Elke Sondag in Koninkrykstyd is 'n Emmausreis saam met die opgestane Jesus. 'n Reis waarin gelowiges die gekruisigde en opgestane Jesus raakloop en dan verder met Hom saamloop.
In die Samuelteks spel Samuel nou duidelik uit wat die regte van die koning sal wees wat hulle gaan kies. Die regte sluit in dat die koning onvoorwaardelik reg sal hê oor hulle kinders, eiendom en besittings.
Psalm 138 is 'n lofsang wat uitloop op die bevestiging dat God vir sy kinders intree waarop die volk God se troue liefde besing.
2 Korintiërs: Ons het dieselfde Gees van die geloof om te getuig en daarom word ons ook met Jesus opgewek.
Jesus sê: "Hoe kan Satan Satan uitdryf?" Wat of wie ook al innerlik verdeeld is, kan nie staande bly nie.
Die lastering teen die Heilige Gees
(Matt 12:22–32; Luk 11:14–23; 12:10)
Fokusteks: 1 Samuel 8:4-11, (12-15), 16-20, (11:14-15)
Die Israeliete vra 'n koning
4Al die leiers van Israel het bymekaar gekom en na Samuel toe in Rama gegaan. 5Hulle het vir hom gesê: "Kyk, u het oud geword. U kinders is nie soos u nie. Stel nou liewer 'n koning oor ons aan om oor ons te regeer, soos dit by al die nasies is."
6Maar vir Samuel was dit verkeerd dat hulle gesê het: "Gee ons tog 'n koning om oor ons te regeer."
10Samuel het al die woorde van die Here oorgedra aan die volk wat van hom 'n koning gevra het.
11Hy het gesê: "Dit sal die reg wees van die koning wat oor julle sal regeer: julle seuns sal hy vat en party by sy wa en perderuiters aanstel, party om voor sy wa uit te hardloop,
12party sal hy aanstel as bevelvoerders oor afdelings en onderafdelings van die leër, party om sy lande te ploeg en sy oes in te samel, en party om sy krygstuig en uitrusting vir sy strydwaens te maak; 13julle dogters sal hy vat om vir hom salf te meng, om vir hom te kook en te bak; 14julle beste lande, wingerde en olyfboorde sal hy vat en aan sy amptenare gee; 15van julle saaigrond en wingerde se opbrengs sal hy 'n tiende vat en aan sy paleispersoneel en sy amptenare gee;
16julle beste slawe, slavinne en jong manne, en julle donkies sal hy vat en vir sy werk gebruik; 17van julle kleinvee sal hy 'n tiende vat, en julle self sal sy slawe wees.
19Maar die volk het geweier om na Samuel te luister. Hulle het vir hom gesê: "Nee, daar moet tog maar 'n koning oor ons wees. 20Ons wil ook soos al die nasies wees. Ons koning moet oor ons regeer; hy moet ons lei en ons oorloë voer."
22Toe sê die Here vir Samuel: "Gee toe aan hulle versoek. Stel 'n koning oor hulle aan."
11 Nagas die Ammoniet het opgetrek en Jabes in Gilead beleër. Al die inwoners van Jabes het vir Nagas gesê: "Sluit 'n verdrag met ons, dan sal ons u onderdane wees."
Hulle het hom vertel wat die manne van Jabes gesê het. 6Die Gees van God het kragtig in Saul gewerk toe hy dit hoor, en hy het woedend geword. 7Toe vat hy twee osse en kap hulle in stukke en stuur dit deur die hele gebied van Israel met boodskappers wat sê: "Hy wat nie agter Saul en Samuel optrek nie—so sal met sy beeste gemaak word."
'n Geweldige skrik het die volk oorval en hulle het soos een man opgetrek. 8Saul het hulle in Besek getel. Daar was drie honderd afdelings Israeliete, en die manne van Juda was dertig afdelings.
13Maar Saul het gesê: "Op 'n dag soos dié mag niemand doodgemaak word nie, want vandag het die Here uitkoms gegee in Israel."
Aanvangswoord: Psalm 138
Seëngroet: (uit Ps 138:3, 7 en 8).
Skuldbelydenis: (uit Ps 139:1-5).
Vryspraak: (uit 2 Kor 4:6-10)
Lofbetuiging: (2x) (uit Ps 9:12)
Skriflesing: 1 Samuel 8:4-20, 11:14-15
Die Here beskerm jou lewe.
Hy besiel jou met innerlike krag.
Die Here tree vir jou in, want
Hy laat vaar nooit die werk van sy hande nie
Wet: Kolossense 3)
Voorganger: Here, U ondersoek my en U ken my.
Gemeente: Here, U ken my sit en my opstaan.
Voorganger: Here, U weet van ver af wat ek in die mou voer.
Gemeente: My omswerwinge, al my paaie is aan U bekend.
Voorganger:Daar is nog nie 'n woord op my tong nie,
Gemeente: of U, Here, ken dit volledig.
Voorganger: Ek bely nou elke:
sit en opstaan in die week wat verby is.
elke woord wat ek gesê het.
Gemeente: Here, omsluit my nou van voor en agter,
plaas u handpalms van vergifnis op my
Voorganger: God het gesê: "Laat daar uit die duisternis lig skyn."
Gemeente: Ja, dit is God wat in ons harte skyn.
Voorganger: Ons is in alles verdruk,
Gemeente: maar nie oorweldig nie.
Voorganger: Ons was oor raad verleë,
Gemeente: maar nie radeloos nie.
Voorganger: Ons word vervolg,
Gemeente: maar nie in die steek gelaat nie.
Voorganger: Ons is platgeslaan,
Gemeente: maar nie vernietig nie
Voorganger: Sing vir die Here wat in Sion regeer, maak sy dade onder die volke bekend.
Gemeente: Ons kom singend aan U eer betoon
wat ontvang is van die Heilige Gees en gebore is uit die jong meisie, Maria.
Ek glo dat u, Jesus, gely het onder Pontius Pilatus;
U het aan meer as 500 mense verskyn en nog baie met hulle gepraat.
Daarna het God U, wat sy Seun is, van die Olyfberg af
Caroline Brown suggereer die volgende:
I suspect this passage is understood differently by children in countries with kings or queens than in those with other kinds of leaders. Children in countries without royal leaders know of kings mainly from fairy tales and other stories. They have trouble jumping from talk about kings to talking about all governmental leaders. And all children have trouble understanding the prophet vs king debate going on here. That may lead me to choose the Genesis reading for the day. If you will explore the Samuel text, probably the best you can do for the children is to read it dramatically so that the older children catch the basics of debate. Understanding it will come later.
Invite all worshipers to take part in reading this scriptural conversation. You will need a Samuel reader and a God reader reading from the front, and a narrator (probably the liturgist) reading from the lectern. The entire congregation reads the part of the people. Everyone will need printed scripts. Lees meer hier
Voorstel: Gebruik twee voorlesers (Samuel en die Here) om die fokusteks se tweegesprek dramaties voor te lees.
[Nota: Dit word aanbeveel dat predikers die hele hoofstuk 8 lees. Selfs 'n gedeelte uit hoofstuk 11 waar vertel word hoe Saul toe as die eerste koning van Israel aangestel is.]
Ons het verlede week stilgestaan by die geboorte van die seun Samuel, en geleer hoe die woord van die Here weer deur Samuel in Israel gehoor is.
Die seun Samuel (1 Sam 3:1; 3) wat grootgeword het (1 Sam 3:19), het met verloop van tyd ook oud geword en het 'n opvolgplan in werking gestel (1 Sam 8:1):
Op persoonlike vlak het Samuel se lewe 'n punt bereik waar hy as profeteleier van die volk moes oorgee, maar sy seuns wat hom moes opvolg het onreg gepleeg (8:3).
Op kollektiewe vlak het die volk aangedring op 'n alternatiewe model van regering en leierskap. Die volk kies om soos die ander nasies 'n koning aan te stel om oor hulle te regeer.
Die versoek was nie vir Samuel reg nie. Hy het tot God gebid en God het gesê hy moet aan die volk se versoek toegee. God het die versoek as verwerping van God self beskou (8:7). Die uiteinde van hierdie proses is dat Saul as eerste koning van Israel in Gilgal bevestig is (11:15).
Dit, in 'n neutedop, vat die gebeure van 1 Samuel 8:1-11:15 saam.
Ons is tans in Koninkrykstyd. Dit is 'n belangrike Skrifgedeelte om oor na te dink, want dit gaan in hierdie tyd oor God as koning, oor die regering van God, en ook oor die manier hoe ons as God se volk lewe.
Daar is 'n direkte lyn tussen ons teks en die voorafgaande Sondag se roepingsverhaal in 1 Samuel 3. In albei gevalle:
is die tema van opvolging ter sprake en
tree die kinders van die uitgaande leier (Eli en Samuel) teenstrydig op na die voorbeeld van hulle vaders.
Opvolging word in albei gevalle nodig omdat Eli en Samuel in jare aangestap het. "Eli se oë het al swak begin word, hy kon nie meer goed sien nie" (1 Sam 3:2), en Samuel het "oud geword" (1 Sam 8:1). Die seuns wat hulle moes opvolg, was helaas nie vir die Here geskik vir die taak nie:
In 1 Samuel 3:13 sê die Here vir die seun Samuel wat Hy beplan om in Eli se geval te doen: "Ek het aan hom bekend gemaak dat Ek sy familie vir altyd gaan straf oor die ongeregtigheid waarvan hy geweet het. Ja, toe sy seuns die vloek oor hulle gebring het, het hy hulle nie bestraf nie."
Van Samuel se twee seuns Joël en Abia, lees ons in 1 Samuel 8:3 die volgende: "Maar Samuel se seuns was nie soos hy nie: hulle het hulle verryk ten koste van ander, het omkoopgeskenke aangeneem en die regspraak verdraai."
Ja, daar is niks nuut onder die son nie.
Vyf momente in ons teks
1 Samuel 8 beskryf vyf momente:
(i) Samuel stel sy seuns as leiers aan in Berseba (1);
(ii) Die leiers van Israel besoek Samuel in Rama met die versoek om 'n koning oor hulle aan te stel (4-5);
(iii) Samuel bid tot die Here oor die volk se versoek en die Here antwoord dat Samuel aan die volk gehoor moet gee (6-9);
(iv) Samuel deel die volk mee wat die Here se antwoord is (10-18); en
(v) Die volk reageer op Samuel se mededeling oor wat die Here gesê het (19-20).
Die bewegings word in die vertelling verbind deur motiewe en gesindhede wat aandui waarom die partye optree of argumenteer soos dit in hulle versoeke en optredes na vore kom. Volgens vers 2 het Samuel sy twee seuns as leiers in Berseba aangestel. Vers 3 staan egter in kontras met hierdie besluit. Dit stel onomwonde dat die seuns nie soos Samuel was nie.
'n Opvolger nodig
Hoe was Samuel dan dat hy as maatstaf gebruik word om hulle optrede te beoordeel?
Volgens 1 Samuel 3:19-4:1a was die Here by Samuel en het al sy uitsprake bevestig. Samuel is deur die hele volk erken as betroubare profeet van die Here, en die Here het Hom aan Samuel geopenbaar.
In vers 5 is een van die redes wat die volk aanvoer vir hulle versoek om 'n koning, juis: "U kinders is nie soos u nie" (5). "Opnuut is alle aanduidings daar dat dieselfde bose kringloop wat die geskiedenis van die rigters gekenmerk het, nou gaan herhaal". Dit laat die leser met die volk simpatiseer, veral op grond van eie ervaringe in die lewe met opvolging deur familielede.
'n Tweede rede vir die volk se versoek om 'n koning, is Samuel se ouderdom (5): "Kyk, u het oud geword." Die volk se beoordeling van Samuel se ouderdom bevestig die inleidende sin van hierdie Skrifdeel. Die tyd het inderdaad aangebreek vir jonger bloed as leier, maar dan nie die seuns wat hulle aan korrupsie en onreg skuldig maak nie.
Volgens vers 5c kom daar nou 'n nuwe element by die volk se argument. Dit gaan nie vir hulle slegs oor opvolging van leierskap nie. Samuel se ouderdom en die twee seuns se moraliteit het wel betrekking, maar dan net op die feit dat opvolging nodig is.
Die belangriker saak is blykbaar die model van leierskap en regering wat voortaan in Israel moet geld. Die volk soek 'n koning soos al die ander nasies.
Prof Hendrik Bosman skryf:
Hiermee wil die volk nou afstap van 'n teokrasie en soos die ander buurvolke 'n monargie instel, oënskynlik omdat die rigters nie die nodige stabiliteit kon verskaf nie.
Vir Samuel was die versoek van die volk om 'n koning nie aanvaarbaar nie. Moontlik het Samuel gevoel die volk het hom persoonlik verwerp. In vers 7b sê die Here immers dat die volk nie vir Samuel verwerp het nie, maar vir God self.
Nietemin is Samuel se eerste reaksie op die volk se versoek om tot God te bid en die saak voor God te bring (6). Volgens die vertelling was die kommunikasie tussen Samuel en die Here in die vorm van 'n gesprek: ". . . en die Here het vir hom gesê . . ." (7a). Die verrassing is dat die Here Samuel aanmoedig om die volk se versoek toe te staan en alles te doen wat hulle van hom vra.
Die Here se interpretasie van die volk se versoek, word in drie punte beskryf:
(i) Die volk het God verwerp as hulle koning;
(ii) Hulle het ook teen Samuel gedraai, soos hulle oor tyd heen hulle rug op die Here gedraai het, vandat Hy hulle van die Egiptiese slawerny bevry het; en
(iii) Die versoek om 'n koning soos die ander volke, is bewys daarvan dat hulle die gode van die ander volke dien en nie meer die Here nie (8). Hulle versoek om die aanstelling van 'n koning hou verband met die lang reeks opstande wat die volk reeds sedert die uittog teenoor die Here gepleeg het.
Dit is asof die Here moedeloos is en nie meer krag het om met die volk te redeneer nie. Die Here sê: "Gee nou maar toe aan hulle versoek" (9). Daar is tog ook 'n vermaning daarby. Die volk moet weet hulle besluit hou vir hulle ernstige gevolge in. 'n Koning sal regte oor hulle hê wat hulle lewe verswaar. Samuel moet dié werklikheid duidelik aan die volk meedeel (9). En dan doen Samuel presies volgens die Here se opdrag: "Samuel het al die woorde van die Here oorgedra . . ." (10). Ja, Samuel was betroubaar as profeet van die Here (1 Sam 3:20) en het as "mond van God by die volk", alles oorgedra wat die Here hom meegedeel het.
Dit is merkwaardig, aangesien Samuel nie die volk se versoek ondersteun het nie. Maar sy gehoorsaamheid aan die Here, weeg swaarder as sy eie standpunt.
Mens wonder nogal of Samuel nie tog 'n bietjie aangedik het toe hy vir die volk vertel het wat die regte van 'n koning en die volk se verpligtinge teenoor die koning sou inhou nie (11-17). Veral vers 18 klink soos 'n laaste wanhopige argument om die volk se fondamente te skud, sodat hulle tot hulle sinne kan kom: "Daardie dag sal julle om hulp roep vanweë julle koning vir wie julle verkies het, maar dan sal die Here julle nie antwoord nie."
Maar die slag was geslaan. Die volk het besluit, voet by stuk gehou en vir Samuel gesê: "Nee, daar moet tog maar 'n koning oor ons wees. Ons wil soos al die nasies wees. Ons koning moet oor ons regeer; hy moet ons lei en ons oorloë voer" (19-20). Nietemin, die veranderinge wat 'n koning sal bring sou betrekking hê op die mans (seuns) se leër diensplig, ander mans se landboudiens vir die koning, vroue (dogters) se dienste in die konings se hof, landbougrond sal gekonfiskeer en belasting gehef word.
En toe was Samuel ook moedeloos met die volk. Getroue profeet wat hy was, het hy ook na die woorde van die volk geluister en dit net so vir die Here vertel (21). Die Here het finaal opdrag gegee dat Samuel 'n koning oor die volk moet aanstel (22) en Samuel het die manne van Israel na hulle huise toe laat gaan (23).
In 1 Samuel 11:14-15 roep die profeet die manskappe op wat teen die Ammoniete geveg het (11:11) om saam met hom na Gilgal te gaan om Saul se koningskap te bevestig, ". . . en daar in Gilgal het hulle voor die Here aangekondig dat Saul koning is" (15).
Betekenis van ons teks
Wat is die boodskap van hierdie teks vir ons wat meer as 30 eeue na Samuel lewe?
Dit gaan in ons teks oor leierskap, en die oordrag van die stokkie van verantwoordelikheid van een leier na die volgende;
Dit gaan oor 'n spesifieke model van leierskap, 'n koning as leier / heerser / regeerder van die gemeenskap. Dit sluit aan by die kerklike Seisoen van Koninkrykstyd, met die klem op God as Koning en die erkenning van Jesus se koninklike heerskappy in kerk en wêreld.
Wat is die rol van die Here se volk wat kies vir 'n koning, veral 'n koning wat hulle op die regte pad, volgens die Here se wil, moet lei. Dit gaan – in Nuwe Testamentiese taal – oor dissipelskap.
Beide Eli en Samuel was leiers in Israel. Beide se kinders het anders uitgedraai as hulle ouers. Beide moes met die tragedie saamleef dat hulle kinders 'n ander lewensrigting, weg van die Here se wil, ingeslaan het. Dit is hartseer.
Dit is die kinders se gedrag wat veroorsaak dat die Here se volk nie langer profete en priesters as leiers wil aanvaar nie. Nou kies hulle vir 'n koning.
Samuel se reaksie op die volk se aandrang om 'n koning onderstreep die kwaliteit van sy leierskap. As uitgaande leier veroordeel hy die nuwe model vir leierskap. Wanneer die Here hom 'n ander opdrag gee, is hy bereid om die Here se leiding te gehoorsaam en uit te voer.
Merkwaardig genoeg oordeel die Here ook negatief oor die volk se aandrang om 'n koning. Die Here interpreteer dit as verwerping deur die volk en as aanduiding daarvan dat die volk met ander gode identifiseer.
Tog laat die Here dit toe. Dit illustreer iets van God se leierskap. Uiteindelik word Dawid 'n koning na die Here se hart. Na Dawid skeur die ryk en kom die trauma van ballingskap oor die volk se pad. Tog beloof die Here 'n nuwe Dawid. Uiteindelik voorsien God die volmaakte Koning, Jesus Christus.
Hoewel die Here rou oor die volk se aandrang om 'n koning, gebruik die Here die model van koningskap om Jesus Christus as Here (Koning) en Verlosser aan ons te skenk. Niks kom uiteindelik tussen God en God se bedoeling vir sy mense nie. Die Here buig selfs die slegte om om sy wil te laat geskied.
Wanneer leiers mekaar opvolg beleef ons 'n tyd van kritieke belang. Rondom Eli en Samuel was hulle kinders nie geskik om as leiers op te tree nie. Deels daarom verkies die volk 'n koning.
Nie dat koningskap 'n opvolgingskrisis beter afweer nie. Inteendeel. Die opvolger van 'n goeie koning sou dikwels in Israel se geskiedenis die volk in die ellende dompel. Suid-Afrikaners ken hierdie verskynsel baie goed. 'n Goeie president waarborg nie veel nie, tensy die opvolger in staat is om dieselfde kwaliteit leierskap te bied. Leiers kan ontsettende skade aanrig.
Geloofsgemeenskappe is ook nie gevrywaar van die wrange gevolge van opeenvolging nie.
Dit is noodsaaklik dat ons baie moeite doen om goeie leiding te verseker. En goeie opvolging. Een manier is om baie moeite te doen om ons kinders op die regte weë te lei. Ouers kan dit nie alleen doen nie. Ons het ondersteuning van mekaar in die gemeenskap nodig. Ons moet seker maak ons gemeenskappe lewer die leiers wat vir die toekoms nodig is.
Leiers moet mense van integriteit wees. Goeie karakter, etiek, gehoorsaamheid aan die Here en integriteit is ononderhandelbaar. Leiers moet die belange van ander bo hul eie stel.
God se kritiek op die model van koningskap dwing ons om na te dink oor ons eie toewyding aan God. Waar is die Here in ons lewe? Wie is die Here vir ons? Die Een vir wie ons navolg?
Vir die lewe van ons kerk is dit van die grootste belang. Die gemeente behoort immers nie aan onsself nie, maar aan die Here. Hy is die Koning. Dit is God wat ons roeping, ons aktiwiteite en ons styl bepaal.
Ons word geroep om lewens te lei wat nie ons eie behoeftes bevredig nie, maar wat God behaag.
Soos God vir Christus na die wêreld gestuur het om sy wil bekend te maak, dien Samuel in ons Skrifdeel as voorbeeld van iemand wat die Here gehoorsaam het en sy woord onverdun oorgedra het. Ons lees ook in 1 Samuel 10 van tekens wat God vir Saul gegee het as bewys dat die Here by hom is. Saul het onder die Gees van die Here verander en saam met die profete begin optree. Vandag nog moet 'n gestuurde kerk tekens oprig van God se heerskappy en erken dat God reeds oor alles regeer.
1 Samuel 8 skets 'n prentjie waarin Israel nie God se teenwoordigheid erken nie. Samuel se seuns het hulleself verryk met omkoopgeld en die reg verdraai. Die leiers soek 'n koning om oor hulle te regeer. Geloofsgemeenskappe kan mekaar help om die bewussyn dat God by hulle teenwoordig is te erken en dit ook doelbewus versterk. Die geloofsopvoeding van kinders kom in ons Skrifdeel in die gedagte. Die optrede van Samuel se kinders was destruktief in die volk se lewe en die rigting wat hulle gekies het. In ons dag word veel gemaak van vaderlose gesinne en hoe die afwesigheid van vaders in kinders se lewe, gevul moet/kan word.
Uiteindelik moet elkeen wat ore het om die Here se Woord te hoor self luister (Matt 13:9, 43) en met sy/haar lewe reageer/antwoord. Dat Israel 'n koning vra na die voorbeeld van die ander nasies, teken hulle lewenshouding teenoor God. Hoor die volk se antwoord aan Samuel in vers 19: "Maar die volk het geweier om na Samuel te luister . . ."
Wat openbaar God van God self in hierdie verhaal? Hy ervaar verwerping, maar is bereid om die pad met sy volk te stap en gee tekens langs die weg wat bevestig dat Hy nie afsydig staan teenoor die aanwys en salwing van die nuwe leier nie. God se karakter oorweldig selfs mense wat oënskynlik kies om eerder ander leiers (konings) te vertrou.