“Ek wil egter nie fokus op sekere getalle en myself sodoende beperk nie. Dis wat ek in die verlede gedoen het, ek het myself beperk.”
Die rede is dat sy 10 maande gelede erge komplikasies tydens die geboorte van haar dogter, Alexis Olympia, ervaar en by die dood omgedraai het.
Die 13 maande wat Williams buite aksie was voor en ná die bevalling, het beteken dat sy tans slegs die 181ste posisie op die wêreldranglys beklee.
Sou sy Wimbledon wen, sal dit beteken dat sy die kampioen word met die laagste wêreldranglys-posisie in die geskiedenis van die toernooi.
’n Mooi stand droëbone met die spilpunt waarmee die Mokales dit besproei op die agtergrond. Die boere benut mentors met welslae.
Die boerdery het ’n klein voerkraal waarin hulle hul speenkalwers markgereed maak voordat hulle dit verkoop. Arinus vertel sy pa, Lesolobe, het met osse in die omgewing geboer en Arinus het dus in ’n boerdery-omgewing grootgeword. Soos menige jong man moes hy ná skool gaan werk en het na Krugersdorp uitgewyk waar hy as messelaar en loodgieter gewerk het.
Later het hy ’n kursus bygewoon om hom as tradisionele geneser te bekwaam en het dié werk sedert 1976 in die omgewing gedoen waar hy nou boer. Dit het ’n jaar geduur vir hom om te leer “om die dolosse te gooi”. Sy pa het dit ook gedoen, maar Rhodest stel nie belang nie.
“Ek gooi dolosse om vas te stel wat mense makeer as hulle siek is. Voorheen het ek dit baie gedoen, maar deesdae help ek mense net soms. Ek is ook nog ’n bietjie by die boerdery betrokke, maar Rhodest doen nou die meeste van die werk.”
Voorheen het die Mokales hul oeste uit die hand verkoop, maar hulle het mettertyd besef die amptelike bemarkingskanale, soos Schoeman se droëboonfabriek, is ’n beter opsie. Hulle is ook baie tevrede met die bemarking van die sonneblomme en mielies deur die landboubesigheid NWK.
Verder verbou hulle sonneblomme en mielies in ’n wisselboustelsel op droëland. Die gesin doen konvensionele grondbewerking met skottel- en beitelploeë. Die sonneblomme word gewoonlik in November of Desember geplant, maar indien die grondvog te min is as dit nog nie genoeg gereën het nie, plant hulle dié gewas eers in Januarie, “maar dan waag jy ’n kans”, sê Arinus.
’n Goeie sonneblomoes is nie altyd haalbaar nie, maar vanjaar was ’n uitsondering omdat dit laat en goed gereën het. Die opbrengs was 1,5 ton/ha nadat hulle die vorige seisoen net 1 ton/ha afgehaal het.
’n Troppie koeie waarmee die gesin boer. Hulle produseer speenkalwers wat eers afgerond en dan op veilings verkoop word om waarde toe te voeg. Ou koeie gaan na ’n plaaslike slagplaas.
Hulle besoek die boerdery bykans week-liks om raad oor opvolgbemesting en plaagbestryding te gee. “Ons het ook vir hulle ’n program vir blaarvoeding uitgewerk wat nougeset deur die Mokales gevolg word,” sê Hertzog. Hulle gee ook raad oor aangepaste kultivars en plantestand om die beste oeste te verseker.
“Ons het nog net beloftes van die staat se voorligtingsbeampte gekry, maar geen daadwerklike raad nie. Beloftes help ’n boer niks nie. Die staat se mense het net soms besoek afgelê en dan foto’s saam met ons geneem. Dit was vermoedelik om te gaan vertel hoe hulle ons help, maar hulle het in werklikheid niks vir ons beteken nie.
Rhodest sê sy visie is dat hulle oor vyf jaar hul eie plaas sal kan koop en nie langer op kommunale grond hoef te boer nie.
Hy gee erkenning aan sy pa wat hy as sy coach bestempel. Baie wat hy vandag van boerdery weet, het hy by hóm geleer. Hy sê sy pa is nie meer so aktief betrokke nie, “maar hy is altyd daar; hy is my rolmodel”.
Daarvoor het hy ’n toegewyde afdeling binne die Schoeman-groep gevestig wat uitsluitlik op die identifisering en bystand aan opkomende boere toegespits is sodat hulle droëbone op ’n kontrakgrondslag aan die boerdery se droëboonaanleg op Delmas kan lewer, terwyl hulle hul terselfdertyd as volhoubare, winsgewende boerdery-ondernemings vestig.
“Ons het ’n toegewyde tegniese en bedryfspan wat die deelnemende boere bystaan. Elkeen boer onder die leiding en mentorskap van ’n ervare droëboonprodusent in die betrokke geografiese gebied,” vertel Schoeman. Die Mokales se boerdery is een van die ondernemings wat by die projek betrokke is.