Aandagafleibaarheid: Maalkolk van mites en misverstande(Foto: iStock) Ofskoon dit een van die mees nagevorste mediese toestande by kinders is, word dit dikwels verkeerd gediagnoseer, deur mites en misverstande geteister, en sommige mense beweer selfs dat dit ŉ fiktiewe, uitgedinkte toestand is. Aandaggebrek-hiperaktiwiteitsversteuring (AGHV of ADHD) is egter ŉ werklikheid waarmee miljoene kinders en volwassenes wêreldwyd leef. Luidens navorsing raak AGHV na raming tot 1 uit 10 kinders wêreldwyd, en meer seuns as meisies word hierdeur beïnvloed. In Suid-Afrika is die voorkoms selfs hoër, en beïnvloed dit tot 16% van die land se skoolgaande bevolking. Studies toon voorts dat die simptome van AGHV in tot 70% van gevalle na volwassenheid oorspoel. Nasionale Aandaggebrek-hiperaktiwiteitsversteuringsdag word vanjaar op 14 September in Suid-Afrika gedenk om die voortdurende kontroversievure rondom dié versteuring te blus én die gesonde bestuur van die toestand in die hand te werk. AGHV is ŉ chroniese, neurologiese ontwikkelingsgedragsversteuring wat by kinders en volwassenes voorkom, sê dr. Dirk Lombard, mediese praktisyn van Kempton Park. “Dit word gekenmerk deur oormatige aktiwiteit, swak konsentrasie en gebrekkige organisatoriese vaardighede, afleibaarheid, lae verdraagsaamheid, verveling, ŉ groter neiging om te sê of te doen wat ook al by jou opkom (impulsiwiteit), en ŉ voorliefde vir situasies met hoë intensiteit.” Maar kinders is tog baie aktief en dikwels onoplettend, so hoe weet jy of jou kind AGHV het? Volgens Lombard hang dit in ŉ groot mate af van die mate waarin daar inkorting in die daaglikse funksionering van die kind is. “ŉ Diagnose van AGHV kan gemaak word as hiperaktiwiteit of onoplettendheid die kind se akademiese of sosiale funksionering drasties kortwiek, baie angs by die kind veroorsaak en sy of haar selfbeeld beïnvloed. Dit is egter belangrik om te let dat daar voldoende simptome is, die simptome in meer as een omgewing vir ten minste ses maande teenwoordig is, en dat daar geen ander oorsake vir die hiperaktiwiteit (soos slaaptekort) is nie. Drie soorte word onderskei: Die persoon is Hoewel die presiese oorsaak van AGHV onbekend is, is die vernaamste oorsake neurologies (daar is ŉ wanbalans van sekere neuro-oordragstowwe), biochemies of geneties (in tot 80% van gevalle). Die belangrikste tekens van aandaggebrek (sukkel om te konsentreer en te fokus) is: Die belangrikste tekens van hiperaktiwiteit en impulsiwiteit is: Hierdie simptome kan aansienlike probleme in ŉ kind se lewe veroorsaak, soos onderprestasie by die skool, swak sosiale interaksie met ander kinders en volwassenes, en probleme met dissipline. Volgens die Aandaggebrek-hiperaktiwiteitondersteuningsgroep van Suider-Afrika (Adhasa) is dit egter baie belangrik wanneer ŉ diagnose van AGHV oorweeg word, om ander toestande wat soos AGHV kan lyk, uit te sluit. Dit kan insluit: (Foto: iStock) Volgens dr. Lombard sal ŉ algemene praktisyn of pediater iemand, ná ŉ voorlopige diagnose, na ŉ kinder- en adolessente-psigiater, ŉ neuro-ontwikkelingspediater of ŉ pediatriese neuroloog verwys om die diagnose te bevestig. “Diagnose vind normaalweg vanaf die ouderdom van 5 tot 7 jaar plaas, hoewel sommige van die simptome vanaf geboorte teenwoordig kan wees. Dit is belangrik dat die simptome, soos in die DSM IV (die diagnostiese handleiding wat deur sielkundiges en psigiaters wêreldwyd gebruik word) vervat is, in alle situasies vir ŉ tydperk van meer as ses maande teenwoordig is. Simptome verskyn gewoonlik voor die ouderdom van sewe, hoewel diagnose eers heelwat later kan plaasvind.” Oor die algemeen is voorgeskrewe medikasie die steunpilaar van behandeling vir AGHV, en in terme van gepubliseerde navorsing verreweg die doeltreffendste behandeling, sê Lombard. “Die keuse van medikasie hang grootliks af van die spesifieke kind, wat ŉ mens met die medikasie wil bereik, en oor watter newe-effekte ŉ mens die meeste bekommerd is by daardie kind.” Hoewel ander soorte terapie nie die kernsimptome van AGHV aanpak nie, kan dit nuttig wees om ander uitdagings die hoof te bied, meen Lombard. Dit sluit in: “Hoewel ongeveer een miljoen Suid-Afrikaanse volwassenes deur AGHV geraak word, groei die meeste kinders met AGHV tot goed funksionerende volwassenes wat suksesvolle loopbane het. Die korrekte behandeling, asook ŉ gestruktureerde, georganiseerde omgewing, kan ŉ kind met AGHV help om ŉ goed gebalanseerde tiener én volwassene te word,” sê Lombard.