Nuuskommentaar: Wanneer ŉ gemeenskap ‘reg in eie hande neem’Argieffoto: SAPD As in ag geneem word dat ’n wetenskaplike opname bevind het aannames van luiheid en korrupsie is die hoofoorsake van groeiende wantroue in die polisie, dan is dit onvermydelik voorspelbaar dat gemeenskappe in sekere gevalle die “reg in eie hande sal neem”. In die komplekse Suid-Afrika skuil egter nog ’n gevaar – dat daar onewehandigheid is in die beskouing en erns, verkeerdheid en gevolglike optrede van verskillende gemeenskappe wanneer eiemagtig opgetree word. Maandagoggend helder oordag, net suid van Durban en vlak voor ’n skool, het kapers toegeslaan om ŉ gesin se motor, met kinders en al, te kaap. Daar word beweer ’n omstander het op die motor losgebrand. Die uiteinde? Een van die kapers is gevang, een is dood en een het ontvlug. ’n Negejarige meisie wat in die motor onderweg skool toe was, het aan ŉ koeëlwond gesterf. Die vermeende kaper wat dood is, is glo deur lede van die gemeenskap aangeval en aangerand tot hy dood is. So vertel ’n omstander doodluiters aan die SAUK, wat dit landwyd beeldsend. ’n Ander vertel in geen onduidelike taal nie aan die TV-kamera dat die gemeenskap “g*tvol” is vir al die misdaad waaraan hulle blootgestel word. Dit is geen geïsoleerde voorval nie. Kort-kort boet ’n verdagte met sy lewe nadat hy eers wreed aangerand is. Soms is die persoon op heter daad betrap, soms is ’n vermoede genoeg om ’n verdagte skuldig te bevind en die hoogste tol te laat betaal. Die sogenaamde doodskisverhoor dien tans voor die appèlhof, en uitspraak is voorbehou. Met die verhoor in die hooggeregshof het sake so verloop dat verskeie gerespekteerde strafregkenners hul bedenkinge oor die houding van die regter en haar strawwe vonnisse uitgespreek het. Ook hierdie saak is ongelukkig nie ŉ alleenstaande geval nie. Aangeblaas deur sekere politici is daar nou bykans deurlopend, en ook landwyd, voorvalle van oproer wat met onwettige grondbesetting begin het. Die kwessie van grondonteiening sonder vergoeding druk die kwessie boonop ryp vir gesagsuitdaging. Aan die ander kant word dit bekend dat ’n groot aantal senior offisiere in misdaadintelligensie oor misdaadrekords beskik. Sommige hiervan is baie ernstig. Die baas van Opod laat dieselfde dag blyk dat tien top-polisiegeneraals by bedrog van miljarde rande betrokke is. Die voormalige Wes-Kaapse polisiehoof is vir korrupsie tronk toe gestuur. Bogenoemde prentjie is geskets in ag genome dat heelwat sake nog ondersoek word, dat baie hul oorsprong in bewerings het, en dat sekere sake onder appèl is. Die geheelbeeld bly egter een van ’n staat wat polities toegelaat is om nie net gekaap te word nie, maar as die persoonlike jagveld van ’n soort Mafia vir stroping en wetteloosheid beskikbaar gestel te word. Dié politici is op hul beurt beveilig deur veiligheidskonfooie wat van die bekendste Latyns-Amerikaanse kartelbase geel van jaloesie sou laat. Die redes vir die hoë vlakke van wantroue in die polisie in Suid-Afrika is interessant. Volgens die uitslae van ’n opname ’n jaar gelede tel luiheid en korrupsie as onder die vernaamste oorsake van wantroue. Die “luiheid” lei daartoe dat die polisie gereeld laat opdaag – in Noordwes gereeld meer as twee uur laat, aldus die opname. Die opname het getoon dat daar ’n opmerklike afname in die vertroue in polisie was (behalwe interessant genoeg onder Indiërs, die groep wat die jongste g*tvol “selfhelp”-gemeenskapslede opgelewer het). In die komplekse Suid-Afrika speel die hele kaboedel van g*tvol gemeenskappe af teen die stand van die land op ’n trajek van rasseharmonie. Kortom, moenie mense van verskillende kleur se erns van hul beweerde oortredings meet aan die hand van hul velkleur in plaas van die erns en omstandighede van die misdryf self nie.