Sarah se storie | Boendoe se blog argief
Sarah se storie
13 Julie 2009
Omtrent 70 jaar gelede was dit blykbaar…ek weet nie…toegelaat…dat wees Kleurlingkinders van die Kaap na Transvaal 'ingevoer' kon word. Die mense wat hulle 'aangeneem' het, moes 'n halfkroon elke maand vir hulle spaar, en ook kos, klere en huisvesting voorsien. Sodra die kinders 18 jaar was, kon hulle dan hul eie rigting inslaan.
My ma se tannie, *Tant Lettie, het 'n meisie, Alice, laat kom. Alice het verskeie jare by die gesin gebly. Op 'n stadium het sy 'n verhouding met 'n swart man gehad, en een aand het hulle weggeloop. Tant Lettie het dinge egter nie so aanvaar nie, en het Alice gaan soek, gevind en teruggebring. Alice was swanger. 'n Dogtertjie is 'n paar maande later gebore, maar Alice is dood tydens die geboorte.
Tant Lettie het van haar plaasvolk 'n vrou laat kom om die baba te voed. Die dogtertjie is *Sarah genoem. Sarah en haar 'wet nurse' het in die kombuis gebly. Toe Sarah kon begin loop, het sy haar eie kamer in die huis gekry. Die versorgster is terug na haar mense toe.
Sarah en Tant Lettie se dogtertjie, *Alet het saam grootgeword en was groot maats. Alhoewel Sarah nooit skool toe is nie, was sy verder soos een van die gesin se kinders behandel. Sy het Tant Lettie "Non Lettie" genoem, en haar man "Baas". Verder het sy almal op die naam genoem. Sy het nie saam met die gesin geëet nie, maar ook nie met die bediendes gemeng nie. 'n Deurmekaar storie om te verduidelik. Soms deel van die gesin, soms nie. Niemand sou dit egter waag om haar teë te gaan nie. Op daardie plaas was Sarah se woord wet.
Soos die jare verby gegaan het, het Sarah deel van die familie geword. As ooms en tannies, neefs en niggies, kom kuier het, het Sarah saam met almal gekuier. As klein dogtertjie was dit vir my 'n eienaardigheid: die swart vrou wat soos 'n witmens Afrikaans gepraat het en in die huis gebly het. Ek het gehoor hoe kwaai sy met die bediendes was. As ek my oë toegemaak het, kon ek sweer dit was Tant Lettie wat gepraat het. Dit was in die tagtigerjare toe ek Sarah vir die laaste keer gesien het. Ek kan nie meer onthou hoe sy gelyk het nie, maar haar energie sal my altyd bybly. Tant Lettie was toe al oud, en Sarah was die een wat haar versorg het en die sweep in die huis geklap het.
Onlangs praat ek en my ma (weer) oor die familie. Sy vertel dat Sarah een dag, omtrent 10 jaar gelede, in die dorp verby die NG Kerk geloop het. Die deure het oop gestaan. Sy het ingestap en die predikant binne gekry. Sy het hom vertel van haar groot behoefte om ook aan 'n kerk te behoort. Die dominee het haar laat katkiseer, en Sarah is voorgestel en aangeneem. Kyk my ma met 'n ver-af uitdrukking in haar oë. "Ek weet ook nie hoe hulle nooit kon besef dat Sarah ook wou kerk toe gaan nie."
Ek weet nie of Sarah 'n salaris gekry het nie, maar dat sy geld gehad het, is 'n bekende feit. Sy kon koop wat haar hart begeer. Sy het ook nooit 'n kêrel of man gehad nie. Sy was iets soos 'n 'glorified aunt'. Die huishouding het sý waargeneem. Die bestellings vir die plaas het sý gedoen. Almal op die dorp het haar geken. Sy was 'n bekende, en skynbaar geliefde, persoonlikheid.
Ek het nog altyd 'n heimlik gedink om eendag weer vir die familie te gaan kuier en met Sarah te praat. Haar te vra oor haar lewe. Of sy 'n gemis ervaar het. Of sy ooit uitgebuit gevoel het. Of sy regtig gelukkig is met hoe haar lewe uitgedraai het. Ek het nooit nie, en nou is dit te laat. Sarah is 'n paar dae gelede oorlede, rustig in haar slaap. Sy was 68 jaar oud. Nou kan ek net wonder. Maar ek hoop sy word uit haar NG Kerk begrawe.