Versoening sonder ‘n padkaart — alternatief
Versoening sonder ‘n padkaart
“Hoekom het jy na Taizé toe gekom?”
Ek sit op ‘n lae houtbankie op ‘n heuwel in die Franse platteland. Dit is vroeg-Desember en gelukkig is dit nog warm genoeg om buite in die son te sit. Een van die monnike van die Gemeenskap van Taizé stap verby in ‘n trui en denimbroek.
Die houtbankie is in ‘n sirkel gebou sodat ek en my vier gesprekgenote na mekaar toe gedraai sit. Ons is Duits, Nederlands, Slovenies/Amerikaans, Sweeds – en Suid-Afrikaans. Ons is Katoliek, Ortodoks, Protestant en ‘n paar ander minder duidelike denominasies.
Tien jaar gelede het ek by ‘n eerstejaarskamp só oorgeborrel van opwinding en selfvertroue dat ek ná die kamp eintlik baie min van die ander kampers kon onthou. Hierdie keer spits ek my daarop toe om te luister.
Die vier vertel uiteenlopende stories. Die een vertel van ‘n stryd met depressie en die ontdekking, ‘n paar jaar gelede, dat ‘n paar weke se besoek aan Taizé telkens wondere vir haar gemoed doen. ‘n Ander een van ‘n behoefte om weer met homself en God in aanraking te kom te midde van ‘n rowwe paar jaar se harde werk en aanpassing by ‘n nuwe land en kultuur. Nog een van ‘n ernstige gesondheidsprobleem en die behoefte om te rus en haar te verdiep in haar teologiese studies. Die ander een, van ‘n kort vakansie tussen die een mediese internskap en die volgende – en ‘n behoefte om te besin oor die verhoudings in haar lewe en opnuut te fokus op wat vir haar belangrik is.
En ek. Die enigste een uit Afrika. Met die behoefte om by hierdie monnik-broers te kom leer oor versoening. Om te kom probeer luister na God en leiding te kry oor wat my te doen staan in my tuisland. Ek verduidelik vir die ander vier dat ek lankal diep oortuig is dat my lewe versoening moet bevorder. “Maar ek voel of daar baie verskillende opsies is. Daar is baie maniere om versoening te bevorder. Maar watter een is vir my?” My stem breek so ‘n bietjie.
Die ander is ‘n oomblik stil. Ek kry my emosies genadiglik weer onder beheer.
“Sjoe, ons is nog besig om onsself voor te stel, en die gesprek is alreeds so diep!” lag iemand.
En dan praat die een wat met depressie worstel. Sy haal ‘n storie aan uit ‘n boek wat sy onlangs gelees het. So gaan die storie:
Die een wat met depressie worstel, sluit af: “Die karakter in die storie kon nie kies nie en sy het uiteindelik geen van die vye geëet nie. Moenie soos sy wees nie. Selfs as jy onseker is watter opsie vir jou reg is – selfs as jy nog sukkel om al die implikasies te verstaan – kies ‘n vy.”
Die Gemeenskap van Taizé is tydens die Tweede Wêreldoorlog gestig. ‘n Jong Switserse man het tot die oortuiging gekom dat mense nie so wreed sou optree, mekaar so gou as “onmenslik” beskou, of soveel woede en oorlog sou ondersteun nie – as hulle net ‘n begrip gehad het van die liefde, versoening en vrede wat sentraal staan tot die Christelike geloof.
Die Taizé-broers kom van oor die 60 lande en soveel Christelike tradisies as waaraan jy kan dink. Hulle wy hulle lewens aan hierdie gemeenskap en lewe as ‘n hegte familie saam ten spyte van hulle teologiese-, kultuur- en taalverskille.
Hierdie gemeenskap spits hulle toe op beginsels soos: “Julle moet julle vyande liefhê , en julle moet bid vir dié wat vir julle vervolg.” En hulle glo dat hierdie beginsels oral ter wêreld, in elke situasie, van toepassing is.
Hulle glo dit is in Rwanda van toepassing, waar mense regoor die land letterlik hulle bure uitgemoor het in 1994. (Verbeel jou die Nag van die Lang Messe het regtig gebeur en regoor die land is honderdduisende mense vermoor. Verbeel jou daar was toe ‘n burgeroorlog, en uiteindelik ‘n vredesooreenkoms wat uitgeloop het op ‘n wankelrige, ongemaklike politieke bestel. Dis rofweg wat in Rwanda gebeur het. “Jy moet jou vyand liefhê” is volgens die Taizé-gemeenskap in Rwanda van toepassing, op die een of ander manier.)
Dit is in Europa van toepassing, waar die jongste Paryse terreuraanvalle nog vars en rou in die Europeërs se bewussyn was tydens my besoek.
En dan is dit mos in Suid-Afrika van toepassing. Op my met my 10-generasie Afrikaner-pedigree. Met my gemengde erfenies: my voorouers was Hugenoot-vlugtelinge uit Franryk; is verdruk onder die Britte; en self verdrukkers dwarsdeur die koloniale era. Ek, ‘n huidige begunstigde van white privilege. En ook draer van ‘n bietjie angs dat my kleinkinders nie meer in my taal sal kan (of wil?) skoolgaan nie. Ek wat ‘n Suid-Afrikaner is in ‘n tyd waar mense se romantiese ideale van ‘n reënboognasie begin verbrokkel en Swart Bewussyn opnuut na vore tree.
Foto via Taizé. In plaas van diagramme en konsepte, rig die Gemeenskap van Taize beelde soos hierdie een op en nooi besoekers om self die boodskappe van die Bybel te oordink.
Wat die Taizé-gemeenskap egter toe nie doen nie, is om vir my voor te skryf hoe om versoening te bevorder.
Hulle bied nie lesings en werkswinkels aan nie. Dit was dalk ‘n effense misverstand aan my kant. Die plakkate in Taizé het nie diagramme (the psychology of escalating violence?; how to host multi-stakeholder dialogues?) en teoretiese konsepte (white privilege?; indigenous justice systems?) nie. Daar is nie “how-to guides” hier te koop nie. Kognitief gesproke het ek heelwat meer in die meeste Politieke Wetenskapklasse geleer as in sewe volle dae by Taizé.
Die plakkate in Taizé is meestal van Jesus - en ook hier en daar ‘n heilige soos Sint Martin, of die verlore seun terug in sy vader se arms. Die gefasiliteerde gesprekke, soggens, is minder werkswinkel en meer geleentheid om met ‘n diverse groepie jongmense, stadig en diep na te dink oor ‘n Bybelteks en ‘n paar prikkelvrae. Dan is daar drie maal per dag ‘n diens in die kerk – waar niemand preek nie. In plaas daarvan, sing mense; word ‘n stukkie Skrif in verskeie tale voorgelees; en verkeer almal eenvoudig saam in stilte vir 8 minute per diens. By Taizé kan jy leer hoe om nader aan die Here te kom en na Hom te luister. Jy kan ook liefde tussen uiteenlopende mense sien en beleef. Jy kan geestelik en sielkundig groei, eerder as kognitief.
Maar jy moet self uitfigure hoe om die beginsels van versoening toe te pas in jou konteks. Dit is uiteindelik iets wat jyself aktief en kreatief moet uitleef. Teen die einde van die week by Taizé was die boodskap duidelik: “Jy moet self ‘n vy pluk.” Kies iets, doen dit en leer daaruit, eerder as om te huiwer omdat jy nog nie alles verstaan nie. Die broer wat Taizé gestig het, het die volgende gesê: “Sonder ophou, O Christus, daag Jy my uit en herhaal Jy: Leef die klein bietjie van die Evangelie wat jy verstaan het.”
Die een wat met depressie sukkel, is in haar tuisdorp betrokke by maatskaplike ondersteuning vir Siriese vlugtelinge. Sy huisves Moslems te midde van die spanning in Europa en die terreuraanvalle.
My besluit, teen die einde van my besoek aan Taizé, was om solank isiXhosa te leer. Dit is iets wat ek reeds kan doen, terwyl ek uitvind watter rigting ek volgende moet inslaan.
Hier is ‘n paar “vye” wat voor my hang. Dalk wil jy ook ‘n paar van hulle oorweeg.
Besoek organisasies wat transformasie bevorder op die een of ander terrein, en as jy voel dit is die regte ding om te doen, sluit by een aan.
Bring opsetlik minder tyd op sosiale media deur en meer tyd tussen vlees-en-bloed mense wat ook belangstel in die onderwerpe wat jy op sosiale media sou bespreek het.
Sluit aan by ‘n kerk of selgroep wat sosiale skeidings oorbrug – skeidings van ras en/of klas.
Soek geestelike materiaal (dramatiserings, liedere, teologiese analises) uit wat handel oor versoening in die Bybel. Byvoorbeeld: Jesus wat die misdadiger aan die kruis vergewe; die profeet Hosea en sy vrou; Jesus en die Samaritaanse vrou by die put; die barmhartige Samaritaan; Boas en Rut; die tollenaars Levi en Saggeus; Galasiers 3 wat handel oor die gedagte dat daar nie meer “Jood of Griek, slaaf of vry” in Christus is nie.
Woon gesprekke oor ras by. “Listening Circles” of “Consciousness Cafés” handhaaf wedersydse respek en skep ‘n veilige ruimte.
Sluit aan by kultuurorganisasies wat spesifiek waardering vir kultuur- en taalverskille bevorder. In die Kaap is daar die Libertaskoor en die Rosa Koorprojek. Daar is ook sportklubs, poetry slams ens.
Raak betrokke by organisasies wat versoening in Suid-Afrika bevorder, soos die Institute for Justice and Reconciliation, die Restitution Foundation, die Worcester Hope and Reconciliation Process, of die Goedgedacht-Trust.
The Warehouse ondersteun Christene / kerke in reaksie op armoede en ongeregtigheid in Suid-Afrika. Hulle gee ‘n bietjie meer van die “how-to” wat ek nie by Taizé gekry het nie!
Ontvang leiding by ander Christene wat hulle toespits op hierdie temas. Die Taizé-webwerf het ‘n stel Bybelgebaseerde “Proposals” vir 2016 wat jy as stof tot nadenke kan gebruik.
Freedom Mantle is ‘n organisasie van jong Christen leiers met ‘n sterk klem op samewerking oor skeidslyne heen.
As jy enigsins kan, besoek Taizé. Selfs as jy nie sterk geloofsoortuigings het nie, sal jy besonder baie baat by die ervaring. (Hulle nooi veral jongmense onder die ouderdom van 30 om vir ‘n week tot ‘n jaar by hulle te kom woon.)
Verander bewustelik jou daaglikse lewe. Daar is baie maniere om dit te doen. Hoe meer en hoe dieper ek luister, hoe meer weet ek hoe ek kan verander. Ek probeer maar oop bly vir kritiek, want net omdat ek goed bedoel beteken nie ek word altyd so goed verstaan nie.
Kom ons bespreek nog voorstelle op Twitter - ek is @carahmhartley.