Is daar ’n lewe na polio? Belinda Jackson (die Burger) gesels met ’n bekende figuur in Kaapse teaterkringe en ’n polio-oorwinnaar, dr. Marlene le Roux, uitvoerende hoof van Kunstekaap, oor haar polio-reis van geboorte af. Sy is ook ‘n Beskermvrou vir Afrikaans. Dit was wêreld poliodag op 24 Oktober.
Hierdie artikel het oorspronklik op Vrydag 20 Oktober in Die Burger se Gesond-bylae verskyn.
Marlene le Roux, uitvoerende hoof van Kunstekaap, is vroeër vanjaar deur die Kaapse Skiereiland-Universiteit vir Tegnologie met ’n eredoktorsgraad vereer vir haar bydrae tot die uitvoerende kunste, opvoedkunde en sosiale transformasie.
“Daar is nooit direk met jou gepraat nie, nooit is daar gevra hoe my ma, Tietie, met my, ’n gestremde kind, tot by die hospitaal gekom het nie, hoeveel treine sy moes vat van vieruur die oggend in die stikdonker, sukkelend met ’n gestremde kind die trein probeer opklim sonder enige hulp, bang en moeg vir die bus in die donker moes wag om van Kaapstad-stasie tot by die hospitaal uit te kom, of sy die vervoergeld kon bekostig nie, hoe dit met haar gaan nie. Dan weer die lang bus- en treintog terug Wellington toe. Net om die marteling volgende maand weer mee te maak. Basies was daar geen begrip vir haar - en my - gevoelens nie, hoe sy cope nie.” Vir Marlene is die herinneringe aan haar ma, haar ouma, Ma Christie, en haar tante, Tietie Maai (ook heldinne), se dapper stryd om te veg vir haar om as mens met waardigheid aanvaar te word, een waaruit sy steeds baie krag put.
Tragies moes sy as ma hierdie negatiewe herinneringe self ervaar toe haar seun, Adam, eers op ses maande na sy geboorte met serebrale verlamming gediagnoseer word. Hoewel in ’n nuwe era, was sy verslae oor die gebrek aan kennis en empatie by van die “beste” dokters, wat net “genees”, wat nie geweet het wat om vir haar te sê nie, behalwe dat “niks van hom gaan word nie”, met geen ondersteuning aan haar - self ’n gestremde persoon - en geen hoop en opbouende raad oor wat haar te doen staan nie.
Adam sou vandag sy 16de verjaarsdag gevier het, maar ongelukkig is hy vroeër vanjaar oorlede. Met die beste sorg het hy agt jaar langer gelewe as wat die dokters vir hom gegee het. Hy het haar geleer hoe spesiaal dit is om ’n ouer van ’n gestremde persoon te wees, sê Marlene. “Adam het my heel gemaak as mens, ek het hom in totaliteit aanvaar.”
Die omslag van Marlene se boek Look at me (2008) - haar beenstut onteenseglik deel van haar identiteit as polio-gestremde mens - waarin sy wanpersepsies oor veral gestremde vroue wil verander. (Foto: Belinda Jackson)