Versindaba » Blog Archive » Gisela Ullyatt. ‘Ek wil weer jou rooikors breek’: ontworteling in Klankmanwoordboom.
Tuesday, December 15th, 2015 | Binneblik, Gisela Ullyatt.
6 Kommentare op “Gisela Ullyatt. ‘Ek wil weer jou rooikors breek’: ontworteling in Klankmanwoordboom.”
December 15th, 2015 at 8:42 pm
Baie dankie, Gisela. Jy het uitstekende werk gedoen met my gedigte. Dit was lekker om dit wte herleef.
Net ‘n paar regstellinge: “Klasie wat die waarheid zeggen”, is ‘n verwysing na “Klaas Waarzegger”. Klaas Waarzegger (19 Februarie 1811 – 29 Maart 1893) was die skrywersnaam van Louis Henri Meurant. Meurant was in die middel van die 19de eeu ‘n drukker, joernalis en ‘n onopsetlike bevorderaar van Afrikaans as taal. Die “Drieman” verwys na drie spesifieke digters in die Afrikaanse letterkunde, waarvan Leipoldt maar net een was.
“Janfiskaal” in die gedig verwys al klaar na my werk, waar ek as ‘fiskaal’ die strome klank moet dophou.
December 16th, 2015 at 7:32 pm
Dankie vir die inligting, Meyer. Klaas Waarzegger is nie bekend aan my nie. Jou gedig is dalk net die gedig wat weer aan Afrikaanse lesers bekendgestel moet word: veral op skool- en universiteitsvlak. Sover ek kan onthou het ons nooit iets van Louis Henri Meurant/Klaas W. op skool geleer nie; net van Pannevis en ‘n paar ‘opsetlike’ taalstryders. Verwys die ‘Drieman’ dus na Celliers, Totius en Leipoldt? Interessant hoe ‘n gedig se analise soveel paaie kan loop: ‘n goeie voorbeeld van ‘reader-response’-teorie. Ek voeg graag jou inligting by, nadat ek jou toeligting oor die ‘drieman’ ontvang het?
December 17th, 2015 at 3:51 pm
Ja, Gisela, dis die drie. Ek haal J.C. Kannmeyer aan: “Daarteenoor publiseer Celliers, Totius en Leipoldt reeds in die eerste tiental jare ná die Anglo-Boereoorlog hulle eerste bundels waarin daar poësie van besondere formaat voorkom. Heelparty Afrikaanse kritici het dan ook na hierdie drie digters as die Driemanskap verwys, ‘n ongelukkige term omdat dit assosiasies met die drie Boereleiers (Kruger, Joubert en Pretorius) ná die Eerste Vryheidsoorlog het en omdat dit ‘n hegte verband en gesamentlike optrede tussen die drie digters en hul poësie veronderstel wat die inherente verskille in aard en ingesteldheid uit die oog verloor.” (Geskiedenis van die Afrikaanse Literatuur; Academica, Pretoria, 1984)
Net iets interessants oor “Bittereinder”: my pa het as penkop in the Anglo-Boere oorlog geveg. Hy was van die Kaap af, maar het by die Boeremagte aangesluit en kon dus as verraaier terregestel word deur die Engelse (soos Gideon Scheepers en Jopie Fourie)omdat die Kaapprovinsie nog Brits was. Daarom het hy na die oorlog gevlug na Suidwes wat toe ‘n Duitse besitting was. Die gedig is nou nie noodwendig oor hom nie, maar die snaakse ding is dat my skoonseun in Iraq & Afghanistan vir die Britse magte geveg het. Toe hy teruggekom het van Iraq af het hulle ‘n diens in die kerk in Windsor gehad, wat ek bygewoon het en, teen die mure was die name van soldate wat in Magersfontein en ander plekke in Sa gesneuwel het. Terwyl ek daar gesit het, wonder ek toe hoeveel van hulle my pa dalk geskiet het!!!
Ek het hierdie artikel baie geniet. Die slim woordspelinge en verdoeselde verwysings na skrywers soos NP van Wyk Louw, Opperman en die ander gee die aangehaalde gedigte ‘n besonderse karakter.
Ek is baie lief vir bome en plante en die gedigte oor die doringboom en die grond van die Noord-Kaap is treffend. Die taal is aards en laat die leser daardie wêreld realisties beleef.
Ek het jare gelede partykeer saam met Meyer gewerk. Dit is aangenaam om weer van hom en sy werk te hoor. Kom terug, Meyer, Suid-Afrika het jou nodig!
December 19th, 2015 at 11:23 pm
Ek stem heelhartig saam met jou, De Waal.