Wit mense moet bewyse oor grond gee, sê regsman | Netwerk24
Deur Philda Essop 08 Maart 2019 16:30
Die onus om grondeienaarskap te bewys waar die geskiedenis onbekend en onduidelik is, sal rus op wit mense weens die veronderstelling dat hulle deur apartheid en kolonialisme bevoordeel is.
Adv. Wim Trengove SC het Vrydag dié stelling aan LP's gemaak wat daarmee gemoeid is om wetgewing op te stel vir die wysigings van art. 25 van die Grondwet om grondonteiening sonder vergoeding moontlik te maak.
Hy was een van drie kenners wat voorleggings aan die parlementêre ad hoc-komitee gemaak het.
Trengove het gereageer op 'n vraag van Thoko Didiza, komiteevoorsitter, wat wou weet wat gebeur as die historiese feite oor aan wie die grond aanvanklik behoort het, onduidelik is.
"Ek sou dink dat dit heeltemal wettig sal wees vir die parlement om te sê dat waar grond histories in wit hande was, aangeneem kan word dat dit die produk van bevoorregting is, tensy die eienaar anders kan bewys, want dit is 'n realistiese veronderstelling dat wit bates histories bekom is as gevolg van bevoorregting, maar die feite is gewoonlik onbekend."
Thoko Didiza Foto: DEON RAATH
Rosina Semenya, ANC-LP, het met verwysing na die historiese gedwonge verskuiwings gesê mense voer aan dat hulle die grond gekoop het, maar hulle het dit dalk gekoop by mense wat nie wettig veronderstel was om dit te besit nie.
Trengove het geantwoord dat die produk van wit bevoorregting nie regstreeks hoef te wees nie. "Dit mag indirek wees in die manier waarop jy dit beskryf. Ek mag nie 'n subsidie ontvang het nie, maar die verkoper het, of ek het in 'n mark gekoop waar die pryse die produk van wit bevoorregting was.
"So ek stem heelhartig met jou saam dat wanneer wit bevoorregting in ag geneem word, dit nie beperk is tot regstreekse bevoorregting nie, maar dat dit breër, kommunale, historiese wit bevoorregting is wat wettiglik vir die vasstelling van billike en regverdige vergoeding in ag geneem moet word.
"Die veronderstelling van bevoorregting, sal ek voorstel, sal die onus plaas waar dit hoort. Dit is vir wit mense wat grond in koloniale of apartheidsomstandighede en markte bekom het wat die bewyslas moet dra dat die aanskaffing daarvan nie die direkte of indirekte produk van wit bevoorregting was nie," het hy gesê.
Na afloop van die vergadering het joernaliste hom verder oor sy standpunt gepols. Hy het gesê: "Wat maak jy wanneer die geskiedenis onbekend en onduidelik is? Wie dra die las om te bewys dat die eiendom verkry is weens die bevoorregting van wit mense of nie?"
Hy het bygevoeg die geskiedenis maak dit duidelik dat wit mense oor die jare heen altyd bevoorreg was deur die rassebedeling in die land. "Ek dink dat 'n veronderstelling van bevoorregting 'n realistiese en geskiedkundig geregverdigde veronderstelling is, totdat die teendeel bewys word.
"As die feite bekend is en die teendeel kan bewys word, is dit gaaf en goed, maar as die feite onduidelik is, dink ek daar is 'n rasionele basis vir die veronderstelling dat wit mense deur kolonialisme en apartheid bevoordeel is," het Trengove gesê.