Solidariteit-lede by Sasol nog ŉ stap nader aan wettige stakingSasol se Secunda-aanleg. Foto: Jóhni Steenkamp Die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA) het ŉ sertifikaat aan die vakbond Solidariteit toegestaan wat sy lede in staat stel om wettig te staak nadat die vakbond nie Donderdag ŉ ooreenkoms met Sasol kon bereik oor dié maatskappy se omstrede bemagtigingskema, Khanyisa, nie. Dirk Hermann, die bestuurshoof van Solidariteit, het aan Maroela Media gesê die sertifikaat beteken Solidariteit se lede mag nou wettig staak. “Ons sal nou begin met ŉ proses om ŉ stakingsmandaat van ons lede by Sasol te kry. Ons behoort die mandaat teen die laaste week van Julie te hê en indien ons wel met ŉ staking voortgaan, sal ons dan ŉ stakingskennisgewing by Sasol indien,” het Hermann verduidelik. Hy het gesê hoewel dit van Solidariteit se lede by Sasol afhang of hulle wel gaan staak, is ŉ staking waarskynlik. “Ons beplan om nie net op Sasol te fokus nie, maar om ook memorandums by talle ander maatskappye te oorhandig ter ondersteuning van die werkers by Sasol en só mense oor ŉ wye spektrum te kry om die saak te ondersteun. Die beginsel wat ons takel is nie iets wat net werkers by Sasol raak nie, maar ŉ beginsel wat almal in Suid-Afrika raak,” sê Hermann. “Sasol gebruik die woord transformasie om alle ander regte van werknemers te troef. Ons lede het steeds die reg op gelykheid en waardigheid en Sasol hanteer dié saak asof alle regte van wit werknemers nou ontken kan word.” Sasol het einde verlede jaar bekendgemaak dat sy toe bestaande werknemerbemagtigingskema, Inzalo, wat op 18 Mei 2018 ten einde geloop het, vervang gaan word met ŉ nuwe bemagtigingskema, genaamd Khanyisa. Dié werknemer-aandeletransaksie maak egter glad nie voorsiening vir wit werknemers nie. Solidariteit het ŉ dispuut by die KVBA aangeteken en aangevoer dat wit werknemers mag staak om soortgelyke voordele te bekom. Die KVBA het einde Mei bevind dat Solidariteit se dispuut as ŉ saak van gemeenskaplike belang geklassifiseer moet word en dus verder deur die KVBA ondersoek moet word. Lede van Solidariteit het vandag vreedsaam voor die kantore van die KVBA teen die bemagtigingskema betoog. “Ons het gehoop dat Sasol voor vandag se bemiddelingsproses tot nuwe insigte sou kom en dat ons ŉ skikking kon bereik wat alle werknemers insluit, maar Sasol gaan voort met hul diskriminasie,” sê Hermann. Hy voer aan dat dit die eerste keer sal wees dat wit werkers wettig kan staak oor rasse-uitsluiting. “Dié eiesoortige sertifikaat baan die weg vir wit werknemers om uit protes te staak teen blatante diskriminasie jeens lojale Sasol-werknemers. Hierdie bemagtigingskema beteken in effek dat een van ons lede, wat al 38 jaar lank by Sasol werk, geen voordeel uit die skema sal ontvang nie, terwyl iemand wat byvoorbeeld pas uit universiteit kom en nou drie dae lank by Sasol werk, met R500 000 se aandele beloon sal word. Die enigste verskil tussen die twee werknemers is die kleur van hul vel. Ons lid wat 38 jaar lank gehelp het om Sasol op te bou, kry niks vir sy lojale diens nie. Die skema is absoluut absurd.” Solidariteit het sowat 7 000 lede by Sasol en Hermann meen baie van dié lede beklee baie sterk strategiese poste, wat die impak van ŉ staking sal versterk. “Die staking sal egter ŉ tweeledige impak hê, omdat dit ook Sasol se skema in die hof van openbare mening sal toets. Ons verwag ŉ reusedebat onder die publiek oor die regverdigheid van hierdie skema. Hier gaan dit dus nie net oor ŉ staking in die werkplek nie, maar veral oor debat en openbare mening wat in effek ŉ baie groter ding is.”