SQL LIKE Operator - CodeProject 12,240,319 members (55,563 online)
70K views45 bookmarked
Last Visit: 31-Dec-99 19:00 Last Update: 28-Apr-16 19:53Refresh1 SocioSite: Rusland vs. Oekraïne Home
Rusland vs. Oekraïne Een nieuwe fase in de cyberoorlog?
Rusland versus Oekraïne
Gebruik van cyberwapens
Doemsdag in Cyberspace  Een hypothetische constructie
Cyberoorlog in 2016 Rusland vs. Amerika
Internet en de snuffelstaat  Grootschalig afluisteren Iran  Anatomie van een twitterende rebellie
Syrië  het zwarte gat in het internet
Vriendenkringen: sociale media
P2P: netwerken van vrienden
Online Fatsoen: digitale schandpaal
NetLiefe en CyberSeks
Dood in cyberspace: herdenken en rouwen
Weblog: doe-het-zelf publicatie
NetActivisme en WolkBebewegingen
-------GELOOF, HOOP & LIEFDE-------
Ontdekkking van het hiernaastmaals
Zinzoekers doen het virtueel
Netliefde en Cyberseks
Kinderpornografie: sporen van een misdaad
Regulatie van CyberPorno
Teledemocratie: virtualisering van de politiek
Doemsdag in Cyberspace
Rusland vs. Oekraine: Nieuwe fase in cyberoorlog?
Rusland vs. Amerika: CyberOorlog in 2016
Internet als surveillancestaat
Criminele rages: vrolijk meppen
Iran: anatomie van twitterende rebellie
Egypte: revolteren met en zonder internet
Syrie: het zwarte gat in het internet
Sociologie van Wikileaks
Naast de gewone met militaire hardware uitgevochten oorlog tussen Oekraïne en Rusland wordt er ook een onzichtbare cyberoorlog gevoerd. Over en weer bestoken de conflictpartijen elkaar met wapens uit het digitale arsenaal. De tegenstanders mobiliseren hun digitale arsenaal om propaganda te maken voor het eigen gelijk en de om de tegenstander zwart te maken. Zij proberen elkaar in cyberspace tot zwijgen te brengen door het ontregelen mobiele communicatie en internetverkeer.
Lang niet alle wapens worden ingezet. Het Russische regime had al eerder aangetoond dat zij in staat was om met cyberwapens kritische infrastructuren zoals transportsystemen en electriciteitscentrales te ontregelen. Dat is tot nu in de Oekraïne niet gebeurd.
Oekraïne is het grootste land (qua oppervlakte) dat helemaal in Europa ligt. Na Rusland, Kazachstan en Turkije is het ook het grootste land van Europa. In november 2013 ontstond er in de hoofdstad Kiev een protestbeweging tegen de Russisch gezinde president Viktor Janoekovytsj die weigerde een associatieverdrag met de Europese Unie te sluiten. Nadat president Janoekovytsj naar aanleiding van deze protesten naar Rusland vluchtte, werd er in Kiev onder leiding van Jatsenjoek een nieuwe regering gevormd. In de overwegend Russisch-sprekende delen van Oekraïne braken protesten uit tegen deze nieuwe regering, waarna Rusland het schiereiland Krim bezette. Op 17 maart 2014 riep de Krim de onafhankelijkheid uit naar aanleiding van een volksraadpleging. Op 18 maart annexeerde Rusland de Krim, ondanks hevig protest van onder meer de VS en de EU. Op 21 maart werd de Krim na goedkeurig van de Doema officieel onderdeel van de Russische Federatie. De volgens het geldende internationale recht illegitieme annexatie van Oekraïens grondgebied resulteerde in de stichting van de nieuwe Republiek van de Krim, die slechts door twee landen worden erkend: Rusland en Wit-Rusland.
In Oost-Oekraïne zijn vele opstandelingen die zich willen afscheiden van hun nationale overheid in Kiev. Demonstranten in Oost-Oekraïne hebben gevochten met de politie en overheidsgebouwen bestormd. Een groep seperatisten die een gebouw in Donetsk overnamen riepen de Peoples Republic of Donetsk uit en eisten een referendum voor onafhankelijkheid op 11 mei. In Luhanks werd een wapenopslagplaats overvallen door rebellen en werden 56 gijzelaars genomen. Achter de koelissen speelt de Russische president Poetin zijn kaarten behendig uit. Eerst wordt de Krim geannexeerd door een zorgvuldig geplande combinatie van Pro-Russische activisten botsen op de politie bij het regionale overheidskantoor in Donetsk [6 april 2014].
een authentiek Russisch burgerverzet dat wordt aangemoedigd en ondersteund door de Russische overheid, de inzet van gespecialiseerde militaire eenheden die zorgen voor bewapening en logistiek, communicatie en actiecoördinatie, voor strategische, tactische, operationele en temporele planning van agressieve acties, en
een robuuste demonstratie van Russische kracht door grootschalige militaire troepenverplaatsingen en door opbouw van superieure vuurkracht op het grondgebied van Oekraïne. Rusland hoefde geen grootschalige cyberaanvallen te lanceren tegen websites van media of van het leger van Oekraïene. Zij wilde de Krim annexeren, en had geen cyberaanvallen nodig om het grondgebied daadwerkelijk te veroveren [Newsweek, 18.3.14].
Toen Rusland in 2008 het naburige Georgië binnenviel was de inzet van cyberwapens een belangrijk onderdeel van haar strategie. Door de staat gesponsorde Russische hackers maakten de websites van de Georgische overheid onklaar met grootscheeps DDoS-aanvallen. De online aanwezigheid van de Georgische overheid werd grotendeels weggevaagd. Rusland demonstreerde dat het in staat was om kinetische en cyber operaties gecombineerd uit te voeren om haar politieke en militaire doeleinden te realiseren. In vergelijking daarmee zijn de cyberaanvallen in de Oekraïne tot nu toe nogal tam. Het conflict rond de Krim en de oostelijke provincies van Oekraïne vertoont een ander patroon. Tijdens de overname van de Krim en de daarop volgende strijd om de oostelijke provincies van de Oekraïne werden een aantal cyberwapens getest. Pro-Russische cyberacties: separatisten strijden ook in virtuele domein
De patriottische hackersgroep CyberBerkut opereert vanuit de Oekraïne en staat aan de kant van de pro-russische separatisten. Op haar Facebook-pagina eiste deze groep de verantwoordelijk op voor het uitscakelen van de telefoons van 700 Oekraïnse functionarissen (die als politieke verraders werden aangeduid) op het moment dat Russische troepen voor het eerst het schiereiland betraden. Er is geen bewijs dat deze ontregeling door de Russische overheid werd gecoördineerd. Maar het is bekend dat het Kremlin dergelijk vuil werk meestal uitbesteed.
CyberBerkut viel websites van Oekraïense overheidsinstanties aan en van protestgroepen die de voormalige president Viktor Janoekovytsj hebben afgezet. De naam Berkut (gouden adelaar) verwijst naar een inmiddels opgeheven speciale eenheid van de politie die door oud-president Janoekovytsj werd gebruikt om demonstraties de kop in te drukken. Het logo van CyberBerkut is geënt op het embleem van deze zeer hardknuppelige oproerpolitie.
CyberBerkut verklaarde via haar website, Facebook en Twitter de oorlog aan de Oekraïense nationalisten [YouTube, Russian News TV]. De pro-russische hackers voerden cyberaanvallen uit op Oekraïnse overheidsinstellingen en op nieuwsdiensten zoals Unian en Gordon. Op 9 april werd de slecht beveiligde site van het kantoor van de procureur-generaal van Oekraïne platgelegd [VPoltave, 10.4.14]. In de nacht van 15 op 16 maart 2014 wordt de officiële website van de NAVO het doelwit van een hackersaanval. De DDoS-aanval zorgt ervoor dat de NAVO-site tijdelijk niet bereikbaar was. Ook twee gerelateerde websites van de NAVO www.nato-pa.int en www.ccdcoe.org worden door de aanval getroffen In een in het Russisch opgestelde verklaring lieten de hackers van CyberBerkut weten dat de aanval een protest was tegen een mogelijk ingrijpen van de NAVO in Oekraïne: Wij, CyberBerkut, staan de aanwezigheid van de NAVO op ons grondgebied niet toe [VK, 16.3.14; Webwereld, 16.3.14]. Cyberaanval is oorlogsdaad
Leiders van de NAVO-landen zijn het er over eens dat een cyberaanval op een lidstaat beschouwd kan worden als een aanval op de volledige alliantie. Het gevolg hiervan is dat er met militaire middelen gereageerd kan worden op een cyberaanval [VK, 20.2.14].
Niet alleen bij een gewone aanval, maar ook bij een cyberaanval mogen de lidstaten Artikel 5 van het NAVO-handvest inroepen. De lidstaten mogen dan terugslaan en daarbij ook conventionele militaire middelen inzetten. Deze uitbreiding van het mandaat van de de NAVO was een reactie op nieuwe dreigingen die cruciale infrastructuur, zoals financiële systemen, kunnen uitschakelen.
In mei 2014 werd het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken gehackt en werd er geheime informatie over Oekraïne gestolen. Het hele computernetwerk van het ministerie werd lamgelegd. Wij zijn digitaal volledig van de buitenwereld afgesloten, zei een woordvoerder van het ministerie. De digitale sporen wezen in de richting van de Russische regering [De Tijd, 18.3.14]. Met de geheime dossiers zou Rusland informatie willen vergaren over de strategie van de Europese Unie rond Oekraïne [Webwereld, 10.5.14]. De malware die de hackers gebruikten om te computers van het ministerie te infecteren was tot dan toe onbekend. In augustus 2014 werden de websites van de Poolse president en de effectenbeurs van Warschau gehackt [Yahoo, 14.8.14] en in oktober de website het Oekraïense ministerie van defensie. In november publiceerde CyberBerkut lijsten van wapenleveranties van de Navo aan het Oekraïense legeg.
Tijdens het bezoek van de Amerikaanse vice-president Joe Biden aan Kiev op 20-21 november 2014 hackte CyberBerkut diverse overheidssites en plaatste berichten op de voorpagina's met de woorden: Joseph Biden is de baas van de fascisten/
CyberBerkut hackte tientallen elektronische reclameborden in Kiev om Oekraïense autoriteiten en activisten van oorlogsmisdaden te beschuldigen [VK.com]. CyberBerkut trok op 7 januari 2015 de aandacht door de website van Bondskanselier Merkel (Bundeskanzlerin.de) en van de Bondsdag (Bundestag.de) een hele dag onbereikbaar te maken door een DDoS-aanval. In een verklaring schreef CyberBerkut dat deze blokkade-actie een protest was tegen het bezoek van de ministerpresident van de Oekraïne, Arseni Jatsenjoek aan bondskanselier Merkel [Der Spiegel, 7.1.15; Die Welt, 7.1.15; TrendMicro, 19.1.15]. Het door de Russische overheid gefinancieerde televisiestation RT beweerde dat alleen CyberBerkut achter de aanval zat [RT, 7.1.15]. Maar Jatsenjoek stelde direct de Russische geheime dienst verantwoordelijk voor deze aanval: I strongly recommend that the Russian secret service stop spending taxpayer money for cyber-attacks against the Bundestag and Chancellor Merkels office [BBC, 8.2.15]. De cyberaanval op de Duitse infrastructuur van parlement en regeringsinstellingen was de voortzetting van een heimelijke cyberoorlog die de russische agressie in de Oekraïne begeleidt. Politici en journalisten vroegen zich hardop af wat het doelwit van een volgende cyberaanval zou zijn? Een Duitse kerncentrale? Een ziekenhuis?
De pro-russische propaganda in de sociale netwerken werd en wordt vanuit het Kremlin aangestuurd. Westerse inlichtingendiensten gaan er van uit dat de operaties van CyberBerkut direct worden aangestuurd door of minstens worden gecoordineert met militaire cybereenheden van het Kremlin. Rusland heeft lang niet al haar cyberwapens ingezet. Zij had met cyberwapens informatie-, elektriciteits- en transportsystemen van de Oekraïne volledig kunnen ontregelen, maar dat gebeurde niet. Toch geeft de rol van hackers in het conflict over de Oekraïne en Rusland indicaties voor de manier waarop Rusland en andere naties cybercapaciteiten zouden kunnen gebruiken in toekomstige conflicten. Cyberspace is geëvalueerd tot een nieuw slagveld waarop oorlogen gewonnen of verloren kunnen worden. Pro-Oekraïense cyberacties: oog om oog en virtuele onthoofdingen
Er werden ook Russische websites aangevallen door Oekraïese hackersgroepen. De meest prominente pro-Oekraïense hackers zijn verenigt in de Ukrainian Cyber Troops (UCT), die geleid worden door de programmeur Eugene Dukukin . De UCT maakt uitgebreid gebruik van een van de meest beproefde instrumenten in de elementaire cyberoorlog: de gedistribueerde denial-of-service aanval. DDoS-aanvallen zijn de artillerie van de Oekraïense CyberTroepen [Dukukin]. De Oekraïense cybertroepen legden naar eigen zeggen twee servers van het Russische ministerie van binnenlande zaken plat, en een e-mail account van de politie in de Russische Rostov regio dat aan de grens ligt van de separatistische regios in Oost-Oekraïne. Tientallen websites van separatistische rebellen werden met DDoS-aanvallen ontoegankelijk gemaakt. Om bewegingen van separatistische legereenheden te monitoren werden de cameras voor straatbewaking (CCTVs) gehackt [BBC, 20.12.14].
De groep is ook bekend als bOltai of Shaltay Boltay, dat Humpty Dumpty betekent. De groep maakt gebruik van de tekeningen uit het boek Alice in Wonderland van Lewis Carroll.
De Russische activistische groep Anonymous International werd bekend door het publiceren van gelekte documenten uit het Kremlin. Op 2 maart kraakten zij Russia Today, een Engelstalige website die gesteund wordt door de regering van president Poetin, en vervingen overal het woord Russen door Nazi. Ook de sites van de Russische krant Vedomosti, het nieuwsbureau RIA Novosty en diverse televisie- en radiostations werden aangevallen om lezers/kijkers te blokkeren [Bloomberg 6.3.14; BBC, 20.12.14]. In Rusland zelf is de toegang tot de website van Anonymous International geblokkeert.
De militaire confrontatie tussen de Oekraïne en Rusland begon op de grond, maar werd verlengd en versterkt op de virtuele slagvelden. Elk toekomstig conflict tussen nationale staten brengt militaire activiteiten in cyberspace met zich mee.
De propagandaoorlog is in volle gang. Mobiele telefoons van politici worden aangevallen vanuit het door Rusland gecontroleerded deel van de Krim. De sluipende cyberoorlog escaleerde: websites worden gekraakt, massale DDoS-aanvallen op overheidwebsites, nieuwssites en sites van belangrijke bedrijven in de Oekraïne. Het doel daarvan is het tot zwijgen brengen van de Oekraïense kant van het verhaal.
In de Oekraïne werden ook aanvallen uitgevoerd op militaire inlichtingendiensten en op het radar- en verdedigingssysteem. Die systemen zijn overblijfselen uit de tijd dat Oekraïne nog deel uitmaakte van de Sovjet Unie en bevatten voor de Russen dus geen geheimen [Trouw, 7.3.14]. De cyberoorlog is in volle gang.
Van de zes internetlijnen die de Oekraïne ingaan is de helft aangesloten via internet exchanges in Rusland. Bij een verdere escalatie van het conflict zullen deze lijnen zeker worden verbroken, zoals ook met Georgië in 2008 gebeurde.
Rusland heeft een massief militair overwicht op de Oekraïne. Juist daarom heeft Rusland tot nu toe geen alomvattende cyberoorlog gevoerd om haar belangen in dat land veilig te stellen. Het inzetten van het hele cyberarsenaal zou toekomstige tegenstanders voorzien van waardevolle inlichtingen over de strategie en tactiek van cyberoorlog.
Je kruit drooghouden, was de wijsheid in de tijd van de eerste musketten. In het cyberstrijdperk gaat deze wijsheid nog steeds op. Als een bepaald cyberwapen eenmaal is gebruikt, is de kans groot dat het daarna niet meer effectief kan worden ingezet omdat de tegenstander een manier van verdediging heeft gevonden die dat cyberwapen onschadelijk maakt. Zolang het niet strikt noodzakelijk is om een impasse te doorbreken zullen cybermilitaire grootmachten hun meest geavanceerde cyberwapens niet in het strijdperk gooien. Toch was de cybercomponent van het Oekraïens-Russische conflict zeker geen bijzaak van ondergeschikte betekenis. In werkelijkheid ontstaat er een model voor een geheel nieuw type van oorlogsvoering waarin het cybertheater een prominente rol speelt.
Het Russisch-Oekraïens conflict luidde een nieuwe periode in van hybride cyberoorlogsvoering  een combinatie van cyberaanvallen, elektronische propaganda, cybersurveillance, cyberspionage en het gebruik van door de overheid gesponsorde hackersgroepen die als cyberburgerwachten opereren. Democratische rechtsstaten hebben grote problemen om deze combinatie effectief te bestrijden. Informatiebronnen
[20.12.2014] Ukraine conflict: Hackers take sides in virtual war - Vitaly Shevchenko
[08.01.2015] Ukraine blames Russia for German hack
Bloomberg [06.03.2014] Russia-Ukraine Standoff Going Online as Hackers Attack - Cornelius Rahn, Ilya Khrennikov, Aaron Eglitis [10.04.2014] Cyberwar in Ukraine Falls Far Short of Russia's Full Powers - Carol Matlack
Daileda, Colin 
In: Mashable, 14.4.2014
[03.01.2015] DDoS Attacks Hit NATO, Ukrainian Media Outlets - Marthew J. Schwartz
[10.,03,2014] Cyberwar in Crimea? Franz-Stefan Gady for U.S. News & World Report - Franz-Stefan Gady
[22.08.2014] The first modern cyberwar? - Aaron Mannes and James Hendler
[09.03.2014] Ukraine attacked by cyberspies as tensions escalated in recent months
[17.04.2014] Ukraine crisis: covert wars, civil wars, proxy wars, and terrorism - Richaard Norton-Taylor
[25.05.2014] Ukraine goes to the polls but pro-Russia regions stay home
[23.07.2014] Ukraine must provoke Nato shake-up - Richard Norton-Taylor
[20.10.2014] 'State sponsored' Russian hacker group linked to cyber attacks on neighbours - Tom Fox-Brewster
[07.01.2015] Pro-Russia group claims cyber-attack on German government websites
[19.01.2015] Peculiarities of cyber crime in Ukraine - Vladimir Golubev
Newsweek [18.03.2014] Why Ukraine Hasnt Sparked a Big Cyberwar, So Far - Max Strasser
[11.01.2016] Putin Is Waging a Relentless Cyberwar Against Ukraine - Jarno Limnéll
[08.03.2015] Ukrainian Authorities Suffer New Cyber Attacks
[09.03.2014] Suspicion Falls on Russia as Snake Cyberattacks Target Ukraines Government - David E. Sanger & Steven Erlanger
[09.03.2014] BAE Report Says Ukraine Has Faced Cyberattacks
[14.03.2014] Kremlin Website Hit by 'Powerful' Cyber Attack
[15.03.2014] NATO Websites Hit in Cyber Attack Over Crimea Stance
[16.03.2014] NATO Websites Hit in Cyber Attack Linked to Crimea Tension
[01.10.2014] Putin Rules Out Internet Curbs Despite Cyber Attacks
[14.10.2014] Russian Hackers Target NATO, Ukraine and Others-iSight
[07.01.2015] Pro-Russian Group Claims Cyber Attack on German Government Websites
[08.01.2015] Ukraine Says Russia Behind Cyber Attack on German Government
[14.03.2014] Rusland verbiedt kritische websites [16.03.2014] NAVO-website uit de lucht door DDoS-aanval - 'aanhangers Rusland'
[08.01.2015] Ukraine PM: Hacktivists? C'mon! Russian spies attacked Gov.DE - John Leyden
Rivera, Jason 
In: George Town Security Studies Review, 2.3.14
[03.03.2014] What Will A Russia-Ukraine Cyberwar Look Like? - Richard Stiennon
Spiegel, Der [16.03.2014] Hacker legen Nato-Websites lahm
[12.05.2014] Hacker knacken belgisches Au&szelig;enministerium
[07.01.2015] Wegen Jazenjuk-Besuch: Hacker legen Website der Bundeskanzlerin lahm
[20.01.2015] Sicherheitsfirma identifiziert Mitglied der Hackergruppe
Strasser, Max 
Why Ukraine Hasnt Sparked a Big Cyberwar, So Far
In: Newsweek, 18,3.2014
[16.03.2014] Oekraïeners hacken NAVO-website
[20.02.2014] Ook cyberaanval telt voor de Navo straks als militaire aanval - Marno de Boer
[07.03.2014] De onzichtbare cyberoorlog in Oekraïne - Nienke Schipper
[16.03.2014] Oekraïense hackers leggen NAVO-websites plat Ukaine Investigation
Cyber Wars: The Invisible Front
[20.02.2014] Ook cyberaanval is voor NAVO straks militaire aanval
[29.11.2014] Cyberburgerwacht waakt over data Estland - Michael Persson
[16.03.2014] DDoS-aanval legt NAVO-sites plat - Tonie van Ringelestijn
[10.05.2014] 'Moskou hackte Belgisch ministerie voor dossiers over Oekraïne' - Tonie van Ringelestijn
[07.01.2015] Cyber-Angriff auf Kanzleramt und Bundestag - Ulrich Clau&szelig;
[07.01.2015] Putin trägt seinen Ukraine-Krieg bis nach Berlin - Ulrich Clau&szelig;
[12.01.2015] Wenn niemand wei&szelig;, wer eigentlich der Feind ist - Hanns-Georg Rodek
Wikipedia: Ukraine / Oekraïne;
[14.10.2014] Russian Sandworm Hack Has Been Spying on Foreign Governments for Years - Kim Zetter
19 December, 2016 Eerst gepubliceerd: 31 januari, 2014