. Maar die pad ag­ter jou sal vir e­wig in jou oor bly fluis­ter. Wat ’n mooi vas­te­land. Wat ’n le­we. Ge­niet dit.
Hoog­te­punt Bin­ne­kort slaap jy in jou eie bed... >
Hoe­veel kos ’n toer soos hier­die? Jou ge­mid­del­de ver­blyf-, kos-, brand­stof- en ba­sie­se leef­kos­te per per­soon per dag kan wis­sel van R400 tot R800. Se­ke­re uit­stap­pies kos baie geld (soos go­ril­las kyk) wat jy in een og­gend uit­gee; an­der din­ge kos jou niks nie en jy kan dit el­ke dag doen (sit in jou kamp­stoel en kyk vo­ël­tjies).
Be­sluit voor­af wat die “groot” goed is wat jy wil af­merk. Be­groot daar­voor en be­plan rond­om dit.
Moet ek voor­af plek be­spreek by bly­plek­ke? Nee, jy kan maar net ry. Al wat jy voor­af moet be­spreek, is iets soos go­ril­la­kyk­per­mit­te.
Is brand­stof o­ral be­skik­baar? Op die gro­ter dor­pe langs die roe­te wat ons voor­stel, ja (be­hal­we dalk skoon die­sel). Jy het nie ’n lang­af­stand­tenk no­dig nie, en een jer­ry­kan is ge­noeg as nood­brand­stof (ons het dit nooit no­dig ge­had nie). Maak al­tyd vol wan­neer die ge­leent­heid daar is. Wat­ter voer­tuig het ek no­dig? Die ge­skik­ste voer­tuig is ’n dub­bel­ka­juit­bak­kie of sport­nuts­voer­tuig met ’n goeie grond­vry­hoog­te. Hoe­wel jy meest­al teer­pad gaan ry, is 4x4 al­tyd nut­tig, ver­al as jy skie­lik re­ën kry. Jou voer­tuig moet toe­ge­rus wees met ’n brand­blus­ser, glim­baad­jies vir al die in­sit­ten­des, twee stel­le nood­drie­hoe­ke en rooi kaats­stro­ke op die ag­ter­ste buf­fer en sil­wer­kleu­ri­ge stro­ke voor. Jou Suid-A­fri­kaan­se ry­be­wys is gel­dig.
Wat­ter tyd van die jaar is die bes­te? Die droë sei­soen, wat moei­lik is om te voor­spel, maar tus­sen Ju­nie en Ok­to­ber bied waar­skyn­lik die bes­te weers­toe­stan­de. Re­ën maak be­stuur moei­li­ker en kamp on­ge­rief­lik.
Is dit vei­lig? Die lan­de en stre­ke op ons roe­te is re­la­tief vei­lig. Hou eg­ter die nuus dop (by­voor­beeld rond­om ver­kie­sings) en ver­my ge­bie­de waar on­lus­te skie­lik kan uit­breek. Ge­sels ook met an­der rei­si­gers wat jy te­ë­kom en kry op dié ma­nier vars nuus. Ge­dra jou­self soos jy reeds in Suid-A­fri­ka doen: Sluit die kar, moe­nie waar­de­vol­le goed laat rond­lê nie, en laat ie­mand by die kar bly in­dien jy ie­wers stil­hou om in­ko­pies te doen.
Hoe is die men­se? Jy gaan by­na o­ral met En­gels kan reg­kom. Leer ’n paar fra­ses S­wa­hi­li so­dat jy men­se kan groet in ’n taal wat hul­le ken. Jy gaan meest­al net gul­har­ti­ge men­se te­ë­kom wat bly is om jou te sien. Toon re­spek aan die amp­te­naar aan diens by po­li­sie­be­heer­pun­te, grens­pos­te, en­so­voorts. Haal jou don­ker­bril af as jy met ie­mand ge­sels. Draai jou ruit af. G­lim­lag.
Hoe hou ek kon­tak met die huis? Neem jou slim­foon saam. As jy wil, kan jy in el­ke land ’n SIM-kaart koop, da­ta op jou foon laai en so­doen­de met al­mal tuis in ver­bin­ding wees (en In­sta­gram dat dit klap!), as­ook na­vor­sing doen soos jy ry oor bly­plek­ke en be­siens­waar­dig­he­de. Tal­le oor­nag­plek­ke bied ook Wi-Fi.
Hoe­veel kos dit om gren­se oor te s­teek? Dit wis­sel van land tot land. Dit kan jou e­nig­iets van R400 tot R1 000 kos om ’n g­rens oor te s­teek. Daar is ge­woon­lik min­stens drie ta­rie­we wat be­taal word: kool­stof- of pad­be­las­ting (hoe gro­ter jou voer­tui­g­en­jin, hoe ho­ër die kool­stof­be­las­ting), ty­de­li­ke in­voer­per­mit ( TIP) en der­de­par­ty­ver­se­ke­ring (soms ook klei­ner ge­meen­skaps- of tol­hef­fings).
Plak die der­de­par­ty­ver­se­ke­rings­plak­ker op jou voor­ruit – by po­li­sie­be­heer­pun­te kyk hul­le daar­na.
Hoe­veel geld moet ek saam­ry, en sal my bank­kaar­te werk? Moe­nie te veel kon­tant saam­ry nie. So­wat US$1 000 is ge­noeg – sorg dat jy klei­ner het, soos $10-no­te.
Ge­bruik jou kre­diet­kaart vir gro­ter be­ta­lings waar jy kan. Trek kon­tant
met jou de­biet­kaart by kits­ban­ke so­dat jy al­tyd die be­trok­ke land se geld­een­heid by jou het vir aan­ko­pe soos kos en brand­stof. Ver­wit­tig voor­af jou bank in Suid-A­fri­ka dat jy jou kaar­te in die bui­te­land gaan ge­bruik.
Wat­ter do­ku­men­te het ek no­dig? Pas­poort, voer­tuig­re­gis­tra­sie­pa­pie­re, li­sen­sie­pa­pier (waar­op jou nom­mer­plaat ver­skyn), ’n po­li­sie­ver­kla­ring (wat sê jou kar is nie ge­steel nie) en ’n toe­stem­mings­brief van die bank in­dien jy nog jou kar af­be­taal.
Maak ge­waar­merk­te af­skrif­te van al­les en bê­re ’n stel hier­van el­ders in die kar.
Hou ook af­skrif­te van by­voor­beeld jou pas­poort by­der­hand. Gee die af­skrif vir ’n amp­te­naar in­dien jou pas­poort ge­vra word so­dat ie­mand nie met jou pas­poort weg­stap nie.
Hou al jou do­ku­men­te in ’n flip fi­le wat jy mak­lik kan uit­haal by grens­pos­te en pad­blok­ka­des.
S­kan­deer ook al jou do­ku­men­te voor­af en s­tuur dit per e-pos na jou­self so­dat jy dit aan­lyn in die han­de kan kry in ’n nood­ge­val.
Het ek ’n Car­net de Pas­sa­ge en Dou­a­ne (CDP) no­dig? ’n CDP is ba­sies ’n “pas­poort” vir jou kar. In­dien jy be­plan om baie lan­de te be­soek – en dis ver­plig­tend in­dien jy Ke­nia toe wil ry – gaan dit jou heel moont­lik tyd en geld spaar by die grens­pos­te om­dat jy dan nie el­ke slag die ty­de­li­ke in­voer­ta­rief ( TIP) hoef te be­taal nie.
Koop die CDP-do­ku­ment voor­af by die AA in Suid-A­fri­ka. Die waar­de van jou voer­tuig, as­ook die duur van jou toer en die lan­de wat jy wil be­soek, be­ïn­vloed die kos­te van die CDP. As jy by­voor­beeld E­thi­o­pië en E­gip­te toe wil ry, raak dit duur­der. Gaan lees op aa.co.za hoe dit werk.
In­dien jy be­plan om niks ver­der noord as Tanzanië te ry nie, is ’n CDP nie reg­tig no­dig nie. Jy kan bloot by el­ke g­rens wat jy kruis die Tem­po­ra­ry Im­port Per­mit (TIP) aan­koop. Me­die­se ver­se­ke­ring en an­der me­die­se goed? Ver­se­ke­ring gee ’n mens ge­moeds­rus. Be­sluit self of jy ma­la­ri­a­pil­le wil drink of nie. Vra jou dok­ter se raad.
Neem ’n voor­raad van al jou ge­wo­ne me­di­sy­nes saam, en kry jou geel­koors­kaart in or­de – ook al jou in­en­tings.
Wat nog? Be­rei jou voor met ’n paar boe­ke. Bradt se gid­se tot Tanzanië (daar is een wat fo­kus op die noor­de van Tanzanië), Zam­bië, Malawi en Rwanda is puik.
Kry ook ’n ek­sem­plaar van Bi­rds of A­fri­ca (South of the Sa­ha­ra), want jy gaan baie vo­ël­spe­sies sien wat nie in jou Sui­der-A­fri­kaan­se vo­ël­gids ver­skyn nie. Lees ook on­lang­se ar­ti­kels oor N­gor­on­goro ( Weg #151), die Se­ren­ge­ti ( Weg #152), Rwanda ( Weg #153), die Tan­gan­ji­ka­meer ( Weg #155), Tan­za­nie­se par­ke ( Weg #157), Zan­zi­bar ( Weg #158) en die le­ser­sto­ries in ver­le­de maand se Weg (#166).
JY SÁL LEEU SIEN! Die N­gor­on­goro­be­wa­rea is een van Tanzanië se klas­sie­ke par­ke. Die kra­ter­deel daar­van is u­niek: Dis as­of jy saam met die die­re in ’n groot (row­we!) vis­tenk rond­be­weeg.
Vis­ser­man­ne by Ba­ga­moyo in Tanzanië
Die E­mau Hill-kamp­plek in die A­ma­ni-na­tuur­re­ser­vaat, Tanzanië
Blou-aap (ver­want aan ons sa­man­go-aap), Arusha- na­si­o­na­le park, Tanzanië
SOOS BY DIE HUIS. Tanzanië se na­si­o­na­le par­ke laat jou soms aan die Kru­ger­wild­tuin dink wat uit­kyk­pun­te en piek­niek­plek­ke be­tref. Maar die land­skap is dik­wels meer tro­pies, soos hier in die Arusha- na­si­o­na­le park. Hier­die punt kyk uit oor ’n ou kra­ter waar ons buf­fels sien wei het.
VELD EN V­LEI. Die land­skap­pe waar­deur jy met hier­die roe­te ry, ver­skil baie. Soms is dit dor en stow­we­rig, maar soms, soos hier in Tanzanië se A­ma­ni-na­tuur­re­ser­vaat, is dit geil en groen. Hou in ge­dag­te dat grond­paaie erg mod­de­rig kan raak in die re­ën­sei­soen.
KYK VIR KI­VU. Die roe­te langs Rwanda se Ki­vu­meer van Gi­se­nyi na Ki­buye en ver­der suid na Nyung­we is dalk een van die bes­te land­skap­be­sig­ti­gings­roe­tes in die gan­se A­fri­ka.
MEEST­AL TEER­PAD. Só lyk die teer­pad na Dar es Sa­laam by M­bu­yu­ni se kre­me­tart­woud.
GE­REED? Dis lek­ker om Malawi op pad te­rug huis toe in te werk, want hier kan jy or­dent­lik uit­span as­of jy by die see is. Hier­die fo­to is by Kaap Ma­cle­ar ge­neem.
TYDLOSE TA­RAN­GI­RE. As jy net geld het vir een na­si­o­na­le park in Tanzanië, kies Ta­ran­gi­re. Die land­skap wis­sel van bos­veld tot moe­ras.