AFRIKAANSE OPSOMMING: Die dringendheid van die vraagstukke wat die verhouding van die mens tot sy omgewing kenmerk word bevestig deur die grootskaalse publisiteit wat dit in die openbare media geniet. Dit het gelei tot 'n redelik algemene bewustheid van omgewingskwessies onder die algemene publiek, en word tans gereflekteer deur verskeie aksies wat daarop gemik is om groter bewustheid en positiewe aksie verder te stimuleer. Daar word allerwee besef dat die volgende geslag besluitnemers meer substansieel toegerus behoort te word ten einde hierdie vraagstukke - sommige waarvan die voortbestaan van lewe self bedreig - die hoof te bied. Verskeie organisasies het oor veral die afgelope 15 jaar die verantwoordelikheid aanvaar om ook die skoolgaande jeug op te voed tot 'n groter bewustheid van, en 'n groter verantwoordelikheid teenoor die omgewing. Hierdie pogings vind jammer genoeg vetal buite die formele onderwyssektor plaas. Daar is trouens talle aanduidings dat omgewingsopvoeding nog geen noemenswaardige weerklank in ons skole gevind het nie. Dit wil voorkom asof veral die skoolvakke wat die kind aan sy natuuromgewing moet bekendstel steeds s6 onderrig word as of daar niks met die omgewing skort nie, en die omgewing steeds net nag 'nonderwerp is wat bestudeer behoort te word. Weinig van die vraagstukke wat teruggevoer kan word tot die mens se wanverhouding tot sy omgewing word weerspieel in huidige skoolsillabusse, wat hoofsaaklik daarop gemik is om die kind akademies vir die universiteits- of arbeidsmark voor te berei. AIle aanduidings is egter daar dat, veral weens openbare druk, die formele onderwyssektor gaandeweg die verantwoordelikheid sal moet aanvaar om ook die beginsels van omgewingsopvoeding in skoolvakke te integreer. Dit is ook bevestig deur die Witskrif oor Omgewingsopvoeding (April 1989). Dit word algemeen aanvaar dat omgewingsopvoeding nie 'n nuwe yak is nie, maar slegs neerkom op herbeklemtoning van klassieke onderwysbeginsels met die doel om uiteidelik die leerling se houdings ten opsigte van sy totale omgewing positief te belnvloed. Die houdings kan op talle wyses omskryf word: verantwoordelikbeid, besorgdbeid, bewaringsingesteldbeid, liefde en deernis vir die skepping, omgewingsbewustheid en ander word gereeld gebruik. Dit blyk dat daar sekere basiese aspekte van houdings is wat deur opvoeding ondersoek behoort te word. Dit is duidelik dat 'n basiese kenniskomponent 'n voorvereiste is vir die bestaan van 'n sekere houding, en dat die waardesisteme van 'n individu 'n ander belangrike komponent van'n houding is. 'n Derde komponent is 'n konatiewe, oftewel 'n geneigdheid tot 'n sekere optrede. Dit is duidelik dat die klem in onderwys toenemend sal moet verskuif na 'n meer holistiese benadering wat die rol van hierdie fasette in die leerproses erken. Dit word algemeen aanvaar dat evaluering 'n uiters belangrike rol te vervul het in onderwys en opvoeding. Nie alleen word inligting ten opsigte van 'n kind se groei en ontwikkeling daardeur gegenereer nie, maar dit verskaf noodsaaklike inligting ten opsigte van sekere leemtes en leerbehoeftes wat by kinders mag bestaan, en wat 'n bepalende invloed op die ontwikkeling van kurrikulums behoort te he . Dit word voorsien dat omgewingsopvoeding 'n baie belangrike stimulant vir onderwysvernuwing oor 'n wye front sal bied. Die gebied van klaskamerevaluering is een van die areas wat sal baat by die implementering van die benadering, mits tegnieke ontwikkel word om die onderwyser in staat te stel om soveel as moontlik inligting oor sy leerlinge se ingesteldheid teenoor die omgewing en bewaring te genereer. Dit sal hom nie net in staat stel om meer doeltreffend te kurrikuleer nie, maar ook om op kontinue basis die vordering van sy leerlinge veral ten opsigte van die ontwikkeling van positiewe houdings te monitor. Daar is aanduidings dat in die komplekse suider-Afrikaanse samelewing kultuur en etnisiteit 'n baie belangrike invloed op die ingesteldheid en houdings van mense ten opsigte van die omgewing het, en dat dit deeglik verreken behoort te word in die ontwikkeling van kurrikula . Om die rede behoort hierdie evalueringstegnieke van so 'n aard te wees dat dit oor 'n wye spektrum van samelewings effektief aangewend kan word. Die doel van hierdie navorsing was dus om 'n evalueringsinstrument te ontwikkel wat in die klaskamer aangewend kan word om tersaaklike inligting vir die onderwyser te genereer. Dit behoort onderwysers in staat te stel om meer doelgerig te werk te gaan ten einde die volgende generasie voor te berei om die talryke probleme wat die mens se verhouding met die natuuromgewing kenmerk meer doeltreffend te hanteer as wat tot op hede die geval was. Met hierdie ontwikkeling word dus 'n poging aangewend om te verseker dat omgewingsopvoeding op natuurlike wyse in skole ingedra word, om sodoende te voldoen aan van die aanbevelings wat in die Witskrif vervat is.