53. Taalontwikkeling | Bybelverskille
← 52. 'n Intrinsieke Studie
54. Die vrou in Owerspel betrap. (Joh.7:53-8:11) →
My pa het vertel van 'n oom wat iets moes voorlees, en by elke moeilike of lang woord net "grootwoord" gesê het en doodluiters verder gelees het! Is dit nie wat ons dikwels doen wanneer ons iets onverstaanbaar in die Bybel vind nie? Ons slaan die betekenis net in ons gedagtes oor en lees verder!
Taal is gedurig besig om uit te brei en te ontwikkel. Woorde verloor soms hulle unieke betekenis of kry 'n totaal ander betekenis.
Het Jakobus die boere in gedagte gehad, wat gogga's wil doodmaak en skape wil grootmaak, toe hy geskryf het: "Elke goeie gif en elke volmaakte gawe daal van bo af neer."?
Daar is gevalle waar ek twyfel of sommige sinsnedes of teksverse selfs aan die begin verstaanbaar was. Kyk na die volgende verse uit die Ou Afrikaanse Vertaling: (Ek publiseer nie die skrifplasing nie, maar daag u uit om die voorbeelde op 'n eenvoudige manier te verduidelik, sodat 'n kind dit sal kan verstaan. Of vertaal dit in eenvoudige Engels. Beide is 'n toets vir verstaanbaarheid.)
"Ek sou wel God wil bid dat sowel byna as heeltemal nie alleen u nie, maar ook almal wat my vandag aanhoor, so mag word soos ek is, buiten hierdie boeie."
As ek "sowel byna as heeltemal" soos Paulus moet word, waarna moet ek strewe? Die Woord spreek my tog ook aan!
Ons slaan gewoonlik net die onverstaanbare gedeeltes in ons gedagtes oor, maar aanvaar eers die uitdaging.
Lees dan onderstaande verduideliking.
Hier word twee woorde gebruik waarvan die eerste 'n gedeeltelike waarde, en die ander 'n volledige waarde aandui. Die vraag is hoe dit vertaal of interpreteer moet word. In die 1933/53-Vertaling lyk dit of Paulus die bede uitspreek dat Agrippa, en almal by hom, "byna of heeltemal" 'n Christen moet word! Maar wat is 'n "byna-Christen"? (Of bedoel hy byna of heeltemal sonder 'n vaderland, of dalk selfs sonder 'n vrou?)
Die twee Griekse woorde (oligō en pollō) "gedeeltelik" en "volledig" staan in betekenis direk met mekaar in verband. Die eerste Griekse woord wat hier vertaal is as "byna" (oligō) dui volgens Strongs 'n deel aan van: "extent, degree, number, duration or value". Wat sou dit hier aandui? "Extent": Dele van jul lewenswandel of in geheel? "Degree": Ligtelik of ernstig? "Number": Party of almal, maar Paulus sê dat sy bede vir "almal" is. "Duration": Gou-gou of oor 'n langer tyd? "Value": Vir goedkoop of die volle prys?
Die 1933 Bybel het wel 'n direkte vertaling van die Griekse woorde, maar watter sin het dit om woorde te vertaal as dit onverstaanbaar is, of oop is vir enige interpretasie? Van die vyf moontlikhede lyk "gou-gou of metter tyd" die logiese keuse.
Kyk ook na die volgende voorbeelde:
Verduidelik of vertaal sodat die donker gedrukte gedeeltes verstaanbaar is! Ek verstaan dit nie. Kyk ook na die volgende aanhalings:
Al is die getal van die kinders van Israel soos die sand van die see, net die oorblyfsel sal gered word; want Hy volbring 'n saak en verkort dit in geregtigheid, omdat die Here 'n saak wat verkort is, op die aarde sal doen.
Want soos julle ook vroeër aan God ongehoorsaam was, maar nou barmhartigheid ontvang het deur hulle ongehoorsaamheid, so het hulle ook nou ongehoorsaam geword deur die barmhartigheid aan julle, sodat hulle ook barmhartigheid kan ontvang.
Hier praat Paulus met die Christene uit die heidenwêreld en vergelyk hul posisie met dié van Israel. Beteken "so het hulle ook nou ongehoorsaam geword deur die barmhartigheid aan julle" dat God se barmhartigheid aan die heidennasies die oorsaak is dat Israel ongehoorsaam geword het?
Hierdie dinge, broeders, het ek op myself en Apollos toegepas om julle ontwil, dat julle aan ons kan leer om nie te dink bo wat geskrywe is nie, sodat julle nie die een ter wille van die ander opgeblase sou wees teen 'n derde nie.
Moet hierdie jong Christene vir Paulus leer om nie te dink bo wat geskrywe is nie? En as Paulus dit eendag reg kry, sal dit keer dat hierdie jong Christene opgeblase sou wees teen 'n derde…? Onmoontlik! Maar wat anders staan hier geskrywe? Hoe moet ek dít verstaan?
Die volgende voorbeeld het ek elders volledig hanteer.
Ek daag u uit om die volgende sin aan 'n kind te verduidelik, of in eenvoudige Engels te vertaal:
Hulle ag die weelderigheid oordag 'n genot; hulle is skandvlekke en smette, weelderig in hul bedrieërye as hulle met julle saamsmul.
Vir vertaling word hoofsaaklik drie uitgangsbeginsels gebruik, elkeen met sy eie waarde, maar ook eie tekortkominge. Moet net nie die baba saam met die badwater uitgooi nie.
'n Direkte vertaling, soos die AOV bly streng by die direkte Griekse woorde. Sover moontlik word woord vir woord vertaal. Ongelukkig is dit soms onverstaanbaar soos in bostaande voorbeelde. Watter sin het dit as elkeen maar sy eie raai moet raai, of 'n gedeelte moet oorslaan omdat dit onverstaanbaar is?
Die tweede vertalingsbeginsel is die Dinamies Ekwivalente Metode.
Hier stel die vertaler eers vas wat die sinsnede werklik wil oordra; wat die oorspronklike leser of hoorder sou verstaan. Dan word eerder gedagte vir gedagte vertaal. Die vertaling poog om dieselfde verstaansbegrip aan die huidige leser of hoorder oor te dra. Dit beteken dat daar soms meer woorde gebruik moet word, maar die betekenis moet verstaanbaar en dieselfde bly. Daar word streng by die teks gehou, maar nogtans vir 'n verstaanbare vertaling gekies, eerder as om bloot die Griekse woorde te vertaal. Gaan gerus bostaande voorbeelde in die 1983-Vertaling na.
Met 'n parafrase word weer makliker van die Grieks afgewyk, en met uitgebreide bewoording die betekenis soos die vertaler dit verstaan, oorgedra.
(Die voorbeelde is die volgende 1: Hand. 26;29; 2: 2 Kor.2:17; 3: Rom.9:28; 4: Rom.11:30-31; 5: 1Kor.4:6; 6: 2 Pet.2:13)
Jesus het in Aramees met sy mense gepraat, hoewel Hy as Joodse Rabbi beslis Hebreeus kon praat. Moet die Bybel 'n monument vir uitnemende literêre en taalgebruik wees? Of moet dit eerder die Woord van God vir die jongmens wat die volgende 50 jaar daarmee moet omgaan, verstaanbaar oordra?
This entry was posted in Dinamies Ekwivalente Vertaling, Direkte Vertaling, Hantering van Verskille, Parafrase, Verstaanbaarheid van Vertalings, Vertalings Uitdagings. Bookmark the permalink.