Hierdie stelling word nie gemaak om ’n debat te begin oor die meriete van die inhoud daarvan nie. Dit word ook nie gemaak om sensasioneel te wees nie. Dis bloot ’n feitelike stelling wat gemaak word. Die lug is blou. Die aarde is rond. Water is nat. Wit velle is voordelig. Behalwe as jy probeer sonbrand.
In die Amerikaanse konteks is dit oor en oor bewys dat alhoewel swart mense daar ’n minderheid is, word hulle in groter getalle opgesluit vir betreklik ligte oortredings. Swart mans loop groter gevaar om doodgeskiet te word vir ’n verkeersoortreding as wit mans vir massamoord. Philando Castile, ’n gemeenskapswerker en werknemer van die plaaslike skoolbeheerraad, is afgetrek vir ’n roetine-verkeerstop om identiteit te bevestig. Toe hy op versoek van die polisiebeampte sy rybewys wou uithaal, is hy sewe keer geskiet. Hy het kort daarna aan sy wonde gesterf.
Nicholas Cruz, daarenteen, is verantwoordelik vir die dodelikste skoolskietvoorval in onlangse Amerikaanse geskiedenis. Hy het 17 kinders in die Douglas-skool afgemaai. Hy het geen beserings opgedoen toe hy deur die polisie gearresteer is binne minute daarna nie.
Terwyl ons nie dieselfde dramatiese voorbeelde in Suid-Afrikaanse konteks kan aanhaal nie, is dit onbetwis dat wit mense steeds op verskillende maniere bevoordeel word 24 jaar na apartheid amptelik beëindig is. Dit gaan om veel meer as ekonomiese bevoordeling. ’n Wit vel gee ’n ekstra laag beskerming in interaksie met owerhede. Wit persone kry die voordeel van die twyfel wanneer hulle ’n winkel binnestap. Daar word nie outomaties aangeneem dat hulle nie geld het om te betaal en dus daar is om te steel nie. Wanneer ’n wit persoon ’n luukse voertuig bestuur, word daar nie dadelik vermoed dat die voertuig gesteel moet wees nie. Wanneer ’n wit persoon in ’n werk aangestel word, word outomaties aangeneem dat hy of sy die werk op meriete ontvang het.
Juis daarom is dit so ontstellend wanneer daar tydens die beplanning van ’n optog met die hutsmerk #TotalShutDown ’n voorstel gemaak word wat absoluut hierteen indruis. Ter agtergrond: #TotalShutDown het ten doel om op 1 Augustus die grootste vreedsame staking van Suid-Afrikaanse vroue te bewerkstellig. Daar word ’n beroep gedoen op vroue, alle vroue, om hul arbeid te staak en in protes teen geweld teen vroue en patriargie aan optogte dwarsoor die land deel te neem.
Wat veronderstel was om ’n samekoms te wees van vroue oor alle grense heen, het ontaard in klein skermutselinge wat in die dae daarna in ’n paar ander forums weer opgevlam het.
Ek ken nie een van die vroue nie. Ek aanvaar dus voorlopig die vrou wat die voorstel gemaak het, het opgetree uit ’n posisie waar sy dit goed bedoel het. Maar die reaksie op die ander vrou se ongemak was ten beste onsensitief en ten slegste arrogant. Die onmiddellike reaksie was: “Ek het dit nie so bedoel nie.” ’n Ander, algemene reaksie wat ek al in ander interaksies opgemerk het is: “Maar jy is te sensitief hieroor.” Dit is dadelik die persoon wat haar ongemak uitgespreek het, se skuld. ’n Geleentheid om ’n ernstige, openhartige gesprek te hê oor die aannames wat gelei het tot die maak van die voorstel, ’n geleentheid tot eerliker kommunikasie, het in die hek geduik omdat iemand se gevoelens seergemaak was.
Die oplossing is eintlik eenvoudig. Dink voor jy sulke kortsigtige voorstelle maak. Dink oor wat jy eintlik besig is om te sê. Dink oor die arrogante aannames oor wit meerderwaardigheid en die gepaardgaande swart onderdanigheid wat jy bevorder. Dink oor die maniere waarop jy die presiese goed waarteen gestry word, gebruik om jou posisie te onderskraag. Dink aan die maniere waarop jy besig is om die status quo te onderskraag in stede daarvan om dit te ontwrig.
En as jy gedink het en besluit jy wil nog steeds die stelling maak, aanvaar daar gaan mense wees wat van jou verskil. Dan luister jy na wat daai mense sê. Luister. Luister na die ongemak wat aan jou oorgedra word. Luister sonder ego. Neem in ag dat dit waarskynlik vir die spreker heelwat moed gekos het om in die eerste plek te praat. Probeer uitvind wat die ander persoon se ongemak sal verlig.