Huismark: 2de vlaag werkloosheid kan pryse knou | Netwerk24
Deur Hanlie Stadler 04 November 2020 14:26
Net soos met die Covid-19-pandemie kom daar dalk 'n "tweede vlaag" van werkverliese – en dié keer gaan dit vaardige werknemers en beroepslui dalk net so hard as die laerinkomstegroepe tref.
Om saam 'n eiendom te koop, is 'n praktiese plan vir baie jong kopers. Foto: iStock
Met die eerste afleggings weens die Covid-19-inperking het 2,2 miljoen poste in die tweede kwartaal verlore gegaan, die meeste daarvan in toerisme, die klein- en motorhandel, by restaurante en skoonheidsalonne en ander persoonlike dienste. Statistieke Suid-Afrika reik later in November die syfers vir die derde kwartaal uit, wat sal aandui hoeveel van dié verliese tydelik was en hoeveel permanent.
In 'n bespreking oor die huismark waarsku die FNB-ekonoom Siphamandla Mkhwanazi egter dat 'n tweede vlaag werkverliese oor die volgende jaar ook meer beroepslui kan raak weens die swak ekonomie, wat maatskappye kan noop om arbeidskoste te besnoei.
Dit gaan na verwagting huispryse onder druk hou – veral vir huise wat meer as R2,6 miljoen werd is.
Die vraag na goedkoper huise kan dalk sterk bly, juis omdat baie mense weens finansiële nood afskaal na kleiner eiendom.
Die laer rentekoers – die Reserwebank het die rentekoers vanjaar al met drie persentasiepunte verlaag – help ook om die mark lewend te hou sodat jong mense kan bekostig om huis te koop.
In die geheel gesien, het die Covid-19-pandemie nie die huismark so kwaai getref soos aanvanklik gevrees is nie, sê Mkhwanazi.
Die vraag na huislenings is om die waarheid te sê op die hoogste vlakke in baie jare, wys FNB se huisprysbarometer vir Oktober.
Dit het egter die uitwerking dat al hoe meer huurwoonstelle leegstaan en mense wat eiendom verhuur, sukkel om huur te verhoog.
Huispryse groei steeds teen baie minder as die inflasiekoers – iets wat in die meeste jare van die afgelope dekade waar is. In Oktober was die gemiddelde huisprys 2,6% meer as 'n jaar gelede, dieselfde koers as die aangepaste syfer vir September en 'n aansienlike verbetering op die groei tydens die strenger maande van die inperking. In Mei het huispryse met net 0,7% gegroei, in Junie met 1% en in Julie met 1,9%.
'n Huis bly nou gemiddeld 10,6 weke op die mark voordat dit verkoop word.
Huispryse groei steeds teen baie minder as die inflasiekoers – iets wat in die meeste jare van die afgelope dekade waar is.
Volgens Mkhwanazi was daar 'n skerp toename in die aantal huise in die intreemark wat verkoop is weens eienaars se geldelike probleme. Dit wys net weer dat die Covid-19-inperking veral laerinkomstegroepe swaar getref het wat werkverliese betref.
Daar was wel ook 'n styging in die aantal middelvlakhuise wat verkoop is weens geldelike probleme omdat baie mense ook minder verdien het uit hul ondernemings, huureiendom of dividende, asook weens verlagings in salarisse by baie maatskappye.
Eiendom van minder as R500 000 is nou 11,4% meer werd as 'n jaar gelede, terwyl eiendom van meer as R1,9 miljoen net 0,7% meer werd geword het, volgens kwartaalsyfers van FNB.
Die aantal aansoeke vir huislenings is 9% meer vir die jaar tot dusver as vir dieselfde tien maande van 2019. Om 'n huislening goedgekeur te kry, is egter nie so maklik nie – goedgekeurde aansoeke het met net 1,5% gestyg.
Mkhwanazi skryf dit daaraan toe dat banke baie versigtig is te midde van die onsekere ekonomiese vooruitsigte.
Dis duidelik dat dit 'n kopersmark bly, maar Mkhwanazi sê die groter aantal huiskopers wat die mark aandurf, gee verkopers darem meer ruimte om te onderhandel. Die verskil tussen die prys waarteen huise op die mark geplaas word en dít waarteen dit verkoop word, het in die derde kwartaal tot 11% verminder, teenoor 13% in die eerste kwartaal.
Die vooruitsigte vir die huismark bly maar gedemp, gegewe onsekerheid oor hoeveel mense nog hul werk gaan verloor in die stram ekonomie.
Bekostigbare huise (minder as R750 000)
Hoewel daar 'n styging was in die aantal mense wat uit geldelike probleme moes verkoop, wys FNB se data daarop dat verreweg die meeste verkopers (68%) nie huurders word nie, maar eerder selfs goedkoper eiendom koop. "Die weerspieël die sentimentele waarde wat eiendom in die bekostigbare segment inhou."
Die groei in huispryse in die sektor word aangedryf deur die feit dat daar wel genoeg kopers is – 'n groter vraag as aanbod.
Middelmark (R750 000 tot R2,5 miljoen)
Herstel in dié mark word grootliks aangedryf deur jonger mense (jonger as 35 jaar oud) wat vir die eerste keer huis koop.
Welvarende mark (R2,6 miljoen en duurder)
FNB se data wys daarop dat baie mense in dié segment hul huise aan die mark verkoop en eerder huisverbeteringe aanbring. Hulle gebruik die geld wat hulle danksy laer die laer rentekoers spaar, asook geld wat hulle voorheen op reis bestee het.
Mkhwanazi sê die feit dat werk van die huis af nou aanvaarbaarder is, kan 'n rol speel in die besluit oor waar mense wil bly. Dit is egter ook 'n moeilike mark om luukse eiendom te verkoop.