Ek sit af na die Culemborg-apteek naby die werk hier in die Kaapse middestad. Toe ek vroegoggend uit die bed opstaan, het dit vir my gevoel asof ek wil flou word. Later in die gimnasium, toe ek van die oefenmat af opstaan, was dit weer so.
“Ek is senuagtig oor die floutes wat heeltyd dreig,” vertel ek die apteker, Lin-D Thomson, wat die bloeddrukmeter om my linkerarm vasmaak.
“Ek het al op die internet gelees jy moet soggens eers drie minute op die rand van die bed sit voor jy opspring,” vertel sy.
Omdat ek vinnig die paar honderd meter van die werk tot hier gestap het, moet ek ook ’n bietjie wag voor sy die meting neem. “By rokers sien jy ook hoe die bloeddruk skielik styg pas nadat hulle die sigaret doodgedruk het.”
Ek het ’n week gelede ophou rook. Dit kan maande vat voor my lyf weer begin herstel van die skade wat die nikotien veroorsaak het.
Mense wil nie medisyne met ’n klomp newe-effekte neem of hul leefstyl aanpas om die risiko te verminder van iets wat sonder simptome is en hulle nie eintlik regtig pla nie.
Dink aan bloeddruk amper soos aan die waterpypstelsel in jou huis. As jy onder ’n sterk stroom water kan stort, is dit omdat daar genoeg druk in die pype is. Wanneer die druk te laag is, staan jy onder ’n frustrerende yl straaltjie.
Wat gebeur wanneer ons bloedvate nie meer op hul beste werk nie? Kom ons sê ’n vrou van in die 40 beleef kwaai emosionele spanning, ’n man van in die 50 wil skielik in die tuin werk of ’n jonger man besluit om ná jare van onaktief wees ’n rugbywedstryd te speel. Gestel hulle ly almal aan hoë bloeddruk.
Druk op die wande neem toe, maar die vate kan nie wyer oopmaak nie. Plaak kan ook afbreek en in die bloedstroom beland, wat ’n klont kan laat vorm. Die gevolg? ’n Hartaanval of beroerte.
“Beter gehalte kos, die uitsny van sout, meer vars kos waarin kruie gebruik word om die smaak te verbeter eerder as sout, kan die risiko om hipertensie te ontwikkel verlaag. Suid-Afrikaners word ook aangemoedig om ’n meer aktiewe leefstyl te handhaaf,” voeg sy by.
Vanjaar is daar nuwe riglyne vir hipertensie uitgereik,” sê sy. ’n Bloeddruk van 30/80 moet reeds die gevaarklokke laat lui.
Ouderdom: “Hoe ouer jy is, hoe groter is die waarskynlikheid dat jy hartprobleme het,” sê Jens. Die Wêreldhartfederasie (WHF) verduidelik namate ’n mens ouer word, ondergaan die hart subtiele fisiologiese veranderinge, selfs in die afwesigheid van siekte.
Dit kan wees omdat die spiere in die hart sukkel om ná ’n sametrekking volkome te ontspan en dit veroorsaak
Middelvet: “Oorgewig is nie noodwendig ’n risiko nie, maar sentrale vetsug, waar die gewig om jou middle gekonsentreer is, is ’n risiko. Die vetweefsel daar funksioneer as ’n orgaan op sy eie en vervaardig afvalprodukte wat, saam met cholesterol, bloedvate verstop,” sê Jens. Jy kan bereken of jy in gevaar is deur
’n Stresvolle leefstyl: Hoë stresvlakke kan veroorsaak dat mense na sigarette of koekies gryp en so ongesonde gedrag aanmoedig. Maar dit beïnvloed ook die hart deur die bloedvloei na die hart te verminder, te veroorsaak dat die hart ongereeld klop en die waarskynlikheid van bloedklonte verhoog.
1. Gesondheidswinkels hou soutplaasvervangers aan. Dit bevat baie kalium en hou gevolglik die natriumvlak in toom. Gebruik die soutplaasvervanger in jou kos – dis ’n maklike manier om hoë bloeddruk te verlaag.
3. Koop die donkerste kakao wat jy kan kry en maak seker kakao is die enigste bestanddeel in die pakkie. Voeg laevet- of vetvrye melk by en as jy dit wil versoet, gebruik heuning.
5. Maak jou oë toe, ontspan en asem diep in. Dit sal nie net oombliklik jou bloeddruk verlaag nie; as jy dit gereeld doen, kan dit ’n langduriger uitwerking op jou gesondheid hê.
6. Verhoog daagliks ’n halfuur lank jou hartklop. As jy te besig is, kan jy dit selfs in drie sessies van tien minute elk doen. Jy hoef nie gim toe te gaan nie – ’n vinnige wandeling, tuinwerk of dans is voldoende. Die geheim is om iets te doen wat jy geniet.