Die boek Josua is die eerste een van die Vroeë Profete in die Ou Testament. Die ander Vroeë Profete is Rigters, 1-2 Samuel, en 1-2 Konings. Josua is ook die eerste boek in die Bybel wat die naam van die hoofkarakter dra, soos dit later die gebruik met die Skrifprofete geraak het.
Die Vroeë Profete word profeties genoem omdat die doel van die beskrywing van dié verhale van Israel nie in die eerste plek was om ‘n historiese verloop van die Intog en Vestiging in die land te beskryf nie. Die doel van hierdie 6 boeke was om die verhale van die vervulling van God se belofte vanuit ‘n teologiese en Goddelike perspektief te beskrywe.
Die boeke wys hoe die wil van God, soos Hy in die eerste weergawe van die “wetboek” aan hulle deurgegee het, in die praktyk gewerk het, sodat dit vir altyd as geestelike onderrig vir die nageslag van die volk kan dien.
Die boek is egter ook helder daaroor dat dié suksesse net behaal is wanneer hulle gehoorsaam was aan die Here (Jerigo). Wanneer hulle ongehoorsaam was aan die Here (Ai) het hulle nederlae gely, ‘n werklikheid wat in die res van die Vroeë Profete telkens verder beskryf sal word.
Onthou ook dat die naam van die boek Deuteronomium die “tweede wet” beteken. ‘n Afskrif van die wetboek is aan die leiers gegee – veral later ook aan die koning – om gereeld te lees en in alles as rigsnoer te gebruik: “Wanneer hy as koning oor sy ryk regeer, moet hy vir hom ’n afskrif van hierdie wet maak. Hiervoor moet hy die eksemplaar van die Levitiese priesters gebruik. Hy moet die afskrif by hom hou en sy lewe lank moet hy dit gereeld lees sodat hy kan leer om die Here sy God te dien deur gehoorsaam te wees aan alles in hierdie wet en om volgens al hierdie voorskrifte te lewe.” (Deut 17:18-19).
Hierdie wetboek raak dus die boek wat Josua sy eie maak (Jos 1:7). Hy kry ook die voorreg om later die wetboek aan te vul (Jos 24:26). Die sogenaamde Josua-woorde vul dus die Moses-woorde aan. In sy tyd was daar ook nog die Boek van die Opregte (Jos 10:13) wat die verhaal van die stilstand van die son en maan vertel (vgl ook 2 Sam 1:18 wat vertel dat ‘n lied van Dawid daarin opgeteken is).
Dit is egter onseker wie die boek Josua geskrywe het. Die latere tradisie van die Talmoed (200 nC) skryf dit aan Josua se eie werk toe, aangevul deur Eleasar, die hoëpriester, maar dit kan nie uit interne gegewens uit die boek self aangetoon word nie. Dat Josua geskryf het, en bygedra het tot die Bybel, is wel duidelik, maar die Bybelse gegewens is net duidelik daaroor dat hy dele van die Pentateug aangevul het (Jos 24:26).
Die Intog in die land Kanaän is egter daarom ook ‘n draaipunt in die geskiedenis van Israel. Die belofte van die land gaan oor in die vervulling daarvan in terme van die besit van die land. Die gebreke van die verlede word nou as verhale vir onderrig gebruik, en nie meer as veroordeling nie. Die belofte van God se teenwoordigheid bly egter die stimulus vir die volharding in ‘n gehoorsame verhouding met Hom.