Toestande in staatslykhuis in Bloem ondraaglik – laboratorium disfunksioneel en yskaste werk nie – vrot reuk in die gange van die lykhuis het politici en medialede so byna-byna laat naar word | SA-News.com
Sy sê dit is ook 'n skande dat daar ernstige loodgieterprobleme is in die lokaal waar nadoodse ondersoeke gedoen moet word. Dit lei daartoe dat die patoloë ook nie in warm water kan stort nadat hulle die outopsies uitgevoer het nie.
Kopane sê dat sy nou aan dr. Aaron Motsoaledi, minister van gesondheid, en Montsheng Tsiu, Vrystaatse LUR vir gesondheid, gaan skryf oor die haglike omstandighede sodat meer geld bewillig kan word om die probleme by die staatslykhuis op te los.
"Ons sal dit ook oorweeg om 'n klag by die Menseregtekommissie (MRK) in te dien en om die gesondheidsombudsman te nader. Ek gaan met my span hieroor vergader en 'n besluit neem."
Dr. Mofalali Monatisa, kliniese hoof van die afdeling vir forensiese patologie by die lykshuis, sê dat die X-straalmasjiene ook stukkend is.
"Gevolglik kan ons nie X-strale neem om te sien of daar 'n koeël in 'n lyk is nie. Om dit elders te laat doen vertraag die proses."
Hy sê ook dat die goed toegeruste laboratorium waar byvoorbeeld die vel deur 'n histoloog ondersoek kan word in die geval van vermoedelike vergiftiging, nog nooit in bedryf was sedert dit in 2010 geopen is nie.
"Dit is omdat daar nog nooit personeellede vir die laboratorium aangestel is nie. Die ondersoekwerk moet gevolglik elders gedoen word en die uitslae kom tot ses jaar later eers hier aan."
Volgens Monatisa is sulke vertragings 'n enorme probleem.
"In die geval van ondersoeke vir alkoholvlakke word die uitslae eers drie of vier maande later van Pretoria af bekom. Dit veroorsaak dat prosesse vir strafregtelike vervolgings vertraag word. Families kan dus nie berusting kry oor hoe hul geliefdes gesterf het nie en die polisie kan nie vasstel hoe iemand vermoor is nie," sê hy.
"Opleiding word boonop op dié manier in die wiele gery."Monatisa sê in sy afdeling is daar 'n vakante pos vir 'n bestuurder en nog 13 ander poste wat nie gevul word nie, ondanks versoeke daarvoor.
"Die gevolg is dat ons personeel oorwerk raak. Hulle word ook net toegelaat om 16 uur oortyd per maand te werk waarvoor hulle betaal word. Daarna moet hulle gratis oortyd werk," sê hy.
"In Welkom het van die personeel begin weier om lyke in die nag te gaan afhaal en moes 'n private maatskappy daarvoor gekontrakteer word. As die lyk eers elders geberg is, veroorsaak dit egter risiko's wanneer daar bewys moet word waaraan iemand dood is."
Mondli Mvambi, woordvoerder van die Vrystaatse departement van gesondheid, sê die lykshuis het 11 yskaste wat elkeen tien lyke kan hou, en drie wat elkeen 15 lyke kan hou. Twee van die yskaste is buite werking en tegnici werk op die oomblik daaraan.
"Dit gaan nie altyd so daar nie, maar die hittegolf vererger ook baie dinge."
Hy sê die lugversorgers werk in sommige dele soos by ontvangs en die afdeling vir forensiese patologie. Die ander sal herstel word.
Volgens Mvambi kyk die departement hoe die lokaal waar nadoodse ondersoeke gedoen word beter in stand gehou kan word en hoe daar vir warm water voorsiening gemaak word.
Oor die vakante poste sê hy dat die departement besig is om dit te vul ná intensiewe onderhandelinge met vakbonde oor die gradering van die poste.
"Daar is goedkeuring gekry vir oortydbetaling in alle gevalle waar dit nodig blyk te wees."
Hy sê die Mangaung-metro is verantwoordelik vir die begrafnisse van onopgeëiste lyke.
"Ons het in Maart 2018 laas 60 van dié lyke begrawe. Ons hoop dat ons in die volgende ronde die agterstand uit die weg sal kan ruim."
Mvambi sê die departement werk ook daaraan om die laboratorium weer funksioneel te kry.
« NSFAS-grants stand risk to be abused by students after it came public that allowances will now be paid directly into students accounts instead of using third parties
Still the Ramaphosa denies the surge of farm attack and murders in SA – Defenseless elderly couple held hostage by four terrorists during farm attack, Pretoria Gauteng »