NP van Wyk Louw Toekenning vir die bevordering van Afrikaanse taal en kultuur: Jaap Steyn - FAK
Jacob Cornelius (Jaap) Steyn is op 31 Julie 1938 gebore op die plaas Mara, Fouriesburg. Hy het daar en op die plaas Omdraai-Noord, distrik Petrus Steyn, grootgeword en was tot standerd 5 (graad 7) by ’n plaasskool op Omdraai-Suid.
Hy matrikuleer aan die JA Malherbe-hoërskool, Petrus Steyn. Daarna is hy na die Universiteit van die Oranje-Vrystaat, waar hy die BA-graad behaal met onderskeidings in die hoofvakke Afrikaans en Nederlands en Duits. Sy BA Honneurs en MA in Afrikaans en Nederlands (albei met lof) verwerf hy deur deeltydse studie aan die UOVS terwyl hy van 1959 tot 1964 in diens van Die Volksblad was.
Van September 1964 tot Desember 1967 studeer hy aan die Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam en slaag in 1966 cum laude die doktoraal-eksamen in algemene taalwetenskap, met Nederlandse en Sesotho-taalkunde as byvakke. Die doktorsgraad in algemene taalwetenskap verwerf hy in 1969 aan die Universiteit van Port Elizabeth.
Steyn se digbundel Die grammatika van liefhê verskyn in 1975 by Tafelberg uitgewers en word bekroon met die Eugène Marais-prys van die Suid-Afrikaanse Akademie en die Ingrid Jonkerprys.
In die volgende jare laat hy talle prosawerke die lig sien. ’n Werk wat baie publisiteit geniet het, is die taalpolitieke boek Tuiste in eie taal (1980). Die boek is bekroon met die Recht Malan- en die Louis Luyt-prys.
Trouwe Afrikaners. Aspekte van Afrikanernasionalisme en Suid-Afrikaanse taalpolitiek (1987) is ’n taalhistoriese werk wat in 1988 bekroon is met die CJ Langenhoven-prys vir taalkunde.
In 1993 word Steyn genader om ’n biografie van NP van Wyk Louw te skryf. Van Wyk Louw – ’n lewensverhaal is bekroon met die Suid-Afrikaanse Akademie se Stalsprys vir geskiedwetenskappe, en die Recht Malan- en Insigpryse van onderskeidelik die Nasionale Boekhandel en die tydskrif Insig.
In 2000 ken die Suid-Afrikaanse Akademie die NP van Wyk Louw-medalje aan Steyn toe vir buitengewone prestasie van volgehoue aard op die gebied van die geesteswetenskappe.
In 2011 begin Jaap Steyn om die ontstaansgeskiedenis van Afrikaans sedert die einde van die negentiende eeu te skryf. Dit verskyn in 2014 by Kraal-uitgewers onder die titel ‘Ons gaan ’n taal maak’. Afrikaans sedert die Patriot-jare. Met die nodige peïteit aan ons voormense beklemtoon Steyn die onbaatsugtige rol van Jan en Alleman wat so energiek saamgewerk het aan hierdie ideaal, nie tyd en moeite ontsien het nie, en soms beduidende uitgawes aangegaan het om hulle droom oor Afrikaans waar te maak. Hulle het die “elektrisiteit” van Afrikaans ervaar, soos Steyn dit noem.
Jaap Steyn word vanaand gehuldig vir sy volgehoue en indringende werk oor Afrikaans wat nog lank bewaar sal word en stof tot nadenke sal wees vir die volgende geslagte.
Hy is die voorbeeld van die beiteltjie in NP van Wyk Louw se gedig waar ’n klein-klein beiteltjie, blink en geslyp, eers ’n klippie, dan ’n rots en dan die planeet kloof sodat hy op die dag sien hoe die nag daar anderkant oopgaan met ’n bars wat van sy beitel af dwarsdeur die sterre loop.