Merkel wankel ná Beierse opstandAngela Merkel, die Duitse kanselier, woon Maandag ŉ leiersvergadering by van die Christelik-Demokratiese Unie (CDU) by dié party se hoofkantoor in Berlyn. (Foto: Markus Schreiber, AP) Horst Seehofer en sy Christen-Sosiale Unie (CSU) se opstand vandeesweek teen Angela Merkel plaas identiteitspolitiek in die Duitse hoofstroom. Seehofer is nou ’n paar maande ook die minister van binnelandse sake in Merkel se nuwe koalisieregering. Die CSU wat hy lei is al vir dekades die grootste party in die ryk deelstaat Beiere en die Christen-Demokratiese Unie (CDU) van Merkel se vennoot. Seehofer het ’n meesterplan met 63 punte vir ’n nuwe migrasiebeleid opgestel. Merkel wou nie sy punt aanvaar dat sekere asielsoekers direk by die grens tussen Beiere en Oostenryk teruggestuur kan word nie. Seehofer het daarop aangedui dat hy sy beleid in Beiere gaan laat deurvoer. Dit was ’n direkte aantasting van Merkel se gesag wat haar nuwe koalisieregering laat wankel het. Merkel kon Seehofer afdank, maar dit sou die CSU dan wegjaag en haar jong koalisieregering laat skeur. Ná krisisbestuur en skuiwe deur beide kampe is die stryd nou uitgestel met twee weke. Vir die terugstuur van migrante wat reeds in ander lande geregistreer is, is die CSU bereid om te wag tot ná Merkel se beraad met EU-leiers einde Junie om ’n nuwe Europese migrasiebeleid aanmekaar te timmer. Merkel mag voldoende ooreenstemming met EU-leiers bereik om ’n strenger grensbeheer in die EU moontlik te maak. Sou sy egter iets wat sy die afgelope drie jaar nie kon of wou bereik nie, nou vinnig bereik? Seehofer gaan egter reeds begin met planne dat asielaansoekers wie se aansoek voorheen afgekeur is, direk by Beiere se grense met Oostenryk teruggestuur word. Selfs volgens die links-sentristiese Der Spiegel lyk Merkel na die verloorder van hierdie ronde. Sy het nog haar posisie, maar haar gesag oor migrasiebeleid is min. Die stryd binne die Merkel-koalisie sal moontlik einde Junie weer losbars. Seehofer het reeds in 2015 Merkel kritiseer toe sy byna ’n miljoen migrante in Duitsland toegelaat het sonder behoorlike navolging van Duitse en Europese regsreëls. Hy is ook onder druk van sy partyteenstander Markus Söder, die Beierse streekspremier, wat ’n totaal ander Duitse asielpolitiek eis. Vir sowel Seehofer as Söder is die CSU se geloofwaardigheid ook op die spel. Die party is weens die opkoms van die nasionalistiese AfD (Alternative für Deutschland) bekommerd dat dit sy posisie as Beiere se meerderheidsparty kan verloor in die verkiesings vir die Beierse streekparlement in Oktober. Die AfD kon, danksy Merkel se beleid en ontwikkelinge daarna, reeds groei tot die derde grootste party in Duitsland. Beiere het ’n eie streeksidentiteit waarop die konserwatiewe CSU bou. Maar volgens meningopnames is sowat 52% van Duitsers in al sestien deelstate deesdae krities oor Merkel se migrasiebeleid. In onlangse meningsopnames van die ARD wil 62% van die Duitsers dat asielsoekers by die grense teruggestuur kan word. Veral sedert die seksueel-getinte aanvalle deur jong asielsoekers en migrante op jong vrouens tydens die Nuwejaarsfees 2016 in Keulen, verander die Duitse openbare mening. Ook terroriste-aanvalle het begin in Duitsland, soos die aanval deur ’n migrant op die Kersmark in Berlyn in 2016. Deesdae loop die beker oor. Die 14-jarige Duits-Joodse dogter Susanna Feldman is in Mei 2018 verkrag en vermoor en haar lyk op 6 Junie gevind. ’n 20-jarige Irakees, Ali Bashar, het reeds erken dat hy die skuldige is. Sommige media maan teen rassisme. Die Duitse Bild-koerant, daarenteen, noem dat Merkel die familie van Susanna ’n verskoning skuld. Die moord op Susanna versterk die beeld van ’n staat wat beheer verloor het nadat Merkel die asielstroom toegelaat het. Bashar het in Oktober 2015 ná Merkel se besluit met sy ouers en vyf susters in Duitsland aangekom. Hulle was ekonomiese geluksoekers, nie politieke vlugtelinge nie. Dit blyk nou dat sy asielsaansoek afgekeur is, maar dat hy kon aanbly. Dit blyk ook dat hy sedertdien moontlik betrokke was by ’n rooftog met ’n mes, aanvalle op polisiebeamptes, en die groepsverkragting van ’n elfjarige by die asielsentrum waar sy familie gebly het. Ander gevalle bly in die openbare bewussyn. In Freiburg in 2016 het ’n migrant die 19-jarige Maria Ladenburger verkrag en verdrink. In Kandel het ’n migrant einde 2017 die 15-jarige Mia Valentin met ’n mes doodgesteek. “Dit is geen enkele geval meer nie,” sê Susanne Schröter. Dié etnoloog en hoof van die navorsingsentrum Globale Islam by die Goethe-universiteit in Frankfurt praat nou van ’n kulturebotsing. Kultuurvryheid en Selfbestuur (Kraal-Uitgewers 2017) noem die moontlike opkoms van ’n informele alliansie van identiteitspolitici rondom Beiere, Oostenryk en Hongarye. Sedertdien bevestig ontwikkelinge só ’n politieke golf. Viktor Orban se nasionaalkonserwatiewe Fidesz-party het ’n reuse-oorwinning behaal tydens die Hongaarse verkiesing in April. Die nuwe Italiaanse koalisieregering se minister van binnelandse sake, Matteo Salvini, weier dat bote met migrante uit Afrika in Italiaanse hawens aanmeer. Die nuwe Oostenrykse koalisieregering van Sebastian Kurz is besig om moskees in Oostenryk strenger te beheer en asielsentra buite die EU te probeer versterk. Nou is daar ook die Beierse opstand. Al die rolspelers skakel deesdae onderling met mekaar. Drie Duitse politici wat aandring op strenger migrasiebeleid, wag reeds op die tydperk ná Merkel se huidige termyn: Binne die CSU is daar die nuwe Beierse streekspremier, Markus Söder, binne die markliberale FDP, Christian Lindner, en binne die CDU, van Merkel Jens Spahn. Die CDA-streekspremier van Sakse, Roland Wöller, wil reeds verder gaan as Seehofer met grensbeheer. Trump se Twitter-reaksie vandeesweek is: “Die bevolking van Duitsland is besig om teen hul leierskap te draai terwyl migrasie die reeds wankelende Berlyn-koalisie skud. Groot fout gemaak oor Europa heen om miljoene mense in te laat wat so sterk en gewelddadig hulle kultuur verander. Ons wil nie hê dat dit wat deur immigrasie in Europa gebeur, met ons gebeur nie.” Die temas van identiteitspolitiek en veiligheid is nou ook in Duitsland in die hoofstroom. Die politiek sal ook ná Merkel gepaardgaan met diep verdeelde kampe en emosionele debatte hieroor. Mense leef in ’n nuwe Weste.