Eer jou vader en jou moeder … maar wat as hulle verkeerd is? Lees 'n uittreksel uit JJ Olivier se debuutroman, Skilderkrans | The Reading List
Eer jou vader en jou moeder … maar wat as hulle verkeerd is? Lees 'n uittreksel uit JJ Olivier se debuutroman, Skilderkrans
LAPA Uitgewers het onlangs 'n uittreksel gedeel uit Skilderkrans, JJ Olivier se debuutroman wat afspeel tydens die Anglo-Boereoorlog:
Dit is 1899. Oorlog tussen Brittanje en die Boere Republieke lyk onafwendbaar. Magdalena se familie verlaat die Kaap Kolonie vir die Oos-Vrystaat sodat haar pa vir die Republieke kan baklei.
Dit is in die geniepsige winter van 1898 dat Magdalena se pa besluit om sy plaas te verkoop en teen die Engelse te gaan baklei. Maar Magdalena het ideale, drome, en poog om haar teen haar pa te verset.
Sy stem is sag, amper fluisterend: 'Kinders … ons trek die einde van volgende maand Vrystaat toe.'
Hy kyk vir 'n oomblik direk in haar oë, en verskuif sy blik dan na die ander kinders.
'Ek gaan Strydpoort verkoop. Ek gaan die meeste goed romp en stomp verkoop. Net van die beste vee uithou. Alles verkoop wat nie noodsaaklik is nie.'
'Ek het vir oom Etienne in die berge daar anderkant Ladybrand geskryf en hy sê, dis goed, ons kan by hulle op die plaas kom bly. Sy bywoner het al 'n paar maande gelede weggetrek en ons kan die huis kry. Die plaas is groot genoeg vir twee gesinne. Ons sal dan saam op kommando gaan as die oorlog dalk kom. Hy sê die vrouens kan na mekaar kyk as hulle op die plaas agterbly.'
Magdalena tree in haar pa se rigting. Lig die mes op en beduie. 'Ek gaan nêrens, Pa. Ek bly net hier.'
'Sit die mes neer, Magdalena!'
Sy oë is steeds op haar. 'Ek het die plaas verkoop, Magdalena. Ek het die plaas verkoop aan oom Sandy Stevenson. Hy sal mooi daarna kyk. Hy wil hê sy seun David moet hier kom boer.'
Daar is 'n harde uitdrukking om sy mond. 'Dis my plaas, Magdalena. Solank jy onder my dak is, is ek die baas hier en besluit ek wat die beste vir almal is. En dit sluit jou in …'
Hy begin kalm, maar raak al heftiger. 'Ek gaan nie langer onder die Engelse bly nie en ek wil ook nie dat my kinders langer onder die Engelse bly nie. Ek het genoeg gehad van kniebuig voor hulle. Ek het nog altyd teen hulle gebaklei. Teen wat hulle aan ons doen. Oor die taal. Oor álles!'
Die stoel maak 'n groef in die misvloer toe hy dit terugskuif. Hy spring op sodat die stoel agteroor val en die leuning teen die vloer klap. Hy leun vooroor en slaan met sy vuis op die tafel. 'Kyk, daar staan die monument op die dorp se plein. Ek en oom Daantjie-hulle het minstens seker gemaak ons mag Hollands in die Parlement gebruik. Ons eie taal. Maar die Engelse wil altyd nóg meer hê! Nou wil hulle die republieke vat. Gee kwansuis allerlei redes, maar hulle het reeds die diamantgeld van Kimberley in hulle sakke gesteek, nou wil hulle Kruger se goud in die Transvaal ook inpalm. As hulle eers daar is, gaan hulle ons taal doodmaak, alles wat ons het, doodmaak! Ons moet gaan veg teen die donners!'
'Ek het nie gister hieroor besluit nie.' Nou is hy onkeerbaar. 'Ek het lank daaroor gedink. Ek het baie gebid daaroor, daar bo op die koppie het ek met die Here gevra om my leiding te gee. En Hy het. Dis die Here se wil. Dis hoe dit is.'
Hy bly 'n paar oomblikke stil, sy blik stip op Magdalena. 'En Magdalena, jy kom saam met my. Jy moet my help om die kinders groot te kry. Soos die Bybel sê: die kinders moet hulle vaders eer. En as ek so na jou kyk, dan het jy dit vergeet. Dis tyd dat jy ook met die Here se woord in jou hart loop.'
'Jy moet luister, Magdalena: ja is ja, en nee is nee. Ek het klaar gepraat.'
'Kan Pa bid, asseblief? Die kos is besig om koud te word.'
Met sy geëelte regterhand voel hy oor die band wat nog warm moet wees. Dan kyk hy na die roetigheid wat op sy vingers agtergebly het. Sy kyk stip na die geskropte tafel, maar hy sê niks nie, draai die boek net met die voorblad na sy kant toe. Laat dit oopval by 'n tongetjie. Lees. Soos altyd.
Al sy aandag met 'n diep frons by die boek. Laat dit dan oopval by nog 'n tongetjie.
Hy steek vas en knik stadig. Soos altyd: wie soek, sal vind. Hy vee die boek met beide hande plat op die tafel en sy stem is sterk en afgemete toe hy met sy oë op skrefies begin lees: 'Eer jou vader en jou moeder.'
Tags Afrikaans Anglo-Boereoorlog Book excerpts Book extracts JJ Olivier LAPA LAPA Uitgewers Skilderkrans Uittreksel