Boek oor Brink se liefdeslewe dalk omstrede, sê skrywer | Netwerk24
Boek oor Brink se liefdeslewe dalk omstrede, sê skrywer
Deur AJ Opperman 08 Mei 2019 13:47
André P. Brink en die spel van liefde deur Leon de Kock.
Met onthullings oor die liefdeslewe van die ontslape skrywer André P. Brink, reken Leon de Kock dat aanhangers nie ingenome met sy nuwe biografie oor dié Sestiger-skrywer sal wees nie.
André P. Brink en die spel van liefde (Jonathan Ball) wei uit oor Brink se vyf huwelike, verhoudings en baie affairs, inligting wat veral spruit uit Brink se persoonlike joernale wat hy oor meer as vyf dekades geskryf het.
“Ek vrees dat die boodskapper – ek – verkwalik sal word, maar dit kom uit sy joernale.”
Brink se weduwee en vyfde vrou, die Poolse skrywer dr. Karina M. Szcuzurek, het ook in 2018 haar misnoeë oor die voorgenome boek te kenne gegee.
Szcuzurek het egter die persoonlike joernale van haar man aan De Kock beskikbaar gestel toe hy haar om die idee van ’n biografie genader het.
Ná Brink se dood in 2015 het De Kock, skrywer en emeritusprofessor aan die Universiteit Stellenbosch, ’n grafskrif in Mail & Guardian oor hom geskryf.
Hy was ook in daardie stadium betrokke by die vertaling van die Vlam in die sneeu, briewe tussen Brink en die digter Ingrid Jonker, met wie hy ’n verhouding gehad het.
Flame in the Snow het twee pryse gewen en De Kock en Szcuzurek het lekker daaraan saamgewerk.
“Toe vra ek haar per e-pos hoe sy daaroor sou voel as ek ’n biografie oor haar man skryf. Sy het van die idee gehou en my toegang toe sy joernale gegee.”
De Kock het in 2009 ’n onderhoud met Brink gevoer nadat sy outobiografie, ’n Vurk in die pad, verskyn het. “Ek het vir hom gevra waarom hy nie meer oor sy vroue in die boeke gepraat het nie. Hy het geantwoord dat hy nie namens hulle wou praat nie.”
Volgens De Kock is daar in joernale baie oor vroue geskryf.
“Hoe beroemder hy geword het, hoe meer het vroue in hom belanggestel. Dit was vir hom moeilik om sy fiksievroue van die regte vroue in sy lewe te onderskei. In die boek blyk dit dat liefde en skryf vir hom met mekaar verstrengel was. Sy lewe en skryf is verweef.
“Ek skryf egter nie hierdie boek om hom te oordeel nie. Ek is deurgaans simpatiek in die biografie. Ek kyk deernisvol na hom en sy psigiese onderbou.”
De Kock gebruik soms skuilname in die boek.
“Daar is van sy tydgenote wat nog leef. Vroue was onder die indruk van sy grasie. Die man was sjarmant. Die eerste hoofstuk handel oor die meisies met wie hy wou uitgaan, maar wat hom verwerp het.”
Leon de Kock Foto: Robert Hamblin
Dan word Brink beroemd toe sy roman Lobola van die lewe uitgereik is, hoewel dit nie sy eerste boek was nie.
Die tweede hoofstuk begin met ’n verwysing na die begin van Brink se joernaalinskrywing op 22 April 1963 waarmee hy die naam Ingrid aankondig.
Hy het ’n verhouding met haar aangeknoop. Jonker het in 1965 haar eie lewe geneem deur in die see by Drieankerbaai in te loop. Daarna was daar baie vroue in Brink se lewe.
Die boek bevat gewis meer as net Brink se liefdeslewe.
Brink het 24 romans geskryf wat Kennis van die aand, Die ambassadeur, Orgie, Duiwelskloof en ’n Droë wit seisoen insluit. Hy het die Hertzogprys vir sy roman Donkermaan ontvang.
Dit verwys onder meer na ’n voorval wat Brink as kind ervaar het van ’n swart bebloede man wat by hulle opgedaag het en sy pa wat hom nie wou help nie.
“Brink sê dit self,” sê De Kock, “dat hy in verskeie romans probeer om hierdie toneel in fiksie te omskep”.
“Hy was beslis ’n monumentale figuur. Hy het ’n ongelooflike vermoë gehad om die lewe op te teken. Soveel so dat hy ’n partytjie sou verlaat het om in sy joernaal te gaan skryf, want hy het op die betrokke dag nog nie tyd gehad om sy ervarings op te teken nie.”
“André was ’n ongelooflike skrywer en ’n held wat baie lank deur sy eie mense verstoot is.
“Die joernale dui egter ’n skadukant van hom aan. Ek het baie hard daaraan gewerk om elke bewering te staaf. Daar is baie bladsye vol eindnotas om alles te verifieer.”
Szcuzurek het die eerste weergawe van die manuskrip gelees.
Sy is tans op reis in die buiteland. Sy het aan Netwerk24 gesê dat sy nog die voltooide boek gelees nie en dus nie daarop kommentaar kan lewer nie.
* Die boek word ook in Engels as The Song of Love of André P. Brink uitgegee. Dit kos R350.
Meer oor: Letterkunde | Boeke | André P. Brink | Biografie | Leon De Kock