Afsondering: Virussyfers ‘weerspieël’ gebiede waar regulasies oortree wordBheki Cele, minister van polisie, tydens Vrydag se mediakonferensie. (Foto: Kopano Tlape/GCIS) Presies 57 dae nadat Suid-Afrika in ŉ staat van landwye afsondering weens die Covid-19-pandemie gegaan het, is nagenoeg 230 000 mense al vir oortredings van afsonderingsregulasies in hegtenis geneem. Bheki Cele, minister van polisie, het Vrydag terugvoer gegee oor die polisie se optrede oor die afgelope sowat twee maande. Waar daar teen die einde van April naastenby 107 000 sake aanhangig gemaak en 118 000 mense aangekla is van oortreding van afsonderingsregulasies, het dié syfer sedertdien bykans verdubbel, het Cele gesê. Dit sluit in drank- en sigaretverwante oortredings. “Provinsies met die hoogste getal inhegtenisnemings vir oortreding van die afsonderingsregulasies weerspieël die provinsiale infeksiekoerse, met die Wes-Kaap heel voor, gevolg deur die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal en Gauteng.” Cele sê misdaadsindikate slaan munt uit die inperkingstyd, veral wat betref die smokkel van drank en sigarette. Daar was die afgelope paar weke ook ŉ toename in die smokkel van dié items tussen Suid-Afrika en Botswana, eSwatini, Lesotho, Mosambiek en Zimbabwe. In Maart het die polisie beslag gelê op drank en sigarette van sowat R1,07 miljoen, terwyl dié syfer in April tot R1,6 miljoen gestyg het. Ernstige en geweldsmisdaad Cele het gesê daar was sedert April ŉ beduidende afname in kontakmisdade soos gesinsgeweld, kapings en rooftogte, hoewel dit onder vlak 4 van die afsonderingsregulasies nou weer ŉ effense styging begin toon. Misdaad soos kapings het ook begin toeneem. Drank en sigarette (Argieffoto: Facebook) Wat betref die voortgesette verbod op die verkoop van alkohol en sigarette, sê Cele die polisie pas bloot die wet toe. Die minister sê gewone mense se toegang tot mediese dienste word belemmer deur diegene wat te veel drink en dan geskiet of gesteek word. Volgens hom gaan noodsaaklike beddens in hospitale deur slagoffers van dié soort voorvalle opgeneem word as die verbod op die verkoop van alkohol opgehef word. “Dit is ŉ gesondheidskwessie. Alkohol kan verantwoordelik gebruik word, maar ons het ŉ probleem daarmee as dit inbreuk maak op ander se regte [op mediese sorg],” het Cele gesê. Hy sê ook hoewel hy kan spekuleer oor vlak 3 van die afsonderingsregulasies – wat na verwagting teen die einde van die maand in werking gaan tree – is dit nie sy plek om ŉ aankondiging daaroor te doen nie. “Wat lê voor op vlak 3? Ek weet nie. Ons sal dit implementeer soos nodig.” Cele het ook gesê die onwettige handel in sigarette is nie iets wat onlangs kop uitgesteek het nie, maar ŉ probleem wat die polisie en bedryf al jare lank probeer hokslaan. Beweerde hardhandigheid Cele het ook gereageer op bewerings van polisiewreedheid en die 11 sterftes wat sedert die inwerkingstelling van die afsonderingstydperk voor die deur van die polisie gelê is. Die minister sê in talle gevalle waar die polisielede van ŉ oortreding beskuldig word – en die saak na die onafhanklike polisieondersoekdirektoraat (Opod) verwys word – word die beamptes later van blaam onthef. Hy het bygevoeg dat vyf polisielede die afgelope twee maande in verskillende voorvalle dood is – in een geval is ŉ polisielid doodgeskiet toe hy op ŉ beweerde voorval van gesinsgeweld gereageer het – en dat daar nie van die polisie sondaars gemaak moet word nie. Collins Khosa-uitspraak Duisende mense is reeds vir oortredings van die Wet op Rampbestuur in hegtenis geneem en aangekla. (Foto: Doctor Ngcobo/ANA) Nadat regter Hans Fabricius die polisie die afgelope week skerp gekap het in sy hooggeregshofuitspraak oor die dood van Collins Khosa, sê Cele die polisie voldoen tot dusver aan al die spertye wat die regter in sy uitspraak gestel het. Khosa, ŉ man van Alexandra noord van Johannesburg, is dood nadat lede van die polisie en weermag hom glo op sy erf aangerand het vir ŉ beweerde oortreding van die afsonderingsregulasies. Cele sê daar is egter sekere gedeeltes van die uitspraak waarteen die polisie beoog om te appelleer. Hy wou nie veel uitbrei hieroor nie. Virus in polisiegeledere Altesaam 611 polisielede het tot dusver positief vir Covid-19 getoets, die meeste van hulle in die Wes-Kaap. Ses polisielede het tot dusver weens die virussiekte gesterf, het Cele gesê. Twee van die sterftes was in die Wes-Kaap, een in KwaZulu-Natal en nog een in die Oos-Kaap. Cele sê landwyd het lede by 121 polisiestasies of -eenhede positief vir Covid-19 getoets en verskeie polisiestasies moes tydelik uit ander persele werk nadat dit gesluit is om ontsmet te word. Vuurwapenamnestie Die vuurwapenamnestietydperk verstryk aan die einde van dié maand en Cele sê hy het reeds die parlement gevra dat die tydperk verleng word. “Waar daar aanvanklik duisende vuurwapens per maand ingehandig is, het dié getal tot net 305 in April gedaal. Dit kan moontlik wees omdat die inhandiging van ŉ vuurwapen nie as ŉ noodsaaklikheid beskou word nie,” het die minister gesê.