Issue 2, 2010 Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe - Volume 7,
Volume 13 (2016) Volume 12 (2015) Volume 11 (2014) Volume 10 (2013) Volume 9 (2012) Volume 8 (2011) Volume 7 (2010) Volume 6 (2009) Volume 5 (2008) Volume 7,
Tussen mans : &apos;n perspektief op homososiale begeerte in Karel Schoeman se &apos;n Ander land
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 1 –13 (2010)
Hierdie artikel is &apos;n poging om &apos;n ander perspektief te gee op Karel Schoeman se bekroonde roman &apos;n Ander land (1984). Die roman word gelees aan die hand van die teoretiese raamwerk wat gebaseer is op Eve Sedgwick se werk. In hierdie artikel word ook gepoog om aan te dui in watter mate Schoeman (wie se tekste nie openlik gepreokkupeerd is met seksualiteit nie) man-man homososiale interaksies uitbeeld tussen die subjek van die roman, Versluis, en die ander manlike karakters in die roman. In navolging van Sedgwick en Judith Butler word ook aangedui in watter mate die subjek sekere geslagsrolle vertolk, asook identiteite aanneem tydens sy interaksie met andere.
&apos;n Lang blik op Westerse moderniteit
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 14 –22 (2010)
As deel van &apos;n omvattende ondersoek oor die werk van Bernard Stiegler en uitgevoerde Europese moderniteit word in hierdie artikel &apos;n weergawe van die Westerse moderniteit aangebied waarvolgens die tegnologiese, teologies-filosofiese en sosio-institusionele oorspronge en kenmerke daarvan herlei word na die drie honderd jaar tussen 1150 en 1450. Nadat &apos;n rowwe driedelige periodisering van die Westerse moderniteit verskaf word, word in groter besonderhede stilgestaan by enkele van die tegnologiese oorspronge van moontlik die sentrale kenmerk daarvan, te wete neutrale, lineêre tydruimte. Hierdie oorspronge sluit die sogenaamde boek-voorwerp (bookish object), die meganiese uurwerk en geld in. Laastens word ook kortliks aandag gegee aan die belangrikste teologies-filosofiese drumpel van die Westerse moderniteit, naamlik die nominalisme.
Die politiek van broederskap : Jacques Derrida, Jean-Luc Nancy en Jane Alexander se The Butcher Boys
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 23 –47 (2010)
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 48 –64 (2010)
Sukses of mislukking om identifisering te skep, speel &apos;n beslissende rol in die emosionele betrokkenheid van rolprentdrama-kykers. Die outeur van hierdie artikel het 270 riglyne en tegnieke vir die skep van effektiewe identifikasie met karakters uit bestaande bronne geïdentifiseer. Hierdie riglyne en tegnieke is breedweg in vyf kategorieë ingedeel, naamlik: behoeftes, motiverings en doelwitte; persoonlikheidseienskappe; fisiese eienskappe; omstandighede; en handeling. Hierdie riglyne en tegnieke word doelbewus en effektief aangewend in draaiboeke wat kommersieel suksesvol is, maar ontbreek of word oneffektief aangewend in die meeste draaiboeke wat kommersieel onsuksesvol is. In hierdie artikel word die vyf kategorieë identifiseringstegnieke bespreek en toegelig met voorbeelde uit rolprentdramas. Die artikel word afgesluit met &apos;n vergelyking tussen die benutting van identifiseringstegnieke, of die gebrek daaraan, in die eerste bedrywe van onderskeidelik die Hollywood-produksie The Karate Kid en die Suid-Afrikaanse produksie Brutal Glory.
&apos;n Taalwet vir Suid-Afrika? Die rol van sosiolinguistiese beginsels by die ontleding van taalwetgewing
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 65 –97 (2010)
Cornelus Lourens se onlangse beroep op die Noord-Gautengse Hooggeregshof het die soeklig weer op die noodsaak al dan nie van &apos;n nasionale taalwet laat val en ook weer vrae oor die geskiktheid van die kontensieuse South African Languages Bill (SALB) as uiteindelike taalwet na vore gebring. Kan &apos;n nasionale taalwet sukses behaal as wetlike intervensie by die implementering van &apos;n taalbeleid, en onder watter omstandighede word sodanige sukses behaal? In hierdie artikel word aangevoer dat &apos;n tipologie van sosiolinguistiese beginsels by taalwetgewing gebruik kan word om &apos;n taalwet inhoudelik te ontleed ten einde te kan vasstel of dit kan slaag al dan nie. So &apos;n tipologie word dan inderdaad ontwikkel aan die hand van verskillende stelle beginsels van taalwetgewing en word getoets aan die hand van drie verteenwoordigende nasionale taalwette, naamlik dié van Wallis, Kanada en Estland. Dit word gevolg deur &apos;n volledige oorsig oor die ontstaan van die SALB en &apos;n kritiese inhoudsontleding van hierdie wetsontwerp wat in 2003 bestem was om as die Suid-Afrikaanse Talewet (SAT) gepromulgeer te word. Die ontleding wys uit dat die SALB wel in bepaalde opsigte voldoen aan die vereistes van &apos;n nasionale taalwet, maar dat daar ook ernstige leemtes voorkom wat reggestel sou kon word. In die artikel word aangevoer dat &apos;n saak uit te maak is vir die herindiening van die SALB in gewysigde vorm ten einde die Suid-Afrikaanse regering in staat te stel om sy wetlike mandaat betreffende die regulering en monitering van sy gebruik van die ampstale deur te voer.
Cornelus Lourens&apos;s recent appeal to the Northern Gauteng High Court has once again focused the spotlight on the necessity or otherwise of a national language act, and has also raised questions regarding the appropriateness of the contentious South African Languages Bill (SALB) as the ultimate language act. Could a national language act prove to be a successful legal intervention in the implementation of a language policy, and if so, under what circumstances would such success be achieved? In this article it will be argued that a typology of sociolinguistic principles could be used in language legislation in order to analyse a language act in terms of its contents, with a view to determining whether it would be likely to be successful or not. Such a typology will then be developed in this article on the basis of various sets of language legislation principles, and will be tested on the basis of three representative national language acts, namely those of Wales, Canada and Estonia. Thereafter, a comprehensive review of the development of the SALB will be provided, as well as a critical content analysis of this languages bill, which was originally meant to be promulgated in 2003 as the South African Languages Act. In the analysis it is pointed out that in certain respects, the SALB does, in fact, fulfil the requirements of a national language act, but that it also contains serious deficiencies which should be rectified. It will also be argued that a case can be made for the resubmission of the SALB in an amended form in order to enable the South African government to fulfil its legal mandate concerning the regulation and monitoring of its use of the official languages.
&apos;n Voorlopige verkenning van postapartheid Afrikaanse protesmusiek
Burgert A. Senekal and
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 98 –128 (2010)
Meer as twee dekades ná Voëlvry is Afrikaanse protesmusiek weer eens &apos;n kwessie wat toenemend aandag geniet in die media. In &apos;n groeiende aantal liedjies wat oor bykans elke genre strek, skryf Afrikaanse musikante oor temas wat die breë Suid-Afrikaanse publiek raak, soos misdaad, armoede en korrupsie, maar ook oor kwessies van die nuwe bedeling wat hoofsaaklik Afrikaners raak, byvoorbeeld &apos;n gevoel van uitsluiting uit die breër Suid-Afrikaanse gemeenskap, soos vergestalt in pleknaamverandering, Regstellende Aksie en Swart Ekonomiese Bemagtiging. Teen die agtergrond van internasionale diskoerse rondom betrokkenheid en protesmusiek verskaf hierdie artikel &apos;n oorsig oor die lirieke van hedendaagse Afrikaanse protesmusiek.
More than two decades after Voëlvry, Afrikaans protest music is once again becoming a phenomenon enjoying growing media attention. Across almost every music genre, South African musicians are writing songs addressing issues affecting South Africans in general, such as crime, corruption and poverty, but they are also singing about issues concerning mostly the Afrikaner - feelings of estrangement and exclusion from the wider South African context as manifested by place name changes, Affirmative Action and Black Economic Empowerment. Against the background of international discourses regarding involvement and protest music, this article provides an overview of the lyrics of modern-day Afrikaans protest music.
Onderweg na goeie wetenskap.
Ewekniebeoordeling : betroubare weegskaal of vyfde wiel aan die wa?
Fanie De Beer and
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 129 –164 (2010)
Ewekniebeoordeling word wêreldwyd as die stelsel van beoordeling van wetenskapwerk aanvaar. Dit beklee dus die rol van beslisser oor goeie wetenskap. Daar het egter &apos;n omvangryke kritiese literatuur daarteen begin opbou, wat ons eie ervaring bevestig dat &apos;n algemene onvergenoegdheid by navorsers oor hierdie stelsel bestaan. Omdat beoordeling &apos;n kerndeel van goeie wetenskapsbeoefening uitmaak, is dit die doel van hierdie artikel om hierdie kritiek behoorlik aan die orde te stel en aan deeglike analise en evaluasie te onderwerp wat daarop sal dui dat hierdie stelsel ernstige beperkinge het en dat &apos;n meer bevredigende beoordelingsbenadering nodig is. Ons beoog om met hierdie kritiese besinning die pad hiervoor voor te berei en uiteindelik so &apos;n alternatief voor te stel. Hierdie ondersoek fokus oorwegend op die kritiese literatuur. Dit gaan om die sorgvuldige interpreterende lees van die gelewerde kritiek afkomstig uit verskillende dissiplines en vertrekpunte. Die besware word gerubriseer onder empiriese ondersoeke en prinsipiële besware wat gebreke aandui wat dan konseptueel, argumentatief en pragmaties geanaliseer word. Die leemtes en gebreke wat uit die literatuur na vore kom, toon duidelik die ontoereikendheid en mankoliekigheid aan van die stelsel as &apos;n waarborg vir goeie wetenskap. Dit laat ons met die vraag na die rehabiliteerbaarheid van, of selfs &apos;n alternatief vir, hierdie stelsel. Verskeie oorwegings vir so &apos;n rehabilitasie of alternatief met die oog op die bevordering van die ideaal van goeie wetenskap word aan die hand gedoen. &apos;n Oop stelsel word voorgestel waarin die nosie van kollektiewe intelligensie sentraal is, met kommunikasie as die kern. Daar moet in gedagte gehou word dat goeie wetenskap op verskillende maniere gedien word en dat bydraes in aard verskil. &apos;n Differensiële beoordelingstelsel, waarby soveel moontlik belanghebbers betrek word, moet dus oorweeg word.
Towards quality science. Peer evaluation : trustworthy scale or fifth wheel to the coach?
Peer evaluation is accepted globally as the system for the evaluation of science. It is therefore regarded as the arbiter on good science. A substantial body of critical literature against it has, however, accumulated that supports our observation that there is a general feeling of discontent with the system among researchers. Since evaluation forms a central part of good science practice the aim is to outline these criticisms and to subject them to a thorough analysis and evaluation that will show that this system has serious limitations and that a more satisfactory evaluation approach is necessary. The aim with this critical reflection is to open the way to, and eventually propose, such an alternative. The research comprises mainly a study of this body of critical literature. It takes the form of a thorough interpretative reading of the criticism expressed from different disciplines and points of departure. The objections are organised under empirical studies and objections from considerations of principle and are analysed conceptually, argumentatively and pragmatically. Deficiencies and limitations as detected in the literature clearly indicate how inadequate and decrepit the system is as a guarantee of good science. This leaves us with the question about the rehabilitation of and even an alternative to this system. Several considerations regarding such a rehabilitation or alternative are suggested with a view to the advancement of the ideal of good science. We then propose an open system which centres on the notion of collective intelligence with communication as the core. It should be kept in mind that contributions to good science take different forms and occur at different levels. A differential system of evaluation, in which as many interested parties as possible are involved, should therefore be considered.
Afrikanerskap en taal by &apos;n paar Afrikaanse skrywers en ander intellektuele in die 1890&apos;s
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 165 –192 (2010)
Met verwysing na die Genootskap van Regte Afrikaanders se onderskeid tussen Afrikaners met Engelse, Hollandse en Afrikaanse harte onderskeidelik gee die outeur &apos;n oorsig van die houdings van &apos;n paar Afrikaanse skrywers en ander intellektuele teenoor Afrikanerskap en die keuse van &apos;n kultuurtaal. Die klem val op &apos;n paar NG predikante, pres. M.T. Steyn, pres. Paul Kruger, genl. J.B.M. Hertzog, "Onze Jan" Hofmeyr, S.J. du Toit, Marie Koopmans-De Wet, Gustav Preller, C.J. Langenhoven, J.D. Kestell, M.E.R. en D&apos;Arbez. Dit blyk uit die ondersoek dat Afrikaner-identiteit aan die einde van die 19de eeu meer deur die geskiedenis en vereenselwiging met die volk bepaal is as deur taal. Hollandse koerante en boeke, en nie Afrikaanse publikasies nie, was in die 1890&apos;s die vernaamste mondstuk van Afrikaner-nasionalisme. Dit blyk nogtans uit egodokumente uit die Tweede Vryheidsoorlog dat Die Afrikaanse Patriot &apos;n redelik sterk invloed moes uitgeoefen het op die skryftaalkeuse van burgers van die Vrystaat en Transvaal. Die onderwysbeleid van die owerheid het &apos;n groot invloed gehad op mense se keuse van &apos;n skryftaal, maar dit was moontlik om met &apos;n bietjie inspanning van Engels na Afrikaans oor te skakel. Vir sommige Afrikaners met &apos;n Afrikaanse gesindheid was Hollands &apos;n oorgangstaal na Afrikaans. Ná die oorlog het Afrikaner-nasionalisme in sterker mate &apos;n taalgeoriënteerde nasionalisme geword en &apos;n deurslaggewende rol gespeel om Afrikaanssprekendes teen verengelsing te bewaar. Ten slotte word met voorbeelde aangetoon hoe relevant hierdie kwessies tot vandag gebly het.
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 193 –219 (2010)
Besinning oor die menslike denke is ingebed in verskeie kontekste, aangesien daar verskillende soorte denke bestaan, waaronder nieteoretiese en teoretiese denke. Bykomend is denke verbonde aan waarneming, kennis, begripsvorming en taal, asook aan die grense van wat kenbaar is, en aan sekere denktradisies. Die verhouding tussen analise en humor word belig, asook skeeftrekkings wat voortvloei uit die oorbeklemtoning van bepaalde eienskappe van die werklikheid. Talle eensydighede in die wetenskap betref die rasionalisme en irrasionalisme (afhanklik van die relasie tussen wat universeel en individueel is), atomisme en holisme, realisme en nominalisme, logisisme en historisme, en legalisme en moralisme, e.s.m. Denke kan nie losgemaak word van begrippe en argumente nie, van die aard van analitiese denke en van die onderskeiding tussen waarheid en geldigheid. Ewe min kan dit losgemaak word van die verskil tussen begripskennis en begripstransenderende (idee)kennis, of van die normatiwiteit van denke nie. Ewe min kan ontkom word aan die probleem van definisie en "primitiewe terme" (ondefinieerbare terme) en van die normatiwiteit van die denke - die status van die kriteria of logiese beginsels vir denke wat die kontrariteit tussen logiese en onlogiese denke moontlik maak. Dit verg ook &apos;n verantwoording van feitelike kritiek, immanente kritiek, transendentale kritiek en transendente kritiek. Spesiale aandag is gegee aan die verskil tussen &apos;n logiese eenheid en menigvuldigheid en &apos;n aritmetiese eenheid en menigvuldigheid. Dit hou verband met die relasie tussen ooreenkomste en verskille, analogiese denke en metaforiese denke, die inherente dubbelsinnigheid van taal-gebruik, die samehang van dit wat uniek is en die impasse van die idee dat die mens &apos;n wet vir sigself (outonoom) is. Die artikel word afgesluit met &apos;n paragraaf oor rede en geloof, die idee van die logiese en sosiale konstruksie van die wêreld en die vraag of diere in staat is tot logiese begripsvorming en logiese argumentering.
The uniqueness of human thought
Reflecting on human thinking is embedded in various contexts, because there are different kinds of thinking, e.g. non-theoretical and theoretical thinking. Thinking is also related to perception, knowledge, concept formation and language and to the limits of what can be known, as well as to certain thought traditions. Attention is also given to ontic traits intertwined with human thinking (such as the relationship between analysis and humour) and with distortions caused by the over-emphasis of certain features of reality. Mention is made of the many ismic orientations in philosophy and the various academic disciplines, such as rationalism and irrationalism (dependent on the relation between what is universal and individual), atomism and holism, realism and nominalism, logicism and historicism, legalism and moralism). Thinking cannot be divorced from concepts and arguments, the nature of analytical thinking, the distinction between truth and validity, the difference between conceptual knowledge and concept-transcending knowledge (the limits of knowledge), the problem of definition and "primitive" (indefinable) terms, the normativity of thinking (the status of the criteria or logical principles for thinking, making possible the contrary between logical and illogical thinking), and modes of critical interaction (factual criticism, immanent criticism, transcendental critique, etc.). Special attention is given to the difference between a logical unity and multiplicity and an arithmetical unity and multiplicity, to the relation between similarities and differences, analogical thinking and metaphorical thinking, the inherent ambiguity entailed in the use of language, the coherence of what is irreducible and the impasse of the idea that the human beings are a law unto themselves. The article concludes with a paragraph on reason and faith, the idea of the logical and social construction of reality, and the question whether or not animals are capable of logical conceptualisation and logical argumentation.
&apos;n Behoefte-analise as eerste fase in die ontwerp van &apos;n taakgebaseerde sillabus vir Afrikaanstweedetaalonderrig opuniversiteitsvlak
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 220 –240 (2010)
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 241 –256 (2010)
Hierdie artikel is &apos;n poging om die onverbreeklike verband tussen Eros in die omvattende sin van (verskillende manifestasies van) liefde enersyds, en lewe, andersyds, te ondersoek. Daar word uitgegaan van Freud se opvatting van Eros as een van die fundamentele instinkte, wat teenoor Thanatos as doodsinstink staan. Daar word geargumenteer dat waar Freud Eros as "genitale liefde" tussen twee mense as primêr waardevol geag het, dit wat hy as "universele liefde" beskryf, vandag onmisbaar belangrik geword het om te verhoed dat die band tussen Eros en lewe deur bepaalde praktyke vernietig word. Daar word aan hierdie hoofsaaklik (ekologies-destruktiewe) ekonomiese praktyke aandag geskenk aan die hand van die werk van onder andere Freud, Kovel, Bakan, Diamond en Dufourmantelle, ten einde die Eros / lewe-skakel behoorlik in perspektief te plaas.
This article is an attempt to examine the unbreakable bond between Eros in the encompassing sense of (different manifestations of) love on the one hand, and life on the other. The point of departure is Freud&apos;s conception of Eros as one of the fundamental instincts, which exists in a tensional relationship with Thanatos as death instinct. It is argued that while Freud regarded Eros in the guise of "genital love" between two individuals as being of primary value, that which he described as "universal love" has become indispensable, today, for preventing the destruction of the bond between Eros and life by specific practices. Attention is given to these mainly economic (ecologically destructive) practices through a reading of, among others, Freud, Kovel, Bakan, Diamond, en Dufourmantelle, to be able to put the Eros / life nexus in proper perspective.
Selfkennis, verstandigheid en inkarnasie : &apos;n interpretasie van Martin Versfeld se Oor gode en afgode
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 257 –279 (2010)