Sakeliga se lakmoestoets vir Mboweni-begrotingTito Mboweni, minister van finansies, lewer die 2018 mediumtermynbegrotingsraamwerk in die parlement (24 Oktober 2018). Foto: Elmond Jiyane, GCIS “Die lakmoestoets vir Tito Mboweni, minister van finansies, se eerste volledige begroting is of dit staatsbesteding wesenlik inkort.” Volgens Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga, is drastiese besnoeiings aan staatsbesteding, gepaardgaande met planne vir die privatisering van staatsbeheerde ondernemings, die enigste wyse waarop die fiskale krisis afgeweer kan word en die private sektor genoeg hulpbronne vir ware ekonomiese groei kan bekom. Mboweni lewer Woensdag sy begrotingsrede. “Ons beramings dui daarop dat ’n dringende vermindering van die begrotingstekort, tot onder R100 miljard, nodig is op pad na ’n gebalanseerde begroting soos wat laas in 2008 gesien is,” sê Le Roux. “Dit beteken dat verdere reddingsboeie vir bankrot staatsinstellings eenvoudig nie die regte stap is nie – die oplossing is dringende privatisering en besnoeiing.” Le Roux benadruk die benarde posisie van die fiskus: “Die staat ervaar ernstige fiskale druk. Die tydelike beweegruimte wat hoë belastinginkomste in die jare voor die finansiële krisis van 2008/09 gebied het, is nou uitgeput (figuur 1). “Selfs sonder die groot items wat nie op die regering se balansstaat ingesluit is nie, soos staatswaarborge vir staatsinstellings (soos Eskom) se skuld, het die staat in die afgelope dekade elke jaar tussen R100 miljard en bykans R300 miljard se skuld aangegaan (figuur 2). “Om die fiskale krisis af te bestuur sal mnr. Mboweni ’n plan moet voorlê om die begrotingstekort tot ten minste onder R100 miljard per jaar te bring – dit wil sê tot pre-2012-vlakke. “Toe Mboweni sy amp verlede jaar aanvaar het, het Sakeliga vyf vrae geïdentifiseer aan die hand waarvan die begroting beoordeel kan word. Met die byvoeging van ’n sesde, is dit steeds vir ons kritieke vrae om te vra,” sê Le Roux. Die vrae wat Sakeliga geïdentifiseer het, sluit in: Figuur 1: Aanwyser van Suid-Afrikaanse fiskale stres Figuur 2: Aanwyser van Suid-Afrikaanse nasionale begrotingstekort