Versindaba » Blog Archive Pieter Odendaal. Twee mzungu's in Tanzanië - deel een : Versindaba
18 Kommentare op "Pieter Odendaal. Twee mzungu's in Tanzanië – deel een"
July 6th, 2011 at 09:03
Pieter, dankie hiervoor! Ek hoop jy vang mooi gedigte tussen die dhows. Sien "Bagamoyo" en "Dar es Salaam: hawe van vrede" in die eerste afdeling van "Skryt". Kort aanhaling oor die eerste (Bagamoyo het soveel bose geeste!):
as jy die sand van 'n vreemde land lek
wanneer jy daar op besoek aankom
dan verwerp jy sy bose geeste en kwale
Pieter, laat weet 'n bietjie wat julle van Begging to be black gedink het. Ek het die boek baie aangrypend gevind.
July 16th, 2011 at 22:34
Dr. Lourens, jammer dat ek nou eers op u kommentaar reageer, maar ek was nie baie aanlyn die afgelope ruk nie. Begging to be black was ook vir my 'n baie intense ervaring gewees. Ek weet nie hoeveel ander mense daar in hierdie land van ons is wat so graag wil probeer verstaan wat aangaan nie, wat bereid is om te luister eerder as om voorafbepaalde idees na te praat nie.
Terloops, ek stem nie saam met Max du Preez as hy sê dat die boek op 'n soort identiteitselfmoord neerkom nie. Ek dink dit is veel eerder 'n poging om die buitelyne van 'n nuwe identiteit te trek deur beide die geskiedenis te herskryf en 'n lewensoriënteerde fondasie uiteen te sit wat gewortel is in 'n verstaan van menswees wat nie primêr egosentries is nie.
Ongelukkig kan mens maklik dink dat Du Preez reg is deur net na die titel te kyk. Ek moet erken dat ek self skepties was toe ek die eerste keer van die boek gehoor het. Ek dink die titel is 'n jammerte, want dit gaan heel moontlik 'n klomp mense keer om die boek te lees.
Maar goed, genoeg oor die titel. Krog se geskiedkundige skrywes oor Moshoeshoe is myns insiens die sterkste deel van die boek. Die verskillende tekste praat egter nie so lekker saam soos wat die geval in 'n Ander tongval was nie (Ek herinner my veral aan die gedeeltes waar die faksfragmente oor verskillende dele van ons geskiedenis naas mekaar geplaas word).
Sy idealiseer na my mening die hele interconectedness-besigheid so 'n bietjie, maar ek dink ook dat hierdie idealisering en haar beskrywings van die Basotho koninkryk as 'n soort utopiese samelewing neerkom op 'n poging om Suid-Afrika te herverbeel. Miskien is dit hierin waar die krag van die boek vir my lê: Die feit dat Krog die geskiedenis herskryf sodat ons 'n toekoms kan verbeel. En dit is iets wat ons broodnodig het.
July 17th, 2011 at 10:22
Goeie en wyse kommentaar, Pieter! Ek hoop julle geniet verder van Oos-Afrika. Van 'pluralisme' gepraat…
July 18th, 2011 at 13:56
Ek beaam! Ja, ek wonder ook maar baie dae hoeveel van ons wil werklik soek en verstaan. En dit raak al nodiger; inteendeel dink ek ons is by 'n punt waar dit nodig is vir oorlewing op alle vlakke van menswees. Ek dink jy slaan die spyker op die kop met jou gedagtes oor die titel – sekerlik 'n ongelukkige keuse. Ook buitelanders (lyk dit my) verstaan dit heel verkeerd. Self het ek die dele oor Moesoeshoe bitter insiggewend – en natuurlik tragies – gevind. Dis so 'n versweë stuk geskiedenis. Dit was vir my opvallend dat Moeshoeshoe se vermoë om diverse mense in die nasie te integreer (tot almal se voordeel) so sterk na vore gekom het (ten spyte van die utopiese inkleding) – iets wat Amy Chua 'n tyd gelede aangeraak het in Day Of Empire as 'n kenmerk van die groot wêreldryke vand ie geskiedenis. Seker is daar kritiek teen haar metodes ens., maar tog vir my so relevant in ons eie land. Ja, stellig is Krog besig om bietjie te romantiseer/idealiseer wat interconnectedness betref, maar dit het nietemin ook my oë oopgemaak vir 'n totaal andersoortige blik op die wêreld. Sou die vernietiging van hierdie weefsel van menslikheid iets te doen hê met die allesbehalwe optimale kondisie van ons land op die oomblik?
July 18th, 2011 at 17:33
Dr. Lourens, ek stem dat die uitrafeling van die interconnected sosiale web een van die groot redes is waarom dit so hinkepink met die land gaan. Meer spesifiek, dink ek dat die spanning tussen hierdie interconnectedness (veerweefdheid dalk?) en die (Westerse) illusie van die geisoleerde individu (of homogene groep) die dryfkrag agter so baie strooi in ons land was en steeds is.
Ek dink jy het 'n geldige punt beet, en belangrik tydens 'n gesprek oor wat in die land verkeerd is. Ek hou van jou tipering van die gedagte van die geisoleerde indidivu as 'n "illusie" – beslis uitdagend ten opsigte van ons gekondisioneerde kyk na onsself. Susan Blackmore het byvoorbeeld ook – weliswaar in 'n ander konteks – geskryf oor die groei van individualisme as 'n meem in sigself.
July 20th, 2011 at 20:17
Dr. Lourens, waar kan ek Blackmore se argument in die hande kry?
Dis nou so 'n bietjie van die os op die jas, maar hoe dink u kan poësie anders gekonseptualiseer word in die lig van die onthulling dat die geisoleerde "self" 'n illusie is, aangesien die ontstaan van moderne poësie hand aan hand loop met die virale verspreiding van die meem van die outonome en geisoleerde Westerse individu. Ek dink my vraag kom eintlik maar daarop neer of die beofening van die dominante Westerse vorm van poësie (waar die ekkerige poeët worstel met die "self") hoegenaamd sinvol is binne 'n ontologiese raamwerk van interconnectedness. En indien nie, hoe kan 'n mens anders daaroor begin dink? Want ten spyte van Barthes se dood van die Outeur, voel dit vir my of die idee van die ekkerige poeët steeds die poësiewêreld domineer.
Pieter, twee opmerkings:
1) Indien ek jou vraag hierbo reg lees, beantwoord jy dit in der waarheid ook self. Aangesien die "ek" 'n illusie is en verweef lê met die "geheel", karteer "ekkerige" poësie dus by implikasie reeds ook die groep se emosionele en/of intellektuele landskap; amper iets soos "painting by numbers", myns insiens. Hoe meer blokkies ingekleur word, hoe duideliker kom die prent na vore …
2) Ek is nie seker na watter boek van Susan Blackmore julle verwys nie. Van "The Meme Machine" en "Consciousness" het 'n bepaalde boekwinkel in Stellenbosch ongelukkig nie voorraad nie. Van haar mees onlangse, "Zen and the art of conciousness", egter wel.
Dankie vir jou besonderse bydraes tot die webblad.
July 21st, 2011 at 08:42
Pieter, die idee van 'n geisoleerde "self" is darem redelik volledige afgeransel in die meer "postmodernistiese" bewegings in die digkuns — die "interconnectedness" wat daar ter sprake is, is dalk die verweefdheid van tekste en tekstualiteite.
Daar is natuurlik ook verskillende soorte "ekkerigheid" — rasionalisties, romanties, boeddhisties, wat ook al. Daar is immers 'n groot verskil tussen die Louws se preokkuspasie met die "ek" en Breyten Breytenbach se preokkupasie met die "ek"…
Of: dalk is poësie per definisie 'n soort spel met die spanning tussen die "ek" van ervaring en die "jy" (of die "thou"…) van taal. Herinner die poësie as sodanig ons nie heeltyd aan hoe talig verweefd ervaring, betekenis, die "ek" is nie?
En: ten spyte van die oorderewe "ekkerigheid" van ons era, word "subjektiwiteit" nogtans verskraal en vervreem en "ervaring" verpak en verkoop. Verweefdheid en interafhanklikheid is deel van ons "subjektiwiteit". 'n Poësie wat die geisoleerde self bevraagteken behoort myns insiens nie "subjekloos" te wees nie — een van die goed wat die letterkunde kan doen, is dalk juis 'n soort bevestiging van subjektiwiteit en ervaring. Dis iets anders, dink ek, as 'n "Westerse" aandrang op die Self.
July 21st, 2011 at 08:46
Pieter, met die herlees klink bostaande vir my asof ek probeer "les" gee… Nie die bedoeling nie! Ek mymer maar sommer oor jou interessante vraag oor die poësie en die self.
Dankie julle, dis boeiende gedagtes. Pieter, jy kan gerus na Blackmore se "The Meme Machine" kyk. (Ek sal 'n sekere boekwinkel besoek om die nuutste aan te skaf.) Sy argumenteer daarin dat die
"self" soos ons dit in die omgang ken, eintlik een van die grootste memeplekse is en bestempel die konsep van die self as die "selfplex". Sy werk natuurlik voort op Dawkins se gedagtes in hierdie verband. Sy vra byvoorbeeld die vraag wat die evolusionêre voordele van die selfpleks sou wees – wat ek baie opwindend vind. (Hoe meer ek hieroor lees, hoe meer kom ek onder die indruk van die evolusionêre/biologiese basis van alles waaraan ons dikwels ander name gee.) Ek dink wel – soos Desmond tereg opmerk – dat ons moet onthou dat daar verskillende "selwe". Die Westerse "Self" met sy neerslag in die beeld van die geniale maar gekwelde kunstenaar (met iemand soos Beethoven dalk as prototipe) is gewis nie dieselfde as die memepleks van die self nie – laasgenoemde het stellig sy wortels in 'n tyd toe skrif nog nie bestaan het nie en dit in die biologiese entiteit se belang was om 'n illusie van self te skep. Dit verskil weer van die Boeddhistiese siening, wat die self byvoorbeeld as die bron van ons (selfkoesterende) wroeging beskou. Oor die ekkerigheid van die poësie? 'n Moeilike een daardie. Ons gaan moeilik by die illusie van die self verbykom. En daarby – wil ons en moet ons? Dit is immers hoe die menslike brein (klaarblyklik) opereer, ook om die organisme in stand te hou, wat immers 'n evolusionêre gegewe skyn te wees.
Maar soos Desmond sê: die letterkunde kan juis kommentaar lewer oor ons ervaring van subjek-wees, in watter vorm ons ook al kies. Maar vir ons eie balans en behoud is dit dalk juis sinvol om van "interconnectedness" kennis te neem as nog 'n manier van menswees, naas net die selfplex? Want ek stem saam dat die verheerliking van die "Self", veral in 'n land soos ons s'n en ten koste van die "interconnectedness", sekerlik veel skade aangerig het.
Laaste gedagte: "ekkerigheid" is ook nie altyd waarna dit lyk nie (onthou Grové wat Breyten destyds daarvan beskuldig het en klaarblyklik nie verstaan het met watter soort "ek" die digter gewerk het nie.)
July 22nd, 2011 at 16:15
om met Descartes te praat:
die ek is die spook
in die nagmasjien
van die gedig
dis wanneer daardie gedagte
dag word op papier
dat die nagtyding
as beweging as beweging
kaplaks mond in die híér
se woordverdrietige kaartehuis
July 22nd, 2011 at 23:05
Ek dink ek dink dus dink ek (ek dink) ek is
Iemand dink (ek dink), maar nie ek nie
(word daar gedink).
Ek het myself verbeel
(verbeel ek my).
Ek dog ek is 'n mensekind
Ek dog ek praat
dog ek voel
dog ek dink.
Glinsterind godsplinterende sterretjiekind.
Ek dog ek omvat meniges
ek dog gooi hul in jou in
en maak hul snagslik snoesies toe
met soentjies en drukkies en laggies en soentjies.
Ek dog ek sien myself in jou.
Ek het myself verbeel.
Ek is 'n weg (nie waar nie).
Ek dra meme (slegte meme)
en ek dra gene (slegte gene)
en ek dra slegte kieme en goed.
Ek wens ek kon ons weg verbeel.
En ek is nie alleen nie
July 23rd, 2011 at 10:20
@Amanda: Die meem-begrip word nie deur almal aanvaar nie, self het ek nog so hier en daar bietjie twyfel daaroor, mar as ek nou MOET kies sou ek dink dat ja, dis wel 'n geldige begrip. Oor jou stelling dat daar 'n evolusionere/biologiese basis is vir älles"waaraan ons dikwels ander name gee – as jy hier verwys na sg evolusionere psigologie dan dink ek moet mens baie, baie versigtig loop – heelwat geskrifte in daardie vakgebied is niks anders as "just so stories"nie, en ek praat as 'n geswore evolusionis. Nogtans, 'n goeie begin is dalk EO Wilson se "Sociobiology", 'n werklik interessante en insiggewende boek, ongelukkig het evolusionere psigoloe die dam onder die eend gaan uitpluk.
Ek kan ongelukkig nie verder kommentaar lewer nie, ons is tans met vakansie in Newfoundland en is op die punt om te vertrek na Gros Morne Park waar ek nie toegang tot die internet gaan he nie.
July 23rd, 2011 at 14:19
PIETER PRAAT MET HOMSELF
my brein (hieroor moet ek uitwei, sien,
die melkweg selle, twee vuiste groot)
is 'n toring
sodat ek jou van vêr kan sien kom
deur die polsende fotone
met skraal bome waterkastele
oor die kleurlose vlaktes van atome
deur die tralies van my lensselle (verspied verspied)
my biologie staan gedek, die organelle wag sluimerend
in hulle membrane soos dromende musikante
my sintuie registreer krieke, die aandster, 'n vlei
ek luister asemloos vir jou voeteval
(in watter vou van my korteks dool jy?)
ek hang fosfor in die venster
en verstel die mikrofone van my ore
(het ek genoeg verstand vir die tog tussen sel en self?)
bloed bestyg gereeld die hysers van my are
ek kan nie my verteringsensieme beheer nie
en hoor jy hoe my selle verlangend ruis
kom jy dan nooit nader nie?
soos 'n skildwag leun ek oor die borswering van my brein
soek ek jou met die afvuur van my moedelose neurone
July 25th, 2011 at 15:11
@Leon – dankie vir jou gedagtes. Ek is tans seker in wat 'n mens my "meem-fase" kan noem. Ek het eers so vier jaar gelede met die begrip kennis gemaak en dit boei my omdat dit so radikaal verskil van ons "gewone" blik op sake. Sal graag verder hieroor wil gesels as jy terug is. Dit was waarskynlik oorhaastig om die woord "alles" te gebruik. En ja, ek sal graag gaan kyk na Wilson se boek. Maar ek het ook gedink aan bv. Dawkins wat daarop wys dat ons blik op die wereld dikwels die een is wat ons in staat stel om in daardie wereld te oorleef. So kan ons meeste van ons sterflinge die konsep van veelvuldige werelde ("many worlds") nie juis kleinkry nie – die idee dat jy in die een heelal lewendig is, in 'n ander dood en in 'n ander se maar 'n boom is. Dit maak nie vir ons sin nie, want ons breine het ontwikkel om juis "sin" te wil maak ter wille van oorlewing. Veelvuldige heelalle opereer op 'n vlak waarop ons breine nie hoef te opereer om die individu in stand te hou nie. Iets in daardie lyn. Blackmore se werk oor die biologiese basis van wat ons die paranormale noem, is hier ook vir my boeiend. Maar tog fassineer van die soiobioloe se idees my, al het ek nog veel te leer.
@Digters – watter fassinerende perspektiewe en taalspel! Johann – dis ook goed om weer aan Pretorius herinner te word.