VN-komitee kap SA-regering oor apartheidsklassifikasiesDirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, en Renate Barnard gee terugvoer oor die VN-verslag. Foto: Reint Dykema Die Verenigde Nasies (VN) se komitee vir die uitwissing van alle vorme van rassediskriminasie (CERD) het die regering in ’n verslag gekap oor sy gebruik van ou apartheidsklassifikasies in die aanbieding van statistieke. Die Suid-Afrikaanse regering moet ook terugvoering aan die komitee gee oor wat die impak van regstellende aksie in Suid-Afrika is en of die regering voldoen aan die vereistes van die konvensie vir die uitwissing van alle vorme van rassediskriminasie. Dié kritiek word uitgespreek in ’n verslag van die CERD in reaksie op die regering se verslag wat in Augustus voor die komitee gedien het. Solidariteit en AfriForum het ’n skaduverslag by die komitee ingedien waarin aangevoer is dat die staat se beleid van rassekwotas nié met die konvensie strook nie. Solidariteit het Woensdag ŉ mediakonferensie gehou om die verslag te ontleed en om sy planne vorentoe rakende regstellende aksie en die regering se toepassing van sportkwotas te bespreek. Volgens Solidariteit het die komitee in die verslag benadruk dat ’n meer omvattende benadering tot statistieke gebruik moet word. Volgens die VN-verslag moet die regering alle toepaslike statistieke in ag neem en nie net rasse-inligting nie. In die verslag word ook aanbeveel dat die Suid-Afrikaanse regering volledig verslag doen oor die impak van regstellende aksie op indiensname, opleiding en politieke en openbare sake. “Indien die regering nie sy rassebenadering gaan wysig nie, kan aanbevelings tydens die 2020-sitting van die CERD gemaak word waarvolgens dit van die regering verwag kan word om ’n einde te maak aan die rasgebaseerde regstellende aksie in Suid Afrika. Die proses wat nou begin is, is ’n groot deurbraak,” het Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, gesê. “Vir die eerste keer is regstellende aksie in Suid-Afrika nou formeel op die VN se agenda en moet die land ’n formele verduideliking vir die beleid gee. In ’n mediaverklaring wat deur die VN-komitee na aanleiding van Suid-Afrika se verslag uitgereik is, word die volgende gemeld: “Kenners het kennis geneem van ŉ bra rigiede benadering met betrekking tot die toepassing van kwotas, wat neerkom op ŉ voorkeur vir ŉ kwantitatiewe in plaas van ŉ kwalitatiewe benadering. Die Suid-Afrikaanse regering is gemaan om te verseker dat sy beleid van regstellende aksie ooreenkom met die konvensie en die komitee se algemene aanbeveling no. 32 van 2009.” Volgens Hermann is die kern van Solidariteit en AfriForum se vertoë dat Suid-Afrika se regstellendeaksiestelsel niks anders as ’n rassesensus is nie en dat dit nié aan die vereistes vir regstellende aksie voldoen nie. Volgens die VN-komitee moet die regering, indien daar wel van enige rasseklassifikasieproses gebruik gemaak word, aandui waarom dit geregverdig is en waarom daar nie van ’n proses van self-identifikasie gebruik gemaak word nie. Die komitee verwag dat die regering terugvoering moet gee aan die hand van aanbeveling no. 32 van 2009 van die konvensie wat voorskryf wat spesiale maatreëls behels en hoe dit toegepas moet word. Die effek van die aanbeveling is dat die regering regstellende aksie (wat insluit die Wet op Diensbillikheid sowel as die Wet op Swart Ekonomiese Bemagtiging) moet toets aan die hand van die VN-konvensie en spesifiek aan die hand van aanbeveling no. 32 van 2009. Die belangrike beginsels van die aanbeveling waaraan die regering getoets gaan word, is of bevoordeling geregverdig is, of dit ’n legitieme doel dien en of dit proporsioneel tot die bereiking van die doel is. Spesiale maatreëls moet ook op grond van behoefte geïmplementeer word en moet billik en tydelik van aard wees. Dit mag nie lei tot aparte regte vir onderskeie rassegroepe nie en dit mag nie lei tot ’n praktyk van apartheid nie. “In die lig hiervan moet die VN-komitee se waarskuwing dat die regering se rasseklassifikasie op ou apartheidskategorieë gebaseer word as ’n ernstige vermaning beskou word. Die Suid-Afrikaanse regering gaan sukkel om die komitee te oortuig dat sy stelsel van rassekwotas voldoen aan die beginsels van aanbeveling no. 32 van 2009,” het Hermann gesê. Wat die pad vorentoe betref beplan Solidariteit en AfriForum die volgende: