Volume 17, Issue 2, 2006
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif - Volume 17, Issue 2, January 2006
Volume 17, Issue 2, January 2006
&apos;&apos;Subsidiarity&apos;&apos; : what&apos;s in the name for constitutional interpretation and adjudication?
Author Lourens Du Plessis
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 207 –231 (2006)
Met &apos;n &lt;I&gt;dictum&lt;/I&gt; van Kentridge WnR in <I>S v Mhlungu&lt;/I&gt; 1995 7 BCLR 793 (1995 3 SA 867) (CC) par 59 as vertrekpunt, verken die skrywer die belang van subsidiariteit in (en vir) grondwetsvertolking en beregting. Hy identifiseer Kentridge WnR se omsigtigheidsvermaning dat enige saak, siviel of krimineel, verkieslik beslis moet word sonder om &apos;n grondwetlike geskilpunt daarvan te maak (&apos;&apos;without reaching a constitutional issue&apos;&apos;) as &apos;n verskyningsvorm van <I>beregtende subsidiariteit</I> wat van &apos;n hof verg om &apos;n a-(of minstens indirek) konstitusionele bo &apos;n streng konstitusionele wyse van geskilberegting te verkies wanneer die beslegting van die regsvraag vir die eersgenoemde ruimte laat (en nie noodsaaklikerwys die laasgenoemde verg nie). Dít onderskei die skrywer van <I>jurisdiksionele subsidiariteit&lt;/I&gt; wat manifesteer as voorkeur vir &apos;n minder intens bemagtigde en minder omvattende (&apos;&apos;laer&apos;&apos;) forum om &apos;n (grondwetlike) saak af te handel wanneer dit ook al moontlik is. Die potensiaal van altwee vorme van subsidiariteit om tot die ontwikkeling van die bestaande (veral gemene-)reg by te dra op &apos;n wyse wat grondwetlike waardes en regte bevorder, word ondersoek. <BR>Na oorweging van moontlike voetangels wat &apos;n onbehoorlike beroep op subsidiariteit in die grondwetsvertolker en - beregter se pad kan plaas, word tot die slotsom geraak dat nadenkende steun op subsidiariteit in grondwetsvertolking en -beregting die tweerigtingverkeersvloei tussen grondwetlike waardes, regte en norme aan die een kant, en die waardes, regte en norme van (en ingevolge) die bestaande reg aan die ander kant aansienlik kan help vlot. Om subsidiariteit by die naam te noem en oor die eienskappe en effekte daarvan te besin kan, volgens die outeur, ons verstaan van die heilsame uitwerking wat (die implementering van) subsidiariteit kan hê, aansienlik verdiep (soos wat gebeur het met &apos;&apos;proporsionaliteit&apos;&apos; as maatstaf vir die beperking van grondwetlike regte). Subsidiariteit kan daartoe bydra dat die Grondwet &apos;n bestaanswyse, eie aan sigself, deur die lewende reg verwesenlik-en dat die lewende reg, deur die Grondwet bemagtig en besiel met waardes wat die gees, strekking en oogmerke van die Grondwet adem, kreatief en vernuwend kan groei.
The company law implications of conferring a power on a subsidiary to acquire the shares of its holding company
Author Deeksha Bhana
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 232 –250 (2006)
Die wetgewer het ingevolge artikel 89 saamgelees met artikel 39 van die Maatskappyewet &apos;n filiaalmaatskappy gemagtig om aandele van die houermaatskappy te bekom en te hou mits daar genoegsame regulering is. Waarom dít toegelaat is, is nie duidelik nie. Dit lyk na &apos;n natuurlike gevolg van die algemene herroeping van die verbod daarop dat &apos;n maatskappy sy eie aandele regstreeks kan bekom maar die wetgewer het versuim om behoorlik ag te slaan op die volle implikasies van die verhouding tussen &apos;n houer- en filiaalmaatskappy en die potensiaal vir camouflage en die misbruik van beheer wat daarin opgesluit lê. Om hierdie rede moes die wetgewer die voordele, risiko&apos;s en kompleksiteite verbonde aan sodanige magtiging versigtiger oorweeg het ten einde &apos;n filiaal se verkryging van die aandele van &apos;n houermaatskappy en &apos;n maatskappy se verkryging van sy eie aandele op &apos;n soortgelyke wetgewende wyse te beredder. In die besonder is die wetgewer inkonsekwent in die wyse waarop dit direkte en indirekte herverkrygings van aandele vir belastingdoeleindes hanteer asook in die beleid wat dit volg oor skatkisaandele <I>(treasury shares)</I>. Laasgenoemde word in die konteks van regstreekse aandeleherverkryging streng verbied maar die magtiging van &apos;n filiaal om aandele van sy houermaatskappy te bekom en te hou veronderstel dat ons reg skatkisaandele toelaat. Indien die wetgewer sou voortgaan om die onregstreekse herverkryging van aandele toe te laat, sal die gemelde kwessies dus aangespreek moet word.
&apos;&apos;Genes &apos;R&apos; Us&apos;&apos; : a critique of genetic essentialism
Author Melodie Nothling Slabbert
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 251 –265 (2006)
Genetiese essensialisme is &apos;n reduksionistiese voorstelling van die mens as die somtotaal van sy of haar genetiese samestelling. Hierdie artikel ondersoek, aan die hand van die sogenaamde X-Y-kontroversie van die sewentigerjare, die verskynsel van genetiese essentialisme van naderby. Dit is duidelik dat &apos;n geneties-essensialistiese beeld van die mens &apos;n beduidende invloed op fundamentele waardes en idees waarop ons samelewing gebou is, het wat outonomie, individuele morele, sosiale, en kriminele verantwoordelikheid beklemtoon. Die verhouding tussen wetenskap en etiek word vlugtig bespreek, waarna die vraag of genetiese inligting enigsins van ander tipes gesondheidsinligting verskil, aangespreek word. In die finale instansie word aan die hand gedoen dat omvattende en bevredigende regs-etiese bespreking oor genetiese navorsing slegs moontlik is indien ons bewus gemaak word van die kulturele en sosiale dinamika wat hierdie tipe debatte beïnvloed.
Scope for negotiating and / or varying the terms of government contracts awarded by way of a tender process
Author Phoebe Bolton
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 266 –288 (2006)
In &apos;n private tenderproses is daar geen beperkinge op die inhoud van kontrakte wat gesluit word nie. Die suksesvolle tenderaar en die party wat tenders aanvra is vry om oor die spesifieke bepalings van die kontrak te onderhandel en hulle is vry om later die bepalings van die kontrak te wysig. Daar is ook geen reëls wat neerlê dat sekere bepalings in die kontrak &apos;&apos;moet&apos;&apos; verskyn nie. Hierdie artikel toon aan dat die reëls wat vir &apos;n private tenderproses geld baie verskil van die reëls wat geld vir &apos;n publieke tenderproses in Suid-Afrika. Artikel 217(1) van die Grondwet beskerm kontrakteurs wat aan &apos;n publieke tenderproses deelneem. Artikel 217(1) bepaal dat wanneer staatsorgane vir goedere of dienste kontrakteer, hulle moet voldoen aan vyf beginsels: regverdigheid, billikheid, deursigtigheid, mededingendheid en kostedoeltreffendheid. Om te verseker dat staatsorgane aan artikel 217(1) en ook aan die tendervoorwaardes gehoor gee, is daar &apos;n hele aantal beperkinge en verpligtinge om die volgehoue integriteit van die tenderproses te verseker. Daar is beperkinge op die omvang van onderhandelinge ten opsigte van die bepalings van kontrakte en die wysiging van kontrakbepalings na die sluiting van &apos;n kontrak. Wetgewing bepaal ook dat sekere bepalings in kontrakte &apos;&apos;moet&apos;&apos; verskyn. <BR>In hierdie artikel word die aanwending van die beginsels in artikel 217(1) van die Grondwet bespreek insover dit op die drie vlakke van regering, naamlik nasionaal, provinsiaal en plaaslik, betrekking het. Die klem sal val op kontrakte wat op plaaslike regeringsvlak gesluit word, en meer spesifiek, kontrakte vir die lewering van munisipale dienste. Die rede vir die onderskeid is dat wetgewing op plaaslike regeringsvlak baie spesifieke reëls vir die sluiting van kontrakte vir die lewering van munisipale dienste neerlê.
Rape Trauma Syndrome under South African law : a focus on instituting civil damages for male and female victims of rape : part 2
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 289 –301 (2006)
Hierdie artikel ondersoek verkragting trauma sindroom as &apos;n juridiese en kliniese fenomeen. Die aard van verkragting trauma sindroom word bespreek en daar word tot die gevolgtrekking gekom dat slagoffers van verkragting, ongeag ouderdom of geslag, simptome van verkragting trauma sindroom kan toon. Daar word spesifiek verwys na moontlikhede waar verkragting of verkragting trauma sindroom deliktuele aanspreeklikheid van &apos;n dader kan beïnvloed. Daar word getoon dat dit problematies is om verkragting of verkragting trauma sindroom as &apos;n selfstandige delik te beskou omdat beide elemente van &lt;I&gt;iniuria&lt;/I&gt; en <I>damnum iniuria datum&lt;/I&gt; insluit, en hierdie aksies se vereistes ongelyksoortig is. Vanwee die verreikende gevolge wat verkragting en dus verkragting trauma sindroom vir slagoffers van verkragting inhou, blyk dit dat die tyd aangebreek het om meer aandag en gewig te verleen aan verkragting trauma sindroom as &apos;n erkende stel simptome wat die psigologiese aard van &apos;n verkragting aandui, en dus die bewys van skade sal vergemaklik.
Reduction or discharge of debts : the hidden tax dangers
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 302 –313 (2006)
Kapitaalwinsbelasting, inkomstebelasting en belasting op toegevoegde waarde gevolge kan intree wanneer &apos;n skuld kwytgeskeld of verminder word. Ingevolge paragraaf 12(5) van die Agtste Bylae tot die Inkomstebelastingwet ontstaan &apos;n kapitale wins in die hande van die skuldenaar tot die mate wat die skuld kwytgeskeld is. Indien die skuld van &apos;n inkomste aard was en die skuldenaar die skuld as aftrekking vir inkomstebelastingdoeleindes geëis het, word die bedrag van die skuld wat kwytgeskeld is, by die skuldeiser se bruto inkomste gevoeg ingevolge die bepalings van artikel 8(4)(m). Addisioneel kan die kwytskelding ook as &apos;n geskenk vir belasting op geskenkdoeleindes en in sekere omstandighede as &apos;n dividend vir sekondêre belasting op maatskappydoeleindes beskou word. <BR>Afgesien van die toepassing van paragraaf 12(5) bepaal paragraaf 20(3)(b) dat die basiskoste van &apos;n bate verminder moet word tot die mate wat uitgawes met betrekking tot die verkryging van die bate verhaal is. Die gevolg is dat waar die skuld ontstaan het as gevolg van die verkryging van &apos;n kapitale bate, kwytskelding van &apos;n skuld tot gevolg het dat &apos;n kapitale wins in die hande van die skuldenaar ontstaan, maar die basiskoste van die bate wat verkry is ook dienooreenskomstig verminder moet word. <BR>Indien die skuldenaar ook &apos;n insetbelastingkrediet vir die BTW gedeelte van die skuld geëis het en die uitstaande skuld nie binne twaalf maande gedelg word nie, moet die skuldeiser die BTW ingevolge artikel 22 van die Wet op die Belasting van Toegevoegde Waarde terugbetaal.
Duty to support and the dependant&apos;s claim : the struggle of women married in terms of customary and Muslim law
Author J.M. Pienaar
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 314 –332 (2006)
Tesame met die afdwinging van erfopvolgingsregte is die suksesvolle instel van die aksie van die afhanklike by die nalatige doodsveroorsaking van die broodwinner &apos;n belangrike manier waarop &apos;n weduwee ekonomiese afhanklikheid na die afsterwe van haar gade kan verkry. Weens die potensieel poligame aard van Swart gewoonteregtelike en Moslem-huwelike, is hierdie huwelike aanvanklik nie as wettige huwelike aanvaar nie. Gevolglik is die plig tot onderhoud tussen hierdie gades ook nie aanvaar nie, wat dit vir weduwees uit hierdie huwelike onmoontlik gemaak hetom suksesvolle aksies van die afhanklike na afsterwe van hul gades in te stel. In hierdie artikel word die historiese aanloop van die meganismes wat mettertyd ontwikkel is, hetsy deur ingrype van die wetgewer of deur ontwikkeling in regspraak, uiteengesit en ontleed. Hoewel die posisie van weduwees van gewoonteregtelike huwelike deur artikel 31 van die Wysigingswet op Swart Wetgewing 76 van 1963 aangespreek is, is daar in hierdie remedie, wat uit die voor-grondwetlike bedeling dateer, heelwat tekortkominge. Wat die posisie van Moslem-weduwees betref, het &apos;n &apos;&apos;herbevinding&apos;&apos; van die gemenereg na &apos;n jarelange stryd in regspraak daartoe gelei dat die gemeenregtelike aksie van die afhanklike uitgebrei is om &apos;n weduwee van &apos;n <I>de facto&lt;/I&gt; monogame huwelik in te sluit - ten spyte daarvan dat Moslem-huwelike nog nie as wettige huwelike beskou word nie. Daar word aangevoer dat die tyd ryp is om die instel van die aksie van die afhanklike by gewoonteregtelike en Moslem-huwelike in heroe¨ nskou te neem in die lig van die inwerkingtreding van die Wet op Erkenning van Gewoonteregtelike Huwelike 120 van 1998 enersyds en die oorwegings van die Muslim Marriages Bill van 2003 andersyds. Selfs al word laasgenoemde wetsontwerp aanvaar en in werking gestel, laat dit steeds &apos;n leemte vir weduwees in poligame huwelike waar die aksie van die afhanklike ter sprake kom. Daar word gevolglik aan die hand gedoen dat die ontwikkeling van die gemenereg in die algemeen en die aanpassing van die definisie van &apos;&apos;huwelik&apos;&apos; in die besonder, aandag moet geniet. Die daarstel van wetgewing ten einde die leemte aan te vul word ook as &apos;n verdere opsie ontleed. As poligame huwelike in wetgewing aanvaar en gereguleer word, moet alle gevolge van poligamie geakkommodeer word - ook ten opsigte van die aksie van die afhanklike.
Codes of conduct for the financial services industry
Author Franso Van Zyl
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 333 –347 (2006)
In die praktyk is besigheidsbeginsels en -reëls vir die verskillende sektore van die finansiële dienstebedryf gewoonlik in die vorm van vrywillige, nie-statutêre gedragskodes of statutêre gedragskodes, meestal in die vorm van ondergeskikte wetgewing. Die doelwitte van nie-statutêre kodes is gewoonlik om riglyne aan die lede van industrie verteenwoordigende liggame oor ooreengekome praktykstandaarde te gee en om aan verbruikers die voordeel van gehalte diens te verskaf. Vrywillige gedragskodes word dikwels as &apos;n alternatief tot staatsbeheer gesien, maar dit het egter beperkinge van sy eie vanweë faktore soos die gebrek aan regseffek vir verbruikers en aanspreeklikheid van die promulgeerders van gedragskodes, asook die beperkte toepassingsveld van gedragskodes. Gevolglik bestaan daar reeds statutêre gedragskodes vir verskeie sektore van die finansiële dienstebedryf soos die versekeringsbedryf, lede van beurse en verskaffers van finansiële dienste. Oorweging kan geskenk word om die konsep van bindende statutêre gedragskodes uit te brei na sektore soos die bankbedryf, mediese skemas, kollektiewe beleggingskemas asook pensioenfondse en onderlinge hulpverenings. <BR>Industrie gedragskodes behoort deur die betrokke reguleerders goedgekeur te word en selfs voorgeskryf te word waar die bedryf onwillig is of nie die vermoë het om &apos;n gedragskode daar te stel wat verbruikers se belange op die hart dra nie. Daar moet ook toegesien word dat gedragskodes behoortlik afgedwing word en dat ombudskemas toegelaat word om bindende beslissings te maak waar die gedragskodes nie nagekom word nie.