Cele praat (alweer) sy mond verbyMinister Bheki Cele se besoek aan Mitchells Plain (Foto: SAPS) Minister Bheki Cele word uit verskeie oorde gekap nadat hy Dinsdag aan polisiebeamptes gesê het om “eers te skiet en later vrae te vra”. Hy het hierdie stelling tydens die bekendstelling van die Veilige Feestyd-veldtog in Mitchells Plain in Kaapstad gemaak. Action Society, die DA en VF Plus beskryf die stellings as “roekeloos” en beoog om stappe teen Cele te doen. Die partye meen Cele is nie geskik om in sy pos te dien nie en versoek daarom president Cyril Ramaphosa om Cele te ontslaan. Die DA gaan hom na die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie (SAMRK) wend om die stelling te ondersoek. Die party glo dat Cele lede van die uitvoerende gesag se gedragskode oortree het en gaan die Openbare Beskermer (OB) ook versoek om ’n moontlike oortreding van hierdie kode te ondersoek. Die party gaan verder aan die onafhanklike ondersoekdirektoraat (Opod) skryf om dit onder hul aandag te bring dat Cele moord aanmoedig. Polisie is slaggereed vir die feestyd (Foto: SAPS) “Daar is polisiebeamptes wat Cele se woorde letterlik sal opneem en in werklikheid iemand sal doodmaak, wat neerkom op moord. Daar kan heel moontlik ’n toename in moorde deur lede van die polisiemag wees,” sê Andrew Whitfield, die DA se woordvoerder oor polisie. “Die stelling is aanhitsing om geweld te pleeg en dit is ’n kriminele oortreding.” Volgens Whitfield is dit ’n skandelike aanklag teen Ramaphosa dat hy Cele nie al lankal aanspreeklik gehou het vir vorige flaters nie. “Sy mislukkings het die lewens, die waardigheid en die veiligheid van talle Suid-Afrikaners gekos.” Ian Cameron, direkteur van gemeenskapsveiligheid by Action Society, sê Cele se opmerking is net ’n slenter om lede op grondvlak se guns te wen. “Dit sal nie werk nie. Hy gooi goeie polisiebeamptes onder die bus. Hy het geen idee wat dit verg om ’n goeie polisieman te wees nie en behoort nie die minister van polisie te wees nie,” sê Cameron. “Ervare polisiebeamptes stem ook nie saam met Cele se stelling nie en voel die minister sal hulle in die steek laat wanneer dit werklik saak maak.” Dr. Pieter Groenewald, VF Plus-leier, het vroeër vanjaar ook ’n skrywe aan die president gerig om te vra dat hy Cele op verlof plaas weens bewerings van ongerymdhede. Argieffoto (Foto: SAPS) Hy het in dié skrywe gevra dat ’n regterlike kommissie van ondersoek ingestel moet word nadat ŉ adjunk-polisiekommissaris, lt.genl. Francinah Vuma, ernstige aantygings van korrupsie teen Cele gemaak het. “Lt.genl. Vuma het onder meer beweer dat Cele weer inmeng met die toekenning van kontrakte aan sekere verskaffers,” sê Groenewald. “Ek versoek president Ramaphosa daarom weer in belang van behoorlike regspleging om aan hierdie versoek gehoor te gee sodat ’n onafhanklike ondersoek kan plaasvind. Die pos as minister van polisie is baie belangrik en daar kan nie ’n wolk van omstredenheid om die persoon hang wat dit beklee nie. “Dit is belangrik dat ’n deeglike ondersoek deur ’n kommissie gedoen word om Cele se onskuld te bewys en indien hy onskuldig is, hom dan bo verdenking te plaas.” Die Valke is tans besig om ongerymdhede teen Cele te ondersoek. Die ongerymdhede spruit voort uit die verhuring van polisiekantore in Pretoria en Durban in 2010 terwyl Cele nasionale kommissaris van polisie was. Die totale bedrag van die huurkontrakte het R1,5 miljard beloop. Die OB het in 2011 in een van twee verslae oor die aangeleentheid bevind dat Cele onwettig opgetree het. Hy is in 2012 afgedank as nasionale kommissaris en alhoewel ’n hof die afdanking in 2019 tersyde gestel het, is die ondersoek nou heropen.