JY LEES NOU Groot eer vir dr. Faffa Malan
Die landbou se eerste virtuele veearts, dr. Faffa Malan, het die kanseliersmedalje van sy alma mater, die Universiteit van Pretoria ontvang.
Dié toekenning word gemaak aan individue wat hulself in die openbare lewe onderskei op terreine wat buite die suiwer akademiese sfeer is, soos die kunste, maatskaplike diens en uitvindings. Normaalweg word hoogstens twee toekennings per jaar gemaak.
Die fakulteit veeartsenykunde aan die UP het Malan vir dié toekenning benoem vir sy voortreflike diens aan die skaapbedryf, met spesifieke verwysing na die navorsing en die werk wat hy gedoen het in verband met helmintologie.
Nadat dr. Francois (Faffa) Malan in 1968 as veearts gekwalifiseer het aan die Universiteit van Pretoria, het hy as private veearts in Vrede, gepraktiseer. In 1977 is hy aangestel as bestuurder van die Malelane Navorsingsinstituut van Hoechst Farmaseutika, wat in 2000 oorgeneem is deur Intervet (Edms) Bpk.
Drie vlakke van bydraes
In 2002 het hy na Pretoria verhuis om aan te sluit by die hoofbestuurspan van Intervet in Kempton Park, waar hy werksaam was tot sy aftrede in 2008. Hy het op drie vlakke tot die veeartsenywetenskap bygedra: As wetenskaplike, as korporatiewe bestuurder en as uitsonderlike kommunikator om wetenskaplike vooruitgang aan die algemene publiek oor te dra.
Die hooffokus van sy navorsing was gemik op die ontwikkeling van weerstandigheid in verskeie parasiete teen wurmmiddels en in besonder die metodes van wurmbeheer in skape. Sy belangrikste bydrae was die ontwikkeling en toepassing van 'n revolusionêre nuwe benadering om weerstandige haarwurm, die gevaarlikste parasiet van skape, te beveg. Oor die jare heen het wurmmiddels gaandeweg hul doelgtreffendheid verloor weens die seleksie van weerstandige wurms. Dit het die voortbestaan van die kleinveebedryf bedreig. Malan het waargeneem dat daar in elke besmette kudde wel individuele skape is wat oorleef, selfs indien daar geen behandeling toegepas is nie. Hy het besef dat indien hierdie individue ge?dentifiseer kon word, dit sal lei tot die drastiese afname in die gebruik van wurmmiddels asook in die ontwikkeling van weerstandigheid.
Dit het gelei tot die konsep van Doelgerigte Selektiewe Dosering (DSD), 'n proses wat in die geval van haarwurms vergemaklik word deur die gebruik van 'n eenvoudige, kleurkaarttoets (genoem FAMACHA – FAffa MAlan CHArt as eerbewys aan hom). Hierdeur word die graad van bloedarmoede, die eerste teken van haarwurmbesmetting, bepaal. Hierdie toets is verfyn, beproef en wêreldwyd begroet as die eerste praktiese metode om DSD op plase toe te pas. Dit is internasionaal bekend gestel in 2001 en het die voorkeurkeuse in baie lande geword, wat almal die sukses van die toets bevestig het en betekenisvolle ekonomiese voordele gerapporteer het.
Lesings aan studente
Malan was ook betrokke by verskeie ander wetenskaplike ontdekkings, geplubiseer in 40 wetenskaplike publikasies in beoordeelde joernale en gerapporteer tydens verskeie wetenskaplike kongresse. Hy word dikwels genooi om lesings aan studente te gee en het as eksterne eksaminator vir veeartsenystudente opgetree. Hy het ook lesings gegee aan opgeleide veeartse van ander Afrikalande deur die organisasie Animal Aid Africa.
In sy korporatiewe hoedanigheid as wetenskaplike bestuurder het hy 'n blywende bydrae gelewer. Hy het 'n belangrike rol gespeel in die bemarking, produkontwikkeling en tegniese ondersteuning van veeartsenyprodukte in die Suidelike Halfrond.
Ná sy aftrede is hy versoek om die bestuur van die Veegesondheid en Produksiegroep, 'n afdeling van die SA Veeartsenyvereniging, oor te neem waar hy tans 'n belangrike bydrae lewer om met die hulp van veeartse landswyd die voorkoms van dieresiektes in die land te monitor. Hy het talryke gewilde wetenskaplike artikels in die algemene landboupers publiseer en is outeur van 'n reeks populêre wetenskaplike boeke geskryf vir die boere van Suid-Afrika.
Werk in naburige lande
As 'n gesogte spreker het hy reeds 'n groot aantal parasietwerkwinkels deur die RSA, Namibië en Botswana aangebied waar gevestigde en ontwikkelende boere opleiding kon ontvang. Hy is ook verantwoordelik vir die baie gewilde elektroniese vraag-en-antwoord reeks wat sedert 2005 deur die Landbouweekblad op sy webwerf aangebied word. Tot op datum het dié program reeds meer as 7 miljoen besoekers gelok.
Malan is in 2007 as Landbouskyrwers SA se nasionale Landboukundige van die Jaar aangewys.
Uit erkenning vir sy uitstaande bydrae as 'n wetenskaplike, korporatiewe bestuurder en kommunikator in die oordra van wetenskaplike inligting aan die algemene publiek en die opleiding en ontwikkeling van landbouers wêreldwyd het die Universiteit van Pretoria besluit om aan dr. Malan die Kanseliersmedalje toe te ken.