Dikwels begryp ons nie altyd wat ons lees nie – die taal is vreemd, en die gebeure is so ver verwyderd van ons.
Vanaf hoofstuk 9 is ‘n ander profeet aan die woord. Hy is ontnugter, somber, selfs depressief. En hy het rede om te wees! Die jong profeet kon die tempel onder die Persiese regering herbou, maar die goeie tyd het verbygegaan. Die ouer profeet lewe onder die bewind van die Grieke – en dit is nag.
In hierdie ‘nag van tye’ word ‘n herdersverhaal vertel – maar een wat ons nogal ‘n bietjie omkrap. Die beeld ‘n bekend: in die OT is ‘herder’ dikwels ‘n metafoor vir ‘n leier. Dit kan ‘n menslike leier wees soos ‘n koning of ‘n profeet, of dit kan die Here wees – die Here is my herder – soos wat ons aan die begin van hierdie diens bely het. Ons profeet lewe in ‘n tyd waar Juda nie meer ‘n koning het nie – die verwysing na herder het dus waarskynlik betrekking op die volksleiers, die priesters.
Hulle maak nie juis ‘n goeie indruk nie! Alreeds in die vorige hoofstuk (10:3) ontvlam die Here se toorn teen hierdie herders, die leiers van sy volk. Dit is teen hierdie volksleiers wat ons profeet ook uitvaar – en hoe beskryf hy dit?
2300 jaar gelede kry iemand die opdrag om in die ‘nag van tye’, in ‘n toestand van chaos en verwarring die leiding te neem. Om herder vir die kudde te word. Hy probeer sy bes en neem sy herdersgereedskap op – twee kieries. Dit is nie vreemd nie. Herders het meestal twee kieries gehad – ‘n stok en ‘n staf. ‘n Stok om die wilde diere weg te hou, en ‘n staf waarop hy kon leun as hy oor rotsagtige plekke agter sy skape aan moes klouter, of om stout skapies nader te hark wat weggedwaal het.
Maar vir ons herder is die partytjie verby. Hy en sy skape raak uitgekuier met mekaar. Verhoudinge versuur. Hy raak ongeduldig met die skape, en hulle raak moeg vir hom. En nou reageer hy soos ‘n stout kind. Hy breek sy speelgoed. Eers breek hy sy kierie Vriendelikheid. Die implikasie is verreikend. Ons profeet wil vir ons hiermee vertel dat die verhouding met die Here ook verbreek is.
Maar dis nie die ergste nie. Die herder moet darem betaal word vir sy dienste. En wat is sy loon? 30 stukke silwer. Dis wat Moses (Ex 21:32) destyds as vergoeding bepaal het as jou bees iemand anders se slaaf of slavin doodstoot. ‘n Loon wat eintlik ‘n belediging is vir die dienste aangebied – soveel soos ‘n dooie slaaf of slavin. Hierdie loon steek die herder nie eens in sy eie sak nie. In opdrag van Here gaan smyt hy dit vir die pottebakker – of die metaalgieter – die ou wat in die tempel sit om goud en silwer te ontvang en dit op te smelt vir kultiese voorwerpe.
En dit is die tema van vandag: ‘Herdersgereedskap maak of breek die wêreld’. Toe die herder die twee kieries Vriendelikheid en Vereniging in sy hande gehou het, het dit goed gegaan. Maar toe omstandighede moeilik raak, wou hy nie langer aangaan nie, en hy breek hy die kieries. Toe gebeur hierdie verskriklike ding: nie die wil van God nie, maar die wil van mense geskied: ekstreme uitbuiting van die weerloses.
Is dit waar dit eindig? Ook in ons wêreld? Ook hier waar ons vandag om ons rondkyk en ‘n hele klomp dwase herders kan identifiseer? Moet ons aanvaar dat ons in ‘n goddelose wêreld lewe, ‘n wêreld sonder hoop? ‘n wêreld sonder God?