‘Onteiening is spyker in ekonomie se doodskis’SK Makinana, Pierre Vercueil. Dan Kriek, Annelize Crosby en Francois Wilken tydens Woensdag se mediakonferensie. Dan Kriek, president van Agri SA, het Woensdagoggend tydens ŉ mediakonferensie in Centurion gesê dié landbou-federasie bly tot hul standpunt verbind om wysigings aan die Grondwet vir onteiening sonder vergoeding (OSV) te beveg. Die grondonteieningsverslag is Dinsdag deur die Nasionale Vergadering aanvaar en Woensdag deur die Nasionale Raad van Provinsies, wat beteken daar kan nou begin word om konsepwetgewing in die verband op te stel. “Daar is twee dinge wat Agri SA ten sterkste sal teenstaan. Eerstens is dat die Grondwet vir politieke gewin gewysig word en tweedens dat ons weens aan ons standpunt téén onteiening sonder vergoeding, uitgekryt word dat ons teen transformasie en grondhervorming gekant is.” Pierre Vercueil, Agri SA se adjunkpresident, het op sy beurt gesê dat landbou ’n besigheid is wat onder andere op beleggings staatmaak en dat dié wysiging sonder enige twyfel beleggingsvertroue in die sektor, sowel as in die land, sal skaad. “As daar nie vertroue is nie, waarom moet beleggers dan in die sektor belê? Die hartseer van alles is dat ons baie jong boere verloor, bloot omdat hulle nie ’n toekoms in Suid-Afrika sien nie.” SK Makinana – ’n boer van die Oos-Kaap en ’n bekende in die landboukringe – het prontuit gesê dat hy nie met die regering se transformasie- en grondhervormingsbeleid saamstem nie. “Ek wil transformasie in die landbousektor sien, maar nie op die wyse waarop die regering dit tans benader nie. Hulle moet eerder die jeug van genoegsame finansiële en opvoedkundige bystand voorsien sodat hulle na die landbousektor gelok word.” Francois Wilken, president van Vrystaat Landbou, voel dat ŉ mens by baie dinge kan inmeng, maar om met die voedselproduksie van ’n land te peuter, is beslis taboe. “Dit is ’n tyd waar die nasie bankvas agter die boere moet staan. Ek wil dit net beklemtoon dat ons hier is vir die totale landbousektor en dat almal – swart én wit – moet hande vat vir die beswil van die hele land.” “Maar moet boere voortgaan om te plant? Die antwoord is ja – ons het ’n verpligting teenoor die nasie om dit te doen. Tog is daar geen ander plek ter wêreld waar boere só vir hul plekkie in die son moet baklei nie.” Die uitvoerende direkteur van Agri SA, Omri van Zyl, het in ’n persverklaring geskryf dat die beskerming van eiendomsreg kritiek is vir beleggings, voedselsekerheid en volhoubare landelike hervorming. “Dit is nie wenslik of nodig om artikel 25 van die grondwet te verander nie. Agri SA hou vol daar sal negatiewe gevolge wees, waaronder die negatiewe impak op grondwaardes wat produksie-finansiering aan kommersiële en opkomende boere drasties in gedrang bring.” Hy het bygevoeg Agri SA was op verskeie forums aktief om sy standpunt bekend te maak en het dié standpunt aan die parlement, regeringsamptenare, politieke partye en lede van die internasionale diplomatieke gemeenskap voorgelê. Hulle is ook deel van president Cyril Ramaphosa se adviespaneel om werkbare oplossings te ondersoek. Vercueil het bygevoeg dat hulle ordelike grondhervorming ondersteun en dat Agri SA deel van dié suksesstorie wil wees, maar dat dit nie in ’n omgewing gedoen kan word waar die regering besig is om die vertroue van beleggers én die boere te verwoes nie. “Om nie doekies om te draai nie, dit slaan letterlik ’n spyker in ons ekonomie se doodskis. Die lyn is in die sand getrek en Agri SA sal alles in sy vermoë doen om produsente se belange te beskerm,” het Kriek afgesluit.