Die Erfenisstigting - FAK
Die Erfenisstigting (ES) is in 2002 gestig as ’n nie-winsgewende maatskappy met die doel om ons erfenis van vernietiging te red. Ons is ernstig oor die bewaring van ons kulturele, historiese en natuurerfenis. Die ES is deurlopend betrokke by verskeie navorsings- en bewaringsprojekte, onder meer die onlangse kwessie rondom die verval van die Botshabelo sendingstasie.
Geskiedenis van die sendingstasie
In Desember 1858 het twee Duitse sendelinge van die Berlynse Sending Vereniging, Alexander Merensky en Heinrich Grützner in Natal aangekom met die doel om sendingwerk onder die Zoeloes te doen. Later is hul gestuur na die huidige Mpumalanga waar hul ’n plaas naby Middelburg gekoop en dit Botshabelo gedoop het, wat in Sotho “toevlugsoord” beteken. Op die terrein is ’n fort en drie opeenvolgende kerke gebou. Skoolgeboue, ’n opleidingskool vir swart sendelinge en fasiliteite vir opleiding in houtwerk en die bou van waens het gevolg in 1878. Botshabelo het ’n model sendingstasie geword en was wyd bekend in die Zuid-Afrikaanse Republiek. Teen 1898 het die sendingstasie ’n bevolking van sowat 4000 mense gehad.
Oor die jare het Botshabelo verskeie noemenswaardige Suid-Afrikaners opgelewer, onder meer Harald Pakendorf (politieke ontleder, skrywer en joernalis). In die vroeë sestigerjare het die Berlynse sendinggenootskap weens finansiële redes onttrek en in die vroeë sewentigerjare is dit deur die Middelburg Stadsraad gekoop. Na jare van verval is daar in 1978 ’n museum op die terrein ingerig en restourasiewerk het begin. ’n Natuurreservaat is op die gronde begin en wandelpaaie en piekniekterreine is aangelê. ’n Suid-Ndebele Opelugmuseum is later opgerig wat die ontwikkeling van Ndebele-geboue vanaf tradisioneel na modern uitgebeeld het.
Na ’n uitgerekte grondeis is die grond aan grondeisers toegestaan. In 2003 ontvang die gemeenskap sowat 18 miljoen rand vanaf die Nasionale Lottofonds om reparasies aan die strukture te doen. Ongelukkig het ’n dispuut oor die eienaarskap ontstaan, wat gelei het tot die verdere verval van die bestaande geboue, tot so ’n mate dat ’n menigte van die geboue se voortbestaan ernstig bedreig word.
Die toekoms van Botshabelo
Die ES was veral betrokke in die fasilitering van vergaderings tussen die pers, belanghebbendes en die trustees van die gemeenskap, en sal ook die betrokkenes adviseer in die samesprekings oor die toekoms en bewaring van die perseel. Ons voel positief dat daar binnekort ’n oplossing vir die interne probleme gevind sal word, en dat alle betrokkenes ernstig oor die voortbestaan en herstel van die waardevolle erfenisterrein is.