Colyn maak Man Kos: Augustus 2017
Kyk, as daar nou een gereg is wat menige Suid Afrikaner so vêr kyk in die oë kan laat kry, dan is dit sekerlik VETKOEK. Feitlik elkeen van ons het een of meer herrinnering aan een of ander vetkoek by een of ander geleentheid.
As jong kind was ek intiem vertroud met die uitdagings van arm wees en my ma het gespook om altyd kos op die tafel te sit. Daar was baie min ruimte vir luukshede en lekkernye was hoofsaaklik dit wat sy kon optower in die kombuis. Dit was eers heelwat later in my lewe dat ons kennis gemaak het met winkelbrood en voor dit was dit eenvoudig 'n weeklikse roetine in ons huis, Brood bak. Die baksel moes 'n week hou want sy het net eenmaal per week brood gebak.
Brood bak met Suurdeeg is 'n proses en gebeur nie sommer vinnig en op die ingewing van die oomblik nie ... nee, die ryp maak van die suurdeeg laat hom deur niemand aanjaag nie en is meer stadig as vinnig.
Olive Pride Olie Mengsel
Vir my as kind was dit altyd 'n groot oomblik as ek sien sy het die drie brode klaar in die panne en daar lê nog 'n bol deeg in die erdeskottel. Met groot oë hou ek haar dop, eers as sy die drie broodpanne sorgvuldig in die rys kombersie toegevou het kon ek ontspan ... want dan was dit vir seker dat daardie bol deeg in die skottel nie 'n Brood gaan word nie ... NEE ... dit gaan VETKOEK word.
Dan by etenstyd, goudbruin stukkies gebraaide deeg, krakende korsies met sagte halftaai wit binnekante. Honderde gaatjies waarin die konfyt, stroop of maalvleis kon insink. Ja dis reg, altyd die drie goed, tuisgemaakte appelkooskonfyt of goue stroop of maalvleis ... vir my die ikoniese vulsels vir vetkoek. Maar ... en dit is 'n groot maar ... die goue stroop moet Lyle's Golden Syrup wees ... die groen blik met die leeu op.
Maalvleis, Appelkooskonfyt, Goue Stroop
Na die dankgebed word dit stil om daardie tafel, klein handjies tel die Vetkoeke op, ogies gaan toe en mondjies oop ... en dan, tandjies byt deur die krakende korsie en sink in die sagte binnegoed in. Dit neem so ligte trekkie om die hap af te skeur van die vetkoek af want suurdeeg brood is taai, nie bros nie. Dan bol die wangetjies. Vetjies en sousies hang by die mondhoeke uit ... maar daaran word geen aandag geskenk nie ... al wat nou tel is die kou en kou van die mondvol heerlikheid.
En so onthou ek vetkoek op die dae wat ek regtig nostalgies raak. Toe kom die laat sewentigs en vetkoek raak byna modieus, orals by garages en in straatkafees spring VETKOEK PALEISE op en die volk staan in toue. Ja ek het ook in die toue gestaan maar helaas ... die was nie meer regte vetkoek nie ... nee die was 'n moderne weergawe, iets wat tred moes hou met die versnellende pas van ons lewens. Weg is daardie gelerige krakende korsie ... weg is daai binnekant vol rysgate ... en in hulle plek kom 'n vetkoek wat in die meeste gevalle meer doughnut is as vetkoek. Die kors is sag en die binnekant is verfyn ... gladnie meer my ma en my ouma se vetkoeke nie.
As ek aan vetkoek dink dan onthou ek my ouma wat in haar donker kombuis voor die koolstoof staan en die vetkoeke bak in 'n groot swart pot met varkvet in. Ek onthou hoe sy die heeltyd die kinders maan om weg te bly van die stoof af en nie naby die pot te kom nie. Ek onthou hoe sy die bol deeg vat met haar hand en 'n vuis maak dat daar so stukkie deug uitbol langs haar duim. Ewe behendig knyp sy hom af ... trek en rek hom plat en dan glip hy in die vet in ... sy werk amper soos 'n masjien. Die deeg knetter in die warm vet en voor jou oë verander daardie eenvoudig stukkie deeg in 'n opgepofte geelbruin bondeltjie heerlikheid.
Vetkoek en Appelkooskonfyt
Ek onthou vir aia Marietjie ... daar langs die rondawel waar sy die vark kaiings uitbraai en hoe sy vir middagete vir haar en die ander werkers amagwinya gemaak het ... sommer so tussen die kaiings braaiery deur. Ek onthou hoe haar verimpelde gesig gestraal het as sy vir elkeen van ons seuntjies een in die hand stop ... sommer so met haar krom vinger oopgeskeur en vol kaiings geprop. Ek onthou ook duidelik my ouma se vermaning ....
"Sê dankie vir aia Marietjie." ... sag maar tog baie ferm.
Vetkoek en Goue Stroop
Goeie tye daardie ... lank voor al die rassisme nonsens wat vandag ons lewens versuur. Soms dink ek die politici wat die gemors so aanblaas is nooit in die land gebore nie maar het groot van iewers uit 'n "darkhole" uitgeval en hier beland.
Dit was hierdie nostalgiese terugflitse wat my vasberade gemaak het om die Suurdeeg Brood makery te bemeester en bo en behalwe die Brode was die vetkoeke hoog op my lysie van doelwitte.
So kom dit dan dat ek Dinsdagoggend die deeg begin meng en ek kyk vir Poppie toe sy in die kombuis instap ... oppad werk toe ...
"Poppie vanaand eet ons regte egte vetkoek ... onthou om vir ons Olive Pride olie op te tel in die dorp, ek hoor die goed is goed vir vetkoek maak."
Alhoewel ek 'n baie goeie voorraad varkvet het is dit darem sekerlik te geil vir ons hier op ons oudag. Goeie gesonde verstand neem die besluit om maar daardie tradisionele element liewers weg te pak en 'n meer aanvaarbare roete te volg. Buitendien dink ek dit gaan nogal 'n storie wees om die oliebraaier weer skoon te kry as ek hom vol varkvet gepak het. Ek gaan tog eendag 'n klein potjie varkvet warm maak en so enetjie of tweetjies of meer daarin braai, net om te sien hoe werk dit. Maar ek sal dit maar skelmpies moet doen want Poppie sal my blixem as sy dit uitvind.
Reg vir die olie
By skemeraand verdeel ek die deeg, een helfte vir Brood en een helfte vir vetkoek. Poppie kry die diepvet braaier reg en ek verdeel die deeg verder ... ek is nogal opgewonde ... eerste maal in my lewe dat ek regte egte Suurdeeg vetkoek gaan maak en ek weet nie so mooi wat om te verwag nie. My ma en my ouma het my nie die ding geleer nie en ek was maar altyd 'n toeskouer ... hulle was mos dood bang 'n kind beland onder die warm vet.
Ouma se Vetkoek
Die groen liggie kom aan en baie versigtig laat glip ek die eerste stukkie deeg in die warm olie in ... die deeg raak onsigbaar tussen al die miljoene borreltjies en dan verskyn hy op die oppervlak. Alreeds lekker boepens en ek dop hom versigtig om ... dis iets wat ek by my ma geleer het ... dop maar vinnig om want anders bak hy plat aan die eenkant en groot boepens aan die anderkant.
Poppie kom in die kombuis in en haar oë dwaal oor die bak met geelbruin vetkoeke ...
"Jis dit lyk net soos my ouma s'n."
Koning van Vetkoeke
En toe sit ons aan by die tafel ... botter, appelkoos konfyt, tuisgemaak natuurlik, Lyle's Goue Stroop en maalvleis. Ons vat hande en dan is dit eet tyd. Stilte om die tafel ... net twee mense wat duidelik nou op vêr paaie wandel ... en die hopie word vinnig kleiner.
Daardie vetkoek is presies soos ek die van my kinderdae onthou ... lekker krakende korsie, sagte binnekant vol dosyne rysgate ... dit is mos ManKos, ManKos wat vrouens ook like.
Ek weet daar is baie resepte vir vetkoek en sommiges gebruik bakpoeier, ander gebruik kitsgis en dan die hedendaagse staatmaker, SPAR deeg. Dit is almal goed en wel en ek bak self baie met SPAR deeg. Maar die Koning van Vetkoeke is die een wat met regte egte Suurdeeg gemaak word.
Maak nie saak watter soort deeg jy gebruik nie ... bak dit net ... Vetkoek is so volkseie soos biltong en bobotie. Maak 'n groot bak vol en nooi die bure en familie ... die samesyn is waaroor dit werklik gaan.
As jy jou vetkoek bak, moenie die olie te koud gebruik nie want dan gaan die vetkoek baie olierig uitkom. Moet ook nie te warm maak nie want dan gaan die binnekant nie mooi gaar word nie. So tussen 175C en 185C is 'n goeie temperatuur. As jy hol vetkoeke wil maak moet jy die deeg baie dun druk voor jy dit in die olie sit. As jy lekker poffers wil maak moet jy die vetkoeke verdeel en kans gee om so bietjie te rys voor jy bak.
As jy bak en jy sien die borreltjies om die deeg begin afneem dan is dit is 'n goeie aanduiding dat die vetkoek gaar is.
As jy regte Suurdeeg gebruik moet jy onthou dat dit nie bruin bak nie maar meer so geel kors vorm soos op my fotos.
Hierdie Skakel sal jou neem na al my stories oor Suurdeeg ... dit is in Engels gedoen.
SOURDOUGH STORIES ... Kliek
Geplaas deur Colyn kook ManKos om 08:46 Geen opmerkings nie:
Etikette: Sourdough, Tuisgemaak
Vandag se storie is 'n ding wat al baie lank in my kop maal. Sien, die ding werk so, ek het in die 80's al besluit dat Gas Braaiers is die ding vir my ... die goed is vinnig, skoon en maklik om te gebruik. Poppie braai self maklik as sy nie die stoof wil bemors met spattende vet nie. Ons kan op die ingewing van die oomblik besluit om te braai en dan 15 minute later is die vleis op die roosters.
Pizza in Braaier
Die puriste vertel jou van die smaak van hout en wie weet wat nog maar vir my is dit meesal verbeelding. As jy hout laat uitbrand tot kole is daar niks van hout reuk meer in daai vuur nie. Net hitte.
'n Goeie gasbraaier wat goed ingeloop is het heeltemal genoeg aangebrande vet op wat aan die brand slaan sodra jy vet vleis opsit. Die vlamme gee dieselfde skroei effek as 'n houtvuur wat vlamme maak. Maar dit daar gelaat ... dis 'n argument wat nooit gewen kan word nie ... omtrent soos om te stry oor wat is die beste kamera, Canon of Nikon ... of wat is die beste bakkie, Toyota of Ford.
Ek het 'n baie goeie braaier en hy het ook 'n toeklap deksel wat 'n lekker oond vorm. Nou het ek al oor die jare opgemerk dat as ek die oond sou gebruik dan kom daardie temperatuur baie maklik by 350C by ... iets wat my elektriese oond nie kan doen nie ... en ek twyfel sterk of daar enige huishoudelike oonde is wat dit kan doen.
Op die Braaier
Vir 'n lang tyd oorweeg ek dit al om een of ander vorm van vuur gedrewe oond ding te kry om Brood in te bak en ek het na verskeie modelle gekyk ... pryse wissel van 'n aanvaarbare R3,500.00 tot 'n obsene R24,800.00 ... almal is hout aangedrewe of houtskool aangedrewe. Ek het 'n renons in vuurmaak en behalwe dat dit hoogs onbetroubaar en onstabiel is, is dit die alewige gemors daarna asook die onvermydelike ... "Ons het nie charcoal nie." storie.
8 minute later
So kom dit dat Poppie Vrydagaand by die huis aankom met 'n bol SPAR deeg. Toe ek ernstig begin Brood bak het, het ek met die SPAR deeg eksperimenteer om my oond bestuursvernuf te verfyn. Soek maar op die blog se indeks vir SPAR Deeg en jy sal verskeie stories kry wat ek geskryf het.
Ek weet nie eintlik hoekom het sy die deeg gekoop nie want ek bak al vir byna 'n jaar Suurdeeg Brood.
Ek staan die bol deeg so en bekyk en besluit ek gaan vir ons pizzas maak. Ek het 'n fancy pizza steen vir my oond en kry gewoonlik redelike aanvaarbare resultate ... dit vat egter omtrent 20 minute per pizza. Die oond loop dan op 230C.
So ruk terug het ek dit oorweeg om gewone klei teëls op my oondrak te pak en daarop brood te bak. Dit het nooit gebeur nie en die teëls lê onder in my kas. Dit is rou teëls wat my seun vir my gekoop het en het geen glasuring op nie. Was nogal baie goedkoop ook vir die pakkie teëls.
Ek besluit om die teëls in te span vanaand in my braaier. Nou my braaier het twee stelle branders, links en regs ... en die branders kan afsonderlik beheer word. Ek het al baie eende in die oond gebak deur die oondpan op die linkerkant te plaas en slegs die regterkant se branders te gebruik ... so die eend kry geen vuur onder sy pan nie. Ek beluit om dieselfde beginsel met die pizza toe te pas. Teël op die regterkant laag gestel en groot vuur aan die linkerkant. Ek steek die braaier aan die brand, sit die teël op en maak die deksel toe. Hy moet nou warm word terwyl ek die pizza bou.
Net 'n wenk, as jy jou pzza basis maak ... doen dit maar met die hand en nie 'n koekroller nie. Jy wil die pizza spesifiek maak dat hy 'n prominente rant het. Dit verhoed dat jou vulsel die hele plek vol loop en alles besmeer. Vir die teël grootte wat ek gebruik het, is so 130gram deeg 'n goeie grootte.
Nou my pizzas het ek 'n tuisgemaakte tamatie bredie/sous ding gebruik. Cheddar kaas, bietjie mozarella, fyn gekapte tamatie en dun skyfies cheesy russians. Kruie en speserye waarvan ek hou en dis dit. Nou pizzas is baie persoonlik en elke mens het sy eie smaak. Bou die ding soos jy van dit hou maar ... en dit is 'n GROOT MAAR ... weerhou jouself daarvan om die bolaag oordadig dik te maak. Dis waar die meeste pizzas faal ... gaan kyk maar na 'n tradisionele pizza en jy sal sien dat die basis baie dun is en die bolaag is feitlik net 'n enkel laag ... nie stapels goeters nie. Die stapels gaan keer dat jou kors lekker stewig bak en sodra jy die pizza sny en optel gaan die bolaag afgly van die deeg af. Maar dis steeds jou keuse.
Nou vuur toe. Die oond is lekker warm en ek slide die pizza af op die teël. Maak die deksel toe en begin my tydhouer. Op 2 minute maak ek die deksel oop en draai die pizza 90 grade. Weer 2 minute en draai weer 90 grade. Die eerste draai moes ek die teël draai maar by die tweede draai was die pizza kors reeds gevorm en het ek net die pizza gedraai op die teël. Nog 2 minute en nog 'n draai ... die pizza was nou reeds goudbruin en sommiges sal hom so wil hê. Ek het spesifiek gesoek na so bietjie brandkolle soos wat jy in 'n goeie pizza houtvuur oond kry. Nog 2 minute en ek haal hom uit. 8 minute in totaal.
Kyk maar vir jouself hoe dit lyk en besluit of jy van dit sal hou.
So hou ek van Pizza
Die pizza was perfek vir my ... lekker bruin kors, krakerig en net genoeg brandmerke om die smaak te bevorder. Ek is baie tevrede met die resultate en het so dan ook nou 'n nuwe aanwending gekry vir my braaier. Die mense met WEBER braaiers kan 'n doelgeboude steen koop vir die braaier maar met so bietjie kopkrap is ek seker die teël sal ook reg werk in die WEBER.
Sondagoggend het ek besluit om vir ons 'n ontbyt pizza te maak ... 3 soorte kaas met Pomelo konfyt as basis sous. Nadat dit gebak is het ek heuning oor gedruip. Heerlik.
Hierdie manier van pizza maak is perfek vir die manne om te maak ... dis mos baie manlik om so met deeg en warm vure te werk.