Wedloop teen tyd vir SA man in Suid-Soedan-tronkhttps://rak2.spens.co.za/radio/2017/gwenyth-endley-2017-02-09.mp3 Een van die min amptelike foto’s wat die Endley-familie aan die begin van William gekry het. William word tans sonder enige aanklagtes in Suid-Soedan se berugte Blue House-tronk as ‘n politieke gevangene aangehou. Foto: Verskaf. ŉ Suid-Afrikaner, William Endley (55), word nou reeds vir meer as ses maande sonder enige formele aanklag as ŉ politieke gevangene in een van Suid-Soedan se mees berugte tronke, die Blue House, aangehou. Sy familie het egter verlede week vir die eerste keer in byna drie maande amptelike nuus oor sy gesondheid gekry. “Suid-Afrikaanse regeringsbeamptes het my pa verlede Maandag gesien en hy lyk regtig sleg. Hy was omring deur sekuriteitsmagte en is nie toegelaat om veel oor die omstandighede van sy aanhouding te sê nie. Hy het gevra vir Voltaren- en kalsiumtablette,” het Gwyneth, William se dogter, gesê. Sy beskou dit as goeie nuus want die familie het in ŉ stadium gehoor William se bene swel en gevrees dit is omdat sy niere nie meer behoorlik werk nie, maar nou reken hulle hy benodig die tablette omdat hy nie behoorlike oefening kry nie. Gwyneth, ŉ 32-jarige enkelma, en haar tannie Charmain Quinn, William se suster, veg verbete om William terug in Suid-Afrika te kry nadat hulle in Desember gehoor het sy gesondheid het erg versleg. “Henrik Tobiesen, ŉ Deense sakeman wat vir 67 dae op dieselfde vloer as my pa aangehou is, het vir ons ná sy vrylating gebel en gesê my pa is sielkundig afgetakel en ly aan erge wanvoeding. Hy kan glo nie behoorlik regopsit vir lang tye nie,” het sy gesê. “Dit is meer as 40 °C binne in die selle en as hulle gelukkig is kry hulle een keer per week water, anders moet hulle die soutwater uit die toilette drink. Hulle kry een koppie meel met boontjies gemeng vir kos per dag, wat krioel van die goggas. My pa is siek en hy het min tyd oor.” William, ŉ afgetrede Suid-Afrikaanse weermagkolonel, was ŉ veiligheidsraadgewer vir Riek Machar, die rebelleleier van die opposisie in Suid-Soedan. “Hulle was besig met vredesamesprekings maar iets het in Augustus verkeerd geloop en ŉ skietgeveg het uitgebreek. Machar het landuit gevlug, maar my pa se visum het verval en hy kon nie uit die land kom nie. Terwyl hy vir sy nuwe dokumentasie gewag het, het die sekuriteitswagte hom in sy hotelkamer in die hoofstad, Juba, in hegtenis geneem.” Dit het glo twee weke geneem vir albei lande se regerings om net te erken William word in Suid-Soedan aangehou. Daarna het die nuus oor hom al minder geraak en die familie het in Oktober laas direkte kontak met hom gehad. Gwyneth sê hulle het altyd geweet die werk wat haar pa doen is gevaarlik, hoewel hy nooit die besonderhede daarvan met sy familie bespreek het nie. “Ek sou amper daarmee vrede kon maak as hulle hom op die toneel doodgeskiet het, maar om hom daagliks só te laat ly – niemand verdien dit nie. Dit voel net of niemand omgee nie.” Sy sê hulle wag nou nog vir goedkeuring van die Suid-Afrikaanse regering om geld vir haar pa te stuur. “Die regering het vir my gesê ek is welkom om self kos vir my pa in Suid-Soedan te neem, maar ek kan dit mos nie vroualleen in ŉ burgeroorloggeteisterde land gaan waag nie, nie terwyl almal uit die land vlug nie! “Ek het in ŉ stadium die ergste gevrees. Ek het gedink my pa is dood want hulle wou nie eers organisasies soos die internasionale Rooikruis en Amnestie Internasionaal toelaat om hom te sien nie.” Gwyneth voel die regering sleep sy voete en internasionale nieregeringsorganisasies sê dit is omdat William se gevangenskap ŉ politieke tameletjie is. Intussen is die familie desperaat vir nuus oor William en tap hulle hoop uit elke brokkie inligting wat hulle kan opspoor al kan die nuus nie altyd bevestig word nie. William, ŉ afgetrede Suid-Afrikaanse weermagkolonel, was ŉ veiligheidsraadgewer vir Riek Machar (regs), die rebelleleier van die opposisie in Suid-Soedan. Foto: LinkedIn Sy spoeg behoorlik vuur as sy oor Machar praat. “Ons het gehoor hy kruip hier iewers in Centurion weg. Ek het vir die regering gesê Machar het kos om te eet en water om te drink. Is dit nie minstens dieselfde regte wat my pa as ŉ Suid-Afrikaanse landsburger verdien nie?” Gwyneth praat vinnig en probeer senuweeagtig om ŉ grappie of twee te maak, maar sy sê Kersfees was ŉ sombere affêre vir die hele familie. “Ons het nie gepraat nie en wou ook nie eet nie. ŉ Mens dink net aan my pa wat self niks gehad het om te eet nie. “My pa was 25 jaar lank ŉ weermagman, hy’t sy lewe vir dié land opgeoffer en nou laat die regering hom vrot in ŉ ander land se tronk. Al wat ek wil hê is dat hy moet terugkom. Al die organisasies, almal wat ek gekontak het, sê die enigste rede hoekom my pa nog nie vrygelaat is nie is, is omdat die regering weier om druk op Suid-Soedan uit te oefen. Ons regering sê net die heeltyd hulle kan nie in ŉ ander land se regsaspekte betrokke raak nie, maar ek wil weet watter regsaspekte? Daar is nog geen formele klagte teen hom nie en sy gesondheid is swak, hulle moet hom vrylaat.” Die Suid-Afrikaanse regering se beweerde onwilligheid om in te gryp om Endley se vrylating te bespoedig staan in ŉ skrille kontras met soortgelyke situasies van buitelanders. Daily Maverick berig dat ŉ afvaardiging van die Deense regering Tobiesen weekliks besoek het, dit terwyl dié land se regering nie eers ŉ volledige ambassade of ambassadeur in Suid-Soedan het nie. ŉ Amerikaanse vrywilliger is ook onlangs in dieselfde tronk saam met Tobiesen aangehou en is binne dae vrygelaat nadat die Amerikaanse ambassade vinnig ingegryp het. Volgens Amnestie Internasionaal word meer as 30 politieke gevangenes tans in Blue House aangehou onder wie ŉ Suid-Soedanse joernalis, George Livio, wat al twee jaar in die tronk opgesluit is, en James Gatdet, ŉ woordvoerder van Machar. Menseregtegroepe sê die omstandighede in dié berugte tronk wat sy naam van die blou getinte vensters kry, is gelykstaande aan marteling omdat die gevangenes in klein, warm selle aangehou word en beperkte toegang tot water, kos of enige mediese sorg het. Regeringsbeamptes van die land het egter al herhaaldelik ontken dat daar enige politieke gevangenes in die land aangehou word. Intussen klou Gwyneth vasberade aan die hoop dat sy haar pa binnekort terug in die land sal kry: “Ek gaan nie opgee tot iemand ons help nie. Niks van wat nou gebeur is reg nie en geregtigheid moet eenvoudig seëvier – dit is die hoop waaraan ons familie vasklou. Ons het net hierdie een kans om my pa te red en dit is nou.”