Die Belhar-debat: Oor verwarring en misleiding in die NG KerkNG Kerk Waterberg (Modimolle, Limpopo) Foto: Willie Solomon, tracks4africa.co.za Hierdie artikel deur Carel Boshoff is deel van Maroela Media se reeks uiteenlopende artikels oor die Belhar-debat. Volg gerus die Belhar-debat op Maroela Media se debatsplatform, Die Groot Debat. -Red ŉ Berig onder die volgende opskrif het verlede week in Volksblad verskyn: Sinode sê ja vir Belhar. Niemandt “versigtig optimisties”. Dit verwys na die NG Kerk se Oostelike Sinode wat pas in sitting was, waaroor prof. Nelus Niemandt, moderator van die vorige Algemene Sinode, soos volg aangehaal word: “Altesaam 73% van die Oostelike Sinode het die wysiging van die kerkorde aanvaar. Ek voel op die oomblik versigtig optimisties oor die proses.” Dit nadat hyself ŉ pleidooi ten gunste van die aanvaarding daarvan gelewer het – volgens sommige strydig met die Algemene Sinodale Kommissie se riglyn oor beïnvloeding van die proses. Prof. Niemandt se “versigtige optimisme” oor Belhar is egter misplaas – nie omdat die ingewikkelde referendum wat tans in die NG Kerk aan die orde is dalk teen sy wens gaan afloop nie, maar omdat hy gaan verloor selfs as hy wen. Die rede daarvoor is dat sy oorwinning op verwarring en misleiding sal berus terwyl die een ding wat in die slag bly, die gereformeerde kerkbeskouing is wat bepaal dat elke gemeente in werklikheid kerk is en dat die Kerk van Christus één is ongeag of dit in een struktuur georganiseer is. Prof. Niemandt skep verwarring as hy sê “lidmate moet onthou dat die NG Kerk reeds die belydenis van Belhar aanvaar het”. Dit is duidelik daarop gemik om lidmate te laat instem tot die wysiging van Artikel 1, want gedane sake het tog nie keer nie. Maar as dit so eenvoudig was, waarom die ingewikkelde proses? Feit is dat die Algemene Sinode, wat nie eens ŉ sinode van gemeentes (sinodus plena) is nie, maar ŉ sinode van sinodes (sinodus contracta), besluit het om die Belharbelydenis in ons belydenisgrondslag te integreer – juis by wyse van die proses wat tans gevolg word. Elke lidmaat se deelname is dus juis van die grootste belang, dit is nog geen gedane saak nie. Voorts is dit misleidend om te sê “lidmate is verdwaal tussen kerkeenheid en die kerkorde” en dat dit “nie die geval (is) dat die VGK ons dwing om dit te doen nie”. Wil prof. Niemandt beweer dat die VGK nie die NGK se aanvaarding van Belhar as voorwaarde vir strukturele eenheid gestel het nie? En dat dit die rede is waarom hy nou Artikel 1 gewysig wil sien nie, al het die versoek van NG lidmate self gekom? Om voor te gee dat die Belharbelydenis self, die insluiting daarvan in die kerkorde en die huidige pogings tot kerkeenheid nie ten diepste met mekaar verweef is nie, is eenvoudig nie waar nie. Maar wat is dit wat prof. Niemandt “versigtig optimisties” stem? Die feit dat ŉ sinode die nuwe belydenisgrondslag met 73% aanvaar het, terwyl net 46% van die sinode se konstituerende gemeentes dit aanvaar het? Of dat dié 37 gemeentes nog altyd deur ander gemeentes in die res van die land tot onder ŉ derde-minderheid gedruk kan word? Praat ons politiek of praat ons oor die kerk van Christus se heilige roeping om sy geloof te bely? “Dit is interessant dat lidmate nie die teologiese integriteit van die [Belhar-] belydenis bevraagteken nie”, sê prof. Niemandt. Interessanter is egter dat hulle dit, ten spyte van die ywer waarmee teoloë dit aanbied, ook nie ywerig omhels nie. Dit is immers wat uit die Oostelike Sinode en gemeentes se stemmings blyk. Feit is dat daar ŉ gaping tussen lidmate en hulle teologiese leiers ingetree het en dat dit deur uitsprake soos prof. Niemandt s’n net vergroot word. Lidmate hoor ook gedurig dat die Belhar-dokument nie onbybels is nie – maar dit is die meeste van oom Solly Ozrovech se skrywes ook nie en hulle word nie tot belydenisse verhef nie. Dat lidmate nie oor die woordeskat beskik om op ŉ teologiese vlak oor byvoorbeeld die belydenis se onderliggende gelykheidsleer in verhouding tot die Bybelse hantering van differensiasie te praat nie, sê dalk meer van die teoloë na wie hulle om leiding opsien as van hulle eie diepste oortuiging. Baie lidmate vrees dat hulle kerkleiers maar weer, soos met Apartheid, die ideologie van die dag probeer bevorder. Hulle is lugtig om bloot op sterkte van kerkleiers se teologiese aanbeveling iets te onderskryf waarmee hulle, selfs net intuïtief, nie gemaklik is nie. Hulle is reg. Tot oormaat van ironie is hierdie kerkleiers nie net besig om hulle eie lidmate te faal nie, maar ook dié van byvoorbeeld die NG Kerk in Afrika en die Reformed Church of Africa wat die Belharbelydenis nie onderskryf nie en wat ook groter strukturele eenheid in die NGK-familie nastreef. Die deur wat na die VGK oopgemaak word, word in hulle gesigte toegemaak. Bestel nou jou kopie van Belhar geweeg In Kraal Uitgewers se boek Belhar geweeg ondersoek 18 skrywers en bekendes die waardigheid van Belhar as belydenisskrif. Belhar geweeg skets nie net die agtergrond waarteen Belhar saamgestel is nie, maar vra ook brandende vrae oor die moontlike invloed van die aanvaarding van Belhar. Die boek bestaan uit ses hoofstukke met artikels wat fokus op onder meer die ontstaan van die Belydenis van Belhar en die agtergrond waarteen dit saamgestel is, die kerkordelike pad wat gestap is en die reaksie van ander kerke en jonger kerkleiers in die Nederduitse Gereformeerde Kerk. Belhar geweeg sluit ook die volledige teks van Belhar in sowel as die begeleidende brief wat daarmee saamgelees moet word. Skrywers sluit in prominente kerklui soos die voormalige moderator van die NG kerk, prof. Piet Strauss, en bekendes soos die voormalige polisiehoof, genl. Johan van der Merwe. Belhar geweeg is beskikbaar by Kraal Uitgewers. Maroela Media-lesers kan die boek nou bestel teen die spesiale afslagprys van R70 (R20 posgeld en verpakking uitgesluit). Besoek www.kraaluitgewers.co.za om dit te bestel.