Wêreld sien eerste foto van gravitasiekolkDié foto, wat Woensdag 10 April 2019 bekendgestel is, is die eerste foto ooit wat van ‘n gravitasiekolk geneem is. (Foto: Event Horizon Telescope Collaboration/Maunakea Observatories via AP) Sterrekundiges van die internasionale Event Horizon Telescope (EHT)-projek het Woensdag die eerste beeld nóg van ŉ gravitasiekolk (“black hole”) bekendgemaak. Dié beeld is vir die eerste keer deur gehore by ses mediakonferensies in ses verskillende wêreldstede gesien: in Brussel (België), Lyngby (Denemarke), Santiago (Chili), Sjanghai (China), Tokio (Japan) en Washington DC (VSA). “Ons is verheug om te kan rapporteer dat ons gesien het wat ons gedink het nié gesien kan word nie,” het Shep Doeleman, ŉ astrofisikus van die EHT-projek tydens die Washington-perskonferensie gesê. Doeleman het gesê meer as 200 mense in 20 verskillende lande het etlike jare aan die projek gewerk om die gravitasiekolk af te neem, wat vertoon soos ŉ helder oranje ring. Dit is geleë in die middel van die massiewe elliptiese sterrestelsel M87, sowat 54 miljoen ligjare van die aarde. Tot op hede is ŉ gravitasiekolk nog nooit voorheen afgeneem nie. Die beeld wat vandag bekendgestel is, is geneem met die Event Horizon-teleskoop, ŉ netwerk van tien radioteleskope wat oor die planeet versprei is en funksioneer as ŉ enkele ontvanger ingestel op hoëfrekwensie radiogolwe. Hoewel gravitasiekolke van nature onsigbaar is, vorm die kokende warm materiaal wat in die middel saamkolk ŉ ligring – die silhoeët van die gravitasiekolk teen die agtergrond van die gloeiende materiaal wat deur die magtige gravitasie aangetrek word. Die gravitasiekolk self laat geen lig vry nie. Die kring wat gesien kan word, is dus in effek ŉ skeiding tussen lig en donker rondom die gravitasiekolk, wat die “event horizon” genoem word. Dit word gesien as die punt waar omdraai nie meer moontlik is nie, waar die gravitasie van die kolk só sterk word dat enigiets wat dit binnegaan nie weer kan uitkom nie. In die middel van die gravitasiekolk word tyd en ruimte so in mekaar vermeng dat die wette van fisika heeltemal nutteloos raak. Die observasies van die EHT word bestempel as een van die belangrikste wetenskaplike deurbrake van die eeu. Feryal Ozel, ŉ astrofisikus van die universiteit van Arizona en ŉ lid van die EHT se wetenskapraad, het die beeld as die hoogtepunt van haar loopbaan bestempel. “Ons het daarin geslaag om ŉ foto te neem van nog ŉ voorwerp in die ruimte wat mense eens op ŉ tyd gedink het nie moontlik is nie,” het sy gesê. “Ons het ŉ kykie gekry op die onbekende.” Die Amerikaanse nasionale wetenskapstigting sê die uitslae van hierdie projek kan die mens se begrip omtrent gravitasiekolke, gravitasie en selfs die ruimte transformeer. Wetenskaplikes glo gravitasiekolke bestaan in byna elke sterrestelsel, maar kon nog nooit ŉ visuele bewys hiervan lewer nie. Hierdie deurbraak is die eerste klinkklare bewys dat gravitasiekolke wel bestaan.