Lukas – Liplekker
Dokter Lukas Vertel. (Inleiding tot Lukas)
Wanneer laas het jy 'n koerant oopgeslaan en op die voorblad goeie nuus gelees wat jou tone laat omkrul van lekkerkry? En wanneer laas het jy die TV aangeskakel om nuus te kyk, en dan is die hooftrekke oorlaai met wonderlike nuus? Sulke dinge gebeur net eenvoudig nie. Verskeie mense het al vir my gesê dat hulle weier om 'n koerant te koop, want alles wat jy lees maak jou morbied. En om dieselfde rede kyk baie mense ook nie die nuus op TV nie. En ek neem hulle nie kwalik nie! Persoonlik wil ek die nuus sien, want ek wil weet wat in die wêreld aangaan. As gelowiges leef ons immers in die wêreld, al is ons nie van die wêreld nie!
Daar is 'n honger by mense na iets wat mooi en goed is – iets wat 'n redding kan bied uit hierdie stinkende modderpoel waarin ons ons bevind. Ons lewe dikwels in vrees en onsekerheid – wanneer gaan daar by my ingebreek word? Wanneer gaan ek ook 'n slagoffer van aanranding wees? Die vraag is of 'n mens dan nou maar gelate moet aanvaar dat die wêreld waarin ons leef 'n wrede plek is sonder hoop op enige verbetering?
Lukas vertel 'n verhaal waarin hy sê dat daar wél Iemand is wat omgee en 'n plan het vir die wêreld se ellende. Hierdie is nie maar net nóg een van die talle skemas wat nie werk nie – nee, die Plan waarvan Lukas skryf is die enigste een wat waarlik werk, want hy vertel van Iemand wat ons mense se geluk en voorspoed op die hart dra. Natuurlik is hierdie Iemand waarvan hy skryf God die Skepper van die heelal, wat duisende jare tevore alreeds aan Adam sy plan van bevryding bekend gemaak het.
Lukas, 'n mediese dokter, het in 'n Hellenistiese wêreld grootgeword. Aleksander die Grote het die Griekse taal en kultuur in die wêreld ingedra, sowat 400 jaar voordat Lukas sy boek geskryf het. In Lukas se tyd het daar omtrent 4 miljoen Jode om die Middellandse See gewoon, waarvan 'n halfmiljoen in Palestina gebly het. Nie minder nie as sesduisend van hulle was Fariseërs. Aleksander se mag was natuurlik al lankal iets van die verlede, en die ganse wêreld rondom die Middellandse See was in die greep van die Romeine. Ten spyte hiervan was daar wél 'n Joodse koningshuis wat 'n klein bietjie mag gehad het, en daar was ook 'n Joodse Raad, die Sanhedrin, waar die Godsdienstige leiers die septer geswaai het.
Op die platteland het dit dikwels baie swaar gegaan, want baie grondeienaars het stede toe getrek. Daar was swaar belastings, en bedelary en rowers was aan die orde van die dag. Dikwels as gevolg van armoede en onderdrukking, het daar opstande gekom en die samelewing verder gedestabiliseer. Baie mense het hulle tot toorkuns, astrologie en allerhande nuwe godsdienste gewend vir 'n uitkoms.
Alhoewel die wêreld vergrieks was, was daar tóg 'n baie hoë waardesisteem onder die Joodse bevolking. Die hoë morele standaarde van die Judaïsme met sy geloof in 'n persoonlike God en sy streng wette – veral soos die Fariseërs dit vertolk het – was vir baie 'n uitkoms. Eer en skande het 'n baie belangrike rol gespeel in die waardes van mense, en dit is dan ook binne hierdie waardesisteem dat ons die Evangelie van Lukas moet verstaan.
Lukas het nie sommer maar net gaan sit en begin skryf nie. Hy was ook nie die eerste een wat so 'n Evangelie aangedurf het nie. In die eerste verse van sy boek skryf hy dat daar al baie voor hom was wat die verhaal aangedurf het. Ons weet byvoorbeeld dat Markus se Evangelieverhaal toe alreeds die lig gesien het. Lukas het hierdie boek van Markus gebruik as een van sy bronne. Hy het deeglik navorsingswerk gedoen voordat hy begin skryf het. Hy wou baie seker maak dat die inligting wat hy deurgee absoluut korrek en suiwer was, en dat die volgorde van sy verhaal reg was. Die feit dat die volgorde van die ander evangelies nie altyd korrek is nie, maak hulle natuurlik nie minder betroubaar nie. Die klem word net op ander aspekte geplaas. En natuurlik moes Lukas sakkevol inspirasie gekry het van die groot sendeling, Paulus, waar hy hom soms op sy reise vergesel het en vir hom as sekretaris gehelp het met sy briewe. Dalk was hierdie een van die groot aansporings om sélf te skryf. Later het hy dan ook 'n "opvolgepisode" geskryf toe hy die boek Handelinge die lig laat sien het.
Die Evangelie van Lukas was bedoel om nie alleen die waarheid oor te dra aan sy lesers, of maar net 'n verhaal te vertel nie, maar om mense hoop te gee in 'n baie deurmekaar wêreld. Vandag is ons wêreld nog meer deurmekaar, en steeds is Lukas se boek vars en nuut en 'n absolute verkwikking in 'n tyd waar ons nie herwaarts of derwaarts weet nie. Lukas vertel vir ons van God se Verlossingsplan, iets wat dalk vir baie mense al ou nuus is. Maar dikwels kry ek nog te doene met mense wat desperaat is vir hierdie wonderlike verlossingsplan. Lukas se verhaal mag dalk 2000 jaar oud wees, maar die inligting en die boodskap is steeds relevant. In ons moderne wêreld van tegnologie en wetenskap bied hierdie boek steeds net soveel hoop as in die Hellenistiese wêreld waarin Lukas en sy eerste lesers geleef het.