Hermeneutiek is ‘n loswoord – Jurie le Roux | TEO website of the Faculty of Theology University of Pretoria / TEO Webwerf van die Fakulteit Teologie, U.P.
Hermeneutiek is ‘n loswoord – Jurie le Roux
Dit is opvallend hoe los en vas die woordjie ‘hermeneutiek’ gebruik word. Oral word dit aangewend en eintlik sê ons nooit wat daarmee bedoel word nie. Dit word naderhand ‘n stopwoord wat betekenisloos in ons woorde en sinne loshang en eintlik geen impak meer het nie. Hieronder volg opmerkings oor hermeneutiek as ‘n poging om te verstaan en dat elke verstaan iets van die eksegeet se verborge wese verraai en daarom moet ons altyd probeer om eerder te verstaan hoe ander die Skrif verstaan. Ter illustrasie let ons op Origenes en Theodorus van Mopsuentia.
Hermeneutiek het met ‘verstaan’ te make en nie primêr met eksegetiese metodes nie. Vroeër is hermeneutiek wel met metodeleer gelykgestel: met die eksegetiese stappe wat geneem moes word, die korrekte toepassing daarvan, die regte uitleg van die Ou Testament, die korrekte formulering van die boodskap, ensovoorts.
Na twee duisend jaar se teologiegeskiedenis blyk dit egter dat daar nog nooit net ‘n enkele eksegetiese metode was en steeds is nie; dat die enigste, absolute, ware en objektiewe betekenis van ‘n woord of ‘n vers nooit deur ‘n enkele metode ontsluit kan word nie; dat die een enkele betekenis ons nog steeds ontglip.
En geen metode kan ons help nie. Dit was ’n Aufklärungse ideaal dat redelike mense met redelike argumente en redelike metodes mekaar sou oortuig, maar hiervan het nie veel gekom nie. Daar was net te veel persoonlike dinge of ‘issues’ wat so ’n bowe-historiese algemene waarheid onmoontlik gemaak het.
Verborge drange en begeertes
Ricoeur se hermeneutiese suspisie en sy ‘drie meesers van die valse bewussyn’ verduidelik dit nogal mooi. Dié drie meesters, Friedrich Nietzsche, Karl Marx en Sigmund Freud het altyd nog ons vroom maskers afgeruk en op die vele ‘onsuiwerhede’ binne ons gewys; hulle het hard daarop gewys dat ons nie in staat is om net een ware betekenis of boodskap te formuleer nie. Ongenaakbaar het hulle ons valse pretensies ontbloot en ons metodes se beperkthede aan die kaak gestel.