Hofuitspraak hou ernstige gevolge vir gehalte-onderrig inFoto: www.stockvault.net Die onlangse uitspraak in die Konstitusionele hof, wat die Gautengse onderwysdepartement die mag gee om oor skooltoelating te besluit, hou ernstige gevolge vir gehalte-onderrig in openbare skole in. As Panyaza Lesufi, omstrede LUR vir onderwys in die provinsie, sy mag gaan misbruik en die uitspraak onoordeelkundig aanwend, sal dit tot growwe skendings van leerlinge se regte lei en die standaard van Suid-Afrikaanse onderwys beslis verder negatief beïnvloed. Lesufi is algemeen bekend vir sy transformasie-gedrewe uitsprake teen Afrikaans en Afrikaanse enkelmediumskole. Hy het verlede jaar gedreig om 24 000 Engelssprekende leerders by Afrikaanse skole in te skryf, vir wie daar glo nie plek in ander skole was nie. Die hofuitspraak maak dit nou inderdaad makliker vir hom om dié dreigement uit te voer. Ouers, beheerliggaamorganisasies en vakbonde is inderdaad bekommerd oor hoe Lesufi en sy amptenare uitvoering aan die uitspraak gaan gee. Veral ook in die lig van sy onlangse aanval op Afrikaanse skole wat glo nie hul hulpbronne en geriewe met arm skole wil deel nie en hulself “isoleer”. Hy het in ŉ openbare debat met Kallie Kriel, uitvoerende hoof van AfriForum, uitgevaar teen Afrikaanse skole wat “daarop uit is om hul terrein te beskerm”. Hoewel hy in die openbaar gesê het hy wil nie wraak teen Afrikaans wil neem of dit uit skole verwyder nie, beskou hy die taal egter steeds as ŉ struikelblok om “alle leerlinge toegang tot alle skole en gehalte-onderrig te gee”. Indien Lesufi en die departement sou voortgaan om Afrikaanse skole te teiken en in die toekoms wil voorskryf hoe die skole hul toelatingsbeleid moet toepas, kan dit tot ŉ onhoudbare onderrigsituasie met verreikende gevolge lei. As presterende skole wat goeie gehalte-onderrig verskaf, skielik oorstroom en gedwing gaan word om tot 50 leerlinge in ŉ klaskamer te akkommodeer, gaan dit tot ŉ uittog van die beste onderwysers, ander personeel en leerlinge lei. Duisende onderwysers het reeds ŉ negatiewe belewing van die Suid-Afrikaanse onderwysstelsel en tot 15 000 van hulle verlaat die beroep jaarliks. Dit lei tot jaarlikse tekorte wat deur sommige instellings op tot 30 000 geraam word omdat universiteite ook nie naastenby genoeg nuwe onderwysers oplei nie. As die departement in die toekoms nog verder by skole en onderrig wil inmeng, kan nog meer dalk na groener weivelde gaan soek. Ouergemeenskappe van dié skole wat baie hoë skoolgelde betaal om ekstra onderwysers in diens te neem om kleiner klasse te verseker en om moderne toerusting en leermateriaal te voorsien, sal hul bydraes en hul betrokkenheid onttrek. Diegene wat dit kan bekostig, sal hul heil in private of selfs tuisonderrig gaan soek. Die finansiële impak op die skole sal enorm wees as betalende ouers hul kinders op strepe begin onttrek. Min mense besef dat die meeste voormalige model C-skole, wat minder as 5% van die sowat 24 000 openbare skole in die land uitmaak, 80% of meer van hul begroting self genereer. Die regering gee graag hoog op oor hoeveel geen-skoolgeld-skole daar in die land is, maar swyg gerieflikheidshalwe oor dié voormalige model C-skole waarvan sommige minder as 2% van hul jaarlikse begroting van die staat kry. Ouers betaal dus ŉ baie, baie duur prys om gehalte-onderrig te verseker en om oor kwessies soos taal-, godsdiens- en toelatingsbeleid te mag besluit wat in die beste belang van al die kinders van ŉ betrokke skool is. As dié regte nie meer erken word nie en ondeurdagte besluite namens ouers geneem word wat nie in die beste belang van hul kinders is nie, sal hulle onttrek. Skole waar ouergemeenskappe onbetrokke is, sukkel om die mas op alle vlakke op te kom. Waar daar nie ŉ vennootskap tussen ouers, leerlinge, die skool en die onderwysdepartement is nie, gedy gehalte-onderrig nie. Dit is ook ŉ uitgemaakte saak dat moedertaalonderrig in Afrikaans se dae getel sal wees as Afrikaanse skole deur Engelssprekende leerlinge oorstroom word. Navorsing het reeds oor en oor bewys dit neem maar net enkele jare vir ŉ skool om van parallelmedium na dubbelmedium en uiteindelik net Engels te verander. Benewens die feit dat kinders se basiese reg tot moedertaalonderrig geskend word, word duisende leerlinge gedwing om in ŉ taal (Engels) te leer wat pedagogies nie in hul beste belang is nie. Die ANC-regering is meesterlik hiermee, aangesien daar geen politieke of ander wil is om ander inheemse tale op te hef of te bevorder sodat kinders in hul moedertaal onderrig kan word nie. Daar is ook ander redes waarom onderwys- en regskenners met reg bekommerd is oor die moontlike impak van die hofuitspraak. Dit hou verband met die ideologiese agendas van die ANC-regering en hoe amptenare dit op verskeie vlakke uitvoer. As Lesufi voortaan besluit Afrikaanse skole moet demografies verteenwoordigend van die land wees, is dit noodgedwonge die einde van daardie skole se bepaalde etos, kultuur en dissipline. En soos wat reeds in verskeie skole gesien is, is die uiteinde eenvoudig dat uitnemende onderrig vir middelmatigheid en swak onderwys en prestasies plek maak.