PressReader - Volksblad: 2018-07-13 - Ge­skie­de­nis ‘moet bui­te skool­mu­re oor­ge­dra word’
Ge­skie­de­nis ‘moet bui­te skool­mu­re oor­ge­dra word’
Volksblad - 2018-07-13 - Vrystaat Kunstefees - C­har­né Kemp
Ge­skie­de­nis moet bui­te die skool­mu­re oor­ge­dra en ge­de­bat­teer word, meen twee van SuidA­fri­ka se voor­aan­staan­de ge­skied­skry­wers.
Dr. Dan S­leigh en prof. Her­mann Gi­li­o­mee, a­ka­de­mi­ci en be­kroon­de skry­wers wat aan die Hul­de aan Hel­de-ge­sprek­ses­sie op die Vry­staat Kuns­te­fees deel­ge­neem het, het Woens­dag­aand staan­de ap­plous ge­kry.
By­ko­men­de stoe­le is by die stamp­vol saal in die Na­si­o­na­le A­fri­kaan­se Let­ter­kun­di­ge Mu­seum in­ge­dra.
S­leigh en Gi­li­o­mee word al­bei van­jaar 80 jaar oud.
Be­ne­wens die ge­wig­ti­ge en be­kroon­de ro­mans, boe­ke en na­vor­sing wat hul­le neer­ge­pen het, is al­bei ook te sien in Die A­fri­ka­ners, ’n TV-reeks op kykNET oor die ge­skie­de­nis van die A­fri­ka­ner, waar­oor Gi­li­o­mee ook boe­ke ge­skryf het.
Gi­li­o­mee meen die re­ge­ring se voor­ne­me om die vak le­wens­o­ri­ën­te­ring met ge­skie­de­nis te ver­vang, is nie wens­lik nie.
“Ge­skie­de­nis moet eer­der as le­wen­di­ge de­bat bui­te die s­kool aan­ge­bied word, want daar is nie ’n ab­so­lu­te waar­heid nie.
“Ek is dank­baar dat die TV­reeks uit­ge­saai word om die ge­skie­de­nis te ver­tel. Meer sul­ke pro­gram­me moet ge­maak word.”
S­leigh meen ge­skie­de­nis is so­wel ’n we­ten­skap as ’n kuns. “Ek moes kuns in my ro­mans ge­bruik om die ge­skie­de­nis ver­beel­ding­ryk uit te beeld.”
S­leigh sê wan­neer hy ’n boek skryf, het hy reeds die na­vor­sing be­gryp.
“Ek skryf die boek uit my kop uit.”
Gi­li­o­mee sê Suid-A­fri­ka be­leef aan die ein­de van el­ke eeu ’n e­nor­me struk­tu­re­le kri­sis waar­van die toe­koms on­se­ker is.
“Teen 1795 was die Oos-In­die­se Kom­pan­jie ban­krot, on­der­wys nie­be­staan­de, amp­te­na­re het hul­self ver­ryk en boe­re was ge­belg oor die re­ge­ring se ge­brek aan be­sker­ming.
“Teen 1902 het die Ang­lo-Boe­re­oor­log die e­ko­no­mie by­na ge­kel­der.
“Tog kry men­se dit al­tyd reg om weer op te s­taan en nu­we uit­da­gings aan te pak.”
Dit is in­sig­ge­wend dat An­dries S­toc­ken­ström Piet Re­tief voor die Groot Trek ge­waar­sku het dat hul­le sou ont­aard in ’n yl ver­sprei­de be­vol­king wat van swart ar­beid af­hank­lik is, “wat van­dag dalk steeds die ge­val is”.
“Van­dag s­taan geen A­fri­ka­ner­lei­er uit nie; nie eens taal kan die groe­pe ver­e­nig nie.”
Hy vind dit be­treu­rens­waar­dig dat die re­ge­ring hom ook nie aan bruin men­se se be­hoef­tes steur nie.
Suid-A­fri­ka se jong­ste uit­da­ging is grond­ont­ei­e­ning son­der ver­goe­ding.
S­leigh en Gi­li­o­mee is ook in et­li­ke sa­ke as des­kun­di­ge ge­tui­es in grond­ei­se be­trek.
Daar­be­ne­wens is S­leigh be­trok­ke by ’n or­ga­ni­sa­sie wat ge­skied­kun­di­ge do­ku­men­te be­waar, ver­taal en na­vors so­dat fei­te be­waar en wan­voor­stel­lings ver­keerd be­wys word.
Van links is prof. An­dré Wes­sels, ge­spreks­lei­er, dr. Dan S­leigh en prof. Her­mann Gi­li­o­mee.