Nuuskommentaar: Zuma-faktor beïnvloed ekonomiePresident Jacob Zuma reageer op 18 Februarie 2016 op die debat ná sy staatsrede (Skermskoot uit die regstreekse video) Dit behoort nie so eenvoudig te wees nie, maar die “onsekerheid” oor die lot van pres. Jacob Zuma verwar die markte en beïnvloed ons ekonomie. Altans, volgens die ekonoom Peter Montalto van Nomura. Dit beteken dat almal wat ’n rol speel in die politieke toekoms van Zuma, Zuma self ingereken, deeglik moet verreken hoe sy voortgesette presidentskap die land se ekonomie in ’n omgewing van “effekte”-markte beïnvloed. Zuma en die ANC se amptelike weergawe dat die ontheffing van Zuma die land nog meer skade gaan berokken as om die status quo te handhaaf, hou net nie steek nie. Daar is net te veel goeie redes om Zuma te pos, en net te veel aksies binne en buite die ANC om dit te laat lyk of die land mét Zuma aan die stuur na “business as usual” kan terugkeer. En selfs “business as usual” het die afgelope aantal jare in Suid-Afrika liederlike vlakke aangeneem. Kan voortgesette studente-onluste wat met vandalisme gepaardgaan aan die wêreld as ’n aanvaarbare vlak van “business as usual” voorgehou word? Kan diensleweringsbetogings wat gewelddadig word as aanvaarbaar opgedis word? Kan die matriekslaagsyfer, en die standaard daarvan, en veral in vakke soos wiskunde en wetenskap, as aanvaarbaar verkwansel word? Boonop kom seker die belangrikste boodskap dat sake nie so kan voortploeter nie, nie van die leier van die opposisie nie, maar van die minister van finansies, Pravin Gordhan. Hy het tydens die begrafnisdiens van ’n struggle-veteraan in Lenasia ’n wydlopende toespraak gehou. Die verskillende media hou verskillende aspekte van die toespraak as sy vernaamste stelling voor, maar sy stelling dat korrupsie endemies in die land geword het, komende van die finansminister, is ’n gewigtige saak. Boonop vertolk die media die toespraak as ’n uitdaging aan Zuma, of eintlik die ANC, om die ANC na sy wortels terug te bring. Dit beteken kortweg dat wegbeweeg moet word van die ingesteldheid van selfbelang, en na ’n ingesteldheid van die belang van die bevolking terugbeweeg moet word. Die opmerking dat die ANC na sy posisie oor nierassigheid moet terugbeweeg, is ook insiggewend teen die agtergrond van hordes ras-regulerende wetgewing. Maar wat beteken dit as korrupsie endemies geword het? Kortom dat weinig transaksies kan plaasvind, en veral grotes, sonder dat iemand nie ’n onverdiende pasellatjie te beurt val nie. Seker die mees klassieke voorbeeld, wat nog gaan ontplof, is die manier waarop kontrakteurs aan die Nkandla-opgraderings eenvoudig rojaal geskep het. Enorme pryse is vir selfs die eenvoudigste stukkie werk betaal. Na berig word, het die swembad (die vuurpoel), so groot soos ’n gewone residensiële swembad, soveel soos dié van ’n halwe Olimpiese grootte gekos. Die sekuriteitskothuisies het soveel soos woonhuise gekos, met die bouwerk van swak gehalte en boonop onvoltooid. Die probleem is dat Tesourie nou moet bepaal wat Zuma uit sy eie sak moet opdok vir verbeterings wat niks met sekuriteit te make het nie, soos die swembad. Gaan Zuma nou vir die realistiese koste van ’n swembad wat ver van ’n groot sentrum gebou word, moet opdok, of vir ’n half-Olimpiese swembad wat nie bestaan nie? Hier gaan weer verskeie kwessies ter sprake wees, soos dat die belastingbetaler nie aangeslaan kan word vir die persoonlike, onregmatige verryking van die president nie, en Zuma hom nie kan verweer dat hy heeltemal onbewus was van wat gebeur nie. Maar die geskiedenis wys tot dusver dat Zuma ’n meester is van blaamverplasing. Dié soort van melkery van belastingbetalers kom wydverspreid voor. So het Outa onlangs bereken dat Sanral miljarde rande meer vir die konstruksie van die e-tolpaaie betaal as wat die internasionale norm is. Die verhoging van e-toltariewe om hiervoor op te dok het ’n invloed op die ekonomie. Met Zuma se “bestuurstyl” en patronaatskap is dit baie moeilik om jou in te dink hoe die sake-omgewing so kan normaliseer (korrupsievry word) dat die ekonomie op ’n natuurlike wyse op ekonomiese aanwysers kan reageer. Nou moet die markte net te veel skerm en koes vir potensiële politieke salvo’s wat wild afgevuur word. Dit beteken nie alles het met Zuma se bewind begin nie. Min mense verwag dat daar nie nog baie suur sop gaan uitloop oor die wyse waarop Suid-Afrika die bod vir die aanbied van die Sokkerwêreldbeker-eindtoernooi bekom het nie, en dit het in die Mbeki-era gebeur. Die algemene gevoel is egter dat die era van endemiese korrupsie in Suid-Afrika tydens die Zuma-era “vervolmaak” is. En Suid-Afrika betaal die prys daarvan op bykans elke indeks, hoewel ironies, die afgelope twee jaar nie op die korrupsiepersepsie-indeks nie. Dit is egter nie Jan Publiek se daaglikse ervaring nie. Die ANC sit dus met ’n netelige kwessie. Dit is onbetwisbaar so dat Zuma moet verkas, maar die skade gaan ook enorm wees as Zuma teen sy sin gepos word, want hy het enorme steun in veral KwaZulu-Natal. Dit bly egter skreiend dat ’n president, soos berig is, aan sy amp kan vasklou deur aan sy ringkoppe te impliseer dat sy volgelinge die land in wese onregeerbaar sal maak as hy die trekpas kry. Dit sal nog erger wees as ’n rubriek van Max du Preez dat die sekurokrate Zuma se bewind op onderduimse wyse in stand hou, beduidende substansie het. Hy sou aan sy ampseed getrou wees deur self te bedank en dit duidelik te maak dit is vrywillig. Maar Zuma se geskiedenis met sy ampseed is ongelukkig vol brak kolle.