Die Paryse voorstede aan die einde van die 19de eeu - Nuut
Die Paryse voorstede aan die einde van die 19de eeue eeu
Skrywer: STEINLEN Théophile Alexandre (1859 - 1923)
Afmetings: Hoogte 27 - Breedte 41
Kontak kopiereg: © Foto RMN-Grand Palais - J. P. Lagiewski
Prentverwysing: 89DE122 / RF 1970-23
Vanaf die tweede helfte van die XIXe eeu is die noordelike voorstede van Parys aan massiewe industrialisering onderwerp. So is 'n stedelike landskap van 'n nuwe soort gebore, wat gekenmerk word deur 'n byna chaotiese warboel van fabrieke en heterogene wonings, geleë naby die woesteny en onderhewig aan lugbesoedeling.
Hierdie wanordelike groei beweeg weg van die ou model van Paryse stadsbeplanning of sy voorstede, wat sedert 1860 perifere distrikte geword het, 'n model wat gekenmerk is deur die verowering van blokke wat 'n relatief harmonieuse voorkoms aan die straatfront handhaaf. Ons is ook ver van die latere en moderner model van baie groot fabrieke wat uitsluitlik oor groot gebiede heers.
Dit is 'n skildery wat meer die werk is van die talentvolle ontwerper-illustreerder Steinlen as van 'n skilder wat gewoond is aan groot historiese of landskapfresko's. Steinlen skouers skouer met Toulouse-Lautrec, Vuillard, Bonnard, Braque, Picasso - en 'n mens sou ongetwyfeld die invloed van die een of ander van hulle kon vind in die botsing van geometrieë of in die manier om die kleure taamlik mildelik te versprei. .
Hy wat 'n wonderlike ontwerper en beeldhouer van katte was, het sy professionele vakleerlingskap gedoen as 'n eksekuteur van materiaalmodelle wat deur kunstenaars van Mulhouse gedruk is. Filantroop, beïnvloed deur utopiese sosialisme, teken Steinlen vir satiriese of eerlikwaar anargistiese tydskrifte: Die swart Kat, Gil Blas geïllustreer, Sosialistiese Chambard, Blaar, Die Botterbord.
Baie sensitief vir die atmosfeer van die gewilde strate van Parys, vir die ellende van die Eerste Wêreldoorlog, skilder hy hier die industriële atmosfeer met 'n baie besondere visie: die kleure is dof of donker; op die voorgrond, die aarde. Is dit 'n steengroef, 'n stortingsterrein? Bo-aan die tafel skarrel die rook deur die lug; aan die onderkant kan ons nie 'n lewende siel uitmaak nie, maar ons kan ons voorstel dat die plekke wat voorgestel word, 'n somber werkersklas-toestand is.
Die voorstelling is in baie opsigte presies: verskeidenheid skoorstene, waarvan sommige links van 'n termiese kragstasie sou oproep, terwyl ander na die middel van die skildery die rook van klein werksessies ongetwyfeld ontruim. op 'n goeie hoogte bo die dakke. Die mees massiewe, in die middel, is miskien die van 'n oond. Die geboue van twee, drie of vier verdiepings, met kaal gevels deurboor deur smal vensters, verraai die ophoping van woonstelle met beperkte oppervlaktes.
Die werk toon vir ons die moeilike harmonisering van nywerheid en stad, die eise van die produksie en die daaglikse lewe. Buite Parys verkry die fabriek regte wat binne die stadsmure streng beheer word, en stel dit pynlike toestande van losbandigheid waarmee die bevolking, wat in kontak is met oorlas en besoedeling, so goed moontlik aanpas. Die resultaat is welsprekend: die eerste voorstad is die van 'n 'nie-stedelikheid' waarvandaan dit vandag net begin herstel. Die skilder het dus welsprekend 'n oomblik - miskien 'n hoogtepunt - op die doek vasgevang in die geskiedenis van die industriële opeenhoping van die voorstede.
Gérard NOIRIEL, Werkers in die Franse samelewing, Parys, Seuil coll. "Punte Seuil", 1986.
Jean BASTIÉ, Die groei van die Paryse voorstede, Parys, PUF, 1964.
Louis BERGERON, Die industrialisering van Frankryk in die 19de eeu, Parys, Hatier, coll. "Profiel-dossier", 1979.
Louis CHEVALIER, Werkersklasse en gevaarlike klasse in Parys gedurende die eerste helfte van die 19de eeu, Parys, Plon, 1958.
Georges DUBY (regie), Geskiedenis van stedelike Frankryk, t. 3, Die stad van die industriële era, deur Maurice AGULHON, Françoise CHOAY, Maurice CRUBELLIER, Yves LEQUIN, Marcel RONCAYOLO, Parys, Seuil, 1983, riet coll. "Punte Histoire", 1998.
Alain FAURE (regie), Die eerste voorstede: die oorsprong van die voorstede van Parys (1860-1940), Parys, Créaphis, 1991.