Die Oos-Vrystaat is kersiewêreld en hier by Constantia buite Clocolan word ’n magdom produkte verkoop wat met die plaas se eie vars kersies gemaak is.
Belasting op Toegevoegde Waarde (BTW) gaan van 14% tot 15% verhoog word. Dit is die eerste verhoging in BTW sedert 1993. Die toename in BTW is ’n ongewilde keuse en die Regering moet krediet kry vir dié moeilike besluit. ’n Mens moet egter onthou BTW is nie betaalbaar op basiese voedselitems, soos mieliemeel, bruin brood, gedroogde boontjies en rys, nie. Dus word die armste deel van die bevolking nie hierdeur benadeel nie.
Persoonlike belasting neem ook toe. In hierdie geval is die belastingskale nie verhoog om vir die toename in inflasie voorsiening te maak nie. Dit beteken dus dat sommige belastingbetalers outomaties in ’n hoër belastingskaal val en gevolglik meer belasting betaal. Dit beteken ’n voortsetting in die verskynsel dat ’n klein deel van die bevolking van Suid-Afrika die meerderheid ondersteun.
Daar is ook ’n verhoging in die brandstofbelastingheffing. Alle Suid Afrikaners gaan nadelig daardeur beïnvloed word.
Die staat se salarisrekening is ’n groot bron van kommer. Werknemers van die staat moet óf minder betaal word óf daar moet minder werknemers wees. Geen politieke party sal egter ’n deel van sy kiesers afdank nie en daar blyk nie lig in hierdie tonnel te wees nie.
Ongelukkig is dit nie maklik om ’n swak ekonomie om te keer nie. Dit is amper soos om ’n groot skip se rigting te verander: Dit kos tyd.
Die rand het sedert November verlede jaar (2017) versterk van R14,50 teenoor die dollar tot die huidige R11,70. Beleggers kan hierdie goeie vlakke gebruik om ’n groter deel van hul beleggings oorsee te belê. Al die geld hoef nie in die buiteland belê te word nie. Van die aandele met plaaslike blootstelling, soos dié van banke en kleinhandelaars, het die afgelope twee maande beter begin presteer. Die verwagting is dat dié neiging kan voortduur. Beleggers moet egter mooi dink as hulle van plan is om al hul eiers in die Suid-Afrikaanse mandjie te belê.
“Ons noem die huis FamTin, kort vir Family Tin. Skeepsvraghouers word mos van metaal gemaak en hierdie een is groot genoeg vir ’n hele gesin.’’
Sy het nog altyd gehou van die gedagte van ’n vraghouerhuis. “Herwinning en hergebruik is vir my baie belangrik. Ek hou van die idee om nuwe lewe te gee aan ’n onbenutte ding.”
Die buitestort aan die agterkant van die huis is een van Claire se gunsteling-ruimtes, want dit het ’n uitsig op die berge en saans kan jy die helder sterre sien. “Deon het die muur rondom gebou en die vloer geplavei. Die krane kom uit ’n vervalle huis op die plaas,” vertel sy.
Van hier is nie net ’n deel van die Witzenberge te sien nie, maar die hele reeks, asook Mostertshoek, die groot piek oorkant die dam! – Claire
Claire het self gehelp om die terrein vir die huis gereed te kry, hoewel sy hulp gehad het met die aanvanklike beplanning. “’n Masjiengraaf was letterlik op my hakke terwyl ek en ’n vriendin kalkstrepe geverf het sodat die operateur geweet het waar om grond uit die skuinste te skep en tot by die dam te neem.” Intaba Environmental Services het die veldtuin rondom die huis ontwerp.
Claire het baie navorsing gedoen voordat sy en Duncan die projek aangepak het. “Ons het op die internet afgekom op mense wat spesialiseer in die ombou van vraghouers in huise en het twee houers deur hulle bestel. Die eerste bouers het in Oktober 2017 aan die werk gespring, maar ons paaie het geskei. ’n Bouer van Bredasdorp, Deon Morkel, het toe die projek voltooi. Ek het die ontwerp self geteken en Deon het daarvolgens gebou.
“Eers is die basis waarop die huis staan van bakstene gebou, so ook die stoep. Die vraghouers is per vragmotor afgelewer en met ’n hyskraan op die basis staangemaak; toe het die sweisery, skrynwerk en dak gevolg.
“Aan die binnekant het ons die wande met MagnaBoard geïsoleer en dit geverf. Buite het ons die voorkoms van die skeepsvraghouer behou sodat ’n mens kan sien wat dit is.’’
Claire het die banke op die stoep op Wolseley laat maak. “Die koffietafel het ons self gemaak nadat ’n eikeboom op ’n familielid se plaas omgeval het. Ons het stompe van die boom gesaag, verseël en rolwieletjies aangesit om die koffietafel, asook ’n paar kanttafeltjies te maak.” Dieselfde donkerblou verf, Resplendent van Plascon, is op die dak, voor op die stoep en op die agterste muur gebruik.
Teen die spatvlak is teëls wat oorgebly het nadat Claire ’n kothuis vir haar ma versier het; dit pas perfek by die houtskoolkleurige kaste.
Die eetkamertafel het Claire gekry by vriende wat geëmigreer het. “Dis ’n Ikea-tafel wat hulle in die Verenigde Koninkryk gekoop het. Die hanglamp daarbo was ’n gelukkige vonds. Ek wou een hê wat klem plaas op die koperkrane en koperversierings in die kombuis. Toe ek by die kassier kom, was dit op ’n halfprysuitverkoping. Natuurlik het ek toe sommer twee gekoop; ek bêre die ander een vir ons volgende vraghouerhuis.”
Die stoep van 12 m lank en meer as 4 m breed is die hart van dié huis. “Dis groot genoeg dat ’n hele paar mense hier kan ontspan of braai,” vertel Claire. “Ons het besluit op staal vir die stoep se oorhangdakkie, want dit eggo die industriële styl van die res van die huis.” Die stoeptafel se blad is van populierhout uit die omgewing, sê sy. “Dis ’n baie harde houtsoort wat goed werk vir buitemeubels. Ek het die tafel en stoeltjies ontwerp.” Die Nguni-vel verleen ’n Suid-Afrikaanse gevoel aan die huis.
“Ons noem hierdie kamer die Vicki Thomas-kamer,” vertel Claire. “Sy is ’n wêreldbekende botaniese kunstenaar; die skets bo die bad is van haar werk. Haar dogter en skoonseun woon in die omgewing en sy gee soms kunsklasse hier in die vallei.” Claire het die Victoria & Albert-pootjiesbad tweedehands gekoop by die vorige eienaars van die plaas.