Die een goeie ding in Gauteng se provinsiale rede - Pretoria FM
Deur Sarina on Jul 8, 2019
Dit is moeilik om doekies om te draai as mens probeer sin maak van Gauteng premier David Makhura se provinsiale rede van verlede week. Dit blyk dat, soos President Ramaphosa, die Premier ook ly aan 'n unieke vorm van tsetsevlieg-slaapsiekte – een wat gepaardgaan met talle drome en min planne.
Afgesien van hierdie, en legio ander, probleme, is daar egter een silwer randjie te vind in hierdie toespraak. In kontras met hoe talle ander provisies tradisioneel deur die ANC regeer word, was hierdie toespraak plek-plek deurspek met die idee van Gauteng-spesifieke belange wat gediens sal moet word deur Gauteng-spesifieke ekonomiese en sosiale beleid.
Gauteng maak slegs ongeveer 1.5% van Suid-Afrika se grondoppervlakte uit maar lewer ongeveer 35% van sy BBP. Een uit elke vier Suid-Afrikaners woon in Gauteng, met lewenstandaarde vergelykbaar met die van die Wes-Kaap. Persentasiegewys is Gautengers, van alle Suid-Afrikaners, ook die mins waarskynlike om maatskaplike toelae te ontvang.
Wat sou mens verwag van 'n bevolking wat so verskil van die in die ander provinsies? Soos in die geval van die Wes-Kaap is dit te verwagte dat, mettertyd, daar 'n duidelik onderskeid sal ontstaan tussen dit wat vir Gauteng voordelig is, en dit wat vir die res van die provinsies.
So 'n onderskeid is fataal vir die strategie waarmee die ANC tot op hede sy provinsies regeer het, wat staak maak op 'n nasionale agenda, nasionale belange en – belangrik – fondse wat nasionaal beheer en toegedeel word.
Dit is veral laasgenoemde – nasionale fondse – wat verantwoordelik is vir talle van die ANC se beleidsflaters. Nadelig beleide kan uitgevoer word omdat politici gebruik kon maak van een van die oudste truuks in die boek: sigbare voordele wat onsigbare kostes dra.
Hoeveel kos 'n R800 toelaag 'n individuele belastingbetaler, byvoorbeeld? Aan die een kant van die vergelyking is 'n kieser wat duidelik kan sien dat die regering vir hom geld in die hand gee – en aan die ander kant is honderde belastingbetalers wat nie eers die addisionele las in hul belastingsopgaaf kan bespeur nie.
'n Sterker onderskeid tussen Gauteng se belange en die van ander provinsies versteur egter hierdie briljante strategie. Hier word dit toenemend duidelik dat 'n klein geografiese gebied moet pa staan vir groter en groter gebiede se finansies.