Korona in die klaskamer - Diskoers
Soos die lockdown stadig maar seker begin wegkwyn, en Suid-Afrikaanse strate begin volloop, staan die individu dalk en evalueer sy of haar twee maande by die huis. Baie is dalk maar effens verleë: Die skilderdoek in die hoek nog leeg, die boekmerk nog net so kwart pad deur die roman, en die WiFi al twee keer weens Netflix uitgeput. Baie staan maar moeilik op, noudat die wekkers weer sesuur afgaan. Amper soos die laat-Desember tyd wanneer ons maar ons Nuwejaarsvoorneme herwin, om weer te probeer.
Terwyl ons bietjie tyd spandeer op introspeksie (die gunsteling tydverdryf van middelklas Afrikaners), is daar 'n gevaar dat ons vir te lank te naby sal kyk, terwyl daar groter uitdagings, groter paradigma skuiwe in net bietjie wyer 'n kring lê. Een van die belangrikstes hiervan is wat besig is om post-lockdown met ons skole te gebeur.
Amper 13 miljoen leerders vind hulle elke jaar in Suid-Afrikaanse skoolbanke. Van die 1.2 miljoen wat Graad 1 betree, sal 36% hulle skoolloopbaan in twaalf jaar voltooi. Net 13% sal matriek slaag met universiteitsvrystelling. Hierdie statistiek maak seer. Daar word oor en oor aan ons voorgehou, met Mandela aanhalings en Staatsredes, dat onderrig die sleutel is tot Suid Afrika se sukses. Elke jaar word die grootste gedeelte van die Nasionale Begroting opsy gesit daarvoor. Die haglike stand van die land se skole spreek tot een van die grootste mislukkings van die demokratiese bestel, en moontlik tot belangrikste probleem wat Suid-Afrika in die gesig staar.
Covid-19 het natuurlik nie simpatie betoon vir ons wankelrige onderwysstelsel nie. Met die verklaring van die ramptoestand is ons kosbare dertien miljoen huis toe gestuur, sonder duidelikheid oor of die skooljaar voltooi gaan word. Nou, meer as twee maande later, begin hulle stadig maar seker terugkeer. Matrieks en Graad 7's eerste, met datums wat reggemaak word vir ander grade.
Dit is soms moeilik perspektief te kry van die groter probleem wanneer jou kind of broer of suster in 'n voormalige model C-skool aanlyn kan klasloop en met die terugkomslag 'n spesiaal gedrukte skoolwapenmasker kry. Dit is ongelukkig nie die omstandighede waarin meeste Suid-Afrikaanse skoolleerders hulleself vind nie. Oorgelewer aan onderbefondsde skole en ongemotiveerde, onderwysers, kon die deursnee leerder nie hulle skoolloopbaan by die huis voortsit nie. In meer stabiele tye moet hulle regkom met een handboek wat tussen drie kinders gedeel word. Hoe nou, wanneer die klein bietjie struktuur wat hulle reeds gehad het aangaande akademie ook weggevat word? Om nie eers te praat van die sielkundige effek op 'n jong kind wat vir meer as 'n maand tot 'n een-kamer huis beperk is nie. Daar is 'n groot nood vir leerders om terug te keer na ten minste 'n semi-normale studie-omgewing.
Terselfdertyd hang die gevaar van Covid-19 steeds oor terugkerende leerders se koppe. 'n Massa kinders op een plek op dieselfde tyd bly 'n groot infeksie risiko. Dis waar dat die gevaar wat Covid vir kinders inhou wel kleiner is as vir volwassenes, maar dit bly 'n faktor wat oorweeg behoort te word, in 'n bestel waar die belang van kinders sentraal is. Veral ook wanneer kinders na skool huis toe gaan na eenkamer informele behuising waar hulle saam met hele families (insluitend kwesbare oumas en oupas) bly.
Die ongemaklike realiteit is dat namate skole weer begin volloop, Korona gevalle onder kinders en onderwysers gaan toeneem. Ons kan dit beperk met maskers en sosiale afstandsreëls, maar die stygende getalle is die prys wat betaal gaan word vir die hervat van die kurrikulum. Talle skole het reeds gevalle onder beide leerders en onderwysers.
Baie wonder of die heropening wel die regte besluit is. Prof. Jonathan Jansen het byvoorbeeld voorgestel dat die skooljaar heeltemal van kant gemaak word, en dat skoolleerders almal deurgesit moet word na die volgende graad. Die Departement van Onderwys, in reaksie daarop, het duidelik gemaak dat hulle dit nie eers oorweeg om sulke stappe te neem nie, en volgehou dat die skooljaar voltooi moet word.
Die opweging van hierdie twee gevare – Covid teenoor 'n sukkelende onderrigstelsel verder vertraag – is 'n moeilike maar kritiese een. Dit kyk verder as die bedreiging van korona kry en verder as die lading wat lockdown op ons salarisse sit. Dit gaan selfs verder as die kommerwekkende ekonomiese gevolge van die pandemie, want dit kyk na die wat die ekonomie gaan dra oor twintig, dertig, veertig jaar van nou.
Die lockdown het ons in baie terreine gedwing om nuut te dink en aan te pas. Werknemers wat gedwing is om van die huis af te werk besef hoe effektief 'n huiskantoor kan wees. Plaaslike besighede is gewys hoe afhanklik hulle is van hulle gemeenskappe. Die twintig-twintig visie is op Suid-Afrikaners afgedwing. Dit is dan nou krities om nie net ons onmiddellike omgewings en probleme raak te sien nie, maar ook verder te kyk, na die probleme wat dreig om aan te hou opbou, aan te hou vererger.
Skole is kardinaal, en die balans wat behou moet word, is van die belangrikste uitdagings wat 'n post-lockdown Suid-Afrika in die gesig staar. Ons twintig-twintig visie moet toekoms toe kyk.