Leerders van private skole agter in touOmdat ouers deeglik besef hoe beperk plek in Gautengse skole is, veroorsaak die aansoek- en plasingsproses groot trauma. (Foto: Leonie Bezuidenhout/Maroela Media) Leerders van private skole, asook leerders van ander provinsies wat vanjaar aansoek gedoen het om plek in ŉ Gautengse skool vir volgende jaar, word dalk nou laaste geplaas. “Een van die groot probleme wat ons tans met die stelsel ervaar, is dat leerders wat vantevore in private of onafhanklike skole was (of van buite die provinsie kom) en nou aansoek om plasing doen, klaarblyklik tot heel onder op die departement se hopie aansoeke geskuif word,” sê ŉ administrasiebeampte van ŉ Gautengse hoërskool. Die Gautengse departement van onderwys het ouers van voornemende gr. 1‑ en gr. 8-leerders hierdie week per SMS begin in kennis stel in watter skole hul kinders plek gekry het. Die administrasiebeampte sê hoewel daar kwansuis nie amptelik twee aansoekfases – soos verlede jaar – was nie, is dit veral leerders uit private skole of van ander provinsies wat nog op plasingsaanbiedinge wag. Verlede jaar is die aansoekproses in twee fases opgedeel, maar dit het hewige teenkanting van ouers gekry wat dit as diskriminerend bestempel het. “Daar was nie vanjaar amptelik twee fases nie,” sê die beampte, “maar my ondervinding is dat die plasingstelsel beslis in twee gedeeltes geskied, met leerders van openbare skole wat oënskynlik voorkeur kry. Dit is definitief diskriminasie,” sê sy. Riaan van der Bergh, adjunkhoof‑ uitvoerende beampte by die Federasie van Suid-Afrikaanse Skolebeheerliggame (Fedsas), sê hulle ondervinding tot dusver is ook dat leerders van onafhanklike skole uitgesluit word van plasing. In praktyk beteken dit ŉ kind wat vantevore in ŉ private skool was en nou byvoorbeeld ŉ hoërskool digby sy huis wil bywoon, word oënskynlik laaste vir plasing oorweeg. “Dit is blatante diskriminasie, dis ongrondwetlik en dit is verkeerd,” sê hy. “Die benadeling lê by die ouers en hulle moet appèl aanteken en klagtes indien.” Albei kenners is dit tog eens dat vanjaar se aansoekproses tot dusver veel gladder as in die verlede verloop het. Tydens die aansoekproses het groot hoeveelhede aanlyn verkeer aanvanklik frustrasie veroorsaak en het aansoekers onder meer gesukkel om ŉ skool te vind of probleme met ID-nommers gehad. Dit is egter gou uitgesorteer en aansoeke kon grootliks sonder probleme ingedien word. Die plasingsproses sal egter fyn dopgehou moet word. Die plasingsproses duur van 3 Oktober tot 30 November en plasing-SMS’e sal nog tot dan gestuur word. Bou nog skole Van den Bergh en die administratiewe beampte sê ook albei dat die provinsie dringend nog skole benodig. “Woonstelblokke en komplekse word links en regs gebou, maar daar is nie genoeg grond vir onderwys nie. Ons verf onsself in ŉ hoek en die departement se oplossing is om vol skole nog voller te maak. Ons het ŉ tekort aan honderde skole in Gauteng. “Ons moes al jare terug baie meer skole gebou het as wat ons doen. Skole kan ook nie net gebou word nie, maar moet op die regte plekke gebou word,” sê Van den Bergh. Hy sê daar moet ook groter bewustheid wees van die digtheidsgroei – nie die demografie nie – in die provinsie en dat gehalteonderwys die hooffokus moet wees. “Almal wil by goeie skole wees. Maak die sogenaamde slegte skole ook goed sodat mense hul kinders daarheen stuur. Almal wil die beste vir hul kinders hê.” Die administrasiebeampte sê ook omdat ouers deeglik besef hoe beperk plek in Gautengse skole is, veroorsaak die aansoek- en plasingsproses groot trauma. “Die oplossing is doodeenvoudig: Bou nog skole. “Jy kan nie vir ŉ ouer sê om net rustig te wees nie; jy sal mos nie rustig wees tot jou kind geplaas is nie.”