PressReader - Landbouweekblad: 2018-09-14 - SAVM versnel ras: Van kuddediere tot stoetooie
SAVM versnel ras: Van kuddediere tot stoetooie
Die uit­brei­ding van ’n ras se ge­ne­tie­se di­ver­si­teit is van groot be­lang om vol­ge­houe se­lek­sie­vor­de­ring te hand­haaf vir wins­ge­wen­de vee­teelt.
Landbouweekblad - 2018-09-14 - Inhoud -
Die Suid-A­fri­kaan­se V­leis­me­ri­no­te­lers­ge­noot­skap het ’n son­der­lin­ge pro­jek aan­ge­pak om die ras se ge­ne­tie­se ver­skei­den­heid te ver­breed deur die room van kud­de­boe­re se ooie in ’n hulp­stam­boek aan te te­ken met die oog op die uit­ein­de­li­ke vol­waar­di­ge aan­te­ke­ning as ge­re­gis­treer­de die­re.
Tot dus­ver neem drie van die eer­ste vier aan­soe­kers reeds aan die pro­jek deel. Die pro­jek sal in­ge­vol­ge ’n raads­be­sluit op lang ter­myn be­dryf word om groter munt uit die ras te slaan.
In die vroeë 1950’s tot De­sem­ber 1954 kon kud­de-ooie as aan­hang­sel-A-ooie op­ge­neem en in ’n hulp­stam­boek aan­ge­te­ken word. Daar was heel­wat goeie kud­de-ooie (graad) be­skik­baar waar­mee die V­leis­me­ri­no se ge­re­gis­treer­de die­re aan­ge­vul en uit­ge­brei kon word. Dit was veel goed­ko­per as om ooie van Duits­land af in te voer.
Ver­der het dit die voor­deel ge­had dat plaas­lik aan­ge­pas­te ooie
se na­ge­slag die ras kon help ver­be­ter. In die TABEL op bl. 44 word aan­ge­dui hoe die op­gra­deer­stel­sel dié ras se jaar­lik­se re­gis­tra­sies tot 1970 vin­nig laat toe­neem het.
Dank­sy hier­die sti­mu­le­rings­pro­ses, as­ook die ver­de­re ver­e­de­ling van die V­leis­me­ri­no in Suid-A­fri­ka, is die ras se naam se­dert Ja­nu­a­rie 1971 na die Suid-A­fri­kaan­se V­leis­me­ri­no (SAVM) ver­an­der. Vir lan­ger as 60 jaar, van 1955 tot 2017, was die ras ge­slo­te en is kud­de-ooie nooit weer as aan­hang­sel-A-die­re toe­ge­laat nie.
Die af­ge­lo­pe twee de­ka­des het die SAVM-raad heel­wat ver­soe­ke ont­vang van te­lers met goeie kud­des wat hul ooie na ge­re­gis­treer­de die­re wou laat op­gra­deer. Hul­le ge­bruik deu­ren­tyd goeie ram­me en wil uit hul bes aan­ge­pas­te ooie be­gin met op­gra­de­ring.
’n We­ten­skap­li­ke op­gra­de­rings­pro­ses is op die ge­noot­skap se jaar­ver­ga­de­ring in 2016 aan die te­lers voor­ge­lê wat ’n ge­lyk­op­uit­slag tot ge­volg ge­had het. Op die daar­op­vol­gen­de jaar­ver­ga­de­ring in 2017 het die le­de ten guns­te van die op­gra­deer­stel­sel ge­stem.
In­ge­vol­ge dié stel­sel moet groot groepe ooi­lam­mers van die­self­de ou­der­doms­groep saam groot­ge­maak word so­dat goeie se­lek­sie­druk met be­hulp van speen- en na­speen-in­dek­se in die eer­ste twee ge­l­ag­te toe­ge­pas kan word. Daar­na sal die re­pro­duk­sie­pres­ta­sie die deur­slag vir toe­la­ting as vol­waar­di­ge stoetooie gee.
Dit is dus be­slis nie ’n na­jaag van ooi­ge­tal­le nie, maar veel eer­der die af­skep van die room in kud­des. Die te­lers­ge­noot­skap wil slegs die bes­te teel­ma­te­ri­aal wat reg­tig tot ras­ver­be­te­ring kan by­dra, be­nut om die ras se ge­ne­tie­se di­ver­si­teit te ver­breed.
Dit is dus ’n son­der­lin­ge ge­leent­heid vir erns­ti­ge SAVM-kud­de­boe­re om hul die­re te ver­e­del en hul waar­de te ver­hoog. Dit is deel van pre­si­sie­boer­de­ry om die­re in­di­vi­du­eel te i­den­ti­fi­seer en te meet.
Kud­de­boe­re kan aan­soek doen om hul ooie se ooi­lam­mers na stoetooie te laat op­gra­deer deur die vol­gen­de stap­pe te volg: 1.Doen aan­soek doen by die ge­noot­skap om ooi­kud­des as SAVM-fon­da­sie-kud­des deur die raad te laat ser­ti­fi­seer, on­der­he­wig aan die vol­gen­de ver­eis­tes: Die teel­ge­skie­de­nis en ont­staan of oor­sprong van die kud­de moet ver­skaf en aan­vaar word as deels­ge­teel­de SAVM-ti­pe ooie. Daar moet ten min­ste 150 ooie in die­self­de pro­duk­sie­sta­di­um in die teel­groep wees. Be­wys van aan­koop van min­stens drie SAVM-ge­keur­de ram­me op ram­vei­lings
moet voor­ge­lê word. Dit moet oor die jong­ste drie jaar aan­ge­koop wees. Aan­vaar­ba­re han­te­rings­kra­le moet op die aan­soe­ker se plaas be­skik­baar wees. 2. Suk­ses­vol­le aan­soe­kers se ooi­kud­des sal deur SAVM-in­spek­teurs be­soek word na­dat hul reis­kos­te (soos be­paal deur die raad) be­taal is. 3. Ná in­spek­sie van die ooi­kud­de en han­te­rings­ge­rie­we en goed­keu­ring van die ver­slag aan die raad word die ooi­kud­de as ’n SAVM-fon­da­sie-kud­de ge­ser­ti­fi­seer. Dié ooie word ty­dens in­spek­sie met die voor­ge­skre­we SAVM-merk in die reg­ter­oor ge­ta­toe­ëer. 4. Die aan­soe­ker moet hom of haar as lid by die ge­noot­skap aan­sluit en slegs die SAVM-ram­me reeds in sy be­sit (soos aan­ge­koop op ram­vei­lings) sal as ge­re­gis­treer­de die­re aan­ge­te­ken word. ’n Fon­da­sie-re­gis­ter of da­ta­stel sal af­son­der­lik deur die ge­noot­skap by­ge­hou word. 5. Die aan­soe­ker moet in sy eer­ste jaar as lid ’n SAVM-kur­sus deur­loop.
SÓ VER­LOOP DIE TEELPROSES
Die teelproses om ooina­ge­slag uit die fon­da­sie-kud­de na stoet op te gra­deer, kan ver­vol­gens be­gin. Die ooie in die fon­da­sie-kud­de moet ge­dek of met vars saad na­tuur­lik ge­ïn­se­mi­neer word deur min­stens drie SAVM-stoet­ram­me in ’n dek­tyd wat nie 35 dae oor­skry nie. El­ke F1-ooi­lam (ge­slag A) moet ná ge­boor­te ’n oor­plaat­jie met ’n voor­ge­skre­we nom­mer kry en haar ge­boor­te­da­tum en -sta­tus moet aan­ge­te­ken word. In­dien haar moe­der 4-tand of jon­ger is, moet dit aan­ge­te­ken word dat haar ma ’n jong ooi is. Die te­ler moet ty­dens merk reeds al­le oog­lo­pen­de fou­te en kleur in sy ge­boor­te­boek aan­te­ken. Al­le F1-ooi­lam­mers moet ge­ïn­spek­teer word en op speen­tyd (weeg­da­tum) on­der toe­sig ge­weeg word bin­ne vyf maan­de na­dat die eer­ste lam ge­bo­re is. Erns­ti­ge vi­su­e­le prul­fou­te kan dan reeds aan­ge­te­ken word en sul­ke ooi­lam­mers moet uit­ge­skot word. Ooi­lam­mers met ’n speen­in­deks la­er as 85 moet ook uit­ge­skot word. F1-ram­lam­mers word ná speen­tyd ge­slag. Die oor­bly­wen­de ooi­lam­mers moet ná speen­tyd ver­kies­lik in een groep loop en vyf maan­de daar­na weer ge­weeg word. Ooie met ’n na­speen-in­deks van la­er as 90 word uit­ge­skot. Die F1-ooie moet in­di­vi­du­eel ge­paar word met SAVM-stoet­ram­me (va­ders van die vol­gen­de ge­slag moet ge­ï­den­ti­fi­seer kan word) voor of op 19 maan­de ou­der­dom (rig­lyn­ge­wig 55 kg). Paar­lys­te moet in­ge­vul word met die nom­mers van al­le ooie wat ge­dek word per ram. Die F1-ooie moet ge­skan­deer en een­lin­ge, meer­lin­ge en droë ooie ge­merk word. Slegs drag­ti­ge ooie word dan net ná skan­de­ring vi­su­eel ge­keur. Die ooie wat slaag, moet op die voor­ge­skre­we wy­se ge­ta­toe­ëer word. F1-ooie se F2- (ge­slag B) ooi­lam­mers en ram­lam­mers word met lam­tyd met plaat­jies ge­nom­mer en ’n vol­le­di­ge ge­boor­te­re­gis­ter moet in­ge­vul word van el­ke lam wat ge­bo­re word. Die­self­de pro­ses as by punt 3 ge­noem, word vir die F2-ooi­lam­mers ge­volg. Hul broers (die ram­lam­mers) moet slegs ge­ï­den­ti­fi­seer word ter wil­le van vol­le­di­ge lam­re­kords van hul moe­ders. Stap­pe 3, 4 en 5 word ook ver­eis vir F2-ooie. F2-ram­lam­mers moet ná speen­tyd ge­slag (of ge­kas­treer) word. Die lam­mers van F1- en F2-ooie moet ’n ge­mid­del­de speen­in­deks van 85 haal om op die F1- en F2-re­gis­ter te bly en F1- en F2-ooie moet el­ke jaar lam (TLP 380 dae) en dit kan bly hand­haaf. So­dra hul­le te­rug­sak, word hul­le vir ver­de­re te­ling uit­ge­ska­kel. Al­le F3- (ge­slag C-) lam­mers word oor­ge­dra na die ge­noot­skap se hoof­da­ta­stel­sel, waar teel­waar­des vir hul­le be­re­ken word. Hul­le sal as vol­ge­re­gis­teer­de stoet­die­re be­skou word na­dat hul­le vi­su­eel goed­ge­keur is tus­sen 10 en 24 maan­de, en is al die­re wat bemark kan word as stoet­die­re aan me­de­te­lers on­der be­sker­ming van die ge­noot­skap en on­der­he­wig aan die nor­ma­le re­ëls en hef­fings.
Mnr. Jan Vosloo is die be­stuur­der van die SA V­leis­me­ri­no-te­lers­ge­noot­skap.
FOTO’S: JAN VOSLOO
Die eer­ste fon­da­sie-ooie is in Sep­tem­ber 2017 by mnr. Abé Vis­ser en seun van Reitz ge­ta­toe­ëer. Mnr. Hen­nie Vis­ser van Har­ri­smith het help keur.
Mnr. Jan Vosloo