ABO-uitsprake: FAK nooi Britse LP om konsentrasiekampe te besoekJacob Rees-Mogg. Foto: AP Photo/Alastair Grant Die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK) het Jacob Rees-Mogg, die Britse LP wat onlangs in die spervuur beland het oor sy uitlatings oor konsentrasiekampe in Suid-Afrika, skriftelik genooi om Suid-Afrika te besoek om hom van die regte feite te vergewis. Danie Langner, besturender direkteur van die FAK, nooi Rees-Mogg uit om spesifiek die Irene-konsentrasiekamp en Nasionale Vrouemonument in Bloemfontein te besoek. Maroela Media het vroeër berig Rees-Mogg het op die BBC se program Question Time tydens ’n besprekingspunt oor die nalatenskap van Winston Churchill onder andere gesê mense is tydens die oorlog in konsentrasiekampe gesit vir hul beskerming. “So dit was nie ŉ goeie ding nie, maar waar anders sou mense leef?” wou Rees-Mogg weet. Hy het volgehou mense is na konsentrasiekampe geneem vir hul veiligheid. Langner het in sy brief daarna verwys dat die FAK in 1929 op die been gebring is as ŉ koördinerende kulturele organisasie. “Een van ons stigterslede en die eerste voorsitter, dr. NJ van der Merwe, is by Norvalspont-kamp in die Noord-Kaap aangehou toe hy slegs 11 jaar oud was. Hulle is met mag van hul plaas verwyder en daar is beslag gelê op al hul vee. Dr. van der Merwe, wat die beproewing oorleef het, het ŉ dominee in die NG Kerk geword en ŉ gedetailleerde beskrywing gegee van hul swaarkry. Met wintertemperature wat gereeld tot laer as vriespunt gedaal het en slegs tente as skuiling, het hy talle van sy kindermaats begrawe. “Ons verstaan die Anglo-Boereoorlog was nie die voorwerp van bespreking tydens die gespreksprogram op BBC One nie. Jy het die historiese feite en nalatenskap van Sir Winston Churchill verdedig teen die verdraaiing van die geskiedenis en geskiedkundige feite. In die afgelope paar jaar moes Afrikaners dieselfde tipe laster, kriminalisering en minagting van ons geskiedenis weerstaan,” het Langner bygevoeg. “Die waarheid is, talle Suid-Afrikaners het ŉ baie hoë agting vir Sir Winston Churchill en respekteer sy leierskap en nalatenskap. Daar was ŉ spesiale verhouding tussen Sir Winston Churchill en Afrikaners vir meer as ŉ halfeeu lank. Churchill het self, in sy skrywes tydens en ná die Anglo-Boereoorloog die Britte se haat jeens die Boere veroordeel en ŉ beroep gedoen dat hulle met “vrygewigheid en verdraagsaamheid” hanteer moet word.” Langner het gesê ŉ gesprek oor die verhouding tussen Churchill en die Afrikaners sal onmoontlik wees as mens nie na sy verhouding met die Boere-generaal Jan Smuts verwys nie. “Hul vriendskap het vyftig jaar lank geduur, insluitend twee wêreldoorloë. Hulle het vir die eerste keer ontmoet toe Churchill deur die Boere in aanhouding geneem is. Churchill het in 1941 ŉ voorstel aan hul gemeenskaplike vriend, koning George VI gemaak dat genl. Smuts as ŉ ere-veldmaarskalk in die Britse Weermag aangestel moet word. Hier het hulle mekaar se vertrouelinge geword. “Dit is dieselfde Smuts wat die koninklike familie ontvang het. Koningin Elizabeth II was ŉ 21-jarige prinses toe sy Suid-Afrika vir die eerste keer ontmoet het.” Tydens die besoek aan Suid-Afrika in 1999, het haar hoogheid koningin Elizabeth II tydens haar toespraak gesê “niemand wat oplees oor die ontstellende toestande van die aanhoudingskampe, waar wit en swart persone aangehou is, kan onaangeraak bly nie, selfs vandag, 100 jaar later. Dit is net reg dat ons die 100-jarige herdenking van dié oorlog in ŉ gees van versoening vier”. “As ŉ leier en politikus wat tradisie, familiewaardes, godsdienstige etiek en ŉ liefde vir sy land aanhang, is ons seker dat jy maklik sal verstaan waarom Afrikaners seergemaak is toe ŉ geskiedkundige gebeurtenis, wat die kern van ons nasie gevorm het, verkeerd geïnterpreteer word. Terselfdertyd verstaan ons dat jou kommentaar oor konsentrasiekampe in die Anglo-Boereoorlog waarskynlik nie bedoel was om iemand seer te maak nie. “In plaas daarvan dat ons net bylas tot die talle negatiewe reaksies wat jy waarskynlik tot dusver ontvang het, nooi ons jou en jou familie graag na Suid-Afrika as ons eregaste om die onthulling op 12 Oktober 2019 van die ‘Versorgingsmonument’ by die Irene-konsentrasiekampgedenkterrein by te woon. Altesaam 1 300 kinders jonger as 15 jaar oud het in die Irene-konsentrasiekamp gesterf, ŉ klipgooi van Pretoria af, die hoofstad van Suid-Afrika. Die meer as ŉ duisend klein grafsteentjies is die beste bewaar en die grootste versameling grafstene van ŉ konsentrasiekamp in Suid-Afrika. “Ná die Anglo-Boereoorlog het mev. Issie Smuts, genl. Smuts se vrou, minstens 40 weeskinders versorg wat die Irene-konsentrasiekamp oorleef het. Die nuwe monument simboliseer ŉ verpleegster in die konsentrasiekampte wat na siek en sterwende kinders omgesien het. Die monument se naam, ‘Versorging’, verwys nie net daarna dat ons vir ons geskiedenis moet sorg nie, maar dat ons ook vir ons toekoms moet sorg,” het Langner gesê. Langner nooi Rees-Mogg ook na Bloemfontein om die Nasionale Vrouemonument te besoek. “Die monument is in 1913 opgerig om die lyding van die meer as 26 000 Boerevroue en -kinders te gedenk wat tydens die Anglo-Boereoorlog in die Britse konsentrasiekampte omgekom het. “Ons hoop regtig dat jy ons uitnodiging ernstig sal oorweeg en ons die geleentheid sal bied om jou die Irene-konsentrasiekamp en die Nasionale Vrouemonument te wys. Hopelik sal só ŉ besoek nie net lei tot ŉ beter begrip van die konsentrasiekamp en ons gedeelde verlede nie, maar ook ŉ suksesvolle dialoog oor die talle kulturele, politieke en ekonomiese uitdagings wat ons gemeenskap vandag in die gesig staar,” het Langner afgesluit.