As baba het hy geen teken gewys dat hy nie kon hoor nie – daarom was dit vir Janine en Derik Visser van die Strand ’n reuse-skok om kort ná hul seuntjie se eerste verjaardag uit te vind dat hy doof is.
Met sy welige bos krulle lyk Christopher Visser (2) soos enige ander seuntjie hier waar hy op die mat sit en met blokkies speel. Hy glimlag graag en sy ogies vonkel vrolik elke keer wanneer die spraakterapeut ’n nuwe speelding voor hom neersit.
Al wat op die oog af verraai dat sý “normaal” anders is as ander kinders s’n, is die twee apparate tussen die krulle op sy kop wat met ’n kabeltjie gekoppel is aan die apparate agter sy ore.
Janine het ’n normale swangerskap gehad met geen komplikasies nie, hoewel Christopher op 36 weke gebore is en 13 dae in die neonatale eenheid deurgebring het. By sy crèche was hy ’n gelukkige baba, maar kort ná sy eerste verjaardag het die onderwyseres genoem dat hy nie reageer wanneer sy agter hom staan en praat nie. ’n Gehoortoets by ’n oudioloog was nie baie suksesvol nie omdat Christopher nie wou stilsit nie en verdere toetse was dus nodig, vertel Janine.
’n Breinstam-responstoets onder narkose het gevolg by ’n daghospitaal in die Strand, die kusdorp naby Kaapstad waar die Vissers woon. ’n Kind hoef nie wakker te wees terwyl dié toets uitgevoer word nie omdat die oudioloog op haar rekenaarskerm kan sien of sy brein boodskappe ontvang of nie.
“Die oudioloog het onmiddellik gesê Christopher het hewige gehoorverlies en hy kon geen spraak hoor nie. Hy kon slegs baie harde klanke hoor soos ’n vliegtuig wat langs hom opstyg,” vertel Janine. “Toe ons dié nuus kry, het ons dadelik bang en ontredderd gevoel. Doofheid was vir ons ’n onbekende en die onbekende maak ’n mens bang.”
Dokters kan nie sê wat Christopher se gehoorverlies veroorsaak het nie. Hy het nie ’n virus of siekte ná geboorte gehad wat daartoe kon lei nie. Omdat hy nie self kan sê of hy eers kon hoor en toe later nie meer nie, aanvaar hulle hy is van geboorte af doof. Die oorsaak kan geneties wees, maar Janine en Derik het besluit teen toetse wat sal kan bepaal of dit is waar die knoop lê.
’n Sakeman van Kaapstad het binne 60 uur 4 222 km op ’n motorfiets afgelê om geld vir die inplanting in te samel.
Hulle het besluit om vas te stel of Christopher ’n geskikte kandidaat vir kogleêre inplantings was. Op 17 maande het hy ’n MRI-skandering by die Panorama Medi-Clinic in Bellville ondergaan om vas te stel of die senuwees en beenstruktuur geskik was vir ’n kogleêre inplanting. Die oudioloog van Deidre Stroebel se praktyk het terselfdertyd afdrukke geneem vir die gehoorapparate wat hy vooraf drie maande lank moes dra, en spraakterapie is begin met die hulp van dié gehoorapparate.
Hoewel die toetse gewys het Christopher is ’n geskikte kandidaat vir ’n kogleêre inplanting, moes hulle eers die nodige geld insamel. “Die meeste mediese fondse betaal net vir een inplanting per jaar en dek net tot ’n sekere bedrag per oor,” sê Janine. “Ons het nog sowat R100 000 per oor nodig gehad. ’n Bilaterale (in elke oor) inplanting kos omtrent R500 000.”
Die operasie duur twee tot vier uur per oor, en Christopher was vier uur lank onder die mes – die langste vier uur in Janine en Derik se lewe! “ ’n Snytjie word agter die oor gemaak en van daar word die elektrodes in die koglea ingeplant asook ’n magneet onder die vel,” verduidelik Janine. “Tydens die operasie word die elektrodes deur die oudioloog getoets. Sy kan sien of die brein die elektriese seine ontvang en dus of die inplanting werk of nie.”
Ná die operasie is Christopher se ore ’n paar weke kans gegee om te herstel. Die groot dag waarop die inplantings geaktiveer moes word, het eindelik aangebreek. “Jy kon aan sy gesiggie sien hy hoor, maar sy reaksie was nie dramaties nie,” vertel Janine. “Maar vir my en Derik was dit baie emosioneel. Dit het al die besluite die moeite werd gemaak.”
Die kogleêre inplantings was wel net die eerste stap in die lang proses om Christopher ’n kans op ’n lewe met gehoor te gee. Volgens Barbara beteken die inplantings nie hy gaan nou dadelik begin praat nie. “Intense terapie is eers nodig om hom te leer luister en verstaan. ’n Tipiese baba luister omtrent ’n jaar lank voor hy sy eerste woord sê. Christopher luister nou eers ses maande lank. ’n Mens luister honderde kere na ’n woord voor jy dit begin gebruik.
“Christopher is ’n baie skrander seuntjie met uitstekende kommunikasievaardighede,” vertel Barbara. “Hoewel hy die inplantings eers op 21 maande gekry het, het hy steeds ’n goeie kans op sukses, maar dit gaan tyd en baie toewyding van sy ouers verg. Hoe vroeër gehoorverlies gediagnoseer word, hoe beter is die kans dat ’n kind sy potensiaal bereik… Die ideaal is goeie tegnologie en ondersteuning teen ses maande oud.”
Janine vertel Christopher raak soms gefrustreerd. “Hy wil iets sê, maar het nie die woorde daarvoor nie. Dis baie belangrik dat hy veilig voel en roetine help daarmee. ’n Mens moet baie geduld hê. Soms moet jy sy reaksie ook in perspektief sien: Is hy gefrustreerd omdat hy doof is of omdat hy twee jaar oud is?”
Daar is tans agt kogleêre inplantingseenhede in Suid-Afrika, wat die Tygerberg Hospitaal-Universiteit Stellenbosch se eenheid insluit.
Danksy kogleêre inplantings hoef kinders vandag nie meer noodwendig na ’n skool vir gehoorgestremdes te gaan of onduidelik te praat nie, solank hulle nie ander probleme ook het nie. Laasgenoemde is ongelukkig by sowat 40 persent van kinders die geval.
Danksy kogleêre inplantings is gebaretaal nie meer die enigste kommunikasie-opsie vir gesinne met ’n gehoorgestremde kind nie – hoewel die enorme koste van die inplantings beteken dat dit nie almal beskore is nie.