FW de Klerk Foundation - ARTIKEL: LITIGASIE DEUR DIE HELEN SUZMAN STIGTING BETREFFENDE VERANTWOORDELIKHEID VIR DIE BESTUUR VAN DIE KOVID19-KRISIS
/ARTIKEL: LITIGASIE DEUR DIE HELEN SUZMAN STIGTING BETREFFENDE VERANTWOORDELIKHEID VIR DIE BESTUUR VAN DIE KOVID19-KRISIS
ARTIKEL: LITIGASIE DEUR DIE HELEN SUZMAN STIGTING BETREFFENDE VERANTWOORDELIKHEID VIR DIE BESTUUR VAN DIE KOVID19-KRISIS
Die FW de Klerk Stigting verwelkom die aansoek van die Helen Suzman-stigting (HSF), direk by die Konstitusionele Hof, om te verklaar dat die parlement, die president en die kabinet versuim het om hul verpligtinge ingevolge die Grondwet na te kom om wetgewing voor te berei en te aanvaar om die staat se reaksie te reguleer met betrekking tot die bedreiging wat COVID19 inhou.
Die HSF het die hof gevra om die kabinet en die parlement te gelas om sodanige wetgewing voor te berei en te aanvaar - en om te verklaar dat die bevoegdhede wat die Minister van Samewerkende Regering ingevolge die Wet op Rampbestuur aangeneem het om die krisis te bestuur, beëindig sal word sodra die aangevraagde wetgewing aanvaar is.
Die HSF het dit duidelik gemaak dat dit nie die meriete of andersins van die regulasies wat gepromulgeer is om die baie moeilike en ingewikkelde bedreiging wat COVID19 inhou, te bevraagteken nie, maar eerder die wyse waarop die staat “of dele van die staat”, versuim het om op die krisis te reageer. In plaas daarvan is die HSF van mening dat “dit nou krities is dat die regte vestiging van daardie mag (om COVID19 te hanteer) herstel word, nie net in die huidige krisis nie, maar ook vir die langtermynbelang van ons grondwetlike projek.”
Die HSF is van mening dat die Wet op Rampbestuur nie die regte instrument vir die bestuur van die COVID19-krisis was nie. In plaas daarvan moes die president, die kabinet en die parlement wetgewing aangeneem het wat spesifiek ontwerp is om die pandemie te hanteer.
Die nasionale uitvoerende gesag het versuim om sy gesag te gebruik om wetgewing in te stel wat spesifiek opgestel is vir die hantering van COVID19 en het in plaas daarvan toegelaat dat die Minister van Samewerkende Regering “die magte uitoefen kragtens die Wet op Rampbestuur om te beperk en te reguleer hoe persone, sowel natuurlike as juridies, leef en optree in byna elke aspek van hul daaglikse bestaan. ”
Die HSF is van mening dat die Wet op Rampbestuur slegs vir 'n baie kort tydperk kan werk totdat die parlement en die kabinet 'hul grondwetlike mandaat deur wetgewende en uitvoerende rolle kan herwin'. In plaas daarvan lyk dit asof die parlement en die uitvoerende gesag dink dat die Minister haar mag kan uitoefen solank COVID19 'n bedreiging bly - wat 'vir maande of selfs jare' kan wees. Dit beteken dat die bestuur van die krisis uitsluitlik binne die bevoegdheid van die dagbestuur sou bly. Die erns van die situasie kan nie oorbeklemtoon word nie, omdat die magte van die Minister volgens die Wet haar die vermoë gee om baie van die kernregte in die Handves van Regte te beperk.
Deur die opheffing van sy verantwoordelikheid om toepaslike COVID19-wetgewing aan te neem, het die parlement versuim om sy grondwetlike funksie uit te voer om die volk te verteenwoordig, regering deur die mense onder die Grondwet te verseker; en om 'n nasionale forum vir openbare oorweging van kwessies te bied, deur wetgewing te aanvaar en bestuursoptrede te ondersoek en te monitor.
Hierdie kwessie is van kardinale belang vir Suid-Afrika se grondwetlike demokrasie. Die HSF haal die Konstitusionele Hof se uitspraak in Oriani-Ambrosini aan oor die imperatief van deelnemende demokrasie aan waarin die hof verklaar het dat
“Die Grondwet ... 'n pluralistiese demokrasie beoog waar voortdurende respek betoon word aan die regte van almal om gehoor te word en hul sienings oorweeg ...
“Die openlike en doelbewuste aard van die proses strek verder as om 'n waardige en betekenisvolle rol vir alle deelnemers te gee. Dit word bereken om beter uitkomste te lewer deur wette en regeringsaksies te onderwerp aan die toets van kritiese debat, eerder as om dit te baseer op eensydige besluitneming. Dit moet onderstreep word dat die verantwoordelikheid vir ernstige en betekenisvolle beraadslaging en besluitneming nie net op die meerderheid rus nie, maar ook op die minderheidsgroepe. Uiteindelik moet die pogings van die meerderheids- en minderheidspartye nie daarop gerig wees om mag uit te oefen (of te blokkeer nie), maar om 'n regverdige samelewing te bewerkstellig waar Suid-Afrika, in die woorde van die aanhef, ' behoort aan almal wat daarin woon ... ”
Die uitslag van die regsgedinge van die HSF kan 'n belangrike rol speel in die versekering van die soort samelewing wat in ons Grondwet beoog word.
Hierdie kwessie is van kardinale belang vir Suid-Afrika se grondwetlike demokrasie. Die HSF haal die Konstitusionele Hof se uitspraak in Oriani-Ambrosini oor die imperatief van deelnemende demokrasie aan waarin die hof verklaar het dat
“Die Grondwet ... beoog 'n pluralistiese demokrasie waar voortdurende respek gegee word aan die regte van almal om gehoor te word en hul sienings oorweeg ...
“Die openlike en doelbewuste aard van die proses strek verder as om 'n waardige en betekenisvolle rol vir alle deelnemers te gee. Dit word bereken om beter uitkomste te lewer deur wette en regeringsaksies te onderwerp aan die toets van kritiese debat, eerder as om dit te baseer op eensydige besluitneming. Dit moet beklemtoon word dat die verantwoordelikheid vir ernstige en betekenisvolle beraadslaging en besluitneming nie net op die meerderheid rus nie, maar ook op die minderheidsgroepe. Uiteindelik moet die pogings van die meerderheids- en minderheidspartye nie daarop gerig wees om mag uit te oefen (of te blokkeer nie), maar om 'n regverdige samelewing te bewerkstellig waar Suid-Afrika, in die woorde van die aanhef, ' aan almal behoort wat daarin woon ... ”
Die uitslag van die regsgeding van die HSF kan 'n belangrike rol speel in die versekering van die soort samelewing wat in ons Grondwet beoog word.