Botswana-vervolgingsaak: Uitspraak voorbehouAdv. Gerrie Nel, hoof van AfriForum se privaatvervolgingseenheid. (Foto: Megan Swart/Maroela Media) Waarnemende adjunk‑regter‑president TJ Raulinga het Maandag uitspraak voorbehou in die Suid-Afrikaanse regering se aansoek om herroeping van die beslissing wat die regering noop om wedersydse regshulp aan die Botswana-regering te verskaf. Uitspraak is tot 6 Junie voorbehou ten einde die partye die geleentheid te gee om samesprekings te hou oor die Suid-Afrikaanse regering se versuim om hierdie regshulp aan Botswana te verskaf. Adv. Gerrie Nel, hoof van AfriForum se privaatvervolgingseenheid, het in die hooggeregshof in Pretoria geargumenteer dat die herroepingsaansoek wat die departement van justisie en korrektiewe dienste, asook die nasionale direkteur van openbare vervolging (NDOV) gebring het, bloot ’n verdere poging van die Suid-Afrikaanse regering is om te versuim om gehoor te gee aan die Botswana-regering se aansoek om wedersydse regshulp in ’n hoëprofiel-strafsaak in dié land. Nel en adv. Phyllis Vorster, ook van AfriForum se privaatvervolgingseenheid, is in Junie 2020 amptelik deur die regering van Botswana aangestel om hul te verteenwoordig in ’n hoëprofiel‑geldwassery- en bedrogsaak waarby die sakevrou Bridgette Motsepe-Radebe, president Cyril Ramaphosa se skoonsuster, geïmpliseer word. Die Suid-Afrikaanse regering se herroepingsaansoek beoog om regter Hennie de Vos se toestaan van AfriForum se mandamus‑aansoek om te keer. Dié onbestrede mandamus‑aansoek is op 7 Julie 2021 (met koste) toegestaan en bepaal dat die departement en die NDOV verplig is om gehoor te gee aan die regering van Botswana se aansoek om wedersydse regshulp. Die departement en NDOV het in Julie 2021 versuim om die privaatvervolgingseenheid se mandamus‑aansoek teen te staan. Nel het verder geargumenteer dat dié partye geen verduideliking verskaf het oor waarom hulle versuim het om hierdie mandamus‑aansoek teen te staan nie. Bridgette Motsepe-Radebe. (Foto: GCIS) “Ons verwelkom die feit dat die hof die geleentheid gegun het dat die Suid-Afrikaanse regering bloot die versoekte inligting kan verskaf. Vanuit hierdie verrigtinge het dit duidelik geword dat die Suid-Afrikaanse regering versuim het om enige stappe te doen om die mandamus‑aansoek in 2021 teen te staan,” het Natasha Venter, adviseur by AfriForum se privaatvervolgingseenheid, gesê. “Dié versuim dui daarop dat die Suid-Afrikaanse regering, ten spyte van pogings om die regering van Botswana te paai, geen voorneme gehad het om die wedersydse regshulp te verskaf nie. Dit is waarom ons in die eerste plek genoop was om die mandamus‑aansoek te bring – om hulle te dwing om juis hierdie hulp te verskaf sodat die strafsaak in Botswana kan voortgaan.” Volgens Venter is die vraag steeds waarom die Suid-Afrikaanse regering hierdie herroepingsaansoek gebring het indien hulle argumenteer dat hulle graag die regshulp aan die regering van Botswana wil verskaf. “Die enigste afleiding wat gemaak kan word, is dat die Suid-Afrikaanse regering nié hierdie regshulp wil verskaf nie, omdat hulle sekere hooggeplaaste, politieke figure wil beskerm teen moontlike vervolging in Botswana.” Die departement van openbare vervolging in Botswana ondersoek bewerings van bedrog en geldwassery teen Ian Khama, voormalige president van Botswana, en Motsepe-Radebe, vrou van Jeff Radebe. Motsepe-Radebe is geïdentifiseer as ’n medeondertekenaar van twee bankrekeninge, ’n Absa- en ŉ Nedbank-rekening, wat meer as R150 miljard beloop het. Dié geld is na bewering van die Botswana-regering gesteel om ’n “staatsgreep” voor die nasionale verkiesing in daardie land te finansier. Die saak is virtueel aangehoor.