JY LEES NOU Ontmoet die mense van Groen op kykNET
As jy lief is vir die natuur en jou hart met 'n punt Namibië toe trek, ken jy waarskynlik die gewilde bewaringsreeks Groen op kykNET. Groen is van Julie af terug op die lug vir die derde seisoen.
Die reeks se borg, Windhoek Lager, het ons genooi om die aanbieders, dr. Rudie en Marlice van Vuuren, op hulle wildreservaat N/a'an ku sê, net buite Windhoek, te ontmoet.
Oor middagete by die lodge vertel Rudie en Marlice dat seisoen 3 vir die eerste keer ook in Suid-Afrika verfilm is. Die span moet byvoorbeeld in een van die episodes leeus by Buffelsdrift naby Oudtshoorn bevry, en draai ook by die Drakensteinpark buite die Paarl.
Die reeks word gelyktydig in Afrikaans en Engels geskiet. Elke toneel word eers in die een taal geskiet, en dan word alles in die tweede taal herhaal. Dis harde werk, maar dit beteken baie vir die land. Die Engelse reeks word in Namibië deur die staatsuitsaaidiens uitgesaai. Rudie en Marlice word dikwels op straat deur aanhangers voorgekeer.
Rudie is 'n mediese dokter wat steeds twee dae van die week praktiseer (hy is onder meer die dokter vir die Namibiese president), maar jy kan sien Namibië en die bewaring van die omgewing lê hom na aan die hart. Die werk by N/a'an ku sê het die afgelope jare goed uitgebrei en hou hulle baie besig.
N/a'an ku sê beteken "die Here beskerm ons almal" en is die naam van 'n reservaat waar bewaringswerk gedoen word, maar ook van 'n groter organisasie wat by verskeie bewaringsprojekte in ander dele van Namibië betrokke is. Hulle bewaar die skaars wildehondspesie, beveg verwoestyning en renosterstropery, en help dat die Namibiese boere en luiperds in vrede met mekaar saamleef.
Dit organisasie wil konflik tussen mense en diere voorkom. Om te keer dat boere wildekatte afmaai, merk N/a'an ku sê die katte met elektroniese halsbande sodat hulle bewegings gemonitor kan word.
Boere kry soggens 'n e-pos wat sê waar "hulle" kat homself tans bevind. Mense bel ook gereeld vir Francois Theart van N/a'an ku sê as slange ongenooid by hulle opdaag. Francois vang nie net slange nie, hy behartig ook 'n Facebook-blad "Snakes of Namibia", waar hy mense help om slange uit te ken.
N/a'an ku sê bestuur ook 'n kliniek by Epukiro in die noorde van die land. Dit kliniek was trouens die eerste projek wat intussen reusagtig uitgebrei het.
Die koningin se bome
Een van die nuutste projekte, die boomplantprojek om verwoestyning te keer, vind onder die beskerming van koningin Elizabeth plaas, en daarvoor moes Rudie na Buckingham-paleis gaan om die koningin en prins Phillip te ontmoet. Hy sê dit was 'n baie statige affêre, maar in 'n stadium het die koningin droogweg teenoor hom opgemerk: "Looks like a tough place to plant trees."
Die reservaat het ook geriewe waar vrywilligers, meestal jongmense in 'n oorbruggingsjaar, hulle vir 'n paar maande kan vestig. Die jongmense werk as handlangers in die reservaat, en help om hokke skoon te maak en die diere te voer.
Etta voer 'n koedoe en 'n basterhartbees.
Fiammetta ("Etta") Carmellini is byvoorbeeld 'n Italianer van Milaan wat danksy vrywilligerwerk by N/a'an ku sê verlief geraak het op die Afrika-bosveld. Sy studeer omgewingsbewaring in Suid-Afrika en doen tans haar practise in Namibië. Etta sê sy hunker soms nog terug na Italië, maar sy is hier om te bly.
Die organisasie kry ook gereeld oproepe van mense wat wees- of beseerde diere in die veld opgetel het. Dan ry of vlieg Rudie se mense om die diere te gaan haal.
Die nag voor ons besoek is 'n jagluiperdwelpie in die veld opgetel en na N/a'an ku sê gebring, en hy loer verskrik uit sy hokkie na ons.
Al die diere by die reservaat, die siek skilpaaie, koedoes, krimpvarkies, meerkatte en dassies sal uiteindelik weer in die natuur vrygelaat word. Die enigste diere wat nie weer heeltemal vry kan wees nie, is die wildekatte.
"Dis nie dat die grootkatte verleer om te jag en daarom nie vir hulleself kan sorg nie. Hulle behou hulle jagtersinstink, maar hulle verloor hulle vrees vir die mens, wat hulle gevaarlik kan maak," verduidelik Marlice. Daarom word hulle gerehabiliteer en in groot, omheinde kampe vrygelaat. Teen skemer ry ons saam om van 'n veilige afstand af te kyk hoe hulle gevoer word.
Die kese kies die kêrel
Rudie en Marlice het mekaar in sy rugbydae ontmoet, toe haar broer een van sy spanmaats was.
"Ek het altyd geskerts die dag dat ek 'n man na my ouers se plaas neem en die bobbejane hou van hom, sal ek met hom trou. Die bobbejane was die hele naweek all over him," vertel Marlice laggend. Hulle is in 2000 getroud.
Wanneer hy moet wegglip om sy foon te antwoord, vertel Marlice Rudie is nog die enigste sportman ter wêreld wat in een jaar sy land in 'n Wêreldbekerrugby- én kriekettoernooi kon verteenwoordig.
Ek dink in die stilligheid dat ek oplaas my kinderboekheld, dr. Roelof Serfontein van die Keurboslaan-boeke, ontmoet het. (Die fiksionele dr. Serfontein word 'n skoolhoof nadat hy in die Springbok-rugby- én -krieketspan was.)
Rudie, Marlice en Claudia Opperman van Windhoek Lager
Rudie het al geselsies met die queen aangeknoop, werk vir die president, en Angelina Jolie kuier aan huis (sy is by N/a'an ku sê betrokke). Ek terg dat hulle celebs is, en hulle lyk verleë. "Namibië het nie celebs nie," sê Rudie. "Hier ken almal mekaar."
En die Van Vuurens sal verkies dat die diere en dinge van Namibië die kollig kry, baie dankie.
Op pad Windhoek toe vra ek vir Claudia Opperman, senior handelsmerkbestuurder by Namibian Beweries, hoekom Windhoek Lager betrokke geraak het by Groen. Sy antwoord dat Namibian Beweries se produkte al so gevestig is, dat hulle met hierdie reeks iets vir die land wou doen. Windhoek Lager handhaaf baie trots die beginsels van die Duitse "Reinheitsgebot" van 1516 (wat die byvoeging van kunsmatige produkte by bier verbied) en steun die maatskappy se visie vir "creating a future, enhancing life". Daarom was Windhoek Lager 'n ideale pasmaat vir Rudie en Marlice wat in hul werk en persoonlike lewe ook nie kompromieë aangaan nie.
Daarop sê ons: Tjorts!
Jy kan ook by N/a'an ku sê kom kuier. Die verblyf is luuks en die kos heerlik. Pryse begin by N$1 195 p.p.p.n. (afslag vir kinders). Daar is geen kampgeriewe nie. Jy kan nie rondry soos in die wildtuin nie, maar jy kan op oop safari-voertuie saamgaan as die wildekatte gevoer word, en jy kan die veaartsenydienste besoek. Veral vir tjokkers wat veeartse of wildbewaarders wil word, kan dit 'n waardevolle besoek wees.
Vir besonderhede oor die verblyf en vrywilligerwerk, gaan na http://naankuse.com/ en http://www.naankuselodge.com/
Groen word op Woensdae om 8.30 nm. op kykNET uitgesaai. Heruitsendings is op Donderdae (11 vm.), Vrydae (2.30 vm. en 5.30 nm.), Saterdag (3 vm. en 4 nm.), Sondag (2 vm. en 2 nm.) en Dinsdae (3 vm. en 3 nm.).