WOORDE WAT WEEG: September 2014
Opperman die kanoniseerder, Opperman die digter, Opperman die eerste postmodernis met Kuns-mis, Opperman die kreatiewe begeleier in sy letterkundige laboratorium waar ek indertyd bygesit het, nie as digter nie, maar as jong kritikus.
Opperman het my lewe gered. Hy het my 'n assistentskap aangebied, anders sou ek in 'n sielkundige rigting studeer het.
Ek word sy sy assistente. Dit is 1978. Ek neem vir hom boeke uit in die Carnegie en neem dit laatmiddag na sy huis. Hy is in sy pajamas en knorrig, omdat ek laat is.
"Waarheen gaan ons? Kombuis toe?", vra ek senuagtig, want hy is omgekrap.
"Wat? Dink jy dit is die teater van die absurde? Ons gaan studeerkamer toe."
Hy trap my uit oor ek vir hom – volgens hom – 'n verkeerde datum deurgegee het van die sekretaresse.
Hy gaan sit. Ek gee vir hom Invisible cities. Hy raak rustig. Eendag gaan ek nog die tekste opteken wat ek moes uitneem vir hom.
Hy tel Penseel op. Daar is 'n kortverhaal in van my ("Van vier tot ses") met gay-ondertone.
"Dit moet jy ontgin," seg hy."Skryf dit oop." Hy vertel van Hemingway se ontsteltenis toe hy eenkeer 'n rusie – per ongeluk – aanhoor tussen die lesbiese Gertrude Stein en Alice B. Toklas in Parys. Hy wis nie hulle was minnaresse nie.
"Hy was natuurlik 'n bietjie verlief op haar," lag hy. Hy gesels oor Erica Jong. "Ja, Lina en Antjie hou baie haar ... vir my is die gedigte te 'chatty'."
Daarna het hy weer my lewe verander.
Ek begin gedigte skryf. Ek is op besoek in Stellenbosch en bel mevrou Opperman.
"Ja kom gerus." Ek is geskok om hom te sien. Dit is kort voor sy dood.
"Dirk, onthou jy haar?"
"Ja, dis my assistent." Hy lag met die bekende skewe mondhoek. "Doen jou pliggie ou niggie."
Ek wens ek kon met hom nou gesels oor Komas uit 'n bamboesstok en hoe hy lank voor die postmodernisme 'n modewoord was, postmodernisties gedig het.
En hom bedank dat hy my bekend gestel het aan Wallace Stevens in sy huis, in my Honneursjaar, toe hy J.C. Steyn se Die grammatika van liefhê met ons behandel het.
My bydrae die dag toe hy ons vir tee genooi het, was oor hoekom die naam van die busdrywer waarin die kinders noodlottig gesterf het, meneer Koekemoer, nie in die gedig oor Henley-on-klip staan nie.
"Skryf dit neer", roep hy uit. "'n Gedig mag nie die banale oorvertel nie."
'n Groot digter, dit is hy. En sal hy altyd bly. Opperman se grootste teoretiese werk vir my is Digters van dertig.
Opperman het my liefde vir die Ooskus-Amerikaanse digters aangewakker en my kritiese denke opgeskerp.