Paasfees is die hoogtepunt van die kerkjaar en Paastyd die hart van die Christelike lewe. Gedurende die vyftig dae vanaf Paasfees tot Pinksterfees vier ons die opstanding van Jesus Christus. Hy het die dood oorwin en skenk die ewige lewe vir elkeen wat in Hom glo en dit bely.
"Uit die tyd van die Kommunistiese Sowjetunie vertel Michael Green in The day death died 'n verhaal wat mooi illustreer watter belangrike rol die opstandingshoop in die Oosters-Ortodokse Christene se geloofslewe speel.
"'n Russiese professor, lid van die Kommunistiese Party, het een April-oggend voor 'n vol saal 'n lesing gegee. Sy doel was om die idee dat Jesus Christus eeue gelede uit die dood opgestaan het, as belaglik en uiters naïef af te maak. Dit was 'n lang lesing en toe hy gaan sit, het hy nie, soos gewoonlik, geleentheid vir repliek toegelaat nie. Hy was seker dat hy die gehoor van sy standpunt oortuig het.
"Toe staan 'n priester van die Russies-Ortodokse Kerk uit die gehoor op en vra of hy kortliks op die betoog mag reageer. Ongeduldig en enigsins neerbuigend stem die professor in. 'Maar niks langer as vyf minute nie!' waarsku hy. 'Vyf sekondes sal genoeg wees,' antwoord die priester. Toe draai hy na die gehoor en gee die pragtige Paasgroet van die Oosterse Kerk: 'Christos anesté!' 'Christus het opgestaan!' Soos uit een mond kom die tradisionele antwoord uit die volgepakte saal: 'Aléthos anesté!' 'Hy het waarlik opgestaan!'"
(Uit "Nie oortuig nie" Piet Naudé Stories van die Lewe).
In die Basisliturgie kan een van He Qi se werke oor die opstanding gesien word. In sy werk getiteld "The Risen Christ Appears" groet Jesus sy dissipels met sy deurboorde hand omhoog in die woorde: "Vrede vir julle!" (Luk 24:36b). In He Qi se werk "Jesus Appears to His Disciples" word die toneel (ook in Luk 24) uitgebeeld waar Jesus na sy opstanding saam met die dissipels vis eet.
36Josef 'n Leviet wat op Siprus gebore is en wat deur die apostels Barnabas genoem is—dit beteken iemand wat mense moed inpraat – 37het ook die grond wat hy gehad het, verkoop en die geld gebring en dit vir die apostels gegee.
Aanvangslied: Lied 518 "Voel jy soms of die Here te ver is"
Seëngroet: (Psalm 118)
Verootmoediging: 1 Johannes 1
Loflied 422 "Die Heer, die Heer het opgestaan vs 1,2,3"
Gebed: in aansluiting by Tomas se twyfel:
Aanvangslied: Llied 518 "Voel jy soms of die Here te ver is"
Leser 1: Nooi die kinders vorentoe om te kom help met die skriflesing.
Ons verbeel ons dat ons saam met die dissipels wegkruip in die bo-kamer die aand van Jesus se opstanding. En ons wonder of die storie wat die vroue vertel het naamlik dat die graf leeg is die waarheid is. En ons is bang… dat die soldate dalk ook vir ons sal kom soek.
Jesus se vriende was laat daardie Sondagaand nog bymekaar. Hulle het al die deure gesluit, want hulle was bang vir die Joodse leiers. Al was die deure gesluit, het Jesus skielik daar by hulle gestaan en gesê: "Vrede vir julle." Hy wys toe vir hulle die merke aan sy hande en sy sy. Sy vriende was baie bly om die Here te sien.
Tomas sluit by die groep aan en lees die volgende:
Tomas (sy bynaam was Tweeling) was nie by toe Jesus aan sy vriende verskyn het nie. Hy was een van Jesus se beste vriende. Die ander vertel hom toe dat hulle die Here lewendig gesien het.
Tomas: "My Here en my God!"
Ons het grootgeword met die Afrikaanse spreekwoord wat sê iemand is "'n ongelowige Tomas". Tomas was egter geen ongelowige nie. Hy was wel 'n twyfelaar. Twyfel speel 'n sentrale rol in Johannes 20:10-31, soos in elke gelowige se lewe. Twyfel skep onsekerheid by gelowiges oor hulle saligheid en oor die sekerheid van 'n lewe met God in ons wêreld.
Geloofstwyfel is opsigself nie sonde nie. Die vraag is wat ons daarmee doen. Dit is ook nie 'n teken van 'n "minderwaardige" geloofsverhouding of van ongeloof nie. Trouens, geloof en twyfel loop hand aan hand. Gelowiges lewe in 'n wêreld waar God se liefde maklik versluier word deur ons daaglikse lewensomstandighede. Geloofstwyfel beïnvloed elke gelowige se verhouding met die Here op die een of ander stadium van die lewe.
Vandag gesels ons oor die twyfel van menige gelowige vanweë die dag en tyd waarin ons leef. Twyfel veroorsaak dat gelowiges moedeloos word en dat hulle geloof in die spervuur beland. Dit lei onwillekeurig na onsekerheid oor wie God is en wat Hy sal doen as gelowiges twyfel. Uiteindelik kom hulle sekerheid rakende die ewige lewe ook in die gedrang.
Ons kan egter nie net op twyfel konsentreer nie. Die teks gee ook hoop aan verwarde mense in 'n deurmekaar wêreld.
Al my twyfel bring ek Jesus, Hy sal sy belofte hou (Halleluja 209)!
So het ons (as sinoniem vir gelowiges) grootgeword. So sing, bely, lees en aanbid ons. Totdat ons by die kerkdeur uitstap en met die werklikheid gekonfronteer word. 'n Werklikheid wat op verskillende maniere op ons afkom. Ons lees daarvan in koerante en sien dit op TV. Ons praat daaroor rondom braaivleisvure en teepartytjies. Ons preek daaroor in eredienste.
Ek het iewers 'n verhaal gelees van 'n groep oudstudente wat die hoogste sport in hulle beroep bereik het. Op 'n dag besoek hulle hulle gunsteling oudprofessor. Die geselskap ontaard egter vinnig in 'n kla-sessie oor die spanning in hulle werk, lewe en land. Uiteindelik twyfel hulle oor alles, ook oor die toekoms.
Terwyl hulle hiermee besig is, gaan die professor kombuis toe en keer terug met koffie en 'n verskeidenheid koppies. Die koppies het gewissel van porselein tot glas tot kristal. Sommige was goedkoop en ander duur, terwyl nog ander besonder mooi was. Die professor nooi toe sy gaste om hulleself te help met die koffie.
Toe al die oudstudente met 'n koppie koffie in die hand sit, sê die oudprofessor: "Julle sal oplet dat julle al die mooi, duur koppies gebruik het, terwyl net die gewone, goedkoop koppies op die skinkbord oor is. Ek verstaan dit is vir mense van julle status normaal om slegs die beste te wil hê, maar juis dit is die bron van julle twyfel. Julle moet besef die koppie self voeg geen waarde tot die koffie toe nie. Die belangrike is die koffie. Julle het almal bewustelik die mooiste koppies gekies en nie ag geslaan op die inhoud nie."
Verkeerde fokus wek twyfel
Dink bietjie daaroor na. Dit wat jy in die lewe soek, is die koffie. Maar as gevolg van julle werk, geld en aansien het die koppies die belangrikste geword. Dit terwyl die koppie geen waarde toevoeg tot die koffie nie. Ons konsentreer op ons eie behoeftes en mis die volle lewe wat God gegee het en om dit te geniet. Daarom het twyfel in ons gedagtes kom nesskop. God berei vir ons die koffie en nie die koppies nie. Geniet julle koffie!
Die oomblik wat ons op die uiterlike, op al die veranderinge fokus, begin ons twyfel, want:
Op persoonlike vlak staan die eie-ek sentraal. As alles nie gaan om "me, myself and I" nie, word ons kwaad en moedeloos;
Op ekonomiese vlak ontwikkel ons 'n beheptheid met rykdom en besittings om ons te beskerm teen die lewe se storms. Gebeur dit nie, kla ons steen en been hoe sleg alles en almal is;
Op maatskaplike vlak sien ons die samelewingsorde in duie stort. Ons ervaar hoe dinge anders as vroeër gedoen word en tref negatiewe vergelykings;
Op politieke vlak word ons gekonfronteer met rassisme, regstellende aksie, korrupsie, nepotisme. Omdat ons nie die gereedskap (vermoë) het om dit positief te gebruik nie, ontstaan daar wantroue, vergelding tussen mense – selfs haat;
Op godsdienstige vlak het die kerk nie meer al die antwoorde soos vroeër nie. Sodoende verloor die kerk sy gesag, word as onhoorbaar ervaar en uiteindelik is die kerk maar een van die vele rolspelers in die wêreld met al sy uitdagings.
Spiraal van twyfel
Hierdie verandering bring twyfel. Twyfel aan onsself, die kerk, mekaar, maar ook in die Here. Wat meer is, ons voel skuldig, kleingelowig en verlate van God en mense. Ons moet nou self sien en kom klaar. Uiteindelik lei dit tot inkeer na binne, die vorming van groepe, positief (kleingroepe wat mekaar se waardes/belangstellings deel), maar ook negatief (groepe wat aandring op bepaalde regte, soms met geweld en rassistiese taalgebruik).
Op geloofsfront ontstaan skeptisisme as ons ons ore uitleen aan moderne ontdekkings, uitsprake van geleerdes en getuienisse van mense. In die proses kyk ons verby die Bybelse getuienisse (Joh 20) en bly soekend na die Here se vergifnis. Ons kan ook in sinisme verval, ons hande in die lug gooi en sê: Wat help dit om te glo? Alles gaan tog net erger word.
Uiteindelik word ons vasgevang in 'n spiraal van twyfel waarin ons God as koue, afwesige God ervaar. Die Bybel word verwerp as menseboek vol foute. Die kerk word as menslike instelling vol foute afgewys. Gebed is nutteloos en medegelowiges is witgepleisterde grafstene. Dan eindig ons geloof in ongeloof!
Maar, en dit is die goeie nuus van Opstandingsondag, die Here het opgestaan!
Kom ons herinner onsself aan die storie. Dit is Paassondagaand en die dissipels is doodbang. Jesus is dood. Hulle is alleen en uitgelewer aan 'n vyandige owerheid. Hulle sluit hulleself toe agter slot en grendel sodat niemand hulle kan seermaak nie. Skielik staan Jesus tussen hulle. Hy het nie eers aangeklop nie, want Hy het deur die mure gekom. En Hy groet hulle: Sjalom, vrede vir julle. Toe wys Hy sy hande en sy sy aan hulle!
Tomas beleef egter 'n krisis. Vir drie jaar volg hy Jesus van die een plek na die ander. Hy was selfs bereid om vir Jesus te sterf (Joh 11:16). Maar toe Jesus sterf, word sy lewe op sy kop gekeer en hy vlug. In die proses loop hy die Here se ontmoeting met die dissipels mis. Gelukkig kry hy na agt dae 'n tweede kans (26-27). Maar hy is skepties. Hy bly twyfel en stel voorwaardes voordat hy sou glo dat dit Jesus is (25b).
Jesus besef wat Tomas ervaar en met eindelose geduld help Hy hom totdat die skille letterlik van sy oë afval. Nie omdat Jesus aan al Tomas se voorwaardes voldoen het nie. Tomas hou op om aan sy twyfel vas te klou omdat hy Jesus ontmoet het (28-29). Nou roep hy met vreugde uit: "My Here en my God!" So bely Tomas dat Jesus, die Seun van God, Here is oor lewe en dood.
Hoop vir twyfelaars
Jesus waarborg dat daar vir almal wat twyfel 'n toekoms by God is. Twyfel is nie die einde van die pad nie. Nog minder is dit sonde. Twyfel bied geleentheid om, ten spyte van die oorsaak, 'n gewaarborgde toekoms tegemoet te gaan. Die voorwaarde is 'n persoonlike ontmoeting met die lewende Here. Hierin is Tomas, maar ook Maria en al die ander dissipels, vir ons die voorbeeld. Op hierdie wyse kry nie net twyfelende dissipels nie, maar ook ons weer hoop!
Maar dit is nie die einde van ons storie nie. Jesus gaan 'n stappie verder. Hy stuur vir Tomas en die ander met die opdrag om sy getuies te wees: "Soos die Vader My gestuur het, stuur Ek ook vir julle. As julle vir mense hulle sondes vergewe, word dit julle deur God vergewe."
Hy stuur hulle om oral oor vir mense te vertel dat Hy aan die kruis gesterf het. Dat Hy opgestaan het en dat Hy die littekens aan sy liggaam dra, sodat hulle kan weet dit is waar. Op hierdie wyse dra hulle die boodskap van vergifnis (hoop) uit deur nie self mense hulle sondes te vergewe nie, maar te bevestig dit wat Jesus gedoen het, is die waarheid. Hiervan is hulle slegs die getuies.
God se krag
Om dit te doen, laat die Here hulle ook nie oor aan hulle eie, menslike vermoëns nie. Hy rus hulle toe met alles wat hulle nodig het. Hy gee hulle God se krag, die krag van die Heilige Gees. Hy gee dit ook spesifiek vir die twyfelende Tomas.
So kan ons wat 'n ontmoeting met die lewende Here deur sy Woord en Gees het, ook sy getuies wees. Die gevolg hiervan is dat twyfel nie die laaste woord spreek nie. Dat twyfel ons nie diskwalifiseer vir God se genade nie. Nog minder bring twyfel ons sekerheid op die ewige lewe in gedrang. Dit word gewaarborg – nie in ons vergifnis wat geanker is in ons eie, menslike ervarings nie maar wel – in die opgestane Here. Daarom groet die Here ons ook met sy vrede!
Dit plaas 'n verantwoordelikheid op ons. Ons mag dit nie vir onsself hou nie. Ons moet dit vir alle mense gaan vertel met ons woorde, maar ook met ons lewe (Matt 28:19). As ons dit in ons eie krag wil doen, moet ons eerder bly waar ons is (Hand 1:4). Ons moet dit doen in die krag van die Gees wat in Handelinge 1:8 belowe en op Pinksterdag uitgestort is!
As ons dit glo, kan ons weer sing: Al my twyfel bring ek Jesus, Hy sal sy belofte hou. Maar dan met dié wete: Ons kan leef met die sekerheid dat niks ons uit God se hand sal ruk nie. Dit is die hoop wat ons het!