Donderdag 10 Desember 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 2715 tye
WEN met VivA!
'n Belangrike nuwe naslaanbron vir leerders, Afrikaans vir Almal deur Isabel Uys, het onlangs verskyn. Dit word uitgegee deur NB Uitgewers
Hierdie splinternuwe titel is die eerste taalnaslaanbron wat KABV-gebaseer is. Dit
bestaan uit twee dele. Die eerste deel sluit taalreëls en naslaanlyste in, en die
tweede deel bevat algemene kennisfeite oor Suid-Afrika en die res van die
KABV-vereistes vir Afrikaans Huistaal en Eerste en Tweede Addisionele Taal
vorm die basis vir die onderwerpe wat in dié boek bespreek word. Hierdie
onderwerpe sluit onder meer die volgende in: punktuasie, sametrekkings,
woordsoorte, letterlike en figuurlike betekenis, geluide van dinge en diere, tye,
sinonieme en antonieme, homonieme en homofone, en leenwoorde, om maar 'n
paar te noem. Dit bevat ook 'n lys met handige literêre terme soos hiperbool,
klanknabootsing en personifikasie, sowel as nuttige notas oor skriftelike werk.
Die tweede deel van die boek fokus op algemene kennisfeite soos die nasionale
simbole van Suid-Afrika, wie die wêreldleiers is, en groot uitvindsels van die
Isabel Uys is 'n oudonderwyseres en -skoolboekkeurder van Stellenbosch. Sy is die samesteller van 'n hele aantal studiegidse, veeltalige woordeboeke en feitegidse. Sy het twee ATKV-pryse verower. Baie van haar boeke is topverkopers en sommige is meer as 16 keer herdruk en bygewerk.
Wen 'n kopie!
'n Gelukkige VivA-gebruiker kan 'n kopie van hierdie bron wen. Hou ons Facebook-blad dop vir besonderhede en skryf op ons kompetisieblad in.
Dinsdag 08 Desember 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 1802 tye
Maandag 07 Desember 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 1559 tye
Die Prince Albert Leesfees 2015
Marieta Nel (LAPA)
Liesbet Gelderblom (LAPA)
Betsie Klopper (Pearson)
Chareldine van der Merwe (Vriende van Afrikaans)
Edward van der Merwe (Chareldine se man)
Anzil Kulsen (skrywer)
Martin Steyn (skrywer)
Donderdag. 5 November 2015.
Prince Albert is 'n lang, smal dorp aan weerskante van die hoofstraat. Verder is daar net Karoo.
Ons kom via Oudtshoorn, deur Meiringspoort, waar ons heen en weer oor die Grootrivier ry, elke drif gemerk. Ek kan sien hoe hierdie naamgewer vol opgewondenheid met sy taak begin het—Spookdrif, Skansdrif, Skelmkloofdrif—hoe die entoesiasme begin taan het—Dubbele Drif, Sanddrif—hoe die nimmereindigende kronkels hom afgetakel het—Herriedrif—tot hy dit uiteindelik nie meer kon hanteer dat die padbouers nie net aan een kant van die rivier kon bly nie—Ontploffingsdrif. Daar is meer as twintig driwwe.
Tussen die kranse, 'n mengsel van grys en pienk-, oranje- of rooibruin, afhangend van hoe goed die oggendson die klip bykom, vertel Marieta van agter die stuur vir ons hoe gewild Izak se erotiese bundel onder haar vroulike kollegas en vriendinne is. Anzil hou ons op hoogte van haar bloedsuikervlak. Betsie verwerk nog die rekordspoed waarteen Marieta hulle gister tot op Oudtshoorn gebring het (ek het 'n dag vroeër saam met Edward en Chareldine gery), en die redes waarom dit nodig was, word heen en weer tussen die drie sprekers geskuif. Ek, Liesbet en Babalela kry nie juis 'n woord in nie.
Al die driwwe maak mens maar ietwat driftig. Miskien is dit hoekom daar wynplase aan die ander kant van Meiringspoort is, soos Bergwater, wie se Royal Reserve by Prinses Charlene se troue bedien is.
Welkom in Prince Albert, sê 'n wit bordjie.
Dankie. Die eerste ding wat ons sien, is die begraafplaas—you can check out, but you can never leave? Marieta swenk deur twee esse en in die hoofstraat af. Dis opvallend hoe daar moeite gedoen word om besighede te versier. In Somerset-Wes plak hulle net "Edgars", "CNA" of "Clicks" iewers op, maak 'n winkelpop of 'n rakkie in die venster staan en gaan wag agter die kasregister. In Prince Albert is daar wawiele, roomysfietse en halwe bome wat soos beeldhouwerk lyk op die sypaadjies. Die Hotel is wit met swart aksente. Selfs PEP is getooi. Binne is dit dieselfde. Of dit nou die Country Store—die voorwinkel van die gastehuis waar ek en Anzil geslaap het—of die Lah-di-dah restaurant is, mens kan nie net deurloop nie, jy haak vas en kyk, want oral is moeite gedoen om die binneruim interessant te maak.
Maar ons is hier vir die Leesfees, en voor die amptelike opening môreaand, praat ons eers vanmiddag met 'n groep onderwysers. Marisca Coetzee van die Universiteit van Stellenbosch sluit by ons aan vir 'n verduideliking van die onderwyser se rol in die ontwikkeling van leerders se begrip van verklarende tekste. Betsie volg met 'n demonstrasie oor hoe om begripslees te verbeter. Anzil praat oor haar jeugromans, Zita en 'n Hart vol sand. Ek sluit af met "Moord en doodslag".
Vrydag. 6 November 2015.
Marieta, slawedrywer, het ons oggend volgepak. Eers is ons met hanekraai na The Showroom toe, 'n wonderlike teater met 'n outydse karakter, waar ons dieselfde as gistermiddag doen, maar nou vir die leerders van Hoërskool Zwartberg. Die program het gekrimp—ons het vir Betsie verloor—maar ook geswel, met Caleb Swanepoel, wat sy been in 'n haai-aanval verloor het en die jeugbeskermheer van die fees, Wendy Maartens, skrywer van Kaptein Seeley, en verskeie kletsrymers wat bykom.
Gelukkig is die kletsrymers laaste, want hulle steel die hele geleentheid. Kyk, ek is 'n rock-aanhanger, alles van Led Zeppelin deur Nirvana tot Metallica (pre-Black Album). Rap is nie iets wat jy in my versameling sal aantref nie, maar toe hulle van die verhoog afstap, kyk ek en Anzil vir mekaar en besluit Saterdagaand kom ons na hulle konsert kyk. Eerste is Rimestein (Daniel Denver Swartz) en Adrian "Diff" van Wyk, en toe Rhyme Author (Robin-Dean Fourie), Gracia "the Poet" Nicholls en Oxyjin (Rumarcques Gelderbloem). Musikale digters met 'n boodskap, wat woorde met 'n skerp, eerlike intelligensie aanmekaar weef.
Volgende is Prince Albert Primêr, aan die teenoorgestelde kant van die dorp as die begraafplaas. Dis bewolk en reënerig, wat die grond rondom die saal modderig maak. Wendy Maartens doen haar ding. Toe is dit ek en Liesbet. Liesbet lees voor uit Jaco Jacobs se Waarvoor is seerowers bang? en vertolk ook die rol van Sanmarie. Die rol van Kaptein Kalamari, haar pa, word deur my vertolk, oogklap, rooi bandanna en al. Volgende arriveer Babalela en dis net blink ogies en oop mondjies.
Die amptelike opening van die Leesfees begin met Judy Maguire wat die storie agter die Khoekhoe-pot op die fees se logo vertel, hoe 'n vrou van die stam die pot gevorm het om tydens rituele te gebruik. Louis Botha se fotoboek, Slow down, word bekendgestel. 'n Besondere vingerete volg. Randall Wicomb stel sy biografie, Kleur, bekend en sing 'n paar liedjies om die aand af te sluit.
Wel, nie heeltemal nie. Daar was Bergwater en Brenda Fassie by 85 on Church . . .
Saterdag. 7 November 2015.
Die Prince Albert Leesfees is nie naastenby op dieselfde skaal as, byvoorbeeld, die US Woordfees nie. Die voordeel is dat dit 'n baie intiemer karakter het. Daar heers heeldag 'n kuier-atmosfeer buite die Jans Rautenbach Schouwburg, en omdat bykans al die praatjies hier plaasvind, is daar nie die konstante heen-en-weer beweging soos in Stellenbosch nie. Radio Gamkaland het tafels en luidsprekers reggeskuif en saai uit. Gerard Scholtz en sy DEKATv-span is hier.
Die feesprogram is besonder gebalanseerd. Paige Nick praat oor Pens behaving badly, 'n versameling van haar kolomme in die Sunday Times. Daniël Hugo praat oor sy digbundel, Takelwerk. Ek en Leon van Nierop praat oor rillers, reeksmoordenaars en rolprentdraaiboeke. Rehana Rossouw praat oor What will people say? Dine van Zyl maak almal lus vir potjiekos terwyl die potte buite oor die kole prut. (Ons het 'n draai by die Bush Pub gaan maak, waar daar glo laataand sonde met die bure gestook word, maar was terug toe die deksels lig.) En toe is dit af na The Showroom vir die kletsrymkonsert.
Sondag. 8 November 2015.
Dis die laaste dag. Daar is onder andere 'n paneelbespreking oor selfpublikasie en Dana Snyman praat oor In die blou kamp. Die fees sluit die middag af met die premiére van Jans Rautenbach se nuwe film, Abraham, maar dis 'n ver ent terug Kaapstad toe, so ons val maar in die pad. Ongelukkig loop dit nie hierdie keer verby Bergwater nie.
Ek kyk hoe Prince Albert in die truspieëltjie kleiner word, maar dis nie 'n plek wat mens regtig agterlaat nie. Die dorp, die mense, kry vat aan jou. Jy ry dit saam huis toe en dink, Volgende jaar . . .
"Hotel California". Eagles, Hotel California (1976).
Vrydag 04 Desember 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 1783 tye
Nog 'n heerlike verhaal uit die hart van die Kalahari (deur VivA-gebruiker Moryn Hanzen)
Woensdag 02 Desember 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 1647 tye
As Jan die wysters van die trok so beginte kyk, weet Anna dis nie vir sommer nie. Of hy't weer vergeet om petrol te gooi, óf die skedonk raak weer warm.
"Wat sit kyk jy so, vrou?" kom dit ôk kort voor lank. Jan is weer sy gewone kort-van-draad-selwers, vernaam as sy gewete hom ry. As Anna swyg, kyk hy van die wysters af na haar. Die frons tussen haar oë tref hom soos vêr-staan-weerlig. Al traai hy hoe hard, hy kan dit nie miskyk nie.
Anna se mond plooi soos 'n twaksakkie se toegetrekte bek voor sy antwoord: "Nee, sê jy mý bietjie vir wat hou jy die wysters so dop?"
"Waffer wysters?" antwoord Jan so onskuldig soos 'n pasgebore lammertjie.
"Nee, Jan, dié daar voor jou twee oge."
Jan moet maar sy skaamte onder sy voete vastrap en met die waarheid uitkom. "Vergeet om petrol te gooi op Upington," kom dit binnesmonds.
"Da' beter jy by Piet-goed indraai." Jan weet sommer daar's geen manier wat Anna hom hiervan gaan laat vergeet nie.
"Kyk, doer voor sta' stof, Jan," wys sy in die smal tweespoorpaadjie.
"Ja, Anna, ek hit mos twee oge in my kop."
"Maar is mos 'ie pirrikant se grênd mouter wat daar aangesit kom," fluister Anna asof die dominee haar kan hoor.
Jan trap rem en swaai uit die pad sodat dominee Van der Westhuize' langs hulle kan stilhou.
"Goeieagtermirrag, Dominee," kom dit ewe vroom uit een mond van Jan en Anna.
"Goeiedag, broer, suster. Ek is reeds op pad na julle toe."
"Ag Dominee, jy kom asof jy gestuur is. Ons is alteveel verleë. Ka' Dominee ons tog 'ie help met 'n lekseltjie petrol 'ie?" val Jan sommer dadelik weg.
Na 'n gespook en gespartel is die petrol oorgetap en ry Dominee vooruit. Die trok stof vreeslik, maar hieraan is alle Kalahariboorlinge ouds gewoond. As Jan na Anna kyk, is dit omtrint deur 'n wolk.
By die opstal aangekom, hardloop Jo'nis hulle tegemoet. "In as jy soes 'n weglêhoennerkuiken hier op my afgehol kom, Jo'nis?" vra Jan bekommerd. Hy weet sommer Jo'nis kom nie onnoriglik so oop en toe aan nie.
"Dis 'aai man wat soe vêr is, oubie," kom dit uitasem van die stomme Jo'nis.
"Nou va' waffer vêr man pra' jy da' nou?" kom dit fronsend van Jan.
Jo'nis beduie hoog bo sy eie kop en kyk doer bo in die lug terwyl hy herhaal: "Nee, oubie, die man wat so vêr boe my kwap is."
"Nou wa' maak weer hy hier?"
"Nêh, hy kom verja' onse krismisvoëltjies, oubie. En brêk net mit sy nuwe rekker."
"Nou wat het hy met ons rooi- en geelvinke te make, Jo'nis?"
"Jô-jô, oubie, daai man, hy's baja spaitfoel. Hy wil eigentlik net volop wees mit Sannatjie saam."
"Nou loop en loop sê vir hom ek soek 'ie sy jimpelsgeit op hier'ie plaas 'ie."
"Dankie, oubie. Hit oubie 'ie rookgoed gaonthou?"
"Bring die tjieng dan ka' jy dit kry."
"Maar oubie, dis die wiek Sannatjie se beurt gewies om my te gooi, nou sta' maak sy of sy niks wiet nie. Lop' en praat net met 'ie vêr man saam."
"Maar jy moet mos jou eie rookgoed petaal, Jo'nis."
"Ag oubie, gee my tog maar weer boek, samblief tog, oubie-goed."
"Nou ja toe, maar jou boek is hoeka al so hoog."
Die twak word met 'n groot gesukkel tussen al die ware agterop die trok gesoek en aan Jo'nis oorhandig. Hy glimlag breed met uittande soos 'n vandusieklavier as Jan dit aangee en in die rekeningboek opskryf.
Anna het intussen die pirrikant in die voorhuis sit gemaak en koffiewater gaan opgesit. Haar ogies trek klein soos 'n tiekie se pap na die heller sonlig daar op die werf.
Na hulle almal koffie en koe'siters gevat het, lees die dominee 'n stukkie uit die Skrif. Jan kan sommer duidelik aanvoel dat dit weer kerkbasaar se kant toe gepraat gaan worre.
Anna se vertolking daarvan is weer heel anners. Hoe sal Dominee da' nou wis hoe sake tussen haar en Jan staan? In die winter ryp dit altoos spierwit tussen hulle twee sawens in 'ie kooi. Maar Dominee sal mos nog nooit 'ie katelsake kom sit en gesels 'ie?
Na 'n groot aandete, 'n slagding vir eie gebruik, vars room, 'n boerbrood en 'n paar pond botter, is dominee Van der Westhuize' met 'n breë glimlag in sy grênd mouter vort sonder lat Jan of Anna klarigeit het oor die eigentlike rede vir 'ie besoek.