Goeie Herdersondag – Arbeidsondag.
Goeie Herdersondag se naam word afgelei van die evangelielesing uit Johannes 10, waar Jesus beskryf word as die Goeie Herder wat sy lewe vir sy skape aflê.
Arbeidsondag word ingeklee as 'n dag van gebed en refleksie oor ons roeping in diens van die koninkryk van God. Gelowiges word aangemoedig om God se roeping vir hulle lewe te ontdek en te herken.
Die deurlopende tema van hierdie Sondag is God se absolute liefde en versorging deur Jesus Christus as die Goeie Herder, wat gelowiges aanspoor tot liefde en omgee vir ander.
4Tog het baie van die mense wat hulle prediking gehoor het, gelowig geword; en die getal gelowiges het aangegroei tot omtrent vyf duisend.
23 'n Psalm van Dawid.
5U laat my by 'n feesmaal aansit,
Aanvangslied: Lied 491 "'k Het Jesus lief Hy is my lig en krag vs 1,2,3,4,5"
Vryspraak: uit Handelinge 4
Geloofsbelydenis: ahv Psalm 23 BDV
Loflied: Psalm 23 (Lina Spies) vs 1,2,3,4
Wegsending; Lied 421 "Die Here Jesus lewe vs 1,2,3"
Voorganger: Here Jesus, soms voel dit vir ons asof U, nadat U afskeid geneem het, ons wees agtergelaat het.
Voorganger: Here, dikwels tree ons op asof U nie by ons is nie.
Voorganger: Here Jesus, soms sukkel ons om werklik vir mekaar lief te wees.
Voorganger: Here, hoe gereeld draai ons nie ons oë weg van waar u heerlikheid in ons wêreld is nie, die dowwe glans van die kruis, en soek ons eerder heerlikheid wat blink.
Ook in ons kerke en eredienste.
Voorganger: Here, help ons om weerloos te lewe.
Gemeente: eer, wees ons genadig.
Voorganger: Here, Jesus, U het vir ons 'n nuwe gebod gegee:
Gemeente: "Soos Ek julle liefhet, moet julle mekaar ook liefhê."
Voorganger: En U het gesê dat "as ons mekaar liefhet . . ."
Gemeente: ". . . sal almal weet dat julle dissipels van My is."
(Wepener, C 2014. Van voor die wieg tot na die graf. Wellington: Bybelkor.)
Vryspraak uit Handelinge 4
Jesus is die klip wat deur die bouers afgekeur is.
Hý bring die verlossing en niemand anders nie.
Daar is geen ander naam op die aarde aan die mense gegee waardeur God wil dat ons verlos moet word nie."
Geloofsbelydenis ahv Psalm 23 BDV
na water waar daar rusplek is, lei Hy my. 3 Hy gee my nuwe lewenskrag;
voor die oë van my teenstanders.
Net goedheid en troue liefde sal my volg al die dae van my lewe,
na die huis van die HERE, tot in lengte van dae.
Soos 'n vader vir sy kinders,
Soos 'n lig wat skyn in donker,
Soos 'n omgeehand van liefde,
Meer as al die goud op aarde,
Lees die gedeelte uit Johannes 10 soos in Die Nuwe Testament vir Kinders deur Stephan Joubert, Jan van der Watt en Hennie Stander, 1999.
11–16 "Vir kinders van God is Ek soos 'n goeie herder wat na sy skape kyk. 'n Goeie herder sal alles vir sy skape doen. Hy sal selfs vir hulle doodgaan sodat hulle nie iets oorkom nie. 'n Gewone oppasser gee nie om vir die skape nie. Dit skape is mos nie syne nie. Hy sal sommer weghardloop as daar 'n leeu kom. Hy sal nie probeer om die skape te help nie. Die leeu sal die skape maklik kan doodbyt.
"Ek is egter soos 'n goeie herder. My skape ken My goed en Ek ken hulle. Ek ken elke Christen so goed soos my Vader My ken. Die Christene ken My net so goed. Daarom is Ek bereid om liewer self dood te gaan as dat Christene iets oorkom. Behalwe die mense hier, is daar baie ander mense wat ook my vriende is. Ek sal hulle wys wat om te doen. Al die Christene sal soos een groot trop skape wees. Ek sal hulle enigste herder wees.
'n Kindervriendelike weergawe op video
Omdat kinders daarvan sal hou om te maak asof hulle skapies is, kan hulle skapie maskers maak
Hier is nog baie
Inkleurprent van die Psalm – dis in Duits, maar mens kan net die Duits uitknip.
Hier is idees vir baie klein kindertjies.
Bekende sanger Don Moen se loflied "God will make a way" bevestig God se versorgende teenwoordigheid in ons lewens. Die lied se ontstaan is te danke aan 'n telefoonoproep in die middel van die nag. Sy skoonma het ontsteld gebel. Don se skoonsuster, Susan, haar man, Craig, en hul vier klein seuntjies was in 'n motorongeluk. Jeremy, 8, die oudste van die vier seuntjies, is op slag dood. Die res van die gesin was ernstig beseer.
Terwyl Don en sy vrou hul wroeging en hartseer voor die Here uitstort, kon hulle nie woorde vind om hoop en sorg teenoor Susan en Craig uit te druk nie. Don vertel dat die Here hulle deur die krisis gehelp het deur die volgende woord aan hom te gee:
Die woorde het Don se bekende lied geword. Hy sou ook Psalm 23 kon resiteer.
Pêrel van die psalms
Psalm 23 is al beskryf as die pêrel van die psalms. Dit is 'n vertrouenslied waarin die psalmdigter uitdrukking gee aan sy persoonlike geloofsvertroue in die Here. Daar is nie direk sprake van 'n klag of versugting in die psalm nie. Op 'n indirekte wyse sou ons moontlik iets van versugting en klag kon hoor in die verwysing na vyande/teenstanders; die stok en die staf en natuurlik die dal van doodskaduwee.
Die psalm is geskryf in 'n poëtiese styl wat kenmerkend is aan Dawid. Daarom word die outeurskap aan Dawid verbind.
Kom ons stap by wyse van spreke deur die psalm en verken die wonderlike inhoud daarvan.
Die Here as herder
Twee metafore oorheers die psalm. Die Here word eers geteken as herder en later as gasheer.
Die herder-metafoor staan uit in verse 1 tot 4. Dié metafoor was 'n bekende titel vir konings, goewerneurs en gode van die Ou Nabye-Ooste, die wêreld waaruit ons teks kom. Die beskrywing van die Here as "herder", beklemtoon sy koningskap.
Die Ou Testament teken die Here op verskeie plekke as die herder/skaapwagter van sy kudde (vgl Gen 48:15; 49:24 – 1933 OAV; Ps 80:2; Jes 40:11; 49:10-11; Eseg 34:12; Hos 4:16). In die Nuwe Testament verwys Johannes 10 na Jesus as die Goeie Herder wat sy lewe vir sy skape aflê.
Hoewel 'n skaapwagter destyds 'n lae status gehad het, hoef ons nie te vrees dat die herder-metafoor 'n degradering van die goddelikheid van die Here meebring nie. Dawid wil daarmee die sorg en omgee van die Here beklemtoon. Die herder-metafoor beklemtoon aan die eenkant God se koningskap en aan die ander kant sy troue sorg, omgee en besondere nabyheid.
Die Herder gee lewe
Alhoewel die vrede en rus in vers 2 en 3 elemente is wat uitstaan, is die primêre punt wat die verse beklemtoon dat die Here die psalmdigter aan die lewe hou. God voorsien groen weivelde sodat daar kos kan wees, Hy bring sy volgelinge by waters waar rus is, waar daar te drinke is, Hy lei op die regte paaie sodat die gevare vermy kan word en daar voldoende beskutting is. Op die manier word die psalmdigter se siel verkwik (1933 OAV), kry hy nuwe krag (1983 AV), of anders gestel: Die Here gee aan hom die lewe en versorg hom.
Vers 4 kan as draaipunt of strukturele en teologiese sentrum van die psalm beskou word. Nadat die psalmdigter in die eerste drie verse getuig het van die sorg, vrede en leiding van die Here, kan hy sy vrees een kant plaas met sy vertroue in sy Herder, selfs in die heel donkerste oomblikke van sy lewe. Die "dal van doodskaduwee" (1933 OAV) beteken doodgewoon ook net donker of diep donkerte.
Daar is 'n treffende ooreenkoms tussen die oorspronklike Hebreeuse woorde "onheil" (ră) en "herder" (rõî). Die effek daarvan is om op dramatiese wyse die Herder teenoor die onheil te stel. Die doodsbedreiging is 'n realiteit, maar die Herder is 'n groter realiteit. Die sentrale belydenis, "want U is met my" is meer direk en persoonlik. Die direkte aanspreekvorm "U", intensiveer die persoonlike teenwoordigheid van God: "U stok en u staf die vertroos (comfort) my."
Ooreenkomste met Jesaja
In Job 10:22 word hierdie donker as die donker wêreld van die dood beskryf. "Ek sal geen onheil (evil) vrees nie" herinner aan die sentrale verlossingstema van Jesaja 40-55. Jesaja wys die volk herhaaldelik daarop dat hulle niks hoef te vrees nie, want God is groot en almagtig (vgl Jes 41:11-13, 14-16; 43:1-7; 44:6-8).
Troos is nog 'n sentrale tema in Jesaja. Die historiese agtergrond van Jesaja 40-55 is die uittog van die bannelinge uit Israel se "donker vallei". Selfs deur hierdie uittog/terugtog sal die Here sy volk soos 'n herder voed (Jes 40:11). Die "stok" en "staf" beklemtoon God se koninklike gesag en heerskappy van sy teenwoordigheid.
Die tweede metafoor in die psalm is dié van 'n gasheer wat 'n banket/etenstafel voorberei (5, 6). Die gedagte is hier weereens dat God soos die herder vir sy skape kos en water voorsien. God as herderkoning is ook die gasheer van sy volk in sy paleis of tempel.
Vers 6 bevat die gevolgtrekking van die psalmdigter op God se sorg en voorsiening as gasheer in vers 5. In die teenwoordigheid van die Here se veiligheid en vrede is daar geen haas om die vyand te ontvlug nie. Daarom word daar nie 'n vinnige "take away" voorberei nie, maar 'n behoorlike banket wat selfs in die teenwoordigheid van die vyand/ teenstander geniet word. Hy sal vir altyd tuis wees in hierdie Gasheer se teenwoordigheid en sy goedheid en guns sal hom altyd bybly en agtervolg.
Die woord "volg" (OAV 1933) was gebruik om die agtervolging deur 'n vyand te beskryf. Die oorspronklike woord het verder 'n aktiewe dimensie wat beteken, "God is in active pursuit of the psalmist!" Die Here se goedheid en guns bly op die digter se hakke, dit agtervolg hom gedurig sonder ophou. Hy kan dit as 'n ware nie ontwyk nie. Die negatiewe konnotasie van die woord word deur die digter hier met positiewe inhoud gevul.
Taal oor God
Daar is 'n drievoudige verwysing na die Here in Psalm 23.:
Dit is opvallend of interessant dat in vers 1-3 van die Here as herder in die derde persoon gepraat word: "Hy" laat my rus . . ., "Hy" bring my . . ., "Hy" gee . . ., en "Hy" lei . . .
In vers 4-5 gaan die derde persoon oor tot die tweede persoon waar meer persoonlik na die Here verwys word as "U". Daar word nou nie net "oor" die herder gepraat nie, maar "met" die herder self.
Die derde verwysing is na die eienaam van God in vers 1 en 6. Die eienaam van God, Here (Jahwe) die God van die verbond, omraam die hele psalm. Dit is asof die Verbondsgod (Jahwe) se teenwoordigheid alles omarm.
Ons vind verder 'n sewevoudige verwysing na die sorgsame aktiwiteit van die Here in vers 2-5. Hy laat rus; bring my by water . . .; gee nuwe krag; lei my; is by my; laat my aansit; ontvang my soos 'n eregas.
'n Drieledige belydenis van die psalmdigter volg op grond van wie die Here vir hom is en doen: "ek" kom niks kort nie (1), "ek" sal nie bang wees nie (4), "ek" sal tuis wees in die huis van die Here (6).
Hoewel Psalm 23 die gebed van 'n indiwidu is, is daar ook kollektiewe dimensies. Die Here is Dawid se herder en ook die volk se herder. Die titel, "Die Here is my herder" in vers 1, roep die uittog en deurtog van die volk van God deur die woestyn na die beloofde land, in gedagte. Die daarop volgende verse herinner aan sy leiding, beskerming en sorg tot in die beloofde land.
Psalm 78, veral vers 52-55, noem baie spesifiek dat die Here die herder is wat sy kudde deur die woestyn lei. Die herder wat lei is dus in lyn met die karakter en historiese dade van God. Die digter bely en erken die trou van die Here, wat hy op besondere wyse ervaar in die teenwoordigheid van sy volksgenote by die banket en huis van die Here.
Wat sê Psalm 23 vandag vir ons?
Kom ons gee aandag aan die volgende:
Psalm 23 is 'n psalm vir die lewe . . .
Hierdie sogenaamde pêrel van die Psalmboek, is 'n gunsteling tydens siekte en dood vanweë die byna idilliese of bekoorlike vrede en rus waarvan daar in die psalm sprake is. Die onderliggende element van troos en gerusstelling in die psalm, kan nie ontken word nie. Wat ons egter nie uit die oog moet verloor nie, is dat die basiese behoeftes van die menslike lewe hier aan die orde kom, naamlik: kos, water en veilige beskutting. Die groen weivelde gepaardgaande met die stille waters en die lei op die regte paaie (om uit die gevaar te bly), het een gemeenskaplike doel en dit is om in die basiese bestaansbehoefte van die digter te voorsien. Kos en water is noodsaaklik vir die menslike voortbestaan. Daarmee saam het mense 'n veilige beskutting nodig teen die elemente van die natuur en ander vyandighede. Die digter ervaar dat die Here as herder dit alles in sy getrouheid aan hom voorsien. Dit verkwik sy siel, gee hom nuwe krag, maak hom weer sterk. So voorsien en sorg die Here vir sy lewe. Daarom kom hy niks kort nie.
. . . in 'n wêreld wat dikwels onvriendelik en vyandig is.
Ons bevind ons meermale in 'n koue, onvriendelike en vyandige wêreld. Die oënskynlike vrede en rustigheid wat ons gewoonlik met Psalm 23 verbind, ervaar ons minder dikwels. Vir die digter van Psalm 23 is dit ook 'n lewe van teenstanders, vyande en doodskaduwee. Dit is 'n lewe waarin hy die stok en die staf van die herder nodig het om die gevare weg te hou. Dit 'n lewe vol verwarring en misleiding, waar die regte paaie nie altyd so duidelik is nie. Daarom moet die herder hom lei op die regte paaie, sodat hy die gevare van die lewe kan vermy. Dit is vir die digter 'n lewe waarin die donker skadu van die dood enige tyd op sy pad kan kom. So ken ons die lewe ook. "Elke dag bring genoeg moeilikheid van sy eie" (Matt 6:34).
In die arbeidsomgewing beweeg miljoene mense in ons land daagliks uit, soms in die nag, jaar na jaar, in dikwels moeilike omstandighede na hulle werksplekke om hulle daaglikse brood te verdien en te sorg vir 'n veilige beskutting. Selfs net om by hulle onderskeie werkplekke uit te kom beleef sommige mense al die gevare en vyandigheid van die lewe in taxi's, op busse en treine en te voet.
Vir baie mense is hulle werksplekke omgewings waar hulle vyandigheid en teenstand ervaar vanweë kompetisie, druk om te presteer, winsbejag, moeilike werksomstandighede en onregverdige en onbillike behandeling, en dergelike sake. Dit alles moet ontbeer word ten einde kos, water en 'n veilige beskutting in die lewe te verseker. Daar is natuurlik ook die mooi en goeie in die lewe en dit moet ons waardeer. Trouens, ons moet die lewe ook vir mekaar help mooi maak.
Op die oomblik is ons land besig met 'n gesprek oor grond. Dit is vir baie mense verblydend, vir ander vreesaanjaend. Die herder bring mense tuis in groen weivelde – sou ons kon glo dat daar genoeg hiervan in ons land vir almal is?
. . . en wat vereis dat ons met geloofsvertroue moet leef.
In so 'n vyandige en onvriendelike wêreld, het gelowiges méér nodig om te leef en te oorleef as net sy/haar eie kennis, middele, energie en bron van veiligheid. Ons het vertroue in die Goeie Herder nodig; die vertroue dat die Here sal voorsien en sorg. Die vertroue dat die Here by my is soos die herder by sy skape, of soos die digter dit stel: "U is by/met my." Alleenlik met so 'n geloofsvertroue kan ek uiteindelik sonder vrees leef. Hier kan die eksegetiese stof rondom vers 4 benut word.
God se sorg en voorsiening moet egter ook gestalte vind in ons omgee vir mekaar binne die geloofsgemeenskap. Daar is so baie mense rondom ons wat broodsgebrek ly en sonder behoorlike skuiling is vanweë werkloosheid. Hulle ervaar die vyandigheid van die lewe weer op 'n ander vlak. Diegene wat meer as genoeg het en wat bevoorreg is om met minder stryd hulle kos, water en beskutting in die lewe te kan geniet, moet maniere vind om iets van God se sorg en omgee 'n realiteit ook vir ander te maak.
In die liggaam van Christus ly almal as een lid ly. As een lid sonder kos is, is almal honger, as een lid sonder beskutting is, leef almal op die straat, as een lid werkloos is, is almal sonder werk.
Op dié manier ontdek ons saam dat ware geluk, vrede en rus ten diepste geleë is in die Here ons herder en nie in die "oorvloed" van kos, water en skuilplek nie, want met Hom as my persoonlike Herder kom ek niks kort nie.
Goeie Herder oor almal, deur u lewe wat U vir ons afgelê het, het U onuitspreeklike liefde aan ons bewys. Lei ons uit hierdie dal van doodskaduwee na 'n lewe van oorvloed in U guns en genade. Stuur ons dan ook nou om ons lewe in diens van u en ons naaste te leef.