Die kerk se aard (karakter)...PB3.11 Home - Slider
Die kerk se aard (karakter)...PB3.11
Posted by thePLAN diePLAN on May 23, 2018 at 10:50 AM
•	3.11	Die kerk se aard (karakter) is in harmonie met die rede vir haar bestaan (as deel van God se plan).
•	Deel 5.20 Missionale karakter – bl. 107-125
•	Week 2 – Dag 7-10 Die Plan – bl. 17-32
Handelinge 2:40-47; Handelinge 13:1-4
Die uitstorting van die Heilige Gees het dramatiese gevolge gehad. Die opvallendste was die groot veranderinge in die insig en optrede van die volgelinge van Jesus. Waar hulle kennelik voor die tyd nog baie min insig gehad het in wie Jesus was, en wat aan die gebeur was, val alles nou in plek... ten minste vir die spreekbuis Petrus. In 'n kragtige toespraak verkondig hy aan die skare die sentrale plek wat Jesus in God se verbondsplan inneem. En die mense word aangegryp, en kom tot geloof. So kom 'n gemeente – die eerste – tot stand in Jerusalem.
En die tweede dramatiese gevolg was in die leefstyl van die bekeerlinge. Hiervan lees ons in ons gelese gedeelte. Hulle vorm dadelik 'n hegte gemeenskap wat nie alleen die vertellings van die apostels opdrink en daar nie genoeg van kan kry nie, maar hulle begin ook alles met mekaar deel. Hulle gemeenskap is so indrukwekkend dat almal rondom hulle beïndruk is en hulle bewonder. Dit het die gevolg dat daar daagliks nuwe aanhangers by hulle aangesluit het. Alhoewel ons nie lees dat hierdie eerste gemeente aktief na buite uitgereik het nie, het die gemeente mense aangetrek en sodoende gegroei. Die term wat hiervoor gebruik kan word, is sentripetale sending... "middelpunt soekend".
Hierdie gemeente was nie perfek nie. Daar is die verhaal van Annanias en Safira wat skynheilig was... maar dramaties aan die kaak gestel is. Maar eintlik was die groot probleem met hierdie gemeente dat hulle skynbaar geen visie gehad het vir die universele betekenis van die evangelie nie. Hulle het gedink dat die evangelie vir die Jode (alleen) is. Selfs toe hierdie gelowiges deur die vervolging wat uitgebreek het ná die dood van Stefanus orals heen moes vlug, het die Jerusalemse gelowiges die evangelie net aan Jode gebring (lees Handelinge 11:19 en volgende verse). Dit was gelowiges van buite Jerusalem wat gewillig was om die evangelie ook aan die Griekssprekendes in Antiochië te verkondig.
Die gevolg was dat daar hier, in Antiochië, 'n anderssoortige gemeente ontstaan het: hulle was oop vir ander. Dit kon ook gesien word in die span leiers wat hulle gehad het (Handelinge 13:1) . In hierdie gemeente het iets waar geword van Jesus se bedoeling dat daar dissipels gemaak moet word van mense met 'n wye verskeidenheid tale.
Dit was daarom vanuit hierdie gemeente dat sendingreise onderneem is om die verdere mensegroepe en provinsies te bereik. En hierdie gemeente stuur – onder leiding van die Heilige Gees – hulle stigter-predikante uit na die wye wêreld. Hierdie sendingmodel noem ons sentrifugaal, "middelpunt vlugtend".
God se bedoeling met die kerk – om naamlik sy verteenwoordigers/getuies in die wêreld te wees – het gaandeweg tot die gelowiges begin deurdring. Dit het selfs vervolging en ontwrigting gekos voordat daardie aspek waar geword het. Gertrouheid aan God se skeppings- en verbondsdoel bly steeds 'n opdrag, en iets wat nie vanselfsprekend uitgeleef word nie.
Ek maak dikwels die onderskeid tussen 'n missionêre en 'n missionerende gemeente. Die eerste gemeente is voorbeeldig in die sin dat hy besef dat sy blote bestaan as gemeente 'n missionêre dimensie het. Hy wil só leef dat hy 'n verskil maak in sy omgewing. Mag elke gemeente maar so wees! Die opbou van die gemeente is 'n belangrike deel van gemeente-wees, want alleen só kan God werklik verteenwoordig word in die wêreld. En elke gelowige is geroep om 'n getuie te wees waar hy/sy leef en werk. Hierdie is al genoem E-0 of E-1 evangelisering... die gaping tussen jou en dié rondom jou is min. Dalk is daar net een grens: die grens van geloof.
Maar 'n missionerende gemeente is meer as dit. Hierdie gemeente doen ook moeite om uit te reik, om te "gaan". 'n Missionerende gemeente is sekerlik ook missionêr, maar hy leef ook 'n verdere dimensie uit... hy wil nie sy verlossing net vir homself hou nie, maar wil dit deel in steeds wyer kringe. Hy is ook bewus daarvan dat daar baie ander is wat nog nooit die verlossingswoord gehoor het nie. Hier moet meer grense van geloof, taal en geografie oorgesteek word... E-2 of E-3.
Ek meen dat ons dit in die prediking moet oorkry dat die sentripetale en sentrifugale dimensies albei deel is van die kerk se missionêre lewe. Trouens, dit moet in balans gehou word. (Wanneer die gewiggie al in die rondte geswaai word, bly hy in sy baan omdat die toutjie dieselfde krag na binne uitoefen as wat die sentrifugale kragte hom na buite wil laat skiet. Nog beter: die baan van planete, ook die aarde, word in plek gehou deur 'n balans van kragte.)
TEKS: Handelinge 2:40-47; Handelinge 13:1-4
Van die mees "suksesvolle" gemeentes ooit in God se sending was die eerstes. Die Jerusalem- gemeente het sy ontstaan gehad op pinksterdag. 'n Handjievol mense het op daardie dag op indrukwekkende wyse die uitstorting van die Heilige Gees beleef. Baie mense wat teenwoordig was, het gehoor gegee aan Petrus se oproep en tot geloof in die opgestane Here Jesus gekom. Binne weke het duisende mense by die nuwe beweging aangesluit... en steeds het die gemeente gegroei!
Binne enkele jare het vanuit hierdie gemeente ander gemeentes ontstaan. Een daarvan was die gemeente in Antiochië in Sirië. Die gemeente aldaar het sy begin te danke gehad aan die vervolging van die Christus-gelowiges in Jerusalem. Dit was egter nie lank nie of die Antiochië-gemeente word op sy beurt weer pioniers van 'n volgende fase in die kerkgeskiedenis: hulle word die eerste om bewustelik sendelinge uit te stuur. En hulle sendelinge was twee van hulle beste leiers: Barnabas en Saulus. Die middellandse see gebiede was daarná nooit weer dieselfde nie!
4.2.1	Die Jerusalem gemeente as voorbeeld van 'n missionêre gemeente
Dit gryp mens aan as jy in Handelinge 2 en verder lees van hierdie gemeente se ontstaan en kenmerke. 'n Mens kan 'n hele aantal van hierdie wonderlike kenmerke lys.
•	Dit was 'n gemeente met geesvervulde lidmate. Dit was die koms van die Heilige Gees wat van die skare nuuskieriges 'n gemeente gemaak het . Anders gesê: die Gees het van hierdie massa 'n liggaam gemaak, die lewende liggaam van Christus.
•	Dit was 'n gemeente van bekeerdes. Hulle het gereageer op Petrus se oproep in antwoord op hulle vraag wat hulle moes doen: "Bekeer julle en laat elkeen van julle gedoop word in die Naam van Jesus Christus. Dan sal God julle sondes vergewe, en sal julle die Heilige Gees as gawe ontvang" (Hand. 2:3 ).
•	Hulle was 'n gemeente wat werk daarvan gemaak het om agter te kom waaroor dit alles gaan. Hulle het "hulle heelhartig toegelê op die leer van die apostels" (Hand. 2:42). Hulle het die apostels se herinneringe aan wat Jesus gedoen en geleer het, ingedrink, want hulle het nou besef dat dit woorde was van lewe, en dat dit God self was wat voor hulle geleef het.
•	Dit was 'n gemeente wat in groot verbondenheid aan mekaar geleef het (2:42). Hulle het saam geëet (2:42 en 46), was eensgesind en het alles met mekaar gedeel (2:44). Hulle was "een van hart en siel. Niemand het sy goed net vir homself gehou nie, maar hulle het alles met mekaar gedeel" (4:32). Hulle was selfs bereid om van hulle eiendom te verkoop (dit lyk asof Barnabas die eerste was wat dit gedoen het... 4:36-37) en die opbrengs onder mekaar te verdeel volgens elkeen se behoefte (2:45)!
•	Dit was 'n gemeente wat erns gemaak het met gebed (2:42) en om God te prys (2:47). Dit het nie vir hulle gegaan om hulle eie verlossing nie, maar om die eer van God.
•	Dit was 'n baie aantreklike gemeente. "Die hele volk was hulle goedgesind. En die Here het elke dag mense wat gered word, by die gemeente gevoeg" (2:47). Die volk is aangetrek deur hulle lewenstyl, en die Koning van die kerk kon die nuwe gelowiges aan hierdie gemeenskap toevertrou.
•	Daarby het die gemeente 'n sterk leierskap gehad. Die apostels het "wonders en tekens" gedoen (2:43), en het oor die algemeen, ten spyte van teenstand en vervolging, die pad aangedui (hoofstukke 3 tot 6). Trouens, hulle het ook die wysheid gehad om die leierskap te verbreed toe dit geblyk het nodig te wees (6:1-7).
Dit was inderdaad 'n goeie begin. Die lewe van hierdie eerste gemeente het 'n pragtige prentjie vertoon. Maar tog was daar ook tekortkominge, wat mens nie hoef te verbaas nie.
•	Die gemeente was geneig om eksklusief te leef. Hulle het Christus gesien as die vervulling van die Messiaanse profesieë vir die Jode. Hulle het nie gemeen dat hulle geloof 'n nuwe godsdiens tot stand gebring het nie, maar dat dit 'n suiwering was van die Joodse geloof. Hulle uitreikings het hulle daarom net tot hulle mede-Jode gegeld. Selfs die oorgang na die Griekssprekende Jode was problematies. Hulle was op Jerusalem ingestel.
•	Dit was eers toe die vervolgings uitgebreek het met die dood van Stefanus (8:1), dat die gelowiges verstrooi is na "Judea en Samaria en tot in die uithoeke van die wêreld" (1:8 ). En selfs toe het hierdie Jerusalem-gelowiges "die woord aan niemand anders as net aan Jode verkondig nie" ( 11:29). Die Jerusalem-gemeente was grootliks na-binne-gekeer.
•	Toe hulle voorste leier, Petrus, deur God as't ware gedwing is om die evangelie in Joppe met groot vrug aan 'n heidense Romein en sy huishouding te verkondig, moes hy wat Petrus was hom verantwoord voor die gemeente. Hy is verwyt: "Jy het mense besoek wat nie besny is nie en het selfs saam met hulle geëet" (11:3). Hulle is deur sy verduidelinge tevrede gestel, maar toe Paulus 'n keer Jerusalem besoek het, moes ook hy sy heidensending voor die gemeente regverdig (hoofstuk 15).
Gelukkig het Petrus hom tot hulp gekom, al blyk dit uit Gal. 2 dat Paulus op 'n later stadium tog weer vir Petrus weens sy eksklusiewe gedrag moes repu¬dieer.
Mens voel amper dankbaar dat hierdie eerste christene nie supermense was nie. Hulle was gewone mense, nie perfek nie. Maar hulle sal altyd vir ons 'n inspirasie bly wanneer ons nadink aan ons eie roeping in vandag se wêreld.
Jerusalem was 'n voorbeeldige missionêre gemeente (die gemeente se blote bestaan was aantreklik – sentripetaal) maar het tog nouliks so ver gekom om tot 'n missionerende gemeente ('n uitgaande – sentrifugale gemeente) te ontwikkel.
4.2.2	Die Antiochië gemeente as voorbeeld van 'n missionerende gemeente
Die ontstaan van hierdie gemeente so 'n paar honderd kilometer noord van Jerusalem was baie anders as dié in Jerusalem. In Jerusalem was dit die dramatiese gebeure van pinkster wat eensklaps 'n nuwe liggaam van gelowiges tot stand gebring het. Wat ons in Hand. 11:19-21 van Antiochië lees, is baie minder drama¬ties, maar netso ingrypend. Gewone gelowiges, wat weens die vervolging in Jerusalem vir hulle lewe moes vlug, het ook in Antiochië van Siriëaf aangekom. Van hulle – vers 20 stel dit dat dit mense was wat uit Siprus en Sirene afkomstig was, met ander woorde nie tipiese Jerusalem-Jode nie – het aan die Griekssprekende mense van die stad "die evangelie dat Jesus die Here is verkondig". En ons lees dat die Here hulle gehelp het, "sodat daar baie mense tot geloof gekom en hulle tot die Here bekeer het" (vers 21).
Hierdie gemeente het tot stand gekom as gevolg van die getuienis van gewone gelowiges, meer nog, vlugtelinge. Daar was nie 'n apostel nie, dit was nie gestuurde sendelinge wat die gemeente geplant het nie. En omdat die gemeente op hierdie manier tot stand gekom het, was dit in 'n sekere sin te verwagte dat dit ook 'n stempel op die karakter van die gemeente sou afdruk. Hier is die gelowiges die eerste keer christene genoem, lees ons in Hand. 11:26... sekerlik 'n betekenisvolle aanduiding, want dit het vir hulle met ander woorde ten eerste en ten laaste oor Christus gegaan.
Alhoewel die gemeente spontaan ontstaan het, was die wonderlike groei daarvan so nuuswaardig dat die apostels in Jerusalem spoedig daarvan bewus geword het. Die besluit om die liewe, mededeelsame en Geesvervulde Barnabas te stuur om te gaan ondersoek instel en om te kyk of hy kan help, was sekerlik gelukkig. Hy het spoedig die leiding geneem. Hy, op sy beurt, is weer deur die Gees gelei om Saulus van Tarsus (die vroeëre vervolger wat hy ná sy bekering jare tevore aan die apostels in Jerusalem voorgestel het) te gaan haal om hom in die groeiende gemeente te help. So het dié twee 'n jaar lank saam daar gedien, maar die gemeente het sodanig aanhou groei dat ons in hoofstuk 13 lees dat benewens hierdie twee ook nog ander mense in die leierskap gedien het: Simeon wat ook Niger genoem is ('n swartman uit Afrika?), en Manaen "wat saam met die heerser Herodus grootgeword het" (13:1). Klaarblyklik was dit 'n kosmopolitiese gemeente wat daarin geslaag het om allerlei kulturele elemente tot 'n geloofseenheid saam te voeg.
Ons lees verder van twee baanbrekende optredes van hierdie gemeente, twee gebeurtenisse wat strook met die fondamente wat hier gelê is. In die eerste plek het die profeet Agabus in die gemeente kom verkondig dat daar 'n groot hongersnood op pad is. Wat het hierdie jong gemeente besluit? Om elkeen "na sy vermoë" (11:29) by te dra tot 'n hulpfonds vir hulle medegelowiges in Judea en om die geld met Barnabas en Saulus na Jerusalem te stuur! Dit is die eerste keer dat ons van sodanige mededeelsaamheid oor grense heen lees. Hulle was bereid om hulle stoflike welsyn nie net met mekaar nie, maar ook wyer te deel.
Dit is dan ook nie 'n verrassing as ons in Handelinge 13 lees dat hierdie gemeente ook bereid was om op grond van die leiding van die Heilige Gees hulle eerste leiers af te staan om die evangelie verder en na ander wêrelddele uit te dra nie. So het Saulus (later Paulus genoem) en Barnabas op die eerste sendingreis vertrek. Ook die latere sendingreise waarvan ons in Handelinge lees, is vanaf Antiochië as tuisbasis onderneem. Telkens is hierheen teruggekeer om verslag te doen oor "wat God alles deur hulle gedoen het en dat Hy vir die heidene die deur van geloof oopgemaak het" (14:27).
Alhoewel ons dalk minder van die interne lewe van hierdie gemeente weet, is dit duidelik dat die gemeente in Antiochië ten opsigte van hulle uitreike verder gegaan het as die een in Jerusalem. Hulle het nie alleen toegewyd geleef, en sodoende gegroei nie, maar hulle was bereid om ook verder as in hulle onmiddellike omgewing 'n verskil te maak. Hulle was bereid om op te offer vir mense anderkant die grense van taal, kultuur en land. So het hulle 'n voorbeeld geword van 'n Godgewilde patroon wat die evangelie oor die ganse wêreld laat verbrei het. Hulle was wat ek genoem het 'n ware missionerende gemeente.
4.2.3	Modelle vir vandag?
Hierbo het ek die twee terme sentrifugaal en sentripetaal gebruik. Dit is terme wat hulle oorsprong in die fisika het, en die tegniese terme is vir middelpuntvliedende en middelpuntsoekende kragte onderskeidelik. (Wanneer 'n gewiggie aan 'n toutjie rondgeswaai word, wil die middelpuntvliedende kragte hom laat wegbreek, maar die toutjie oefen 'n ewe sterk middelpuntsoekende krag op hom uit, en hy bly in sy baan.) Wanneer ek dié terme vir gemeentes gebruik, beteken dit bloot die aspek van uitreiking aan die een kant, en die neiging om na binne te konsolideer aan die ander kant. Die twee neigings of bewegings is albei belangrik en reg, maar moet in ewewig gehou word. Hulle moet nie teen mekaar afgespeel word nie. Die gedagte is dus nie om die Jerusalem-gemeente as bloot sentripetaal af te skryf en die sentrifugale Antiochië gemeente op te hemel nie. Albei hierdie gemeentes het beide die dimensies openbaar, hoewel die kosmopolitiese Antiochië sterker kon uitbeweeg.
Moet ons hierdie twee as modelle vir ons gemeentes van vandag voorhou? Ja en nee. Ja, want ons het genoeg hierbo van hulle gesê om duidelik aan te toon dat hulle deur die evangelie en deur die kragtige werk van die Heilige Gees soos 'n stad op 'n berg (die Bybelse beeld van Mat. 5:14) geleef het. Hulle kan gerus as geestelike ideaal voorgehou word aan ons wat vandag geroep word om soortgelyk sout en lig in die wêreld te wees (die ander beelde van Mat. 5).
Maar dan moet ook onthou word dat hulle nie as modelle slaafs gekopi ëer kan word nie. Die wêreld van daardie tyd was baie anders as ons wêreld vandag. Die twee duisend jaar wat sedertdien verloop het, kan nie maar net van vergeet word nie. Daardie was die pre-moderne wêreld. Mense het anders gedink en baie anders geleef. Die evangelie was nog totaal onbekend. Daar kon wat die evangelie betref op 'n skoon lei geskryf word. Daar was nog geen kerk van Christus in die omringende wêreld nie. Ook nog nie 'n verskeidenheid kerke nie. Dit alles het wel 'n groot verskil gemaak.
Dit is nie nodig om al die verskille met vandag se wêreld te probeer uitwys nie. Daar is te veel. Toeka se oplossings en maniere kan nie net klakkeloos gevolg word nie. Tog is daar baie opsigte waarin die mensewêreld vandag nog maar dieselfde is. Verlore... elkeen loop sy eie pad en probeer sy eie heil uitwerk. Die pre-moderne tyd is vergete, selfs die moderne tyd word agtergelaat. Nou word gepraat van post-modernisme. Die voor-christelike tyd het oorgegaan (vir groot dele van die wêreld) in 'n christelike tydvak, maar nou word gepraat van 'n post-christelike bedeling. Die posisie van die kerk in die wêreld, so beweer baie kenners, is vandag weer baie soos wat dit in die eerste eeu was.
In hierdie tyd sal die kerk opnuut die leiding van die Gees nodig hê om kerk te wees soos wat ons twee gemeentes uit Handelinge kerk was. Die uitdaging is nie om soos daardie gemeentes te lyk nie, maar om so suksesvol soos hulle God se getuies in die nie-christelike wêreld te wees.
KRITZINGER, J.J (Dons), 2011. Gestuurdes; saam, met woord en daad. Wellington: CLF.