(2016 09 18 2e) Die Here, ons, ons eie en ander se goed Spr 20 v23 ♪
Die elektroniese skaal wat ons vandag selfs in ons huise gebruik, het eers onlangs op die toneel verskyn. Die primitiefste skaal was ‘n sogenaamde balanseerskaal. In die prentjie is die skaal met die plat vlak presies in balans met die ander kant met die bak in.
Sou ‘n mens bv 500 g mieliemeel wou afweeg, sit jy ‘n gewig van 500 g op die plat vlak neer. Die skaal is uit balans – die plat vlak skuif laer. Daarna gooi jy mieliemeel in die skaalbak totdat die skaal weer balanseer. Jy het dan 500 g mieliemeel wat jy in ‘n papiersak kon gooi.
Luister ‘n mens na Britse rugbykommentaar hoor jy hulle verwys na ‘n speler se massa in die eenheid: “stone” – Afrikaans “klip”. Een “stone” / “klip” is in hierdie geval ongeveer gelyk aan 6.35 kg. Klippe is reeds in die antieke tyd as maatstaf vir massa gebruik. Die rede daarvoor waarskynlik dat ‘n klip nie soos yster roes nie en daarom konsekwent massa bepaal.
‘n Mens hoef nie eintlik te sê dat dit net billik sou wees dat iemand dieselfde klip waarmee hy ‘n produk koop, ook vir die verkoop daarvan gebruik.
Ons fokusvers gebruik die woord klip letterlik vertaal: Die Here het ‘n afsku aan ‘n klip en ‘n klip. Dit verwys terug na Deut 25:13 (1953-vert): JY mag nie twee soorte weegstene, ’n grote en ’n kleintjie, in jou sak hê nie. Sou iemand iets wil koop en jy gebruik ‘n swaarder klip om die massa te bepaal, kry jy meer van die produk vir die prys. As jy daardie produk weer verkoop, gebruik jy ‘n kleiner klip. Jy gee dan ‘n kleiner massa van die produk aan die koper. Jy bevoordeel jouself ten koste van ander.
Dit is die agtergrond van ons fokusvers. Ons fokusgedeelte handel oor die Here, ons, ons eie en ander se goed. Dit plaas ons vierkant in die agste gebod. Hiermee bepaal die Here dat Hy selfs daar waar ons elke dag koop en verkoop van ons verwag om reg en regverdig op te tree.
Ons moet die regte prentjie vorm. Die een wat aan jou verkoop en die ander een wat weer by jou koop, weet natuurlik nie dat jy twee verskillende klippe elk met ‘n eie massa gebruik nie. Beide verkoper en koper aanvaar dat jou klip reg weeg; die massa akkuraat bepaal. Natuurlik weet jy self dat jy twee verskillende klippe en daarom twee verskillende mate gebruik.
Ons fokusvers sê jy is nie die enigste een wat van jou twee weegklippe weet nie. Die Here God weet ook daarvan. Hy is geensins daarmee beïndruk nie. Inteendeel. Die Here het ‘n afsku aan ‘n klip en ‘n klip – dit is vir die Here ‘n gruwel (Spr 20:23a). God is die regverdige God. Geregtigheid is een van sy wesenstrekke. Wanneer Hy sien ek en jy gebruik twee verskillende mate sodat onsself voordeel daaruit kan trek, is dit in sy oë onregverdig. In sy oë veronreg jy jou naaste. Die onregverdigheid, die onreg vervul die Here met afsku. Dit is vir Hom ‘n gruwel.
Die kategeet stel dit ook op die volgende wyse: Hy (die Here) beskou ook as diefstal al die skelmstreke en liste waardeur ons probeer om ons naaste se besittings in die hande te kry. Dit kan gebeur met geweld, of ‘n skyn van reg … (HK 42:110). Daar is ‘n skyn van reg in wat ek doen. Skyn bedrieg egter. Ek benadeel beide verkoper en koper. Ek bevoordeel myself ten koste van hulle. Ek is onregverdig teenoor beide van hulle.
Die digter gaan voort: ‘n skaal wat nie reg weeg nie, is vir Hom nie goed nie (Spr 20:23b). Hier lê die fout nie by die twee gewigte wat my belang ten koste van ander s’n bevorder nie, maar by die skaal self – sy balanseervermoë is aangetas. Natuurlik sal ‘n mens dit dadelik regmaak as dit jou sou benadeel. Die implikasie is dat ook die probleem met die skaal self jou ten koste van jou verkoper of koper bevoordeel.
Die spreukedigter sê: so ‘n skaal is vir die Here nie goed nie. Ons wil graag sonde in verskillende grade verdeel. Die een sonde is in ons oë groter as die ander – die ander se sonde is groter as myne. ‘n Mens wil ons fokusvers dan vertolk as sou die ergste sonde wees wanneer ek twee verskillende gewigte het – wat die Here verafsku. Die sonde wat net nie goed is nie, maak die oortreder minder skuldig. Sy klink dit asof dit nie so skerp veroordeel word as ek weet daar is ‘n probleem met my skaal nie.
Wanneer die digter sê dat ‘n skaal wat nie reg weeg nie, nie goed is nie, sê hy eintlik: dit is nie goed genoeg nie. Die Here God beskou dit nie as goed genoeg nie. Dit is dus sleg – heeltemal sleg. Deur die versagtende vorm te gebruik, is die digter se doel om die totale onaanvaarbaarheid daarvan beter te laat uitkom.
Nog iets help ons om ons fokusgedeelte reg te vertolk. Die Hebreeuse teks bevat ‘n bepaalde stylfiguur. Ons deel natuurlik verskillende stylfigure met ander tale, ook met Hebreeus: herhaling, teenstellings, vergelykings en metafore … Eie aan beide Bybelse tale is ‘n stylfiguur wat moderne tale nie meer gebruik nie. Hierdie stylfiguur word ‘n chiasme genoem. Ons kan dit met ons X voorstel. Een ding word daarmee op twee maniere gesê – ook ter wille van klem.
So begin ons fokusvers in Hebreeus met die selfstandige naamwoord ‘n gruwel met die werkwoord is wat ons ter wille van verstaanbaarheid moet byvoeg – die 1983-vertaling slaan ‘n ander koers in en vertaal ‘n gruwel is met die werkwoord verafsku. Die onderste punt van die skuins streep wat links begin is dan dit wat die Here verafsku: ‘n klip en ‘n klip – twee verskillende mate wat ‘n mens in staat stel om jouself ten koste van ander te bevoordeel.
Die tweede been van ons X begin regs bo met ‘n skaal wat nie reg balanseer nie, ‘n skaal wat nie reg weeg nie. Die linkerpunt onder van daardie been van die X sê dan letterlik: nie goed nie. In die moderne tale voeg ons die werkwoord is in: ‘n skaal wat nie reg weeg nie, is nie goed nie – en natuurlik is die bedoeling: dit is vir die Here nie goed nie.
Met die twee bene van die X word eintlik een ding op twee maniere gesê. Die boodskap van ons fokusvers is: Enigiets wat jy gebruik om jouself te bevoordeel en iemand anders te benadeel wanneer jy koop en verkoop is nie goed genoeg in die Here se oë nie – Hy verafsku dit. Dit is sonde wat ons voor Hom moet bely; sonde waarvan ons ons moet bekeer.
Anders gesê: Dit pas nie by iemand nie wat bely: “ek behoort aan die Here” om hom / haar skuldig te maak aan onreg en verontregting nie. Wanneer ek koop en verkoop, moet my optrede wys dat ek altyd optree soos die God van geregtigheid en regverdigheid van my verwag. Selfs in my koop en verkoop moet ek vra wat die Here in hierdie situasie prakties van my verwag.
Dit beteken in die praktyk onder andere:
al weet die een wat ‘n rekenaarprogram of ‘n speletjie ontwikkel het nie daarvan nie, mag ek dit nie op my rekenaar aflaai vir eie gebruik nie. Ek moet die ontwikkelaar of eienaar van die program se toestemming kry om dit te doen. Ek moet dit by hom koop.
Al weet die sanger nie daarvan nie, mag ek nie ‘n CD of DVD vir my eie gebruik sny met die oorspronklike wat iemand anders gekoop het nie.
Al is die fout met die kar wat ek wil verkoop glad nie opvallend nie, mag ek dit nie verswyg nie.
Terug by die klip en die klip. Elkeen van ons maak by voorkeur gebruik van verskillende maatstawe vir onsself en ons mense as vir ander mense. Ek regverdig my eie optrede, maar skiet iemand anders af vir sy verkeerde optrede. Ek sal my kind oorsien vir dieselfde ding waarvoor ek iemand anders se kind sal verdoem. Christus se waarskuwing om die balk uit jou eie oog te haal, sodat jy beter kan sien om die ander een se splinter beter te kan uithaal, is vir ons elkeen ‘n waarskuwing.
Die God van geregtigheid, die regverdige God wat reg doen, verwag van sy kinders om te doen wat reg is, om self regverdig te wees, om met een maat te meet.
Ons probleem is: ons kry dit nie reg nie. Ons pleeg onreg. Ons is onregverdig. Ons meet alte maklik en graag met twee verskillende mate. Ons doen dit wanneer ons koop en verkoop. Ons doen dit wanneer ons onsself en ander mense beoordeel.
Juis daarom moet Christus mens word. Hy moes God se reg as mens kom herstel. Hy moes dit in my en jou plek en ter wille van ons doen. Vir al die onreg wat ons pleeg, vir ons onregverdigheid, moes Hy die straf aan die kruis dra. Ons staan daarom met Christus se reg voor God.
Ons wat dit glo, moet daarom ook seker maak dat ons die leiding van die Heilige Gees volg en almal altyd met dieselfde maat meet. Ons moet reg aan mekaar en aan ander mense doen wanneer ons koop en verkoop. Ons moet ten alle tye regverdig wees. Ons aanbid immers die God van geregtigheid.
Die preek is beskikbaar in .pdf-formaat. Kliek op die naam wat volg: 2016-09-18-die-here-ons-ons-eie-en-ander-se-goed-spr-20-v23
CategoriesGebooie vandag, Leefwyse as Christen, Spreuke van Salomo
2 Replies to “(2016 09 18 2e) Die Here, ons, ons eie en ander se goed Spr 20 v23 ♪”
Anna Erasmus says:
Dit was lekker om na dit te sit en luister Dankie Johan ek gaan dit gereeld luister.
Goed om van jou te hoor, Anna. Mag alles vir jou en die kinders mooi loop. Groete.
Previous PostPrevious (2016 09 18 1e) Jy moet liefhê en leef as mens van die dag Rom 13 v8tot14 ♪
Next PostNext (2016 09 25 1e) Die groot Koning se Feesmaal Jes 25 v6tot9 ♪