Laslappie: Hillary, sir Edmund Percival
HILLARY, SIR EDMUND PERCIVAL:
Baanbreker-veroweraar van Everest
REGS: Sir Emund Percival Hillary (1919- ).
Foto: William McTigue / NOAA
EVEREST is die wêreld se hoogste berg. Nadat die Noord- en Suidpool bereik is, het ontdekkingsreisigers hul oë opwaarts gehef—na die formidabele kruin van die natuur se laaste vesting. Een van hierdie avontuursoekers was Edmund Hillary.
Edmund Percival Hillary is op 20 Julie 1919 in Auckland, Nieu-Seeland, gebore. Nadat hy die skool verlaat het, het hy 'n byeboer geword. In die Tweede Wêreldoorlog was hy 'n tyd lank in die lugmag. Hy was 'n ywerige bergklimmer en het dikwels in die Nieu-Seelandse Alpe geklim.
In 1951 is hy genooi om hom by 'n Nieu-Seelande ekspedisie na die sentrale Himalaja aan te sluit. Hy het tóé en ook die volgende jaar Everest deels aan die suidekant bestyg.
Everest (8848 m) lê in die Himalaja tussen Nepal en Tibet. Baie klimmers het die berg probeer uitklim sedert die Britte dit vir die eerste keer in die 1850's onder oë gekry het. Maar die hoogte, steilte, sneeu- en ysstortings, diep skeure, kragtige winde en koue, dun lug het hulle erg gekortwiek.
By die Sjerpas staan Everest bekend as Sagarmatha, of "Lugkop". Vir die Tibetane is dit Tsjomoloengma, of "Godin-moeder van die Wêreld".
REGS: Detail van 'n foto van die Himalaja-gebergte soos geneem vanuit die ruimte. Twee van die hoogste berge op aarde kan hier gesien word: Everest en Lhotse. (Let wel, Lhotse lê suid van Everest en nie noord soos 'n mens hier geneig sou wees om te dink nie.)
In 1953 het Hillary hom by die Britse Everest-ekspedisie onder leiding van kol. John Hunt aangesluit as een van die hoofklimmers.
Namate die groep bergklimmers teen die berg opbeweeg het, het hulle plek-plek kampe opgerig (altesaam agt) waar hulle voorrade en van die klimmers agtergelaat het. Die laaste kamp was op 'n hoogte van 8504 m.
Op 29 Mei 1953, om 11.30 vm., het Hillary die spits van Everest alleen bereik, saam met die Nepalese Sjerpa Tenzing Norkay. Tenzing het agterna vertel dat hulle 'n kwartier daar gebly, foto's geneem en koek geëet het.
Hillary sou sy belewenis só beskryf: "Terwyl ek daar gelê en hyg het, het ek 'n gloed van triomf ervaar... Ons het voortbeweeg... Toe sien ek hoe die bergrug voor my na die noorde wegval, en regs bokant my was 'n ronde sneeukoepel. Nog 'n paar kappe met my ysbyl, en toe staan ek en Tenzing op die spits van Everest ..."
Op 16 Julie het koningin Elizabeth vir Hillary vanweë sy prestasie tot ridder geslaan. In 1955 het hy High Adventure geskryf, 'n verslag oor die klimekspedisie van 1953.
Hillary is in 1955 as leier aangestel van die Nieu-Seelandse geselskap van die Britse Statebond se Trans-Antaktiese Ekspedisie onder leiding van Vivian E. Fuchs. Hy het Antartika per sneeutrekker oorgesteek en die Suidpool op 4 Januarie 1958 bereik.
Hy het daarna verskeie ekspedisies na die Himalaja gelei en tydens 'n ekspedisie in 1967 na Antartika was hy die eerste wat die berg Herschel bestyg het.
Hillary se outobiografie, Nothing Venture, Nothing Win, het in 1975 verskyn. Van 1984 tot 1988 was hy die Nieu-Seelandse hoë kommissaris in Indië.