Wat gebeur ná grondhervorming, vra TLU SAFoto: Magda Ehlers/Pexels.com TLU SA is diep bekommerd oor die rigting waarin Suid-Afrika ontwikkel, nadat die langverwagte verslag oor grondhervorming die naweek bekendgemaak is. “Die regering en [pres. Cyril] Ramaphosa laat hulle aan die neuse rondlei deur die massas sonder om die langtermyn impak op Suid-Afrika in ag te neem,” sê Louis Meintjes, die president van TLU SA. “Die massas eis ŉ onmiddellike oplossing vir iets waarvoor daar nie ŉ onmiddellike oplossing is nie. “Suid-Afrika het eenvoudig nie die vermoë of kapasiteit om dit wat die taakspan voorstel, te implementeer nie. Maar die verwagting is geskep en nou moet die voorstelle eenvoudig afgedwing word om die massas tevrede te hou. Ten spyte daarvan dat dit ŉ negatiewe impak op elke Suid-Afrikaner sal hê en nie net op boere en hulle werkers nie,” het Meintjes bygevoeg. Die landbougemeenskap het reeds vroeër kapsie gemaak oor die manier waarop die verslag saamgestel is nadat landbouers grootliks uit die proses gelaat is. Die boer Nick Serfontein en voorsitter van AgriSA, Dan Kriek – die enigste landbouverteenwoordigers op die paneel – se insette is in so ŉ mate opsy geskuif dat hulle ŉ minderheidsverslag saamgestel het. TLU SA, verteenwoordiger van kommersiële boere, is geensins om kommentaar genader nie. “Wie praat namens al die boere wat nie verteenwoordiging in die paneel gehad het nie?” vra Meintjes. “TLU SA stel nog altyd ekonomiese beginsels voorop in enige gesprekke oor hervorming en as die basis vir suksesvolle landbou. Hierdie proses was beslis nie ekonomies gedrewe nie, maar stuur af op ŉ staatsbeheerde omgewing waarbinne die inisiatief van entrepreneurs en beleggers versmoor sal word. Die samestelling van die taakspan het duidelik ŉ spesifieke uitkoms bewerkstellig as gevolg van die persoonlike verbintenisse en standpunte wat ondersteun word.” Die voorgestelde proses rondom die keuring en kies van bevoordeeldes is onder verdenking en baie duidelik deel van die ANC-regering se uitkoms van totale staatsbeheer, en in besonder die beheer van die produksie en verspreiding van voedsel. “Dit is niks anders as die wettiging van grondkaping deur die ANC-elite nie. Waarom anders die voorgestelde regulering oor watter produk waar geplant mag word, tesame met ŉ beplande grondbelasting vir plase waar boere reeds onder geweldige druk verkeer om kop bo water te hou?” Die verslag fokus grootliks op plase vir onteiening, terwyl 67% van die Suid-Afrikaanse bevolking reeds verstedelik het en die behoefte vir behuising en dienste daar meer dringend is. Kommersiële produsente moet in die voedselbehoeftes van stedelinge voorsien. Die oorgrote meerderheid – bykans 95% – van plase wat reeds deur die staat oorgedra is, het misluk en is uit produksie. Die kanse is skraal dat die plase wat onteien word sonder vergoeding, wel sal slaag. Hoe gaan Suid-Afrika dan in die voedselbehoeftes van meer as 50 miljoen mense voorsien? “Deur net grond uit te deel, gaan beslis nie die ingewikkelde probleem van armoede – wat gesetel is in ŉ onopgeleide werkersklas as gevolg van swak skolering en gebrekkige vaardigheidsontwikkeling – oplos nie,” het Meintjes gesê. “Werk eerder daaraan om ŉ ware klimaat vir ekonomiese welvaart te skep. Die proses sal net slaag indien daar aan ekonomiese beginsels voldoen word eerder as rasgedrewe politiek. “As alles rondom grond klaar is, wat dan mnr. Ramaphosa?” Die fokus vir werklike oplossings behoort te wees waar die grootste opbrengs met die kleinste inset is. Dit is om eerstens behuising te verskaf aan die stedelinge wat in onaanvaarbare omstandighede bly en om seker te maak dat daar ook in die voedselbehoeftes van hierdie groep voorsien word – wat uiteraard die taak van die kommersiële boer is. “Die onverantwoordelikheid rondom hierdie verslag gaan ’n impak hê op alle burgers wat eiendom besit,” sê mnr. Meintjes. “Ons doen ‘n beroep op enige regslui wat besorg is oor die toekoms van Suid-Afrika om TLU SA te kontak. Ons het reeds voorsiening gemaak in die vorm van ‘n trustfonds om boere wie se grond teen hulle sin en onder markwaarde onteien word, by te staan. “’n Verantwoordelike regering en sy amptenare sal ook nie ‘n Sondag gebruik om ’n verslag bekend te maak wat die potensiaal het om Suid-Afrika te vernietig nie. Verantwoordelike mense sal Sondag in die kerk wees om te bid vir Suid-Afrika,” sê Meintjes.