Nasiebou, baklei is ontvlugting – Orania nieDie hernude debat oor die toekoms van die Afrikaner as kultuurgemeenskap is die afgelope tyd deur stemme van ekstremisme oorheers. Aan die een kant speel die laaste stuiptrekkings van die liberale nasiebou-idee steeds af. Hierdie groep sê dat Afrikanerskap iets van die verlede is en dat Afrikaners ŉ lewe van skuld vir hul verlede moet lei. Selfs verder links van hulle is ekstremiste wat geweld aanblaas deur Afrikaners as die oorsaak van elke probleem wat ŉ swart Suid-Afrikaner mag ervaar, uit te beeld. Aan die ander kant van die politieke spektrum is ŉ reaksionêre monster wat deur die opblaas van ŉ treinspoor in Soweto of die uitdeel van vuishoue die volk wil red. As daar een nuwe konsensus is wat dringend bereik moet word is dit dat beide hierdie ekstreme ernstige bedreigings vir die toekoms van die Afrikaner inhou. Slegs persone wat sterk voel oor die toekoms van ŉ goedgedefinieerde Afrikanerkultuur kan in so ŉ konsensus betrek word. 'n Beeld op Orania. Ek wil die standpunt maak dat ekstremisme in Afrikanerkringe gebruik word om maklike ontvlugting te bied. Mense aan beide die linkse en regse afgrond van ons ideologiese spektrum is geneig om ongeduldig met die debat oor Afrikaneridentiteit en sy voortbestaan te raak. Hul antwoord op hierdie vraagstuk is dus meestal reaksionêre voorstelle van die onderdrukking en selfs verwerping van identiteit (linkerkant) en ŉ oordrewe retoriek wat uiteindelik op konflik en selfs geweld uitloop (regterkant). Daar is natuurlik ook diegene wat glo dat die toekoms van Afrikanerskap nie bedreig word nie. Interessant bevind hierdie mense hulself ook meestal aan die ekstreme kante van die politieke spektrum. Indien jy egter glo dat die Afrikaner se kultuur, tradisies en gedeelde identiteit, soos hoofsaaklik deur ons geskiedenis en ons herkoms ontwikkel, bedreig word en sou jy hierdie bedreiging op ŉ pro-aktiewe en volhoubare wyse, soos voorgeskryf deur ons konserwatiewe identiteit, wou stuit, dan vra dit vir ŉ herbesinning oor die oorsake van die bedreiging en ŉ sterk skoot logika vir die ontwikkeling van moontlike oplossings. Die probleem van die ekstreme is juis dat dit onrealisties is en nie op die logika gefokus is nie, maar wel op idealistiese idees wat deur ideologiese suiwerheid voorafgegaan word. In praktyk weet ons almal van die slegte dinge in die land en die groot impak wat die transformasie van ons samelewing sedert 1994 op die Afrikaner gehad het. Grondhervorming, regstellende aksie, swart ekonomiese bemagtiging, verengelsing, die aanslag op Afrikaanse onderrig op skole en universiteite, die forsering van ŉ skuldgevoel onder Afrikaners oor hul eie geskiedenis en die verlies aan politieke, sosiale, kulturele en ander samebindende aktiwiteite wat identiteitsoordrag en –onderhoud verseker, is aan ons almal bekend. Die resultaat van al hierdie transformerende aktiwiteite kan egter in een begrip naamlik vervreemding saamgevat word. Die Afrikaner is waarskynlik vandag meer as nog ooit vantevore in sy geskiedenis vervreemd van sy eie identiteit soos bepaal deur ŉ verbintenis aan taal, kultuur, tradisies, ŉ gedeelde verlede, spesifieke instellings en aktiwiteite en ŉ bewussyn van eenheid. Weereens is die geraasmakers aan die periferie van Afrikaner-ideologie glad nie met die vervreemdingsdenke gemaklik nie. Die linkses voel dat juis iets selfs meer ekstreem as vervreemding naamlik ŉ verwerping van identiteit moet plaasvind. Die regses glo dat velkleur die drywer van alle motiewe is en dat die Afrikaner se oorlewingstryd ŉ noodgedwonge rassekonflik is en moet wees. Beide hierdie ekstreme gedagtelyne is afhanklik van ŉ fokus op ras en oordrewe retoriek wat voortdurend aan rassisme grens en gereeld blatant rassisties is. Daar is ŉ onrusbarende toename in swart rassisme wat juis gebaseer is op die onverskrokke houding dat Afrikaners geen plek meer in Suid-Afrika oor het nie. Baie wit liberaliste en selfs Afrikaner-liberaliste sluit hierby aan, hoewel meestal meer gematig, deur voor te stel dat die juk van die verlede eenvoudig so swaar weeg dat die opsê van Afrikanerskap die antwoord is. Aan die regterkant van die politieke spektrum is daar ook ŉ toename in rassisme wat konstant direk verbind kan word met die diepe, hoewel meestal onbewuste, behoefte van Afrikaners om ŉ uitlaatklep vir die smorende effek van vervreemding te vind. Afrikaners wat nie emigreer nie of nie heeltemal hul identiteit verwerp nie ontaard gedurig in rassiste van variërende aard. Rassisme moet verwerp word. Rassisme aan beide die linkerkant en regterkant van die politieke spektrum bedreig die toekoms van die Afrikaner. Uitsprake aan die linkerkant wat Afrikaners as boewe uitmaak wakker geweld aan en is in baie gevalle selfs erger as die rassistiese retoriek aan die regterkant wat nog net in enkele gevalle van geweld oorgespoel het. Jy kan maar net na plaasmoorde kyk om dit te besef. Die vraag is nou: Hoe reageer Afrikaners hierop? As jy wil emigreer moet jy emigreer. As jy jou identiteit wil verwerp kan en mag jy dit ook doen, maar as jy jou identiteit wil behou en aktief wil betrokke wees by die uitbou en oordrag daarvan sonder om ŉ revolusie wat met geweld gepaardgaan te wil lei, dan moet daar na ander opsies gekyk word. Sonder om te poog om die hele motivering vir Afrikanerselfbeskikking soos wat reeds sedert die 1970’s deur talle konserwatiewe Afrikaner-instellings gepropageer is, te herhaal is dit belangrik om in die soeke na ŉ oplossing vir die onsekerheid oor die Afrikaner se toekoms die volgende in ag te neem: • Demografiese werklikhede en veral die groot verspreiding van Afrikaners regoor Suid-Afrika en dan ook die klein minderheid wat hy uitmaak selfs in die gebiede waar die hoogste konsentrasies van Afrikaners hulself bevind. • Die vereistes vir die behoud van ŉ kultuurgemeenskap soos vrye beoefening van kultuuraktiwiteite en tradisies, beheer oor instellings soos skole, universiteite, monumente, museums en media. • Die realiteite van die huidige Suid-Afrika met spesifieke verwysing na politieke beleid gedryf deur transformasie, die geweldige werkloosheid en armoede onder swart Suid-Afrikaners en ook toenemend onder ŉ wit werklose klas, misdaad en veral geweldsmisdaad gedryf deur rassistiese retoriek van die Malema’s wat deesdae orals opduik. Wat probeer ek dus sê? My argument is dat selfbeskikking die antwoord op ekstremisme en die oplossing vir die bedreiging wat Afrikanerskap in die gesigstaar, is. In Orania is vervreemding onder Afrikaners, wat natuurlik die volle bevolking uitmaak, baie laer as onder meeste Afrikaners wat hulself elders bevind. Wanneer jy selfbeskikking gebaseer op konserwatiewe logika en moderne beginsels van gelykheid en geregtigheid uitleef is daar bykans geen rede om die reaksionêre gedagtes wat ekstremiste omhels jou eie te maak nie. Daar is egter ŉ verskil tussen die daaglikse praktiese uitleef van selfbeskikking en toenemende gevalle waar selfbeskikking opsigself ŉ reaksionêre kleur kry deurdat dit nie deel van ŉ pro-aktiewe poging wat op welbedagte beginsels gebaseer is, is nie, maar slegs ŉ reaksie op vervreemding is. Dit is hier waar Orania anders is. Nog lank voor 1994 het die grondleggers van Orania gebaseer op die regte beginsels pro-aktiewe stappe begin neem om ŉ antwoord op ekstremisme en ŉ oplossing vir vervreemding en die potensiële uitknikkering van Afrikanerskap, te bied. Oraniërs sien nie selfbeskikking as ŉ reaksie op hul omstandighede nie, maar eerder as ŉ logiese poging om binne die raamwerk van universele beginsels wat gelykheid en minderheidsregte voorstaan en gekoppel aan ŉ verstaan van die Afrika-logika, ŉ oplossing aan te bied en dit al reeds vir twintig jaar doen. In ŉ land waar Afrikaners deur die ekstremisme van links en die bedreigings van misdaad, grondhervorming, regstellende aksie en die totale transformasiepoging van sy eie identiteit as houers van eie grond, eie instellings en ŉ gedeelde kultuur, vervreem word, bied Orania ŉ alternatief. Wie sou kon dink dat ŉ plek wat voortdurend verkeerdelik as rassisties uitgebeeld word juis die antwoord op ekstremisme en rassisme kan wees?