'n Exemplum (Lat.: exemplum; Gr.: paradeigma: voorbeeld, model; meervoud: exempla, exempels) is 'n retoriese kunsgreep waarin 'n anekdote of kort verhaal gebruik word om 'n morele boodskap oor te dra of 'n argument te ondersteun. Die exemplum hou dikwels die lewe van beroemdes en hulle goeie of swak karaktereienskappe voor as model of morele voorbeeld. In die exemplum word die morele les aan die begin van die beredenering gebruik terwyl dit in die parabel aan die einde daarvan voorkom. Daar word onderskei tussen die ware exemplum waarin die onderwerpsmateriaal uit die mitologie of werklikheid geneem word, en die fiksionele exemplum wat deur skrywers versin is en verbeeld word in die vorm van parabels, fabels en kort vergelykings.
Die exemplum is in die Middeleeue dikwels ook gebruik as kern vir sekulêre verhale in vers- of prosavorm. Sedert die 14de eeu handel die exempla ook oor die profane liefde, waarvoor veral uit klassieke liefdesavonture geput is. Die verhale is soms as allegorieëbeskou. Die morele boodskap word aan die einde van die exemplum oorgedra in die vorm van die fabula docet (hierdie verhaal leer ons), wat die morele les uitspel. Die Gesta Romanorum (Dade van die Romeine), 'n versameling anekdotes en verhale uit die 13de - 14de eeu, was 'n destyds besonder gewilde prosawerk in Latyn vir hierdie doel. Die exemplum het algaande 'n ontwikkeling ondergaan, sodat dit teen die einde van die Middeleeue komies van aard was; iets wat die Hervormers afgekeur het.
Vir die moderne leser kom hierdie exempla dikwels gekunsteld voor, maar dit was baie gewild omdat dit vir die mense konkrete voorbeelde gestel het. Die exempla was trouens só gewild dat preke in 'n stadium geneig het om 'n blote aaneenryging van anekdotes te wees. Hierteen het Dante in die 13de eeu in Italië en John Wycliffe in Engeland in die 14de eeu sterk beswaar gemaak. Wycliffe het selfs geweier om exempla in sy preke te gebruik.