ROMEINSE RYK - eCKE (betroubare christelike kernensiklopedie)
ROMEINSE RYK. Pompejus verower Je­ru­salem* in 63 vC namens Rome*. Anti­pater, Herodes*1 die Grote se pa, onder­steun Julius Caesar* en verkry so besondere voorregte vir Jode* dwarsdeur die Ro­mein­se Ryk wat later vir die uitdra van die evangelie* baie belangrik was. Die era van die Romeinse Ryk begin ná die verval van die Republiek (wat steeds simbolies belang­rik bly) wanneer Augustus* van 27 vC tot 14 nC keiser* word. Die Romeinse Ryk be­hels ’n relatief stabiele regering oor meer as vyftig miljoen mense van Noordwes-Euro­pa tot aan die Swartsee vir meer as twee eeue lank.
Inwoners: Die Romeinse Ryk het uit drie groepe mense bestaan: Romeinse burgers, vrye inwoners van provinsies, en slawe*. ’n Romeinse burger (Hand 16:37) het spesifie­ke voorregte gehad: stemreg, belastingvryheid, geen aanhouding sonder verhoor nie en verhoor deur ’n Romeinse regbank. Drie stande het bestaan: senatore, die ridderstand (soos ’n prokurator) en gewone be­- r­oeps­mense.
Provinsies: Daar was twee soorte provinsies: 1. dié waar vrede geheers het, is deur die Senaat beheer (soos Klein-Asië*, Mase­donië* en Griekeland waarheen Paulus* gereis het), en 2. keiserlike provinsies onder direkte beheer van die keiser*, verteen­woordig deur ’n legaat of prokurator as re­geerder, soos Judea* waar Pilatus* Jesus* verhoor het, Samaria* en Idumea. In Judea kon Joodse howe (Kyk by: Sanhedrin) oor godsdienstige, siviele en kriminele oortre­dings van Jode* uitspraak lewer. Die prokurator, wat verhore in Sesarea* en Jerusalem* behartig het, het oor lewe en dood beskik.
Paaie en handelsroetes het dorpe en stede verbind. Direkte en indirekte belas­tings (Kyk by: Tollenaar) is gehef. Sensusop­names is ongeveer elke vyf jaar gehou om belastingpligtiges te registreer en belasting vas te stel. Jesus* is tydens só ’n sensusopname onder Augustus (Luk 2:1) gebore, en sy openbare optrede begin (Luk 3:1) in die vyftiende jaar van keiser Tiberius (14–37 nC). In 66 nC het die Joods-Romeinse oorlog uitgebreek (Kyk by: Selote) en in 70 nC is Jerusalem ingeneem en die tempel* fi­naal verwoes. (Kyk ook: Heilige Romeinse Ryk.)
Vir verdere lees: AB du Toit (red) 1988. Handleiding by die Nuwe Testament II. Pretoria: NGKB.
ROMEINE, DIE BRIEF AAN DIE (BY­BELBOEK) «» ROOISEE