Pieter Odendaal. InZync poësie-aand
So, weereens 'n bietjie flagrante self-bemarking van my kant af: Ek, Alfred Schaffer en croc E moses tree vanaand op by Cafe Art in Blomstraat (oorkant Die Braak), Stellenbosch. Dis koud, ja, ek weet, maar die woorde en die sjerrie beloof om meer as genoeg hitte te genereer:
Posted in Pieter Odendaal | Lewer kommentaar »
Add this post to Del.icio.us - Digg Pieter Odendaal. Oom Driffie by McDonald's
Tags: //Kabbo, Antjie Krog, boesman-voorgevoelens, Met woorde soos met kerse, Oom John Driffie de Klerk, Plaashek, Uys Krige Posted in Binneblik, Blogs, Pieter Odendaal | 3 Kommentare »
Add this post to Del.icio.us - Digg Pieter Odendaal. Stof en ander onsigbare wêrelde
There are always millions of tons of dust in the air, just as there are millions of cubes of air in the earth and more living flesh in the soil (worms, beetles, underground creatures) than there is grazing and existing on it. Herodotus records the death of various armies engulfed in the simoom who were never seen again. […] Dust storms in three shapes. The whirl. The column. The sheet. In the first the horizon is lost. In the second you are surrounded by waltzing Ginns. The third, the sheet, is copper-tinted. Nature seems to be on fire.
Our character lies for hundreds of millions of years, bound to its three atoms of oxygen and one of calcium, in the form of limestone: it already has a very long cosmic history behind it, but we shall ignore it. […] Its existence, whose monotony cannot be thought of without horror, is a pitiless alternation of hots and colds, that is, of oscillations […] a trifle more restricted and a trifle more ample: an imprisonment, for this potentially living personage, worthy of the Catholic Hell. To it, until the present moment, the present tense is suited, which is that of description, rather than of narration – it is congealed in an eternal present, barely scratched by the moderate quivers of thermal agitation. But, precisely for the good fortune of the narrator, whose story could otherwise have come to an end, the limestone rock ledge of which the atom forms a part lies on the surface. It lies within reach of man and his pickax (all honor to the pickax and its modern equivalents; they are still the most important intermediaries in the millennial dialogue between the elements and man): at any moment, which I, the narrator, decide out of pure caprice to be the year 1840 – a blow of the pickax detached it and sent it on its way to the lime kiln, plunging it into the world of things that change. It was roasted until it separated from the calcium […]. Still firmly clinging to two of its three former oxygen companions, it issued from the chimney and took the path of the air. Its story, which once was immobile, now turned tumultuous.
© Wilma Stockenström, 1984. Monsterverse. Tags: Dennis Bray, Michael Ondaatje, Primo Levi, Seamus Heaney, Wilma Stockenström Posted in Binneblik, Pieter Odendaal | Lewer kommentaar »
Add this post to Del.icio.us - Digg Pieter Odendaal. Twee Mzungu's in Tanzanië – deel twee
Vanoggend lekker laat geslaap en wakker geword met die wete dat die stuk plastiek nie meer in my esofagus vassit nie. Op die strand gaan stap: daar was weer vroue en kinders in die water en semi-kaalgat toeriste besig om op die strand te verbruin. 'n Toeris omring deur vrouens wat vir kos soek
'n Minibussie Ras Nungwi toe gevat waar Andy, ons duikinstrukteur vir die dag vanaf Engeland, ons ingewag het. Yoli het tereg opgemerk dat hy lyk of hy lankal nie meer gelukkig is met sy werk nie en dat hy baie alleen op hierdie ewenaareiland is. Ons eerste duik het skeefgeloop omdat ons op die verkeerde plek afgegaan het – oral om ons was woestyn en geen teken van die veelkleurige bewegings wat ons gister gesien het nie. Na 22 minute is ons weer terug boontoe en 'n drywende Andy het halfhartig om verskoning gevra en beloftes van terugbetalings gemaak. 'n Duitse egpaar met meer as 80 duike op hulle kerfstok het onbeïndruk teruggeglimlag. Later is ons weer af en die tweede duik was ook onvergelykbaar met gister s'n. Ek het wél leeuvisse en 'n pylstertvis gesien, maar was so meegevoer met die leeuvisse se gestreepte uitsteeksels dat ek heeltemal vergeet het om my diepte te monitor – terug in die boot het die Duitse egpaar my vertel dat ek in 'n stadium meer as 7m te diep was. Ek en Yolande het ook te vinnig opgestyg en sy het met haar dryfbaarheid by die 5m noodstop gesukkel. Die egpaar het ons streng aanbeveel om nie drank te drink of môre weer te duik nie. Andy was halfhartig onbeïndruk en het herhaaldelik ons vertel wat die simptome van die bends is. Yoli was kwaad dat ek so onverantwoordelik afgedwaal het en beide van ons het dom gevoel oor ons nie versigtiger was nie. Omdat die visse 'n mens so onnadenkend aanvaar as jy saam met hulle swem, is dit maklik om te vergeet dat jou liggaam nie gemaak is om die druk van honderde kilogramme water te hanteer nie. Dis maklik om te vergeet hoe maklik dit is om dood te gaan.
Mohammed, 'n behulpsame local, het ons na Mustapha's Place toe gevat waarna ons saam 'n Kilimanjaro gedrink het. Die bungalows word deur 'n groep rastafariërs bestuur en hulle het self die plek uit koraal en hout gebou. Die atmosfeer is heeltemal anders as in Nungwi – Bob Marley speel in die kroeg en verskeie locals kom drink ietsie of nuttig 'n sogenaamde "Marley sigara". Die strand is stil en baie Tanzaniërs hou ook hier vakansie. Tydens hoogwater spoeg die see allerhande afval uit – seewiere, stukke koraal, kokosneute. Honderde wit krappe bevolk die strand. Ons het wyn langs die see gedrink en gepraat oor hoe ons anders dink oor ons ouers noudat ons ouer is: hulle het sterflik vir ons geword – feilbaar, liefliker. Ek het onthou hoe my pa gehuil het na my eerste groot klavieruitvoering. Yoli het vertel oor hoe sy nie meer haar Ma kwalik neem vir wat sy as 'n gebrek aan aandag ervaar het toe sy jonger was nie. Na aandete is ons terug Mustapha's Place toe. Ek het 'n gesprek in gebrekkige Frans met Veronique aangeknoop: Sy is 'n Franse onderwyseres by die Alliance Française in Moshi (halfpad tussen Arusha en Dar es Salaam). Sy bly by 'n vriend in Bwejuu vir die week en vertel hoe sleg dit met die toeristebedryf hier gaan. Al die toeriste gaan glo noorde toe deesdae (Hakuna Matata-land) so dit gaan maar broekskeur hier. Dis jammer, want die mense hier kom voor asof hulle nie dieselfde agendas as die performers in Nungwi het nie. Hulle doen wat hulle doen en as jy nie daarby wil inskakel nie is dit jou probleem. Ek voel tuis hier, ten spyte van die Waka Waka en Madiba opmerkings as mense uitvind ek kom van Afrika Kosini af. Dit voel asof ek 'n vreemde soort patriotisme ontwikkel het sedert ek hier is.
Ons het middagete by African BBQ geëet. Die restaurant word deur 'n Kanadese vrou en haar Zambiese man, Teddy, bedryf. Sy groot droom was altyd om vir 'n Westerse sokkerklub te speel, maar hy is reeds 31 en sy droom lê nog net in sy oë. Teddy se ouers het hom gedwing om kollege toe te gaan in Zambië, maar na 'n paar weke het hy weggeloop Tanzanië toe om sokker te gaan speel. Hy't glo vir twee weke in die kommentatorboks in die sokkerstadion in Dar es Salaam geslaap. Oor die jare het hy vir polisie- en tronkklubs gespeel, maar nooit die geleentheid gekry om Europa toe te gaan nie. Cindy, aan die ander kant, het vir van haar vriende kom kuier wat besig was met die laaste been van 'n wêreldtoer en vir Teddy deur hulle ontmoet. Hulle bly vir die afdgelope twee jaar in Paje en bedryf die restaurant. Sy't hom gevra om sy dreads af te skeer toe sy hoor dat sy swanger is en sy's in Mei verlede jaar terug Kanada toe om geboorte te skenk aan hulle seun, Abraham. Hy het twee weke gelede sy eerste treë gegee. Hulle beplan om volgende jaar saam Amerika toe te gaan sodat Teddy kan probeer om vir 'n klub daar te speel. (Gelukkig sê sy ID dat hy net 26 jaar oud is, wat beteken dat hy glo 'n goeie vier jaar oor het voor hy amptelik te oud sal wees om professioneel sokker te speel.)
Domino's na ontbyt gespeel en vir ure lank op die strand gelê soos dit goeie toeriste betaam. Smoothies gedrink. In hangmatte gedut en gelees. Dit alles terwyl mans visvang, vrouens hul seewierbeddings opknap, kinders kastele op die strand bou en strandverkopers agter geld aanskarrel. Ek het 'n Zanzibar-pizza vir aandete bestel en ons het oor interrassige verhoudings in Suid-Afrika gesels. Die sekelmaan het soos 'n dhow tussen die sterre gevaar. Drie Amerikaanse meisies het ons by Mustapha's ingewag. Ek en Moira het omtrent presies dieselfde voorkeure en afkeure in kontemporêre musiek. Ons het saam gelag oor hoe "Friday night" en die spektakel daaraan verbonde 'n paradigmatiese voorbeeld van Amerikaanse kultuur dien. Moira het 'n tattoo op haar bors wat Fragile lees. Sy kom van 'n klein dorpie in Nebraska af en was 'n eenkantkind op skool gewees. Ek en Ali (een van die rastas wat help om Mustapha's te bedryf) het baklei oor wat dit beteken om 'n African te wees. Dis nie die kleur van 'n mens se vel nie, sê Ali. Maar hy sê ook dat ek nie 'n African is bloot omdat my voorvaders 300 jaar lank al in die Suide van Afrika doodgaan nie. Nou wat kenmerk Afrikane? pleit ek. Ali is ontduikend en hou geografiese voorwaardes voor: 'n Mens moet van Wes, Oos of Sentraal-Afrika afkomstig wees, sê hy. Ons is altwee moeggepraat en besluit om eerder op die Bao te konsentreer wat Ali en Chaggi begin speel het – ek probeer om uit te vis wat die reëls is, maar hulle slim hande beweeg te vinnig heen en weer oor die bord vir my om die spel te volg. Miskien sal ek tog eendag kan saamspeel, solank my hande net nie dink dat hulle vooraf weet wat om te doen nie.
Deur die dorpie en die reën gestap om 'n dalladalla op die teerpad te kry om ons terug Stone Town toe te vat. Weer by Annex of Abdullah ingeboek vir ons laaste aand in Zanzibar, waarna ons films by ZIFF (die Zanzibar Internasionale Filmfees) gaan kyk het. Togetherness Supreme, 'n film oor die politieke onluste in Kenia in 2007, het my diep geraak. 'n Dokumentêr oor Karibiese identiteit en die mate waartoe Karabiners hulself as Afrikane kan/moet beskou het my weer oor my eie situasie laat dink. Is ek Europees bloot omdat my voorvaders van daar kom, nes sommige Karibiërs beweer dat hulle Afrikane is omdat hulle voorvaders in Afrika gebore is? Of is ek 'n Afrikaan? Is dit eens moontlik vir 'n mzungu om 'n Afrikaan te wees, ongeag wat Ali gisteraand oor velkleur gesê het? Later die middag het ons twee Ugandese filmmakers ontmoet. Die maer een met 'n keps en 'n bril, Davidson, sê kortfilm Black Hill wys hierdie jaar by ZIFF en een van Ian se films was verlede jaar hier gewees. Hulle is so jonk soos ek en weet meer van Suid-Afrikaanse musiek as ek. Ons het tot vroegoggend saamgekuier – my lyf was lamgedans. Ons het saam gelag vir die toeriste se stokkerige danspassies.
Ons het weer 'n paar ZIFF flieks gaan kyk, onder andere 'n dokumentêr oor albinisme in Tanzanië en die lewensgevaar waarin baie albino's hier verkeer omdat toordokters dikwels hul ledemate aan kliënte verkoop wat op soek is na geluk. Ek is baie bly dat ons weer vir Bah raakgeloop het – hy het geglimlag toe hy ons aan die ander kant van die straat sien staan en vir my sy verbruinde armband gegee wat hy al jare dra. Ons het op 'n ferry geklim en Zanzibar gegroet. Dar es Salaam het goud en bekend in die laatmiddagson gelê. Ek het die armband om my pols gevoel en besef wat alle gesoute reisigers lank reeds weet: die eintlike reis is om binnetoe te vaar, om nuwe dele van jouself te karteer. Posted in Binneblik, Blogs, Pieter Odendaal | Lewer kommentaar »
Add this post to Del.icio.us - Digg Pieter Odendaal. Twee mzungu's in Tanzanië – deel een
Hierna is ons na die oudste kerk in Oos-Afrika waar die Livingstone se lyk vir 'n nag vertoef het. Die eerste priester se huis is groter as die imposante Katolieke kerk wat aan die einde van 'n laning uitheemse bome gebou is. Die huidige priester se mansion staan vêrder af in die straat. 'n Orrelis is besig om "Jesus, o dink aan my" met elektroniese ritmes vir die aanddiens te oefen. Ons het Victor buite die klooster ontmoet en saam na die Zawose-familie se huis gery. Yoli het hom by 'n musiekfees in Arusha in Mei raakgekuier. Dr. Zawose (Victor se pa) was vir jare lank die leier van die bekendste tradisionele Tanzaniese musiekgroep in die wêreld. Die patriarg is 'n paar jaar gelede oorlede, maar Victor en sy broers en halfbroers maak steeds musiek. Die Zawose-familie het regoor die wêreld getoer – verbleikte plakkate van hulle internasionale optredes is teen die stoepmure opgeplak. Die familie het 'n paar hoenders en bokke in die jaart en is selfversorgend, soos baie ander Tanzaniërs. In die familie se halfklaar grasdakteater het Victor later oor die koste van opvoeding in Tanzanië gepraat. Dit kos slegs Tsh5000 (R25)/jaar vir publieke laerskole en Tsh100 000 (R500)/jaar vir publieke hoërskole en tog kan baie ouers nie bekostig om hulle kinders hoërskool toe te stuur nie. My skoolgelde by die Hoërskool Jim Fouché in Bloemfontein het R750/maand gekos. Victor werk in 'n slaghuis in Dar es Salaam om genoeg geld te verdien en kom elke nou en dan huis toe om weer musiek saam met sy familie te maak. Victor loop en speel die hele tyd mbira en gloei as hy begin sing. Victor kan ook goed zeze speel en ek het sélf probeer tokkel, maar sonder veel sukses.
'n Dhow op pad Stone Town toe Bah het ons weer seweuur ontmoet en saam met ons by Lukmaan geëet – 'n goedkoop local bymekaarkomplek – waarna ons saam 'n Stellenbosse Cabernet Sauvignon klaargemaak het en 'n sandkasteel probeer bou het. In gebroke Engels het Bah ons laat verstaan dat hy toeriste baie goed ken en hulle kan manipuleer. Hy ken die eb en vloei van buitelanders deur die jaar en weet wat Amerikaners in die dorpie kom soek en hoe maklik hulle geld verkwis. Hulle's lekker vet, sê hy. Later is ons Forodhani Vismark toe waar locals en toeriste elke aand die dag se vangste geniet. Suikerrietsap en inkvis proe verbasend goed saam. Na ons vir Bah gegroet het, het ons met Rohit van New Delhi aan die gesels geraak. Sy pa het 23 jaar lank in Suid-Afrika gewerk en hy help hom op die oomblik om 'n winkel in Stone Town te bedryf. Hy is gek na AB de Villiers se kolfstyl en weet meer van die Proteas as ek. Hy het uittreksels uit sy gunsteling Bollywood-flieks vir ons op sy selfoon gespeel. Later het ons in 'n klomp jongelinge op die strand vasgeloop en tot laat gesels. Die een toeris, 'n Italiaanse Switser, het een of ander grap oor die "Bushmen" in Tanzanië gemaak na hy homself aan my en Yolande voorgestel het. Hy begin volgende jaar met sy articles en wil graag eendag vir menseregte in 'n hof veg. Gmpf.
Die bevryding van slawe en die totstandkoming van die Christendom in Oos-Afrika het gelyktydig plaasgevind: Jesus het hulle bevry net soos die mzungu's hulle bevry het van die Arabiese slawehandel. Slawehandel is amptelik in 1873 met behulp van Livingstone en Edward Steere (die eerste priester en opsigter van die oprigting van die katedraal) se appèl tot die Britse hof afgeskaf, alhoewel slawe tot in die 20ste eeu onwettig in grotte aangehou en vandaar opgeveil is. Rooi marmer is ingevoer uit Italië vir die kerk se vloere (om die bloedvergieting tydens slawerny te verteenwoordig) en twaalf marmerkolomme (om die twaalf dissipels te simboliseer). Die argitek is vort Europa toe en het geskok besef dat die kolomme verkeerdom geïnstalleer is toe hy uiteindelik weer in Zanzibar aankom. Die kerk se vensters toon duidelike Islamitiese invloede en die voordeur is afkomstig uit Arabië. Steere is op die presiese plek begrawe waar die podium was waar slawe opgeveil is, terwyl Livingstone in Westminster Abbey lê. Livngstone hart is tóg in Zambië in ooreenstemming sy testament begrawe, maar die boom wat sy orgaangraf gemerk het, is gebruik om die houtkruis in die kerk te maak. Later het ons vir Daniel en Giovanni, twee argitektuurstudente van Bologne, ontmoet. Giovanni is besig met 'n projek in 'n klein nedersetting buite Dar waar hy 'n hospitaal en 'n skool ontwerp het. Na middagete en 'n vinnige draai by ZIFF (die Zanzibar Internasionale Filmfees) se kantore het ek en Yoli ons eie rigtings gekies om in te vaar. Ek het verskeie kere by dieselfde deure verbygestap. Om elke hoek speel seuns touchers en klink die geskinder van vrouens uit vensters. Ou mans rook saam Portsman's op stoepies en kraaie sit en bak op kragdrade.
Hierdie plek maak my rustig – tyd is baie minder gereguleerd hier. Yoli het gisteraand vertel van jongmense wat sy in Arusha ontmoet wat nie 'n idee het of hulle 21 of 25 jaar oud is nie omdat hulle nooit 'n geboortesertifikaat gekry het nie. Ons het eers tienuur opgestaan en 'n deel van Stone Town gaan verken waar daar bykans geen toeriste is nie. Ons ontmoet 'n Indiese visserman tussen winkels en hy bied vriendelik aan om Yolande te wys waar sy 'n juwelierswinkel kan kry wat silwer oorbelle verkoop. Terwyl sy verskeies aan probeer, vertel Bashir (die visserman) my vertel hoe sy hart gaan staan het toe hy een middag op sy vrou en 'n ander man in hulle bed afkom. Dit was 'n gereëlde huwelik en hulle was nooit regtig lief vir mekaar nie. Hy druk sy hand teen my bors terwyl ek in sy swaksiende oë kyk. Sy wenkbroue is lank en sy baard is in grys gedoop. Hy het sy dogtertjie en sy klere gevat en haar by sy ma in Dar es Salaam gaan aflaai sodat iemand na haar kan omsien. Hy sê hy wil eendag by sy dogtertjie in Dar gaan bly en daar 'n nuwe vrou ontmoet vir wie hy regtig lief is. Sy been is mank omdat hy 'n boot onderdeel daarop laat val het, maar hy kan dit nie bekostig om 'n dokter te gaan sien nie. Om eenuur het ons 'n daladala Nungwi toe gevat en lekker opmekaar gesit. Die dak was vol goedere en tasse gepak en die kondukteur was ongeskik met almal gewees – hy't al die passasiers byname gegee en ons was natuurlik die twee "mzungu's". Ons het in Baraka ingeboek en ons name by Jessica, die Duitse skuba-instrukteur, gaan opgee om môre by Mnemba te gaan duik. Vanaand het ons weer in die twee Italiaanse argitekte vasgeloop en saam hulle by 'n local bar gaan drink. 'n Ander Italianer (bles en boep inkluis) het 'n kring Zanzibari meisies om hom gehad. Die Italianer het na my gewys, waarna een van hulle met my kom flirt het deur Swahili in my oor te fluister. Sy het die mooiste oorbelle aangehad en haar stem was sag teen my oor. Die teenstrydigheid tussen haar sagte woorde en haar dooie oë het my egter goed laat verstaan dat sy probeer om haarself aan my te verkoop. Toe ek hapana ahsante sê, het haar hande stilgeword. Sy het moeg weggeloop om by iemand anders te gaan aanlê.
Jeugdag. Vandag presies 'n jaar gelede was ek in Bloemcare en die wêreldbeker was goed op dreef. Ek het nie toe gedink dat ek die krag en moed sou hê om vandag in een van die beste duikplekke in die wêreld te gaan skuba nie. Ons het saam met Zanzibar Watersports op 'n enjin-aangedrewe dhow na die Mnemba atol aan die oostekant van die eiland gevaar. Orals om ons was Zanzibari's besig om kos uit die see te haal. Vrouens het die vlak seegras gefynkam vir seekatte, krappe en ander seediertjies, terwyl die mans hul nette oopgegooi het op soek na vis. Lokvalle het kreef versamel terwyl hul eienaars agteroor in dhows gelê het om die groeiende reënwolke te aanskou. Na 'n twee-uur lange tog het ons uiteindelik die atol bereik. Die water is helder turkoois en 'n paar dolfyne steek hul vinne bo die water uit. Ek het glo lekker diep afgedwaal tydens my eerste duik. Ek het nie geweet waar om te kyk nie: veelkleurige skole het oral om ons rondgeswem. Ons het glo, onder andere, engelvisse, klipvisse, snellervisse, geel snappers, papegaaivisse en pypvisse gesien. Ek het na so 'n halfuur onder die water op 'n plastiekonderdeel van my mondstuk verstik nadat ek dit te styf vasgebyt het. Ek was te diep om tot op die oppervlak te swem en het die stuk plastiek maar sukkel-sukkel ingesluk. Ons het 'n welkome middagete op die boot geniet en die twee Johannesburgers wat saam met ons geduik het se oë het gesing van plesier terwyl hulle ons vertel dat hulle nog nooit so 'n groot konsentrasie en diversiteit van seelewe gesien het nie. Ek wens ek het meer van die verskillende kreature onder die water geweet. 'n Sesstuk Kanadese meisies, wat die dhow met ons gedeel het, het gaan snorkel en almal was lekker seesiek gewees. Hulle het een na die ander opgesteun, opgegooi en weer kreunend gaan lê. Ons tweede duik was selfs meer opwindend as die eerste een: Ons het 'n groot paling en twee seeskilpaaie gesien. Daar was ook plaatkoraal wat vir hektaars in alle rigtings gestrek het en verskeie nuuskierige hansworsvisspesies het uit hul koraalhuisies vir ons geloer. In 'n stadium het ek op my rug gaan lê en opgekyk – honderde vreedsame silhouette het oor die son geswem terwyl my asemborrels soos jellievisse na bo dryf.
Tags: Dar es Salaam, Nungwi, Stone Town, Tanzanië, Zanzibar Posted in Binneblik, Pieter Odendaal | 18 Kommentare »
Add this post to Del.icio.us - Digg Pieter Odendaal. 'n Rap vir die ouer garde – repliek op Heilna du Plooy
Professor Du Plooy se gebruik van Mahler se vyfde simfonie as 'n paradigmatiese voorbeeld van die tipe denke wat sy voorstaan spreek boekdele oor haar verstaan van die teenswoordige oomblik. Sy beweer dat daar 'n gebrek is "aan die vermoë om 'volgehoue' en gedrae te dink, te wag vir die regte laaste noot, vir die uitgestelde maar absolute voltooiing". Dit wil voorkom of sy meen dat regte-egte kennisverkryging 'n soort ontginningsproses is waardeur jy stelselmatig dieper delf om sodoende nader aan een of ander geborge diamant-waarheid te beweeg. Hierdie siening van denke as 'n soort skagmynekspedisie is 'n redelik Romantiese een en verraai ook 'n teleologiese verstaan van denke: Ons dink om 'n bestemming te bereik, om 'n absolute waarheid raak te boor. Hierdie soort epistemologie is nie noodwendig uitgedien nie, maar ek dink tog dat dit broodnodig is om weer te gaan dink oor die bevoorregting van hierdie soort denke bo 'n soort epistemologie van hyperlinking wat danksy die inligtingsontploffing naby die einde van die vorige eeu ontstaan het.
Ek is dit eens met Du Plooy dat jongmense die vermoë verloor het om "soos Mahler te dink", maar dit beteken nie dat ons glad nie meer kan dink nie. Ons omgang met idees verskil bloot radikaal van mense wat ouer is as die internet en hierdie verskil is duidelik sigbaar in kulturele verskynsels soos rap en culture jamming (alhoewel culture jamming, of sogenaamde "guerilla semiotics" reeds voor die kommersialisering van die internet ontstaan het) en internetgebruike soos hyperlinking en gerekenaariseerde kennisenjins soos WolframAlpha. Alhoewel sommige mense dalk dink dat hyperlinking niks meer as 'n blote tydverdryf is nie, dink ek dat dit veel eerder 'n vorm van verkennende denke is. Om te swerf van een webwerf na 'n ander is om 'n kopreis te onderneem. Toegegee, dit kan baie maklik in 'n soort virtuele kontikitoer ontaard, maar hierdie reise het ook dikwels verbysterende ontdekkings tot gevolg. Ek stem ook nie saam met Du Plooy se siening dat mense deesdae nie toelaat "dat die lewe deur allerlei diepliggende betekenisse (soos dié wat in gedigte versteek word) verswaar of gekompliseer word nie." Hierdie ingesteldheid teenoor "dieperliggende betekenisse" is glo simptomaties van ons globale verbruikerskultuur en die gepaardgaande gejaag na wind. Ek dink egter dat baie jongmense baie goed verstaan hoe die verbruikerskultuur besig is om met ons koppe te smokkel. Ons verstaan hoe die taal van bemarking werk. Ons is van kleins af al blootgestel aan die feit dat "tekens" ingespan word om hul referent(e) aantrekliker of anders te laat voorkom as wat dit regtig is. Ek onthou hoe ek as tiener dikwels tydens middagete voor die televisie gesit en infomercials kyk het – nie omdat ek my kop met gemors wou volstop nie, maar omdat dit my gefassineer het hoe mense produkte bemark. Deur infomercials te kyk, leer jy ook hoe die retorika funksioneer; jy sien hoe taal gebruik word om onderliggende begeertes te beïnvloed, om die werklikheid in neon-kleure oor te verf. Ons is goed opgevoed in die kuns van oorreding en om hierdie rede is ons van kindsdag af hiperbewus van taal as 'n kragtige tekensisteem wat voortdurend besig is om ons sensoriese ervaring te beïnvloed. Ons verstaan baie goed hoe tekens gebruik word om versteekte intensies te insinueer sonder om dit te sê. Showing, not telling, soos die skryfskool-truïsme lui. Beteken dit dan dat advertensies en poësie dieselfde soort handelinge met tekens verrig? Sowel die een as die ander gebruik tog signifiers om sogenaamde "dieper betekenisse" oor te dra, betekenisse wat nie op die oppervlak teenwoordig is nie. Sowel billboards as gedigte probeer om die werklikheid te beskryf/oop te skryf/ toe te skryf. Vir maatskappye gaan dit egter oor winste, terwyl digters (so hoop ek) probeer om dit wat om hulle aangaan, verbysterend te vertaal. Omdat ons van kleins af bewus is van die tekenspel wat die media met ons speel, het ons ook 'n voorliefde vir taalverskynsels soos woordspelings, klankeffekte, herhaling en akrobatiese woordtoertjies. Hierdie ingesteldheid teenoor taal verklaar deels waarom baie Afrikaanse jongmense mal is oor iemand soos Jack Parow. Parow is duidelik besig om met signifiers te juggle. Sy goëlery sluit nie net verbale verwysings na kultuurobjekte in nie, maar betrek ook visuele tekens soos klere en musiekvideo's om die huidige kulturele klimaat te beskryf en te satiriseer:
"Alles, ook mense, is wat jy sien, mense hanteer wat hulle sien," meen Du Plooy. Baie van die jongmense wat ek ken, verstaan egter (ten minste implisiet) hoe rekenaarkode werk, naamlik dat daar een of ander onsigbare logika aan die werk is wat alle rekenaaraktiwiteit fundeer. Hoewel ons almal nie noodwendig die sintaksis van hierdie taal verstaan nie, weet ons steeds dat daar een of ander vorm van gekoördineerde kommunikasie agter die skerm aangaan: Ons is dus nie volslae onbewus van enigiets buiten die skerm nie. In 'n onlangse blog bespreek Daniel Roux rekenaartaal en die moontlike interaksie tussen die logika van rekenaartaal en die logika van sosialisering, 'n strukturalistiese benadering wat help om sin te maak van 'n sosiale fenomeen soos Facebook. Roux blameer ook die akademie vir die gebrek aan gesofistikeerde navorsing oor die manier waarop inligtingsnetwerke besig is om ons sosiale netwerke te beïnvloed en vice versa. Ek is nie besig om te beweer dat alles goed en wel is nie. Ons lewe in 'n tyd met verskeie psigoses, iets waarvoor ons seker grootliks laat-kapitalisme kan blameer. My punt is net dat ons darem nie hande in die hare hoef te staan terwyl ons die verbrokkeling van kritiese engagement betreur nie. Ons het met die opkoms van die internet 'n tydruimtelike kopskuif betree en ons het pas begin om sin te maak van die maniere waarop hierdie kopskuif besig is om ons konsepsie van onsself en van die wêreld te verander. Wees ons tog genadig, ons probeer sin maak van 'n erg deurmekaar en komplekse wêreld. #
Tags: Heilna du Plooy, Henry Louis Gates Jr., hyperlinking, Jack Parow, signifyin(g) Posted in Binneblik, Pieter Odendaal | 35 Kommentare »
Add this post to Del.icio.us - Digg Pieter Odendaal. MOJO-week (of, hoe om teen apatie te veg)
Ek en my vriende het die afgelope ruk vreeslik gal gebraak rondom bottels wyn oor die onwilligheid van die meeste van ons medestudente om oor warm onderwerpe te debatteer. Dink byvoorbeeld aan studente se onwilligheid om oor rasseverhoudings in vakke soos Engels, Geskiedenis en Sosiologie te praat. Hierdie onwilligheid gaan dikwels met apatie en onkundigheid gepaard, alhoewel sommige studente ook geïrriteerd is met die wyse waarop hulle gedwing word om op 'n hiper-teoretiese manier oor onderwerpe soos ras, gender en klas te besin. Ek het self ook al op hierdie einste blog beswaar hierteen gemaak. Verder dien ons komplekse onlangse geskiedenis dikwels as 'n buffer vir die openbare bespreking van kontroversiële onderwerpe omdat apartheid 'n stilblykultuur (veral onder Afrikaanssprekendes) gekweek het. Een van my vriende, Lweendo Hamukoma, deel my irritasie met die dikwels abstrakte hantering van ras as een of ander binêre Derrideaanse hiërargie en daarom het ek die storie wat sy my nou die dag in die trein op pad Kalkbaai toe vertel het aangrypend gevind. Sy was in 'n sosiologieklas op Rhodes waar die studente gevra is om persoonlike verhale oor rasseverhoudings met mekaar te deel. Lweendo vertel toe dat 'n Indiërmeisie gepraat het oor die swart vriendin met wie sy 'n koshuiskamer gedeel het. Die swart vriendin het die Indiërmeisie glo gevra om haar hare te kam, en die Indiërmeisie het vertel hoe sy, borsel in die hand, skielik besef het dat sy nog nooit aan 'n swart persoon se hare gevat het nie. Sy het ook onthou hoe haar ma haar altyd gewaarsku het oor hoe vuil swartmense se hare is, maar sy het haarself reggeruk en haar herinner dat sy lief is vir haar vriendin en versigtig haar hare begin kam. Later het sy die Jik onder die wasbak opgespoor en gehuil terwyl sy haar hande herhaaldelik met die Jik gewas het.
Ek en Lweendo praat toe oor die wydverspreide en diverse probleme wat steeds rondom rasseverhoudings bestaan en dat hierdie probleme aangevuur word omdat ons óf daaroor stilbly (dis mos makliker om te swyg as om jou eie vooroordele en onkundigheid bloot te lê), óf omdat ons dit in terme van dooie denkers se abstraksies probeer uitpluis. Wat ons nodig het, is 'n publieke platform waar studente vry en veilig voel om hul diepste vooroordele (of dit nou oor ras, gender, godsdiens of seksualiteit gaan) met hul medestudente te deel en openlik daaroor te gesels. Lweendo se storie het my en Gina King ('n meestersgraadstudent in Geskiedenis) aangepor om met 'n weeklange, kampuswye veldtog vorendag te kom wat presies ten doel het om so 'n publieke platform te skep. Die voorgestelde week staan as MOJO-week bekend ('n akroniem vir Maak Oop Jou Oë) en ons beoog om die week aan die begin van volgende jaar te laat plaasvind. (Die onlangse afskaling van JOOL het 'n gunstige gaping geskep vir die implementering van MOJO-week en ons het reeds met verskeie studenteliggame besprekings gevoer en hul ondersteuning ontvang.)
Tags: MOJO-week, rasseverhoudings, Stellenbosch Universiteit Posted in Binneblik, Pieter Odendaal | 3 Kommentare »
Add this post to Del.icio.us - Digg Pieter Odendaal.Tussen al die êrense, en nêrens
Hy gaan wys vir my die heldeakker: "Hulle het hierdie gebied met boompies afgesper sodat soldate wat op die grens geveg het apart begrawe kon word." Maar daar is vars grafte tussen die enkele generaals en luitenante wat met die boompies vereer is: Katlehong, Mbuwa, Rasile – almal met handgeskrewe Psalm 23′s in Sesotho saam met blomme in plastiek toegedraai bo-op die heuweltjies. Een van die grafte staan nog oop – die begrafnis is seker môreoggend. Ek merk sardonies op dat daar te min mense in die oorlog dood is en te veel vandag doodgaan – dis seker hoekom hulle maar hier begin begrawe het.
onder die woesteny van sterre en stiltes -
© Bernard Odendaal, 2007. Onbedoelde land. Tags: Bainsvlei begraafplaas, Bernard Odendaal, Harmonie distrik Bloemfontein Posted in Binneblik, Pieter Odendaal | 1 Kommentaar »
Add this post to Del.icio.us - Digg Pieter Odendaal. Oor Larkin en die liefde, o die liefde
Ag, en ja, hy was 'n ou drek van 'n omie, maar hy kon gedigte skryf wat jou aan die strot gryp – veral as jy jou in 'n toestand van post-verhouding melankolie bevind. Ek vermoed in elk geval dat die terugkerende geteem van 'n versaakte ("hoekom het jy my verlaat?") niks anders as narsistiese verontwaardiging is nie ("kan jy dan nie sien hoe awesome ek is nie?"). En alle narsiste (lees: digters) is tog gekke drekke, nie waar nie? Want as jy eers met jouself opgeskeep sit, gaan jy vanselfsprekend vir jou woordspieëls maak om jou skete in al hulle objektiewe glorie te aanskou. Wys vir die ganse mensdom hoe opgeneuk jy is sodat hulle kan begryp hoekom jy so alléén is. Worstel met jou duiwels.
Tags: Larkin, Love again, meiose, narsisme Posted in Binneblik, Pieter Odendaal | 7 Kommentare »
Add this post to Del.icio.us - Digg Tarkovsky se silwerdoek-poësie
Tags: Mirror, Tarkovsky, The pervert's guide to cinema Posted in Blogs, Pieter Odendaal | 1 Kommentaar »
Add this post to Del.icio.us - Digg Om ons sintuie te vier
Fighting the enemy, boredom, Romans staged all-night dinner parties and vied with one another in the creation of unusual and ingenious dishes. At one dinner a host served progressively smaller members of the food chain stuffed inside each other: Inside a calf, there was a pig, inside the pig a lamb, inside the lamb a chicken, inside the chicken a rabbit, inside the rabbit a dormouse, and so on. [...] Theme parties were popular, and might include a sort of treasure hunt, where guests who located the peacock brains or the flamingo tongues received a prize. Mechanical devices might lower acrobats from the ceiling along with the next course, or send in a plate of lamprey milt on an eel-shaped trolley. Slaves brought garlands of flowers to drape over the diners, and rubbed their bodies with perfumed unguents to relax them. The floor would be knee-deep in rose petals (Taste, Ackerman 1990: 144).
Tags: A natural history of the senses, Diane Ackerman, Poësie vs Wetenskap, Sintuie Posted in Blogs, Pieter Odendaal | 1 Kommentaar »
Add this post to Del.icio.us - Digg Kom glip in by SLiP
Tags: Leon de Kock, Stellenbosch Literary Project Posted in Blogs, Pieter Odendaal | Lewer kommentaar »
Add this post to Del.icio.us - Digg "elke slag as jy my lees bly daar iets minder van my oor" – Breyten se nuwe bundel
Breytenbach tydens die bekendstelling van sy nuwe bundel by die Breytenbach Sentrum. Breytenbach het skielik oud geword: Toe ek hom drie jaar gelede in Protea Boekwinkel gesien het, was sy hande nog nuuskierige konyne op die stoelleunings gewees. Maar Donderdagaand, by die bekendstelling van sy nuwe bundel in Wellington, was sy oë moeg. Moet egter nie dink dat hy klaargefight is nie: Alhoewel sy nuwe bundel, die beginsel van stof, getuig van 'n deurleefde doodsbewussyn, bly hy steeds stoutgat vir die leser tussen die versreëls deur knipoog. Hy speel steeds onverpoos met woorde – miskien nou meer as ooit tevore, omdat hy die tyd het om hulle soos kleintydfoto's langs mekaar te sit en te sien hoe dié een darem baie vet geword het, te onthou hoe dáái een per ongeluk met die verkeerde boetie getrou het, hoe lelik dié een se kinders toe uitgedraai het.
"ek wou nog vir jou sê / dat ons jou as toe uitgestrooi het / [...maar dat] miere nie hoedjies daarvan sal kan maak / vir hulle nagmaaldienste nie" – "die uitstrooiing van die as", bl. 179.
O Here, wanneer jy weer hierlangs verbykom -
Oukei, ek weet, ek weet ons het alles opgefok -
Tags: Breyten Breytenbach, die beginsel van stof, Metafoor Posted in Binneblik, Pieter Odendaal | 6 Kommentare »
Add this post to Del.icio.us - Digg Om oor selle te huil
Tags: A short history of nearly everything, Bill Bryson, mikroskoop, selle, Van Leeuwenhoek Posted in Blogs, Pieter Odendaal | 8 Kommentare »