Saam met die superramme is ‘n groep ander ramme wat hulle help met die beheer van die trop. Hulle kry ook hulp van ‘n klompie ooie wat hulle help om die sogenaamde skape in die trop na die langer, growwe gras, wat nie deur skape verkies word nie, te vorseer. Hulle wei dan self op die lower, of kort gras waarvan skape nog altyd voorkeur gegee het.
Van tyd tot tyd kom die gewone ramme van die trop saam met hulle ooie, na hierdie uitsoekveld, maar daar kry hulle dan kwaai weerstand van die superramme. Soms kon ek aan die beweging van die superramme sien dat hulle stadig en lomp is, maar die gewone uitsoekramme was ligter en ratser. Tog het hulle mekaar net gevoel-voel en nooit werklik tot ‘n beslissende geveg oorgegaan nie.
Hoewel die trop hierdie sogenaamde superramme gehoorsaam het, was die verset van die trop se ramme en ooie duidelik!
Hy het die jonger bokke geleer om met die horings te stamp en die trop te beskerm as jakkalse en honde sou pla. Hy het ook die wagte aangestel aan die kante van die trop – hulle was van sy soort. Verder was hy primêr in bevel van die skape – uit en uit die leier. Daar was ook vyf van sy eie soort wat pal om hom was en sy taal gepraat het.
Die tweede naaste wolf in skaapklere aan hierdie leier was ‘n maer ram, maar nie klein nie. Hy was baie lief om onder die bokooie in te beweeg, maar nie soveel soos die ander klein, maer ram nie. Baie van die skaapramme het agter bosse gestaan om hom aan te val as hul die kans kon kry, en hul sou nie met hom speel nie. Hy het ‘n bosluisvoël op hom gehad met ‘n lang reguit snawel wat hom altyd vergesel het. Hy het effe stotterend geblêr.
‘n Ander wolf in skaapklere was ‘n klein, skraalgeboue ram, met ‘n kenmerkende swak kop. Wanneer hy in die lowerkolle gekom het, waar hy baie van die trop verdryf het, het hy hom trommeldik gevreet, so drie of viergroot ramme se porsie – tog was hy maer en honger. Hy het vining by die trop se groter ramme verbybeweeg. Hy het hom mkin aan die skaapooie gesteur, maar het hom baie gewild onder die bokooie gemaak. Hy het gesorg dat baie bokooie op die lowergras saam met hom wei. Hy het altyd ‘n groter lowergebied aan himself afgebaken as sy medewolwe in skaapklere. Wanneer hierdie ramme in die hoëgras verdwyn en wolwe geword het, het hy hoëaansien geniet. Hy sou ook die leier se plek volstaan as hy nie beskikbaar was nie.
Nog so ‘n wolf in skaapklere wat naby aan hom beweeg het, was ‘n pragtige ram. Hy het veral deur die leier gestuur om tussen die bokke in en uit te beweeg – was hy ‘n soort van boodskapper. Wanneer hy geblêr het, het baie ooie agter hom aangehardloop – baie skaapooie, maar ook bokooie. As hy presenteer, het baie ramme teruggestaan, maar ‘n paar geharde en gesoute ramme het net hulle kans afgewag om met hom af te reken. Nadat hulle hom gekoggel en gestoot het, het hulle tog omgespring. As hy ‘n mens was, sou hy ‘n ware Don Juan onder die vroue gewees het. Hy het ook baie van die middelslag en jonger bokke verlei. Hy het ‘n vloeiende, ryk impressiewe manier van blêr gehad.
Die laaste wolf in skaapklere wat opgeval het, was een wat in sy skaapram gewaad baie jonk vertoon het. Hy was vroeër ook die leier van die jong rammetjies. Baie van die ouer ramme was jaloers op hom. Hy was klein gebou, maar rats soos ‘n kampioen. Hy het ‘n baie gemiddelde manier van blêr gehad. Daarom was hy meer gewild as leier van die jong rammetjies, as wanneer hy gesag moes uitoefen in die trop. Baie groter ramme het hom met misnoeë aangegluur.
Namate die skaaptrop deur die bokke van hul weiveld beroof is, het hulle al hoe moeiliker begin raak, en toe het selfs van die ooie die leier begin uitdaag.
Die leier van die skape en sy trawante het egter as tevore te kere gegaan totdat ‘n sterk skaapooi op ‘n dag die leier van die kant af bestorm en herhaaldelik gestamp het sodat hy op die grond neergeval het. Sy het hom gestorm en aangehou stoot totdat hy dood was. Eers met sy dood het almal besef die gevalle leier was al die tyd ‘n wolf. Ek het toe ‘n rewolwer by hom sien lê. Die rewolwer se magasyn was leeg.
Die skaapooi wat die leier doodgestamp het, is intussen in afsondering geplaas, totdat van die geoefende jong rammetjies onverwags deur die heining gebars en haar bevry het.
Die grootste gedeelte van die skaaptrop het agter die groep geoefende rammetjies ingeval wat besig was om teen die wolwe in skaapklere op te trek. Dit was ook die sterkste van die jong rammetjies wat teen die oorblywende groep wolwe in skaapklere voorberei het vir die geveg. Die bokke wat tussen die skape gewei het, het hulle saam met die wolwe in skaapklere agter die ander deel van die geoefende rammetjies geskaar.
Nadat baie duisende skape gedood is – dit was hoofsaaklik ‘n geveg tussen die skape, het die skape aan die regterkant gewen. Teen hierdie tyd het feitlik al die skape al oorgeloop om teen die bokke te veg.
Onder die opvallende meelopers van die verslane leier, wat ook gesneuwel het, was die baie mooi ram, met die pragtige blêrgeluid, asook die ram met die bosluis voël op sy rug.
Die paar skaapramme wat deur die bedrog kon sien, het egter net daarin slag om ‘n deel daarvan aan die verwarde trop tuis te bring.
Eers wanneer die trop weer ‘n tol moes betaal, nieteenstaande die waarskuwings van die ramme wat dit sien kom het, het hulle daarvan notisie geneem, maar oor ander waarskuwings wou hulle nie na luister nie.
Hierdie baster-voorganger het ek van nader bekyk. Hy was redelik groot van lyf en ook die erkende leier van hierdie basters.Die meeste van die tyd het hy dwaas te velde getrek teen die voorgangers wat suiwer skape was. Wanneer hy geblêr het, het hy sy bek baie groot oopgemaak. Sonder da thy werklik genoeg steun en gesag gehad het, het hy die leier van die suiwer skape, (wat meer en meer steun verwerf het in sy opstand teen die bokke en basters en skape wat wolwe in skaapklere was) uitgedaag.
Sy magsposisie, wat op ‘n onbehoorlike wyse, deur die mag en toedoen van die wolf in skaapklere-leiers bewimpel is, het hom arrogant gemaak, en dit het uitgeloop op sy dood. Hy was aan stukke gesny – ‘n mes het by sy karkas gelê.As ek reg onthou, het daar ‘n stuk of sewentien van die wolwe in skaapklere tydens hierdie geveg gesneuwel.