Jy blaai in die argief vir fw de klerk.
Februarie 25, 2022 in Uncategorized
Merkers:fw de klerk, hennie van deventer, koeksister, orania, pw bothan
Die tradisionele koeksister – daai gevlegde soetigheidjie wat só welaangenaam die smaakkliere van soettande kan kielie – is g'n hierjy-ding in die Afrikaanse leefwêreld nie.
As jy vir koeksister 'n lofsang wil aanhef, sal jy dit met die gelui van kerkklokke en jubelende orreltone kan opluister. Hoeveel gemeentes se susters het nie met eindelose bakke koeksisters kerktorings en orrelgalerye of noodsaaklike opknappings aan kerkgeboue gefinansier nie?
Watter basaar, boerebasaar, kerkbasaar, skoolbasaar, is werklik basaar as 'n lang tafel ontbreek waar jy in die tou kan gaan inval vir hierdie verleidelike, bros versnapering wat so drup van die stroop en wat kraak as mens dit byt voordat jy by die salige, sagte binnekant kom.In hoeveel kombuise kom die baksels koeksister nie al van vroegdag uit die oond om die plate tuisnywerhede oral in die land se koeksister-rakke vol te hou en is die ekstra inkomste wat dit inbring nie noodsaaklik om 'n kind deur skool of universiteit te help nie?'
n Monument vir die koeksister (foto) toring al jare lank twee meter hoog in Orania langs die dorpswembad. Dit is die breinkind van die uitsonderlike Afrikanergebied se Kaalvoetvrou-organisasie wat sy naam kry uit die beroemde woorde van Susanna Smit dat sy liewer kaalvoet oor die Drakensberg sal loop as om onder Britse juk te staan.
Orania se koeksistermonument is as tong-in-die-kies projek begin, maar het tog 'n baie ernstige boodskap. Die monument is nie net vir die soethappie wat so eie aan die Afrikaner is self nie, maar ook 'n verering van die Afrikanervrou en die geld wat deur die jare vir die bou van kerke , outehuise, skole en wat nog met die bak van koeksisters ingesamel is.Ook oor Orania se regte egte koeksisters, word hoog opgegee. Orania se koeksisters is glo groter en brosser en soeter as enige ander koeksisters wat 'n mens enige ander plek kry. So hoor ek maar.
Praat jy oor koeksisters moet jy een fout vermy: om die oorspronklike Afrikaanse koeksister (foto) en die Maleise koesister te verwar. Die gevlegte koeksister word van 'n stywe deeg gemaak wat in olie gebak word en dan in yskoue stroop gegooi word. Die koesister daarenteen is 'n spesiale ovaalvormige oliebol. Dit word ook in olie gebak, maar dan in warm stroop gegooi voordar dit met klapper bestrooi word. Dit kan met allerlei speserye opgekikker word en is baie donkerder as die koeksister.
Hoe ook al, as 'n gasvrou koekisters of koesisters voorsit, beteken dit om bederf te word. Nie dat dit altyd 'n seker resep vir 'n vlot gesprek is nie. In een nogal vername geval het die koeksister, helaas, nie sy ding gedoen nie. Dit was in die dae van die WVK. FW de Klerk, nuwe president, is na sy voorganger, PW Botha, in die Wildernis oor die moontlikheid om hom by die voorlegging van die Nasionale Party te betrek. Daarvan wou Botha niks weet nie. HY wou wel iets bespreek: De Klerk se lidmaatskap van, soos hy dit genoem het, die "Nuwe Wêreldorde".
Sy beskuldiging was dat Pik Botha lid van 'n bose komplot is en dat De Klerk hom toegelaat het om hom te manipuleer om ook deel daarvan te word, skryf De Klerk in sy biografie. In die verband het Botha (PW) verwys na De Klerk se besoek aan die VSA en die gesamentlike perskonferensie met pres, George Bush in die Withuis se roostuin. Volgens hom was Bush 'n leidende figuur in die Nuwe Werêldorde en het hy De Klerk ingebind. Botha het daarop sy besoeker toe met "aggressiewe vrae" begin bestook.
De Klerk het hom vervies, die aantyging verwerp en verklaar dat hy nie gekom het om beledig te word nie. Hy voel dat hy sleg behandel is.Skieilik het Botha se houding verander. Hy het afgehaal gelyk en sê toe dat dit onregverdig is om van swak behandeling te praat, want sy vrou het dan koffie en koeksisters voorgesit. Hy het byna van sy "stoel afgeval", skryf De Klerk.
HY het opgestaan en gesê hy moet nou gaan. Botha het sy vrou geroep en weer gesê: "Mamma, mnr. De Klerk sê ons het hom sleg behandel, en ons het hom nogal koffie en koeksisters gegee." De Klerk meld nie of dit lekker koeksisters was nie, maar ek glo darem so, al het nie een van die twee presidente soet herinneringe aan die gesprek oorgehou nie.
Desember 12, 2021 in Uncategorized
Merkers:fw de klerk, hennie van deventer, jacko maree, kwessies, roelf meyer, wigte en teenwigte
Die vraag of Gerrit Viljoen – as hy nie siek geword het nie – Pik Botha, of wie ook al, in 1994 'n beter "deal" vir witmense met die ANC sou kon beding het as Roelf Meyer is een van daardie debatspunte wat gedurig opduik.
My Melkbosse vriend Jacko Maree, oud-politikus en betrokkene by die onderhandelinge, spreek die vraag uitvoerig aan in sy nuwe selfpublikasie "Kwessies"* en kom tot die gevolgtrekking – darem nie in soveel woorde nie, maar as ek sy strekking reg verstaan – dat selfs die engel Gabriël maar sou gesukkel het.
Toe die beginsel van groepregte vroeg sneuwel, was FW de Klerk se wigte en teenwigte daarmee heen, betoog hy. Met die aanvaarding van die beginsel van een mens, een stem was dit verby met Doris Day as't ware. Vir Gerrit Viljoen het dit die einde van die pad beteken. Die geweldige druk waaronder hy verkeer het om namens die Nasionale regering 'n eensame alleenstryd vir groepregte te voer (geen ander party het dit gesteun nie), het sy tol geëis. Die wyse, ervare man het ineengestort en Roelf Meyer is toe verrassend in sy plek as hoofonderhandelaar aangewys.
Jacko reken die ANC is tot beduidende toegewings gedwing oor kwessies soos 'n regstaat met 'n goeie grondwet teenoor die gewone Afrikapatroon waar die parlement die hoogste gesag is en die kapitalisme teenoor 'n sosialistiese diktatuur. Maar daar het die ANC vasgeskop, en die ganse wệreld was aan sy kant. In sy hand was die troewe van die internasionale druk op die regering, die swart getalsoorwig en die gevaar dat die ANC hom tot onbeheerbare straatgeweld sou wend om sy sin te kry.
Die vraag voor die NP was uiters gewigtig: Skop hy die onderhandelinge op, sou hy 'n revolusie in die gesig staar en afstand doen van die voordele wat wel beding is (regstaat, vrye ekonomie, ens.) By Jacko bestaan geen twyfel nie: "Eerder as om (oor een mens, een stem) toegewings te maak. Sou die ANC oorgeslaan het na volskaalse geweld. Revolusie en anargie sou ons voorland gewees het en 'n gewelddadige oorname van mag deur die ANC sou onvermydelik gevolg het."
Hy haal vir Tertius Delport aan wat rug wou styfmaak: "Thank God I didn't get it my own way …. So maybe, thank God FW didn't listen to me".
Oor die verwyt dat FW sonder plan sou onderhandel het – "soos vir 'n gebruikte motor" beweer een grondwetkenner – skryf hy: " Die NP was, toe die onderhandelings begin het, beter voorbereid as enige ander party." Hy noem dat die NP goeie huiswerk gedoen het en 'n konsepgrondwet opgestel het waaraan ure bestee is.
'n Ander vraag wat hy behandel , is: Het Ramaphosa vir Roelf ore aangesit? Hy redeneer tot die teendeel. Volgens hom is wel geslaag om "talle suksesvolle buffers" in te bou. Maar hy erken tekortkominge in die grondwet wat al hoe meer "ondeugdelik" word.
Hy bespreek ook moontlik uitweë uit huidige ellendes.Om ingelig saam te gesels, of jy nou hartlik saamstem of ernstig verskil, is "Kwessies" 'n nuttige uitbreiding tot elkeen se verwysingsraamwerk, en nie net oor die groot politiek nie. Jacko wat lid was van die raad van die Universiteit van Stelenbosch, pak in 'n ander afdeling die ondergrawing van Afrikaans in Matieland. Hy lig veral die rol uit van die driemanskap Chris Brink, Anton van Niekerk en Edwin Hertzog in die onheuglike geskiedenis, en spaar die roede nie. Uit die binnekring ontvou 'n verstommende verhaal van taalstroping wat die universiteit en die Afrikaanse taalgemeenskap in die hart gewond het.
* Koop die boek aanlyn vir R300 by jwmaree.co.za
Merkers:alf ries, fw de klerk, hennie van deventer, scoop, volksblad
Die hoofberig in Die Volksblad met die kraakvars nuus oor sy verkiesing tot hoofleier in die plek van die siek PW Botha was 'n scoop soos elke joernalis van droom. Die Volksblad was toe nog 'n middagblad. Geen ander middagblad in die land kon daardie middag by hom kers vashou nie.
P.W. Botha bedank skielik. F.W. klop Barend du Plessis, Chris Heunis en Pik Botha om die leierskap. Dit was die sleutelelemente van die berig. FW nuwe leier, was die banier. Wen teen Barend met 69 -61 was die tweede opskrif.
Alf Ries, gesoute politieke beriggewer van Die Burger en oud-Volksblad-man, het voor 11:00 die eerste keer opgewonde gebel om te waarsku dat iets groots klaarblyklik aan die gebeur is. Soos so dikwels in sy uitsonderlike loopbaan was Ries op presies die regte tyd op presies die regte plek. ('n Ander Ries-scoop vir Die Volksblad was Samora Machel se dood in 'n vliegtuigongeluk in 1986. Geen ander middagkoerant het dieselfde dag nog daardie berig gehad nie.)
Die oggend van die historiese NP-koukus het Ries 'n vreemde aktiwiteit bespeur, wat sy sensors geaktiveer het. Hy het dadelik gedink aan Die Volksblad, wat toe nog 'n middagblad was. Geen ander joernalis het in daardie stadium eens snuf in die neus gehad van die drama wat hom in die koukus afspeel nie.
Teen 12:20 het Die Volksblad se Francois Lötter (later van Die Burger) gebel met die nuus dat die koukus vir 'n nuwe hoofleier stem. Om 12:40 was daar weer 'n oproep van hom om te sệ: Die nuwe leier is F.W. de Klerk.
Die redaksionele wiele het volstoom begin draai. Foto's is geselekteer vir 'n fotoblad en 'n lewenskets is vinnig afgerond. In die subkantoor is koorsagtig bladsye verander — en die produk was 'n treffer, met 'n Alf Ries-hoofberig wat lesers soos 'n elektriese stroom regop laat sit het.
Daardie middag bel Piet Steyn, LV vir Winburg, sy vriend prof. Kallie Strydom in Bloemfontein oor die groot dinge wat die oggend gebeur het. Hy kon op sy rug val toe Strydom hom meedeel: "Ek het dit nou net alles in Die Volksblad gelees."
Die storie eindig ongelukkig op 'n pynlike noot. 'n Kis KWV-Roodeberg bestem vir kollega Alf het op die Bloemfonteinse lughawe (toe nog JBM Hertzog) van die waentjie getuimel. Net ses bottels van die dankie-geskenk het heel in die Kaap aangekom!
Foto: Buiteblad van my loopbaanboek "Kroniek van 'n Koerantman" (Tarlehoet. 1998). 'n Dowwe relief van daardie gedenkwaardige voorblad is vir die ontwerp ingespan.