Skuld: Die goeie en die slegte (en die onvermydelike) - Jou Geld | Solidariteit WêreldJou Geld | Solidariteit Wêreld
Tuis › Artikels › Skuld: Die goeie en die slegte (en die onvermydelike)
Dit staan soos ŉ paal bo water: Suid-Afrika is ŉ skuldbelaaide samelewing.
Hierdie feit word skerp uitgelig weens ons ontstellende hoë werkloosheid van bykans 30% (na aan 40% in die meer uitgebreide definisie). Dit het daartoe gelei dat die vermaarde nuustydskrifte The Economist in Januarie 2018 tot ŉ sombere gevolgtrekking gekom het in ŉ reuse hoofopskrif: “In Suid-Afrika het mense meer lenings as werk”.
Sowat 25 miljoen uit 37 miljoen volwasse Suid-Afrikaners skuld geld aan finansiële instellings of ander korporatiewe leners. Slegs 10 miljoen mense in die land is formeel werksaam. Die Nasionale Kredietreguleerder (NKR) het sterk beklemtoon dat 58% van Suid-Afrikaners sukkel om hulle kredietkaarte af te betaal.
Waarom is Suid-Afrika so ŉ skuldbelaste samelewing? Eerstens, Suid-Afrika is ŉ hoogs prestige-gedrewe samelewing met almal wat probeer om met die Bothas en Radebes by te hou, selfs al beteken dit hulle lewe bokant hulle inkomste en lê snags wakker oor hulle skuld. Tweedens, weens die armoede en werkloosheid in die land gaan baie Suid-Afrikaners skuld aan bloot om te oorleef. “Suid-Afrikaners leen vir alledaagse behoeftes,” sê John Manyike, hoof van finansiële opvoeding vir Old Mutual, die versekering- en beleggingsfirma.
Maar nie alle skuld is gelyk nie en dit is lewensbelangrik dat almal dit verstaan – alhoewel relatief min mense werklik hierdie onderskeid begryp. Die kategorieë sluit breedweg goeie, slegte en onvermydelike skuld in. Sodra jy die verskil tussen die drie verstaan, is dit makliker om ŉ behoorlike inventaris van jou skuld op te stel.
“Goeie” is nie gewoonlik ŉ woord wat hoegenaamd met skuld in verband gebring word nie, maar daar is inderdaad iets soos goeie skuld.
Kortliks, sê Old Mutual, is goeie skuld voordelig as dit gebruik word om bates wat appresieer te befonds. Voorbeelde van goeie skuld sluit in studentelenings. Hierdie tipe beleggings sal ŉ toekomste dividend lewer in terme van verbeterde loopbaanvooruitsigte en ŉ hoër inkomste.
“Goeie skuld word gebruik om langtermynwaarde te genereer wat jou aan die einde van jou leningtermyn van ŉ bate voorsien en jou nettowaarde verhoog – met ander woorde, dit het beleggingswaarde,” verduidelik Nkazi Sokhulu, HUB en medestigter van die kredietlewensverseringverskaffer Yalu. “Om ŉ tersiêre opvoeding te ontvang sal jou waarskynlik ŉ hoër toekomstige inkomste as ŉ vaardige individu verseker. As jy in ŉ posisie is om deeltydse werk te bekom terwyl jy studeer, maak ŉ punt daarvan om soveel as wat jy moontlik kan bekostig elke maand op jou studentelening af te betaal.”
Finansiële kundiges en skrywers van Living Financially Carefree, Jaco Fouché en Jaco Barnard, definieer goeie skuld as skuld wat aangegaan word om bates te bekom wat inkomste genereer – maar voeg ŉ caveat by. “Dit sal slegs die moeite werd wees as die inkomste (periodiek en kapitaalgroei) wat genereer moet word, meer sal wees as die rente wat steeds betaal sal moet word.
“ŉ Goeie voorbeeld van goeie skuld is wanneer jy ŉ eiendom koop wat jy wil uithuur. Jy het waarskynlik nie die kontant op hande nie en sal om ŉ lening moet aansoek doen. Jy gaan skuld aan om ŉ bate aan te skaf wat inkomste sal genereer. Dit kan as goeie skuld geklassifiseer word.”
2. Die onvermydelike
Ten spyte daarvan dat baie analiseerders en kundiges jou primêre huis as goeie skuld klassifiseer, plaas Fouché en Barnard dit tereg in die “onvermydelike” kategorie. Hulle maak hierdie term verder duidelik met die volgende stelling: “Onvermydelike skuld is die skuld wat jy moet aangaan om in staat te wees om noodsaaklike persoonlike gebruiksbates te koop wat jy andersins nie sou kon bekostig sonder om skuld aan te gaan nie.
Volgens hulle val twee hoof-items in hulle kategorie, naamlik ŉ eerste voertuig en jou primêre woning. “Jy moet op een of ander stadium ŉ huis koop en jy benodig ŉ voertuig.” Jy benodig ŉ huis om in te woon (en om onbepaald te huur laat jou later in jou lewe baie armer) en jy benodig ŉ voertuig om werk toe te gaan en jou take af te handel, soos om jou kinders by die skool te gaan haal.
Hulle doen egter ŉ beroep op ons om met tyd hierdie skuld af te skaal want om meer daarvan aan te gaan sal jou finansiële vryheid kniehalter en jou verder in die skuld dompel. Daarbenewens, in teenstelling met goeie skuld, genereer hierdie dinge nie inkomste nie maar is ŉ onkoste.Die slegte
Die meeste van ons is al te bekend met hierdie tipe skuld. Sokhulu sê slegte skuld het tipies hoë rentekoerse en word gewoonlik aangegaan om aan ŉ begeerte te voldoen, in plaas van ŉ ware behoefte. Dit laat jou ook nie in ŉ beter posisie nie.
3. Die slegte
Old Mutual stem saam dat slegte skuld nadelig vir jou rykdom is en dat dit op verskeie maniere aangegaan word. Dit sluit in, maar is nie beperk nie tot, nienoodsaaklike luukse items op jou kredietkaarte en die keuse om geld by niefinansiële instellings te leen wat buitensporig hoë rentekoerse hef. Hierdie lys sluit voorts klererekenings, winkelkaarte en oortrokke rekenings in.
Nodeloos om te sê, moet jy hierdie tipe skuld so ver as moontlik vermy. Ongelukkig steur min mense hulle aan hierdie advies en raak vasgevang in ŉ skuldmoeras waaruit hulle moeilik kan ontsnap.
Jaco Fouche and Jaco Barnard, 2018, “Living Financially Carefree”, Reach Publishers.
Fin24, 18 November 2018, “Is your debt good or bad? Here’s how to tell the difference”, https://www.fin24.com/Money/Debt/is-your-debt-good-or-bad-heres-how-to-tell-the-difference-20181118-3.
Old Mutual, 2018, “Good debt vs Bad debt”, https://oldmutualfinance.co.za/good-debt-bad-debt.
Zisanda Nkonkobe, 9 July 2018, “South Africans strangled by heavy debt”, https://www.dispatchlive.co.za/news/business/2018-07-08-south-africans-strangled-by-heavy-debt/.
The Economist, 18 January 2018, “In South Africa, more people have loans than jobs”, https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2018/01/18/in-south-africa-more-people-have-loans-than-jobs.