PressReader - Baba & Kleuter: 2017-10-01 - Ont­hou dit goed!
Ont­hou dit goed!
Hoe ver­be­ter jy jou kind se kans op suk­ses wan­neer sy een­dag skool toe gaan? Deur nou al haar ge­heue vlym­skerp te maak. Hier is 15 ma­nie­re om dié be­lang­ri­ke vaar­dig­heid te ont­wik­kel.
Jou kleu­ter moet se­ke­re din­ge vir kort ruk­kies ont­hou, soos dat jy ge­vra het sy moet haar sak gaan haal. An­der din­ge moet vir lank ont­hou word, soos waar jul­le woon of ’n sel­foon­nom­mer. Al twee soor­te ge­heue is be­lang­ri­ke bou­ste­ne vir leer. Jou kind se brein is van ge­boor­te af al be­sig om stra­te­gieë te ont­wik­kel wat haar sal help om in­lig­ting te her­roep en te ont­hou. Jy kan daardie pro­ses ’n hup­stoot gee met ons prak­tie­se wen­ke.
Na­vor­sing het ge­wys dat wan­neer jou lig­gaam be­weeg, jy ’n bi­o­che­mie­se meng­sel pro­du­seer wat die brein voor­be­rei om te leer. Dit ver­sterk ook ge­heue ver­bin­dings. Laat jou kind by die huis en in die tuin rond­hard­loop, op ’n spring­mat spring en hard­loop spe­le­tjies speel voor, ter­wyl en na­dat sy huis­werk ge­doen het.
Vrae oor din­ge wat ge­beur het, help jou kind om haar ge­heue te ver­be­ter. Vra haar vrae na­dat jy ’n sto­rie voor­ge­lees het en wan­neer jy haar by die skool gaan op­laai: “Met wie het jy van­dag by die skool ge­speel?” en “Wat het jul­le ge­speel?”.
Vra jou kind el­ke aand wat sy daardie dag vir ont­byt ge­ëet het, wat in haar kos­blik was en of sy kan ont­hou wat sy vir mid­dag­e­te ge­had het.
Dié soort vrae sal nie net haar ge­heue aan­help nie, maar ook sorg dat sy die klein din­ge­tjies van ’n ge­leent­heid ont­hou.
3VAT EEN WEG
Pak ver­skeie voor­wer­pe op ’n skink­bord uit. Laat jou kind goed daar­na kyk. Ver­wy­der dan een ding son­der dat sy sien wat jy weg­neem. Vra haar wat jy weg­ge­steek het. Maak die spe­le­tjie moei­li­ker deur ál meer voor­wer­pe weg te neem, die po­si­sie van die voor­wer­pe te ver­an­der of haar kyk­tyd kor­ter te maak.
Die mo­tor is ’n goeie plek daar­voor. Sê: “Ons hou piek­niek en neem ’n mand­jie.” Sy moet her­haal wat jy sê en een i­tem by­voeg: “Ons hou piek­niek en neem ’n mand­jie en ’n ap­pel.” Dan is dit weer jou beurt om te her­haal en by te voeg. Kyk hoe lank die ly­sie kan word voor sy iets ver­geet.
Vorm pa­tro­ne soos kleur­pa­tro­ne of vorm­pa­tro­ne wan­neer jul­le blok­kies bou of kra­le ryg, en laat jou kind die pa­tro­ne her­haal. Pak die pa­troon, laat sy daar­na kyk, ver­wy­der dit en kyk of sy kan ont­hou hoe om dit te pak.
Vra jou klein slim­kop om die in­ko­pie­lys te pro­beer ont­hou wan­neer jul­le win­kel toe gaan. Dit sal haar baie spe­si­aal laat voel en op iets an­ders laat fo­kus, pleks daar­van dat sy ver­veeld raak ter­wyl jul­le op en af met die trol­lie loop!
Skaak gee die ge­heue on­ge­loof­lik goeie oe­fe­ning.
8LEER HAAR VI­SU­A­LI­SEER
Voor kin­ders leer skryf, vorm hul­le be­grip­pe met die hulp van pren­te. As jy die woord “pen” hoor, sien jy in jou gees­tes­oog die voor­werp self en nie die ge­skre­we woord nie. Moe­dig jou kind aan om din­ge te vi­su­a­li­seer voor sy dit doen – ge­heu­e­kaar­te kan daar­mee help.
O­prui­ming word ver­bind met ’n goeie lees­ver­moë en suk­ses in wis­kun­de. Leer jou kind van jongs af om haar om­ge­wing te or­den. Wys haar hoe ’n mens opruim – kin­ders weet dit nie van­self nie. Eers al die blok­kies, dan die pop­pe en dan al die kry­te …
As din­ge al­tyd op die­self­de plek ge­bê­re word, hoef ’n mens nie la­ter te pro­beer ont­hou waar jy dit ge­los het nie – jy weet mos waar dit is!
10SPAN SIN­TUIE SAAM IN
Kin­ders leer deur te luister, te sien en te be­weeg. Span ál drie sin­tuie in om haar te help om iets te ont­hou. Wys haar die voor­werp, sê vir haar die naam daar­van en laat sy haar voe­te stamp op die maat van wat jy sê.
11LEER OOR METAGEHEUE
Metageheue is die ver­moë om te ver­woord hoe iets ont­hou word. Jy praat deur die ding wat jy wil ont­hou so­dat jy dit kan vestig. As jul­le kra­le ryg, kan jy die pa­troon so in die metageheue vas­lê: “Een bloue, dan ’n rooie, en ’n ge­le. Die rooi kruip tus­sen die blou en die geel weg.”
12LEER GOEIE LUIS­TER­VAAR­DIG­HE­DE
Na­vor­sing het ge­wys dat goeie luis­ter­vaar­dig­he­de met ’n goeie ge­heue ver­bind word. Sê vir jou kind om mooi te luister en dan al­les te te­ken wat jy sê. Begin met ’n lys van drie die­re. As sy dit mak­lik reg­kry, maak die lys lan­ger en lan­ger.
Kleu­ters is gek oor roe­ti­ne. As jy weer op­drag­te moet gee of as sy ’n roe­ti­ne moet volg, kyk of jy dit kan laat rym of al­li­te­reer: “Dis tyd vir bad, bor­sel, boek en bed.” Lê dan klem op die b-klank.
14MAAK O­GIES TOE
Ge­noeg slaap speel be­slis ’n rol wan­neer dit kom by jou kind se ont­hou­ver­moë. Na­vor­sing het ge­wys dat ons die be­lang­ri­ke fei­te wat deur die dag ver­sa­mel is, doel­tref­fend berg ter­wyl ons slaap en van die res ont­slae raak. Sorg dus dat jou kleu­ter el­ke aand ’n goeie nag­rus in­kry.
Ter­wyl ons slaap, berg ons die be­lang­ri­ke fei­te wat ver­sa­mel is van die dag en gooi die res weg.