Sommige lesers sê hulle kan die boek "nie neersit" nie. Ek het egter lank en deur talle sessies aan hierdie verhaal gelees. Nie omdat dit ’n “moeilike” boek is nie, of omdat dit vervelig is nie. Allermins. Maar omdat dit deels ’n ontstellende verhaal is, deels ’n verwonderende verhaal is; met langs die leespad soveel om ’n mens te laat stilstaan, herlees, oordink, bepeins. Soms die boek net neersit, eers net opstaan, eers net die leesaksie onderbreek om afstand te kry ...
The Boer Whore het bepaalde filmiese kwaliteite. Maar naas die uiteenlopende visuele landskappe van die natuur en geskiedenis, word veral ’n reis deur onbeskryfbare landskappe van trauma en belewing, van onverwagte medemenslikheid en ónmedemenslikheid opgeroep. Dit word ’n ode aan die stemloses en identiteitsloses van oorloë, die vertraptes, die misbruiktes, die gemarginaliseerdes, die gewone mense wat in die uitleef van ’n roemlose lewe helde en heldinne van ’n eie orde word.
Daar is ’n tyd vir alles. ’n Geslag of twee gelede sou ’n titel en verhaal soos hierdie nog taboe gewees het, omdat sekere van die vergrype van die Oorlog anderkant die piëteitsgrens van denke, woorde en uitsê gelê het. Vandag is die tyd ryp daarvoor, en het ’n mens waardering daarvoor dat ’n skrywer met die bewese verwysingsraamwerk en vaardighede van ’n Nico Moolman dié meesleurende verhaal vertel het.
Dis ’n welkome en verrykende uitbreiding van ons register van wéét oor die Anglo-Boereoorlog, en ook ’n pakkende verhaal van persoonlike oorwinning en van die sin wat uit wrede on-sin kan voortkom. Tot nog toe het ons nie geweet dat ’n erbarmlike insident in ’n troostelose Winburg in die tyd van die ABO byna ’n halfeeu later betekenis kon inhou vir die lewens van honderde, duisende, ja tienduisende vergetenes aan die ander kant van die aardbol nie.
Feit of fiksie? Feit: dat ’n dame wat nou in Suid-Amerika woon – wat dié verhaal eerstehands gehoor en ’n deel self beleef het – ’n verdere halfeeu later toevallig in ’n Thailandse hotel ’n gesprek aanknoop met ’n man uit die Vaaldriehoek in Suid-Afrika en hom van ’n onbekende insident oujaarsnag 1901 in Winburg se konsentrasiekamp vertel. Dat hy in sy tweede lewe ’n skrywer is, met ’n páár suksestitels agter sy naam; en ’n passie vir die verlede en alles wat daarmee saamgaan. En dat sy vrou se ouma ’n jong meisie in Winburg se konsentrasiekamp was ...
"Dit is bekend dat Emily Hobhouse as enigste Engelse baie hartseer was oor die ellendige lot van die Afrikanervroue en kinders en dat sy het probeer om verligting te skink. Het hierdie moedige vrou ook 'n prominente plek in u boek gekry?
"Nie eintlik nie. Net vermelding en natuurlik die mooiste kleurfoto ooit van haar. 'n Foto uit my versameling wat deur Tinus le Roux ingekleur is en aanstons in 'n groot klassieke raam, 'n uitstalwerk by uitstek in die Museum van die Boere Republieke in Bloemfontein gaan wees"
"Die genoeë was geheel en al aan my kant. Dit bly 'n verdraaide weergawe van die geskiedenis te wees, want daar is geen positiewe materiaal in Engels nie, so die geskiedenis vervaag soos die Engelse dit wou uitbeeld. Ek wil beklemtoon dat ek deel is van die seer wat oorlog bring en hoe om die mooi weer te vind".