Internasionale Moedertaaldag: Is daar iets om te vier?Die belang van moedertaalonderrig, die leef in jou moedertaal, die kommunikeer in jou moedertaal is al oor en oor beklemtoon. Dis die taal wat met moedersmelk ingegee word. Basil Kivedo, oudlid van Umkonto we Sizwe, beskryf sy Afrikaans-wees soos volg: “Ek het as baba Afrikaans uit my moeder se bors gesuig en hierna fisiek, psigies, spiritueel, polities op die akker van Afrikaans ontwikkel. Afrikaans het my totale bestaan en lewe gedefinieer, gedomineer en bepaal.” En verder sê hy: “… Afrikaans was reeds van … vroeë ouderdom my lantern in die donker. ŉ Pragtige tapisserie van woorde, klanke, idiome, metafore en uitdrukkings.” (2016:477) ŉ Suiwerder definisie van moedertaal kan ŉ mens nie kry nie. Is daar vandag op Moedertaaldag iets om te vier? Ja, seker, daar is gebeurtenisse wat vreugde verskaf: Die skadukant is daar. Prakties gesproke het die Universiteite van Pretoria en die Vrystaat vanjaar hulle deure as Engelstalige universiteite geopen. Die Universiteit Stellenbosch se nuwe toelatingsbeleid vir 2018 vee Afrikaans onder die mat in asof Afrikaans as tradisionele onderrig- en navorsingstaal nie eens bestaan nie. ŉ Argument wat by die Universiteit van die Vrystaat aangevoer word, is dat ŉ eentaalbeleid sosiale saamhorigheid sal bewerkstellig en rassediskriminasie sal uitskakel. Gerieflikheidshalwe word vergeet dat die nuwe beleid nie net Afrikaans ondergrawe nie, maar ook die ander landstale se potensiaal en kans om as onderrig- en navorsingstaal te ontwikkel, onderdruk. Is Afrikaanstaliges se pleidooi vir die handhawing van Afrikaans en moedertaalonderrig in internasionale perspektief ŉ eng, egoïstiese en bekrompe gebaar? Of is tweedetaalburgerskap dan nie maar ŉ gerieflike opsie vir almal nie? Almal kan dan tweederangse Engels besig en slegs ŉ handjievol huistaalsprekers van Engels in Suid-Afrika (is daar meer as 2 miljoen?) sal daarby baat. Dis interessant om te verneem hoe die Nederlanders deesdae oor die verengelsing van hulle tersiêre sektor ten koste van hulle moedertaal dink. Met uitsondering van Ierland en Groot-Brittanje self is Nederland binne die Europese Unie die land waar Engels die meeste binne die tersiêre sektor gebruik word. Nou ontstaan daar skielik besorgdheid oor die ontwikkeling van die eie taal. Elke wetenskaplike dissipline het sy eie begrippe met eiesoortige vakterme. As daar binne ŉ bepaalde vakdomein besluit word om slegs in Engels daarin te beweeg, te kommunikeer en te publiseer, is daar weinig rede om nuwe insigte en ontdekkings ook in Nederlandse terme te bedink. So kom ŉ groep Nederlandse akademici tot die ontdekking dat hulle taal nie meer met nuwe terminologie verryk word nie. Om die waarheid te sê, dit lei tot die verarming van die taal. As die Nederlanders met 22 miljoen Nederlandssprekers in die wêreld bekommerd is, dan is Afrikaans-moedertaalsprekers in ŉ ernstiger verknorsing; veral geld dit natuurlik vir Afrikaans op tersiêre vlak. As die Universiteit van die Vrystaat sy taalplan konsekwent deurvoer, mag selfs proefskrifte en verhandelings, behalwe dan vir die vak Afrikaans, nie meer in Afrikaans geskryf word nie. Die uitkringende effek hiervan is vanselfsprekend. Sprekers van ander moedertale in Suid-Afrika sal in die omstandighede geen kans hê om hulself op hoër vlakke te handhaaf nie. Daar is tog ligpunte vir Afrikaans as moedertaal. Ek het hulle hierbo vermeld. So lank as wat mense hulle moedertaal bly praat en sing en lees, sal die moedertaal bly voortbestaan. Afrikaans sal groei en bloei om die braaivleisvuur, in die kerk en kroeg en kombuis. Alte graag word Afrikaans nog gestigmatiseer as taal van die onderdrukker – die politiek misbruik die nosie, sekere groepe studente en hulle meelopers gebruik dit graag as motief om te verniel en te vandaliseer en om eie ontoereikendheid te verberg. ŉ Eeu gelede het die eerste uitgawe van die Afrikaanse woordelys en spelreëls (AWS) verskyn. Sal vanjaar se uitgawe die laaste een wees? Ja, dalk die laaste papieruitgawe – die digitale eeu sal naamlik volledig oorneem. Sal Afrikaans as moedertaal van byna 7 miljoen sprekers stagneer? Kultuurorganisasies, akademici, die man in die straat mag dit nie toelaat nie. In die woorde van prof. Christo van Rensburg wat die samesteller is van die geskiedenis van die AWS: “Die werk … gaan aan, nuwe doelwitte moet bereik word, nog belangriker AWS’e kan gemaak word …” Daar is “… steeds nuwe vergesigte om na te streef”. Dit raak ook Afrikaans as moedertaal van byna 7 miljoen Suid-Afrikaners.