Skuldgevoel in (en na) die tyd van korona - Diskoers
Ek is oortuig dat ons 'n nuwe era binnegaan. Kom ons noem dit sommer die tyd 'Na Korona' – of N.K. vir kort.
Die tydperk wat korona voorafgegaan het, was natuurlik nie watwonders nie. Dit is tog vreemd om te dink dat, slegs twee maande gelede, Suid-Afrikaners se grootste bekommernis fase 6 beurtkrag was. Internasionaal was dinge nie veel beter nie: Britte het uiteindelik ge-brexit en Australië het gebrand.
Al die 'bekommernisse' lyk sommer klein in vergelyking met die huidige nuusstroom, goed saamgevat met opskrifte soos: Nuwe normaal na korona; Alles na korona anders; of die 12 April 2020 Rapport opskrif "Kom ons begin oor" met die subtitel "Ná die afloop van die korona virus gaan ons moet oor begin. Nes ná 'n oorlog…".
Skielik is elke WhatsApp-tannie en rusbank-toeskouer sieners in die self-isolerende suburbs, en elkeen het 'n eiertjie te lê oor hoe anders die toekoms sal wees. Hier op my eie voorstedelike rusbank waag ek ook 'n voorspelling oor die nuwe era inhou, soos Suid-Afrikaners dit met Netflix se Tier Koning en tuisgebakte piesangbrode inlui.
My prognose berus egter nie alleenlik op die COVID-19-faktor nie. Die virus is ingrypend, ja – maar baie hang van die individuele pasiënt af. Dit geld ook vir die samelewings wat nou die Korona-ding in die gesig moet staar, so is Suid-Afrika beslis nie jou deursnit-land nie – vra maar vir die George-sypaadjie-braaiers. Maar, meer oor hulle later.
Fokofpolisiekar meen dat rykdom 'n skande in 'n arm land is – waar toe hulle met dié liedjie getref het en ook waar vandag, in die tyd van korona. Voorheen bevoorregtes word lank reeds oor die kole gehaal oor hul skynbare rykdom en die oorsprong daarvan – bekyk maar swartbemagtigingswetgewing en onteiening sonder vergoeding praatjies voordat die virus op almal se figuurlike (so hoop ek!) lippe was. Dus 'n trajek om van kennis te neem.
In die tyd van korona vier skuld oor bevoorregting hooggety, hier volg enkele voorbeelde. Die naweek van 4 April bedink George bure 'n plan om die isolasie alleenheid hok te slaan – hulle hou 'n straat braai. Elk van die gesinne op hul eie sypaadjie, met hulle eie braai, 'kuier' oor en weer, met 'n vierrigtingstop wat sorg vir die nodige sosiale afstand. En daar bars 'n herrie uit, nie oor die sodanige braai nie maar omdat dit wys op "'n onnodige sosiale gaping" sê John Jeffery, adjunkminister van justisie. Spoedig vra die gesinne om verskoning.
Soortgelyke scenario's speel hulself af op Twitter met 'n interessante wending – elke 'ryke' se huis en afsondering word uitgekryt as verraaiing, sonder agting vir hul 'voorheen' status. Twee gesinne wat weerskante van 'n plaasdraad braai en kuier vergeet (so sê Twitter) van die wat vergaan in die townships. 'n Voorstad bewoner se foto van sy lemoenbome wat dra word vlugtig beantwoord met 'n vraag oor Suid-Afrikaners wat nie oor vrugbare grond beskik nie.
Minister Stelle Ndabeni-Abrahams doen aan by haar vriend Mduduzi Manana, ANC hoё, se huis vir middagete tydens die grendeltydperk (stout). Kort daarna maak die ene Manana se huis opslae – 'n video wat die kyker 'n toer van sy huis gee, kompleet met butler en tuis gimnasium. Twitter spring dadelik aan die werk en vergelyk Manana se huis met HOP huisies.
In dieselfde trant merk ene Eusebius McKaiser, na die aankondiging van die tweede grendeltydperk se regulasies, sarkasties op dat die middelklas van hul voorbereide Woolies hoender moet afstand doen. "Bad news, middle-class fam ha!" skryf hy op Twitter.
Min agting word geskenk of die plase gekoop en bewerk is met swaar verdiende geld, of die lemoenbome staan in die jaart van 'n middelklas huis en of Manana nie moontlik self vir die huis betaal het met die sweet van sy aangesig nie. Wat nog te sê om die voorbereide hoender 'n suster wat lang hospitaalskofte werk se lewe aansienlik vergemaklik.
Hier dan my voorspelling: Na Korona sal bevoorregting 'n sonde wees sonde, ongeag jou velkleur, agtergrond en oorsprong van jou skynbare rykdom.
Die regering speel saam. 'n Gelekte SMS lui dat lede van die parlement eerder nie hul rykdom en gemak moet adverteer nie, siende dat inkomste verskille veral strak is nou. Wat is die les wat ons hieruit moet neem? Lewe luuks, solank jy die nie adverteer nie? 'Almal is gelyk', solank jy nie weet hoe die persoon (twee meter) agter jou in die supermark se gelyk lyk nie.
Die tyd Na Korona word entoesiasties ingewag. Dit blyk egter dat daar 'n nuwe gevaar is om van kennis te neem ­– die skande van rykdom.
Michelle is 'n LLM student aan die Universiteit van Pretoria. Sy dien op die Diskoers redaksie en is mede-aanbieder van HUI-DIG, 'n podsending oor Afrikaanse poësie.