Georgiese skrifte - Wikipedia
(Aangestuur vanaf Georgiese alfabet)
Die Georgiese skrifte is die drie skryfstelsels wat gebruik word om Georgies mee te skryf: Asomtawroeli, Noeschoeri en Mchedroeli. Hul letters stem ooreen en het dieselfde name en alfabetiese volgorde. Al drie alfabette is eenkasstelsels (hulle het nie aparte bo- en onderkasletters nie). Hoewel al drie nog gebruik word, word Mchedroeli aanvaar as die standaard vir Georgies en die ander Kartweliese tale.
Sedert 284 v.C.
Die moderne skrifte het 33 letters. Hulle het oorspronklik 38 gehad, maar vyf het in onbruik geraak.
2 Geskiedenis van die Georgiese skrifte
2.1 Asomtawroeli, die historiese skrif
2.2 Noeschoeri, die kerkskrif
2.3 Mchedroeli, die moderne skrif
Die drie Georgiese skrifte: Asomtawroeli, Noeschoeri en Mchedroeli.
Geskiedenis van die Georgiese skrifteWysig
Asomtawroeli, die historiese skrifWysig
Die woord vir Georgies (Kartuli) geskryf in die Georgiese alfabet
Georgiese padteken in Georgië
’n Moderne padaanwysingsbord in die Georgiese en Latynse skrif
Die antieke Asomtawroeli-alfabet in die Dawit Garejis-klooster in Oos-Georgië
Die Georgiese Koninkryk van Iberië is in die 330's n.C. tot die Christendom bekeer. Kenners glo die ou Georgiese alfabet, Asomtawroeli, wat op die Latynse alfabet geskoei is, was nodig om godsdienstige leesstof toegankliker vir die Georgiërs te maak. Dit het in die 4de of 5de eeu gebeur. Die oudste voorbeeld van dié alfabet is ’n inskripsie uit 430 n.C. in ’n kerk in Betlehem.
Asomtawroeli (ასომთავრული, "hoofletters") is afgelei van aso (ასო, "letter") en mtawari (მთავარი, "hoof"). Ondanks die Georgiese naam was dit ook ’n eenkasstelsel, nes die moderne Georgiese alfabet.
Dié alfabet word deesdae soms vir hoofstukname in boeke gebruik, of as hoofletters in ’n groter lettertipe saam met letters van een van die ander twee alfabette.
Noeschoeri, die kerkskrifWysig
Nnoeschoeri (ნუსხური "klein, onderkas") het in die 9de eeu vir die eerste keer sy verskyning gemaak. Dit is veral in die kerk gebruik.
Mchedroeli, die moderne skrifWysig
Die huidige alfabet, Mchedroeli (მხედრული, "militêr"), het in die 11de eeu sy verskyning gemaak. Dit is vir niekerklike doeleindes gebruik tot in die 18de eeu, toe dit die Choetsoeri-styl (wat die vorige twee alfabette gebruik het) vervang het.
Nes die ander twee alfabette het Mchedroeli nie aparte hoofletters nie. Sommige moderne skrywers het egter ’n soort tweekasstelsel geskep deur Asomtawroeli-letters as hoofletters te gebruik, soortgelyk aan die Choetsoeri-styl. Ander skep hoofletters deur sommige letters in ’n groter lettertipe te gebruik.
Die tabel hier onder bevat net die 33 letters in die moderne Mchedroeli-alfabet en nie dié wat in onbruik is nie. "Nasionaal" is die amptelike transliterasiestelsel van die Georgiese regering, terwyl "Laz" die amptelike stelsel in Noordoos-Turkye is vir die taal Laz.
ვ U+10D5 vin V v V v W w V v /v/
ჟ U+10DF žan Zh zh Ž ž Zj zj J j /ʒ/
უ U+10E3 un U u U u Oe oe U u /u/
შ U+10E8 šin Sh sh Š š Sj sj Ş ş /ʃ/
ჩ U+10E9 čin Ch ch Č' č' Tsj tsj Ç ç /tʃ/
ც U+10EA can Ts ts C' c' Ts ts Ts ts /ts/
წ U+10EC c'il Ts' ts' C c Ts' ts' Ts' ts' /tsʼ/
ჭ U+10ED č'ar Ch' ch' Č č Tsj' tsj' Ç' ç' /tʃʼ/
ხ U+10EE xan Kh kh X x Ch ch X x /x/
ჯ U+10EF ǰan J j J̌ ǰ Dj dj C c /dʒ/
↑ Encyclopaedia Britannica – Georgian language, Britannica.com, http://www.britannica.com/EBchecked/topic/230307/Georgian-language#ref=ref272737, besoek op 2009-04-22
Aronson, Howard I. (1990), Georgian: a reading grammar (tweede ed.), Columbus, OH: Slavica
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Georgiese skrifte.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Georgiese_skrifte&oldid=2152703"
Last edited on 18 Maart 2020, at 18:07