``Met sy rewolwer in die hand en 'n kreet dat ons moet volg, storm Meyburgh. Soos duiwels nael ons vir die skanse terwyl ons maar spaarsaam werk met die skietgoed. Net waar ons koeëls teen die klipmure vasslaan, kan jy sien hoe die vuurtonge van binne af venynig lek soos hulle terug-skiet.''
Hierdie beskrywing van die bestorming van 'n blokhuis in die Anglo- Boere-oorlog het Roland Schikkerling op 19 November 1900 in sy dagboek aangeteken.
Die Anglo-Boere-oorlog is grotendeels met grofgeskut en Mauser- en Leemetford/Enfield-gewere geveg. Tog het handwapens dikwels 'n deurslaggewende rol gespeel -- indien nie om die gang van 'n geveg te bepaal nie, maar vir individue wat daarsonder in die slag sou bly of juis deur die koeël van so 'n buksie neergevel is.
Ongelukkig praat sommige skrywers net van 'n rewolwer en min noem die fabrikaat sodat 'n mens maar moet probeer aflei watter wapen ter sprake is. Schikkerling noem byvoorbeeld hoe generaal Ben Viljoen se agterryer, Mooiroos, 'n gevangene geskiet het omdat dié nie sy hoed vir hom wou lig nie.
``Mooiroos, wat die generaal se Mauser-rewolwer gedra het, het die wapen uitgepluk en en die `vriend' net daar doodgeskiet.'' Hoewel daar Mauser-rewolwers bestaan het, weet ons uit die generaal se oorlogsherinneringe dat dit 'n pistool was. Hy skryf: ``Die Mauser- pistool het ek die hele tyd wat ek in die veld was, gebruik, en ek kan verklaar dat dit nie geëwenaar word deur die Webley of enige ander rewolwer nie.''
'n Britse offisier, kaptein Jack Randall, se ervaring verskil van Viljoen s'n. Hy en 'n burger het een aand in 'n verlate plaashuis op mekaar geskiet. Randall het 'n ,45 Colt Single Action Army gehad en het die beste daarvan afgekom. Hy was nie baie beïndruk met sy vyand se wapen nie.
Dit was juis nadat die Mauser Model 1878 (rewolwer) nie deur die Duitse wapenkommissie vir militêre gebruik aanvaar is nie, dat Paul Mauser sy aandag op die ontwerp van 'n pistool toegespits het. In 1894 het hy begin om 'n semi-outomatiese pistool te ontwikkel.
Drie broers en werknemers van die Mauserfabriek genaamd Federle het in hul vrye tyd hulself vermaak met die ontwerp van 'n pistool. Mauser het opdrag gegee dat hulle die projek moet ontwikkel as 'n amptelike projek van die maatskappy. In 1895 verskyn die eerste prototipe en in 1896 die eerste produksiepistool, wat met geringe veranderinge tot in 1937 vervaardig is.
Behalwe vir klein bestellings en `n bestelling van 5 000 deur die Italiaanse vloot, is die pistool nooit deur enige weermag as amptelike wapen aanvaar nie. Eers in die Eerste Wêreldoorlog het die Duitse weermag 135 000 bestel, maar dit was nie hul amptelike handwapen nie. Dié wat in die Anglo-Boere-oorlog gebruik is, is deur die gebruikers self gekoop.
Dit het 'n tienskootmagasyn wat met 'n laaiplaatjie gelaai word en vuur 'n koeël van 86 gr met 'n trompsnelheid van 431 m/s (1 420 v/ s). Die 7,63 mm-Mauser is ontwikkel deur bloot die 7,65-Borchards- patroon sterker te laai en dit te herdoop.
JF van Wyk, wat maar 15 jaar en 5 maande oud was toe hy op kommando gegaan het, noem die Mauser-pistool by die naam, maar skep verwarring deur ook te verwys na sy pa se rewolwer en dan weer na sy pistool. Hy skryf egter van hul kommando se kommandant, J.F. Potgieter, wat 'n dodelike skut met sy Mauser-pistool was. Na 'n geveg skryf hy: ``Ek was meer verbaas om die kommandant daar te kry. As dit nie was dat hy 'n Mauser-pistool, waarmee hy 'n dodelike skut was, gehad het nie, sou hy soos baie ander dié dag 'n gevangene gewees het. Hy is deur die Engelse agtervolg, maar het hom keer op keer losgeskiet . . .''
Generaal Christiaan de Wet het waarskynlik gedurende die hele oorlog geen ander wapen as 'n Mauser C/96-pistool gedra nie. Philip Bateman beskryf ook hoe generaal J.B.M. Hertzog by geleentheid 'n groep vlugtende burgers met sy pistool gedwing het om terug te draai na die geveg. Dit was waarskynlik ook 'n Mauser.
Rewolwers was baie meer volop en is ook baie meer gebruik as wat 'n mens sou verwag in 'n oorlog wat op die oop vlaktes geveg is. Die rewolwer wat die meeste aan albei kante gebruik is, was die Webley.
Die Webley was natuurlik in verskillende kalibers beskikbaar, maar die koeël wat die meeste gebruik is, was die ,455 (rewolwer Merk II) wat in 1897 deur die Britse leër aanvaar is. Dit het 'n 265 gr-koeël met 'n trompsnelheid van net 182 m/s (600 v/s) geskiet. Op kort afstand was dié swaar, stadige koeël dodelik.