Dieetkundige Mariza blog: Suiker - hoeveel is genoeg?
JY LEES NOU Dieetkundige Mariza blog: Suiker - hoeveel is genoeg?
"Jy is miskien nie swanger nie en het dalk nie ’n bloedsuikertoets gehad nie, maar die kans is goed dat as jy vanoggend pap (ja, ook die sogenaamde volgraan-pap) geëet het - met of sonder bruin-, geel- of kunsmatige suiker - jou bloedsuikervlak ook verhoog sal wees. Ten minste tot 2 uur ná die maaltyd. Dalk is dit té hoog, veral as jy ’n bietjie oorgewig, onaktief, insulienweerstandig of gestres is omdat jy vanoggend laat was. As jou liggaam nie meer kan kompenseer nie, is jy moontlik op pad na diabetes.
Die "bloedsuiker" waarna verwys word, is eintlik glukose - ’n soort suiker wat in ons bloed voorkom.
Bloedglukose word gemeet deur ’n bloedglukose-monitor (die klein "masjientjie" waarin die strokie met jou druppel bloed gedruk word), of jy kan jou bloed laat trek. Wanneer jy ’n urine-toets doen, meet die stokkie of daar glukose-suiker in jou urine is.
Is dit normaal om "bloedsuiker" te hê?
Almal het altyd "suiker" in hul bloed. Die liggaam handhaaf ’n fyn balans en vervaardig sy eie suiker om vlakke stabiel te hou wanneer dit te laag is. Wanneer jou bloedsuikervlakke te laag is, sal jou brein ook hongerseine stuur.
Die tye as dit te hoog is, probeer die liggaam van die oortollige suiker ontslae raak. Die oormaat word deels in die urine uitgeskei en deels omgesit in vet - en meestal gestoor. Wanneer daar ’n oormaat is, sal jou bloedsuiker en/of die urine-glukose verhoog.
Die "te" is soos gewoonlik gevaarlik - té hoog vir té lank, en ook as dit skielik te hoog is. Té vinnig té hoog is dikwels die geval wanneer jy kos eet wat jou liggaam "vinnig" kan omsit in suiker. Die bloedsuiker sal ook te hoog vir te lank wees of te veel op en af wip as jou liggaam se vermoë om suiker te gebruik nie optimaal funksioneer nie - soos in die geval waar jy insulienweerstandig is, te veel vet eet of te min beweeg. Verhoogde bloedsuikervlakke dra by tot o.m. inflammasie in die liggaam en insulienweerstandigheid. Die metaboliese skade wat aangerig word wanneer jou bloedsuiker buite beheer is, gaan op lang termyn wyd uitkring. Diabetes, artritis, hartsiekte, depressie, oorgewig, Alzheimersiekte - noem maar al die siektes onder die son. Inflammasie in die liggaam speel ’n rol by almal, en daarin lê die gevaar.
Selfs al eet jy niks nie, sal daar altyd "bloedsuiker" in jou bloed wees - al eet jy net proteïene en vet en gebruik jy kunsmatige versoeters.
Suiker word ingeneem as deel van ’n voedselitem (in stysel, groente, vrugte), of bygevoeg in die vorm van tafelsuiker, glukose, fruktose, maltose, dekstrose, ens. Daar is egter ook suiker in melk en jogurt - al is dit ongegeur!
Hoe meer verfyn die kos is, hoe meer gekonsentreerd is die suikerdeeltjies. Daarom kan die "suikers" in byvoorbeeld pap of brood jou bloedsuiker net so laat styg soos wat korrelsuiker of tafelsuiker dit sal doen - al is dit die hoëvesel-opsie.
Onverwerkte styselkosse, vrugte en groente is ook bronne van suiker, maar die suiker is só "verpak" dat die liggaam meer moet werk om dit te verteer. Die suiker in onverwerkte kosse is ook gewoonlik minder gekonsentreerd, omrede daar meer vesel en water in die kosse is.
Dieselfde geld vir die meeste brood: ? van die gemiddelde lae-GI-brood weeg ongeveer 30 g. ½ koppie kitsgraankos weeg ongeveer 20 g. Dit bevat egter net soveel suiker of koolhidrate as 100 g aartappels of 220 g waatlemoen.
Die vraag moet eintlik wees - hoeveel is te veel vir JOU?
As jou metabolisme reeds nie goed werk nie - soos wanneer daar al ’n rolletjie onder jou naeltjie sit, jy miskien insulienweerstandig of dalk swanger is, en jou liggaam vasbrand met die "verwerking" van suiker, gaan jy nie net moet kyk na watter suiker en bronne van suiker jy eet nie, maar ook na hoeveel. En nie net nou en dan nie, die hele tyd.
Eet gerus 2 vrugte elke dag - enige vrugte. Hoe groter jou verskeidenheid, hoe beter. Eet baie groente. Niemand het nog ooit diabetes ontwikkel of oorgewig geraak a.g.v. te veel groente nie. Kies álle soorte groente en jy kan daagliks ’n porsie van daardie soorte eet wat ’n bietjie meer "suiker" bevat.
Vrugte - hoeveel koolhidrate?