Nog ŉ reddingsboei vir Eskom beplanArgieffoto (Foto: Mujahid Safodien/AFP) Berigte dat die Nasionale Tesourie aan ŉ plan werk om ŉ beduidende deel van Eskom se sowat R400 miljard-skuld te vereffen, is nie net kommerwekkend nie, maar skep ŉ baie duur presedent oor die bestuur van skuld in mislukte staatsbeheerde ondernemings. Só sê dr. Dion George, die DA se skaduminister oor finansies. “Die DA vind dit onaanvaarbaar dat die Suid-Afrikaanse belastingbetaler nou, ná jare van ANC-geborgde korrupsie en wanbestuur van Eskom, gevra word om Eskom vir sy mislukkings deur ŉ skuldsubsidie te beloon,” sê George. Enoch Godongwana, minister van finansies, sal na verwagting in Oktober ŉ voorstel vir Eskom se onvolhoubare skuld tydens sy mediumtermynbegrotingsbeleidsverklaring bekendmaak. Eskom se huidige skuld beloop sowat R390 miljard. Eskom het verklaar dat die tempo waarteen skuld verminder word slegs volhoubaar sal wees indien die skuld tot R200 miljard verminder word, wat aandui dat ŉ reddingsboei van byna R200 miljard nodig is. George sê die DA het gewaarsku dat ŉ reddingsboei van hierdie grootte deur die staat ŉ ernstige risiko vir Suid-Afrika se “reeds brose soewereine skuldprofiel” sal inhou. Tot dusver is Eskom van R136 miljard voorsien om sy skuld te vereffen, met ŉ verdere R88 miljard gewaarborg tot die 2025-’26-boekjaar. “Die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) het gewaarsku dat Eskom se bedryfs- en skuldprobleme makro-kritiese uitdagings vir die Suid-Afrikaanse ekonomie meegebring het en berig dat enige oplossing vir Eskom se skuld deur konkrete en geloofwaardige optrede voorafgegaan moet word. Daarbenewens het die IMF gewaarsku dat die verskuiwing van Eskom se skuld na die staat se balansstaat ŉ merkbare verswakking in die land se reeds gespanne finansies sal veroorsaak.” Die staat se bruto skuld het in net die afgelope vyf jaar reeds van R2,5 biljoen (trillion) tot R4,3 biljoen (trillion) toegeneem. “Gevolglik het skuld die hoogte ingeskiet en die snelgroeiendste uitgawelyn-item in die begroting geword, tot nadeel van diegene wat van die staat afhanklik is. Te midde van ŉ swak ekonomie moet die regering nou die druk op hardwerkende belastingbetalers en die mees kwesbares verlig.” George sê dit is naïef om te dink dat nog ŉ reddingsboei ŉ gepaste oplossing is om die strukturele probleme wat Eskom teister, aan te pak. “Indien die Tesourie tot die helfte van Eskom se skuld absorbeer, sal dit nie net ŉ gevaarlike presedent vir ander mislukte staatsbeheerde instellings skep nie, maar die risiko loop om Suid-Afrika in rommelstatus te dompel sodra ŉ aankondiging gemaak word.” Die DA werk tans aan ŉ wetsontwerp oor fiskale verantwoordelikheid, wat sal verhoed dat die Tesourie Eskom-skuld probeer absorbeer. Die wetsontwerp sal ŉ beperking instel op die hoeveelheid geld wat die regering sal kan leen. “Hierdie wetsontwerp sal nie roekelose finansiële gedrag deur die staat toelaat nie.”