Anthony Buzzard - Gabriël Was nie ‘n Trinitariër nie | Global | 21st Century Reformation
Gabriël Was nie ‘n Trinitariër nie:
Die Bybelse Seun van God Herontdek
deur Anthony Buzzard
Bladsy | 1 | 2 | 3 |
Kerkgangers van alle agtergronde spreek soms hul kommer uit oor die onenigheid onder Christene. Die huidige Ekumeniese beweging poog om die hedendaagse verdeeldheid en spanning onder denominasies te neutraliseer deur leringe van die Christelike godsdiens te bevorder waarmee alle gelowiges saamstem. Die vraag is, Is so ‘n weergawe van geloof, naamlik, die mees fundamentele leerstellings wat almal mee saamstem, ‘n weerkaatsing van die “geloof wat eenmaal aan die heilges oorgelewer is” (Judas 3)*, wat Judas opgemerk het selfs in die eerste eeu verlore begin raak het?
As kerkgangers op soek is na ‘n gemeenskaplike ontmoetingspunt vir verskillende denominasies, waarom dink hulle nie ernstig na oor die bekende woorde wat Gabriël aan Maria oorgedra het nie? Wanneer engele praat is hulle kortliks en logies. Elke woord moet noukeurig ontleed word, en elke greintjie inligting daaruit getrek word. In antwoord op Maria se beswaar dat sy steeds ongetroud was, het Gabriël verklaar, “Die Heilige Gees sal oor jou kom, en krag van die Allerhoogste sal jou oorskadu. Daarom ook (Gr., dio kai) sal die Heilige wat gebore word, Seun van God genoem word.” (Lukas 1:35).
Ek stel voor dat hierdie Christologiese stelling deur die engel Gabriël as grondslag gebruik word om te bepaal wie Jesus is. Dit moet beskou word as ‘n wekroep tot eenheid, ‘n vergaderpunt vir verdeelde Christendom. Is hierdie nie ‘n uitstekende manier om Christene na hul eerste-eeuse herkoms te laat terugkeer nie?
Die boodskap is eenvoudig en duidelik. Die Seun van God in Gabriël se aankondiging is niemand anders nie as ‘n Goddelik-verwekte Seun van God, wat in aansyn gebring word – verwek word – as Seun in sy moeder se skoot. Enige ander aanspraakmakers op goddelike Seunskap en Messiasskap kan met sekerheid verwerp word. ‘n “Seun van God” wat die natuurlike seun van Josef was, kon nie, volgens Gabriël, die Messias gewees het nie. So iemand sou nie voldoen het aan die vereistes om ‘n Seun te wees op grond van ‘n unieke goddelike intreding van die biologiese ketting nie. Nog ‘n versuim om ‘n Seun van God te wees – volgens Gabriël se definisie – is ‘n seun wat ‘n voor-menslike bestaan gehad het. So ‘n seun sou beslis nie ooreengestem het met die Messias wat Gabriël aangekondig het nie, want sy bestaan was danksy ‘n geskiedkundige skeppingsdaad deur die Vader.
Gabriël se aankondiging behels nie ‘n Seun van God wat van een staat na ‘n ander oorgegaan het nie. Hy verklaar eerder die wonderdadige oorsprong en begin van die Messias. (vergelyk Matt. 1:18, 20: die geboorte [Grieks, genesis] van Jesus Christus, wat as die Seun van die Allerhoogste verwek is [Grieks, genesis].) Die onlangser begrip van die Inkarnasie van ‘n “ewige Seun” met ‘n voor-menslike bestaan kan nie versoen word met die beeld wat Gabriël skets nie. ‘n Persoon met ‘n voor-menslike bestaan wat besluit om ‘n mens te word, moet homself fisies verklein, of inkrimp, sodat hy die vorm van ‘n mense-embrio kan aanneem. Maar so iemand is dan nie verwek in die baarmoeder van ‘n vrou nie; hy gaan bloot deur die baarmoeder deurdat hy ‘n nuwe vorm van bestaan aanneem.
Verwekking is die stadium wanneer ‘n persoon in aansyn kom; ‘n persoon wat nie voorheen bestaan het nie! Dit is so ‘n persoon, een wat nie voor-menslik bestaan het nie, wat Gabriël in die heilige geskrifte bekendstel wat vandag tot ons beskikking is. Hierdie Seun van God, volgens die Skrif en nie latere kerk-tradisie nie, is die Seun van God wat ‘n geskiedenis in tyd het, nie in ewigheid nie.
Ná sy wonderlike belofte dat die Messias die saad van Eva sou wees (Gen. 3:15), asook ‘n profeet soos Moses wat in Israel sou opstaan (Deut. 18:15-19) en ‘n afstammeling in die geslagslyn van Dawid sou wees (2 Sam. 7:14), het God in ‘n wonderdadige geskiedkundige oomblik die geskiedenis van sy unieke Seun laat begin. Hierdie was ‘n Seun deur wie God uitdruklik nie in vervloë tye gepraat het nie (Heb. 1:1, 2). Inderdaad so, aangesien daardie beloofde Seun toe nog nie bestaan het nie!
Slegs ‘n paar bladsye verder voer Lukas die geslagslyn van Jesus, die Seun van God, terug tot by Adam wat ook Seun van God genoem word (Lukas 3:38). Die ooreenkoms is treffend en geweldig betekenisvol. Net soos God verorden het dat Adam uit die stof as Seun van God geskep word, het Hy ook mettertyd in die baarmoeder van ‘n vrou die een geskep wat wonderdadig as die Seun van God verwek is. Daar word afbreuk aan die duidelike bewyse gedoen as daar gemeen word dat die Seun van God nie sy oorsprong by Maria gehad het nie, maar as ewige Gees bestaan het. Die Seun word as’t ware verontmenslik en bloot uitgebeeld as ‘n hemelse besoeker wat as ‘n mens vermom was.
Lukas stel Jesus bekend as die Seun van God wie se verwantskap met God ooreenstem met dié van Adam (Lukas 3:38). Die noukeurige Bybelleser sal daaraan herinner word dat Israel, sowel as die Dawidiese konings, Seuns van God genoem word (Ex.4:22, Hos. 11:1; Ps. 2). Soos eertydse Israel, gaan ook Jesus, die Seun van God, deur die water wanneer hy sy geestelike loopbaan begin (Lukas 3:21; sien Exod. 14, 15). Anders as Israel wat in die woestyn gesondig het, het Jesus homself getrou bewys selfs onder versoeking (Exod. 14-17; 32-34; Num. 11).
Die verhaal verloor sy impak wanneer ‘n ander dimensie daarby gevoeg word, naamlik dat die Seun van God reeds ‘n voor-menslike bestaan gehad het as deel van ‘n ewige Drie-eenheid. Gabriël het die aard van Jesus se Seunskap noukeurig gedefinieer, en behalwe vir die bo-natuurlike verwekking in Maria sluit sy woorde enige ander oorsprong van sy bestaan uit.
Volgens Gabriël het Jesus, die Seun van God – die Bybelse Seun – sy oorsprong in Maria. Hy word wonderdadig verwek en gebore. In voor-menslike-bestaan-Christologie, die mees kardinale deel van die Drie-eenheidsleer, is die verwekking in Maria se baarmoeder nie die begin van die Seun se bestaan nie. Volgens Gabriël is dit. Gabriël en Lukas kon daarom hoegenaamd nie Trinitariërs gewees het nie.
Wat belangrik is, is nie eeue-lange komplekse wroegings met woorde nie, maar geloof in die engele-aankondiging: ‘Juis daarom (dio kai) – die skeppingswonder van God deur goddelike krag – sal die kind God se Seun genoem word.’ Om geen ander rede nie, slegs om dié rede. (Die afgewaterde weergawe in die NIV is opmerkingswaardig, “so sal die heilige wat gebore word die Seun van God genoem word.”)
Jesus, die Seun van God is “die Seun van die Allerhoogste” (Lukas 1:32; 8:28). Christene word ook hierdie titel, “seuns van die Allerhoogste” gegee (Lukas 6:35; sien Ps. 82:6). Jesus se koninklike Seunskap word na aanleiding van sy wonderdadige verwekking verkry, terwyl dié van Christene uit hul wedergeboorte spruit.
Sentraal tot ‘n nuwe Ekumeniese beweging word die eenvoudige waarheid omtrent die identiteit en aard van die Christelike geloof se hooffiguur ondersteun deur baie geleerdes wat besef – anders as die ná-Bybelse geloofsbelydenisse – dat nóg Lukas nóg Mattheus enigsins in ‘n ewige Seun van God met ‘n voor-menslike bestaan geglo het. Raymond Brown se meesterlike hantering van die geboorte-narratiewe in sy Birth of the Messiah maak die feit duidelik dat nie Mattheus of Lukas in die Inkarnasie van ‘n voor-menslike, pre-historiese Seun geglo het nie.