#JongStemme: Ons dorpsname het betekenisRené van der Vyver (Foto: Verskaf) Ons dorpsname word een vir een weggevat. Jy mag dalk dink dat ŉ naam nie veel betekenis het nie, maar saam met elke naambordjie wat verdwyn, verdwyn daar ŉ stukkie van ons kultuurerfenis. Baie mense sê dit is goed dat die ANC nuwe name aan dorpe gee, sodat die vervalle dorp onder ŉ ander naam val, “want dit is deesdae iets om oor skaam te wees”. Maar ons moet onthou waarom ons voorvaders sulke kreatiewe, betekenisvolle name gegee het aan iets wat hulle met soveel bloed, sweet en trots gebou het. In hierdie artikel gaan ek na vyf voorbeelde verwys, maar ek daag jou uit om te skryf oor die betekenis van jou dorp se naam. Potchefstroom In 1838 is ŉ dorp, langs die Mooirivier, deur die Voortrekkerleier, Andries Potgieter, gevind. Hieruit het die interessante naam vir die dorp – Potchefstroom – gespruit. Potgieter, die “chief”, het die dorp gestig langs die stroom van die Mooirivier. Pretoria Pretoria – dié naam moet ons met trots dra. Ons jakarandastad, hulle kan nie jou mooi naam vat. Pretoria is in 1855 gestig deur Marthinus Pretorius, wat toe die hoofstad van die destydse Zuid-Afrikaansche Republiek na sy pa en Voortrekkerleier, Andries Pretorius, vernoem het. Ek dink daarom dat hierdie naam so gepas is vir die stad wat die besonderse Voortrekkermonument huisves. Nelspruit Nelspruit is in 1905 geproklameer, maar word al Nelspruit genoem van 1884 af, toe landmeters vir die spoorlyn tussen Pretoria en Mosambiek die Nel-broers langs ŉ spruit teëgekom het. Louis, Andries en Gert Nel is saam vernoem, maar verder weet niemand veel van die Nel-broers nie. Ek onthou Nelspruit: Die Nel-broers, langs die spruit, waar hulle vee lank gelede reeds gewei het. Hartenbos Hartenbos, een van Suid-Afrika se gewildste vakansiebestemmings, was oorspronklik ŉ plaas. Hierdie plaasnaam is gegee omdat daar baie herte (beter bekend as bokke) in die beboste gebied langs die rivier voorgekom het – herte en bosse. Esaias Meyer het homself reeds teen 1730 op die plaas, Hartenbos, gevestig en vir vier geslagte daarna behoort die plaas aan hierdie familie. In 1936 het die ATKV egter die plaas gekoop met die ideaal om Hartenbos as ŉ goedkoop vakansieoord te ontwikkel. Die eerste vakansiegangers in 1937 het van houtraam-huisvestings, asook tente gebruik gemaak. Pietersburg Pietersburg, die hoofstad van die Limpopoprovinsie, is destyds na Generaal Piet Joubert vernoem. Piet Joubert het die Groot Trek as jong seun meegemaak. Hy was later, naas Paul Kruger, die bekendste openbare figuur in die Zuid-Afrikaansche Republiek en het as kommandant-generaal die Boeremagte, onder meer, in die Boere-oorloë aangevoer. Twee jaar na die einde van die Eerste Boereoorlog, in 1883, het Piet Joubert die opdrag gekry om die terrein vir ŉ nuwe dorp af te baken. Hy was op daardie tydstip die waarnemende staatspresident, terwyl Paul Kruger op besoek aan Londen was. In 1886 was dit toe die amptelike dorpswording van Pietersburg, vernoem na Generaal Piet Joubert. Elkeen van hierdie name, asook al die res, dra ŉ stukkie kultuurerfenis oor. Ek onthou hoe ek en my sussies Naam-van-dier-en-dorp gespeel het en hoe ek vir myself ŉ voorsprong gegee het deur elke aand aandagtig die weervoorspelling saam met my pa te kyk. Daar kon ek meer dorpsname sien as wat ek die hele jaar vanuit die kar se agterruit kon sien. Van die name, soos Suurbraak in die Wes-Kaap, was vir ons baie snaaks, terwyl ander name, soos Pietermaritzburg in KwaZulu-Natal, weer ŉ hele verhaal vanuit die Groot Trek kan oordra. Tlokwe, Tshwane, Mbombela en Polokwane dra sekerlik betekenis vir die spesifieke taalgroep aan wie die naam behoort, maar my mening is dat Afrikaners ons dorpsname moet bewaar. Dit is met ŉ swaar hart wat ek hoor hoe Afrikaanse nuuspublikasies, radiostasies en die TV-weervoorspelling die oorspronklike dorpsname misken. Kom ons onthou, praat en vertel van ons dorpsname met hulle ryke kultuurerfenis. #JongStemme is ŉ projek deur Maroela Media en Solidariteit Jeug wat die jeug se stem in die openbare domein wil beklemtoon. Besoek Solidariteit Jeug se webblad by www.jeug.co.za vir hulp en raad met jou loopbaan. As jy tussen 18 en 26 jaar oud is en ŉ meningstuk wil skryf, stuur ŉ e-pos na [email protected] en ons maak graag kontak met jou.