Heuning :: raakvat woorde uit Spreuke
Spreuke spreek van wysheid en insig. Salomo, wat die meeste Spreuke geskryf het, was 'n ou wat met spreektaal en metafore die lewe skerp kon raakvat. Soos my vriend, GB, sê: dit lyk of Salomo in die messelaai geslaap het. Vlymskerp! Salomo praat letterlik oor enige ding onder die son. As jy Spreuke 'n paar keer deurlees, sal jy nogal antwoorde op vrae kry wat jy dalk nie eers gevra het nie. Daar is boonop nog 'n lekker klomp humor ook. Ek glo enige mens wat Spreuke lees sal saamstem dat jy al hierdie waarhede vandag net so kan toepas soos in die tyd wat dit geskryf is.
Dit is 'n nikswerd mens, 'n mens vol onreg, wat altyd reg is om te lieg, om te bedrieg deur met die oog te knik, met die voet te beduie, met die vingers tekens te gee, wat altyd met 'n skelmstreek kom en voortdurend op kwaad uit is. Hy maak moeilikheid waar hy gaan. So 'n mens se ondergang kom skielik; hy stort ineen, en daar is nie herstel nie.
Wie met sy oog knik, wil die waarheid verdraai; wie sy lippe saampers, is vasbeslote oor 'n boosheid.
My onderrig sal jou beskerm teen die slegte vrou van 'n ander wat jou met haar gladde tong wil verlei. Moenie dat haar skoonheid jou begeerte wek nie, moenie dat sy jou vang met haar oë nie. Jy kan 'n prostituut kry vir 'n stuk brood, maar owerspel kan jou lewe kos. Kan jy kole vuur in die vou van jou klere inhark sonder dat jou klere aan die brand raak?
Maar 'n man wat owerspel pleeg, moet van sy verstand af wees, iemand wat dit doen, verwoes sy lewe. Hy sal slae op die lyf loop en verneder word, sy skande sal nooit uitgewis word nie. Die woede van die vrou se man is 'n gloeiende vuur, sy wraak ken nie perke nie; hy laat hom nie afkoop nie, geen betaling is vir hom genoeg nie.
Dwaasheid is soos 'n vrou wat luidrugtig bly klets, stadig van begrip en sonder kennis van sake. Sy sit by haar voordeur, haar stoel staan op die hoogste plek in die stad, en sy roep na dié wat verbykom, elkeen besig om sy gang te gaan: "Draai af hiernatoe, almal wat nog onervare is!" Sy sê vir dié wat kennis kortkom: "Gesteelde water is soet, kos wat stilletjies geëet word, is lekker!" Dié wat na haar luister, besef nie dat die dood self daar wag nie, dat dié wat hulle deur haar laat nooi het, klaar diep in die doderyk is nie.
Soos asyn teen die tande, soos rook in die oë, so is 'n lui mens vir iemand wat hom 'n opdrag gee.
Luiheid laat 'n mens diep slaap; 'n lui mens ly honger
Die lui mens sê: "Daar is 'n leeu daarbuite! Ek kan doodgemaak word as ek dit buite waag!"
Ek het by 'n lui mens se land verbygestap, by 'n onverstandige mens se wingerd: dit was heeltemal oortrek van die onkruid, toegegroei onder die bossies, en die klipmuur was omgeval. Toe ek dit sien, het ek daaroor nagedink en daar iets uit geleer: nog 'n bietjie slaap, nog 'n bietjie sluimer, nog 'n bietjie handevou om te slaap, en daar kom jou armoede aangestap, daar oorval die gebrek jou soos 'n inbreker, sonder dat jy dit kan keer.
Die skoonheid van 'n vrou sonder oordeel is soos 'n goue ring aan 'n vark se snoet.
Daar is 'n lewenswyse wat vir 'n mens reg kan lyk, maar die uiteinde daarvan is die dood.
Liewer min hê en die Here dien as groot rykdom en bekommernis daaroor. Liewer net 'n bietjie groente en liefde daarby as 'n vetgemaakte os en haat daarby.
Liewer 'n stukkie droë brood met vrede daarby as 'n huis vol kos met 'n getwis daarby.
'n Vrolike mens is 'n gesonde mens, 'n neerslagtige mens raak uitgeput.
Maats kan jou breek, maar daar kan ook 'n vriend wees wat nader is as 'n broer.
Moenie by 'n vriend wat al jou pa se vriend was, verbygaan na jou broer se huis toe as jy moeilikheid het nie: 'n buurman wat naby is, is meer werd as 'n broer wat ver is.
Wie is dit wat sug en steun, wat rusie maak en kla, onnodig seerkry en bloedbelope oë het? Dit is dié wat tot laat sit en drink, dié wat aanhou proe aan drank. Moenie dat die wyn jou verlei as dit so rooi is, so vonkel in die beker, so lekker smaak nie. Agterna pik hy soos 'n slang, spoeg hy gif soos 'n kobra. Dan sien jy vreemde dinge en praat jy verkeerde dinge; dit voel of jy op die oop see lê, of jy bo-op 'n seilskip se touwerk lê, en jy dink: ek het dan nie seergekry toe hulle my geslaan het nie; ek het nie gevoel toe hulle my aangeval het nie! Wanneer word ek wakker? Ek wil maar weer iets gaan soek om te drink.
'n Pak slae laat 'n mens ophou kwaaddoen; dit laat jou selfs ophou dink aan kwaad.
Liewer bo-op 'n dak woon as saam met 'n twisgierige vrou onder een dak.
Liewer in 'n woestyn woon as by 'n twisgierige vrou wat aanhou neul.
Die gedrup uit 'n dak wat lek op 'n reëndag, so is 'n vrou wat aanhou kyf. Wie haar probeer keer, kan net so wel die wind probeer keer of olie met sy hand probeer vashou.
Moenie by 'n suinige mens gaan eet nie, moenie sy lekker kos begeer nie, want hy bly uitreken hoeveel dit hom kos. Dit is hoe hy is. Hy moedig jou aan om te eet en te drink, maar hy bedoel dit nie. Jy sal naar word van wat jy eet en jou komplimente sal verkwis wees.
Moet jou nie ontstel oor skelms, jou kwel oor goddelose mense nie, want 'n slegte mens het nie 'n toekoms nie; die lewenslig van die goddeloses word uitgedoof.
Iemand wat eerlik antwoord, is 'n ware vriend.
Iemand wat jou klere van jou afvat op 'n koue dag, of asyn op bytsoda, so is iemand wat vir jou liedjies sing as jy treurig voel.
'n Sweep vir 'n perd, 'n toom vir 'n donkie, en 'n lat vir 'n dwaas.
Moenie 'n dwaas se vraag op net so 'n dwase manier beantwoord nie; hy sal dink jy is soos hy. Beantwoord 'n dwaas se vraag op net so 'n dwase manier, anders dink hy hy het wysheid.
Soos 'n mal mens wat dodelike pyle rondskiet, so is iemand wat 'n ander bedrieg en sê: "Ek speel sommer."
As iemand sy buurman vroegdag met 'n geskreeu môre-sê, kan mense dink hy is besig om hom te vervloek.