Vier vrae oor die DA se ‘De Lille-klousule’De Lille groet EFF-leier Julius Malema met haar aankoms by die gedenkdiens. Foto: EFF/Twitter Dit gons behoorlik in die Suid-Afrikaanse politiek en spesifiek in die DA oor of die nuwe terugroep-klousule wat die afgelope naweek by die DA se kongres in Pretoria aanvaar is, spesifiek teen die Kaapse burgemeester, Patricia de Lille, gemik is. Die klousule lui dat enige DA-lid in ŉ uitvoerende posisie (byvoorbeeld ŉ premier of ŉ burgemeester) wat die vertroue van die meerderheid van hul koukus verloor het, uit hul uitvoerende posisie moet bedank. As hulle dit nie binne 48 uur doen nie, verloor hulle hul DA-lidmaatskap. Kragtens Suid-Afrika se stelsel van proporsionele verteenwoordiging beteken dit hulle verloor ook hul setel, so dis ŉ baie streng nuwe maatreël. De Lille het vandag in elk geval moontlik (tensy sy ŉ buitengewoon goeie verduideliking daarvoor het) haar doodsvonnis in die DA onderteken deur die EFF se viering van die ontslape politikus Winnie Madikizela-Mandela se lewe in Brandfort by te woon, maar dit verander nie die vraag of die klousule teen haar gebruik sou word nie. Sedert die aanvaarding van die nuwe klousule het ŉ storm daaroor op sosiale media losgebars, met volop bewerings dat dit gemik is teen De Lille, wat slegs op die steun van die DA se koukus in die Kaapse metro kan reken, maar steeds meerderheidsteun het in die Kaapse stadsraad danksy die stemme van opposisiepartye. So kwaai is die gewoel oor die saak dat die DA gister ŉ verklaring by monde van die party se nasionale woordvoerder, Refiloe Ntsekhe, uitgereik het wat spesifiek ontken dat die nuwe klousule teen De Lille gemik is. Patricia de Lille, burgemeester van Kaapstad (Foto: Patricia de Lille / Facebook) Ntsekhe wys uit dat die nuwe klousule op alle DA-lede van toepassing is, en verwys dan die voorbeeld van ŉ paar jaar gelede toe die DA met ŉ burgemeester in die Hantam-munisipaliteit (gesetel in die Noord-Kaapse dorp Calvinia) gesit het waarvan hulle ontslae wou raak, maar in die afwesigheid van so ŉ terugroep-klousule nie kon nie. Die Hantam-voorbeeld, so voer Ntsekhe aan, wys dat die klousule nie spesifiek op De Lille gemik is nie. Sedertdien word die verklaring met groot ywer deur sommige DA-ampsdraers versprei, met gemengde reaksie van ander Suid-Afrikaners. Dat die sloerende DA-optrede teen De Lille tot groot verdeeldheid lei en potensieel slegte gevolge vir die party spesifiek onder Kaapse kiesers, Afrikaanse kiesers en bruin kiesers kan hê, blyk onder meer daaruit dat die invloedryke Kaapse dagblad Die Burger byvoorbeeld gister sy hele hoofartikel aan die kwessie afgestaan het, asook ŉ voorbladberig waarin De Lille haar saak in geen onsekere terme nie stel. In die hoofartikel maan Die Burger dat talle vrae hang oor die DA se tugproses teen De Lille. “Die DA hul hom nie in glorie met die wyse waarop hy die tugproses teen Patricia de Lille hanteer nie,” verklaar Die Burger. Dié dagblad wys voorts uit hoe ironies dit is dat die DA homself met ŉ verwoestende interne twis ophou, en dus aan die ANC die geleentheid bied om op sy voete te kom ná die Jacob Zuma-debakel. Die Burger – wat glad nie ŉ geskiedenis van simpatie met De Lille het nie – stel dit duidelik dat hulle nie teen enige aanklagte teen De Lille is nie, maar dat die proses wat gevolg word so ondeursigtig is. “Wat ook al die waarheid is, te midde van dit alles moet die party toegee dat van buite beskou, lyk sake glad nie goed nie. In die Wes-Kaapse DA word al selfs gepraat van ‘n breukspul wat nog verder as Kaapstad of die provinsie kan strek,” skryf Die Burger. Op die keper beskou – en die gebeure op Brandfort daar gelaat – is daar vier vrae om te toets of die DA se standpunt dat die terugroep-klousule nie ‘n De Lille-klousule is nie, water hou: Hoe dit ook al sy – en veral gegewe die gebeure in Brandfort vandag – die DA se De Lille-gekoppelde probleme kan nog lank by die party spook.