Gevolgtrekking: AssesseringLU 1Wetenskaplike OndersoekDie leerder is in staat om met selfvertroue op weetgierigheid oor natuurlike verskynsels te reageer, en om binne die konteks van wetenskap, tegnologie en die omgewing verbande te ondersoek en probleme op te los.Dit word bewys as die leerder:1.1 ondersoeke kan beplan;1.2 ondersoeke kan uitvoer en data kan insamel;1.3 data kan evalueer en bevindinge kan kommunikeer.LU 2Wetenskaplike KennisDie leerder ken, interpreteer en pas wetenskaplike, tegnologiese en omgewingskennis toe.Dit word bewys as die leerder:2.1 sinvolle inligting kan oproep;2.2 inligting in kategorieë kan plaas;2.3 inligting kan interpreteer;2.4 kennis kan toepas.LU 3Wetenskap, Omgewing en die GemeenskapDie leerder is in staat om begrip van die onderlinge verband tussen wetenskap en tegnologie, die samelewing en die omgewing te toon.Dit word bewys as die leerder:3.1 wetenskap as ‘n menslike aktiwiteit kan verstaan;3.2 volhoubare gebruik van die aarde se hulpbronne verstaan.
MemorandumDie hoofenergiebronne wat in Suid-Afrika gebruik word om elektrisiteit op te wek, is:verbranding van steenkool hidro-elektrisiteit kernkragSTEENKOOLVERBRANDING EN KRAGSENTRALESAKTIWITEITOpdrag 1Dit is tans die mees algemene bron van energie en dus van elektrisiteit, aangesien Suid-Afrika ryklik voorsien is van steenkoolreserwes. ESKOM se steenkoolkragsentrales produseer omtrent 90% van ons land se elektrisiteit. Ons het tans 18 sulke groot kragsentrales.ESKOM (Afrikaans EVKOM) - ELEKTRISITEITSVOORSIENINGSKOMMISSIEHulle voorsien elektrisiteit aan 95% van SA en meer as die helfte van Afrika.‘n Steenkoolkragsentrale werk kortliks soos volg:Opdrag 2Table 4
Opdrag 3Die stoom wat die turbines dryf moet êrens heen - dit moet gekondenseer word deur afkoeling – hiervoor het jy nog water nodig!Ongeveer 150 miljoen liter water per dag per stasie en dan gaan meeste verlore deur verdamping!Langs N2 buite Kaapstad is daar bv. afkoeltorings en elders in SA is daar nog voorbeelde.In die proses word egter afval gevorm - nadelige gasse soos swaweldioksied, koolstofdioksied en stikstodoksied. Dit kan verbind met die vog in die lug en suurreën veroorsaakSteenkoolverbranding as elektrisiteitopwekkingsmetode is allermins “skoon” en op groot skaal is dit sleg vir die natuur as gevolg van die lugbesoedeling, suurreën en as wat die lug ingeblaas word.HIDRO-ELEKTRISITEITAKTIWITEITOpdrag 1Ons land is eintlik ‘n baie droë land. Ons het wel twee groot permanente riviere in ons land en ESKOM het twee groot hidro-elektriese kragstasies. Die een is naby die Gariepdam in die Vrystaat en die ander in die Van der Kloofdam naby Petrusville.Figure 1Hidro-elektrisiteit word in die volgende stappe saamgevat:1. Beweging van water, veral afwaarts, as gevolg van gravitiasie/swaartekrag.2. Die val-effek gee aan die watermolekules baie energie.3. Die vallende water draai ‘n waterturbine.4. Dit skakel die kinetiese energie om na elektriese energie.5. Water word dan gewoonlik teruggepomp en die proses word herhaal.Hierdie metode is skoon en kan oor en oor benut word, indien daar genoegsame watervoorrade is. Die effektiwiteit hang egter af van die hoeveelheid water en die spoed of afstand waaroor dit val! So ‘n kragsentrale word gewoonlik aan die onderkant van ‘n damwal of onderaan ‘n waterval gebou.Hierdie energie-oordrag na die een of ander draai-meganisme is al meer as 2 000 jaar in gebruik.Opdrag 2Besoek die internet en gebruik ‘n soekenjin en gebruik soek woorde soos: “aqueduct” en “water wheel”. Die waterwiel Akwadukte
Next module in collection » Hidro-elektriese krag
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on Mar 17, 2009 6:08 am -0500. Add to a lens