STILLEES1.StilleesHet jy al van ‘n VVV gehoor? VVV is die afkorting vir ‘n vreemde vlieënde voorwerp. Hierdie vlieënde voorwerp is nie naastenby soos een van die vervoermiddels wat ons in die vorige leereenheid behandel het nie. Nou wat is dit dan?(a) Lees die volgende leesstuk aandagtig deur. Jy kan dit selfs twee of drie keer deurlees.Table 1
‘n VVV is ‘n lig of voorwerp in die lug wat nie verklaar kan word nie. Sommige VVV’s word nie met die menslike oog gesien nie, maar word deur radar opgespoor.Dit is belangrik om te onthou dat meer as 90% van die VVV’s wel geïdentifiseer word. Dis dikwels vliegtuie, satelliete, planete of weerballonne. Wat is die ander 10% dan? Die mees romantiese teorie is dat VVV’s die ruimteskepe van ruimtewesens is wat op die aarde spioeneer. Sommige wetenskaplikes glo egter dat VVV’s in werklikheid natuurverskynsels in die atmosfeer is, byvoorbeeld wolke. Ander glo dis ‘n gekskeerdery of oëverblindery.Die meeste wetenskaplikes dink VVV’s is onsin, veral die stories oor mense wat sê hulle is deur ruimtewesens ontvoer. Daar is heelwat sulke stories wat verregaande klink. Maar hoe verklaar die wetenskap hierdie raaisel? Dis die eintlike vraag!Figure 1(a) Beantwoord nou die volgende vrae deur slegs W (waar) O (onwaar) of OB (onvoldoende besonderhede) te skryf:(i) ‘n VVV is ‘n lig of voorwerp in die lug. (ii) Hierdie VVV kan nie verklaar word nie. (iii) VVV’s kan slegs met die menslike oog gesien word. (iv) Alle VVV’s word geïdentifiseer. (v) Dis altyd vliegtuie, satelliete, planete of weerballonne. (vi) Sommige mense dink dis ruimteskepe. (vii) Hierdie ruimteskepe behoort aan ruimtewesens. (viii) Sommige wetenskaplikes dink dis ‘n gekskeerdery. (ix) Baie wetenskaplikes glo nie aan ruimtewesens wat mense ontvoer nie. (x) Die wetenskap kan hierdie VVV’s verklaar. Assessering onder leiding van die opvoeder.10My totaal uit Table 2
2. LIDWOORDEKyk weer na die leesstuk by no.1. Onderstreep die woorde ‘n en die.Ons noem ‘n en die lidwoorde. Jy sal agterkom ons gebruik lidwoorde voor naamwoorde. Die lidwoord ‘n word vir een ding gebruik bv. ‘n lig. Die lidwoord die word vir een ding én meer as een ding gebruik: die lig, die ligte. As ons die gebruik, is dit ‘n spesifieke ding of dinge waarvan gepraat word.Onthou, ‘n word nooit met ‘n hoofletter geskryf nie. As jy ‘n sin met ‘n begin, word die tweede woord met ‘n hoofletter geskryf, bv.‘nMens kan dit nie verklaar nie.Wanneer ons ‘n sin met die begin, word die met ‘n hoofletter geskryf, bv.Die mens kan dit nie verklaar nie. Vul ‘n of die by die volgende sinne in:_______Vliegtuig word dikwels aangemeld as ________VVV, veral in ___________nag wanneer ________ mens net ligte kan sien. _______ligte van ________helikopter kan _________ mens maklik verwar, omdat helikopters in ________lug kan hang.Table 3
3. BOODSKAPPEFigure 2Wat dink julle is dit hierdie? Gesels ‘n bietjie daaroor in julle groepe. Wat stel dit voor? Kom ek help julle. Dit is ‘n boodskap. Wie het hierdie boodskap gestuur? Hoekom is hierdie boodskap gestuur? Wat beteken hierdie boodskap? Elke groep moet verslag doen oor hulle vertolking van hierdie boodskap. (Kies ‘n leerder uit elke groep wat aan die res van die klas sal vertel wat sy / haar groep besluit het.Table 4
Verklaring van die boodskap:Hierdie boodskap is ‘n rekenaarboodskap. Dit is in 1974 gestuur aan ‘n groep sterre in die ruimte. Dit bevat inligting oor ons sonnestelsel en bevat ook ‘n voorstelling van die mens. Kan jy die “mens” raaksien? Dit sal egter 24 000 jaar duur voordat hierdie boodskap sy bestemming sal bereik.Dit klink ‘n bietjie baie lank om te wag vir ‘n moontlike “antwoord” op hierdie boodskap.Dis nou julle beurt om ‘n boodskap te stuur. Julle boodskappe kan nou nie so ver gestuur word nie! Julle boodskappe moet geskik wees om in ‘n tydkapsule begrawe te word.Wat is ‘n tydkapsule? Dit is ‘n houer wat voorwerpe en inligting van die huidige tyd bevat en dan begrawe word. Hierdie tydkapsule sal dan hopelik in die verre toekoms opgegrawe word sodat mens kan sien hoe mense in die verlede geleef en gelyk het!Figure 3Elkeen van julle moet die volgende voorberei:‘n Geskrewe stuk. ‘n Foto of skets van jouself. Enige voorwerp of item wat jy dink mense oor sowat eenhonderd jaar interessant sal vind.(a) waaroor moet julle skryf?Skryf asseblief die volgende. Die datum word eerste geskryf:‘n Paragraaf oor jouself (jou naam, van, waar jy gebore is en wanneer, waar jy woon). ‘n Paragraaf oor jou voorkoms (hoe jy lyk, kleur van hare, oë, lengte, liggaamsbou). ‘n Paragraaf oor jou voorkeure ( waarvan jy hou, bv. kleur, kos, skoolvakke, tydverdryf, ideaal). ‘n Paragraaf oor ‘n tipiese dag ( wat doen jy elke dag, bv. staan op, trek aan, gaan skool toe, aktiwiteite na skool, wat jy saans doen.Table 5
Ruil nou jou “lewenskets” om met jou maat s’n. Julle gaan mekaar se skryfwerk assesseer.Vul een van die volgende in by elke kategorie:Table 6
ALTYD (alles is korrek);
BAIE GEREELD (enkele foute);
NIE GEREELD (baie foute, benodig oefening);
SELDE (te veel foute, het hulp nodig)
Begin sinne en name met hoofletters.
Woorde is korrek gespel.
Woordorde is korrek.
Goeie, verstaanbare Afrikaans.
Geassesseer deur: Table 8
(a) MondelingElke leerder kry nou ‘n beurt om die inhoud van sy of haar tydkapsule aan die klas voor te dra.Die lewenskets word oorvertel (nie gelees nie). Die voorwerp of item wat jy insluit, word gewys, en jy moet verduidelik hoekom jy hierdie item of voorwerp gekies het. Wie sal jy graag wil hê moet jou tydkapsule ontdek?Assessering deur die opvoederTable 9
4. HOOFTYE VAN DIE WERKWOORDIn Module 1 het julle ‘n bietjie hersiening van die Verlede Tyd gedoen. Kom ons kyk weer daarna.Werkwoorde sê mos wat ons doen.Ons kan werkwoorde op drie maniere gebruik:Om te sê wat ons gedoen het (verlede tyd). Om te sê wat ons doen (teenwoordige tyd). Om te sê wat ons sal doen (toekomende tyd).Ons het by no.8 met al drie die tye kennis gemaak: Ons beskryf in die teenwoordige tyd en iemand sal in die toekomende tyd lees hoe ons in die verlede tyd geleef het.(a) Voltooi die tabel met die tye.Table 10
Verlede tyd (het ge-)
Toekomende tyd (sal)
Die seun …………………………..
Die seun dans.
Ons loop ver.
Selfassessering onder leiding van die opvoeder.ONTHOU: in die verlede tyd verander die volgende woorde.Table 11
bv. Ons wil gaan.
Ons wou gaan.
Ons moet bly.
Ons moes bly.
Ons sal ry.
Ons sou ry.
Ons kan hoor.
Ons kon hoor.
(a) Voltooi die tabel.Table 13
Hy wil lees.
Hy sal wil lees.
Sy kan nie gaan nie.
Almal moet huiswerk doen.
(Geen toekomende tyd)
Selfassessering onder leiding van opvoeder.ONTHOU: woorde wat met be-, ge-, het-, er-, ont- en ver- begin, kry nie ‘n ge- in die verlede tyd nie.Table 14
Ons het besluit om te gaan slaap.
Ons het ons goed gedra.
Die opvoeder het die vraag herhaal.
Ek het dadelik erken dat ek ‘n fout begaan het.
Die wenner het ‘n prys ontvang.
Die kind het na sy ouers verlang.
(a) Skeibare werkwoorde.Party werkwoorde bestaan uit twee dele, soos:Table 16
in + pak
uit + haal
in + klim
In die toekomende tyd word die woorde aanmekaar geskryf:die dogter sal haar boeke inpak.In die teenwoordige tyd word die woorde geskei:die dogter pak haar boeke in.In die verlede tyd word die werkwoord weer een woord, maar die ge- kom tussen die twee dele.die dogter het haar boeke ingepak.Figure 4ONTHOU:Table 17
Is word was:
Die kind is siek.
Die kind was siek.
Het word het gehad:
Ek het griep.
Ek het griep gehad.
2.1.1 vertel stories uit die huistaal oor in die addisionele taal;
2.2.1 gebruik taal vir ‘n wye verskeidenheid funksies: gee uitdrukking aan menings en gevoelens, maak keuses, gee raad en maak voorstelle (soos: Ek dink jy moet …)
2.3 toon ontwikkeling in die vermoë om kenmerke van gesproke taal te gebruik om te kommunikeer: woord- en sinsaksent, intonasie, ritme.
3.4.1 volg feitelike tekste (soos ‘n beskrywing van die proses).
5.1.1 verstaan sommige begrippe uit ander leerareas en gebruik die woordeskat wat daarmee verband hou (soos “vervoer” in Aardrykskunde);
5.3.3 dra inligting van een modus na ‘n ander oor (soos gebruik inligting uit ‘n visuele teks om ‘n geskrewe teks te skryf).
6.2.4 algemene afkortings (soos: mnr., mev., me., mej., afkortings vir maande en dae);
6.3.2 alledaagse voorsetsels in vaste en vrye verbindings;
6.3.5 determineerders (soos: ‘n, die);
Memorandum1.(b)(i) Waar(ii) Waar(iii) Onwaar(iv) Onwaar(v) Onwaar(vi) Waar(vii) Waar(viii) Onwaar(ix) Waar(x) Onvoldoende besonderhede2. 'n Vliegtuig word dikwels aangemeld as 'n VVV, veral in die nag wanneer 'n mens net ligte kan sien. Die ligte van 'n helikopter kan 'n mens maklik verwar, omdat helikopters in die lug kan hang.4.(a) Jy het geluister. Jy sal luister. Die seun het gedans. Die seun sal dans. Ons het ver geloop. Ons sal ver loop.(b) Hy wou lees. Sy kon nie gaan nie. Sy sal nie kan gaan nie. Almal moes huiswerk doen. Almal sal huiswerk moet doen. Ek sou luister.
« Previous module in collection Om te reis
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on May 21, 2009 10:26 am -0500. Add to a lens