Podlitiek praat erfenisDie span van Podlitiek gesels oor Braaidag en Erfenisdag. Foto: Verskaf. Opgestel deur die Podlitiek-span Spesiale geleenthede vereis spesiale bederf – soos ’n spesiale uitgawe van Podlitiek. Op hierdie Erfenisdag gesels Paul Maritz en Daniel du Plessis met Gielie Hoffman oor erfenis in Suid-Afrika – en dan ook die erfenis van Afrikaners in die besonder. In vandag se spesiale episode word ondersoek ingestel na alle aspekte van die Afrikaner-erfenis (goed, sowel as sleg), hoe ons vandag daarmee behoort om te gaan – en wat die toekoms vir hierdie erfenis inhou. Gielie kom vanuit ’n sielkundige agtergrond. As ’n geestesbreier het hy begin om atlete en spanne te help om beter te presteer. Sy ervaring daar het hom gelei tot die gebied van leierskap, besigheid en kunste. Hy is ook ’n gereelde rubriekskrywer, waar hy die skakels tussen makro-kwessies en mikro-ervarings ondersoek in sy skrywe oor kultuur, identiteit en verandering. Die gesprek begin met ’n bespreking oor die woord as sulks. Hoe definieer ons erfenis? Is dit iets wat vervaardig of geskep kan word? En, indien nie, waar behoort Suid-Afrikaners (en Afrikaners) dit te vind? Gielie begin die bespreking deur sy definisie van erfenis te gee – dit wat oorgegee word van geslag tot geslag, direk en indirek, in families en in gemeenskappe. Erfenis is iets wat selfontwikkelend en dinamies is. Hy is, dus, skepties oor enige pogings om erfenis te vervaardig. Paul wys uit dat die Afrikaanse en Suid-Afrikaanse erfenis, natuurlik, nie alles net positief is nie. Hoe maak mens dan, met ingewikkelde en pynlike erfenis? Gielie beklemtoon die beginsel van kompleksiteit – net soos talle ander nasies oor die wêreld heen, is die Afrikaner se erfenis ’n komplekse aangeleentheid. Mens kan eintlik, na sý mening, net met erfenis werk as jy deeglik bewus is van die goeie en die slegte; mens neem die beste en los die slegte. Natuurlik kan mens nie oor die negatiewe aspekte van die Afrikaanse erfenis praat sonder om dadelik te dink aan die maniere waarop Suid-Afrika aandag aan hierdie kwessies probeer gee het nie. Gielie is van mening dat die oorgangstydperk in die middel 90’s ’n geleentheid was om regtig aan te beweeg – vir Afrikaners, maar ook vir Suid-Afrika in die algemeen. Na sy mening is hierdie geleentheid egter tragies verspil, en sou hy graag wou sien dat daar ’n meer doelbewuste poging in daardie tyd was om gedeelde verantwoordelikheid te neem. Paul gebruik hierdie geleentheid om pogings om ’n gemeenskaplike Suid-Afrikaanse erfenis te skep, te ondersoek. Afgesien van braai, wat alle Suid-Afrikaners natuurlik geniet, is daar enigiets wat ons in gemeen het? Is dit werklik ’n lewensvatbare oefening? Die paneel is dit eens – ’n kunsmatig vervaardigde erfenis het ’n fatale gebrek aan geloofwaardigheid. Ter opsomming van hul bespreking, vra Daniel vir Gielie wat hy vir jong Afrikaners sou sê as dié hom vra hoe om met hul geskiedenis om te gaan. Die antwoord, sê Gielie, lê daarin om, eerstens, bewus te wees van wat werklik in die verlede te gebeur het, en om te verstaan watter gevolge dit vir Suid-Afrika vandag inhou. Die gesprek draai na “white privilege” as konsep. Daniel beklemtoon dat dié konsep gevaarlik kan wees vir daardie lede in die Afrikaner-gemeenskap wat juis die slegste daaraan toe is. ’n Kort debat volg oor hoe ons behoort te dink aan bevoorregting en in watter mate breë gemeenskaps-identiteite die basis van beleid behoort te wees. Heel tereg wys Gielie daarop dat dit ’n bietjie ver van die episode se eintlike onderwerp staan, maar ’n interessante gesprek vir ’n ander geleentheid kan wees. Ter slotte vra Paul vir Gielie vir ’n kort opsomming vir sy voorstel vir die pad vorentoe. Die antwoord, sê hy, is om ’n nuwe erfenis te kweek – en dit is net moontlik wanneer mense werklik gerus en veilig in hul omstandighede voel. Wanneer ons verbind is tot Suid-Afrika (en juis daarom bereid is om moeilike gesprekke te voer) kan mens ’n ware erfenis begin skep.