Hoe ver nog na ware versoening?Foto: Geralt/Pixabay.com Die ontwykende droom van ŉ kleurblinde samelewing Deur Johann Holzapfel Wanneer debatteer word oor waar Suid-Afrika hom ná 22 jaar van demokrasie bevind, duik een vraag gereeld op: Wat het geword van die droom van ŉ kleurblinde nasie? Van die versugting na ware versoening en verdraagsaamheid? Die byna daaglikse berigte oor beweerde voorvalle van rassime dui enersyds op ŉ soort obsessie met pigment en velkleur, maar ook dikwels ŉ oordadige demonisering van mense wat selfs deesdae twee keer dink voor hulle selfs die woord “swart” gebruik. Die sensitiwiteit blyk uit politiek korrekte uitsprake soos “rugbyspelers van kleur” en dat selfs nou al ŉ onderskeid getref word tussen “persone van kleur” en “etnies inheems” (swart?) wat ŉ mens laat wonder of jy darem nog na die res as wit mag verwys. In die aanloop tot die onlangse munisipale verkiesing het hierdie aljimmerse obsessie met pigment na vore gekom in ŉ wit-haat-kampanje, uit veral ANC-geledere met die president, Jacob Zuma, aan die spits. Die erflating van apartheid is gereeld opgehaal. Met wittes, die produkte van Europese immigrasie en koloniste, wat steeds pa moet staan vir al die vasteland se kwinte en kwale. En in stryd met die gees en letter van die Grondwet, sonder gelykwaardige status as “ware kinders van Afrika”. Die wit minderheid is eintlik maar net nomade wat hul plek moet leer ken en dankie moet sê vir die “swartman” se Ubuntu en geduld met “gronddiewe en moordenaars”. Wit die kleur van rassisme. Die Kaïnsmerk wat jou outomaties gespaar bly as jy swart is. En jou boonop die reg gee om in die openbaar anti-wit emosies te stook met T-hemde wat verkondig Kill all Whites, [email protected]#$k all whites en Afrikaans must fall. Dit agterna te verduidelik as “eintlik maar net simbolies”. Die te-faktor wat na vore kom in die gedrag van brandstigters en beeldstormers op kampusse. Die redelose vernielsug van gewelddadige betogers wat vuisreg as wapen inspan om hul wil aan ander op te dwing. Die sito-sito etikettering van pers gesigverf as eintlik swart en kwetsend, soos op Stellenbosch en die vernedering van twee Heemstede-studente. Die kunsmatige en kosmetiese oordadigheid van “die Wetsontwerp op die Voorkoming en Bestryding van Haatmisdae en Haatspraak” wat “rassiste” in die tronk kan laat beland. Wat aangebied (ironies genoeg nogal ŉ inisiatief van die president homselwers, wat so gereeld die anti-wit-tamboer slaan) word as wonderkuur vir alle sosiaal-maatskaplike probleme. Die lekkergelofie dat al die mensdom se kwinte en kwale met wette reggedokter kan word, gesindhede kan verander en die pad na ons aardse utopie gelyk sal maak. Terwyl elke wet se doeltreffendheid gemeet moet word aan die toepassing daarvan. Nie die edel oogmerke van die wetmakers nie. Suid-Afrika se misdaadstatistiek onderstreep presies dit. Is die te-faktor uniek aan hierdie mooi suiderland met sy bonte verskeidenheid van homo sapiens? Die rassewrywing die erflating van “die sondes van die vaders” waarvoor die kinders die prys moet betaal? Die gevolg die simplistiese en kunsmatige skeidslyn wat voortdurend getrek word om wit en swart (en tussen-in) in twee kampe te jaag sonder inagneming van taal, kultuur of ŉ swetterjoel ander onderlinge verskille wat veel dieper as velkleur lê? Of is Suid-Afrika ook maar net ŉ spieëlbeeld van ŉ wêreldwye verskynsel wat by tussenpose ook die Amerikaners met hul slawerny-bagasie in steriele kleurkampe jaag? Daar is slawerny (wit baas en swart Klaas) reeds in 1865 met die aanvaardiging van die Dertiende Amendement amptelike afgeskaf. Desondanks die tydsverloop, steeds die rede waarom Amerikaners mekaar steeds aan die strot beet het oor afkoms, herkoms, pigment en aandrang op regstelling. Net soos in Suid-Afrika. Met apartheid skaars 21 jaar formeel ingespit, die troostelose vooruitsig van vele meer kleurstuwings vorentoe. En nog wette by dié reeds bestaande maatreëls teen rassistiese of haatspraak en “verheerliking van apartheid”. Dis ŉ nimmereindigende gebabbel. Met die stemme van rede en logika verswelg deur die kakofonie van emosionele skeltaal en retoriek. Die lawaai van ŉ “is-issie-is-issie”-bekgeveg tussen kleuters in ŉ sandput oor wie se pa se kar die vinnigste is. Wat het geword van gesonde verstand? Van die Desmond Tutu-droom van ŉ ware “reënboognasie van God”? Van ruimheid van gees, verdraagsaamheid en gewoon ouwêreldse ordentlikheid wat steeds deur miljoene, die “swyende meerderheid”, in hul daaglikse omgang met ander, wit, swart en bruin geleef word. Van openhartigheid. Onbesmet deur die virus van “politieke korrektheid” wat te gereeld ŉ kortsluiting veroorsaak tussen wat gedink en gesê word. En die ironie dat dit daardie einste, geduldige en swyende meerderheid is wat elke slag die nate moet probeer las wat in elke harlaboerla oor “rassisme” lostorring. Die gom van ŉ nasie wat in elke konflik moet hou en moet red. Hoe nou vorentoe? Is daar ŉ oplossing? Aan die vredesfront word wel gewoel. Met amptelike verklarings, treffende KLEUR-MOET-ONS-NIE-VERDEEL-NIE-advertensies, saamtrekke, grys armbande en plakkate en selfs ŉ verklaarde anti-rassisme-week is “oorlog” verklaar teen hierdie euwels des euwels. Mense draf en ry fiets teen rassisme. Hulle marsjeer. Oorhandig petisies. Swart en wit maak kringetjie, vat hande en vra God se hulp in “ons uur van nood”. Van kansels af word die liefdesboodskap elke Sondag verkondig. Vedraagsaamheid, omgee en uitreik… Hoe eg is hierdie kollektiewe en sigbare vertoon van die afkeer van rassisme? Kom dit uit die hart? Is dit spontaan? Of is dit kunsmatig en vals? Terapie vir die kollektiewe gewete en skuldlas oor die verlede: “Dit laat my goed voel. Ek het darem iets gedoen!” En môreoggend staan ons op. En niks het verander nie. Die Rubicon van ras is nog nie oorgesteek nie. Damaskus lê nog ver. Tyd vir nog ŉ verklaring, nog ŉ petisie. En nog ŉ wet. Is daar ŉ ander manier om die ideaal van n “kleurblinde” samelewing werklikheid te maak? Om persoonlike vooroordele af te sweer en vrees en onderlinge wantroue te oorkom? Is dit die Bybelse oordra van sondes van die vaders aan die nageslagte? Die teoloog en eertydse moderator van die NG Kerk, prof. Johan Heyns, is in 1994 (die jaar van die demokratiese oorgang in Suid-Afrika) in sy huis in Waterkloof deur ŉ steeds onbekende sluipmoordenaar doodgeskiet. Kort voor sy dood is hy om kommmentaar gevra op die hemelhoë verwagtinge van “die nuwe Suid-Afrika” en die geboorte van “die reënboognasie van God” uit die puin en smart van apartheid. Sy reaksie (saamgevat) was: Wanneer ons die oggend ná die simboliese middernagtelike oorgang wakker word, sal ons agterkom dat niks eintlik verander het nie. Want dieselfde mense wat die vorige aand gaan slaap het, sal die volgende dag opstaan. Met hul vrese en voorbehoude, drome, verwagtinge, haat, wrokke en verwyte. En met hul hoop. “Die skep van ŉ werklik nuwe Suid-Afrika waar elke mens, ongeag sy velkleur, kultuur, geloof, herkoms en taal homself as net so uniek en met dieselfde regte as sy medemens sal beskou en respekteer, moet begin by die individu. Met ŉ ware persoonlike hartsverandering. En die praktiese uitleef daarvan .” Min gevra? Of straks te veel gevra? En is so ŉ gesindheidsverandering dan nie ook ŉ tweerigtingstraat nie? Die vermoë om met ŉ oop gemoed na almal te kan luister. En die voorreg om self ook in die gesprek gehoor te word. Wat het geword van al die goeie voornemens? Die drome vir môre? ŉ Beter toekoms vir al ons kinders? Lê die fout straks by die individu? By die ego waaroor gesonde verstand so gereeld struikel? Want die fout lê mos elders. By die ander. Jy moet verander. Nie ek nie.