Graad R-kinders begin te gou lees en skryf, meen kennersAnienie Veldsman en Linda Smith van Care for Education. Foto: Verskaf Navorsing wys dat vyf- en sesjarige kinders te min speel en te gou met formele leer (lees, skryf en wiskunde) begin. Anienie Veldsman, ’n dosent in vroeë kinderontwikkeling aan die Universiteit van Pretoria en beurshouer van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns, werk tans aan haar PhD wat fokus op perseptueel-motoriese vaardighede en die belangrikheid van spel vir die geletterdheidsvoorbereiding van graad R-kinders. “Verskeie skole begin reeds met formele leer in graad R, en dit is gans te vroeg. Dit bekommer my, want kinders op daardie ouderdom moet beweeg – hulle moet speel. Deur middel van spel ontwikkel hul perseptueel-motoriese vaardighede wat hulle in staat stel om beter te leer.” Anienie meen kinders in graad R en graad RR se perseptueel-motoriese vaardighede word tussen vyf- en sesjarige ouderdom ontwikkel deur spelaktiwiteite soos boomklim, balskop en trampolienspring. Wanneer kinders nie genoeg van dié aktiwiteite beoefen nie, kan dit moontlike nagevolge inhou vir die toekoms. Perseptueel-motoriese vaardighede sluit onder meer die volgende in: “Hierdie vaardighede moet soos ŉ fondament gelê word, en eers wanneer dit reg is, kan jy begin met formele leer. As hierdie fondament nie reg is nie, is daar ŉ moontlikheid dat hulle leerprobleme op skool kan hê.” Vir Anienie kan die belangrikheid van spel nie genoeg beklemtoon word nie en sy meen dit is veral by die Westerse kultuur waar kinders te vroeg gedruk word om te begin met lees en skryf. “Al kan die kind ál die letters van die alfabet klank, maar hy kan nie sê watter letter kom eerste, tweede of laaste nie, kan hy steeds nie lees nie. En hierdie ouderdom is eintlik die beste tyd waar dié vaardighede aangeleer kan word; as hulle ouer word, kan dit amper te laat wees.” Anienie is tans besig met ŉ studie wat oor agt weke geskied waar ŉ program (wat uit verskeie praktiese aktiwiteite bestaan) saam met onderwysers uitgewerk word om juis kinders te help wat sukkel met vaardighede soos balans en koördinasie – wie se perseptuele leer nie goed gevestig is nie en wat as gevolg daarvan leerprobleme kan ontwikkel. “Ons wil hê kinders moet beter kan lees en skryf, hulle moenie met hierdie vaardighede sukkel as hulle in graad 1 aan formele leer blootgestel word nie. Die program fokus verder op die professionele ontwikkeling van onderwysers en om die onderwyser se vaardighede te verbeter om sodoende graad R-kinders beter te kan ondersteun in terme van spelgebaseerde geletterdheidsvoorbereiding. Ons wil verder ŉ program uitwerk wat enige onderwyser met beperkte hulpbronne en geld in die klas kan gebruik en wat sodoende die onderwyser kan bemagtig. Die program bied verskeie alternatiewe in terme van apparaat. Skole wat nie al die apparaat het nie, sal dit maklik met iets anders wat nie die eindresultaat sal beïnvloed nie, kan vervang.” Drie skole van Daspoort en Mountain View in Pretoria neem deel aan die studie en 13 onderwysers lewer hul insette en gesels oor die uitdagings in terme van wat hulle in klasse beleef. Aktiwiteite word uitgewerk en aanpassings word gemaak sodat die program prakties uitvoerbaar is. Die doel van die program is om kinders wat agterstande in perseptueel-motoriese terreine het weer op hul eie, gepaste vlak te kry deur middel van spel. Anienie sal die data wat sy mettertyd insamel, verwerk en opteken, maar die plan is om die program na Umalusi (die raad vir gehalteversekering in algemene en verdere onderwys en opleiding) te neem sodat dit versprei word na skole. Care for Educations, ŉ niewinsgewende organisasie, het R200 000 se Lego-speelgoed aan Anienie geskenk wat aan die deelnemende skole gegee is en ook deel uitmaak van die aktiwiteite wat by die program ingewerk sal word. Sy is ook baie dank verskuldig aan Eazy Move Pretoria vir die vervoer van dié Lego-skenking.