Meditasies » MCMBOEKE
Godsdiens Aktueel: Wanneer ons verwagtinge sterf en weer gebore word
Written by MCM Boeke on December 14, 2016 . Posted in Meditasies
Sekerlik een van die slegste dinge wat ons tans ervaar, is dat al meer mense hul hoop, drome en verwagting vir iets beter verloor het. Dit gebeur op talle vlakke van ons menswees en samelewing. `n Moedeloosheid het mense oorspoel.
Adventstyd in die kerk is die vier Sondae voor Kersfees waarin die woordjie verwagting sentraal staan. Daar word oor tekste uit die Ou en die Nuwe Testament gepreek waarin die verwagting van die koms van die Messias beklemtoon word. Terselfdertyd word daar ook gepreek oor die konkrete implikasies van Sy koms. Hier, nou en in die hiernamaals. Kom ons maak dit konkreet.
Dalk is een van die grootste drome waarmee mense leef en wil leef, die droom dat hulle gelukkig sal wees. Soms kom breek die branders van die lewe egter oor jou, weer en weer, tot so `n mate dat mense intens begin twyfel of innerlike geluk ooit weer `n moontlikheid sal wees.
Advent wil beklemtoon dat Christus en die Gees van Christus ook weer in jou gebore kan word. Dat, soos wat die koms van die Messias die geskiedenis van die wêreld onherroeplik verander het, daar ook in jou `n ommekeer kan plaasvind. Advent wil jou daaraan herinner dat dit inderdaad altyd weer moontlik is om te lag, dat dinge altyd weer beter kan raak en dat daar altyd weer nuwe moontlikhede wag.
Bethlehem dra ook `n baie sterk metaforiese boodskap. Die feit dat Christus in so `n obskure gehuggie en stal gebore is, kom sê vir ons dat ons drome en ware geluk dalk op vreemde plekke gebore sal word. Onverwagse plekke, eenvoudige plekke. Baie anders as wat ons aanvanklik gedink het.
Maar Advent is nie net `n passiewe viering nie. Dit roep ons op om aktief mee te werk om die drome waaroor gedroom word, waar te maak. Die profeet Jesaja skep die verwagting van fonteine wat weer sal vloei en die veld wat weer sal blom, blindes wat weer sal sien en dowes wat weer sal hoor, lammers wat sal bokspring en mense wat nie kon praat nie, wat sal sing! Maar dit praat ook van die vrylating van die gevangenes en die bevryding van dié wat onderdruk word. Wanneer Christus begin preek, sê Hy (Luk4) dat Hy hiervoor gekom het. Dit behoort ook ons droom en verwagting te wees.
Dus, wanneer ons Advent en Kersfees vier, moet die vraag gevra word: Hoe vier ons dit? Met Kersfeeskoek, baie kos en drank, geskenke en liggies om kunsmatig iets van die verlore vreugde te probeer herwin? Of vier ons dit met `n aktiewe verwagting wat ons laat moue oprol en mense om ons se drome weer lewend help maak?
My eie ervaring is dat my eie drome weer begin groei het daar waar ek op beskeie maniere kon meewerk om die drome van dié wat dit verloor het, weer lewend te maak.
Godsdiens Aktueel: Restitusie is ten diepste `n geloofsaak
Written by MCM Boeke on November 16, 2016 . Posted in Meditasies
Te midde van `n wêreld en `n kerk wat kreun onder verdeeldheid, het Die Burger verlede week berig oor `n restitusie konferensie wat in die kasteel in Kaapstad plaasgevind het. Feitlik elke spreker het 'n mens laat besef dat ons hier te doen het met `n diep en hewige emosionele stroom wat onder die oppervlak van ons samelewing vloei en dan soms, soos met FeesMustFall, na die oppervlak borrel.
Ek is oortuig dat restitusie, verantwoordelik toegepas, een van die sleutels tot heling in Suid-Afrika is. Dis egter nie net `n grondkwessie nie, maar ook `n diep geestelike saak. Restitusie sal ook nie versoening bring as dit op mense afgedwing word nie, maar kan `n reuse-impak hê as dit uit `n diep geestelike oortuig sou groei.
Bybelinterpretasie bly ingewikkeld en reglynige afleidings uit 'n teks van `n paar duisend jaar gelede, bly gevaarlik. Tog is daar menige Skrifgedeelte wat vir ons beslis 'n teologiese raamwerk gee wat te lank geïgnoreer is. Vir bevoorregtes soos ek, is dit ongemaklik en kan dit `n mens met baie onsekerheid laat. Die onsekerheid sal egter nie weggaan deur die saak te ignoreer nie. Veilige ruimtes waar daar beide na die pyn en emosies van ander geluister kan word en met redelike nugterheid oor die konkrete implikasies en toepassing gedink kan word, is nou baie nodig.
Reeds die eeste dag van die konferensie het die bydraes van mense soos Aartsbiskop Thabo Makgoba, Thuli Madonsela, Leon Wessels, Nomfundo Calata (weduwee van Fort Calata, een van die Cradock 4), asook die Khoisan gemeenskap, my diep laat dink. Dalk help 'n paar aanhalings uit die gesprek.
"Restitusie gaan nie oor wiskundige berekeninge nie, maar oor die heling van harte. Die gesprek raak die wortels van ons medemenslikheid." (Makgoba)
"Ek het gestudeer met die hulp van weldoeners waarsonder dit nooit moontlik sou wees nie en hier is ek vandag, Thuli Madonsela. `n Nuwe wêreld is op die punt om gebore te word. Is ons gereed om die baba te vang? Geweld is die taal van die magtelose." ( Madonsela)
"Ons het gedink dat die WVK ons sou leer om saam te huil en te lag, maar ons het die lesse te gou vergeet." (Wessels)
Van die vloer was daar ander bydraes soos: "Die Bybel leer ons dat niemand besitters van die grond is nie, maar wel rentmeesters, tot voordeel van ander." En: "Hoe is dit moontlik om `n neo-liberale kapitalistiese stelsel in Suid-Afrika te verander terwyl ons deel is van 'n globale ekonomie? Moet ons nie `n gesprek open oor 'n maksimum salaris nie?"
Vrydagaand maak ek gereed om `n lekker vleisie te braai. `n Jong hawelose man klop aan my deur met `n sak hout, vars gekap. "Seblief meneer, seblief koop die by my. Ek het byna flou geword van hongerte terwyl ek dit vanmiddag gekap het…"
Skielik het ek opnuut besef: hoë mure alleen sal ons nie red nie. Die gesprek is lank nie klaar nie.
Godsdiens Aktueel: Verander God saam met die wêreld?
Written by MCM Boeke on October 19, 2016 . Posted in Meditasies
Die wêreld verander teen `n verbysterende tempo. Terwyl sommige praat van `n "nuwe normaal" praat ander reeds van "post-normale" tye (Sadar 2010). Dit lyk inderdaad of "die toekoms nie meer is wat dit was nie"! Dit wil ook voorkom of eras al korter word. Vergelyk byvoorbeeld die landbou-era met die industrialisasie-era, of die informasie-era. Met groeiende digitalisering is die kuns nie meer om inligting te bekom nie, maar hoe om dit te verwerk. Terselfdertyd raak mense al hoe meer angstig en skop vas teen verandering. Hulle is veranderingsmoeg. Die Instituut vir Toekomsnavorsing van die US Bestuurskool is `n plek waar dié dinge bepraat word. Dit is `n fassinerende plek waar jou gedagtes nie anders kan as om wye draaie te gooi nie.
So sit ek nou die dag daar na Chantel Ilbury (The Mind of a Fox, 2001) en luister. Skielik wonder ek hoe God in hierdie wêreld van versnelde verandering inpas? Verander God saam met die wêreld? Kom ons begin by die maklike deel.
Ons behoort tog te verstaan dat niks wat ons ooit oor God sê, kan verander aan wie God werklik is nie – tensy jy glo dat God `n blote konstruk van ons menslike denke is (Feuerbach en Freud). As God egter waarlik God is, bly Hy God. Die Bybel maak dit wel duidelik dat ons God se hart kan verander , ook deur ons gebede en dat dit ook dikwels in die geskiedenis gebeur het. Dit sal ons egter baat om altyd versigtig te praat wanneer ons oor God praat. Die versoeking mag verkeerdelik ontstaan om te dink dat meerdere kennis noodwendig vir ons `n groter greep op God self sal gee.
Volgende jaar is dit presies 500 jaar sedert die Reformasie plaasgevind het. Een van die kernuitsprake van die reformasie was die woorde semper reformanda (altyd reformerend). Wat sou dit beteken? Ten minste twee dinge. Enersyds behoort die kerk te vernuwe –altyd weer en weer . Terselfdertyd was van die Reformatore bereid om met hul lewe te betaal, sodat dít herwin kon word, wat hulle gemeen het die Skrif se bedoeling rondom kernkwessies was. Daar was by die Reformatore die oortuiging dat jy soms moet terugkyk om vorentoe te kan gaan. Westerse liniêre denke het sy beperkinge, veral as dit by God kom.
Dit beteken nie dat die kerk nie die wetenskap in `n snel-veranderende wêreld moet omarm nie, maar dit skep terselfdertyd vastigheid in `n wêreld waar mense dikwels op krampagtige en fundamentalistiese wyse begin gryp na "vastighede". In so `n wêreld weerklink die woorde van Hebreërs 13:8: "Jesus Christus is gister en vandag dieselfde en tot in ewigheid." Dit laat my met rustigheid, maar ook terselfdertyd met opgewondenheid en entoesiasme deelneem aan `n gesprek oor toekomsnavorsing. Die toekoms is nie iets om te vrees nie. Dit is `n opwindende plek, nog meer so as jy weet dat God daar is.
Godsdiens Aktueel: 'n Verkiesing om oor te glimlag
`n Verkiesing om oor te glimlag
Ons plaaslike verkiesings is agter die rug. Verskillende mense sal verskillend oor die verkiesing voel, maar oor een ding moet ons saamstem: dit was nie vervelig nie. Ek was bevoorreg om as deel van die Electoral Code of Conduct Observers Commission (ECCOC) die verkiesing te monitor. Dit staan onder die beskerming van die aartsbiskop Thabo Makgoba en het uitstekende samewerking van die OVK ontvang.
Ons dag het baie vroeg in die verkiesingsentrum hier in Kaapstad begin waar verskillende geloofsgroepe gebede vir die dag laat opgaan het. Daarna is `n verskeidenheid van verkiesingslokale besoek en dis hier waar my hart, soos wat die dag gevorder het, al warmer geklop het.
Praat `n mens oor ongelykheid dan sien jy dit ook duidelik in ons verkiesingslokale geïllustreer. Aan die een kant is daar lokale soos die statige stadsaal in Stellenbosch, met 'n byna verlate gevoel, en aan die ander kant die dansende kiesers in Khayamandi. By die stadsaal het die meeste kiesers waarskynlik vroeg gestem, want alles wat Stellenbosch vir hul bied het op hierdie vakansiedag , het gewink. In Khayamadi was dit anders. In veelkleurig-getooide stalletjies was die EFF, ANC en DA langs mekaar opgestel, musiek het bulderend oor luidsprekers gespeel en mense het in die strate gedans. Min is huistoe. Dit was hul dag, ongeag die party wat jy ondersteun. Op `n stadium het daar `n onderonsie onder 'n klompie klein seuntjies uitgebreek. Vinning het `n mamma met 'n ANC T-hemp en `n stok en `n man met `n DA-hemp en `n sweep onder hulle ingevaar en die span uitmekaar gejaag. Praat van koalisievorming.
Ja, die woonbuurte van Durbanville se stemlokale het baie anders gelyk en gevoel as dié in die informele behuisingsarea van die Kaapse Vlakte en Mbekweni. Op sommige van die plekke het jy feitlik n viertrekvoertuig nog nodig gehad om daar uit te kom. In Durbanville het die kiesers met hul viertrekvoeruie gekom om te stem. Op die Vlakte het mammas nog `n paar sent uit kiesers probeer maak deur gebraaide "Russians" en hoederpote te verkoop. Oral het verveelde polisiemanne rondgestaan. Van die verwagte oproer het daar niks gekom nie.
Ten spyte van die uiteenlopendheid, was iets orals dieselfde. Die deeglikheid van die hoofverkiesingsbeamptes wat hulle taak met ywer uitgevoer het. Partyverteenwoordigers wat oral vriendelik langs mekaar die proses sit en dophou het en dan die mense wat geduldig in toue gestaan en wag het. Bejaardes en gestremdes is gehelp en vorentoe genooi, nêrens het ek iemand oor kla nie, want ons stem is mos nie sommer 'n nietige ding nie…
Ek kan my byna nie indink dat daar `n tyd in ons land was waar die meeste mense nie kon stem nie. Nou is dit anders. Ja, op plekke was daar seker ongerymdhede. Wat is `n verkiesing dan nou ook sonder klagtes, maar ek het die aand moeg en baie tevrede gaan slaap. Die meerderheid mense in Suid-Afrika het die demokrasie omarm, maar daarmee ook mekaar… en ek het in my geestesoog ons Liewe Vader tevrede sien glimlag.
Godsdiens Aktueel: Die virus van verdeeldheid
Die virus van verdeeldheid
Die Britte het verlede week gestem om die EU te verlaat. Ek is egter nie so seker of dit die "uit"-groep is wat gewen het nie. Ek dink die grootste wenner was die virus van verdeeldheid. Ongeag die uitslag, is die Britte na dese `n verdeelde samelewing en al die aanduidings is dat dit na dese toenemend so gaan word. Die verwagting is dat Hillary Clinton die verkiesing in die VSA gaan wen. Tog sal sommige nou al hoe meer begin wonder of Donald Trump nie dalk tog 'n kans het om te wen nie. Een ding is seker: Ongeag die uitslag, gaan Amerika na die verkiesing meer verdeeld wees as tevore. Ons sien die verdelingslyne ook elders. Ons sien dit in Europa, plaaslik in die ANC en les bes, in die kerk.
Ons het al voorheen verwys na `n beweging van polarisasie en selfs radikalisering. Etikette soos "vir" of "teen", "in" of "uit", "oop" of "toe", word aldag gehoor. Verder lyk dit of die waarheid in die proses al seerder kry. Een van die groot aanklagte teen die referendum in Brittanje, was dat albei kante blykbaar nie altyd die volle waarheid gepraat het nie. Die plek ontbreek, maar twee wesenlike vrae moet gevra word: Wat voed hierdie verdeeldheid en hoe kan dit omgekeer word?
Tans draai daar `n rolprent in teaters met die titel Truth. Dit handel oor die pogings van `n joernalis om klaarblyklike ongerymdhede tydens George W. Bush se jeugjare in die weermag oop te krap. Die rolprent het my diep laat dink. Onder andere oor die kritiese rol wat die media in enige samelewing speel, maar ook die enorme verantwoordelikheid wat die media het om met integriteit die waarheid te bly dien. Die rolprent vra egter nog `n belangrike vraag en dit is of ons eie agendas nie tog ons omgang met die feite en die waarheid meer beïnvloed as wat ons almal wil erken nie. Thomas Kuhn het reeds in 1962 met sy paradigmateorie (The The Structure of Scientific Revolutions) daarop gewys hoe wetenskaplikes in die gat kan trap om net dié feite te erken wat hul eie teorie ondersteun.
Die soeke na die waarheid en verskille sal daar altyd wees en dit is sekerlik nie op sigself sleg nie. Verdeeldheid wat endemies raak, is egter `n ander saak.
Sommige medegelowiges se huiwering om die Belydenis van Belhar te aanvaar bly dus juis om hierdie rede vir my steeds hartseer. Dit is `n belydenis wat handel oor eenheid, geregtigheid en versoening. Meer as ooit tevore glo ek dat die wêreld so `n belydenis nodig het. Die tyd sal leer waarheen ons op pad is. Die Bybel wat ek lees, waarsku van die eerste bladsye af teen verdeeldheid en die verbreking van gemeenskap. Mag ons die genade ontvang om met groter waardigheid te praat en te luister en tog te midde van verskille te bly soek na groter eenheid.