Groepaanval: Word almal skuldig bevind aan moord of slegs die persoon wat die sneller trek? - Jy en die RegJy en die Reg
Tuis › Artikels › Groepaanval: Word almal skuldig bevind aan moord of slegs die persoon wat die sneller trek?
Groepaanval: Word almal skuldig bevind aan moord of slegs die persoon wat die sneller trek?
Wie is skuldig by die pleeg van 'n gemeenskaplike misdaad waar 'n klomp mense saam 'n misdaad pleeg? In hierdie geval kyk ons na drie hofsake wat almal dieselfde uiteinde het.
Rex v Garnsworthy 1923 WLD 17
Feite: Staking by 'n myn. Die een groep wil staak en dreig om dié wat nie wil staak nie en wil werk ook met geweld te stop. Die stakers het op die myn toegesak met wapens. Van dié wat wou werk, is doodgeskiet.
Die hele stakingsgroep is voor die hof gebring op aanklag van moord. Die vraag wat ontstaan, is of die hele groep skuldig bevind kan word aan moord omdat daar nie bewys kan word wie spesifiek verantwoordelik was vir die dood van die oorledenes nie.
Op grond van die leerstuk van gemeenskaplike oogmerk as mededaders, beslis die hof dat die hele groep skuldig is aan moord. Hierdie hofsaak definieer die gemeenskaplike oogmerk soos volg:
Dit is waar twee of meer persone 'n gemeenskaplik of gesamentlike oogmerk het om 'n misdaad te pleeg en elk 'n daad van aktiewe assosiasie met die gemeenskaplike oogmerk pleeg om dit uit te voer, en dan word die gedrag van elk aan al die ander toegeken, en so word almal mededaders.
Aanspreeklikheid na die bereiking van die gemeenskaplike oogmerk, sê die hof, is individueel. Na aanleiding van hierdie hofsaak is dit nou belangrik om na 'n paar aspekte te kyk en dit meer volledig te beskryf.
Daar kan begin word deur die definisie te verduidelik:
'n Groep besluit om 'n persoon te vermoor. Piet het baie klippe by sy huis en hy stel voor dat hulle klippe moet gebruik om die persoon te stenig. Jan het 'n bakkie, hy gaan laai die klippe op en ry dit aan na die persoon se huis. Dawid en Johan dra die klippe nader aan die huis. Daar kan egter nie bewys word wie het die klip gegooi wat inderdaad die persoon gedood het nie. Die vraag is dus: wie is skuldig aan moord?
Volgens die beslissing in die saak van Rex v Garnsworthy gaan al vier die mans skuldig bevind word aan moord a.g.v. hulle gemeenskaplike oogmerk. Al vier se oogmerk was om te gooi met klippe om te dood. Hulle het geweet wat die gevolge gaan wees en het bygedra tot die plan, om m.a.w. die daad van aktiewe assosiasie te pleeg. Al vier word dus die misdaad van moord toegereken. Hulle opset om te vermoor, die skuldelement, moet egter steeds by elkeen van hulle afsonderlik bewys word. Daarom is aanspreeklikheid individueel, want opset moet by elkeen moet aanwesig wees. Nog 'n vereiste is dat die dader identifiseerbaar moet wees.
Staat v Safatsa 1988 (1) SA 868 (A)
Hierdie saak kan gesien word as die leidende gesag omdat dit 'n appèlhof saak is t.o.v. 'n gemeenskaplike oogmerk.
Feite: Op 3 September 1984 is die onderburgemeester van Sharpeville vermoor buite sy huis in Sharpeville. 'n Groep van 100 mense het buite sy huis vergader en begin gooi met klippe en petrolbomme. Die onderburgemeester vlug uit sy brandende huis en word gevang deur mense wat hom met klippe gooi en aan die brand steek.
Agt persone word aangekla van die moord op die persoon, waarvan ses, wat ook bekend staan as die Sharpeville 6, skuldig bevind is aan moord en die doodstraf opgelê is.
Die hof het al ses skuldig bevind aan moord omdat al ses dieselfde oogmerk gehad het. Die hof soek 'n daad van aktiewe assosiasie om 'n gemeenskaplike oogmerk te bewys en bevind dat individuele kousaliteit nie bewys hoef te word nie.
Daar hoef dus nie 'n verband te wees tussen die gooi van die klippe en die dood van die onder-burgemeester nie. Kousaliteit hoef dus nie bewys te word waar so groot groep mense betrokke is nie.
Staat v Khosa 2006
Feite: Twee beskuldigdes word aangekla van moord, poging tot roof met verswarende omstandighede en besit van onwettige vuurwapens.
Hulle het vooraf besluit om 'n motor te kaap wat hulle geweet het op pad terug was na 'n dwelmtransaksie. Die bestuurder van die motor wou nie stilhou toe hulle voor die motor inspring nie. Albei het op die insittendes begin skiet en so word een noodlottig gewond.
In die hof is daar oor en weer blameer en die skuld op mekaar geplaas. Hulle beskuldig mekaar daarvan dat die ander een die doodskoot gevuur het. Die hof bevind dat die aanval beplan was en dat die saamneem van die vuurwapens beslis deel van die beplanning was. Albei die beskuldigdes moes voorsien het dat die vuurwapens gebruik kon word en dat hulle dus 'n persoon daarmee kon dood. Daar was dus 'n daad van aktiewe assosiasie.
Albei word dus skuldig bevind op grond van 'n gemeenskaplike oogmerk.
Uit al drie hierdie sake blyk dit baie duidelik dat meer as een beskuldigde skuldig bevind kan word aan 'n misdaad as daar nie spesifiek bewys kan word wie inderdaad die doodskoot gevuur of die noodlottige handeling gepleeg het nie. Almal moet net dieselfde doel voor oë hê en aktief deelneem aan die uitvoer van die plan om daarmee die doel te bereik.