Die Groot Onttrek - Diskoers
Posted on Februarie 4, 2019 Maart 5, 2019
Vir die man op straat is 'n Afrikaner die eindproduk van 'n blanke babatjie wat in 'n Afrikaanse huishouding, met 'n goeie dosis Calvinisme, grootgemaak is. Afrikaners het ook 'n paar kenmerkende voorliefdes, insluitend braai, biltong, baardolie, borduurgildes, Bok van Blerk en Buffelspoort en word maklik daarvan beskuldig dat hulle te veel hunker na die "goeie ou dae" en sukkel om aan te pas by die veranderinge wat die nuwe millennium teweeg bring.
Bogenoemde is net 'n paar van die stereotipes waarmee jong Afrikaners in dié millennium worstel. Vervang jy een van hierdie kardinale drie elemente – taal, kerk of velkleur – met 'n alternatief, of pas jy nie lekker in die gietvorm wat ons voorsate voorgeskryf het nie, het jy maklik 'n ingrypende identiteitskrisis op hande.
Dis om hierdie rede dat baie jongmense hulself begin distansieer van Afrikanerwees en alles wat daarmee gepaard gaan. Vir baie is die voorgeskrewe identiteit en bagasie wat daarmee vereenselwig word eenvoudig net nie meer relevant nie.
Maar daar is egter geen rede vir hierdie grootskaalse wegskram van ons wortels nie. Die jongmense van vandag is al hoe meer besig om te besef dat ons identiteit nie gedefinieer hoef te word deur die lyne wat ons ouers en grootouers in die stof getrek het nie. So ook moet diegene wat identifiseer as Afrikaners, sowel as die wat hul herkoms ontken as gevolg van die stereotipes wat daaraan gekoppel is, hulself daartoe inspan om hierdie einste stof op te skop en die persepsie van wat dit beteken om 'n "Afrikaner" te wees, te herdefinieer.
Die nuwe generasie Afrikaners kan nie meer op 'n spreekwoordelike voorstoep sit en kla oor die swaar bagasie van die verlede en hoe droewig ons toekoms skynbaar lyk nie. Ons leef eenvoudig nie meer in 'n era waar stilsit en onverdraagsaamheid die norm is nie, maar eerder dinamiese pogings tot sosiale verandering.
Afrikaners hoef nie meer eng en eiewys te wees nie. Ons hoef nie meer elke Sondagoggend getrou, met hoed en al, in die kerk te sit nie. Ons mag liberaal wees. Ons kan ons taal meng. Ons kan om 'n braaivleisvuur kuier met mense van alle rasse en kultuurgroepe – en Afrikaners hoef nie noodwendig wit te wees nie. Daar is immers sekere dinge wat die meerderheid Afrikaners in gemeen het. Hetsy dit die Huisgenoot of die Taalgenoot, melktert, rugby, Bles Bridges of Bittereinder is, bly dit 'n gemeenskap wat met 'n netwerk van gemene belangstellings aanmekaar geweef is en waarvan geen persoon meer met 'n potloodtoets geskei behoort te word nie.
Ek dink byvoorbeeld aan 'n verskynsel wat ek hopeloos te veel teëkom en my bloed behoorlik laat borrel. Ek praat hier van mense se gewoonte om hulself te distansieer van anderkleurige eweknieë wat ook in 'n huishouding grootgeword het waar Afrikaans gepraat is, koeksisters geëet is en Huisgenoot Skouspel getrou gekyk is. Opmerkings soos: "Sjoe, jy praat so mooi Afrikaans" word dikwels met grootoog verwondering gemaak, en dit is vir baie mense onmoontlik om te begryp dat hulle soms meer in gemeen het met mense van 'n ander velkleur as met mense wat dieselfde lyk.
My ma het byvoorbeeld al herhaaldelik opgemerk dat sy, wat haar belangstellings en grootwordjare betref, baie meer in gemeen het met my kleurlingvriendin se ouers as met van haar ander vriende – dieselfde tradisies, uitdrukkings, reëls en herinneringe. Terselfdertyd kom ek weer baie mense teë wat deur die samelewing as Afrikaners bestempel word, wat eenvoudig hulself distansieer van alles wat met hierdie etiket gepaard gaan omdat die bitter smaak van rassisme, engheid en kollektiewe skuld hulle wegdryf van alles wat goed kan wees daarvan. Die geselligheid, die gedrewenheid, die goedhartigheid en al die groen gras wat daarom groei.
Hierdie is nie die tyd vir onttrek óf laertrek nie, maar eerder vir saamwerk om 'n toekoms te verseker waar tradisionele, sowel as meer aweregse jongmense hul geskiedenis kan vier sonder om die strewe na gelykheid en geregtigheid as 'n bedreiging tot hul menswees te beleef.
Kultuur is 'n inherente deel van elke persoon se soeke na identiteit en die gevoel dat hulle behoort.
Om die groot onttrek stop te sit, moet Afrikaners in hierdie millennium daarna streef om 'n atmosfeer van inklusiwiteit en verdraagsaamheid te skep.
Brigitte is 'n tweedejaar BA Regte student aan die Universiteit van Pretoria. Ter voorbereiding van die meningstuk het sy talle Desembervakansies by Buffelspoort deurgebring.