Wat as ons armoede ’n nekslag kan toedien?Argieffoto. Deur dr. René Hattingh-Rust Die bekende historikus prof. Hermann Giliomee het gesê daar kom tye wat ons nie bloot net kan aanvaar dat ons die armes altyd by ons sal hê nie, maar dat ons nodig het om stil te gaan sit en te kyk hoe armoede lyk. Hy is van mening dat mense soms só in armoede vasgevang is, dat hulle bloot net nie daaruit kan kom nie. Hierdie was ’n opmerking van hom ten opsigte van die Afrikaner-armoede en die Ekonomiese Volkskongres (EVK) van 1939. In ’n poging om na armoede in Suid-Afrika te kyk, let op die volgende elementêre voorstelling. Aan die voet van ’n baie hoë krans is ’n skare wat opkyk na ’n kleiner groep wat afkyk na hulle. Die onderste groep verteenwoordig tipies die meerderheid Suid-Afrikaners se posisie ten opsigte van ons ekonomie. Ons ekonomie het die meerderheid Suid-Afrikaners agtergelaat. Hulle bondel heel onder saam. Die groot vraag is, hoe gaan hulle dit regkry om bo uit te kom? Wat gaan hulle doen? Die groep bo kyk af na dié wat onder is met ’n oorweldigende gevoel van hopeloosheid; daar is te veel daar onder, te min hier bo, en die krans is te hoog. In die stilligheid is hulle dankbaar dat hulle bo is, maar ook vol skuld oor hul dankbaarheid. Die verhouding tussen dié “bo” en “onder”, het benewens die reuse-ekonomiese verskil wat aan die toeneem is, ook met ’n uiters komplekse verhouding te doen. Die verhouding is gelaai met faktore wat polities, histories, sosiaal en rasgedrewe van aard is, en sluit grootskaalse bedrog en wanbestuur in. Die krans van armoede word met hierdie skets voorgestel. (Grafika: Verskaf.) Suid-Afrika is ekonomies ’n baie ongelyke samelewing Dis ’n historiese, maar ook ’n ontplooiende ongelykheid. Die ongelykheid tussen swart Afrikane onderling is groter as by ander minderheidsgroepe en is die grootste bydraende oorsaak vir Suid-Afrika se huidige ongelykheid. Na aanleiding van Giliomee se opmerking, is die skare aan die onderpunt van die “krans” diegene na wie ons wil kyk om armoede te verstaan. In Suid-Afrika is ongeveer 55,2% jongmense werkloos. Sestig persent van Suid-Afrikaanse kinders word sonder ’n pa groot. Baie kinders word groot tussen volwassenes wat werkloos is, met geen rolmodel vir die dag wanneer hulle self moet werk nie. Hulle verstaan nie werketiek nie. ’n Groot persentasie van die mense aan die voet van die krans se enigste maandelikse inkomste is die staat se kindertoelaag. Die man wat vir sy Desembervakansie na die Oos-Kaap gaan, sê daar is elke jaar meer kinders en so word meer druk op sy “black tax” geplaas. Suid-Afrika se onderwysstelsel faal ons kinders totaal en daarom leer hulle nooit die vaardighede om suksesvol tot die ekonomie toe te tree nie. As ons na die beeld van armoede kyk, dan weet ons dit kan en mag nie so voortgaan nie. Ons weet dit is nie ’n gogga-maak-vir-baba-bang-storie nie, maar ’n tydbom, ’n situasie van groot menslike smart en vernedering. As gelowiges weet ons ook dat wanneer die Here ons bewus maak van iets wat Hy wil hê ons moet doen, dan is dit betyds. Ons weet ook dat wat vir ons onmoontlik is, in sy naam, moontlik is. Ons Boek is immers vol van onmoontlikhede: ’n pad op die bodem van die see, brood wat Hy vermeerder wat aanhou en aanhou voed. Hierdie is ’n opvolgartikel wat poog om praktiese riglyne te gee wat in die artikel “Sê wie?” ontbreek. Die eerste artikel gee die konteks waarbinne hierdie een verstaan moet word. Met ’n hipotese dat hierdie twee gegewens tot onverwagse en ongekende ekonomiese uitkomste mag lei, vra ons die volgende vrae: ‘n Gematigde pad vir die verligting van armoede waar elke groep kan sien die vorige groep het reeds vordering gemaak. (Grafika: Verskaf.) Hierdie is ’n sigsigpad met ’n gematigde helling, waarop groepies mense teen verskillende pas vordering maak. Die belangrike element is dat elke groep ’n ander groep kan sien wat reeds ’n bietjie verder gevorder het, en dit bring motivering en duidelike aanwysings van hoe om tot daar te vorder. Hierdie benadering breek ’n onmoontlike situasie op in meer haalbare uitdagings. Dit verseker klein oorwinnings en daarom bevorder dit momentum en hoop. Gebrek aan hoop maak dat ’n mens nie kan presteer nie. Ekonomies moet ons ’n opwaartse beweging bewerkstellig, maak nie saak as dit aanvanklik klein is nie. Ons moet net onverbiddelik wees en aanhou voortbeur in hoop. Dit mag wys wees om te kyk na die Christen-netwerk en vandaar te begin met ’n plan wat tot ’n mate met die selfhelpveldtog van die Afrikaner in 1939 ooreenstem. Ons begin dan by die geestelike leier van 80 of 100 lidmate. Die voorstel mag ooroptimisties klink omdat daar geestelike leiers is wat kitsoplossings vir arm en behoeftige mense aanbied en in die proses eie voordeel soek. Dit mag juis die simptoom wees van die haglike posisie waarin die mense hulle bevind. Arm mense gryp desperaat na uitkomste sonder kritiese onderskeiding en dit bied die geleentheid vir uitbuiting. Die uitdaging is om met die eerbares te begin en die res van die geestelike leiers in ’n volhoubare toekoms-strategie te betrek.  https://hsf.org.za/publications/hsf-briefs/does-the-world-banks-gini-index-show-that-south-africa-is-the-most-unequal-society-in-the-world  https://www.worldbank.org/en/country/southafrica/overview  https://citizen.co.za/parenty/2123231/the-cycle-of-fatherlessness/  https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/se-wie/