En daar was vreugde toe ons in die middel van ’n warm middag in ons adamspak onder die padbrug in die Klaserierivier baljaar – net voor die grootste skrik: vars leeuspore langs die pad toe Nardus ’n lekplek regmaak.
Verligting het ons ’n paar uur later ervaar toe ons moeg en moedeloos opkyk na die steil klim teen die platorand uit Bosbokrand toe (Pieter: “As my ma my nou sien, huil sy haar dood!”). Gelukkig het ’n oom met ’n vragmotor ons opgelaai.
Net Pieter het modderskerms op sy fiets gehad. Ek en Nardus het ons s’n afgehaal om gewig en windweerstand te beperk, maar ons het dit berou in die reën: Ons het heeltyd in ’n bogie water gery!
Op Nardus se draer was ook ’n seiltentjie met twee besemstokke wat as pale moes dien. Een daarvan het ewe windmakerig agter die saal in die lug gesteek, amper soos ’n blitspatrolliekar se lugdraad. Bo-op my pakkaas was ’n aluminiumketeltjie met ’n toutjie vasgemaak.
Die eerste 100 myl tussen Krugersdorp en Pretoria het ons gevier deur elkeen ’n blikkie “dwê” – ons woord vir kondensmelk – weg te slaan. Hierdie stuk was ’n goeie voorgereg vir die res van die tog, want hier het die keteltjie op my fiets losgeskud en voor Pieter se voorwiel beland. Nie net het hy hard kennis gemaak met die teer nie, maar Nardus het ook bo-oor sy fiets gery!
Pieter het met ’n paar skaafplekke gesit, maar gelukkig niks ernstigs nie. Sy fiets se pedaalarm en wiel was erg gebuig, en die ou keteltjie vol duike.
’n Paar nagte, wanneer ons nie ’n kampplek kon kry nie, het ons by ’n polisiekantoor gaan aanklop en gevra om vir die nag opgesluit te word. Op Potgietersrus het die gasvrye sers. Van Staden ons by sy eie huis laat slaap, maar op Bosbokrand moes ons langs die sinktronk kamp terwyl die gevangenes omtrent heelnag rumoer en teen die mure geskop en geslaan het.
By Mica het ons tussen die bosse naby ’n groepie “jagters” gekamp. Ons was onrustig, want Pieter was koorsig en tam. Die jagters jaag hom toe drie “rampille” in, want, sê hulle, dit werk vir enigiets van maagpyn tot malaria. En as hy die volgende oggend nie beter is nie, vat hulle hom met hulle eie bakkie Tzaneen toe om by ’n dokter uit te kom. Jy speel nie met malaria nie. Ons het gaan inkruip, maar die slaap wou nie kom nie, want ons was al drie bekommerd.
Dan, skielik, val ’n mooi bariton saam met haar in en hulle sing “Galway Bay”. Omtrent twee uur lank het die ongelooflike serenade deur die Laeveldnag aangesweef gekom (met tussendeur ’n bottel wat ’n glas tref of ’n ander stem wat sleeptong probeer saamsing).
Die volgende oggend, nadat ons toe uiteindelik aan die slaap geraak het, was Pieter eerste wakker, in helder daglig. Toe sy oë behoorlik oop is, sien hy reg bo sy kop, in die nok van die tentjie, ’n enorme skerpioen! Hy’t stilletjies by die tentjie uitgeseil, voete eerste, voordat hy vir my en Nardus wakker gemaak het sodat ons saam van die ongenooide gas ontslae kan raak.
Ons het toe darem by ’n kafee ’n kissie druiwe gekry, maar toe ons buite Nelspruit op die verkeerseiland aansit vir druiwe en dwê, is die druiwe groen en suur. Ek was só honger dat ek maar deurgedruk het – maar die volgende dag het ek geboet…
Die winkeltjie was deksels ver – en gesluit. Gelukkig het ’n spul honde aan die binnekant van die heining aan die blaf gegaan en die opsigter het kom kyk wat aangaan. Nee, sê hy, hulle verkoop nie kos nie, net meel.
Op Badplaas het ’n tannie wat van ons stryd teen Nelshoogte gehoor het, ons só jammer gekry dat sy met ’n groot melktert by ons tentjie opgedaag het. Ons het dit binne vyf minute verorber!
My meisie en haar ma het op die plaas by Standerton vir ons padkos gegee vir die laaste skof: ’n kartondosie met toebroodjies, hardgekookte eiers en worsies.
Maar toe ons vir middagete teen ’n graswal langs die pad neersak, is ons deur ’n ongewone allegaartjie begroet: Die sinkplaatpad het die eiers aanhoudend teen mekaar laat stamp, wat die doppe laat breek en die eierwitte ook stukkend geskud het. Die gele het tussen dopskerwe, stukkende toebroodjies en stukkies wors rondgeswerf!
Teen skemer op die tweede dag kom ons op Naboomspruit aan – op pad na Die Oog toe. Die enigste plek wat nog oop was om die pad daarheen te vra, was die hotel se kroeg. Pieter vra die kroegman hoe ’n mens by Die Oog kom – en die antwoord is ewe bedaard: “Ou seun, jy staannou binne-in hom!” Na nóg ’n uur se gesukkel in die donker kom ons by Die Oog aan.
Langs die Wildtuin af het ons 50-60m uitmekaar die afdraandes afgestorm: kop omlaag, agterstewe in die lug en oë stip op die pad. Op ’n draai teen ’n bult af het ’n groep vroue, elkeen met ’n drag hout op die kop, rustig aan die kant van die pad gestap toe die eerste trapper verbyskiet: totale verbetenheid, woordeloos en sonder om links of regs te kyk.
Hy was skaars om die draai – die vroue nog hardop aan die wonder wat nou aan die gang is – of die volgende ene kom verby. Toe die derde jaagduiwel verby flits, gooi hulle die hout net daar neer en hardloop teen die hang uit.
Toe ons op Heidelberg uit die kafee gestap kom, sien ons ons fietslampe is gesteel. Ons besluit om die stryd gewonne te gee, want die laaste stuk van die toer sou ons in die donker moes trap.
Die laaste inskrywing in my dagboek lees: “Vir elkeen sal die toer ’n onvergeetlike herinnering bly. Ons is dankbaar vir die geleentheid wat ons gehad het om so iets aan te pak, vir die vriendelike mense wat ons ontmoet het, vir die gasvryheid wat ons oral teëgekom het – en bowe-al vir die bewarende Hand van ons God en Skepper”.
*Hierdie artikel het oorspronklik in Weg se Februarie 2010-uitgawe verskyn. Ons probeer nuwe inligting bywerk, maar feite en geite kon sedertdien verander het – laat weet gerus as jy so iets raaksien.