Bekommernis oor polisie se ‘heksejag’ na onlusteInwoners van verskeie woonbuurte en dorpe in KwaZulu-Natal en Gauteng was gedwing om huis en haard tydens die onluste van ‘n maand gelede te beskerm. (Foto: Youtube-skermgreep.) Vrystaat Landbou (VL) het sy kommer uitgespreek oor die polisie se “heksejag” op lede van die publiek wat hulself tydens die onrus in KwaZulu-Natal en Gauteng probeer beskerm het. Volgens Francois Wilken, president van VL, is Bheki Cele, minister van polisie, se onlangse uitsprake in die media kommerwekkend en teleurstellend. Cele het aangekondig dat die polisie se fokus rakende die onrus in KwaZulu-Natal en Gauteng geskuif het na misdadige ondersoeke op die sogenaamde burgery wat hulself in die onrus probeer beskerm het. Die vraag is volgens hom waarom daar nie eerder ondersoek ingestel word waarom die polisie nie sy mandaat soos vervat in die Grondwet en Suid-Afrikaanse Polisiewet (Wet 68 van 1995) kan nakom nie. Wilken sê dat die vyf kernpilare van die Polisiewet juis aandui dat die polisie verantwoordelik is vir die handhawing van binnelandse stabiliteit, uitvoering van wet en orde, beskerming van burgery en hul eiendom asook die voorkoming van misdaad. “Gegewe die onrus wat in die twee provinsies plaasgevind het, is die onvermoë van die polisie totaal uitgewys.” Tommie Esterhuyse, adjunkpresident van VL, meld dat die agt pilare van die landelike beveiligingstrategie wat in 2019 hersien is, ŉ sterk fokus op die vermoë van die SAPD plaas ten opsigte van kapasiteit, mannekrag, toerusting en logistieke vermoëns (vuurwapens en ammunisie). Gegewe die status quo voer hy aan dat die polisie ver daarin te kort skiet om die landelike gebiede en boerderygemeenskappe teen verhoogde misdadigheid te beskerm. “Die onsekerheid en wantroue van die publiek oor hoe die polisie die onrus in KwaZulu-Natal en Gauteng beheer het, het verder onder die algemene publiek en die landelike gebiede toegeneem. Die impak en omvang van die onrus is geweldig groot, nie net in die ekonomie nie, maar ook ten opsigte van die bekostigbaarheid van voedsel vir die gewone burger,” meen Esterhuyse. Volgens Jakkals le Roux, voorsitter van VL se landelike veiligheidskomitee, wil dit voorkom asof die minister met die ondersoeke die wetsgehoorsame burgers en publiek die vyand wil maak wat geen regte het om hom/haarself te beskerm nie. “Dit lyk of die polisie daardeur besef dat hy nie sy regsverpligting teenoor die algemene publiek nakom nie.” VL sê hy is verder besorg oor die politieke “inmenging” in die uitvoering van die polisie se operasionele mandaat en verantwoordbaarheid wat tans tussen die minister en die topstruktuur van die SAPD uitspeel. “Die onrus in KwaZulu-Natal en Gauteng laat weer eens die vraag ontstaan hoe die redelike man homself gaan verdedig en beskerm in onrusverwante situasies, asook in ŉ verhoogde misdadige aanslag, as die polisie se ‘wiele afval’? Dit beteken dat die algemene burgery self aangewese is om na hul eie veiligheid om te sien.”