En waar was Wilhelm? Klokslag kon hy verdwyn net voor die prosedure begin, en gééngeroep en geskree het gehelp nie. En as hy dan uiteindelik êrens in ’n voor- of buitekamer opgespoor word met ’n boek op sy skoot en albei hande in sy ore gestop, sou hy dan kwansuis nie gehoor het toe hy geroep is nie.
Dít was Wilhelm, gelukkiger met ’n boek as met ’n duur speelding. Pa Gideon het op ’n dag van die Boerekoöperasie gekom met drie duur speelgoedvoertuie. Vir Henri, “my boerseun”, die allerpragtigste rooi trekker met regte rubber-“taaiers” en ’n haak vir die implemente; vir Deon ’n nogal mooi geel Fordtrokkie, ook met rubber-“taaiers” en kopligte van rooi deurskynglas en rooi truweerkaatsers; en vir Wilhelm? – ’n bleekwit ambulans-“wên” waarvan die agterste deure kon oopmaak. Arme Pa, hy kon nooit help om sy “boerseun” aan te prys en wel ook ’n bietjie voor te trek nie, soms ten koste van die ander twee broers.
Sy moeder onthou verder die Kersfeesvierings op die plaas: “Vandat die eerste outjie ’n jaar oud was, het ou Kersvader elke Oukersaand die plaas besoek, met sy lang wit baard, rooi rok en herderskierie.”
Hierdie dieprooi, byna maroenkleurige rok van sagte, gladde katoenmateriaal het vir 40 jaar diens gedoen totdat dit saam met ma Esther se hondjie, Oortjies, in die motor gelaat is terwyl sy gou by die Saamwerk ingehardloop het vir enkele inkopies. Tipies van die onmeganiese en soms onrealistiese ma van die huis het sy sommer die sleutel in die motor gelaat met die enjin aan die loop. En toe sy minute later uitkom, is die motor met sy kosbare dooie en lewende “bagasie” gesteel. Die motor en Oortjies is later verlate op die Fouriesburgpad gekry – maar die Krismisrok was vir altyd weg. ’n Nuwe rok is inderhaas gemaak deur Ma se vlytige vingers by haar kenmerkende pos voor die “masjien” – as kinders sou daar nooit maar nóóít gepraat word van die “naaimasjien” nie. Mamma het nooit ge-“naai” nie, sy het net “masjienwerk” gedoen. Hierdie nuwe rok se materiaal was hard en die rooi te skel, en Kersvader sou nooit weer dieselfde wees of lyk nie.
Ons moeder het onthou hoe Kersvader in die vroeë dae sommer te voet aangekom het, maar later is hy gehaal deur die Shetlandponiekarretjie: “Die klein karretjie, getrek deur twee klein Shetlandponies, was een jaar die groot geskenk aan al ses die kinders van die gesin: die vier Knobeltjies en Marié en Rinie, die twee Myburghniggies wat vir ses jaar saam met die gesin gewoon en baljaar het.
’n Ander groot taak was die uitsoek en kap van die Kersboom, of geskikte takke waarmee ’n boom dan opgebou is. In later jare het dit Deon en Piet, die tuinier, se plig geword, terwyl die opmaak van die boom die groter kinders s’n was, en hier het Wilhelm as “systems manager” weereens ’n groot rol gespeel. Aanvanklik is geen kleiner kinders toegelaat om te help of die boom te sien voor die verrassing met die inkom saam met Vader Krismis die aand nie.
Die besieling agter al die bedrywighede was die moeder van die huis, en hier, reeds hoogs bejaard, pas sy die nuwe baard aan wat sy so pas van watte gemaak het. Geskenke van blomme word deur die huiswerkers aan ma Esther oorhandig.
Uiteindelik is hierdie tradisie, net soos “Kom laat ons boekevat” en vele ander Boeretradisies, ná ’n finale handwuif van Vader Krismis beëindig, skynbaar omdat die jonger geslagte, wit sowel as swart, dit nie meer aanvaarbaar gevind het nie – waarskynlik beskou as te paternalisties en/of nie menswaardig genoeg nie. Die werkers het glo ook verkies om die vleis rou te ontvang, elkeen in sy eie pakkie, vir self gaarmaak tuis, in stede van die groot driepootpotte waarin die vleis gestowe is, of die spitgebraaide stukke vleis wat hulle ontvang het.
Vir Wilhelm se tydgenote is dit in ’n mate jammer. Die feesviering was ook die besondere dag van die jaar waarop die hele groep werkers, vroue en baie kinders, en dikwels talle besoekers, almal bymekaar was en waar die hele boerefamilie hulle goedgesindheid en meelewing aan die swart mense kon bewys en, byna in die gees van die “dienende Martha” in die Bybel, hulle met liefde en deernis kon bedien.