PressReader - SA Jagter Hunter: 2018-02-01 - Her­laai­ge­dag­tes vir die .303 British
Her­laai­ge­dag­tes vir die .303 British
Wan­neer ons met ’n ve­te­raan om­gaan, moet ons hom goeie me­di­sy­ne gee om die bes­te uit sy ou ge­been­te te haal.
SA Jagter Hunter - 2018-02-01 - INHOUD - Ar­mand S­teen­kamp
Vrien­de, ver­le­de keer het ek met jul­le ge­sels oor die lang pad wat ek al saam met die .303-ka­li­ber stap. Nou wil ek so ’n bie­tjie in die al­ge­meen ge­sels oor hoe ’n man die her­laai­pro­ses vir hier­die kie­rie suk­ses­vol kan be­na­der.
Laat ons nou som­mer van die be­gin af met me­kaar baie eer­lik wees: Die .303 se dop­ont­werp is nie baie be­vor­der­lik vir skyf­skietak­ku­raat­heid nie. Daar is geen spra­ke van 40°-skou­ers vir po­si­tie­we kop­spa­sie nie, nee som­mer net ’n rand (rim) aan die ag­ter­kant. Daar is wel plan­ne te ma­ke, maar meer daar­oor la­ter.
Eer­stens moet ’n man dood­se­ker maak dat die loop nog in ’n goeie toe­stand is. Die bes­te is om die ge­weer deur ’n goeie ge­weer­smid te laat in­spek­teer. Ont­hou ook dat as die loop roesmer­ke in het (die En­gel­se praat van pit marks) be­te­ken dit nie nood­wen­dig dat die roer nie in staat is tot aan­vaar­ba­re bo­sak­ku­raat­heid nie.
T­wee­dens moet ons re­a­lis­tie­se ak­ku­raat­heids­doel­wit­te stel. Ver­wag lie­wer te min as te veel, dan is jy aan­ge­naam ver­ras, eer­der as te­leur­ge­steld. Ek glo vir ’n bos­roer waar­mee jy nie som­mer ver­der as 200m gaan skiet nie, is 2”-groe­pe­rings op 100m vol­doen­de. Baie van die ou .303’s sal be­ter as dit groe­peer as jy moei­te met hul­le doen.
Dees­dae is ons re­de­lik be­derf met die groot ver­skei­den­heid dop­pe wat be­skik­baar is – van ons be­trou­ba­re PMP’s tot die duur Nor­mas. Ek het in my .303 nog niks an­ders as PMP- en Sel­lier & Bel­lot-dop­pe ge­bruik nie. Met som­mi­ge ka­li­bers soos die .243, is PMP-dop­pe nie al­dag juis her­laai­ers se eer­ste keu­se nie, maar vir die .303 is dit vol­gens my o­pi­nie ’n baie goeie keu­se, ver­al wan­neer die hoog- ste snel­heid nie nood­wen­dig ons mik­punt is nie. PMP-dop­pe se wan­de is ef­fens dik­ker, wat ver­oor­saak dat hul­le in­ter­ne ka­pa­si­teit min­der is as dop­pe wat dun­ner wan­de het, soos by­voor­beeld dié van Win­ches­ter en Re­ming­ton.
Dis baie be­lang­rik om .303dop­pe uit te gloei en ek doen dit na el­ke der­de her­laai­slag. As dit nie ge­doen word nie en jou ge­weer se ka­mer is dalk ef­fens gro­ter by die nek­ge­deel­te, sal jy vind dat jou dop­pe se nek­ke hier by die vyf­de her­laai­slag be­gin kraak. As jy swaar pit­te soos die 200- en 215gr-koe­ëls wil skiet, sal jy moet ge­bruik maak van dop­pe soos Win­ches­ter en Re­ming­ton wat gro­ter in­ter­ne ka­pa­si­teit het.
Raait, vrin­ne, as dit by koe­ëls kom, mag ’n paar her­laai­ers dalk van my ver­skil. Maar ek be­veel nie mo­no­me­taal-koe­ëls swaar­der as 150gr vir bos­roe­re aan nie. Baie man­ne sal nou groot­oog sit en won­der wat­se on­sin ek nou praat.
Die re­de vir lig­ter mo­no­me­taal-koe­ëls is heel een­vou­dig: Die koe­ëls is net té goed aan­me-
kaar ge­sit. Die snel­he­de wat my (of e­ni­ge an­der) kort­loop-.303’s be­haal met 180gr-koe­ëls is in die om­ge­wing van so 2 200 tot 2 300vps. Teen die tyd dat die koe­ël die tei­ken tref, het die snel­heid nog ver­der af­ge­neem. Dit ver­oor­saak dat som- mi­ge mo­no­me­taal-koe­ëls nie al­tyd om­klink as hul­le nie been tref nie.
Ek hou van die ge­wo­ne lood­kern­koe­ëls soos Hor­na­dy In­terLock, Sier­ra Pro-Hunter en PMP se ge­wo­ne “bruin­boks­koe­ëls”. Dié koe­ëls is ook heel­wat goed­ko­per en daar is niks fout met hul­le pres­ta­sie op wild nie, juis om­dat die spoed so laag is. Daar­om is vleis­ska­de ook min. Ek glo daar is wel ’n plek vir die lig­ter mo­no­me­taal-koe­ëls.
Jo­han K­riek van K­riek Koe­ëls maak ’n 125gr-koe­ël wat ek nog graag wil pro­beer. Ek het ook al ’n paar bok­ke met Im­pa­la se 130gr LWHV ge­skiet. As ek eg­ter een koe­ël vir al­ge­me­ne bos­veld­jag moet aan­be­veel waar gro­ter bok­ke soos koe­does, blou­wil­de­bees­te en gems­bok­ke op die spys­kaart is, sal dit ’n lood­kern­koe­ël van 174gr of 180gr wees.
Dan net so ’n iet­sie oor die keu­se van ma­try­se. Hier kan jy nie rê­rig ver­keerd gaan nie. Ek be­veel wel Lee se Col­let-nek­ma­trys ten sterk­ste aan. Dit is baie een­vou­dig om te ge­bruik en die lek­ker ding van dié ma­trys is dat jy nie jou dop­pe se nek­ke hoef te smeer nie. Ek ge­bruik al ja­re ’n Lee-stel en ek het nog nooit ’n tie­kie se moei­lik­heid ge­had nie. ’n Vol­leng­te­ma­trys gaan jy bit­ter min ge­bruik, ten­sy jy nie ’n nek­ma­trys het nie. Daar is ook ma­nie­re (wat ek la­ter sal ver­dui­de­lik) om met ’n vol­leng­te­ma­trys jou dop­pe te vorm son­der om die skou­er te­rug te druk.
HERLAAIWENKE EN TRUUKS
Nou het ons by die lek­ker ge­deel­te ge­kom! Die dop­pe moet nou weer vol­ge­maak word so­dat ’n man kan kruit ruik. Een van die .303 se groot kwa­le is dat jy kop­skei­ding kry (die dop breek in t­wee net bo­kant die rand/rim­ge­deel­te) na­dat jy ’n dop t­wee of drie keer her­laai het – soms som­mer met die eer­ste her­laai­slag. Baie keer is dit om­dat die ge­we­re se kop­spa­sie te groot is weens die slot­te wat met die tyd kom­pak­teer. Daar is ook ’n ma­te van rek in die ak­sie om­re­de die sluit­nok­ke ag­ter sit. Die op­los­sing vir dié pro­bleem is een­vou­dig: Ons moet ons dop­pe reg vuur­vorm so­dat die kop­spa­sie van die skou­er, in plaas van die rand, ge­neem word. Ek dink ook die reg­te vor­ming help baie om die roe­re se ak­ku­raat­heid te ver­be­ter. Ek het ’n paar jaar ge­le­de dié wenk ge­lees in ’n ar­ti­kel deur An­dré Fou­ché.
Hier is hoe ek dit maar ge­woon­lik doen: Ek draai ’n stuk­kie 1mm-sol­deer­draad om die nu­we dop­pie se rand (rim) en los dan ’n spa­sie net groot ge­noeg vir die uit­trek­ker. Dan laai ek 12gr MP200 in die dop­pe en ge­bruik ’n pluis­stof­vul­ler (da­cron) van on­ge­veer 1.5gr. Ek ge­bruik som­mer ’n ge­go­te lood­koe­ël van 200gr. As jy ge­man­tel­de koe­ëls ge­bruik, kan die vuur­vorm ’n duur af­fê­re raak.
Dan gaan ek skiet­baan toe en skiet hier­die pa­tro­ne. Na el­ke skoot het ek ’n dop wat van die vol­gen­de her­laai af op die skou­er spa­si­eer (he­adspa­ce). Dit is dan ook baie be­lang­rik om van nou af ver­der el­ke keer net die dop­pe se nek­ke te vorm. An­ders druk jy die skou­ers te­rug en is jy maar net weer waar jy be­gin het. Boon­op sal jou dop­pe se kop­pe die een of an­der tyd af­breek.
As jy reg­tig nie an­ders kan nie en jy het nie ’n nek­ma­trys nie, moet jy jou vol­leng­te­ma­trys soos volg op­stel: Laat sak jou druk­pers se arm tot heel on­der met die dop­hou­er in plek. Draai jou vol­leng­te­ma­trys in tot dit aan die dop­hou­er raak. Draai nou jou ma­trys een vol­le draai uit. Plaas ’n dop wat jy goed ge­smeer het in die hou­er en vorm hom. Kyk nou mooi by die nek tot waar jy die dop ge­vorm het. On­ge­veer 1mm van die nek moet nie ge­vorm wees nie. Jy wil glad nie hê dat die vorm­stuk jou dop­skou­er te­rug­druk nie, want dan sit ons maar weer met die pro­bleem dat die dop op die rand he­adspa­ce. »
Met die kruitkeuse kan ’n man ook jou rie­me styf­loop! Loop­leng­te speel hier ’n be­lang­ri­ke rol. Ek het geen on­der­vin­ding met die nu­we Vi­ta­woer­woer nie (of hoe ’n mens die goed se naam uit­spreek) dus gaan ek maar by Som­chem-krui­te hou. ( Vi­hta­vu­o­ri-kruit van Fin­land, -Red). Ek het so ’n tyd­jie te­rug vir my S341 aan­ge­skaf om­dat dit al is wat ek op S­pring­bok kon kry. Ek laai toe ’n paar toets­la­dings en sien die spoed wat ek kry met 150gr Hor­na­dy In­terLocks is baie laag. Som­mer hier by 2 050vps rond. Ek het die la­ding in­kre­men­teel ver­hoog en die spoed het ge­klim tot by so 2 100vps. Van daar af het meer kruit am­per geen ver­skil ge­maak nie. Ek be­sef toe dat my 18.8”lo­pie ho­pe­loos te kort is om die kruit vol­le­dig te ver­brand. My vrin­ne by die Ja­ra­cal-forum het dit toe help be­ves­tig deur mid­del van QuickLOAD. So man­ne, as jy ’n kort loop het, ek sou sê 20” en kor­ter, ver­geet maar van S341 en S355, hou by S335 en S321. Die mees­te van my la­dings laai ek met S335 al­hoe­wel dit nie die ge­skik­ste kruit vir swaar koe­ëls is nie. Die kort­loop­ge­we­re suk­kel maar om die swaar koe­ëls teen bruik­ba­re snel­he­de te skiet.
Een ding wat ons nou ook maar net so­wel uit die pad kan kry, is dat die .303 nie ’n Fer­ar­ri is nie. Hy is meer soos ’n ou 2.4 Hi­lux. Ek sal dit nie aan­be­veel dat jy warm la­dings in die Lee-ak­sies skiet nie. Jy gaan nie van jou .303 ’n .30-06 kan maak nie. Dit is ook glad nie no­dig nie – ons is mos nou met ’n bos­roer be­sig, nie waar nie? Ek hou my la­dings re­de­lik lig om­dat geen re­ke­naar­pro­gram kan voor­spel hoe­veel die druk toe­neem met ’n ge­roes­te loop nie. En dit is juis so dat baie .303’s se lo­pe al ge­pit is, soos my ge­weer s’n.
Vrin­ne, en dan kan ek of SA JAGTER/HUNTER geen ver­ant­woor­de­lik­heid aan­vaar as jy van dié la­dings laai en daar kom ’n fout nie. Ek deel my la­dings met jul­le so­dat jul­le dit as ’n ver­wy­sing kan ge­bruik. Soos ons ge­woon­lik sê, dis nie koek­bak­re­sep­te nie. Goeie her­laai­prak­tyk geld steeds. Be­gin by die mi­ni­mum-la­ding en werk op na my la­dings toe. My la­dings is wel baie lig, so ek glo nie daar sal pro­ble­me wees nie.
En man­ne, moe­nie die .303 vlak kyk nie. Hy is van­dag nog net so ’n goeie bos­ka­li­ber as in die ou dae. Ge­niet die ou roe­re en ge­bruik hul­le met goeie oor­deel.
Die 150gr Hor­na­dy In­terLock­koe­ël, 1.5gr-pluis­stof­vul­ler, 12gr MP200-kruit, dop wat ge­vuur­vorm moet word en ‘n stuk­kie 1mm-sol­deer­draad.
Links is ’n ge­vuur­vorm­de dop soos ver­dui­de­lik in die teks. Regs is ’n dop wat nog nie ge­skiet is nie. Let op hoe die skou­ers vo­ren­toe “groei” op die ge­vuur­vorm­de dop.
Her­laai­kom­po­nen­te vir die .303 en al die soor­te plaas­li­ke kruit wat Ar­mand glo ge­skik is vir die her­laai van hier­die B­rit­se ka­li­ber.