'n La Nina-verskynsel lyk positief vir die somerreënval-streke - ProAgri
by Specialist Writer 30th June 2020, 6:04 pm 110 Views 0 Comments
Deur Johan van den Berg, Onafhanklike Landbouweerkundige (M.Sc Agric, Landbouweerkunde, UFS)
Die reënval wat tot op hede in die Wes-Kaap voorgekom het, was beter as wat verwag is. Die ontwikkeling van 'n La Nina-verskynsel, gekombineer met 'n negatiewe Indiese Oseaan Dipool (IOD) is baie positief vir somerreënval.
Beter as verwagte reënval het oor die grootste deel van die Wes-Kaap en suidelike dele van die Noord-Kaap voorgekom sedert die laaste deel van Mei. Daar was ook betekenisvolle reënvalhoeveelhede gemeet in die Oos-Kaap, groot gedeeltes van KZN asook die sentrale tot noordelike binneland. Baie betekenisvol is dat die droogtegeteisterde westelike gedeeltes van die Noord-Kaap en aangrensende dele van die Wes-Kaap vir die eerste keer in baie jare goeie reënneerslae gehad het. So het Springbok in die Nood-Kaap meer as 40 mm gehad, Garies meer as 30 mm, Nieuwoudtville meer as 60 mm en Calvinia meer as 25 mm. Ander dele in die Wes-Kaap wat baie goeie neerslae gehad het, was Ceres met meer as 100 mm, Paarl en Wellington met heelwat meer as 60 mm en gedeeltes van die Swartland (Malmesbury) met meer as 50 mm. Reën het ook voorgekom in die droogtegeteisterde gebiede van die Oos-Kaap met betekenisvolle neerslae in distrikte soos Joubertinia en Port Elizabeth. Gedurende die periode van 12 tot 15 Junie is daar ook meer as 20 mm gemeet in die Noordwes provinsie, Mpumalanga en KZN.
Ekstreme lae temperature is gemeet gedurende die nag van 13 Junie met minimumtemperature benede of baie naby aan -10°C in distrikte soos Standerton, Warden, Douglas, Koppies en Bloemfontein. Indien hierdie temperature vergelyk word met minimumtemperature in die verlede is dit van die laagste temperature in ten minste die laaste twee dekades vir die maand van Junie. Ekstreme koue gebeure kom gewoonlik meer gereeld voor gedurende Julie.
Die beter as verwagte reënval in die Wes- en Ooskaap, die ekstreme koue toestande vir Junie en die redelike swaar reënneerslae in die noordelike binneland kan 'n aanduiding wees van 'n verandering in die klimaat en vooruitskouings vir die volgende 3 tot 5 jaar.
Oppervlakwater is oor die algemeen in 'n redelike goeie posisie met die uitsondering van damme in die Oos-Kaap soos die Kougadam wat water aan die Nelson Mandela Metro voorsien en wat tans net 7,8% vol is teenoor verlede jaar die ooreenstemmende tydperk toe dit 44,3% vol was. 'n Ander bron van water wat sorg vir groot bekommernis is die Vaaldam met slegs 46,5% teenoor 68,5% verlede jaar die ooreenstemmende tydperk. Positief is dat die Clanwilliamdam in die Wes-Kaap begin het om aan te vul en is tans op net onder 20% teenoor ongeveer 6% 'n paar weke gelede. Die Theewaterskloofdam is die grootse dam in die Weskaap en is tans omtrent 55% vol teenoor 41,1% verlede jaar dieselfde tyd.
Die twee belangrikste damme in Lesotho naamlik Katse en Mohale is tans ongeveer 35,3% en 11,4% vol in vergelyking met 30,1% en 33,4% verlede jaar dieselfde tyd, respektiewelik.
Daar was 'n totaal van vyf El Nino en vier La Nina gebeure sedert die 2009/10 seisoen. Die El Nino's het voorgekom in 2009/10, 2014/15, 2015/16, 2018/19 en 2019/2020 met 2009/10 en 2015/16 baie sterk El Nino's. Die 2019/20 El Nino was baie swak terwyl 2014/15 en 2018/19 meer matige El Nino's was. Slegs een van die vier La Nina's is geklassifiseer as 'n sterk La Nina terwyl die ander drie swak tot matig was.
Die huidige stand van ENSO is neutraal met al vier Nino-gebiede in die neutrale reeks of op die grens van La Nina. Daar was 'n afkoeling van tussen 0.5°C en 1°C sedert die middel van Mei 2020 in die meeste Nino-gebiede. Die Suidelike Ossilasie Indeks of SOI wat 'n maatstaf is van die koppeling tussen die see-oppervlaktemperature en die oorliggende klimaatstelsels is egter neutraal tot effens na El Nino (SOI negatief).
Voorspellings: Die meeste voorspellings toon dat 'n swak tot matige La Nina besig is om te ontwikkel vanaf omtrent Julie 2020 tot Maart 2021. Koeler water in die dieper lae van die tropiese Stille Oseaan ondersteun die ontwikkeling van La Nina.
Die Indiese Oseaan Dipool (IOD) is huidig ook in 'n neutrale fase met die meeste internasionale modelle wat 'n negatiewe fase van die IOD voorspel om te ontwikkel in komende maande. 'n Negatiewe IOD dui aan dat koeler oppervlakwater in die westelike Indiese Oseaan (nader aan die Afrika kuslyn) en warmer water na die oostelike Indiese Oseaan (noordelike dele van Australië) voorkom. 'n Negatiewe IOD verlaag die risiko van siklone en sterk laagdrukstelsels wat normale reënvalpatrone kan versteur oor Suidelike Afrika.
Kort- tot mediumtermynvoorspellings is nie gunstig vir reënval vir die winter en lente nie. Indien die IOD vinnig na 'n negatiewe fase beweeg kan dit egter die kanse vir reën in die lente en vroeë somer verhoog. Die reën wat in die tweede week van Junie voorgekom het kan egter 'n voorloper wees van 'n moontlike vroeër begin van die somerreënvalseisoen.
Die gekombineerde effek van 'n La Nina-verskynsel en 'n negatiewe IOD kan baie goeie moontlikhede vir reënval vir veral die mid- tot laatsomer veroorsaak. Hierdie kombinasie was in die geskiedenis verantwoordelik vir gemiddelde tot bogemiddelde reënval in die eerste deel van die somer (November en Desember) oor die oostelike dele (KZN, Mpumalanga, Gauteng, Oos-Vrystaat en oostelike dele van Limpopo) met droër toestande vanaf Februarie en Maart. Die band van reënval skuif dan weswaarts om gewoonlik nat tot baie nat toestande te veroorsaak vanaf Desember/Januarie tot Maart.
Alhoewel dit nog baie vroeg is om akkurate voorspellings te maak, is daar egter vir die eerste keer in baie jare redelike sterk indikators vir hierdie tyd van die jaar.
Temperature en veral minimumtemperature gaan waarskynlik laag bly tot in die eerste deel van Augustus voordat dit warmer gaan word.
Dit is interessant dat die werklik gemete reënval sedert die laaste week van Mei 2020 beter is as wat voorspellings aanvanklik aangedui het. Dit is ook insiggewend dat reën voorgekom het in die droogtegeteisterde gebiede van die Weskus en aangrensende binneland van die Wes- en Noord-Kaap.
Bogemiddelde reënval het voorgekom in distrikte soos Ceres, Paarl, Nieuwoudtville en Springbok. Minder reën het voorgekom oor die Suidkaap in vergelyking met die Swartland en noordwaarts langs die Weskus.
Kort- tot mediumtermynvoorspellings vir die Swartland en omliggende gebiede is steeds positief vir verdere reën tot ten minste die middel van Augustus met gereelde ten minste ligte neerslae. Later in die winter en veral die lente lyk dit asof reënval meer gaan skuif na die Rûens en Suidkus met minder reën na die Swartlandgedeelte. Hierdie verskuiwing is "normaal" vir die Suid-Afrikaanse reënvalpatroon wat in die winter oor die suidwestelike dele van die Kaap en Weskus begin en geleidelik ooswaarts en dan noordwaarts begin beweeg in die laatwinter en lente sodat die somerreënval kan begin in die lente en eerste deel van die somer oor die oostelike dele van die land en dan binneland toe beweeg in die mid- tot laatsomer.
Baie min reën word verwag vir die grootste deel van die land tot ten minste Oktober. Dit is baie moontlik dat reënvaltoestande dramaties gaan verbeter vanaf Oktober om 'n piek te bereik tussen Januarie en Maart 2021. Bogemiddelde reënval word verwag vir bykans die hele land vir die 2020/21 somerseisoen.
Laer temperature met ryp kan steeds verwag word tot ten minste die laaste deel van Julie.
4. Opsomming en samevatting​
Produksietoestande het verbeter oor groot gedeeltes van die Wes-Kaap
Beide die ENSO en die Indiese Oseaan (IOD) lyk tans goed vir gunstige reënvaltoestande vir die somer van 2020/21, veral die sentrale tot westelike dele van die land.