Dis interessant om op te merk dat daar 'n verhouding bestaan tussen die hoeveelheid besproeiingswater wat gebruik word en die opbrings per morg-duim; die kleiner besproeiings gee in hierdie opsig die hoogste opbringste.
Proewe het bewys dat skape vir 'n onbepaalde tyd aan die lewe gehou kan word op rantsoene van net soveel doringlose turksvy as wat hulle wil vreet, aangevul deur 3 onse lusernhooi per skaap per dag gedurende die somer, en 8 onse per dag gedurende die winter, terwyl 'n vermeerdering van die rantsoen tot 10 onse lusern per skaar die dier in gewig sal laat toeneem.
Waar die lusern slegs af en toe bewei word, word die stand die minste beskadig en die beste weiding verkry as die somergroei vir hierdie doel gebruik word. Dis skadeliker om lusern in die lente as in die herfs te laat bewei, terwyl herfsbeweiding weer meer skadelik is as somerbeweiding. Natuurlik moet die lusern nie bewei word wanneer die grond nat is nie, en as die gewas in die winter besproei word om weiding te verkry, kry die gras gewoonlik 'n kans om in te dring, en word die lewe van die gewas verkort.
Deur wisselweiding toe te pas. en drie of meer kampe te gebruik sal dit moontlik wees om die lusern in sommige kampe vir hooi te sny en dit op te berg ten einde die diere daarop te voer gedurende die winter, wanneer daar min of geen groen lusern is nie, en sodoende 'n eenvormige drakrag oor die hele jaar moontlik te maak.
Die drakrag van lusern wissel af na gelang van die opbrings en die weistelsel wat gevolg word, maar as wisselweiding toegepas word en die stand goed is, kan dit gemiddeld 40 skape per morg per seisoen dra, en selfs 60 per morg wanneer die groei van die gewas sy toppunt bereik het. Ook is aan die Grootfonteinse Landbouskool gevind dat dit moontlik is vir 'n morg ou lusernland om sowat 24 skape die hele jaar deur te dra as die skrapse weiding in die winter aangevul word met hooi wat gedurende die somer op 'n gedeelte van dieselfde land geoes is. As gevolg van die hoë drakrag van lusern en die hoë voedingswaarde daarvan word meer en meer aandag geskenk aan die gebruik van die gewas vir die produksie van vetlammers. Die waarde van lusern vir hierdie doel is nog nie definitief vasgestel nie, aangesien daar in alle gevalle nie volslae sukses in hierdie opsig behaal word nie. Gevalle is egter bekend waar dit moontlik is om lammers in 3½ tot.4 maande vir uitvoer gereed te maak. In ander gevalle is weer baie swvak resultate verkry.
Ten einde die moontlikhede van die gewas vir vetlamproduksie te ondersoek is 'n vetlamproef, met lusern as weiding al vir vyf jaar by die Grootfonteinse Landbouskool aan die gang, maar die resultate, wat tot hiertoe behaal is, is. baie ontmoedigend. Oor die algemeen is gevind dat die lammers gedurende die eerste twee maande goed groei, maar daarna is hul groei sodanig dat hulle nie binne 4½ maande vir slag geskik is nie. Ten einde die swak resultate te verklaar, is lammers, wat alleen op lusern gewei het, vergelyk met ander lammers wat gedeeltelik op gewone veld of somergraan gewei het; maar tot hiertoe het die resultate nog geen lig op die saak gewerp nie. Dis. nog nie vasgestel watter faktore verantwoordelik is vir die gedeeltelike sukses wat gedurende sommige jare, en die onbevredigende resultate wat in ander jare behaal is nie, maar die vraagstuk word nog verder ondersoek.
Dis gevind dat melkkoeie, wat net op lusern gewei het, soveel as vyf gallon melk gegee het, maar ongelukkig kan hierdie produksie nie voortduur nadat die sappige toppe van die lusern afgewei is nie. Die vraagstuk, hoe om 'n egalige melkvloei te verseker, wag nog steeds op 'n oplossing, en kragvoervoeding, wisselweiding om vinnige afwei te verseker, en die gebruik van die minder voedsame oorblyfsel deur ander vee, word ondersoek.
Hoewel die chemiese samestelling van lusernkuilvoer uitstekend mag blyk, moet dit nog deur die resultate van voedingsproewe gestaaf word. Voorlopige ondersoek by die Grootfonteinse Landbouskool toon aan dat lusernkuilvoer as die enigste voer nie heeltemal bevredigend is nie, en dat dit verbeter kan word deur 'n bietjie lusernhooi, 'n graangewas as weiding of 'n ander soort voer by te voeg.
In sommige streke is die grond- en klimaatstoestande meer geskik vir saadproduksie as in ander. Waar die boer dus in 'n geskikte streek saad wil produseer, sal een goeie besproeiing nadat die gewas afgesny is op diep grond voldoende wees. In die geval van ligter gronde mag rot nodig wees om aanvullende ligte besproeiings toe te dien wanneer die lusern in die blom is. As die gewas op 'n later stadium besproei word, ontstaan daar gewoonlik nuwe groei wat 'n nadelige uitwerking op die rypwording en kwaliteit van die saad het. Die saadopbrings van die eerste en laaste stand van die seisoen is gewoonlik swak, en onder die toestande by die Grootfonteinse Landbouskool is die derde stand die geskikste vir saadproduksie, met die oog op die saadopbrings sowel as die addisionele hooi-oeste wat verkry word. Die tyd wat dit neem vir die gewas om saad te skiet staan ongeveer gelyk aan die tyd wat dit neem om twee hooi-oeste te produseer.
Dit word aanbeveel dat geoes moet word wanneer ongeveer twee-derdes van die peule donkerbruin van kleur is. Die tweede aanwas word net soos 'n hooigewas geoes. Sorg moet egter gedra word om die lusern nie te veel of te rof te hanteer nie. Die lusern word nie altyd in 'n mied gepak nie, maar dit gee die gewas kans om goed uit te droog voor dit gedors word. Sorg moet egter gedra word dat verhitting nie in die hoop of mied plaasvind nie.
Die siektes van lusern in Suid-Afrika word oor die algemeen as van minder belang beskou, maar hulle kan die opbrings en die lewe van die gewas meer beïnvloed as wat die meeste mense dink. Blaarroes en blaarvlek is die twee belangrikste siektes, en die enigste praktiese manier om hulle te bestry, is om die gewas af te sny of te laat bewei voordat dit te veel van sy blare verloor het. Kroonvrot word taamlik dikwels in die Transvaal aangetref en om dit te bestry moet verbeterings in dreinering en bewerking aangebring word of, waar die besmetting baie erg is, moet die lusern omgeploeg en 'n wisselboustelsel gevolg word. Lusern word deur verskeie insekteplae aangeval. Die vernaamste daarvan is die; lusernrusper en bolwurm. Die natuur se bestrydingsmiddels in hierdie geval is die sprinkaanvoël en 'n spesifieke siekte van die rusper, wat verwelking genoem word. Die verspreiding van hierdie siekte kan aangehelp word deur die lusern te laat oorstroom of dit gereeld te besproei om sodoende, 'n vogtige atmosfeer in die gewas te bewerkstellig. Dis egter raadsaam om die gewas vroegtydig af te sny ten einde die verlies van blare te probeer voorkom en te verhoed dat die ruspers aanteel en later stande aanval.
Skrywers wil hul dank betuig aan almal wat hulle voorsien het van die informasie wat vir hierdie artikel nodig was. Hulle is ook dank verskuldig aan die beamptes van die Grootfonteinse Landbouskool vir die hulp wat bulle verleen het, en veral aan die Prinsipale van die ander vier Landbouskole vir informasie in verband met lusernbou in hul onderskeie streke.