Konsentrasiekamp te Bloemfontein soos bespreek in De Camp Courant
Hersien: 19 Maart 2019 ** Revised: March 19, 2019
Die Bloemfontein-kamp was een van die eerste konsentrasiekampe in die Vrystaat en het reeds in Oktober 1900 bestaan. Weens die toename in die getal vroue en kinders wat daar aangehou is, moes die kamp mettertyd in twee verdeel word. Dit het in September 1901 reeds uit die "nuwe" en "ou" kamp bestaan.
Hierdie kamp was meer as drie myl buite Bloemfontein, teen dorre koppies aan die westekant van die dorp. Soos ander kampe in die Vrystaat, is die inwoners van die kamp hoofsaaklik in kloktente gehuisves. 'n Paar het egter markiestente gehad.
Bloemfontein-kamp was geen uitsondering ten opsigte van die groot aantal sterftes wat in die kamp plaasgevind het nie. Die inwoners was verplig om hulle geliefdes besonder ver na hulle laaste rusplek, in die President Brand- en Memoriam-begraafplase, te neem.
Een van die mees opvallende kenmerke van die Bloemfontein-kamp, was die skaarste aan water wat deurentyd ondervind is. Pogings moes gedurig aangewend word om voldoende was- en drinkwater te voorsien. Benewens hospitaalgeriewe, beslaan aanbevelings oor watervoorsiening die grootste deel van die Dameskomitee se verslag oor die kamp.
Ander oorsake van ongerief en sterftes onder die kampinwoners, was die swak voedselvoorsiening (veral vleis), die gebrek aan behoorlike matrasse, en die gebrek aan mediese sorg.
Die Vrouemonument, as simbool van lyding en sterwe onder vroue en kinders van al die kampe, is besonder gepas in Bloemfontein opgerig, waar die grootste deel van die kampbevolking in die Vrystaat saamgetrek was.
Die beproewings van die vroue in die kampe is sekerlik enig in sy soort. Nog nooit tevore is byna 'n hele vrougeslag van 'n volk ontwortel, en in sulke moeilike omstandighede geplaas nie. Hulle moes daagliks letterlik veg om oorlewing.
Vroue van voortreflike karakter is deur parmantige en onbeleefde offisiere en amptenare in draadkampe geplaas, vir beuselagtighede of denkbeeldige oortredings.
Die kamp se bevolking het van 4704 in Julie 1901, tot 6322 aan die einde van November 1901 toegeneem. Volgens Emily Hobhouse, moes daar tot tien persone in een kloktent woon. Dit het volgens dr. Henry Becker, 'n regstreekse bydrae tot siekte-epidemies in die kamp gelewer.
Twee-derdes van die inwoners moes op die grond slaap. Dit het tot longontsteking gelei.
Vanaf 1 Mei tot 18 September 1901 het 524 mense in die kamp gesterf. Die totale getal sterftes in die kamp was 1695.
Elke persoon het een pint (sowat 450 ml) water per dag ontvang. Dit is met waens van die Modderrivier af aangery. Om die gebrekkige watervoorraad aan te vul, was daar drie waterpompe in die kamp.
Mattie Pretorius skryf dat sy elf uur in die son by die pomp moes staan, om twee emmers water - en dit vir sewe persone - te ontvang.
Mev AS Greyling maak melding van die ou dam waarin die vroue hulle wasgoed gewas het. Hulle het dit die Dam van Trane genoem.
As iemand gedurende die nag gesterf het, het die vroue die liggaam uitgedra, en in 'n paadjie langs die tente geplaas. Dan het 'n perdewaentjie stadig nadergery. Die drywers het uitgeroep: "Anyone dead?" Die familie het dan die lyk op die waentjie gelaai, wat soms reeds half-vol lyke was. Die lyke is langs mekaar en bo-op mekaar gepak.
Bloemfontein-konsentrasiekamp 26 000 Boervroue en kinders sterf
Die Nasionale Vrouemonument herdenk die afsterwe van 26,000 Boervroue en kinders tydens hul gevangenskap in die Bloemfonteinse konsentrasiekamp gedurende die Tweede Vryheidsoorlog. Die reuse obelisk van 34 meter, (omring met die "fluistermuur"), roep die lyding van die vroue en kinders, wat dood is van honger, dors, koue of siekte, in die Britse konsentrasiekamp te Bloemfontein, in herinnering.
Daardie dapper segsvrou vir die vroue en kinders in nood, Emily Hobhouse, se as is daar begrawe. Ander bekende geskiedkundige figure, soos Generaal Christiaan de Wet, President en mev. M.T. Steyn en Ds. J.D. Kestell, is ook by die monument begrawe.
Ander Vrystaatse kampe
• • De Camp Courant • Op / Up • Bloemfontein • Brandfort • Springfontein
ARK Webontwerp © 1998 - 2019
ARK Web Design © 1998 - 2019