UK-bib se bouwerk staan stil oor gebrek aan geldOnmeetbare skade is aan die Jagger-biblioteek aangerig. (Foto: Lerato Maduna/www.uct.news.ac.za) Deur Daniel Steyn, GroundUp Die Universiteit van Kaapstad se Jagger-biblioteek, verwoes in ŉ brand wat op 18 April verlede jaar uitgebreek het, word “herverbeel”, maar van geld om die biblioteek te herbou – in watter vorm ook al – is daar in hierdie stadium geen teken nie. Die Jagger-biblioteek is beskou as een van die belangrikste instellings in die land en die verwoesting daarvan word bestempel as een van die ergste erfenisrampe in onlangse Afrika-geskiedenis. ŉ Omvattende openbaredeelname‑ en herverbeeldingsproses vir die biblioteek is aan die gang, maar die versekering op die gebou is nog nie uitbetaal nie weens hangende regstappe tussen die onderskeie versekeraars van die Universiteit van Kaapstad (UK), SANParke en die Stad Kaapstad. Die biblioteek was onder andere die tuiste van die UK se Spesiale Versamelings wat ingesluit het een van die wêreld se omvangrykste versamelings van Afrika-boeke en ‑films, sowel as waardevolle argiefversamelings waarin sleutelgedeeltes van suidelike Afrika se geskiedenis opgeteken is. Sestien maande ná die brand beweeg sake teen ŉ slakkepas. Afgesien van ŉ tydelike dak wat in Augustus opgesit is – dit het twee maande geduur – is daar konstruksiegewys nog nie aan die Jagger-gebou geraak nie. Die universiteit se versekeraars het UK aangemoedig om SANParke hof toe te sleep oor ŉ vervalde kontrak tussen SANParke en ŉ kontrakteur wat veronderstel was om helikopters te ontplooi om die vlamme te blus. Hierdie regsgeding duur voort. Elijah Moholala, woordvoerder van UK, sê hoewel die regstappe in die naam van die universiteit gedoen word, is dit wesenlik tussen die onderskeie versekeraars van die universiteit, die stad en die parke-owerheid. Moholala sê hy kan nie veel sê oor die regstappe, die versekeringseise, óf die ondersoek na die brand nie en het navrae daaroor na ŉ SANParke-verslag verwys. In hierdie verslag voer die Tafelberg- Nasionale Park aan dat helikopterkontrakteurs gepas en betyds gereageer het. In die argiewe is pamflette van politieke en nie-winsgewende organisasies wat sleuteloomblikke in Suid-Afrika se geskiedenis dokumenteer. (Foto: Daniel Steyn/GroundUp) Ujala Satgoor, uitvoerende direkteur van UK-biblioteke, sê die bou van ŉ nuwe Jagger-biblioteek gaan aansienlike finansiering vereis wat afhanklik is van die versekeringsuitbetaling en bykomende fondsinsamelings deur die universiteit self. Intussen gebruik mense die tyd om die toekoms van die Jagger-biblioteek te herbedink. Voor die brand is ŉ proses van stapel gestuur om ŉ sogenaamde biblioteekmeesterplan saam te stel en Satgoor sê die brand het die geleentheid geskep om die reikwydte daarvan te vergroot. Wêreldwyd verander die tradisionele idee van ŉ biblioteek baie vinnig, sê sy. Biblioteke word herdefinieer en klem word gelê op sogenaamde intellekteuele ondervindings. Die biblioteke van die toekoms gaan meer oop en innoverende ruimtes wees wat leer op verskillende maniere aanmoedig. Terwyl die versameling van boeke en die stoor van harde kopieë van boeke en dokumente altyd ŉ belangrike funksie van ŉ biblioteek gaan bly, sê Satgoor sy beskou ŉ toekomstige biblioteekkompleks by die universiteit as iets wat ŉ “balans en mengsel van ruimtes” bevat en ŉ verskeidenheid dienste en ervarings bied. Sommige mense wil egter sien dat die gebou na sy oorspronklike weergawe herstel word. Dit is waarskynlik ŉ eenvoudiger proses, veral wat betref toestemming van erfenisowerhede. Die Jagger-biblioteek is ŉ provinsiale erfenisterrein. Politiek speel ŉ rol Bewaringswerk aan die Herbert Baker-versameling duur voort. (Foto: Daniel Steyn/GroundUp) Die debat is egter ook polities. In 2012 is die Jagger se leeskamer tot die oorspronklike herstel en aanbouings wat in die 1960’s en 1970’s gedoen is, is verwyder. Die universiteit is egter nie meer dieselfde instelling as wat dit destyds was nie. “Ons almal weet [die] Fees Must Fall [-veldtog] het die fondamente van hoër onderwys soos ons dit ken, geskud,” sê Satgoor. Daar was sedertdien talle vrae oor hoe om onderrig en leer meer inklusief vir jong mense uit diverse agtergronde te maak. Hoe gemaak met die Jagger-biblioteek hou ook verband met die voortgesette herdefiniëring van die UK as ŉ kontemporêre Afrika-universiteit. David Gibbs, die UK se landskapsargitek en ŉ erfenispraktisyn, sê ŉ hervormde Jagger-biblioteek is versoenbaar met ŉ kulturele siening van erfenis as iets wat immer vorentoe beweeg en verander. Politieke en praktiese oorwegings speel natuurlik ook ŉ rol. ŉ Naamsverandering word oorweeg en debatte oor die hertoewysing van UK se koloniale argitektuur duur voort. Gibbs sê daar is nou ook ŉ geleentheid om die vloei en aansig van die pleinruimte rondom die biblioteek te verbeter. Die gebou self is nie ideaal vir die stoor van sensitiewe argiefmateriaal nie en die toekomstige gebruik van die biblioteek word bevraagteken.