Gesoek: ŉ Nuwe hoof vir Eskom(Foto: Dirk Hermann/Facebook) Hoewel ŉ ingenieurskwalifikasie ŉ reuseaanwins by die aanstelling van ŉ nuwe Eskom-hoof sal wees, is uitnemende leierskap nou nodig om die energieverskaffer uit sy huidige krisis te lei. Só het dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, Maandag oor die vereistes vir André de Ruyter se opvolger gesê. Eskom het onlangs eers ŉ advertensie vir dié pos geplaas – byna twee maande nadat De Ruyter sy bedanking in Desember verlede jaar ingedien het. Dit op sigself, sê Hermann, is onaanvaarbaar. “Die tyd wat geneem is om te adverteer is totaal onaanvaarbaar. ’n Krisis eis dringendheid. Ons het nie nou die luukse van tyd nie.” Luidens die advertensie moet die ideale kandidaat ŉ graad in ingenieurswese, sakeadministrasie of ekonomie beskik. ŉ Nagraadse kwalifikasie, soos ŉ MBA, sal ook in die kandidaat se guns tel, terwyl omvattende ervaring in die verkryging van kapitaal en die bestuur van grootskaalse kapitaalprojekte ook vereis word. Die kandidaat moet ook aan regeringsbeleid gehoor gee. Volgens Hermann is daar drie probleme met posvereistes wat Eskom in dié advertensie uiteensit. “Die eerste is dat die advertensie op te veel tegniese vaardighede fokus en te min op uitnemende bestuuursleierskap. ŉ Ingenieurskwalifikasie sal ŉ reuseaanwins wees, maar die vereiste is bestuursleierskap. Eskom gaan met uitnemende leierskap uit sy krisis gelei moet word. “Die tweede probleem is dat die uitvoerende hoof weer eens te min vryheid gaan hê. Die uitvoerende hoof moet dieselfde magte as ŉ sakeredder hê. Dit beteken dat hy of sy vry van die aandeelhouer en verstikkende statutêre vereistes besluite moet kan neem.” Eskom se advertensie vir ‘n nuwe uitvoerende hoof. Hermann meen die planne om Eskom nie meer as openbare onderneming te posisioneer nie, maar regstreeks onder Gwede Mantashe as minister van minerale hulpbronne en energie, gaan beteken dat Eskom soos ŉ staatsdepartement bestuur gaan word. Daar sal dus meer staatsinmenging wees en minder vryheid, sê hy. “Die staat het ŉ geskiedenis van mislukking en Eskom se kans op herstel hang af van die staat wat so min as moontlik inmeng. “Die derde probleem is dat die eksterne omgewing waarbinne die uitvoerende hoof moet funksioneer toksies en nie ideaal is nie. Die regering moet die korrupte netwerke uitwis en vervolg, moet Eskom vrystel van beperkende statutêre regulasies, die druk van Eskom afhaal deur groter privaatdeelname en Eskom toelaat om vaardighede terug te werf. Indien die eksterne omgewing nie gunstig gemaak word nie, gaan die uitvoerende hoof misluk.” Hermann sê voorts dat die politieke wil om ingrypende stappe te doen om Eskom te red, nie op die oomblik weerspieël word nie. Hy voorsien ook dat getroue staatskaders sal toustaan om vir die pos aansoek te doen. “Ek is egter bekommerd dat baie min ware bestuursleiers in die ry gaan staan, want hulle gaan nie lus wees om deur die staatstroom te swem nie. “Die manier hoe Eskom nou geposisioneer word, maak die risiko vir mense wat werklik die vermoë het om ŉ verskil te maak, groot.” Het Eskom reeds ŉ plaasvervanger in gedagte? Die DA wonder intussen of die advertensie dalk opgestel is met ŉ spesifieke individu in gedagte. “Die verantwoordelikhede van ŉ uitvoerende hoof van ŉ entiteit in ŉ krisis blyk nie bo-aan die lys te wees nie. Ook nie die stadium van die maatskappy se lewensiklus nie, wat ŉ professionele persoon vereis wat bewese sukses het met die herstel van beskadigde nutsdienste wat verantwoordelik is vir die lewering van elektrisiteit teen lae koste aan die publiek,” sê Ghaleb Cachalia, die DA se woordvoerder oor openbare ondernemings. “Dít is afgesien van ŉ fokus op die opstel en uitvoering van organisasiestrategie, die bou van die senior leierskapspan, die neem van kapitaaltoewysingsbesluite, die opstel van visie, waardes en korporatiewe kultuur en om doeltreffend met alle belanghebbendes te kommunikeer.” Die party sê die geskikte plaasvervanger moet ook ingenieursvaardighede hê en bykomende eienskappe van krisisbestuur. “Boonop sal dit ŉ individu vereis wat die ruimte en vermoë het om die gebrekkige voorskrifte van ŉ gekompromitteerde aandeelhouer te kan weerstaan ​​– iemand wat ŉ praktiese, pragmatiese oriëntasie het en ŉ analitiese probleemoplosser is, met detailgeoriënteerde en argitektoniese, sisteemgeoriënteerde denkvermoëns.” “Dit gaan nie oor ‘omdraai’ nie; dit gaan oor redding en die toekoms van ons nasie, en ŉ bekwame aansoeker sal moet opstaan ​​teen die onderhoudspaneel as ŉ eerste stap om sy of haar vermoë ten toon te stel om die grade van vryheid te eis wat nodig is om ŉ sinkende skip te herstel.” Cachalia sê dít sal “staal” vereis, nie buigsaamheid nie. “Die afwesigheid daarvan sal voortgesette mislukking verseker as ŉ instrument van ŉ regering wat goed vertroud is met daardie hoedanigheid. In die onwaarskynlike geval dat dit sou gebeur, sal dit die beste wees as hy sy eie koffie in ŉ fles van die huis af bring.”