‘Openbare gesondheid in gevaar weens nasionalisering’Minister Aaron Motsoaledi. Foto: GCIS/Flickr Die sakeregtewaghond AfriSake sê openbare gesondheid word in gevaar gestel met die toenemende nasionalisering van die gesondheidsorgbedryf. Dit kom nadat Aaron Motsoaledi, minister van gesondheid, onlangs die wetsontwerp op nasionale gesondheidsversekering (NGV) en die Wysigingswetsontwerp op Mediese Skemas vrygestel het. Piet le Roux, hoof uitvoerende beampte van AfriSake, sê die NGV sal nie lede hê nie, maar eerder slagoffers. “Met Motsoaledi se verbintenis tot ŉ nasionale gesondheidsversekeringskema skakel hy die gesondheidsorgbedryf om in ŉ staatsbeheerde onderneming, en mediese versekering in belasting,” sê Le Roux. “Dit stuur af op ŉ ramp. Motsoaledi laat slegs nominale ruimte vir die private sektor – in wese nasionaliseer hy die gesondheidsorgbedryf. Die gevolg sal dieselfde wees as met alle ander nasionaliserings: verlaging van gehalte, rantsoenering van dienste, korrupsie en burokratisering.” Volgens hom onthul die NGV-wetsontwerp die struktuur van die befondsing van die NGV. Le Roux meen dit is ŉ stelsel met ŉ enkele betaler waarin die regering goedgekeurde private en openbare gesondheidsdiensverskaffers terugbetaal vir dienste wat aan NGV-lede gelewer is. Bydraes tot die NGV-fonds sal glo ook verpligtend wees. “AfriSake is bekommerd dat die gedwonge betaling van alle gesondheidsorgfondse in een reuse-, burokratiese, staatsbeheerde stelsel net nog ŉ belasting gaan wees in ŉ land wat reeds onder korrupsie en staatskaping ly,” sê hy. “Minister Motsoaledi hou aan om die goeie bedoelings met hierdie enorme en allesomvattende ingryping in die gesondheidsorgbedryf te beklemtoon – dit sal glo ‘goeie gehalte gesondheidsorg’ vir almal in Suid-Afrika verseker – maar hy beantwoord nie een van die moeiliker vrae oor die NGV nie. Die moeiliker vrae sluit in die enorme finansieringskoste van die NGV en die nadelige impak wat dit waarskynlik op die marklewering van mediese dienste sal hê.” Le Roux sê die geprojekteerde befondsingskoste vir die 2026-boekjaar is ongeveer R256 miljard (bereken teen 2010-pryse); dit is ongeveer 6,2% van die geprojekteerde Bruto Binnelandse Produk (BBP) vir die 2026-boekjaar. “Die 2010-projeksies was egter gebaseer op ŉ ekonomiese groeikoers van minstens 3,5% per jaar, wat tans onbereikbaar lyk. Daarom sal die werklike befondsingskoste waarskynlik die projeksie van 6,2% BBP in die 2026-boekjaar ver oorskry. As gevolg van Suid-Afrika se byna stagnante ekonomiese groei en laer belastinginkomste is die NGV nou selfs minder bekostigbaar as voorheen. “As ons groepe soos die Suid-Afrikaanse Privaatpraktisynsforum se skattings van die koste om die NGV te befonds in ag neem, kan dié koste nader aan 12,5% van die BBP wees, wat naby aan die helfte van die regering se nasionale begroting is – iets wat Suid-Afrika eenvoudig nie kan bekostig nie.” Argieffoto (Foto; DarkoStojanovic, Pixabay) Hy sê die minister sê konstant dat rykes die armes moet subsidieer, en dat die gesonde die siekes moet subsidieer, en stedelinge die platteland, en hy steur hom glad nie aan die moontlike markverwringing en ontmoediging van so ŉ stelsel nie. Volgens Le Roux beteken dit dat die “klein en reeds oorbelaste poel belastingbetalers” ten volle verantwoordelik sal wees vir die finansiering van die NGV. “Die minister bly wegskram van ŉ ware debat oor die NGV deur byvoorbeeld kritiek op die disfunksionele openbare gesondheidsorgstelsel te misken. Hy weier om ag te slaan op versoeke dat die openbare gesondheidsorgstelsel eers dramaties verbeter moet word voordat die NGV geïmplementeer word. Die openbare gesondheidsorgstelsel is chaoties as gevolg van rompslomp en onbevoegdheid wat onlangs daartoe gelei het dat mediese poste vakant bly terwyl pas-afgestudeerde dokters wag om geplaas te word. Die Gautengse departement van gesondheid se hantering van die Life Esidimeni-tragedie wek ook ernstige kommer oor die wysheid daarvan om gesondheidsorg in ŉ reuse-, duur staatsburokrasie te sentraliseer,” sê Le Roux. Le Roux sê dit is duidelik dat die minister “die hele gesondheidsorgsektor wil verander in ŉ reusestaatsbeheerde onderneming”.