Koloniale erfenis: Suid-Afrikaners het soveel om van mekaar te leerProf. Pitika Ntuli, akademikus en kunstenaar, en prof. Danie Goosen, voorsitter van die FAK. Foto: Youtube.com Kan Suid-Afrikaners anderkant die uitsluitende terme van “boos” en “goed” met betrekking tot ons koloniale erfenis beweeg? Beslis, het twee gerekende denkers vandag tydens ŉ ontbytgesprek van die FAK by die Voortrekkermonument in Pretoria aangevoer. Prof. Pitika Ntuli, akademikus en kunstenaar, en prof. Danie Goosen, voorsitter van die FAK, was albei van mening dat Suid-Afrikaners nog baie het om van mekaar te leer en nie kan bekostig om nou verder deur goedkoop politieke retoriek verdeel te word nie. Die FAK het besluit om ŉ forum te skep vir ŉ gesprek oor die koloniale erfenis ná die storm wat onlangs daaroor op Twitter ontketen is na aanleiding van ŉ twiet van Helen Zille, voormalige leier van die DA en premier van die Wes-Kaap, waarin sy aangevoer het kolonialisme was nie altyd sleg nie. Volgens Goosen sal Suid-Afrikaners aanhou om heftig met mekaar oor die betekenis van dié erfenis te verskil en ŉ belangrike rede hiervoor lê in die aard van die gesprek opgesluit. “In plaas daarvan om mekaar te hoor, word in uitsluitende terme geredeneer en geen nuanse word geduld nie. Uit ervaring weet ons mos dat dit ŉ eerlike gesprek verhoed. As ons beter instrumente soos hierdie gespreksforum inspan, kan die verskillende standpunte mekaar ten minste beter hoor en kan ons selfs iets van mekaar leer.” Goosen het gesê dit is vir Afrikaners van die grootste belang om gelyke grond met die beweging vir dekolonialisering te vind, selfs al verskil die groep van mekaar op sekere aspekte. “Alle Suid-Afrikaners het in ŉ stadium teen kolonialisme baklei. Die basis van die dekolonialiseringsbeweging is juis die soeke na waarheid en Afrikaners kan hiermee assosieer. Dekolonialisering staan die homogenisering van die samelewing teë en vra vir demokratiese gemeenskappe wat vry is van ŉ uniforme gesentraliseerde mag. “Afrikaners moes ook verby die politiek van wrok teen die kolonialistiese magte lewe – as ŉ mens daarby vashaak is dit selfmoord. Afrikaners het geleer om dit te oorkom deur ŉ etos van harde werk te skep en deur verantwoordelikheid te neem vir ons eie gemeenskap. As ŉ mens eers verantwoordelikheid vir jouself neem word jy werklik vry, al volg die ekonomiese en politieke vryheid nie onmiddellik nie,” het Goosen gesê. Hy het verder gevra dat die beweging vir dekolonialisering duidelik moet onderskei tussen modernisering wat hand aan hand met die verskynsel wêreldwyd geloop het en die neigings van die moderne staat om mag te sentraliseer ten koste van gemeenskappe, hulle regte en kultuur. “Ongelukkig is Afrikaners tans weer aan die ontvangkant van ŉ gesentraliseerde staat, maar al wat ons is vra is onder meer redelike seggenskap oor skole en een of twee universiteite.” Tydens die gesprek het Ntuli verduidelik waarom dekolonialisering nodig is en wat alle Suid-Afrikaners oor die kleurgrense heen verloor het toe die land deur die Britte gekolonialiseer is. Hy het aangevoer dat kolonialisme veroorsaak het dat Suid-Afrikaners vergeet het van die ryke erfenis van antieke Afrika – wat nie net kuns nie, maar ook komplekse wetenskaplike en wiskundige beginsels ingesluit het. “Toe ons gekolonialiseer is, is Afrikane as barbaars afgemaak, maar baie van die beginsels wat nou eers deur die Westerse wetenskap uitgepluis word, het reeds in sekere Afrika kulture bestaan.” Hy het onder meer verwys na die Dogon-mense van Mali wat in hul ontstaansverhale reeds na dít wat nou as stringteorie bekendstaan verwys het. “Ons wat almal vandag hier voor mekaar sit is gebroke mense en ons moet onsself toelaat om gedekolonialiseer te word. Ons moet elkeen weer trots wees op ons eie kultuur en taal, want ŉ mens se taal is die belangrikste deel van jou menswees. Jy kan jok oor alles anders, maar jou taal sal altyd wys wie jy werklik is,” het Ntuli gesê. “Apartheid was ŉ wit stelsel, maar almal in die Suid-Afrikaanse samelewing het dit geïmplementeer en die mense wat teen hierdie stelsel baklei het, het van reg oor die kleurspektrum van die plaaslike samelewing gekom. Kolonialisme het ons almal van ons Afrika-identiteit beroof. As ons egter aanhou om apartheid te blameer vir alles wat verkeerd gaan in hierdie land, is ons besig om Mandela se droom vir Suid-Afrika te verloën. Ons het die nuwe Suid-Afrika goed begin en nou staan ons voor ŉ nuwe morele dilemma. Niemand kan egter aanspraak maak dat sy of haar voorouers meer geregtig daarop was om in die land te bly as iemand anders nie,” het Ntuli afgesluit.