Damprook al hoe gewilder onder jongesDamprook word al hoe gewilder onder jongmense. (Argieffoto: pixabay) Navorsing van die Universiteit van Kaapstad (UK) wys damprook – eerder as sigarette – word toenemend gewilder onder skoolleerders. Byna ŉ kwart van matrieks wat aan die opname deelgeneem het, het aangedui dat hulle nie deur die skooldag kan kom sonder om te rook nie en 30% van respondente sê hulle rook al in die eerste vyf minute nadat hulle wakker geword het. Die studie het ook bevind byna die helfte (48,4%) van hierdie jong rokers se ouers is deeglik bewus van die gewoonte. Die navorsers het bevind die gebruik van damprook het waarskynlik van 2% ses jaar gelede, tot 25% vanjaar toegeneem. Die voorlopige studie, wat nog nie aan portuurbeoordeling onderwerp is nie, is gedoen onder leiding van prof. Richard van Zyl-Smit, adjunkhoof van pulmonologie by die UK. Altesame 5 583 leerders tussen gr. 8 en gr. 12 by nege kwintiel 5-skole (meer welvarende skole) en private skole in Gauteng, die Wes-Kaap en KwaZulu-Natal het aan die opname deelgeneem. Van Zyl-Smit sê die studie is nie nasionaal verteenwoordigend nie en die gedragspatrone sal na verwagting heelwat wissel in verskillende gemeenskappe. ŉ Verdere studie wat veel meer skole insluit, word beplan, het BusinessLive berig. Volgens die studie het 15,3% van respondente gemeld dat hulle die afgelope 30 dae die een of ander vorm van e-sigaret gebruik het, altesame 4% van hulle het ŉ tabakproduk ingeasem en 6,3% het kannabis gerook. Damprokers begin gemiddeld op die ouderdom van 14,7 rook, terwyl diegene wat tradisionele tabakprodukte kies net-net vroeër op die gemiddelde ouderdom van 14,2 jaar oud begin rook. Die navorsers het bevind daar is kommerwekkend hoë vlakke van nikotienverslawing onder die leerders wat damprook. Van al die leerders wat die afgelope 30 dae gedamprook het, het 6,2% in gr. 8 gedamprook, ŉ syfer wat vir matriekleerders tot 26,5% toegeneem het. By die skool wat die ergste geraak is, is die syfer nóg hoër en altesame 32,3% van matrieks daar het die afgelope 30 dae gedamprook. Die navorsers het bevind dat 23% van leerders nie deur ŉ skooldag gaan sonder om te rook nie, 29,5% van hulle het aangedui dat hulle angstig of kwaad voel as hulle nie kan damprook nie en altesame 54% het aangedui dat hulle al probeer ophou rook het. Die regering beoog intussen om veel strenger wetgewing oor rook, wat ook e-sigarette insluit, in werking te stel. Die wetsontwerp, getiteld “Control of Tobacco Products and Electronic Delivery Systems”, maak onder meer voorsiening vir ŉ verbod op die verkoop van sigarette deur muntoutomate en rook in voertuie waar kinders jonger as 18, of ŉ ander persoon, in die voertuig teenwoordig is. News24 berig dit is onduidelik waarom so baie jongmense juis kies om te damprook, maar volgens Van Zyl-Smit kan dit dalk ŉ gewilde modeneiging wees. Data dui daarop dat jong mense begin damprook omdat ŉ vriend of familielid dit doen en dan die gewoonte aankweek om hulle te help om spanning te hanteer. Hy sê dit is belangrik dat minderjariges nie in advertensies geteiken word nie en verkope van die produkte aan diegene jonger as 18 jaar verbied word. “Dit is ŉ begin; dit gaan nie die probleem oplos nie, maar dit gaan help,” het Van Zyl-Smit gesê.