Versindaba Adonis Archives : Versindaba
Karen Kuhn. Kersfees in Kanaalstraat
Amsterdam, Circa 2015 (Foto's: Cloudette van der Berg)
Die afgelope Kersfees kuier ek in Kanaalstraat, by Cloudette en William. Nege dae in Amsterdam, vanuit Pole. Daar's 'n fiets vir my en word vertel; volg ons, hou regs, ry net, moenie stop, vloei net langs die gragte, die trap sal jou lig laat brand en kyk rond. Dalk is dit hoe diepsee duik ook is. So by jouself deur en in alles om jou.
Amsterdam, Circa 201
Soos altyd met reis, die geskenk van ontmoetings. Een hiervan was met Mohannad van Latakia in Sirië.
Hy het oorkant my gesit om 'n tafel waar ons geverf het, iewers in die weste van Amsterdam. Mohannad is nou twee maande en vyf dae hier, in 'n ou tronk wat nou ingerig is vir vlugtelinge hoofsaaklik van Irak en Sirië. Hy vertel my van sy stad. Die digter Adonis of Adunis is net suid van Latakia, in Qassabin gebore. Een van die grootste digters van ons tyd en 'n gunsteling vir die Nobelprys vir Letterkunde, met 'n oeuvre van twintig bundels reeds agter sy naam.
Maar toe sit Mohannad sy foon op silent en wys my die bomme, en tik in Arabies, en ek lees op google translate; "I don't want to fight".
Wie se oorlog is dit hierdie?
Khaled Mattawa vertaal Adonis se vers:
Mohannad wys my foto's op facebook van sy driejarige dogtertjie; Shahed en seuntjie; Hossam nou twee, terwyl Aerosmith se 'I don't want to miss a thing' nou sag oor sy foon speel en hy verder vertel van pa-wees, wys my sy ontwerpe in sy beroep en sy vrou. Om hierdie tafel sit vrywilligers van regoor die wêreld verteenwoordigend van verskeie organisasies wat omgee, van help kook, na mop, na net saam sit.
Ek vind 'n antwoord in Adonis se digkuns:
A Mirror For A Question
I asked, and they said, the branch
swathed in flame is a sparrow.
They told me my face
was the waves, the world's face a pile of mirrors,
a lighthouse, and the sailor's sorrow.
I arrived and the world in my way
was ink, each gesture, a phrase.
I did not know that between it and me
there was a bridge named "Brotherhood"
made of steps, prophecy and fire.
I did not know that my face
was a ship that sails inside a spark.
Ek glimlag vir ons Afrikaans wat ek hoor in sy Arabies, dis bekend, soos die liefde in Mohannad se glimlag wat hom maak opstaan en teen sy eie trane baklei.
En so fiets ons terug oor Kersfees na Kanaalstraat onder die volmaan. Hou regs, ry net, moenie stop, vloei net langs die gragte, dankbaar vir die wete ons kan nog huis toe gaan, dankbaar om 'n nuwe jaar in te trap. So by jouself deel van alles om jou. Dis liefde wat ons maak aanhou.
Volmaan in Amsterdam
van ons lyn
om alles met mis
en probeer beweeg
val en verloor.
om ons lyn
sweef vir tyd
om jou smile
vol son te verlig
en onthou stilstaan
plant en kweek
'n view oor alles.
Oor genoeg moet
en oorgenoeg wil
Adonis. 2010. Adonis Selected Poems – Translated from the Arabic by Khaled Mattawa. Yale University Press: New Haven & London.
Wicus Luwes. Selfies Vs. Shelfies
'n Paar bekende foto's as selfies
Wat is die Afrikaanse woord vir 'selfie'? Een armlengte is miskien te naby om ordentlik te fokus, maar kom ons praat eerder oor foto's. Die beskikbaarheid van ongelooflike kameras in ons fone, tablette en alle apparate wat met nulle en ene werk, het dit moontlik gemaak om (doen-dit-)selfportrette op selfoonskerms te skep. Daar is die selfie by die winkelsentrum, die selfie met die nuwe haarstyl en die selfie saam met vriende by die restaurant – tegnies gesproke is dit 'n onsie, maar miskien is ek besig om myself te verwar.
Die variasies op die tema is legio, maar een wat my oog gevang het, was die 'shelfie' variasie (Wat is die Afrikaanse woord vir 'shelfie'?) 'n 'Shelfie' is 'n foto van 'n boekrak. Hierdie tong-in-die-kies variasie op die tema lê vir my naby aan die hart. 'n Boekrak / rak vol boeke se omvang of reikwydte is dieper as die rak waarop dit staan. Die woorde ontsluit wêrelde en plekke wat foto's nie kan beskryf nie.
'n Paar digters was bereid om hul 'shelfies' met ons te deel. Jou eie boekrak is die somtotaal van jare se herinneringe en studies en geskenke. Jy weet presies waar jou gunsteling boeke hul krul gekry het. Beelde van die plekke waar jy dit gelees het en hoe jy gevoel het, is saam met die bladsye gebind.
René Bohnen het besluit om haar rakke vol digbundels met ons te deel met die neem van haar 'shelfie'. Die boeke wat haar skoonpa, nou 99 jaar oud, vir haar gegee het, is vir haar kosbaar. Hieronder tel 'n 1944 uitgawe van "Die siel van die mier" deur Eugene Marais wat pryk langs 'n ander geskenkboek, 'n 1949 uitgawe van Albert Schweitzer se 1928 toespraak: "on receiving the city's Goethe Prize for services to humanity".
deur René Bohnen
dans die bok-
deur immer digte mis
Ander boeke wat haar oorlede skoonma, Pauline Bohnen, geskryf en illustreer het, neem 'n spesiale plek in die boekrak (en haar hart) op. Pauline Bohnen was 'n botanis en het twee boeke oor die plante van die Suid-Kaap geskryf. René se gedigte het 'n sterk verbintenis met die natuur en ek kan definitief verstaan hoe hierdie boeke 'n spesiale plek in haar boekrak kon kry. Dis 'n voorreg om die beelde wat sy in haar gedagtes geskep het te kon lees, sien en hoor.
Collected Poems van Adonis, die uitgeweke Siriese digter, en Al die Lieflike Dade van Charl-Pierre Naudé is van die nuutste boeke wat 'n plek in die rakke gekry het.
deur Adonis (Vertaal deur Khaled Mattawa)
uit "Elegy for the First Century"
Heilna du Plooy was ook bereid om haar 'shelfies' met ons te deel. Op 'n persoonlike noot besef ek daagliks meer en meer dat ons net aan mekaar geleen is. Die een foto bevat boeke wat Heilna by TT Cloete geërf het (op voorwaarde dat hy sy boeke enige tyd kan 'leen'). Miskien word ons boeke, soos die mens, ook net aan ons geleen.
Tussen hierdie boeke is daar vertalings uit die klassieke Aristophanus, Euripides, Sophokles en Virgillius. Verder is daar klassieke werke van Dürrenmatt, Camus, Tsjekof, Dumas, Duras, Lorca, Montales en Flaubert.
Die skat wat hierdie boeke (vertalings en oorspronklik) verteenwoordig, kan definitief nie in geldwaarde omgesit word nie. Tussen die rakke word wêrelde aan mekaar verbind. Die rakke word eerder brûe. Die lengte, breedte en hoogte van 'n boekrak kan nie met maatbande en liniale gemeet word nie.
Terug by Heilna se foto's sien ons ook die rak met digbundels, romans en kunsboeke.
Ook die klein boeke, klein woordeboeke, sprokiesversameling en 'n baie klein Koran kry 'n plek in die boekrak. 'n Versameling Shakespeare sonnette in hardeband is ook spesiaal vir Heilna. Die buiteblad van die sonnette is in blou sy oorgetrek – kosbaar.
Sy begin die beskrywing van die foto's as volg: 'Hierby die foto's van die shelfies, dis nou my liefste rakke, aangeheg.' 'My liefste rakke' is so 'n raak beskrywing van wat 'n boekrak vir baie mense beteken. Ons staan op die skouers van skrywers en idees wat deur die eeue heen gevorm is.
deur Heilna du Plooy
In die sekure land van ingesete
orde, staan ons op 'n brug
waar takke oor die water sluit
bo-oor 'n stil en baie ou rivier.
Ons sien hoe byna vyftig wilde-eende in 'n ry
bors teen bors teen stert
onverstoorbaar in 'n kurwe
geluidloos deur die spieëlvlak gly.
Minder as 'n dagreis ver
lê effektiewe kuberstede.
Ons kyk na grasie en na misterie.
Ons kyk na onbevange lewe.
Die 'shelfie' / boekrak-foto is vir my baie meer persoonlik as 'n selfie. Dit vertel jou meer oor iemand, maar los tog 'n tikkie misterie. Ek bedank René Bohnen en Heilna du Plooy dat hul bereid was om die spesiale boekrakke in hul lewens met ons te deel.
As lusmaker wys ek een foto van 'n digter wie sy 'shelfies' by 'n volgende geleentheid met ons gaan deel.