Oor Jesus, geloof en die "koninkryk van God" - Douwe van der Zee
Oor Jesus, geloof en die "koninkryk van God"
Deur Douwe van der Zee op 1 Julie 2016
Na 'n lang afwesigheid het ek weer die behoefte om hier 'n eiertjie te lê, en spesifiek na aanleiding van Sakkie Spangenberg se preek en artikel Die goeie boodskap van Jesus: God se koninkryk kom.
Eerstens wil ek graag noem dat ek geweldig respek het vir Sakkie en vir sy moed om die status quo te bevraagteken. Enigiemand wat die status quo bevraagteken, of dit nou in die godsdiens, die wetenskap, die ekonomie, die opvoedkunde of wat ook al is, word in beginsel belaglik en verdag gemaak, geïsoleer, gemarginaliseer en so meer, en dit verg geweldig moed. Ek wil egter die vrymoedigheid neem om van jou interpretasie te verskil, Sakkie.
Soos ek jou interpretasie verstaan, gaan dit daarom dat Jesus in wese 'n politieke rebel was:
"Hy [Jesus] stel die koninkryk van God teenoor die koninkryk van die Romeine – meer korrek die keiserryk. Hy verkondig aan mense dat as God in Palestina sou regeer het, die wêreld anders sou gelyk het. Verarming, onderdrukking en uitbuiting sou nie bestaan het nie. Jesus se prediking oor God se koninkryk is na regte politieke prediking. Anders gestel: dit het definitief politieke implikasies."
Ek sien dit anders.
Laat ek begin by die wetenskap. Die wetenskap het nou vir geruime tyd al die paradigma van godsdiens as wêreldsiening vervang. Sakkie sê tereg: "Wat 'n mens in ag moet neem, is dat teoloë wat die verhaal ontwikkel het, nog nie van die uitdyende heelal en evolusionêre biologie kennis gedra het nie," en hy verwys ook na die gebrek aan kennis oor die menslike liggaam.
Dis waar. Die enigste probleem is dat ons geneig is om teorie met kennis te verwar. Soos talle wetenskapsfilosowe al uitgewys het, is die onderskeid nie altyd so maklik nie. Neem Darwin se teorie oor evolusie deur natuurlike seleksie, byvoorbeeld. Darwin het nog niks van genetika geweet nie. Eers na sy boek is Mendel en Darwin bymekaargebring om die teorie van neo-Darwinisme daar te stel.
Hierdie teorie het in die praktyk 'n geloofsisteem geword. Die biologiese wetenskappe vandag is grotendeels gebaseer op die aanname dat alle lewe die resultaat van 'n lukrake proses van genetiese mutasie is. Dis vir my interessant dat mense soos Richard Dawkins vandag net so fanaties is oor die "waarheid" van hierdie teorie as die "Jesus-freaks" (my benaming!) met hul plakkate waarna Sakkie verwys.
Tog het die genetika self al so ver gevorder dat Dawkins se idee van die "selfsugtige geen" geen sin meer maak nie. Lees byvoorbeeld gerus hierdie artikel en ander artikels en boeke deur Denis Noble. In die praktyk is die kwantumfisika tot onlangs ook grootliks geïgnoreer in die biologiese wetenskappe. Met mense soos Bruce Lipton is dit besig om te verander.
In Das Wesen der Materie skryf Max Planck, die "vader" van die kwantumfisika destyds: "As a man who has devoted his whole life to the most clear-headed science, to the study of matter, I can tell you as a result of my research about the atoms this much: There is no matter as such! All matter originates and exists only by virtue of a force which brings the particles of an atom to vibration and holds this most minute solar system of the atom together ... We must assume behind this force the existence of a conscious and intelligent Mind. This Mind is the matrix of all matter."
Dit was hierdie insigte van kwantumfisici soos Max Planck, David Bohm. Paul Davies wat my as wetenskaplike ontvanklik gemaak het vir A Course in Miracles. Volgens hierdie geskrif en, soos ek later agtergekom het, talle ander geskrifte, en mense soos Carl Jung, is die wêreld wat ons ervaar in werklikheid illusie, minstens in die sin dat dit ons persepsie van werklikheid reflekteer. Ons sien wat ons glo. "Sien is glo" sê ons dikwels, maar dis andersom: "Glo is sien."
Wat het dit nou met Sakkie se artikel te doen?
As ek, soos Sakkie, bloot na die Bybelse verwoording van Jesus se leringe kyk, kan ek nie anders as om tot 'n heel ander gevolgtrekking te kom nie. Hoe sou Jesus se woorde "Aan sulkes (kinders) behoort die koninkryk van die hemel" 'n politieke stelling kon wees? En "Gee aan die keiser wat die keiser toekom" en "Vergewe sewentig maal sewe?" Die idee dat Jesus ons gemaan het om "'n goeie lewe te lei" is volgens my presies die teenoorgestelde van wat hy probeer sê het!
Soos ek dit verstaan het Jesus effektief vir die Jode kom sê hul patriargale, bedonnerde, onbetroubare en oordelende god bestaan nie! Telkens het hy die streng Joodse reëls en gebruike verontagsaam. In die plek daarvan het hy gesê: vergewe; oor en oor en oor. Moenie oordeel nie. Waarom? Waarom sou ons nie mag oordeel nie as God self so oordelend is? En wat het dit met die politiek te doen?
Met die "koninkryk van die hemel" het Jesus na die dieper wese; die goddelike essensie van die mens verwys. Wat die Boeddhiste "Enlightenment" noem. Godsdiens deur die eeue, en ironies genoeg ook die moderne wetenskap (veral die biologiese wetenskappe), het die mens klein gehou – sodat 'n paar mense die mag oor die meerderheid kan behou. Dit het hulle gedoen deur middel van skuldgevoel en vrees. Dit het gegeld vir die Rooms Katolieke Kerk, en dit geld vir die magtige korporasies en finansiële instellings wat ons vandag met behulp van die reduksionisties-materialistiese mediese model oortuig wil hou dat ons niks meer as liggame is nie, en dat ons bewussyn bloot die manifestasie van chemiese prosesse in die brein is. (Lees gerus op oor Peter Breggin.)
In die eerste brief van Johannes staan daar: "Waar liefde is, is daar geen vrees nie, maar volmaakte liefde verdryf vrees, want vrees verwag straf, en wie nog vrees, het nie volmaakte liefde nie." Dieselfde boodskap vind ons in A Course in Miracles, A Course of Love, Conversations with God, The Christ Letters, The Jeshua Channelings en talle ander. Van hulle was vir jare NY Times topverkopers – volgens my 'n aanduiding van 'n diep behoefte aan hierdie soort waarheid.
Natuurlik is daar altyd mense wat hierdie geskrifte afskiet as "versinsels." Vanuit die reduksionisties-wetenskaplike beskouing is die proses van "channeling" onmoontlik. Vanuit die ortodoks-Christelike model (Die Meesterverhaal) het God net met mense gepraat tot Jesus se tyd en daarna was daar skielik niks meer nie. (Altwee bevorder natuurlik die magsposisie van dié in beheer – as die "kundiges.") Vir miljoene mense egter spreek hierdie geskrifte iets diep binne ons aan.
Wat al hierdie geskrifte sê, en wat talle wysgere deur die eeue (en die evangelie van Johannes) gesê het, is dat ons een met God is, en dat ons daardeur liefde IS. Sodra ons probeer liefde betoon, goed wees, barmhartig wees, vergewe, en so meer, is dit in werklikheid die ego wat so probeer wees. Die ego is effektief wie ons van kleins af geleer het ons is of behoort te wees. Hoe't ons dit geleer? Deur dít in onsself te ontken waarvan ons ouers of onderwysers of maats nie gehou het nie, en dít te probeer wees waarvan hulle wél gehou het. Deur vrees, met ander woorde.
Enigiets wat ons voel ons behoort te doen is van die ego, want dit gaan uiteindelik oor 'n poging om iets (of iemand) te wees in pleks daarvan om te aanvaar dat ons reeds liefde is.
Hoekom wil ons iemand anders wees as wie ons is? Om aanvaarding te probeer kry. Hoekom? Omdat ons diep in onsself onvolledig, minderwaardig of selfs sleg voel. Jesus het kom sê daardie gevoel van minderwaardigheid is 'n illusie. Die Kerk het kom sê: Julle is reg. Julle is sleg! Watter beter manier is daar om die massas in toom te hou as deur vrees en skuldgevoel?
Dis radikaal. Jesus was uiters radikaal. Hy't gesê: "Julle is die lig van die wêreld" en "Julle is die sout van die aarde." Hy't gesê: "Julle sal groter dinge as ek doen." Hy't effektief probeer aandui dat ons Een met God is, en dus dieselfde krag – en inherente waarde – as God het. Dat ons in werklikheid met die krag van God die wêreld geskep het wat ons as werklikheid ervaar. Ek vermoed dis hoekom die kerk hom effektief ontman het.
In vers 2 van die evangelie van Thomas, een van verskeie evangelies wat in die proses waarvan Sakkie gepraat het uit die Bybel gelaat is, staan daar: "Jesus sê: 'Laat hy wat soek nie ophou soek totdat hy gevind het nie, en as hy gevind het sal hy geskok word en as hy geskok is sal hy hom verwonder en sal hy as koning oor die Al heers en rus vind'." (Dr. Piet Muller se vertaling.)
Wat sou hy daarmee bedoel?
Deur die eeue nog het wysgere daarop gewys dat, slegs deur die ego ongedaan te maak, ons werklik kan ontdek wie ons is. Die genoemde geskrifte soos A Course in Miracles sê dieselfde. Die ego is op vrees gebaseer. Om by die Liefde uit te kom waarvan Johannes praat, is dit dus nodig om vrees te laat vaar. Daarvoor moet ons eers bewus word van al die "negatiewe" emosies as vorms van vrees wat ons deur die jare onderdruk en ontken het, en dis nie altyd maklik nie.
Hoe maak ons die ego ongedaan? Deur op te hou oordeel; deur op te hou onderskei tussen goed en kwaad. Carl Jung het baie te sê gehad oor die "skadu," oftewel die deel van ons wat ons ontken. Die enigste manier om met daardie skadu in aanraking te kom – 'n proses waarsonder ons nooit werklik heel kan word nie – is deur oordeel te laat vaar.
Uiteindelik is alles wat ons glo 'n vorm van oordeel. Ons opinies oor hoe dinge is is 'n vorm van oordeel. Wanneer 'n Moslem en 'n Christen, of 'n Christen en 'n Ateïs al hul vooropgestelde aangeleerde idees kan laat vaar oor hoe dinge is, is al wat oorbly wie ons werklik is. Wanneer ons dit besef, ervaar ons Eenheid – met mekaar, met die natuur en met God. Dis nie 'n idee nie, maar 'n gevoel.
Ek het destyds 'n besprekingsgroep tussen die Afrikaner Vryheidstigting en die ANC Jeugliga gefasiliteer – deur al die oordeel en beskuldigings na persoonlike gevoel terug te bring. Toe die "ek is reg en jy is verkeerd" daardeur laat vaar is, het hierdie skynbaar teenoorgestelde groepe mekaar as mense begin sien en 'n diep eenheid ervaar. Dit was só 'n kragtige ervaring dat die hele ANC verbied is om daarmee voort te gaan. Hoekom?
As daar werklik versoening is, wie is ons dan? Wie is ek as daar geen "slegte" mense is om myself mee te vergelyk nie?
Die vers in die evangelie van Thomas dui op hoe 'n moeilike proses dit is om werklik oordeel te laat vaar. Ek verkies die woord "ontsteld" waar Piet "geskok" gebruik. (Sommige Engelse vertalings gebruik die woord "disturbed.") Dit is inderdaad 'n ontstellende proses. Dis hoekom so min mense werklik die "vrede van God wat alle verstand te bowe gaan" vind. Ons wil nie daar gaan nie. Hoekom nie? Omdat ons bang is ons gaan ontdek hoe sleg ons werklik is!
In haar boek The Dark Side of the Light Chasers gee Debbie Ford praktiese riglyne om met ons projeksies in aanraking te kom – want dit is wat oordeel is. Alles waarvan ons nie in onsself hou nie, en gevolglik ontken, projekteer ons op ander. Om te vergewe en om op te hou oordeel is dus uiteindelik dieselfde. Wanneer ons werklik dít in onsself kan eien wat ons in ander sien, verloor ons die behoefte om te projekteer (oordeel), en word ons heel.
Die probleem wat ek in sowel die godsdiens as die wetenskap sien is dat hulle albei in die verstand gesetel is. Ons glo dat ons met ons verstand die werklikheid kan verstaan. Die onafwendbare gevolg daarvan is dat ons almal glo ons moet reg wees. As ek reg is, en jy verskil van my, moet jy verkeerd wees. Dis hoekom in die sogenaamde "debatte" oor ID ("Intelligent Design") en so meer die "debatteerders" mekaar nooit vind nie. Hulle wíl mekaar nie vind nie! Hulle wil rég wees! Dis ook die oorsprong van alle konflik en geweld in die wêreld.
As ons op gevoel werk, aan die ander kant, gebeur daar iets heel anders. Gevoel kan nie reg of verkeerd wees nie. Gevoel is die taal van die siel. Tog is ons hele samelewing daarop ingestel om gevoel te ontken. Die wêreld wat ons sien is die direkte resultaat van daardie ontkende gevoel.
Jesus het gesê: "Die koninkryk van die hemel is binne-in julle," hoewel moderne vertalers die "binne-in" verander het na "by" om by die Meesterverhaal in te pas. Ek het al verskeie boeke gelees van mense wat tot raserny gedryf is deur hierdie woorde. Hoe soek 'n mens binne-in jouself met die verstand? Soos talle wysgere al aangetoon het, kan om die verstand met die verstand te probeer verstaan vergelyk word met om jouself aan jou skoenveters op te lig! Volgens my dui Jesus se woorde dus op die noodsaaklikheid om te voel. Geskrifte soos A Course of Love het heelwat hieroor te sê.
In vers 106 van die evangelie van Thomas staan daar: "Jesus sê: 'As julle die twee een maak sal julle Seuns van die Mens word, en as julle sê: "Berg, gee pad", sal dit padgee.' Volgens Piet Muller het dit dalk te doen met die versoening van die manlike en die vroulike. Ek hoor egter nou die dag in 'n praatjie van Gregg Braden dat hy hierdie vers interpreteer as die integrasie van gevoel en verstand, en dat ons ware krag in daardie versoening lê. Veral nadat ek deur A Course of Love gewerk het, maak hierdie interpretasie vir my baie sin. A Course of Love praat van wholeheartedness as die integrasie van verstand en gevoel, en dat ons ware krag daarin lê. Wanneer ons daardie krag ontdek, "heers ons as konings oor die Al" deurdat ons besef dat die wêreld om ons die skepping van ons eie gedagtes is. Wanneer ons dít besef, kan ons 'n ander werklikheid skep – een van oorvloed, vreugde en liefde. Dis presies wat ek in my eie lewensreis ervaar het.
Daar is baie meer wat ek sou wou sê, maar dan gaan ek weer 'n boek skryf. Dis nogal frustrerend om so 'n groot werklikheid in 'n paar woorde te probeer vasvang. Vir dié wat belangstel: Ek het 'n boek geskryf met die titel Geloof sonder Godsdiens: Wat Jesus werklik gesê het, en waarin ek breedvoerig oor hierdie aspekte uitwei. Hoewel ek baie goeie terugvoer van twee uitgewers gekry het, reken hulle die nismark is te klein. Sodoende het ek besluit om dit gratis beskikbaar te stel. Stuur vir my gerus 'n e-pos () as jy 'n pdf-kopie wil hê.
Vir my is hierdie dinge nie meer teorie nie, maar werklikheid. Jare gelede al het ek besluit om my werk as wetenskaplike vaarwel te sê en my volkome op die "koninkryk van die hemel" – "die vrede van God wat alle verstand te bowe gaan" – toe te spits. Ek is deur baie pyn en lyding – die "skok" of "ontsteltenis" waarvan die evangelie van Thomas praat, maar het in die proses 'n ongekende diep vrede en sekerheid begin ervaar. Ek leef volkome "in geloof." Dikwels het dit gelyk asof dit nie gaan werk nie, en was ek reg om soos Eckhart Tolle op 'n bankie in die park te gaan sit. En elke keer het dit weer uitgewerk. In hierdie blog beskryf ek 'n letterlik wonderbaarlike ervaring wat ek onlangs in Amerika gehad het, en hier gee ek 'n kort beskrywing van my lewensproses; 'n soort opsomming van nog 'n boek wat ek besig is om te skryf.
Waarom doen ek dit? Omdat ek al hoe meer die "koninkryk van die hemel" as 'n werklikheid ervaar, en daardie ervaring wil deel. Ek het lank ander mense probeer oortuig en verander, en dit werk nie. Op die ou end het ek eintlik myself probeer oortuig. Met die verstand kan 'n mens egter net tot op 'n punt kom. Daarna is dit nodig om te begin voel en vertrou. In teenstelling met die onderliggende aanname van die moderne wetenskap, kan die uiteindelike Waarheid slegs subjektief ervaar word. Ek wil deur my eie lewe getuig van die ware evangelie (blye boodskap): wanneer ons oordeel en vrees kan laat vaar is daar 'n ongekende lewensvreugde wat op ons wag!
Vandaar my passie, soos uiteengesit op my webwerf, om "gevoelswerk" te doen. Een van die grootste paradokse ooit is vir my nog steeds die geweldige genesende krag wat te voorskyn kom as ons die gevoelens wat ons deur die jare onderdruk en ontken het weer na vore laat kom om dit in ons volle bewussyn te aanvaar en laat gaan. Soos A Course in Miracles dit stel: "the deeper you go into the blackness of the ego's foundation, the closer you come to the Love that is hidden there. And it is this that frightens you."
Jesus verkondig nêrens in die eerste drie evangelies dat hy gestuur is om homself as 'n offer aan die kruis te laat spyker sodat die mensdom weer met God die Vader in 'n goeie verhouding kan leef nie. Geza Vermes skryf soos volg: "By the end of the first century, Christianity had lost sight of the real Jesus and of the original meaning of his message. Paul, John and their churches replaced him by the Christ of faith" (2010:30).
Markus 1:14-15: Hy het gesê: "Die tyd het aangebreek, en die koninkryk van God het naby gekom. Bekeer julle en glo die evangelie."
Bruce Malina skryf soos volg in sy boek The Social Gospel of Jesus: The Kingdom of God in Mediterranean Perspective: "The proclamation of the kingdom of God meant at least that the God of Israel would be taking over control of the country soon. The phrase 'kingdom of God' is a descriptive and concrete way of saying 'theocracy'" (2001:1).
In sy boek Coming Back to Earth: From gods, to God, to Gaia skryf hy soos volg hieroor (Geering 2009:95): "If Christianity is to respond to the challenge contained in the manifesto issued by the ecological scientists, it must put its house in order. It must first reject completely the ancient expectation of a final Armageddon and the literal return of Jesus Christ. Then it must replace this by an appreciative understanding of the real crisis facing humankind – the ecological crisis – and initiate a positive response to it."
Douwe van der Zee, beskou homself as 'n eksperiment in lewe. Hoewel hy aanvanklik met 'n M.Sc in dierkunde as dierkundige begin het, het hy later as koördineerder vir oseanografiese navorsing by wat vandag as die Nasionale Navorsingstigting bekendstaan bedank en sy wetenskaplike loopbaan vaarwel gesê om "in geloof" te gaan leef. Daardie stap het hy geneem op grond van sy intuïtiewe verstaan van Jesus, wat lynreg verskil het van die kerk se siening. Na 'n menigdom ervarings as onderwyser, "speelmaat" by 'n kleuterskool, toeriste- en wildernisgids, HUB van FGASA (Field Guides Association of Southern Africa), fasiliteerder, mediator en so meer lê hy hom tans volkome toe op skryf en "skaduwerk" (genesing deur ontkende gevoel in die ope te bring). Meer inligting is beskikbaar op www.douwevanderzee.co.za