PressReader - SA Jagter Hunter: 2018-07-01 - Big­horn-jag
SA Jagter Hunter - 2018-07-01 - INHOUD - Deur RU­DI GOUS
Om hier­die wil­de ska­pe te jag, is be­slis nie kin­der­spe­le­tjies nie.
Hoe en hoe­kom wil ’n mens hier­die ska­pe jag? Dit was my eer­ste ge­dag­te toe my Ka­na­de­se vriend, Mark, my in 2010 uit­ge­nooi het om saam met hom en sy jag­maat, Ja­mes big­horn-ska­pe te gaan jag. Ek sou gou uit­vind dat ek, met my aan­vank­li­ke min­ag­ting vir skaap­jag, on­in­ge­lig was. Mark het my laat ver­staan dat dit eint­lik ’n groot voor­reg is om vir ’n skaap­jag ge­nooi te word, want dit sit nie in el­ke jagter se broek om hier­die die­re suk­ses­vol te jag nie.
Na­tuur­lik wou ek my A­fri­ka­ner-her­koms ge­stand doen en boon­op wys ’n mens mos nie ’n ge­leent­heid om te gaan jag van die hand nie. Ge­volg­lik het ek in­ge­stem en be­gin na­vor­sing doen oor waar­voor ek my­self in­laat.
Ek en my vrou, Mia, het in 2009 na Al­ber­ta, Ka­na­da, gee­mi­greer na­dat ons ’n werks­ge­leent­heid in Ed­son aan­ge­bied is. Dié dor­pie van so 10 000 men­se is 200km oos van die Rocky Moun­tains ge­leë. O­vis ca­na­den­sis, of Rocky Moun­tain big­horn­ska­pe, is in­heems aan groot de­le van die Noord-A­me­ri­kaan­se Rockies. Dit is ’n baie ge­sog­te tei­ken­spe­sie vir jag­ters daar
maar ve­le jag hul he­le jag­ters­le­we lank son­der suk­ses na so ’n skaap. In­wo­ners van Al­ber­ta is be­voor­reg ge­noeg om ’n jag­li­sen­sie vir ’n big­horn oor die toon­bank te mag koop. Hoe ’n groot voor­reg dit is, word weer­spie­ël in die pryse van die laat­sei­soen-jag­li­sen­sies wat jaar­liks aan in­ter­na­si­o­na­le jag­ters be­skik­baar ge­stel word ty­dens die Wild S­heep Foun­da­ti­on se funk- sie in Re­no, Ne­va­da – daar word tot US$250 000 be­taal vir ’n li­sen­sie om ’n big­horn te jag.
Groot de­le van die Rockies, in­slui­tend die oos­te­li­ke han­ge in Al­ber­ta, is kroon­land waar­toe e­ni­ge plaas­li­ke jagter toe­gang het. In hier­die a­re­as kan ’n mens mak­lik ’n dag of drie op jou perd span­deer (die bes­te ma­nier om daar te kom) en jou kan­se is gro­ter om ’n grys­beer (griz­z­ly be­ar), ’n Noord-A­me­ri­kaan­se e­land (moo­se) of elk te sien, as om an­der men­se raak te loop. Dit is voor­waar nog ’n on­ge­rep­te wil­der­nis.
Met die aan­breek van die skaap­jag­sei­soen aan die ein­de van Au­gus­tus en na ve­le ver­ken­nings­tog­te teen die han­ge uit, so­wel as die aan­ko­pe van mo­der­ne lig­ge­wig kle­re, ’n rug­sak, tent, slaap­sak, warm wa­ter­dig­te ste­wels en ’n Sa­ko Finn­lig­ht in .270 WSM, is ons ber­ge toe.
Op ons twee­de dag het ons ’n groot trop van 22 ram­me teen die han­ge van ’n berg na­by die be­roem­de ou myn­dor­pie Ca­do­min op­ge­spoor. Die ram­me was rus­tig aan­ge­sien die sei­soen nog nie oop was nie. Die pro­bleem was eg­ter dat an­der jag­ters ook reeds hier­die trop raak­ge­sien het en ons sou ’n plan moes be­raam om die ram­me só te be­na­der dat ons ’n goeie kans op suk­ses sou hê. Ca­do­min is wê­reld­be­kend as ’n ge­sog­te skaap jag be­stem­ming, met drie van die top­vyf-ram­me (vol­gens die re­kord­boe­ke) wat in dié ge­bied ge­jag is . Daar­om is hier­die a­rea ge­wild on­der Al­ber­ta­jag­ters en is an­der man­ne wat die­self­de tro­fee as jy soek, iets wat ’n mens hier in ge­dag­te moet hou.
Die sei­soen sou die vol­gen­de dag o­pen. Vol­gens wet mag jy 30 mi­nu­te voor son­op skiet »
» en ons wou dan reeds in po­si­sie wees. Dus het ons on­ge­veer 9km ag­ter­om die berg ge­stap en die nag daar kamp op­ge­slaan. Ons het min ge­slaap want die op­ge­won­den­heid was groot en teen drie-uur die vol­gen­de og­gend is ons, na ’n kop­pie kof­fie en bord­jie pap, die berg op.
Nou moet ek da­rem net sê hier­die was nie die Noord-Kaap­se rant­jies en kop­pies waar­aan ek ge­woond was nie! Dit was groot ber­ge, met sneeu wat soms dwars­deur die jaar op die pie­ke lê en weers­toe­stan­de wat bin­ne mi­nu­te van son­nig na re­ën of sneeu kan ver­an­der. Dit is dus ui­ters be­lang­rik dat jy ty­dens die jag al­les wat jy moont­lik mag be­no­dig in jou rug­sak saam­dra. Ge­volg­lik is ’n man se rug­sak nog­al swaar wan­neer jy han­de­vier­voet teen die han­ge uit­suk­kel. Die fi­sie­se uit­da­ging van die ter­rein, die wis­pel­tu­ri­ge en ge­vaar­li­ke weer, om nie eens van die grys­be­re te praat nie, te­sa­me met die lae suk­ses­sy­fer, is al­les fak­to­re wat só ’n skaap- jag ’n groot uit­da­ging maak.
Met sneeu wat lig­gies val en kop­lig­te wat die weg wys, het ons al ho­ër ge­klim. Teen ses­uur was ons in po­si­sie en teen 06:15 sou dit lig ge­noeg wees om te kan skiet. Soos ons ver­wag het, het die an­der jag­ters die ska­pe van die voor­kant van die berg af be­kruip. Wan­neer big­horns be­dreig word, vlug hul­le ge­woon­lik berg-op en in hier­die ge­val reg­uit in ons rig­ting. Voor ek my oë kon uit­vee, stap daar se­we ram­me by­na 80m van ons af ver­by. Mark en Ja­mes het be­sluit dat Ja­mes eer­ste skiet­kans sou kry. Daar is ’n on­ge­spro­ke re­ël on­der skaap­jag­ters dat die oud­ste of mees er­va­re jagter eer­ste keu­se op ’n ram het. As nu­we­ling het ek reeds aan­vaar dat hier­die jag ’n leer­ge­leent­heid vir my sou wees.
Die voor­ste ram was die groot­ste en Ja­mes het stel­ling in­ge­neem om hom te skiet. On­ge­luk­kig draai die trop­pie toe weg van ons af, met die ram wat hy wou skiet heel voor. Ons het hul­le ag­ter­na­ge­sit en die res van die dag ge­soek, maar he­laas, ons kon geen ver­de­re kans op hul­le kry nie. Al het ons daar­die dag nie ’n ram ge­skiet nie, het ek toe reeds ge­weet ek sou aan­hou jag tot­dat ek ’n big­horn kry – die skaap­jag­gog­ga het ge­byt. Hier­die eer­ste jag­tog het ’n be­geer­te in my wak­ker ge­maak wat la­ter ’n pas­sie sou word wat van­dag steeds voort­duur.
Se­dert daar­die eer­ste pro­beer­slag saam, het ons drie vrien­de daar­na nog baie dae en nag­te in die ber­ge deur­ge­bring. Ons het meest­al te­rug­ge­keer son­der om ’n en­ke­le ram van wet­ti­ge groot­te te sien. In die pro­ses het ek eg­ter groot de­le van die ber­ge leer ken en na el­ke vrug­te­lo­se jag het die be­geer­te om suk­ses te be­haal net meer drin­gend in my ge­brand. Skaap­jag gaan de­fi­ni­tief na jou kop toe. Ek het al sto­ries ge­hoor van man­ne wat in -15 °C en in net ’n slaap­sak in die sneeu on­der ’n den­ne­boom slaap, so­dat hul­le die vol­gen­de og­gend ho­pe­lik ’n kans sal kry op die ram van hul­le dro­me.
Jag­ters wat al­leen jag, word soms deur be­re aan­ge­val en as hul­le oor­leef, moet hul­le per he­li­kop­ter uit­ge­vlieg word. Ek het ge­luk­kig nie sul­ke dra­ma­tie­se en ge­vaar­li­ke sto­ries wat ek met julle kan deel nie, maar dis be­slis nie as ge­volg van ’n ge­brek aan toe­wy­ding nie! Na vyf jaar se pro­beer en ’n paar a­sem­ro­wen­de we­ke te voet en te perd in die ber­ge, het my ge­luk in 2015 uit­ein­de­lik ge­draai.
’N SPESIALE GE­LEENT­HEID
Aan die be­gin van daar­die jaar het ’n le­gen­de in die skaap­jag­ge­meen­skap, John Tan­ge, my ge­vra om saam met hom na ’n spesiale p­lek te gaan waar hy as jong­man saam met sy pa ge­jag het. Dit was die ge­leent­heid van ’n leef­tyd en ek was so op­ge­won­de soos ty­dens daar­die eer­ste skaap­jag. John is al­om be­kend as ’n on­ge­loof­li­ke ge­har­de en fik­se man. Sy huis is ver­sier met tro­feë van die vier sub­spe­sies van Noord-A­me­ri­kaan­se »
» wil­de ska­pe, re­kord­boek-elk, ka­ri­boe, en­so­voorts. ’n Kui­er­tjie in sy huis en sy jag­sto­ries laat ’n man se hart som­mer vin­ni­ger klop. Al is hy 25 jaar my se­ni­or, moes ek hard oe­fen om se­ker te maak ek is fiks ge­noeg om vir se­we dae lank in die ber­ge by hom te kan by­bly.
Uit­ein­de­lik het die dag aan­ge­breek; my skaap­jag-sa­ge was op die drum­pel van ’n ab­so­lu­te hoog­te­punt. Daar was vyf van ons in die jag­groep: Ek, John en sy ja­re­lan­ge jag­maat, Ken, so­wel as my vriend Mark en sy 16-ja­ri­ge seun, Ai­den. Ons het op die jag­tog ver­trek met 15 per­de – ’n ry­perd vir el­ke man en 10 per­de ge­laai met ons kle­re, slaap­sak­ke, tent en ge­noeg kos vir ’n week. Na agt ure te perd oor voor­ber­ge en al langs ’n kron­ke­len­de stroom­pie vol wil­de fo­rel af, het ons kamp op­ge­slaan aan die oe­wer van ’n prag­ti­ge meer. Dit was twee dae voor die be­gin van die jag­sei­soen.
Die vol­gen­de og­gend is ons vroeg uit die kamp weg. Van ons kamp af kon ons ver­skeie ber­ge en val­leie ver­ken. Teen die mid­dag het ek en John op ’n groep van vyf ram­me af­ge­kom, waar­van drie groot ge­noeg was om wet­tig ge­jag te mag word en een van hul­le was ’n mooi vol­draai­ram. Ons is daar­die aand op­ge­won­de te­rug kamp toe om ons vonds met die an­der man­ne te deel. Die vol­gen­de og­gend sou die sei­soen o­pen en ons moes plan­ne maak. Ons het geen an­der jag­ters in die ge­bied ge­waar nie, so dit het ge­lyk as­of din­ge uit­ein­de­lik gaan uit­werk!
DIE SEI­SOEN BE­GIN
Teen son­op daar­die og­gend het ons reeds 7km te perd af­ge­lê in die rig­ting van­waar ons die ram­me laas ge­sien het. Ons het ons per­de aan ’n klomp bo­me vas­ge­maak en is te voet ver­der. Ho­ër op teen die berg groei daar nie bo­me waar­aan jy jou perd kan vas­maak nie. Daar was baie los klip­pe en ons is ver­sig­tig tot op die p­lek waar ons die vo­ri­ge dag die ram­me ge­sien het. Toe ons oor die rand van die berg af­loer in die val­lei, was die die­re eg­ter nê­rens te sien nie. My hart het tot in my skoe­ne ge­sak. Dalk het hul­le ons hoor kom? John was eg­ter glad nie be­kom­merd nie. Hy het ver­moed dat die vyf ram­me dalk aan­ge­sluit het by ’n trop­pie van 11 ooie wat ons op dag een ver­der af in die val­lei ge­waar het. Met nu­we hoop het ons aan­ge­stap en die vol­gen­de berg be­gin klim. Teen die mid­dag was ons bo en na twee uit­mer­ge­len­de ure se stip staar deur ons ver­ky­kers, het ons uit­ein­de­lik die ram­me by die ooie op­ge­spoor.
Ons het sta­dig na­der be­weeg tot­dat ons bo­kant die ska­pe tus­sen ’n klom­pie rot­se kon skuil. John het ge­fluis­ter dat ek die eer­ste skiet­kans kon kry. Ek het stel­ling in­ge­neem en my rug­sak as ge­weer­rus ge­bruik. Teen die hel­ling on­der ons het die ram­me al wei­end van links na regs voor ons ver­by­be­weeg. Die hel­ling was só steil dat ons slegs ge­deel­tes van die ska­pe bo die klip­pe en gras kon sien. Ná so­wat ’n half­uur se wag, sien ons toe die kop van die groot­ste ram uit­steek. Ek het vin­nig deur my ver­ky­ker se­ker ge­maak hy is groot ge­noeg om te skiet.
Laat ek gou ver­dui­de­lik: In Al­ber­ta moet ’n ram se ho­rings ten min­ste drie­kwart ge­krul wees voor­dat jy hom mag skiet. In­dien jy die ram suk­ses­vol ge­jag het, moet jy hom bin­ne se­we dae by ’n kan­toor van die plaas- li­ke na­tuur­be­wa­ring aan­meld vir me­ting. Sou dié ram te klein wees, kan die boe­te nog­al jou sak ruk en jy kan boon­op vir ’n jaar of twee jou jag­li­sen­sie ver­loor.
Ek het ge­reed ge­maak om te skiet en net daar word ek oor­val deur die erg­ste bok­koors van my le­we. Ek was nie se­ker of ek be­gin be­we het van al die a­dre­na­lien wat deur my are bruis nie, of van die koue wind wat op my nat­ge­swe­te lyf waai nie! Na ’n ruk­kie se wag het die ram weg van die an­der ge­wei en my ’n kans op ’n oop skoot ge­gee. Die bie­tjie wag het my ook rus­ti­ger ge­maak. Mark het ge­fluis­ter dat die af­stand 183m is en met die kruis­haar op die ram se skou­er het ek die .270 se sneller ge­druk en ’n 140gr Nos­ler AccuBond berg-af ge­stuur. Die skoot het teen die berg­han­ge weer­galm en deur die te­le­skoop het ek ge­sien hoe die ram val. Daar­na het die ska­pe in al­le rig­tings ge­hard­loop. Toe die ge­luid van hul­le hoe­we oor die klip­pe ver­dof, is dit ver­vang met ’n kreet van blyd­skap. Ek het be­sef dat dit ek is wat so skree. Na 58 dae in die ber­ge oor die af­ge­lo­pe vyf jaar het ek uit­ein­de­lik my tro­feeram ge­had!
Toe ons ’n paar mi­nu­te la­ter by my ram kom, was al­mal stil in ver­won­de­ring en dankbaarheid vir die voor­reg om so ’n i­ko­nie- se dier te kon jag. Al was dit ek wat die sneller ge­druk het, was dit voor­waar ’n span­po­ging. Son­der my vrien­de se hulp sou dit nie moont­lik ge­wees het nie. Hul­le het ook ge­help om die ont­been­de vleis in hul rug­sak­ke te­rug te dra na die per­de toe. Te­rug by die per­de het ons moeg neer­ge­sak. Ken het ver­dwyn en toe weer te voor­skyn ge­kom met vyf ys­koue bie­re wat hy daar­die og­gend in ’n stroom­pie daar na­by ver­steek het. Dit was soos nek­tar oor ons lip­pe! Daar­na was ek baie dank­baar om my swaar rug­sak oor die saal van my perd te kon vas­maak.
Dié aand langs die kamp­vuur was ek ge­vul met ’n diep ge­voel van dankbaarheid. Ons het tot laat daar­die nag die ge­beu­re van die dag her­leef en ge­vier.
Dis moei­lik om aan ie­mand wat nog nooit op ’n skaap­jag was nie, te ver­dui­de­lik hoe spesiaal, maar ter­self­der­tyd fi­sies en psi­gies uit­mer­ge­lend dit kan wees. Na jou eer­ste jag sal jy dit óf nooit weer doen nie, óf nooit op­hou doen nie. Soos die le­gen­da­rie­se Jack O’Con­nor ge­sê het: “The old big­horn will le­ad the hunter in­to the most beau­ti­ful coun­try he’s e­ver seen. He’ll we­ar him out, gi­ve him buck fe­ver, and bre­ak his he­art; but if the hunter is the ty­pe that’s suscep­ti­ble to s­heep fe­ver, he’ll ne­ver be com­ple­te­ly hap­py hun­ting a­ny­thing el­se.”
BO: Die skry­wer, Ru­di Gous, by die big­horn-skaap waar­van hy in die artikel ver­tel. HOOFFOTO: Ru­di-hul­le het langs dié meer ge­kamp vir die duur van hul­le jag.
Jag­ters moet voor­sie­ning maak vir al­le ti­pes weers­toe­stan­de ty­dens ‘n jag hoog in die ber­ge. Steil hel­lings en sneeu is al­ge­meen.
Ai­den, Ken, Mark en John, die an­der vier le­de van die jag­groep wat saam met Ru­di die jag­uit­da­ging mee­ge­maak het.
Prag­ti­ge na­tuur­skoon be­groet jou as jy in die ber­ge jag.