Waalse Gewes - Wikipedia
Hierdie artikel handel oor een van die drie Belgiese geweste. Vir ander artikels met 'n soortgelyke benaming, sien asseblief die Wallonië.
(Région Wallonne / Wallonische Region)
Amptelike tale: Frans, Duits
Oppervlakte: 16 844 km²
ISO 3166-2: BE-WAL
Amptelike webwerf: Webwerf van Wallonië
Bevolking (totaal): 3 610 089 (1 Januarie 2017)
Eerste Minister: Elio Di Rupo (PS)
Volkslied: Le Chant des Wallons
(Die Gesang van die Wale)
Vakansiedag: 3de Sondag van September
Die Waalse Gewes (Frans: Région Wallonne [walɔni], Duits: Wallonische Region, Nederlands: Waals Gewest), algemeen bekend as Wallonië (Frans: Wallonie [walɔni], Duits: Wallonie(n), Nederlands: Wallonië [ʋaːˈloːni.ə] luister (hulp·inligting), Waals: Walonreye ​[walɔnʀɛj]; Luxemburgs: Wallounesch), is een van die drie Belgiese geweste (régions). Dit bestaan uit vyf provinsies Waals-Brabant, Henegouwen, Luik, Luxemburg en Namen, soos beskryf in artikel 5 van die Grondwet. Die streek het 'n oppervlakte van 16 844 km2 vir 3 610 089 inwoners op 1 Januarie 2017, wat 55.18% van die Belgiese gebied verteenwoordig, 31.94% van die Belgiese bevolking en 'n bevolkingsdigtheid van 214.32 inwoners per km².
In 1970 gestig na die Waalse Beweging se eise vir 'n politieke erkenning van Wallonië, verkry dit 'n bevel en 'n uitvoerende gesag met die spesiale wet van 8 Augustus 1980. Op 11 Desember 1986 het hy Namur as sy hoofstad verkies.
Op die gebied van die Waalse Gewes is daar ook twee taalgebiede van België: die Franssprekende streek, ook algemeen bekend as Wallonië, en die Duitstalige streek. Die Waalse Gewes dek slegs gedeeltelik die grondgebied van die Franse gemeenskap van België (wat ook die Franstalige bevolking van die Brusselse Hoofstedelike Gewes insluit) maar geheel en al van die Duitstalige Gemeenskap in die ooste.
Etimologie en terminologieWysig
Die term "Wallonië" (aanvanklik nog as Wallonnie gespel) is eers in 1844 geskep en destyds deur die Belgiese skrywer Joseph Grandgagnage (1797–1877) gebruik om na die tuisland van die Franssprekende Belge te verwys. Dit het al hoe meer gebruiklik geword nadat die nasionale beweging van Vlaandere begin het om die Nederlandssprekende noorde van België - en nie net die provinsies Oos- en Wes-Vlaandere nie - "Vlaandere" te noem. Voor 1844 is Belgiese skilders meestal "Vlaams" en Belgiese soldate "Waals" genoem sonder om hulle moedertaal in ag te neem.
Die presiese betekenis van die term Wallonië hang oor die algemeen van die konteks af waarin dit gebruik word. Die Belgiese grondwet verwys steeds na een van die drie gemeenskappe, geweste en taalgebiede van België as "Waalse Gewes". Die plaaslike regering het die gewes nogtans hernoem as Wallonië - die naam waaronder dit in die algemene omgangstaal bekend staan.
Oppervlakte en bevolkingWysig
Wallonië is landgebonde en dig bevolk. Die 3 610 000 inwoners maak sowat 'n derde van die totale bevolking van die land uit. Frans is die spreektaal vir die groot meerderheid van die bevolking, met uitsondering van die oostelike kantons, wat 'n Duitssprekende bevolking van sowat 71 000 in die gebied van Eupen, Malmédy en St. Vith het. Die plaaslike dialek, Middelfrankies, is slegs gedeeltelik deur die Middelhoogduitse klankverskuiwing geraak sodat woorde soos dat, Pund, Appel naas machen en ich staan.
Die vyf provinsies van Wallonië
(1 Januarie 2017)
(Waver) 398 990 1 091 365,7
(Bergen) 1 337 759 3 786 353,3
3 Liège / Lüttich
(Luik) 1 100 681 3 862 276
(Aarlen) 281 712 4 440 63,4
(Namen) 490 947 3 666 133,9
Totaal 3 610 089 16 845 214,3
Sedert 13 September 2019 is 'n links-regse kabinet onder leiding van Elio Di Rupo aan bewind.
Tale en taalbeleidWysig
Willy Borsus, die Eerste Minister van Wallonië
Ekonomiese basis volgens sektoreWysig
Bruto geografiese produk en werkloosheidWysig
Josquin des Prés (omstreeks 1450/55–1521)
Die oorheersende rol, wat Parys in die Franstalige literêre lewe speel, het dit vir skrywers uit Wallonië steeds moeilik gemaak om hul eie kenmerkende identiteit te ontwikkel. Uiteindelik het hulle juis in dié genres uitgeblink waaraan die Franse literêre elite min aandag geskenk het: Albert Mockel (1866–1945) se simbolistiese werke, die speurverhale van Georges Simenon (1909–1989) met hul besondere psigologiese diepgang, die magiese realisme van Franz Hellens (eintlik Frédéric van Ermengem, 1881–1972), surrealistiese werke deur Achille Chavée (1906–1969) en Henri Michaux (1899–1984) en die regionalistiese stroming met Arthur Masson (1896–1970) het die Franstalige literatuur van Wallonië op die internasionale kaart geplaas.
Skildery en beeldhoukunsWysig
Strokiesprente het hul verskyning oorspronklik in Wallonië gemaak - hul hoofkarakters, waaronder Kuifie, die Smurfs, Boule en Bill, Asterix, Natacha, Spirou et Fantasio en ander legendariese helde is danksy die talent van Waalse tekenaars soos Hergé (eintlik Georges Remi, 1907–1983), Morris (eintlik Maurice de Bévère, 1923–2001), André Franquin (1924–1997) en François Walthéry (* 1946) geskep en het by 'n internasionale leserspubliek gewild geraak. Die tydskrif Le Journal de Spirou, die skool van Marcinelle asook die uitgewerye Casterman, Dupuis en Lombard het daartoe bygedra dat strokiesprente van blote vermaak- en ontspanningsliteratuur tot 'n selfstandige kunsvorm ontwikkel het.
Kunshandwerk en ontwerpkunsWysig
↑ "Vlaamse overheid - Taalwetwijzer - Wetgeving". vlaanderen.be (in Nederlands). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 April 2020.
↑ 2,0 2,1 (fr) /(nl) Bevolkingsyfers per provinsie en per gemeente op 1 Januarie 2017.
↑ Portail de la Wallonie - La capitale. Consulté le 19 juillet 2013 .
Wikimedia Commons bevat media in verband met Wallonia.
(en) Toerisme-inligting oor Wallonië op Wikivoyage
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Waalse_Gewes&oldid=2217627"
Last edited on 25 Junie 2020, at 15:21
Die bladsy is laas op 25 Junie 2020 om 15:21 bygewerk.