Afrikaners se toekoms lê in groter konsentrasieFlip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging. Foto: Reint Dykema Mense vra gereeld of Afrikaners nog ’n toekoms het. Die vraag moet eerder wees of die toekoms nog Afrikaners gaan hê. Kom ons begin by die geboorte van Afrikaners – een van die min volke waarvan die “geboortedatum” en -plek moontlik bekend is. Die historikus GD Scholtz het jare gelede aangevoer dat Afrikaners op 9 Februarie 1657 uit die vestiging van nege Vryburgergesinne aan die Liesbeekrivier ontstaan het. Dit maak ons seker die jongste volk ter wêreld. Teen 1700 was daar volgens Scholtz se skatting slegs sowat 1 600 Afrikaners en in 1800 nagenoeg 25 000 wat in die 20ste eeu algemeen as Afrikaners sou bekendraak. Daarna het die getalle skerp gestyg en met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog ’n eeu later was daar sowat 500 000. Hiervan het bykans 35 000 tydens die oorlog in konsentrasiekampe en op die slagveld omgekom, nagenoeg 15% van die twee Boererepublieke se bevolking. Die Afrikaner se aanwas is deur historici soos Scholtz op ’n sestienvoudige vermeerdering in die 18de eeu beraam, ’n twintigvoudige groei in die 19de eeu en ’n sesvoudige vermeerdering in die 20ste eeu. Dit het Afrikanergetalle tot sowat 3 miljoen laat styg. Die historiese definisie van wit Afrikaanssprekendes word hier vir Afrikaners gebruik, aangesien dit die enigste sensusdata wat beskikbaar is. Afrikaners groei steeds teen sowat 0,7%. Sedert die vroeë tagtigerjare het geboortebeperking, die vrou se grootskaalse toetrede tot die arbeidsmark en groter welvaart tot kleiner gesinne gelei. Politieke onbestendigheid het ook ’n invloed hierop gehad. ’n Verskuiwing in waardes, verstedeliking en hoë koste van kinders grootmaak het ’n demper op geboortes geplaas. In kort, die stadiger groei in Afrikanergetalle is die gevolg van groter huise en kleiner huisgesinne! Die Afrikaner se geboortekoers staan op gemiddeld sowat 1,7 kinders per vrou. Dit is minder as die vervangingskoers van 2,1 kinders per vrou. Statistieke dui egter op ŉ onverwagse toename in geboortes oor die afgelope paar jaar. Afrikaners is net meer as 5% van die bevolking, terwyl wit mense tans 8% van die totale bevolking uitmaak. Afrikanergetalle neem egter nie so drasties af soos doemprofete beweer nie. Daar word bereken dat Afrikaners van die huidige 2,7 miljoen tot 3,2 miljoen teen 2030 kan groei, in ŉ positiewe maar moontlike projeksie. Die werklike uitdaging is dat Afrikaners as ’n persentasie van die bevolkingsgetalle in baie dele van die land afneem en dat dit politieke, ekonomiese en kulturele gevolge het. Minderheidstatus beteken dat meerderheidsgroepe oral beheer uitoefen, wat die grondwetlike regte en gelyke vryhede van Afrikaners as kleiner kultuurgemeenskap ernstig aan bande lê. Minderheidsregte is immers ’n voorwaarde vir die gelyke uitoefening van individuele regte. Afrikaners se groot uitdaging is nie klein getalle nie, maar dun verspreiding. Ons is meer Afrikaners as die onderskeie bevolkings van Namibië, Lesotho, Macedonië, Slowenië, Letland, Botswana, Gambië, Gaboen, Estland, Swaziland, Mauritius, Ciprus en Luxemburg, asook nog ’n menigte ander volke. Maar ons woon nie gekonsentreerd soos al hierdie volke nie, en is gevolglik ’n taamlik kwesbare minderheid tussen ’n groter meerderheid. Hierdie dun landwye verspreiding spruit uit Afrikaners se geskiedenis as boere en landbouers, wat eers werklik ná die Tweede Wêreldoorlog verstedelik het. Die te groot getal dorpe in die land het waarskynlik ontstaan vanweë die eertydse ossewavervoerstelsel wat tot dorpe sowat 40 km vanaf mekaar gelei het, asook die latere myndorpe wat landwyd verrys het maar waarvan baie nou uitgemyn is. Afrikaners se arbeidskultuur en afhanklikheid van swart arbeid het veroorsaak dat ons mettertyd orals ’n minderheidsgroep geword het. Dekades van ekonomiese groei het swart werkers terselfdertyd laat verstedelik omdat hulle werk in sowel dorpe en stede as op plase gekry het. Teen die tagtigerjare het hierdie arbeidsbedeling groot politieke gevolge begin kry. Swart mense wat hulleself permanent in stede en dorpe bevind het, het op politieke regte aangedring. Die onderliggende dryfkrag agter die groot politieke omwenteling van die negentigerjare was die ongelyke getallesamestelling van wit en swart mense, wat die wit minderheidsbeheer onvolhoubaar gemaak het. Dit het egter nie net op nasionale vlak tot meerderheidsregering gelei nie; op munisipale vlak het dit in praktyk beteken dat die histories swart township politieke beheer oor die voormalige wit dorp oorgeneem het. Hierdie skielike magsverskuiwing is vererger omdat meerderheidsregering nie vir minderheidsbeskerming verruil is soos in federale stelsels die geval is nie. Die grondwetlike ruimtes vir minderheidsregte maak nie voorsiening vir gepaardgaande minderheidsmagte nie. Die gevolg is dat ’n politieke party slegs 51% van stemme benodig om 100% van die politieke mag te verkry, selfs oor die grondliggende sake van ander kultuurgemeenskappe. Afrikaners het geleer wat minderhede in ander wêrelddele lank reeds weet: Kulturele minderhede moet veg vir dit wat meerderhede as vanselfsprekend aanvaar. Die bevolkingswerklikhede van Suid-Afrika het tot ’n demografiese demokrasie gelei waar verkiesings grootliks in ’n rassesensus ontaard het. Soos die gebruik in ander soortgelyke lande stem kiesers hier ook meer vir identiteit as beleid. Die getalleverhoudings skep die gaping vir die ANC se rasseformule van 80/9/9/2, waar alles die bevolkingsamestelling moet weerspieël in ’n soort demografiese diktatorskap. Die korrupte Zuma-regering verloor tans beduidende steun en opposisiepartye kon grootliks weens ’n wegblystem van ANC-kiesers beheer van verskeie metropole oorneem. Maar ’n opposisieparty wat die steun van die meerderheid swart kiesers moet kry om die ANC te verslaan, sal egter sy beleid vir hierdie kiesers moet aanpas en Afrikanerbelange verwaarloos. Die migrasie van groot getalle meestal arm swart mense na dorpe en stede het oor die afgelope dekade tot ’n grootskaalse omwenteling in die land gelei. Plattelandse dorpe is veral hierdeur geraak en die dienste en infrastruktuur is in die meeste gevalle oorlaai. Die ANC-beheerde stadsrade slaag nie daarin om doeltreffende dienste te lewer nie en swak munisipale bestuur het in die meeste dorpe die ekonomie afgetakel. In die proses het die belastingbasis gekrimp in ’n tyd wat die belastingontvangers skerp toegeneem het. Terselfdertyd het die mislukking van ander regeringsdienste soos die swart openbare onderwys, asook beleidsrigtings soos die welsynstelsel en rasgedrewe werksbeleid, tot groot ekonomiese ongelykhede, armoede en werkloosheid in die swart gemeenskap gelei. Die ontevredenheid wat hieruit voortspruit het stelselmatig politieke gevolge soos toenemende protesoptogte, wat die stabiliteit van talle dorpe ondermyn. Dit het bygedra tot ’n groeiende migrasie van beter geskoolde wit mense na stede en streeksentra. Al hierdie faktore bring die volhoubaarheid van die meeste plattelandse dorpe buite die Wes-Kaap in gedrang. Hierdie migrasie van wit mense gaan hoogs waarskynlik versnel vanweë sowel die drukkragte van vinniger verval in talle dorpe, as die trekkrag van beter dienste in groter dorpe en stede. Aan die ander kant is baie wit mense in hierdie dorpe vasgevang omdat daar nie meer ’n huismark is nie en mense nou ’n huis besit wat hulle vir aftreedoeleindes gekoop het. Terselfdertyd lei die haglike ekonomiese toestande en die ANC se historiese projek om die land voor 1994 “onregeerbaar” te maak tot ’n voortsetting van protespolitiek namate onhaalbare politieke beloftes tot teleurgestelde verwagtinge lei. Daarby werk demografiese faktore mee aan die vernietigende geweldmisdaadplaag. Die ANC en EFF se “sondebokpolitiek” is ook besig om ’n plofbare rassekleur aan die verdelingslyne in die land te gee. Afrikaners se yl verspreiding as minderheidsgroep in die land lei tot dieselfde probleme regoor die land. Dit behels onder meer politieke onmag, swak regering, geweldmisdaad, rassewetgewing, uitsluiting, verarming, verswakkende infrastruktuur, die oorname van talle historiese Afrikaanse instellings soos skole en universiteite, gebrek aan toegang tot owerhede, asook min waarde vir hardverdiende belastinggeld. Die nadelige gevolge van yl verspreiding lei natuurlik tot migrasie na groter konsentrasies met meer volhoubare Afrikaanse skole en ander instellings. Afrikaners trek al meer na stede, streeksdorpe en die Kaap vanweë beter werkgeleenthede, dienste en Afrikaanse “tuisvoelruimtes”. Daarmee saam konsentreer Afrikaners al meer in sterk selfhelporganisasies soos die Solidariteit Beweging se onderskeie instellings, soos AfriForum. Groter organisasies bring beter ekonomie van skaal mee en die gesamentlike energie van groter getalle maak dit moontlik om gemeenskapsdienste soos veiligheid, opleiding en maatskaplike hulp aan Afrikaners te bied. In praktyk is die Solidariteit Beweging se grootste uitdaging tans om “staatsdienste” sonder staatsinkomste te voorsien. Dit kan egter slegs standhoudend gedoen word indien daar ’n meer doelgerigte konsentrasiestrategie is. Dit is onmoontlik om doeltreffende en omvattende dienste regoor die land aan ’n wyd verspreide minderheid te lewer, wat strek vanaf veiligheid tot onderwys en maatskaplike hulp. Daarom is grondliggende nuwe denke en vindingryke oorspronklike planne nou noodsaaklik. Die doel van ’n aktiewe konsentrasiestrategie is om te verseker dat daar plekke is waar Afrikaners ’n meerderheid van die bevolking vorm. Dit kan wees in dele van stede en streeksdorpe, en die uitbouing van nuwe dorpe soos Orania in die laagbevolkte weste van die land waar ŉ meerderheid verkry kan word. Só ’n konsentrasiestrategie is wettig en het niemand se toestemming nodig nie. Dit gebeur tans natuurlik en sal meewerk om ’n toekoms te skep waarin Afrikaners ook blywend vry, veilig en voorspoedig in Afrika sal kan leef. Deur getalle te konsentreer sal die natuurlike omstandighede geskep word waarin Afrikanergetalle en -belange gehandhaaf kan word en nie verder afneem vanweë emigrasie, inlywing of geweldmisdaad nie. Bevolkingsbronne: 2011 Sensusdata, 2017 Stats SA Bevolkingskatting.