Swaar tye voorsien vir Padongelukfonds – prokureurMiljarde rande se eise word jaarliks teen die POF ingestel. (Argieffoto: ER24) ŉ Prokureur wat vantevore deel van die paneel regslui was wat sake namens die Padongelukfonds (POF) hanteer het, waarsku dat die fonds binne net ŉ paar jaar miljarde rande dieper in die skuld kan wees. Die POF het die afgelope week gesê hy is besig met ŉ omkeerplan wat verlede jaar in werking gestel is. Die plan bevat vyf kernfokuspunte om die sukkelende entiteit te help regruk. Dit behels die vermindering van regs- en mediese koste, ŉ hersiening van die POF se struktuur en sakemodel, die inwerkingstelling van ŉ geïntegreerde eisbestuurstelsel en ŉ ondersoek na en die uitwissing van bedrog en korrupsie. Die fonds sê sy omkeerplan was nie sonder teenkanting van diegene wat by die eisproses baat nie. Die prokureur, wat op voorwaarde van anonimiteit met Maroela Media gepraat het, waarsku egter dat die POF se beoogde werkswyse die fonds na verwagting veel meer geld uit die sak gaan jaag. Die POF het vantevore gebruik gemaak van die paneel prokureurs om eise namens hom te behartig. Hul dienste is egter opgeskort – oënskynlik in ŉ poging om geld te bespaar – met die POF wat sê hy gaan van staatsprokureurs gebruik maak in ŉ poging om sy regskosterekening te verminder. “Ek het vier prokureurs, vier kandidaatprokureurs en ŉ sekretaresse wat net POF-sake hanteer. Ek mag verkeerd wees, maar ek dink nie drie of vier staatsprokureurs per hof gaan die massas lêers kan hanteer nie,” sê hy. POF gaan nou méér opdok Die prokureur voer aan die paneel het die POF boonop miljoene rande aan skikkingsbedrae bespaar. Maroela Media het vroeër berig die paneel prokureurs bespaar die fonds miljarde, deurdat die bedrag wat uiteindelik uitbetaal word ongeveer 77% minder is as dit waarvoor die eisers aanvanklik gevra het. In die laaste 200 sake wat hy hanteer het, is ŉ algehele skikking van R154 miljoen bereik, terwyl die eisers gesamentlik R533 miljoen gevra het. Dit terwyl die regskoste per saak as ŉ reël – en op ŉ rojale berekening – nie meer as R100 000 beloop het nie. Hy sê die paneel het as hekwagters opgetree en die POF beskerm teen dikwels opgeblase eise. “Daardie hekwagters is nou weg en die eise gaan die POF miljarde en miljarde rande meer kos.” Hy sê indien die POF nie dokumente aan die hof kan voorlê om ŉ verminderde eisbedrag te regverdig nie, gaan die hof geen ander keuse hê as om die eiser se bedrag toe te staan nie. Die POF het vandeesweek voorts gesê hy betaal soms tot vyf keer meer vir ŉ diens as die markverwante prys. “Ons het ook besef daar is vermorsing en ondoeltreffendheid omdat sommige van hierdie dienste nie eens nodig is vir die doeltreffende bedryf van die POF nie.” Die POF sê hy het binne ŉ jaar R43 miljard ingevorder en net R26 miljard aan eisers uitbetaal, terwyl hy R17 miljard aan administrasiegeld bestee het. Hiervan was R10,6 miljard vir regskoste. “Dit beteken vir elke rand wat ingesamel word, bestee ons 40 sent om 60 sent uit te betaal. In die meeste gevalle word 25% van hierdie 60 sent aan prokureurs betaal as sogenaamde suksesgeld vir hul verteenwoordiging. “Die eiser kry dus net 45 sent van elke rand wat betaal word. Dit het duidelik geword dat die situasie onvolhoubaar is.” Die prokureur voer egter aan die besparing danksy prokureurs wat die uitbetalings afbring, is veel meer as die besparing wat die POF reken hy gaan bewerkstellig omdat eise soveel hoër gaan wees. Betaal oudste eise eerste In ŉ onlangse hofuitspraak is intussen beslis die POF moet sy oudste eise eerste uitbetaal, ŉ verwikkeling wat die betrokke prokureur verwelkom het. Maroela Media het vroeër berig ingevolge die bevel moet alle betalings van die POF tot 12 September vanjaar opgeskort word om eise wat nie ouer is as 180 dae nie, te betaal. Die bevel bepaal ook dat eise, wat ouer is as 180 dae en waar ŉ skikking reeds bereik is, uitbetaal moet word. Die prokureur sê dit is ŉ praktiese reëling wat die eisproses veel meer deursigtig gaan maak. Vantevore het oorhaastige regsverteenwoordigers lasbriewe bekom en op die POF se bates beslag gelê indien ŉ eis nie gou genoeg verwerk is nie. Die prokureur sê dit het dikwels die hele stelsel tot stilstand gebring omdat enigiets van rekenaars tot stoele opgeskryf is. Voortaan word ŉ eis by die POF geregistreer en die betrokke regsverteenwoordiger kan presies op die stelsel sien hoe die eis vorder. Indien ŉ probleem opduik, byvoorbeeld met ŉ betaling wat nie betyds gemaak word nie, kan dit dadelik aangemeld word. “Ek dink dit is ŉ goeie stelsel omdat ouens in die ry indruk en die hele stelsel ontwrig. Almal moet nou hul beurt afwag.” Die prokureur sê die nuwe stelsel gaan die POF ook ŉ beter aanduiding gee van hoeveel geld hy beskikbaar het om aan eisers uit te betaal. Hy hou egter voet by stuk dat die POF se omkeerplan die land duur te staan gaan kom. “Ons het in die beste belang van die POF opgetree. Daar gaan ure en ure se werk in elke verslag in. Alles word ontleed en ŉ opsomming word aan die POF voorgelê. Dan doen ons ŉ berekening en maak ŉ aanbeveling vir die uitbetaling van die eis. “Die ouens op die paneel was almal deskundiges met jarelange ondervinding. “My voorspelling is dat die POF oor vyf jaar in ŉ selfs groter krisis gedompel gaan wees. Eisbedrae kan met miljarde rande opskiet omdat daar nie meer prokureurs is wat as hekwagters optree nie.”