Versindaba » Leonard Cohen
Andries Bezuidenhout. Laat ons dan maar dans
Nog 'n jaar is verby en almal raak seker dronkverdriet voor of teen middernag. Ek weet nie waar ek vandag gaan wees nie; as alles uitwerk dalk Yzerfontein op die Weskus. Dis goed om te kyk hoe 'n jaar jou oor die see verlaat, sonder berge of geboue om die pad te versper. Aan al die lesers van Versindaba wens ek 'n digterlike 2011 toe, maar veral aan onse webmeesters en ligtorings Marlise en Louis.
So op die Oujaar, dus, 'n halfhartige poging om Leonard Cohen se "The Music Crept By Us" te vertaal. Dis een van my gunsteling gediggies oor die onderwerp:
MUSIEK SLUIP BY ONS VERBY
('n Vrye vertaling van 'n gedig deur Leonard Cohen)
Ek sou die bestuur se aandag
graag daarop wou vestig
dat die drankies afgewater is
dat die hoedetoonbankmeisie
en dat die musiek georkestreer word
deur voormalige ss monsters
dit Oujaarsaand is
en ek lipkanker het
plaas ek maar my
hoedjie van papier op my
harsingskudding en dans
So van dans gepraat, hier's 'n baie mooi weergawe van Antony and the Johnsons se "Epilepsy is Dancing". Dit kom van hul album The Crying Light, maar hierdie is 'n ander weergawe.
Antony het al 'n baie mooi weergawe van die einste Leonard Cohen se "If It Be Your Will" gedoen. Dis ook op YouTube beskikbaar.
Tags: Epilepsy is Dancing, Leonard Cohen, Oujaarsaand
Andries Bezuidenhout. Woestyn, water, verdamp
Hierdie is 'n reeks prente wat ek in 1989 in Walvisbaai geteken het. Ek was toe 19 jaar oud. Bruin vetkryt iewers in die hande gekry en sommer op tikpapier gekrabbel. Ek kan my ouderdom in die prente sien. Te veel gedrink. Die woestyn is 'n droë plek. Seker ook te veel Pink Floyd geluister, iets wat negentienjariges maar doen. Ook Leonard Cohen. Ek luister steeds na Cohen.
Ek onthou hoe die reën een naweek in Windhoek geruik het, na ek vir maande in die woestyn nie reën beleef het nie. Water en stof. Water en stof. Jakarandabome by die tuin van die Tintenpalast. Mense by Klein Windhoek se openbare swembad. Ons ry deur Windhoek, Cohen in die kassetspeler. Na die naweek terug kus toe, woestyn toe.
Ek hou nou meer van "Last year's man" as destyds. Dit was my laaste dae in die weermag. Die prente nou die dag onder stof in 'n laai ontdek en toe maar op die scanner gesit. Ek hang hulle hier op vir as my rekenaar weer gesteel word, of die prente tydens die trek uit Johannesburg wegraak.
Leonard Cohen se "Last year's man" kom van sy album Songs of love and hate (1971). Luister hier daarna.
Tags: Last year's man, Leonard Cohen, Walvisbaai
Posted in Uncategorized | Comments Off on Andries Bezuidenhout. Woestyn, water, verdamp
Andries Bezuidenhout. Die spanning tussen blow en puff
Vreemd dat Amy Winehouse my vanoggend by Gershwin uitbring. Ook Leonard Cohen en Jack Parow. Wat 'n kombinasie!
Ek luister na "Back to black", titelsnit van haar album met dieselfde naam. Dis 'n hartseer, sordid, grafiese weergawe van die einde van 'n verhouding:
Dan is daar die deel van die liriek wat my die meeste intrigeer:
"Blow" is natuurlik kokaïen en "puff" is dagga. Nogal 'n goeie beskrywing vir die verskille tussen twee mense. Die een is vinnig en selfversekerd, die ander is stadig en paranoïes. Heel poëties. Hierdie latere deel van die liriek gee ook die lyn (no pun intended) "Me and my head high" 'n ander betekenis.
Amy Winehouse se grinterige lirieke staan in teenstelling met die gesofistikeerde soul en Motown-klank van die verwerkings, asook die tegniese kwaliteit van haar sangstem. Maar ek begin dink daar is dalk meer aan haar lirieke as wat 'n mens op die oppervlak raakluister. Blow en puff klink vir my na 'n verwysing van 'n klassieke liriek deur George en Ira Gershwin – gesing deur onder andere Louis Armstrong en Ella Fitzgerald, asook Fred Astaire en Ginger Rogers – genaamd "Let's call the whole thing off":
En dan die klassieke lyne wat almal ken:
Indien Amy Winehouse die verwysing na die Gershwin classic bedoel (en haar musikale kennis van die genre maak dat dit nie onwaarskynlik is nie), is haar liriek nogal 'n siniese stukkie kommentaar op die oorspronklike, met Britse slang wat die opstuur van plaaslike Amerikaanse aksente in die oorspronklike vervang.
En nou kom my eie vrye assosiasie. Bogenoemde laat my weer aan Leonard Cohen se "Is this what you wanted" dink, van sy album New skin for the old ceremony:
Die teenstellings tog. Ek skat opposites attract, maar dalk net aan die begin. Laastens, dalk maar net om by die sordid dele van Amy Winehouse aan te sluit (en seker om iets Afrikaans in die mix te gooi), niemand anders as Jack Parow nie. En as iemand "rap" weer "kletsrym" noem, ry ek met 'n gepimpde bling-bling blooming Hummer oor die mens.
Jy's too cool for school, ek's mos kief
Ek's grasshopper, jy's Lacoste sportief
Jy lat die koek flop, ek lat die huis rys…
Lees die hele liriek maar self hier – op eie risiko vir sensitiewe lesers. Ja wel, Parow se liriek gaan seker nie oor die einde van 'n verhouding nie, maar die man weet hoe om te rym. Dis waar vanoggend se vrye assosiasie my uitgebring het. Van blow en puff, na tomato en tomahto, na KY Jelly en Vaseline, tot by Klipdrift en Peroni.
Jack Parow op watkykjy.co.za
Tags: George Gershwin, Ira Gershwin, Jack Parow, Leonard Cohen
Posted in Uncategorized | Comments Off on Andries Bezuidenhout. Die spanning tussen blow en puff
Andries Bezuidenhout. Die Johannesburg wat ek verloor het
Uit pure frustrasie pluk ek gisteraand 'n reeks ou vertalings (deur Edmund Keely en Philip Sherrard) van Griekse digters van die rak af. Ek lees "Waiting for the Barbarians," 'n ou gunsteling. Ook "The God Abandons Antony":
an invisible company pass
with exquisite music, voices –
do not lament your luck that now gives out, your work
that has failed, schemes of your life
all proved to be false – do not lament these uselessly.
Like one for long prepared, like a courageous man,
say good-bye to her, to the Alexandria who is leaving.
Above all, do not deceive yourself, do not say
it was a dream, your hearing was mistaken:
do not condescend to such vain hopes as these.
as it becomes you who have had the honour of such a city,
and listen, with feeling but not
with a coward's supplication and complaint –
listen as the final enjoyment to the music,
to the exquisite instruments of the mysterious company,
Dis pragtig. Ek besluit dis tyd om 'n ander werk te soek. Dit herinner my aan iets anders, haal 'n Leonard Cohen CD van die rak en kry die volgende liriek:
a fitful dream the morning will exhaust –
You who had the honour of her evening,
And by that honour had your own restored –
So word 'n stad 'n vrou…
Andries Bezuidenhout. Om nie oor liefde te skryf nie
Self kon ek nog nooit 'n liefdesgedig of -lied skryf nie. Gaan dit oor die feit dat dit so maklik soetsappig klink in Afrikaans? Miskien is ek net nie 'n ware digter nie. Die stomme Aphrodite se ruggraat het in elk geval lankal geknak onder die gewig van elke tweede (of dalk eerder elke) wannabe popster wat haar opsaal en laat rym met "you", "blue", "true", "do" en "doobee doobee dooohooo". In Afrikaans is dit "jaai", "blaai", "baai", "maai" ("jy", "bly", "by", "my", maar dis nie hoe sangers dit deesdae uitspreek nie; die "s" word ook as "sh" uitgespreek).
Soos met populêre lirieke, is die liefde seker die onderwerp waaroor die meeste gedigte geskryf is. Dis waarskynlik ook die onderwerp waaroor die meeste swak gedigte geskryf is. Dit is dus juis 'n onderwerp waarvoor ek besonders lugtig is, deels omdat daar reeds so tussen al die suiker en pienk blommetjies deur sulke mooi liefdespoësie geskryf is.
Ek lees op die oomblik terug. Sondag was Abjater wat so lag se dag. Dis seker nie die tipe boek wat 'n mens op Valentynsdag moet lees nie. Pluk later ewe lukraak bundels van die rak af, blaai rond.
Een van die eerstes wat ek raakvat is Jeanne Goosen se bundel, 'n Uil vlieg weg. Natuurlik blaai 'n mens eerste na "ons huil nooit nie/ ons twee huil nooit nie…" tot by "snags lê ons lywe inmekaar/ en ons vra nie vrae nie/ ons is mekaar se droefnis". In Elders aan diens is daar 'n lieflike, dubbelsinnige gedig wat Jeanne Goosen aan die waitress wat een aand vir haar kabeljou gebraai het in Stellenbosch skryf:
kom bly by my vannag
dan leer ek jou die rumba
die Charleston en die samba
Ek leer jou die jitterbug
die hush hush en die cha cha cha
Dan croon ons tot dagbreek
Hoe kan 'n mens dan ook nie Die huis van die dowe raakvat nie? Veral die eerste afdeling; "Eet my woorde, trooswoorde". Ag, hoe kry Breyten Breytenbach dit net so reg?
In teenstelling met Breytenbach se volmaakte liefdesgedigte staan Gert Vlok Nel s'n op krukke op 'n perron iewers in die Karoo. Maar dis ewe mooi. Kan 'n mens dit gedigte oor die liefde noem? Ek praat nou nie van die een met die lang titel waarin daar onder andere na "hart" en "smart" verwys word nie. Of sy tannie Rita, met haar "3 kinders en i treindrywerman met i wrok" en geloof, hoop en liefde wat oorbly, "maar die grootste hiervan was die hoop". Of "nee nee nie dit nie, nie noodwendig dít nie":
dertig die dag toe hy laaste uit die kerk kom.
vaag in die wete en volop in vermoedens soos die confetti.
hoekom so? vra sy vrou, hoekom so donkerder in jou oë.
is my rok dan nie wit nie? en sy lag die vraag die mense in.
mens kan nooit van mense werklik weet nie.
wát weet nie? of hulle groei-of-nut-het-of-goed-is nie?
nee nee nie dit nie, nie noodwendig dít nie
Dalk is dit anti-liefdesgedigte. Selfs in "die koms van Ligia" is sy "donker & lig & lieg ineen". Maar dit praat met 'n mens op 'n sekere vlak. Ek weet nie. Dalk is dit maar na Abjater wat so lag dat ek 'n behoefte gehad het om weer Gert Vlok Nel te lees.
Gepraat van geloof, hoop, liefde en Gert Vlok Nel. Daar is natuurlik Raymond Carver se gedig "Hope". Sjoe! Dalk kan 'n mens dit 'n haatgedig noem. Heel aan die einde van sy lewe kon hy darem skryf:
Ek weet die idee is vir ons om oor een gedig te skryf. Ek kan nie kies nie. Daar is te veel en elke week voel ek anders daaroor. Dalk moet ek maar afsluit met Leonard Cohen, die digter-musikant wat skynbaar nog nooit Die Liefde kon vind nie, maar op so 'n onthutsende manier oor liefde en woorde kan skryf:
Van een ding is ek seker: Daardie man op die trap is nie ek nie.
Tags: Breyten Breytenbach, Gert Vlok Nel, Jeanne Goosen, Leonard Cohen, Raymond Carver, Wilma Stockenström
Posted in Uncategorized | Comments Off on Andries Bezuidenhout. Om nie oor liefde te skryf nie
Andries Bezuidenhout. My aansoek om vlugtelingstatus in Kanada
Ons trek by 'n nuwe woonstel in. Ons vriende Tertius en Philanie bring pizza en sjampoe. Eet tussen bokse en boeke. Die borrels gaan vinnig kop toe. Philanie deel my liefde vir Leonard Cohen se musiek. Hulle is pas terug uit Italië, waar hulle Cohen se vertoning in Venesië bygewoon het. Sommer op 'n stadsplein, waar Cohen hier bo staan. Tertius wys foto's op sy rekenaar en 'n video wat hy by die konsert geneem het. Cohen sing "Famous Blue Raincoat" op die skerm.
Ek wens Cohen wil hier ook 'n draai kom gooi. My broer Nick was by sy konsert in Melbourne. Ek wens ek was ryk. Dan kon ek ook iewers heen vlieg vir 'n konsert.
Ek dink ek gaan by die Kanadese regering aansoek doen om asiel: "Help my ouens. Ek wil 'n Leonard Cohen-konsert bywoon voor hy doodgaan. Maar hy wil nie Afrika toe kom nie. My menseregte word daardeur geskend. Asseblief ouens, gee my asiel. Ek sal in Montreal kom woon, waar ek by die kafee kan verbystap waar hy sy croissants eet. Ek sal my hoed vir hom lig en hom nooit vir 'n handtekening pla nie. Ek belowe."
Tags: Leonard Cohen, Venesië
Posted in Uncategorized | Comments Off on Andries Bezuidenhout. My aansoek om vlugtelingstatus in Kanada