Kerklikheid | minderheidsverslag
Waar is al die Apostels heen?
Almal is bewus daarvan dat die "kerk" van die Nuwe Testament en die kerk van vandag nie dieselfde ding is nie. Waar en wanneer het die Vergadering van Uitgeroepenes, wat deur Yeshua se Afgevaardigdes (Apostels) tot stand gebring is, verander in 'n mensgemaakte godsdienstige organisasie? Om dit vas te stel, moet ons op die geskiedenis ingaan. Eers die apostels, dan hulle opvolgers die Apostoliese Vaders, dan die wat daarna gekom het.
Soos almal weet, het Yeshua (Jesus) 12 persone gekies as Sy studente (dissipels). Een van hulle, Judas Iskariot, het Hom verraai en selfmoord gepleeg. Die oorblywende 11 het Hy aangestel as Sy Afgevaardigdes (Apostels) om Sy boodskap bekend te maak aan alle mense. Wat het van hulle geword? Waarheen het hulle gegaan en wat het hulle gedoen? Het hulle kerke gestig en biskoppe aangestel?
Inligting oor die Apostels se doen en late is skraps. Boonop is dit wat wel beskikbaar is, nie altyd betroubaar nie. Baie daarvan kan beskryf word as "fop inligting". Kerkgroepe het elkeen hul eie oorlewerings en tradisies wat drasties van mekaar verskil. Selfs die werk van geskiedkundiges is dikwels nie betroubaar nie. Nie eers Sherlock Holmes sal nie kan ontrafel wat waar en wat verdigsel is nie. Dit is die aard van kerkgeskiedenis.
Andréas en sy broer, Simon Petrus, was afkomstig van Betsáida. Hy was die eerste volgeling van Yeshua en het sy broer Petrus van Yeshua vertel. Eusebius, die geskiedkundige, skryf dat Andréas in Skithië die boodskap van Yeshua verkondig het. Dit is min-of-meer die moderne Wit-Rusland, Rusland en Ukraine. Daarna het hy noordwaarts gegaan en die boodskap verkondig tot by die hedendaagse Kiëf en Nowgorod. Hy het ook in die omgewing van die Swart See en die Dnieperrivier gewerk. Daarna was hy in Thracië en toe suid na Achaea waar hy op 'n X-vormige kruis gekruisig was. Wladimir die Grote het hom in 988 tot die christendom bekeer en die christelike godsdiens as staatsgodsdiens ingestel. Voor Wladimir was die hele Kiëf-Roes heidens. Ek kon nog nie inligting opspoor wat vertel hoe die gemeentes voor Wladimir daar uitgesien het nie. Blykbaar is die eerste biskop in 864 deur die Patriarg van Konstantinopel aangestel.
Bartholoméüs (ook bekend as Nataniël) was vanaf Kana in Galilea. Hy en Filippus het in Sirië en Klein-Asië die boodskap verkondig. Bartholoméüs en Thaddéüs het ook in Armenië die evangelie verkondig. Blykbaar is Bartholoméüs se vel afgeslag terwyl hy nog gelewe het en daarna is sy kop afgekap. In Armenië is die christene vir die volgende 2 eeue vervolg. Dit het geëindig toe die koning van Armenië die christelike geloof aanvaar het en dit die staatsgodsdiens gemaak het. Die eerste biskop van Armenië was Gregorius die Verligter. Hy was gebore in 257 na Christus en is nie deur 'n Apostel aangestel nie.
Jakobus seun van Sebedéüs en broer van Johannes, was een van die "binnekring" van die twaalf dissipels. Hy het as apostel opgetree in Jerusalem en Judea. Hy was die eerste apostel wat as martelaar gesterf het. Herodus Agrippa het hom in 44 na Christus laat onthoof.
Jakobus seun van Alpheus, se moeder was Maria. Hierdie Maria was blykbaar 'n suster van Maria die moeder van Yeshua, en was getroud met Cleophas. Sy broer was Judas Thaddéüs. Dit word vertel dat hierdie Jakobus die evangelie in Egipte verkondig het en in Ostrakine deur heidene gekruisig is. Daar is geen verdere inligting oor hom beskikbaar nie.
Johannes seun van Sebedéüs en Salomie, broer van Jakobus, was ook 'n lid van Yeshua se "binnekring". Paulus het Johannes, Petrus en Jakobus die broer van Yeshua as die "drie pilare" van die gemeente in Jerusalem beskou. Paulus het gepraat van 'n groot deur wat in Efese oopgegaan het. Efese het, na die christene uit Jerusalem gevlug het, die Apostels se "hoofkantoor" geword. Johannes het hom ook daar gevestig. Klein-Asië was van groot belang in die verspreiding van Yeshua se boodskap en Johannes was gemoeid met al die gemeentes daar. Die Sewe Gemeentes in Openbaring was almal in Klein-Asië. Die briewe in Openbaring is gerig aan die "boodskapper van die gemeente" – nie aan 'n biskop nie. Johannes was ook vir 'n tyd verban na die eiland Patmos. Hy het die Evangelie van Johannes, 1 Johannes, 2 Johannes, 3 Johannes en Openbaring geskryf. Polycarpus, latere ouderling van Smyrna, was een van Johannes se studente. Polycarpus het vertel dat Johannes in 'n vat kokende olie gegooi is, maar dat hy niks oorgekom het nie. Johannes het omtrent 100 jaar oud geword en van natuurlike oorsake gesterf.
Judas Thaddéüs was ook bekend as Lebbéüs of Taddai of Adai. Blykbaar was hy die broer van Jakobus seun van Alpheus. Volgens onbevestigde tradisie het hy Yeshua se boodskap verkondig in Armenië, Mesopotamië en Persië. 'n Verhaal word vertel dat hy in Edessa die evangelie verkondig het aan die Joodse gemeenskap en die eerste gemeente begin het. Hy het ook die kort brief Judas geskryf. Later het hy ook na ander plekke gegaan en is met pyle in Ararat doodgemaak. Daar was duidelike verskille tussen die gemeentes binne die Romeinse Ryk en die, soos Edessa, in die Ooste.
Matthéüs, ook bekend as Levi, was 'n belastinggaarder van beroep toe hy Yeshua ontmoet het. Hy was die seun van Alpheus. Dit is onseker of hy verwant was aan Jakobus en Judas. As belastinggaarder was hy deur die Jode gesien as 'n erge sondaar. Toe Yeshua hom roep, het hy alles net so gelos en Yeshua gevolg. Hy het die Evangelie van Matthéüs in Hebreeus geskryf. Daar is geen betroubare inligting oor wat later van Matthéüs geword het nie. Volgens Nicephorus het Matthéüs die boodskap van Yeshua in Ethiopië verkondig. Daar was 'n Joodse gemeenskap daar. Matthéüs het ook 'n student gehad met die naam Platon.
Simon, ook genoem Petrus of Kefa, was 'n broer van die Apostel Andréas. Hy was ook 'n lid van Yeshua se "binnekring". Hy was afkomstig van Galilea en getroud. Petrus was dikwels die segsman vir die 12 dissipels en dit kom voor of hy as 'n leier opgetree het. Petrus was die Apostel aan die Jode, terwyl Paulus die Apostel aan die nie-Jode was. Yeshua het aan Petrus die "Sleutels van die Koninkryk" gegee. Hiermee het Petrus vir die Romein Cornelius, asook alle nie-Jode, toegelaat tot die Koninkryk. Petrus het baie gereis om bestaande gemeentes te besoek, dikwels saam met Johannes. Hy was in Samaria, Joppe, Ceasarea, Antiochië, Klein-Asië en selfs in Babilon. Hy het ook twee briewe geskryf: 1 Petrus en 2 Petrus. Daar is 'n vertelling dat die Evangelie van Markus deur Petrus gedikteer is. Hierdie Markus het ook die boodskap van Yeshua in Alexandria, Egipte, gebring. Daar is geen betroubare getuienis dat Petrus ooit in Rome was nie. Dit word deur verskeie bronne vertel dat hy gekruisig is, maar die besonderhede daarvan is onbekend. Daar word beweer dat sy graf op die Olyfberg in Jerusalem gevind is, met sy naam daarop.
Filippus die Apostel en Filippus die Evangelis was twee verskillende persone. Die Apostel was vanaf Bethsaida. Hy het 3 dogters gehad en sy suster, Mariamne het saam met hom gereis. Nadat Yeshua hom geroep het, het hy vir Nataniël vertel dat hy die Gesalfde ontmoet het. Volgens Ortodokse bronne was hy eers in Jerusalem, daarna in Galilea en daarna in Griekeland. Hy was ook vir 'n ruk in Efese saam met Johannes. Later is hy na Frigië (sentraal Turkye) en word in Hierapolis onderstebo gekruisig. Hy word ook verbind met Narcissus van Athene en Nikodemus van Azota. Na sy dood het sy suster Mariamne sy werk voortgesit.
Simon die Yweraar is die onbekendste van al die Apostels. Daar is geen sekerheid oor waarom hy "die Yweraar" genoem word nie. Een tradisie oor hom vertel dat hy na Yeshua se hemelvaart na Egipte gegaan het, daarna deur Noord-Afrika na Spanje en Brittanje. 'n Ander tradisie vertel dat hy na Georgië gegaan het. Hy sou as martelaar gesterf het in Brittanje of Persië of Georgië.
Thomas was van Galilea af. Hy was die dissipel wat getwyfel het oor Yeshua se opstanding. Hippolytus skryf dat Thomas die boodskap verkondig het van Parthië af, deur Persië en Afghanistan tot in Indië. Dit word gesê dat hy in 72 na Christus in Indië met 'n spies doodgesteek is. Die eerste christene in Indië was die Thomaschristene, wat in 1552 Katoliek geword het. Aanvanklik het hulle min kontak met ander christene gehad en het hulle gefunksioneer soos Thomas hulle geleer het.
Matthías is deur die ander Apostels gekies om Judas Iskariot te vervang. Volgens geskiedkundige bronne is hy in 80 na Christus dood en is in Jerusalem begrawe. Hy het die boodskap verkondig in die omgewing van die Kaspiese See en Kappadosië in sentraal-Turkye. Hy sou ook die apokriewe boek Die Evangelie van Matthías geskryf het (hierdie boek is tans verlore).
Die Heilige Gees het dit goedgevind om die werk en woorde van Paulus, die buitestaander, te bewaar. Van al die Apostels is dit Paulus wat ons die beste inligting gee oor hoe die Vergadering van Uitgeroepenes (gemeente) gelyk het en gefunksioneer het. Die boodskap van Yeshua is altyd eerste, weens hulle spesiale status, aan die Jode gebring. Daarna is dit aan nie-Jode verkondig. Die Uitgeroepenes het meestal in huise vergader. Daar was nie spesiale geboue nie. Daar was ook nie 'n saambindende organisasie nie. Wanneer hulle 'n ruk aan die gang was, is daar geskikte persone uit hul eie geledere as "ouderlinge" aangestel. Oorspronklik was "biskop" en "ouderling" dieselfde ding. Die mensgemaakte "amp" biskop het na die Apostels ontstaan en dit was 'n heerser oor 'n groot gebied se gemeentes. Hulle was van buite af aangestel, dikwels as 'n politieke aanstelling, en was nie uit die geledere van die gemeentes nie en ook nie op grond van die voortreflikheid van hulle lewe en getuienis nie.
Dit wat die Heilige Gees deur die Apostels tot stand gebring het, was iets heeltemal anders as dit wat ons "kerk" noem. Het die Heilige Gees in later jare Yeshua se volgelinge anders gelei as wat Hy die Apostels gelei het? Of het die oorspronklike Vergadering van Uitgeroepenes bly voortbestaan tot vandag toe?
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 11 Desember 2017 Kategorieë KerkgeskiedenisSleutelwoord Bybel, Christen, Kerklikheid, Nuwe TestamentLewer kommentaar op Waar is al die Apostels heen?