PressReader - Beeld: 2017-05-15 - E­ko­no­mie wat groei in 2017 dalk neu­sie ver­by
E­ko­no­mie wat groei in 2017 dalk neu­sie ver­by
Beeld - 2017-05-15 - Sakenuus - Roe­lof Bo­tha
Ein­de Fe­bru­a­rie het al d­rie die wê­reld se voor­ste kre­diet­gra­deer­ders guns­ti­ge kom­men­taar op die be­gro­tings­re­de van Pra­vin Gord­han, voor­ma­li­ge mi­nis­ter van fi­nan­sies, ge­le­wer.
Daar was geen spra­ke van ’n af­gra­de­ring van Suid-A­fri­ka se staat­skuld nie en die d­rie a­gent­skap­pe, Moody’s, S­tan­dard & Poor’s en Fitch, was dit eens dat fis­ka­le kon­so­li­da­sie be­haal is en dat die land se staat­skuld as per­sen­ta­sie van BBP eers­daags op ’n vlak van net bo­kant 50% sou sta­bi­li­seer.
Die voor­uit­sig is ook in die be­gro­ting ge­stel van ’n uit­ein­de­li­ke om­me­keer in dié sty­gen­de ver­hou­ding, soos wat e­ko­no­mie­se groei her­stel, be­las­ting­in­kom­ste toe­neem en staats­uit­ga­wes fyn dop­ge­hou word.
Slegs ’n maand la­ter het dié roos­kleu­ri­ge prent­jie in spreek­woor­de­li­ke on­weers­wol­ke ver­an­der. Eers het S­tan­dard & Poor’s die land se staats­ef­fek­te wat in bui­te­land­se geld­een­he­de uit­ge­reik is, tot rom­mel­sta­tus af­ge­gra­deer en toe het Fitch som­mer die he­le lot ook tot rom­mel­sta­tus af­ge­gra­deer. Fitch tref geen on­der­skeid tus­sen dié skuld en staats­ef­fek­te wat in rand uit­ge­reik word nie.
In teen­stel­ling met die me­nings in som­mi­ge re­ge­rings­krin­ge dat rom­mel­sta­tus vir die land se staats­ef­fek­te nie ge­reg­ver­dig is nie, is die ver­dui­de­li­kings vir die be­slui­te nog­al voor die hand lig­gend en ook kwan­ti­fi­seer­baar.
Nug­ter al­leen weet wat die nu­we mi­nis­ter van fi­nan­sies be­siel het om ’n self­er­ken­de S­ta­li­nis as e­ko­no­mie­se raad­ge­wer aan te stel. Chris Ma­li­ka­ne van Wits was nog nooit skaam om sy voor­keur vir die na­si­o­na­li­se­ring van grond, ban­ke en ny­wer­he­de te ver­kon­dig nie, selfs al sou dit in ’n si­tu­a­sie soos in Zim­bab­we ont­aard. Die kre­diet­gra­deer­ders weet hier­van.
Staats­on­der­ne­mings Af­ge­sien van die re­ge­ring se eie skuld­las wat aan­hou ver­groot, be­staan daar ook ge­rui­me tyd reeds kom­mer oor die om­vang van voor­waar­de­li­ke aan­spreek­lik­he­de teen­oor staats­on­der­ne­mings, wat in die af­ge­lo­pe fis­ka­le boek­jaar van R256 mil­jard tot R308 mil­jard ge­styg het.
In heel­par­ty ge­val­le is dié nei­ging die ge­volg van on­be­voegd­heid (Pe­troSA en SAA is twee oog­lo­pen­de voor­beel­de).
Ver­der word ’n al­le­min­ti­ge 42% van die re­ge­ring se to­ta­le skuld deur bui­te­lan­ders be­sit. Die toe­na­me in dié aan­deel oor die af­ge­lo­pe de­ka­de was die ge­volg van aan­trek­li­ke op­brengs­koer­se, ge­paard­gaan­de met die land se in­slui­ting in die Ci­ti­group Wor­ld Go­vern­ment Bond In­dex (WGBI), wat aan SuidA­fri­ka ’n waar­borg van we­sen­li­ke be­leg­gings in plaas­li­ke staats­ef­fek­te deur in­ter­na­si­o­na­le fonds­be­stuur­ders ver­skaf het.
As Moody’s la­ter in Mei ook be­sluit om Suid-A­fri­ka se staat­skuld tot rom­mel­sta­tus af te gra­deer, is dit neu­sie ver­by met die land se in­slui­ting in die WGBI en dan gaan die land se e­ko­no­mie­se pro­ble­me aan­sien­lik ver­er­ger.
Die hoof­re­de daar­voor is na­tuur­lik die moont­lik­heid van ’n krim­pen­de oor­skot op die fi­nan­si­ë­le re­ke­ning van die be­ta­lings­ba­lans, wat reeds oor twee de­ka­des groot te­kor­te op die lo­pen­de re­ke­ning ge­fi­nan­sier het.
Ren­te­koer­se sal dan waar­skyn­lik styg en die ge­paard­gaan­de ver­hoog­de kos­te van kre­diet, ver­al be­dryfs­ka­pi­taal, sal ’n ge­voe­li­ge en moont­lik do­de­li­ke knou aan die groei­voor­uit­sig­te vir 2017 be­sorg.
Ver­skeie e­ko­no­mie­se aan­wy­sers be­ves­tig reeds die na­de­li­ge uit­wer­king van die jong­ste ka­bi­net­s­kom­me­ling.
Die aan­tal nu­we mo­tor­voer­tuie wat in A­pril van­jaar ver­koop is, het met 13% te­rug­ge­sak teen­oor A­pril ver­le­de jaar, ter­wyl Ab­sa se in­deks on­der aan­koop­be­stuur­ders (be­kend as die PMI) in A­pril tot sy laag­ste vlak se­dert die re­ses­sie van 2009 te­rug­ge­sak het.
Daar be­staan geen twy­fel dat Zu­ma die na­ge­vol­ge van sy on­deur­dag­te ka­bi­net­s­kom­me­ling on­der­skat het nie. Gord­han en sy span by na­si­o­na­le te­sou­rie was be­kend vir hul ferm hand op be­gro­tings­be­heer en was ook o­pen­lik ver­bind tot die be­kam­ping van kor­rup­sie en po­gings van po­li­tie­ke lei­ers om staats­in­stel­lings vir eie ge­win te kaap.
Al die kre­diet­gra­deer­ders het ver­klaar dat Gord­han se ver­wy­de­ring vrae laat ont­staan oor die on­af­hank­lik­heid van die na­si­o­na­le te­sou­rie en die re­ge­ring se toe­koms­ti­ge ver­bin­te­nis tot deur­sig­ti­ge en ver­ant­woor­de­li­ke fis­ka­le be­leid.
In­dien die af­dan­king van Gord­han uit­ein­de­lik die land in ’n re­ses­sie dom­pel, is dit hoogs waar­skyn­lik dat ’n groot meer­der­heid van die land se kie­sers die skuld daar­voor op die land se on­ge­wil­de staats­hoof gaan pak.
Die ANC is te­reg be­kom­merd oor die moont­lik­heid dat SuidA­fri­ka in 2019 ’n nu­we ko­a­li­sie­re­ge­ring kan kry.
■ Bo­tha is ver­bon­de aan GIBS se sa­ke­skool.