PressReader - Beeld: 2017-05-02 - Gi­ga­ba moet nou net die Fi­ca­bal spéél
Gi­ga­ba moet nou net die Fi­ca­bal spéél
Beeld - 2017-05-02 - Sake - Han­lie S­tad­ler en Nel­lie Brand­Jon­ker
Die ink is nog nie droog op die Wy­si­gings­wet op die Fi­nan­si­ë­le In­tel­li­gen­sie­sen­trum (Fi­ca) wat pres. Ja­cob Zu­ma die na­week on­der­te­ken het nie of nu­we kom­mer be­staan dat die in­wer­king­stel­ling daar­van ver­traag kan word.
Zu­ma het die wets­ont­werp uit­ein­de­lik Sa­ter­dag on­der­te­ken.
Die DA wys daar­op dat die wet­ge­wing eers van krag word op ’n da­tum wat Ma­lu­si Gi­ga­ba, mi­nis­ter van fi­nan­sies, nog in die S­taats­koe­rant moet af­kon­dig.
Boon­op sê die Pro­gres­si­ve Pro­fes­si­o­nals Fo­rum (PPF) hy gaan Gi­ga­ba drin­gend vra om die in­wer­king­stel­ling van die wet uit te stel, be­rig eNCA.
Die PPF se pre­si­dent is M­z­wa­ne­le “Jim­my” Ma­nyi, voor­ma­li­ge woord­voer­der van die re­ge­ring wat al­ge­meen as ’n groot on­der­steu­ner van Zu­ma be­stem­pel word.
Die or­ga­ni­sa­sie sê hy wil hê die wy­si­gings wat aan die wets­ont­werp aan­ge­bring is voor­dat Zu­ma dit on­der­te­ken het, moet be­kyk word. Hy wil se­ker maak die kom­mer wat hy voor­heen uit­ge­spreek het, is by­ge­lê.
Da­vid May­nier, DA-LP, is be­kom­merd dat Gi­ga­ba die in­wer­king­stel­ling van die wet kan ver­traag.
Die on­der­te­ke­ning van die wets­ont­werp het ’n drei­gen­de hof­saak af­ge­weer wat die raad vir die be­vor­de­ring van die Suid-A­fri­kaan­se Grond­wet (Ca­sac) in Mei aan­han­gig sou maak. Ca­sac ver­wel­kom die on­der­te­ke­ning.
Die pre­si­den­sie het Sa­ter­dag in ’n ver­kla­ring ge­sê: “Die pre­si­dent is nou te­vre­de dat die wet die grond­wet­li­ke be­kom­mer­nis­se wat hy ge­op­per het oor deur­soe­king son­der ’n las­brief
te ber­de ge­bring het.”
Die wy­si­gings ver­sterk die “deur­sig­tig­heid en in­te­gri­teit” van Suid-A­fri­ka se fi­nan­si­ë­le stel­sel, sê die pre­si­den­sie. “Dit maak dit ook baie moei­li­ker vir men­se wat in on­reg­ma­ti­ge be­dry­wig­he­de of by be­las­ting­ont­dui­king be­trok­ke is om ag­ter regs­en­ti­tei­te, soos dop­maat­skap­pye en trusts, te skuil.”
Fi­ca moes ge­wy­sig word om selfs stren­ger maat­re­ëls in te stel teen be­drog en die fi­nan­sie­ring van ter­reur.
Die wy­si­gings be­hels dat die bank­re­ke­nin­ge van men­se met po­li­tie­ke ban­de baie stren­ger na­ge­gaan moet word.
Dit is blyk­baar een van die re­des waar­om Zu­ma byna ’n jaar ge­sloer het om die wy­si­gings­wet te on­der­te­ken.
Die par­le­ment het die wet reeds in Mei 2016 goed­ge­keur.
Cas Coo­va­dia, be­stu­ren­de di­rek­teur van die Bank­ver­e­ni­ging van Suid-A­fri­ka, ver­wel­kom ook die on­der­te­ke­ning. “Dis wel jam­mer dat ons die
punt be­reik het waar die fi­nan­si­ë­le-ak­sie­taak­mag (FATF) ons moes waar­sku.”
Die FATF is ’n wê­reld­lig­gaam vir die fi­nan­si­ë­le be­dryf waar­van Suid-A­fri­ka ’n lid is.
May­nier re­ken die on­der­te­ke­ning be­te­ken dat Zu­ma en “sy be­lang­rik­ste kli­ën­te, die Gup­tas, die hit­te gaan voel soos wat hul sa­ke­ver­hou­dings, bron­ne van wel­vaart en fi­nan­sie­ring on­der­werp gaan word aan voort­du­ren­de mo­ni­te­ring deur fi­nan­si­ë­le in­stel­lings”.
May­nier sê hy is ook be­kom­merd dat die Fi­nan­si­ë­le In­tel­li­gen­sie­sen­trum met sy be­gro­ting van s­legs R289 mil­joen vir die lo­pen­de boek­jaar nie die hulp­bron­ne het om Fi­ca doel­tref­fend in wer­king te stel nie.
May­nier sê hy gaan Yu­nus Car­rim, ANC-LP en voor­sit­ter van die staan­de ko­mi­tee oor fi­nan­sies in die par­le­ment, ver­soek om ’n ver­ga­de­ring te be­lê oor Suid-A­fri­ka se ge­reed­heid om Fi­ca toe te pas.
Die Black Bu­si­ness Coun­cil (BBC) was aan­vank­lik ge­kant teen die wets­ont­werp, maar ver­wel­kom die on­der­te­ke­ning en moe­dig die na­si­o­na­le te­sou­rie en wets­toe­pas­sings­a­gent­skap­pe aan om die wet son­der guns of vrees toe te pas.
“Suid-A­fri­ka­ners moet ver­se­ker wees dat hier­die wet nie ge­bruik word om se­ke­re men­se se po­li­tie­ke doel­wit­te te be­vor­der nie en dat die wet nie ge­bruik word om an­der uit die fi­nan­si­ë­le stel­sel uit te sluit nie.”
Die or­ga­ni­sa­sie sê vol­gens die or­ga­ni­sa­sie Glo­bal Fi­nan­ci­al In­te­gri­ty in Washing­ton vloei meer geld on­wet­tig uit ont­wik­ke­len­de en op­ko­men­de lan­de as wat hul­le ge­sa­ment­lik in bui­te­land­se di­rek­te in­ves­te­ring en bui­te­land­se hulp kry.
“Die on­der­te­ke­ning van die Fi­ca-wet sal help om die mis­brui­ke met fak­tu­re­ring ten ty­de van uit­voer uit te wis en kor­rup­te staats­amp­te­na­re, an­der mis­da­di­gers en be­las­ting­ont­dui­kers in die han­del wat ba­tes mak­lik na be­las­tingskui­lings kan skuif aan die kaak te stel,” sê Sel­lo Ra­set­ha­ba, voor­sit­ter van die BBC.
Al die be­kom­mer­nis­se wat die BBC ge­had het, is by­ge­lê in wy­si­gings wat aan­ge­bring is.
May­nier sê af­ge­sien daar­van dat die wet eers in wer­king tree wan­neer Gi­ga­ba dit be­paal, moet die Fi­nan­si­ë­le In­tel­li­gen­sie­sen­trum ook eers ’n amp­te­li­ke lys van die na­me saam­stel van “pro­mi­nen­te en in­vloed­ry­ke in­di­vi­due” in die land en hul fa­mi­lie­le­de en men­se met wie hul­le nou ban­de het.
“Dit is ’n mas­sie­we taak, want dié lys sal by­voor­beeld die na­me be­vat van se­ni­or be­stuur­ders, hul fa­mi­lie­le­de en sa­ke­ken­nis­se van al­le maat­skap­pye wat goe­de­re en diens­te bo ’n se­ke­re drem­pel ver­skaf. Die mi­nis­ter moet dié drem­pel be­paal en in die S­taats­koe­rant pu­bli­seer,” sê May­nier.
Die wet sal help om mis­brui­ke met fak­tu­re­ring ten ty­de van uit­voer uit te wis.