Begroting 2023: Reuse-reddingsboei vir Eskom(Argieffoto: ANA) Die minister van finansies, Enoch Godongwana, het Woensdag in sy begroting die reusebedrag van 254 miljard aan Eskom toegewys om die las op die reeds sukkelende kragvoorsiener se balansstaat te verminder en Eskom toe te laat om broodnodige instandhoudingswerk te doen om die beskikbaarheid van krag te verhoog. “Die gebrek aan betroubare elektrisiteitsvoorsiening is die grootste ekonomiese beperking. Rekordvlakke van beurtkrag is verlede jaar ondervind: 207 dae van beurtkrag in vergelyking met 75 dae in 2021. “In reaksie daarop tree ons daadwerklik op om bykomende kapasiteit by die netwerk te voeg. Ons werk ook daaraan om die energiesektor te hervorm om energiesekerheid op lang termyn te behaal,” sê Godongwana. As deel hiervan neem die regering dus ŉ gedeelte van Eskom se skuldlas oor. Die sukses van hierdie ooreenkoms berus egter op die inwerkingstelling van sleutelhervorming wat die tekortkominge van Eskom se transmissienetwerk en die prestasie van sy kragsentrales regruk. Die skuldverligting sal in twee dele gedoen word: ŉ aanvanklike R184 miljard vir die volle skuldvereffening (in drie betalings) op mediumtermyn. Die tweede is die regstreekse oorname van tot R70 miljard van Eskom se leningsportefeulje in 2025-’26. Danksy die skuldverligting, sal dit nie vir Eskom nodig wees om in hierdie tydperk nog geld te leen nie. Die kragvoorsiener sal kan voortgaan met herstrukturering en sal beleggings en instandhouding kan doen wat moet help verseker meer krag word aan die netwerk gelewer. Die regering sal die ooreenkoms finansier deur die R66 miljard vir basislynvoorsiening wat in die mediumtermynbegroting toegewys is, en die oorblywende R118 miljard in bykomende lenings oor die volgende drie jaar. Die minister sê streng voorwaardes word egter aan die ooreenkoms gekoppel om te verseker belastingbetalers se geld word beskerm. Die voorwaardes sluit in: Munisipaliteite het Eskom teen die einde van verlede jaar meer as R56,3 miljard geskuld – en die bedrag bly styg. Godongwana sê dit sal dus teenproduktief wees om skuldverligting van dié omvang aan Eskom te gee, sonder om ook hierdie risiko te pak. “Ons werk saam met Eskom om ŉ oplossing vir die probleem te vind. Eskom sal aansporingsverligting gee aan munisipaliteite vir wie die skuld onbekostigbaar is,” sê Godongwana. Maar ook dié verligting kom met bepaalde streng voorwaardes. Dit sluit in die installasie van voorafbetaalde kragmeters om die praktyk van wanbetaling en operasionele uitvoering reg te ruk, sê die minister. “Eskom se finansiële volhoubaarheid op lang termyn hang af van sy kliënte wat hul skuld betaal.” Die nasionale tesourie sal besonderhede oor die skuldverligting in Maart bekend maak en daar sal op 1 April met die inwerkingstelling daarvan begin word. Godongwana het in sy begrotingsrede gewaarsku die kultuur van wanbetaling, nie net deur munisipaliteite nie, maar alle staatsinstellings, is kommerwekkend. “Die gedrag ondermyn ons instellings en lê dit lam en maak dit onmoontlik om dienste te lewer,” sê die minister.