Fedsas kap regering oor onbetaalde jeugwerkers(Argieffoto: Verskaf) Die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (Fedsas) sê dit is ŉ skande dat die onderwysdepartement in Limpopo van skoolhoofde in dié provinsie verwag om skole se geld te gebruik om derduisende tydelike jongmense in die presidensiële jeugindiensnemingsprojek te betaal. Die jeugindiensnemingsprojek is basiese onderwys se indiensnemingsinisiatief (BEEI) wat deel van president Cyril Ramaphosa se presidensiële indiensnemingstimulusprogram uitmaak. Volgens Fedsas is die BEEI egter van die begin af swak bestuur en min van die probleme wat ŉ jaar gelede in fase 1 opgeduik het, is uit die weg geruim. Volgens dr. Jaco Deacon, uitvoerende hoof, is dit ŉ verleentheid vir die departement wat tegnies gesproke die werkgewer van hierdie jeugwerkers is en luidens die Skolewet mag skole nie enige lenings toestaan nie. Hy sê die Limpopo-onderwysdepartement plaas skoolhoofde in ŉ onhoudbare situasie. “Skole is nie banke nie en verreweg die meeste skole het nie eens genoeg geld om hul basiese uitgawes soos water en elektrisiteit en handboeke, waarvoor die staat se subsidie geoormerk is, te dek nie,” sê Deacon. “Maar betaal skoolhoofde nie die staat se tydelike werkers nie, verontagsaam hulle ŉ direkte opdrag van hul werkgewer. Betaal hulle wél die tydelike werkers, verontagsaam hulle die wet.” Deacon sê openbare skole is afsonderlike regsentiteite en die Skolewet bemagtig beheerliggame slegs om sekere betalings te maak. Die beheerliggaam mag geen ander betalings magtig nie, en veral nie betalings waarvoor nie begroot is nie. “Die wigte en teenwigte en onderliggende beginsels van goeie beheer en bestuur waarvoor in die Skolewet voorsiening gemaak word, is juis daar om hierdie soort onregmatighede te voorkom. Regeringsamptenare, wie se plig dit is om toe te sien dat aan wetlike bepalings voldoen word, gee nou aan skoolhoofde ŉ direkte opdrag om nié die wet te gehoorsaam nie.” Fedsas het in September vanjaar ŉ brief aan die nasionale departement van basiese onderwys gestuur met gedetailleerde voorstelle om hierdie projek te bestuur. Die departement het egter nie op dié brief reageer nie. “Die implementeringsraamwerk bevat verskeie wetlike teenstrydighede en foute, wat talle probleme ingevolge arbeidswetgewing kan meebring. Tog het nie die nasionale of die provinsiale departement behoorlik op ons brief reageer nie.” FEDSAS spreek die hoop uit dat president Ramaphosa en minister Angie Motshekga van hierdie verwikkelinge kennis neem en optree. “Fedsas wil steeds glo dat die projek op werkskepping en armoedeverligting gemik is. Maar die verkiesing is nou verby en dit is tyd vir politici om hul beloftes binne die raamwerk van die wet gestand te doen.”