'n Ryk man het nooit genoeg geld | Berns stories
← Skepper vs. Skepping
Bybelstudie oor gebed (2): God se reaksie op gebed →
In die nuus die afgelope maand of so is twee van die grootste beleggingsbedrog sake in die geskiedenis van die wêreld-markte. Eers het die $50 miljard piramiede skema van Bernard Madoff aan die lig gekom en toe Allan Stanford met $8 miljard. Beide hierdie sake het my net weereens laat besef dat iemand wat geld najaag nooit genoeg nie het nie.
As rekenmeester en getroue volger van die finansële market is ek altyd verbaas wanneer hierdie tipe bedrog onontdek bly. Om geld te verloor in beleggings soos Enron, Worldcom en LeisureNet (in Suid Afrika) kan ek nog verstaan. Hierdie 3 is voorbeelde van waar die senior bestuur van die maatskappy transaksies vervals het, geld gesteel het, fiktiewe transaksie aangeteken het, ens. Vir die algemene belegger (en selfs ervare beleggers) is dit amper onmoontlik om dit op te tel vanaf die inligting wat beskikbaar gemaak word aan die publiek.
Madoff en Stanford is egter die klassieke geval waar dinge net te goed is om waar te wees. Albei het opbrengste gelewer wat bo dit is wat enige ander beleggingshuis gelewer het. My pa het destyds vir my baie goeie raad gegee, hy het gesê: Berns, onthou dat niemand so goed na jou geld kyk as jy self nie. Ware woorde wat my altyd by bly. Baie mense het Madoff en Stanford vertrou omdat hulle ultra ryk is en dus sekerlik iets weet van geld bestuur. Maar heellaas, mammon maak seker dat hierdie ouens meer omgee oor hoe jou geld hulle geld kan word.
Hier is 'n paar algemene advies punte oor beleggings:
As dit te goed klink om waar te wees, dan is dit.
As die beleggingsbestuurder altyd die mark wen, vertel jy groooot visstories.
As die belegging so geheimsinnig soos 'n black hole is, dan sal dit jou geld in suig en nooit terug gee.
As jy nie verstaan waarin jy belê nie, dan sal jy ook nie verstaan waarheen jou geld is nie.
Sit al jou eiers in een mandjie en jy kry meer keer 'n groot gemors eerder as 'n groot ommellet.
Enige van hierdie punte of 'n kombinasie sal verliese meestal verhoed en altyd beperk. Stel jy belang om meer te weet van hoe Madoff en Stanford dinge gedoen het en hoe die advies hierbo sou gehelp het? Wil jy graag sien hoe die Securities and Exchange Commission ("SEC") (hulle reguleer beleggings en publieke maatskappy in die VSA) uitgetrap word omdat hulle nie hul werk gedoen het nie.
Die aanklag teen Stanford is dat hy eenvoudig gelieg het oor die onderliggende beleggings. Hy was nie, soos hy gesê het, belê in likiede beleggings nie, m.a.w. dit kan nie maklik in kontant omgeskakel word nie, maar eerder in eiendom en "private equities". Ons almal weet dat eiendom in die VSA nou heelwat minder werd is en niemand koop nou eiendom daar nie. Private equity is waar jy belê in 'n ongenoteerde maatskappy (dit beteken 'n nie-publieke maatskappy). Hierdie aandele is ook nie likied nie en verg gewoonlik van kopers om heelwat geld te leen om die maatskappy te koop. Wel, die krediet krisis in die VSA beteken dat koper nou baie meer sukkel om geld geleen te kan kry. Die gevolg is dat Stanford nie die beleggings in kontant kan omskep nie. En verder het die krisis in die VSA nou die beleggings miljarde dollars minder werd gemaak.
Madoff het dood eenvoudig 'n piramide skema behartig. Kom ek gee 'n simplistiese verduideliking van hoe dit werk.
Persoon A belê R100 in die Madoff Fonds ("MF").
Persoon B en C belê elkeen R100 in MF, of te wel R200.
Nou kry persoon A sy R100 terug, plus sê R50 "wins". Madoff vat R50 vir homself. MF is dus steeds slegs R100 groot.
Persoon B en C kan slegs hulle R100 en R50 wins kry as nog 3 ander in MF belê. En Madoff vat vir homself nog R150 (3 x R50).
Dit is dus duidelik dat MF slegs kan voortbestaan solank as wet daar nuwe mense is wat belê. Maar met elke nuwe vlak van beleggers raak die onbestaande fondse net groter en groter. Op selgs twee vlakke (in die voorbeeld) is daar 4 mense wat R100 ingesit het, maar MF is slegs R100 werd. Indien MF dus hier sterf verloor die beleggers dus R75 elk. Dit is op hierdie manier dat Madoff dit reggekry het om soos hy self erken +$50 miljard dollar te verloor.
Nou ja, wat kon die SEC gedoen het. 'n Slim ou genaamd Harry Markopolis het hulle in September 2005 reeds gewaarsku. Hy het vanuit sy ervaring geweet iets ruik na 'n groooot stink vis. Hy het wiskundig bewys dat Madoff se opbrengs op sy fond ontmoontlik is om waar te wees en het voorspel dat dit 'n piramiede skema is. Lees gerus die volle verslag hier (dis nogal lank maar flippen interessant). Die SEC het niks gedoen met sy verslag nie. Maar instede dat ek julle hiervan vertel, kyk gerus na die volgende paar video's en sien hoe volwassenes uitgetrap word vir hul halstarigheid.
This entry was posted in Current events and tagged Allan Stanford, beleggings, Bernard Madoff, gedrog, geld, Harry Markopolos. Bookmark the permalink.
5 Responses to 'n Ryk man het nooit genoeg geld
24 February 2009 at 2:04 am
As geld jou god word…
Het jou skrywe geniet. Ons bly op hoogte1
24 February 2009 at 6:08 am
Hierdie was nou vir my as nie-fiansieel georienteerde persoon, 'n baie interessante inskrywing. Dankie!
Welkom hier Boer,
Dankie, ek het gehoop dat ek dit in genoeg gewone taal geskryf het dat nie-finansiële mense dit sal verstaan.
Wel, dit was nou `n baie interessante inskrywing. Ek het bietjie gaan oplees oor Madoff en dis ongelooflik dat die ou soveel mense kon fool vir soveel jare. Wys jou net…
Dis nou vir my 'n kompliment, dat 'n joernalis 'n inskrywing interessant gevind het. Ja jong, Madoff en Stanford het geteer op die mense se geldgierigheid. Hulle het self (definitief Madoff) ryk geword met ander mense se geld, maar ook die beleggers het gierigheid voor "commonsense" geplaas. En soos die hofsake en video's duidelik wys, die SEC was useless.