*Dit is seker die kortste gedagte wat ek tot nog toe geskryf het, ek het wel gevoel dat ŉ nota onderaan die bladsy dalk net sou help om die prentjie beter in te kleur, al is dit net in skakerings van swart.
Iewers langs die pad op die tog deur hierdie lewe gaan elkeen in ŉ stadium sy tent verlaat. Tyd verlaat. So gaan die tekens dat ons hier was ook in die stof in verteer en dit alles is okay. Want ons was hier, of dit nou op klippe staan en of die geskiedenis dit geskryf het, ons was hier. Mense om ons het ons beleef. Ons stemme gehoor, ons vorm gesien, ons warmte aangeraak.
Sonder dat ons dit altyd beplan of weet maak jy ŉ merk in die tyd om jou. Kataliseer jy rimpels met elke tree. Verander jy die wêreld of jy nou iets doen of nie. Selfs jou huiwering staal een langs jou om met ŉ besluit voort te gaan. Soms swyg ons die liefde van ŉ smeulende pit na ŉ vergete rokie.
Hertzogville. As jy hierheen bel en net naastenby klink soos die media of nuuskierig sal die persoon sommer prontuit sê: “Hier in Hertzogville gaan niks aan nie en oom Paul is nog steeds dood”. Ja, jy weet van die omie wat die tannie na sy dood in die huis aangehou het omdat sy onwrikbaar geglo het hy gaan weer opstaan. Die staat moes ingryp en onder bewaking die man gaan begrawe.
Ek sukkel om dit te verduidelik maar ek weet dis ŉ goeie ding as ek kyk na die invloed wat my ouma op die mense om haar het net omdat sy weer en nogsteeds kon liefhê.
ŉ Gatkant dorpie, waar ongeveer 600 stoere Afrikaners gaan wegkruip met die hoop dat die wêreld wat hulle skep ŉ wit een sal wees of dalk om Suid Afrika weer iewers in die onbeduidende toekoms oor te neem. Ons was oor die 1000 leerlinge toe ek op nog op hoërskool was, 600 mense wat oor iets saamstem is nie baie nie.
Orania is oulik. Daar is ŉ ‘Aan die Oewer’ vakansieoord wat skoon en netjiese houthuise het, laat my dink aan ŉ oord by Amanzimtoti waar ek as kind was. Lower groen met pragtige donker bruin verniste houtgeboue. Rustig. Die dame sê hulle geniet dieselfde tipe aandag as die ou ATKV oorde. Daar is ook ŉ Spa waar jy jou van jou tone tot jou kroontjie kan bederf en die gebou is toegerus met ŉ eko-temperatuurbeheerstelsel. Die een hele muur is van rivierklippe in ŉ draadstruktuur gemaak. Water drup stadig oor die klippe wat dan, wanneer die wind daaroor waai, die hele gebou afkoel. In die winter is daar deurskynende panele wat soos blinders oor die muur toemaak, die water word toegedraai en die muur word warm wat die gebou weer verhit.
Buite by die publieke swembad het ons ŉ monument gekry. ŉ Reuse koeksister. Ek het begin wonder oor dié plek …
Die geniepsig in my het eindelik beelde uit die film in my geheue los getorring. Ek wil weet wat gaan deur ŉ burger van Orania se kop wanneer hy of sy in die regte wêreld daar buite kom?
Soos met ŉ broertjie of tannie in die tronk het mense traag geantwoord wanneer ek hulle oor dié buurdorp uitgevra het. Niemand wil skinder nie. Maar alles is nie reg nie. Dít het my die hele tyd gepla, want dis regtig ŉ oulike dorpie al stem ek nie saam met hulle rassebeginsels nie.
NS. Ek was tot voor die tog deur die land ŉ groot voorstaner van tuisonderrig, maar isolasie van die samelewing is nie gesond nie. Ek is wel dankbaar vir vriende wat deur die proses is en gebalanseerd aan die anderkant uitgekom het. Al sê die mense van Orania wat, hulle isoleer hulleself, hulle kies om eksklusief te wees. Dit is jammer.
ŉ Gesprek later gee hy sonder koste die bande vir my, ek kies toe die beste twee en sit hulle agter. Die (nuwe) spaarwiel en ŉ nuwe band wat ek toe moes koop voor en uit die bande wat ek opgehad het sit ek die beste een op as spaar en die tweede beste ry ek saam vir die wis en onwis van die saak. (Dis onnodige detail maar die twee was te sleg om die tog aan te pak al is hulle goed genoeg vir spaar doeleindes.)