In die kringloop van jou lewe kom jy by ’n plek waar jy wil terugkeer na jou wortels. Jy herbesoek weer al die hekkies wat jy agter jou toegeklap het.
Jy wil die knippie oopklik. Dis een van daardie ou houthekkies uit die woonbuurte van jou kinderjare, en as jy dit oopstoot, weet jy dit gaan ’n sleepspoor op die grond maak.
Want Crispin leef en bid en gim in ’n Engelse, internasionale wêreld. Die wêreld waar ons vanoggend sit, hier op die stoep van die Vineyard-hotel in Kaapstad.
Leslie Maasdorp, die Suid-Afrikaanse verteenwoordiger by die Brics- bank in Shanghai, kom groet en die twee lag weer oor Zuma se fiasko-staatsrede laasjaar, toe hulle mekaar laas gesien het.
“Dis ’n interessante plek waar ek myself nou bevind. Ek is deel van daai groep bruin Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners wat skisofrenies is oor Afrikaans.
Hy is na ’n Engelse hoërskool, want daar was nie geleenthede vir bruin Afrikaanssprekende kinders nie.
Daar is wel ’n klompie wat Afrikaans steeds sien as die taal van die verdrukker, wat steeds vasgevang is in ’n noue politieke siening van die taal.
“Twintig jaar in die Nuwe Suid-Afrika begin ons sê: dis wie ons is. Al het ons meer vrae as antwoorde, is ons op hierdie reis.
“Ons is bereid om te luister na wat AfriForum te sê het oor die taal, maar hulle moenie namens ons praat nie. Ons praat namens onsself.”
Onlangs het hy op hierdie einste Vineyard-hotelstoep ’n gesprek gereël met dr. Danny Titus (uitvoerende direkteur: kultuur van die ATKV), Basil Kivedo (onderdirekteur van onderwys in die Wes-Kaap), sy oom Julian Sonn (oud-UWK-dosent in Afrikaans-Nederlands) en Danie van Wyk (bestuurder van die SA Onderwysontwikkelingstrust in die Wes-Kaap).
“Dis die kerk wat my oupagrootjie, Francis, gebou het. Hy was die seun van ’n Khoi-Xhosa-vrou en ’n Duitse Jood wat hier kom bly het. Hy het hulle gelos en was later een van die stigterslede van die Wanderersklub in Johannesburg.”
’n Herkoms wat eggo in die Sonn-stamboom voorin die ou Nederlandse familiebybel van sy oupagrootjie, veilig behoue in ’n houtkissie.
Die nuwe Ramaphosa-era gee ons die geleentheid om die Pandora-boksie oop te maak vir ’n insluitende gesprek oor identiteit en taal.
Dis vir hom belangrik dat die KKNK ’n katalisator word van ’n meer inklusiewe gesprek oor Afrikaans in die Suid-Afrikaanse samelewing.
“Ons wil die fees meer toeganklik maak vir ’n breë gehoor, meer verteenwoordigend in inhoud en in feesgangers, maar dit bly wesentlik ’n Afrikaanse fees.”
Hy glimlag. “Ons beklemtoon altyd die taal, maar ons moet eers die féés beklemtoon, ’n fees wat toevallig Afrikaans is. As jy die taal vooropstel, raak dit te polities.”
Crispin is versigtig om nie sý taalreis af te dwing op sy familie en vriende nie, maar dis vir hom lekker dat van hul vriende wat nog nooit voorheen by ’n kunstefees was nie, vanjaar die KKNK gaan bywoon.
Hy probeer om sy “ouskool”-pa tegnologies te laat bybly. “Hy leer my die wêreld is nie altyd wat jy dink nie.”
Lebugang, hul tweede seun, studeer onderwys. “Hy het in sy eerste twee weke op skool twee beroertes gekry wat sy linkerkant aangetas het. Ons het ’n pad gestap, maar hy het WP-kleure in gestremde sport, en hy lei ’n selfstandige lewe.
Die twee oudstes stel belang in Afrikaans asof dit ’n rariteit is. Die jongstes het ’n honger vir die taal.
Kivedo vertel in sy omgewing van Elsiesrivier, Ravensmead en Blikkiesdorp is die mense oorweldigend Afrikaanssprekend. “Engels is vir hulle vreemd, so hulle word weerhou van toegang tot hul grondwetlike regte. Afrikaans kan dit vir hulle fasiliteer.”
“Soos die ANC die Wes-Kaapse bruin stem as vanselfsprekend aanvaar het, só maak die DA nou dieselfde fout.
“Die DA is so op inklusiwiteit gefokus dat minderhede uitgesluit voel. Dis nie hoe jy ’n nasie bou nie. Almal se belange tel.”
“Dis ’n fenomenale boek, maar niemand praat meer daaroor nie. Soos die gronddebat, moet al die boksies wat mense afhok, oopgebreek word as jy werklik ’n nuwe Suid-Afrika wil hê.
Dis hoekom Crispin met Ramaphosa se staatsrede buite die parlement ’n plakkaat gestaan en swaai het.
En naweke? Hy glimlag. Dan sorg hy dat die braaivleisvuur brand minute nadat hy die voordeur van hul vakansiehuis in Bettysbaai oopgestoot het.
Hy is genoem na die St. Crispin-saal in Port Elizabeth waar sy ouers, toe albei jong onderwysers, mekaar op die dansbaan ontmoet het.