Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif - Volume 15, Issue 1, January 2004
Volume 15, Issue 1, January 2004
Teaching legal writing at South African law faculties : a review of the current position and suggestions for the incorporation of a model based on new theoretical perspectives
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 3 –21 (2004)
Hierdie artikel ondersoek die probleme wat ondervind word tydens die onderrig van skryfwerk aan regstudente in die Suid-Afrikaanse konteks. Kwessies soos &apos;n opvoedingsagterstand, &apos;n 4-jaar voorgraadse LLB-kursus en &apos;n toename in tweedetaalleerders bemoeilik die onderrig van skryfwerk vir die regspraktyk. Regsfakulteite het tradisioneel probeer om hierdie tipe onderrig aan die taaldepartemente oor te laat, sonder om enigsins kennis te neem van onlangse teoretiese perspektiewe betreffende die pedagogiek van skryfwerk vir die regspraktyk. Die huidige / tradisionele paradigma van die onderrig van skryfwerk vir die regspraktyk beskou skryf as &apos;n vaardigheid wat nie deur regsdosente onderrig kan word nie, maar as &apos;n vaardigheid wat studente êrens anders moet aanleer. Dit is gebaseer op die opvatting dat studente oordraagbare generiese taalvaardighede geleer kan word, wat dan vir die regsomgewing aangepas kan word. &apos;n &apos;&apos;Nuwe retoriese benadering&apos;&apos; tot die onderrig van skryfwerk vir regsstudente het in die tagtigerjare in die VSA ontwikkel. Hierdie metodiek pas &apos;n &apos;&apos;prosesbenadering&apos;&apos; toe en hiervolgens leer studente die gespesialiseerde taal van die diskoers van kenners binne die dissipline self aan. Leerders ontwikkel hul denke deur herhaalde skryfpogings, om sodoende &apos;n eie, professionele stem deur intensiewe skryfpraktyk te ontwikkel, en waarvoor hulle voortdurend terugvoer ontvang. &apos;n Verdere ontwikkeling is die ontstaan van die sogenaamde &apos;&apos;sosiale perspektief&apos;&apos; op skryfwerk vir die regspraktyk, waarvolgens dit as &apos;n konteksgebaseerde sosiale handeling beskou word. <BR>Die implikasies van hierdie teoretiese opvattinge is dat die onderrig van skryfwerk vir die regspraktyk &apos;n arbeidsintensiewe taak is wat deur opvoeders in die dissipline onderneem moet word. Verskeie modelle uit die VSA het aangedui dat die opleiding van senior studente om met hierdie taak te help, beskou kan word as &apos;n manier om die vermoë ns en die skryfvaardighede van beide dosent en junior studente te verbeter. Aan die Universiteit van Natal is hierdie model suksesvol aangepas en oor die afgelope drie jaar verfyn. Die toepassing van streng keuringsprosedures, deeglike monitering, opleiding en deeglike studieleiding is pogings om die sukses van die model te verseker en studentetutors is &apos;n belangrike bron om die probleem van skryfonderrig in regsfakulteite aan te spreek.
Revisiting the transitional arrangements of The Mineral and Petroleum Resources Development Act 28 of 2002 and the constitutional property clause : an analysis in two parts
Authors: P.J. Badenhorst and Hanri Mostert
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 22 –51 (2004)
Wysigings aan die onlangs uitgevaardigde Wet op Ontwikkeling van Minerale en Petroleum Hulpbronne noodsaak &apos;n herbeskouing van die oorgangsbepalings van die Wet. Hierdie bydrae het ten doel om die aard en inhoud van die regte wat deur die oorgangsbepalings geraak word te analiseer, en die effek van die oorgangsbepalings op sodanige regte teen die grondwetlike eiendomsklousule te toets. Die analise is gestruktureer in twee aparte afdelings. Deel een het &apos;n vergelyking van &apos;&apos;ou orde&apos;&apos; regte en die nuwe regte in terme van die Wet behels. Meegaande deel twee fokus op grondwetlikheidskwessies. Dit verskaf &apos;n oorsig oor die relevante bepalings van die grondwetlike eiendomsklousule. Die strekwydte van die klousule, samehang tussen die eiendomsklousule en die algemene beperkingsklousule, sowel as die verskillende kategorieë inbreuke op eiendom in terme van die Grondwet, word bespreek. Hierna word die algemene beginsels rakende grondwetlike eiendomsbeskerming en -regulering toegepas op die verskillende probleemsituasies wat reeds in deel een van hierdie bydrae geïdentifiseer is.
Political musical chairs - the saga of floor-crossing and the Constitution
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 52 –65 (2004)
Oorlopery is inherent &apos;n kontroversië le konstitusionele en politieke kwessie. Hierdie artikel kyk krities na die &lt;I&gt;UDM&lt;/I&gt; hoofuitspraak van die Konstitusionele Hof betreffende die konstitusionaliteit van die vier parlementêre wette wat oor oorlopery handel. Die hof het aangedui dat hy nie politieke argumente ten gunste van of teen oorlopery sou oorweeg en daardeur bei¨nvloed sou word nie. Die hof het verduidelik dat wesenlike politieke argumente tydens debatte en besprekings in die parlement gelug moet word en nie in die howe nie. <BR>Uit &apos;n ondersoek van koerantartikels en -verslae is dit egter duidelik dat die publiek grondige voorbehoude oor die moraliteit van oorlopery het. So ernstig is laasgenoemde dat dit &apos;n denkbare beskouing is dat die legitimiteit van ons stelsel van demokratiese regering, en inderdaad van die Grondwet waarop dit gebaseer is, daardeur gediskrediteer word. Persepsies van politieke moraliteit moet noodwendig &apos;n impak op konstitusionalisme en demokrasie hê. <BR>Selfs al word &apos;n wysiging aan die Grondwet as geldig beskou, maar die gevolge daarvan die publiek se vertroue in die Grondwet ondermyn aangesien die moraliteit daarvan ernstig te bevraagteken word, is dit dan nie juis nodig vir die Konstitusionele Hof om &apos;n stem van versigtigheid of &apos;n waarskuwing te laat hoor nie? Onder sekere omstandighede sou oorlopery &apos;n brose en onbestendige politieke situasie kon destabiliseer. Dit kan veral gebeur as dit tot &apos;n regeringsverandering lei, wat nie noodwendig deur die kiesers gesanksioneer is nie. Kommentaar van die hof oor die onwenslikheid van sodanige situasie sou onder die omstandighede nie onvanpas gewees het nie. <BR>Moes die hof ook nie nog verder oorweeg het of die waardes wat deur artikel 1 van die Grondwet beskerm word, nie ondermyn is nie? Hierbenewens sou die hof ook sekere beskermingsmaatreë ls aan die hand kon gedoen het wat in wetgewing uiteengesit sou kon word om die impak van sodanige teenstrydighede op die stel fundamentele waardes in die Grondwet te verminder. Daar kan byvoorbeeld &apos;n verbod geplaas word op die opportunistiese uitnooi tot oorloop na ander partye met die belofte van hoogs vergoedende posisies daaraan gekoppel.
Rights of first refusal or preferential rights to contract : a historical perspective on a controversial legal figure
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 66 –90 (2004)
Leidende hofsake oor voorkeurregte openbaar lynreg opponerende sienings van die basiese regte en pligte van die partye tot &apos;n voorkeurooreenkoms. Die presiese toepassingsgebied, aard van en gesag vir die sogenaamde <I>Oryx</I>-meganisme wat sedert 1982 algemeen aanvaar word as &apos;n gepaste remedie vir kontrakbreuk van &apos;n voorkeurooreenkoms is ook onseker. Hierdie konflik en onsekerheid is deels te wyte aan opponerende interpretasies van die Romeinse, Romeins-Hollandse en <I>ius commune&lt;/I&gt; bronne. Die leidende hofsake ondersoek nie die beleidsoorwegings betrokke by hierdie kontrakstipes nie en baseer hulle beslissings hoofsaaklik op historiese gesag en presedent. Afwykende sienings in vorige hofsake is egter dikwels gei gnoreer of nie behoorlik ondersoek in latere regspraak of akademiese bydraes nie, wat die verwarring vererger. Hierdie bydrae ondersoek die historiese gesag waarop daar gesteun word in die leidende hofsake om lig te werp op die kontroversie. Daar word aangetoon dat die historiese gesag waarop die leidende hofsake steun nie eenduidig steun bied vir hulle verskillende sienings nie, onder andere omdat sekere tekste verkeerd verstaan is. &apos;n Ondersoek van die Germaanse, Romeins-Hollandse en vroeë Suid-Afrikaanse reg werp ook lig op die meervoudigheid van konstruksies wat gevind word in die Suid-Afrikaanse reg en die aard van die <I>Oryx</I>-meganisme.
An evaluation of the Iegal rules, challenges and benefits of electronic court filing in South Africa
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 91 –102 (2004)
Hierdie artikel evalueer die uitdagings rondom die elektroniese indiening van hofdokumente en die mate waarin bestaande hofreëls gepas is vir die elektroniese indiening van hofdokumente. Regsreëls met betrekking tot die elektroniese indiening van hofdokumente in Suid-Afrika word ondersoek. Daar word spesiaal verwys na die hofreëls en bepalings van die Wet op Elektroniese Kommunikasie en Transaksies 25 van 2002. &apos;n Poging word aangewend om vas te stel of hierdie reëls ook toepasbaar op die elektroniese indiening van hofdokumente is, en indien wel, in watter mate. Die uitdagings en die voordele verbonde aan die elektroniese indiening van hofdokumente word ondersoek.
In search of (unconveyable) truth : the Truth and Reconciliation Commission&apos;s notion of narrative truth and a victimary hypothesis
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 103 –118 (2004)
In sy finale verslag onderskei die Suid-Afrikaanse Waarheids- en Versoeningskommissie (WVK) tussen vier waarheidskategorie waarvan een &apos;&apos;persoonlike en narratiewe waarheid&apos;&apos; is. Narratiewe waarheid vind na bewering gestalte deur middel van die narratiewe proses wat apartheidslagoffers in staat stel om in die openbaar voor die Kommissie te getuig van die trauma en menseregteskendings wat hulle beleef het. &apos;n Kort verkenning in die wye betekenisveld wat deur die begrip &lt;I&gt;waarheid&lt;/I&gt; belig word toon dat die aard van die narratiewe nie altyd versoenbaar is met waarheid in &apos;n empiriese sin nie. Die artikel illustreer dat die probleme verbonde aan die slagoffer se verwoording en narrativisering van sy of haar trauma onoorbrugbaar is en ons gevolglik gekonfronteer word met die dilemma van die noodsaaklikheid en dringende nood vir die narratiewe en &apos;n kollektiewe nasionale geheue aan die een kant, teenoor die &apos;&apos;onmoontlikheid&apos;&apos; van die narratiewe aan die ander kant. Die slotsom is dat die enigste &lt;I&gt;waarheid&lt;/I&gt; wat deur &apos;&apos;narratiewe waarheid&apos;&apos; beliggaam kan word, universele waarhede oor die menslike natuur, die menslike toestand en menslike lyding is. Die slagoffer is dus die &lt;I&gt;waarheid&lt;/I&gt; van die apartheidsnarratief, maar aangesien hierdie waarheid tot &apos;n beperkte mate vergestalt kan word, is &apos;n wending tot die literêre nodig om die waarheidsnarratief te verwoord.
&apos;&apos;Should the playing fields be levelled?&apos;&apos; Revisiting affirmative action in professional sport (part one)
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 119 –136 (2004)
Hierdie is die eerste deel van &apos;n artikel in drie dele, waarin &apos;n evaluering van die toepassing van regstellende aksie in professionele spansport onderneem word. Die eerste deel bevat inleidende opmerkinge oor die algemene toepassing en regverdiging van regstellende aksie en die toepaslike arbeids- en sportwetgewing; waarna daar gepoog word om die spesifieke toepassing van regstellende aksie (veral in die vorm van rasgebaseerde kwotas van professionele spelers in spanne) krities te ondersoek. Deurlopend sal klem gelê word op die unieke eienskappe en behoeftes van professionele sport in hierdie verband. Die derde deel van die artikel sal poog om die toepassing van regstellende aksie in hierdie konteks te toets teen die bepalings van die Grondwet en toepaslike arbeidswetgewing, veral in die lig van &apos;n kritiese evaluering van die onderskeie belange wat opgeweeg moet word in die transformasie van professionele sport.
Legal aid in Mexico : visions of South Africa&apos;s future?
Author Hennie Van As
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 137 –158 (2004)
Die Suid-Afrikaanse regshulpstelsel is vir die afgelope aantal jare die onderwerp van &apos;n ingrypende transformasieproses in &apos;n poging om regshulp binne bereik te bring van die meeste wat dit benodig en ten einde gevolg te gee aan die vereistes van die Grondwet. Spoedeisendheid en druk om te verander verhoog die risiko om te fouteer - iets wat so ver moontlik vermy moet word. Vergelykende studies is een van die metodes wat aangewend word om slaggate te vermy. Die meeste van hierdie studies fokus egter op lande en stelsels wat beskou word as &apos;&apos;leiers&apos;&apos; op die gebied van regshulp, maar in hierdie artikel word die Meksikaanse stelsel, wat tradisioneel nie as &apos;n &apos;&apos;leier&apos;&apos; beskou word nie, van nader beskou ten einde daardie kenmerke te identifiseer wat Suid- Afrika tot voordeel mag strek in die soeke na die &apos;&apos;beste&apos;&apos; stelsel. Daar word tot die gevolgtrekking gekom dat alhoewel Mexico nie as model voorgehou kan word nie, daar aspekte van die federale stelsel is wat van groot nut in die ontwikkeling van enige regshulpstelsel sal wees. Dit sluit studente-betrokkenheid, prioritisering, &apos;n behoeftegerigte benadering en die aktiewe betrokkenheid van die professie in.
Recoupments : the facts are decisive, not the law
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 159 –165 (2004)
Onsekerheid bestaan of &apos;n verhaling slegs kan plaasvind as daar &apos;n ontvangs of toevalling was. Die saak van <I>Commissioner for South African Revenue Service v Pinestone Properties CC&lt;/I&gt; 63 SATC 421 kan as direkte gesag dien dat &apos;n ontvangs of toevalling wel vereis word. In die saak is beslis dat uitgawes aangegaan ten opsigte van die herstel van &apos;n gebou nie outomaties verhaal kan word indien die gebou vir &apos;n bedrag hoër as die aankoopprys verkoop word. &apos;n Verhaling sal slegs plaasvind indien die Kommissaris kan bewys dat die koper bereid was om meer vir die eiendom te betaal as gevolg van die herstelwerk gedoen. &apos;n Verhaling sal ook plaasvind, waar, byvoorbeeld, &apos;n bouer skadevergoeding betaal vir gebrekkige bouwerk. In <I>Omnia Fertiliser Ltd v C:SARS&lt;/I&gt; 65 SATC 159 is tot &apos;n teenoorgestelde gevolgtrekking gekom. Die feite van die saak was kortliks dat skuldeisers versuim het om eise ter waarde van amper R7 miljoen in te dien. Alhoewel hierdie eise nog nie verjaar het nie, was dit op die feite duidelik dat die skuldeisers nie die eise gaan indien nie. Die belastingbetaler was so seker dat die eise nie ingedien sal word nie, dat vir die doeleindes van finansië le rekordhouding die bedrae oorgedra is na die inkomstestaat. Die Hoogste Hof van Appèl beslis dat ongeag die feit dat die bedrae nog nie vanuit &apos;n regsoogpunt verjaar het nie, &apos;n verhaling vir inkomstebelastingdoeleindes plaasgevind het. Dit is dus duidelik dat die vraag of &apos;n verhaling plaasgevind het, &apos;n feitevraag is en nie &apos;n regsvraag nie.
Customary courts and traditional justice in Botswana : present challenges and future perspectives
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 166 –192 (2004)
Hierdie artikel stel ondersoek in na sommige van die pogings wat in die afgelope paar dekades aangewend is om die gewoonteregtelike howe van Botswana te moderniseer. Daar kan aangevoer word dat hierdie pogings gekenmerk was deur &apos;n proses van kreatiewe aanpassing by verandering. Dit het daartoe gelei dat die tweeledige stelsel van gewoonteregtelike- en statutêre howe geïntegreer is tot &apos;n juridiese stelsel wat uit &apos;n enkele struktuur bestaan, en het gelei tot die skepping van statutêre gewoonteregtelike howe. Dit is nou duidelik dat vir die tradisionele stelsel van geregtigheid wat deur gewoonteregtelike howe uitgeoefen word om voortdurend lewensvatbaar en relevant te kan bly, daar gereelde aanpassings sal moet plaasvind om by die vinnig veranderende ekonomiese en sosiale omstandighede van vandag te kan byhou. Ten spyte van hierdie veranderinge, word daar aangevoer dat nog meer radikale veranderinge nodig is. Daar is daarom die behoefte om te beweeg na &apos;n vorm van professionalisme wat &apos;n stewige basis kan bied vir die stelselmatige en progressiewe ontwikkeling van die Gewoontereg deur geregtelike presedente. Dit is moontlik die beste manier om die inherente buigsaamheid en aanpasbaarheid van die tradisionele reg te kan volhou en die risiko om in kompeterende regskulture opgeneem te word, teen te werk.
Release of a solvent spouse&apos;s property under section 21(2)(c) of the Insolvency Act 24 of 1936
Author Roger G. Evans
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 193 –200 (2004)
Dit is lank reeds duidelik dat &apos;n huwelik buite gemeenskap van goed nie noodwendig &apos;n veilige hawe vir gades bied om hulle bates buite die bereik van die skuldeisers van die insolvente boedel van een van hulle te plaas nie. Die rede hiervoor is dat artikel 21 van die Insolvensiewet 24 van 1936 (die Wet) bepaal dat die sekwestrasie van die boedel van een van die gades in &apos;n huwelik buite gemeenskap van goed tot gevolg het dat die bates van die solvente gade oorgaan op die kurator van die insolvente eggenoot se boedel asof dit goedere van die gesekwestreerde boedel is. Die kurator is dan ook bevoeg om met daardie goedere te handel soos met die goedere van die insolvente gade. Die kurator moet egter ingevolge artikel 21(2) van die Wet daardie goedere van die solvente gade vrygee, ten opsigte waarvan bewys word, ingevolge art 21(2)(c), dat dit goedere is wat deur daardie eggenoot gedurende die huwelik met die insolvent verkry is kragtens &apos;n titel wat regsgeldig is teenoor die skuldeisers van die insolvent. Ingevolge artikel 22 van die Wet op Huweliksgoedere 88 van 1984 kan &apos;n skenking nou, anders as in die verlede, sodanige titel verleen. Dit het egter die vraag laat ontstaan of laasgenoemde wetgewing met betrekking tot skenkings tussen eggenote die hele doel van artikel 21 van die Insolvensiewet verydel het, aangesien die bewyslas wat ingevolge artikel 21(2) van die Wet op die solvente eggenoot gerus het, daardeur moontlik op die kurator van die insolvente boedel oorgegaan het. Die howe het egter bevind dat hierdie bewyslas nie deur die inwerkingtreding van artikel 22 van die Wet op Huweliksgoedere geaffekteer is nie. Daar is ook verder bespiegel dat daar nou moontlik &apos;n swaarder bewyslas op die solvente eggenoot rus indien &apos;n aansoek om vrystelling ingevolge artikel 21(2)(c) van die Wet, betrekking het op eiendom wat deur die insolvente eggenoot aan die solvente eggenoot geskenk is. Die indruk word dan ook in die saak <I>van Rens v Gutman NO and Others&lt;/I&gt; 2003 1 SA93 (CPD) geskep dat in die geval van skenkings tussen eggenote daar wel &apos;n swaarder bewylas is as in die geval van ander siviele gedinge. In hierdie artikel word hierdie aangeleentheid ondersoek. Die skrywer se gevolgtrekking is dat in die geval van &apos;n aansoek om die vrygawe van geskenkte eiendom ingevolge artikel 21(2)(c) van die Wet die bewyslas, soos in die geval van ander siviele gedinge, &apos;n oorwig van waarskynlikheid, is.
The South African Law of International Trade : Selected Topics, by J.P. Van Niekerk and W.G. Schulze : book review
Author Gerhard Lubbe
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 201 –204 (2004)
Land Title in South Africa, by D.L. Carey Miller with A. Pope : book review
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15, pp 204 –207 (2004)
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 15 (2004)