Duimnaelsketse is die tweede bundel wat sy ontstaan het in my liefde vir die kwatrynvorm. Die eerste een was Weerlig van die ongeloof wat in 2011 verskyn het.
Die kwatryn met sy gedronge segging wat uitloop op ’n epifanie, ’n insig, die een of ander soort onthulling, is saam met die sonnet (waarmee dit raakpunte het) een van die gewildste versvorms en kom voor in die werk van die antieke skrywers tot die hede. Die vorm is gepopulariseer deur Omar Khajjam met sy Roebajat.
My ervaring is dat die kwatryn saam met die skryf van ander, langer verse ontstaan, dikwels doen ek dit as vingeroefening om skryffiks te bly. My kwatryne dek al die temas wat in my werk voorkom: liefde, erotiek, kuns, die natuur, en die dood. Ek dink ook die kwatryn bevredig die moderne tydsgees waar mens nie altyd die tyd het om aan die lees van ’n langer vers of bundel te bestee nie. Dit dien as ’n soort voëlvlug oor die temas waarmee die digter gemoeid is.
In 1997 stel hy ’n bloemlesing gay kortverhale uit die laaste honderd jaar saam getiteld Soort soek soort, en in 1998 ‘n bloemlesing erotiese poësie saam met Antjie Krog, getiteld Die dye trek die dye aan.
Benewens die Ingrid Jonker- en Rapportprys vir Poësie wat vir individuele bundels toegeken is, ontvang Johann de Lange ook die Pankratorprys vir sy gedig “Skerpskutter” in ’n internasionale poësiekompetisie deur UNESCO uitgeskryf, en ’n Avanti-toekenning vir sy draaiboek oor die lewe van Ingrid Jonker (“Verdrinkte hande”).
Met sy briljante albums Kroeskop vol geraas en Kroesifaaid het Churchil Naudé hom in die voorste linie van Suid‑Afrikaanse rap gevestig en nuwe, opwindende dimensies van Afrikaans ontgin. Partykeer is sy woorde soos die kartetse van masjiengewere, ander kere is dit weer balsem vir die siel teen ’n wêreld wat van sy trollie af geraak het. Hy vlek nie net ongeregtighede, blinde vooroordele, maatskaplike probleme en die stommiteite van die mensdom vlymskerp oop nie, maar dring ook deur tot diep in die hart van gewone mense se swaarkry en drome. Die stories wat hy vertel bly by ’n mens spook lank nadat jy dit gelees en gehoor het.
Churchil Naudé se woorde sny soos ’n lem deur die mees geharde harte. Hierdie unieke kunstenaar is nie net ’n rymkletser wat sy eie ego streel met ongekunstelde woorde nie, nee, hy is ’n digter in eie reg. Sy vlymskerp sosiale kommentaar draai nie doekies om nie. Hy spreek die waarheid soos hy dit sien. Sonder verskoning, sonder aansien des persoons. Sy kommentaar is onpartydig, maak nie saak of dit wit-, swart- of bruinmense aanspreek nie. Almal word oor dieselfde kam geskeer en soos hyself tereg sê, hy is gemeng en sy voorouers is beide die stigters van apartheid sowel as die slagoffers van apartheid. Hy sien homself eerder as ’n mens met ’n opinie as ’n mens met ’n sekere velkleur wat ’n opinie het.
Churchil se lirieke raak ’n verskeidenheid onderwerpe aan. Hy rap oor iets so werklik kwellend soos die kultuur van huishoudelike geweld in ons land in sy treffer “Meisie”: “meisie, jy wil dit glo as hy sê ‘I love you still’ / meisie, lyk my jy like dit om te hop as hy brul / meisie, hy se hy’s lief vir jou dan sluk jy die pil / meisie, gooi weg die sleutel girl en kap toe die grill” tot iets so groot soos die mens se eie eksistentialisme in sy lied “As” wat hy saam met Frazer Barry van Tribal Echo doen: “maak oop jou mind en raak onstlae van jou las / want as ons dood gaan is ons maar net as.” En alhoewel hy ernstige sosiale probleme aan die strot gryp, is sy lewensuitkyk nietemin positief en sê hy aan ’n gekwelde jeug: Daar is iets jy aan jou eie omstandighede kan doen.
Henriëtte is die stigter van ’n nasionale skoolskryfkompetisie. Sy tree ook op as digkunsbeoordelaar.
In 2016 publiseer sy ’n digbundel, Padhaikoes uit Namibië. Van haar gedigte is in 2018 en 2019 in Stemme uit Namibië 1&2 opgeneem. In die 2019 Windhoek Woordfees-skryfkompetisie deel sy die tweede plek in digkuns.
Winkel van wanklanke is ’n versameling konkrete poësie – gedigte wat die grense van die gedig as teks en as visuele kunsobjek ophef. Dit is ’n versameling (“’n winkel”) van gedigte, maar is terselfdertyd een kunswerk met onderstaande komponente of bewegings wat tot die geheel bydra. Dit word gedeeltelik in kleur uitgegee, het ’n gedig wat in braille gedruk is, ’n gedig wat op papier gebosseer is, ’n gedig met papier wat in konsertinavorm met die hand deur die digter self gevou is, asook verskeie skakels na die skrywer se webwerf waar videogedigte besigtig kan word. Sodoende word die bundel as objek op papier beklemtoon, maar word die bundel ook na die ruimte buite die papier geneem.
Winkel van wanklanke is Meyer se debuutbundel en hy skram nie weg daarvan om sowel groot figure in die Afrikaanse digkuns as internasionale kunstenaars soos Jackson Pollock, Picasso en Yves Klein in gesprek te tree nie. Dit is veral ’n konseptuele bundel wat die idee van wat ’n bundel is of kan wees bevraagteken. Dit is nie bloot ’n bundel nie, maar kan as ’n kunsobjek gesien word. Dit word besonder mooi uitgegee en is elkeen afsonderlik met die hand versorg.
Hennie Meyer het homself die laaste dekade as digter van konkrete poësie in die Afrikaanse literêre sisteem gevestig. Sy gedigte het reeds op Versindaba, LitNet, Pomp, Ons Klyntji en Nuwe Stemme 4 (2010) verskyn.
In 2007 neem hy deel aan die Sasol Nuwe Handtekeninge kompetisie met die konkrete gedig ‘Onder die Belt’. Hy het sy eerste uitstalling van sy konkrete poësie by die Tina Skukan gallery in 2008. Hy neem deel aan ’n projek in die maak van kunsternaarsboeke van die Noordwes Universiteit, Oor die einders van die bladsy, in 2009 en in 2012 neem hy deel aan die Melville Poetry Festival met sy uitstalling ‘Winkel van Wanklanke’.
Ryan Pedro is in 1993 gebore en bring sy grootwordjare deur in Kakamas en op die Weskus. Hy woon tans in Gordonsbaai saam met sy partner, Suzanne, en hulle hond, Onyx. Sy gedigte het in Nuwe Stemme 6 verskyn. Pienk ceramic-hondjies is sy debuutbundel.
Antjie het ook as joernalis en prosaskrywer naam gemaak. Country of My Skull (1998), haar verslag oor die Waarheids-en-versoeningskommissie, ontvang verskeie pryse: Booksellers’ Choice-toekenning, die Hiroshima-stigting se toekenning vir vrede en kultuur, die Alan Paton-toekenning vir niefiksie en die Olive Schreiner-prys. Dis ook verwerk tot ’n film. Kwela Boeke publiseer in 2004 die digbundel Die sterre sê ‘tsau’ en dit haal die kortlys van die M-Net-prys vir poësie vir 2005. Kleur kom nooit alleen nie is in 2001 met die eerste RAU-prys (UJ-prys) vir skeppende skryfwerk bekroon.
Waarom nou? Johann de Lange sê: “Daar het nou genoeg tyd verloop dat ek die nodige afstand gekry het en na die manuskrip as bundel gekyk het. Ek het besluit om benewens die nuwe, ongepubliseerde verse in die bundel ook ‘n aantal vroeër verse in te sluit wat by die wêreld van die verse aansluit, verse wat saamhoort.
Die lewe spoeg vir Bohato bitterwater. Vir hom, wat met die vlies om sy kop gebore word, geskied daar nie geregtigheid nie. Swartslang is altyd daar en hy vrees hom. Maar Bohato gee nie moed op nie, nie eens op die myne wanneer die pad te lank word vir hom nie. Net toe hy dink sy voete roer op die pad wat die Modimo vir hom oopgekrap het, is Swartslang se skadu terug.
DEACON is ’n digter, dramaturg en prosaïs met sewe publikasies op sy kerfstok en van sy werk is al by kunstefeeste opgevoer, waarvoor hy ’n Dubbelgoue toekenning ontvang. Hy skryf in verskillende variëteite van Afrikaans. Swartslang is ’n verwerking van sy vroeëre Rooigrond in beeldryke Sotho-Afrikaans.
Soos sy debuutbundel, Die onsienlike son, in 2012 uitgegee deur Protea Boekhuis, bevat Die heimlike heiligdom ’n vyftigtal bepeinsende sonnette oor heiliges wat deur die Oos-Ortodokse kerk gekanoniseer is, sowel as bykomende biografiese aantekeninge wat inligting oor die meer onbekende heiliges verskaf. Hierdie publikasie sluit wat inhoud en vorm betref dus nouliks aan by Die onsienlike son, en die twee bundels kan dus gesien word as ’n eenheid wat saam klem plaas op ritualistiese en meditatiewe gemeenskap met heiliges. Hierdie is diep besinnende, maar ook toeganklike verse wat die leser uitnooi om sy of haar geloofswêreld te verbreed.
Die opspraakwekkende nuwe bundel met meer as 100 voorheen ongepubliseerde gedigte van Jeanne Goosen is vuurwarm op die rak. Die gedigte is deur die uitgewer en redakteur Petrovna Metelerkamp tussen Jeanne se dokumente ontdek toe sy navorsing gedoen het vir haar biografie oor Jeanne, Jeanne Goosen – ’n Lewe vol sinne. Dis die eerste keer in 13 jaar dat gedigte van die Ons is nie almal so nie-skrywer verskyn.
Jeanne Goosen volg na haar skoolopleiding ’n paramediese rigting, maar het ook musiek- en dramaopleiding ontvang. In 1971 debuteer sy met die digbundel ’n Uil vlieg weg. Sy begin as verslaggewer by Perskor werk en word later die kunsredakteur by ’n Gautengse dagblad.
Goosen het veertien boeke geskryf, wat poësie, essays, prosa en drama insluit. Sy het onder meer die volgende pryse gekry vir skeppende werk: Die M-Net en Rapportprys vir prosa, die Rapportprys vir drama, die CNA-prys vir prosa, ’n KKNK-toekenning vir skeppende Afrikaans en Athol Fugard se Helen Martens Fellowship. Sy het reeds vyf dramas en drie kabarette geskryf. Haar jongste digbundel Elders aan diens het in 2007 by Genugtig! Uitgewers verskyn.
Fanie Olivier se nuwe bundel van, ou laaie, is ’n tematiese bundel waarmee hy terugkeer na een van sy ou liefdes: liefdesgedigte. Die titel verwys enersyds na die gedigte wat in ou laaie rondlê en nou saamgebring word, maar wil ook die ander betekenis van laaie, nl. streke, slimmig- of onnutsighede, byroep.
In hierdie lywige bundel is daar gedigte opgeneem wat oor ’n baie lang tydperk geskryf is, soms op versoek van vriende of geleentheidsgedigte. Baie van die gedigte handel oor verhoudings in die virtuele ruimte waarin kitsgesprekke ontstaan, verliefdes letterlik via Skype inkyk op mekaar se lewens en daar dikwels nie ’n wag voor die mond geplaas kan word nie.
Die identiteit van die spreker in die gedigte verskuif voortdurend en daar is geen verhoudingspatroon wat binne die bundel ontwikkel nie; die gedigte word alfabeties volgens die beginreël georden. Verstegnies is die digter hier op sy betroubare beste, gaan speels om met ou geykte versvorms om so nuwe gedaantes aan ’n óú wêreld te gee.
Kleinboer skuil agter ’n skrywersnaam omdat hy, as Fanie de Villiers, te dikwels die vraag “Is jy die krieketspeler?” moes beantwoord,en om sy romans, waarin die hoofkarakter in-diepte navorsing in bordele doen, geheim te hou van sy vrou. Kleinboer het BSc studeer en toe vir langer as 20 jaar in IT gewerk, maar weens ’n begeerte om nouer met taal om te gaan, hom na die uitgewerswese begeef, waar hy as ’n taalversorger werk. Sy drie romans was Kontrei (bekroon met die Jan Rabie Rapportprys), Werfsonde en Hierdie huis. Met Van my beste vriende is groen pyltjies en bruin bottels debuteer hy as digter. Sy gedigte bevat huislike toneeltjies (nie altyd vredig nie), bedenklike groenkrui-gedagtes, en geheueflitse na wilder jare. Hy woon in Yeoville, Johannesburg. Hy probeer minder as twee maal oor naweke braai en kry dit soms reg.
Parlement van uile is die debuutbundel van die wenner van die Ingrid Jonker A’La Poétique- kompetisie van 2019. Díé bundel delf diep in rou emosies, menswees en skyn ’n lig op eksistensiële vrae oor ons verhouding tot mekaar en teenoor die liefde. Met ’n uiters moderne benadering tot poësie in sy geheel, word gedigte in die bundel in ’n oorspronklike en teatrale wyse deurgegee en daag lesers uit om sélf die betrokke emosies in die verse tot persoonlike ervarings te verbind. Die digter daag die grense van Afrikaanse poësie uit met die bundel, ignoreer reëls en kloof sy eie unieke plek in die spektrum oop.
Johann van der Walt is ’n vryskutskrywer en video-redigeerder in Johannesburg. Hy debuteer ook in 2020 in Amerika met sy Engelse kortbundel, This Place Doesn’t Lead Home (Red Mare Press). Tans het hy twee kinderboeke op die kerfstok, Frankie Learns To Fly & Bhubesi waarvan albei onlangs deur ’n plaaslike uitgewer oorgeneem is en later in 2020 op die rakke sal verskyn.
In sy digbundel Pleks van plaas skryf Koch onder meer oor sy familiegeskiedenis in Pole, maar die grootste deel van die bundel word in beslag geneem deur verse oor Suid-Afrika. Indrukwekkend is veral die seegedigte. Dit is nie net die branders wat sy “oor vang en oorrompel” nie, maar ook die Afrikaanse taal. Selfs wanneer hy in Europa op die strand loop, verlang hy na Suid-Afrika:
As teenpool van die Europese fisant skryf hy oor die hadida wat ”godsgruwelik skreeu” en hom aan Kaapstad en sy berg “vaspen”. Die fisant maak sy verskyning in ’n gedig opgedra aan Totius. Suid-Afrika en die Afrikaanse letterkunde vergesel en volg hom dus soos ’n skaduwee, selfs al bevind hy hom in die Noordelike Halfrond.
Jerzy Koch is ’n vertaler, digter, akademikus, en hoof van die Afdeling Nederlandse en Suid-Afrikaanse Studies by die Fakulteit Engels van A. Mickiewicz-Universiteit in Poznan. Hy doseer veral Nederlandse literatuur, koloniale literatuur en Afrikaans. Hy is ook die skrywer van ’n omvattende literatuurgeskiedenis oor Afrikaans. Hy besoek Suid-Afrika gereeld sedert 1992 en het die Afrikaanse taal sodanig sy eie gemaak dat hy dit vlot praat en gedigte daarin skryf.
Francis Grobler skuif die sluier van ’n verskuilde wêreld met ŉ afgerigte werklikheid en konformiteite oop met ’n moderne benadering tot digkuns. Die digbundel se outentieke benadering dra by tot ‘n skaars, maar nodige kommoditeit in Afrikaanse poësie.
Nagblind is ’n kragtige, eiesoortige en eenmalige leserservaring. Die woord word verhelder deur retoriek en metafore wat vonk en word sterk beeldend verwoord. Dit delf in die geestelike dimensie en verfyn en rond die eindproduk tot ’n “andersheid” af wat ver verby die grense van konvensies gaan en aan die geskrewe woord ’n nuwe betekenis gee.
In die bundel dra die Griekwa-Afrikaans by tot die sterk klankrykheid van Deacon se gedigte. As geheel is Thomas Deacon se Duifiedorings ’n geslaagde bundel waarin die oorgrote meerderheid verse besonder knap daar uitsien. Deacon se deeglike kennis van die landskap waarvoor hy soveel liefde koester, word elegies beskryf. Die gedigte is toeganklik en onopgesmuk, dog is die duidelike hand van ’n ervare en bekwame digter te bespeur.
Thomas Deacon is ’n Afrikaanse digterstem wat elke dan en wan vanuit die agterbanke van die Afrikaanse poësie te voorskyn kom – maar die lang gewag is ongetwyfeld die moeite werd. Deacon debuteer in 1989 met Sand uit die son gevolg deur Die predikasies van Jacob Oerson in 1993. Alhoewel sy volgende bundel Maagmeisie eers in 2003 verskyn, word van hom ’n roman asook twee kortverhaalbundels gepubliseer.
Daniel Hugo (1955) het die afgelope veertig jaar talle gedigte geskryf oor digters wat hom geïnspireer en geïrriteer het. Tuin van digters is ’n persoonlike keuse daaruit en kan as ’n klein literatuurgeskiedenis-in-versvorm beskou word. Die bundel bevat ’n register met die 53 digters wat daarin figureer: van Gerrit Achterberg tot George Weideman.
Hierdie bloemlesing verskyn by geleentheid van die digter se vyf-en-sestigste verjaarsdag op 26 Februarie 2020. Die foto op die voorplat is geneem deur Marlene Malan; die agterplattekening is gemaak deur André Letoit (Koos Kombuis).
In die bekroonde digter Nathan Trantraal se derde bundel, Oolog, word stryd, konflik en oorlogvoering op verskeie vlakke ondersoek –nie net met verwysings op ’n nasionale en internasionale skaal nie, maar veral in die beskrywing van intieme, persoonlike ruimtes. ’n Dreigende atmosfeer by die huis en op straat word opgeroep. Soos met sy vorige bundels word die realiteite en leefwêreld van die Kaapse Vlakte oopgeskryf. Met sy kenmerkende narratiewe verse, geskryf in verrykende Kaaps, vertel Trantraal stories wat dikwels met ’n vuishou in die verrassende slotreëls tref. Hierdie gedigte is vindingryk en vreesloos, met donker humor maar nie sonder deernis nie.
“Trantraal is ’n belangrike teenvoeter vir ’n letterkunde wat te dikwels uit voeling is met ’n groot deel van die potensiële leserspubliek.” – Tertius Kapp