Vrees van die vreemde — alternatief
Foto via VOA News
Vrees van die vreemde
March 26, 2016 by Nico de Wet in Anna-Marie Müller
Gisteroggend stap ek na my kantoor in Geneve toe en ek hoor daar was weer terreuraanvalle in Europa. In Brussels het daar bomme ontplof. Vinnig agter my rekenaar ingeskuif begin ek die nuus lees. Ek kan my goed die klein Zaventem lughawe voorstel, ek was in Augustus daar. Ek begin huil waar ek sit soos die ooggetuies se videos op nuusblaaie en Twitter verskyn. Die ontstellende beelde van mense wat hardloop, om so vinnig as moontlik van die bron van verwoesting te kom, raak my diep.
Vir 'n paar uur vereis my werk my onverdeelde aandag, so toe ek later begin analises lees, besef ek die skroefkloue om my hart is besig om hul greep te verslap. Ek kan weer normaal asemhaal en ek besef ek het my baadjie uitgetrek toe ek die nuus gelees het, en ek kry koud. Ek gaan maak 'n koppie tee en werk verder, maar daar is altyd 'n oop tab op Chrome wat homself opdateer. Ek kan nie heeltemal afstand doen van die gebeure op hierdie kontinent nie.
Ek besin dat die hartsklemming bekend is, dis wat ek laas in die laaste ure van 13 November 2015 gevoel het met die ontploffings in Parys. Ek was toe alleen tuis in my huurkamer in Frankryk, en dit het lank geneem voor ek besef het ek woon in 'n land waar daar 'n noodtoestand verklaar is. Dit is 'n woord wat ek met 1980s in Suid-Afrika assosieer, nie met Europa nie. Die adrenalien het my tot in die laatnag wakker gehou. Eers het ek met familie in Australië gesels en daarna met 'n vriendin in Brasilië. Dit het my gehelp om te kalmeer. In sulke oomblikke is ek opnuut diep dankbaar vir Skype.
My broer vertrek oor 'n week Europa toe. Ek sê hom gister: 'Boeta, dis 'n ander soort vrees wat 'n mens in Europa ervaar' en vertel hom van die nuwe ervarings wat ek die afgelope jaar en 'n paar maande tydens my verblyf in Europa bygekry het. Daar was die aanval in Kopenhagen en ek kon 'n vriendin vir 'n paar uur nie bereik nie. In Nederland was daar die verdagte trein insidente en ontruimings op stasies (alhoewel ek krities is oor die VSA se rol in daardie verhale). Selfs na ek my frontalier leefstyl verruil het vir 'n woonstel binne sig van die VN kantore in Geneve, was hier ook sogenaamde verdagte aktiwiteite. Manne met groot gewere en streng kyke het op die straat verskyn. Ek hou regtig nie van gewere nie.
Ek is baie gelukkig in Europa. Daar is baie wat my aantrek om in die lang(er) termyn hier 'n lewe te bou: mooi argitektuur is om elke hoek en draai, ek kan konserte bywoon wat al my musieksmaak dek, ek ontsnap die hitte van Februarie in die Boland, reis is maklik en daar is 'n groot stuk anonimiteit wat my 25 jarige gees soek. Dit maak sin om my loopbaan hier te laat vlamvat. Dis 'n lekker plek om te woon want jou vriende kom hierheen vir uitruilprogramme, konferensies en vakansies en so sien jy dalk van tyd tot tyd saam nuwe dele van Europa.
Wat ek graag wil beklemtoon is iets wat die meeste Europeërs nie kan kleinkry nie: ek voel minder veilig hier as in Suid-Afrika. By die huis weet ek ongeveer wat om te vermy in terme van gedrag en plek, en ek behoort sonder probleem van A na B te kom. Ja, daar is al by ons huis ingebreek terwyl ek en my gesin geslaap het, maar 'n bom in die stad? Hier loop ek maklik saans alleen huis toe, maar ek besoek ook gereeld areas wat as terreurteikens gesien word. Al het Suid-Afrika baie hoë sterftesyfers o.m. te danke aan wapengeweld, ervaar ek hierdie lukrake aanvalle anders. Ek weet dis gedeeltelik omdat ek in die setel van wit voorreg, die Eikestad, grootgeword het. Tog is ek nie blind vir die dikwels gewelddadige kultuur wat "by die huis", in Suid-Afrika, heers nie, veral teenoor vroue. Dit gaan oor bekende grense van risiko. Ek beplan 'n reis na Istanbul - en in Turkye is terreur meer algemeen as in Wes-Europa, veral in die laaste tyd. En vir werk gaan ek na Israel en Palestina - daar is mense se lewens daagliks in gevaar. Ek is opreg dankbaar dat my bekende grense van risiko nie dié van die Palestyne is nie. Sjoe. Wat 'n lewe. Dit raak my ook diep.
Ek lees vanoggend 'n artikel van 'n Libanees-gebore man uit Brussels, wat in Vlaams pleit dat die terroriste nie mag wen nie, dat ons nie die vrees moet toelaat om ons lewens te oorheers nie. Natuurlik stem ek saam met hom. Tog bewe ek soms soos 'n blaar in die wind, selfs in Geneve, die stad van vrede. Is Europa besig om van sy skyn-idilliese identiteit te verloor? Vrees vir die onbekende of gesiglose risiko is iets wat ons nog nie goed ken nie, nie hier nie. Daarmee saam kom ongelukkig die vrees vir die gesig wat wel met die risiko geassosieer word, en ek ril as ek lees wat mense skryf, dink en glo oor die sogenaamde onbekendes. Oor die jare het ek al ten minste net soveel blatante, onverfyn-deur-subtiliteit rassisme in Europa waargeneem as in Suid-Afrika. In Oktober het ek met entoesiasme in Amsterdam die optog ter aanmoediging van die Nederlandse regering om meer vlugtelinge in te neem, bygewoon. Dit was 'n jolige affêre. As ek die beelde van daardie dag kontrasteer met die van mense wat van Griekeland af Duitsland toe stap, is daar soveel hartseer in die harte en gesigte van die wat moet afskeid neem van hul tuisland teenoor die vrolikheid van die "betogers" in Amsterdam. Hoe kyk 'n mens verby hul hartseer en sien hierdie mense net as risiko? Waar is die verbeelding, die empatie, die saam-huil vir verwoesting van huis en haard?
Europa is meer kompleks as wat jy ervaar in 'n 10-dag Kontikitoer. As jy kom om te ontsnap van Suid-Afrika s'n, bluf jy jouself.