PressReader - Beeld: 2015-08-31 - ‘A­fri­kaan­se san­gers maak my bang’
‘A­fri­kaan­se san­gers maak my bang’
Van die A­fri­kaans-juf­frou tot A­fri­kaan­se san­gers tel on­der die vyf ge­sig­te wat Chris Vor­ster, ak­teur, re­gis­seur, skry­wer en dees­dae ook do­sent aan die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat, met vrees ver­vul.
Vor­ster was Sa­ter­dag die ge­leent­heid­spre­ker op die A­fri­kaan­se Taal­raad (ATR) se ont­byt by die Ho­ër Mei­sie­skool O­ran­je in Bloem­fon­tein ter vie­ring van Vrou­e­maand.
Hy het vyf ge­sig­te van A­fri­kaans uit­ge­lig wat hom bang maak.
“Daar is die A­fri­kaans-juf­frou wat tot el­ke prys A­fri­kaans wil laat leef, maar net wil voor­skryf en af­dwing en die taal uit­ein­de­lik dood­wurg.
“Daar is die k­nor­ri­ge oom wat wei­er om En­gels te praat en kwaad word as ie­mand hom nie ver­staan nie.
“Jy kry die sno­bis­tie­se a­ka­de­mi­kus wat wil voor­gee dat net die ge­ko­se in­tel­li­gent­sia en dig­ters die taal waar­dig is. Ek sien dit daag­liks.
“Ook kry jy die reg­se po­li­ti­kus wat daar­op aan­dring dat A­fri­kaans eks­klu­sief aan sy wit volk be­hoort. En dan die een wat my per­soon­lik die mees­te bang­maak: A­fri­kaan­se san­gers.
“Waar­om dink san­gers net om­dat hul­le be­kend is, dra hul me­nings meer ge­wig as dié van an­der? Baie van hier­die san­gers het A­fri­kaans goed­koop ge­maak. Wat en wie gee hul­le die reg om te sê hul­le praat na­mens al­mal?”
Hy meen die he­den­daag­se jeug word on­be­smet­te A­fri­kaans ge­skuld son­der dié bang­maak­ge­sig­te en ba­ga­sie.
“Wees ver­sig­tig, jy kweek nie ’n lief­de vir A­fri­kaans by jou kind en voer hom in die­self­de a­sem met voor­op­ge­stel­de i­dees nie.
“Ons moet nie ba­klei teen woor­de soos o­kay, a­we­so­me, cool, w­ha­te­ver en rand­om nie. Dis klaar deel van A­fri­kaans. Ons het A­fri­kaan­se woor­de wat ook die En­gel­se taal in­fil­treer.”
Vor­ster het ge­sê hy het A­fri­kaans om ’n ver­skei­den­heid re­des ge­haat en nie die reg­te fon­da­ment as kind ge­kry nie. Toe hy u­ni­ver­si­teit toe is, het hy nie meer ’n lief­de vir A­fri­kaans ge- had nie en wou eer­der En­gel­se to­neel­stuk­ke doen.
“Toe trou ek met ’n A­fri­kaans­on­der­wy­se­res, Li­za. Sy het ’n on­ge­loof­li­ke lief­de vir A­fri­kaans en my ge­dwing om daar­in te skryf,” het hy e­mo­si­o­neel ge­sê.
Vor­ster het ge­sê hoe­wel hy in A­fri­kaans leef, dink en skryf, praat hy so­wat 80% van die tyd En­gels.
“Ek gee hoof­saak­lik in En­gels klas. Die spraak­te­ra­peut het ons des­tyds aan­ge­moe­dig dat dit mak­li­ker gaan wees om ons ou­tis­tie­se seun, Le­roux, in En­gels groot te maak. Ons praat hoof­saak­lik En­gels met hom.”
Die Vor­sters het on­langs ’n hond­jie ge­kry en Le­roux (15) die naam laat kies. “Toe kies hy die naam Das­sie en hy praat net A­fri­kaans met hom.”