Ongeskoolde held trap blywende spore in stad – Afrikanergeskiedenis
Een van Pretoria se mooi ou huise, wat in 1968 gesloop is, het behoort aan 'n man wat geen skoolopleiding gehad het nie, maar op die hoogste vlak tot die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) se ontwikkeling bygedra het. Hy is saam met sy ouers deur die Groot Trek, het die Boeremag na oorwinning gelei by die Slag van Majuba, het visie-president geword en 'n reeks internasionale eerbewyse ontvang.
Die gesin het in 1840 op die Groot Trek vertrek en het in 1841 in Pietermaritzburg aangekom. Soos baie van die Voortrekkerkinders het die jong Klaas geen formele skoolopleiding gehad nie, net 'n basiese lees- en skryfkennis.
Klaas was 24 jaar oud toe hy getroud is – op 1 April 1861 op Rustenburg met Hendrika Stephina Pretorius, dogter van Hendrik Stephanus Pretorius en Rachel Jacoba Liebenberg. Hendrika is op 3 Desember 1841 gebore en is op 6 Februarie 1842 te Weenen gedoop. Uit dié huwelik is drie seuns en twee dogters gebore.
Op 12 April 1877 het Sir Theophilus Shepstone Transvaal geannekseer en Klaas het 'n belangrike rol in die versetbeweging gespeel, veral met die groot volksvergaderings by Wonderboom, Kleinfontein en Paardekraal.
Klaas het homself as 'n uitstaande militêre leier bewys. Sy strategie was glo verstommend suksesvol, veral met die slag van Majuba, en hy het groot vertroue onder sy manskappe geniet.
Die Slag van Skuinshoogte was op 8 Februarie 1881 op die ou pad na Newcastle, ongeveer 15 km suid van Mount Prospect. Hier verslaan Klaas en sy manskappe 'n Britse 'bangmaakmag'. Die Britse generaal-majoor George Pomeroy Colley se mag het deur die nag teruggetrek en 76 dooies en 63 gewondes agtergelaat. Slegs agt Boere is dood en ses gewond.
Onderkorporaal Joseph John Farmer waai 'n wit vlag by die Slag van Majuba
As bevelvoerder het Klaas 450 vrywilligers uit verskeie kommando's bymekaargemaak om die koppie te bestorm. Drie afdelings is onder leiding van kommandant Joachim Ferreira, assistent-veldkornet Fanus Roos en assistent-veldkornet Danie Malan gevorm.
Intussen het Colley en sy manne, ná 'n lang nag van bergklim, verlore slaap probeer inhaal. Daar was geen artillerie nie en die manskappe het hulleself nie ingegrawe nie. Teen 12:45 het die Boere met hewige geweervuur op Gordon se koppie losgebars en dit verower. In die volgende uur, het die Boere oor die kruin gestorm en die Britte groot verliese toegedien.
Daar het 92 Britte gesneuwel, 134 is gewond en 59 is gevange geneem. Slegs een van die Boere, H Bekker, is daardie dag dood en 'n tweede een, J Groenewald, het later aan sy wonde beswyk. Slegs ses ander is gewond.
Die veldslag het na die ondertekening van 'n vredesooreenkoms by die Konvensie van Pretoria op 21 Maart 1881 gelei.
Klaas het in September daardie jaar lid van die volksraad vir Ermelo geword. Kort daarna was hy, saam met president Kruger en ds. SJ du Toit, 'n lid van die deputasie na Europa. In Engeland het hulle daarin geslaag om met die sluiting van die Konvensie van Londen belangrike toegewings van die Engelse regering te verkry.
Met hulle terugkoms in Pretoria is Klaas tydelik tot voorsitter van die volksraad gekies. Tog was dit steeds sy droom om te boer en op 5 Julie 1882 het Klaas 'n lewenslange huur van grond in die Ngwenya-koppies, noordwes van Forbe's Reef, bekom in ruil vir een stuks vee. Daar het hy in vennootskap met sy broer, Alewijn, geboer.
In Pretoria het Klaas erwe 719 en 720 op die hoek van Visagie- en Andriesstraat gekoop. Hy het 'n woonhuis op erf 719 laat bou. Die huis van die Park Sosiëteit, wat later 'n deel van die Eaton House residensiële hotel geword het, was op erf 720.
Die Parksosiëteit, wat later 'n deel van Eaton House geword het, was langs Klaas se huis. Die hoeksteen is in 1898 deur Klaas se broer, Jacobus Stephanus, gelê
Klaas het 'n groot bydrae tot die ontwikkeling van Pretoria gelewer. Hy was in 1892 stigterslid van die eerste Landbouvereniging van Pretoria, 'n kurator van die Staatsgimnasium, wat in 1892 opgerig is, en het die Bereapark-terrein vir Pretoria-rugby gekry. Saam met generaal Joubert en andere, het hy herhaaldelik aansoek gedoen om konsessies om spoorweë te bou.
Klaas se vrou Hendrika is op 18 Augustus 1894 in Pretoria oorlede en is in die Ou Begraafplaas begrawe. Hy is daarna op 30 Mei 1895 met Susanna Maria Bosman getroud. Daar was al die jare effe van 'n verwarring oor Klaas se tweede vrou. Die Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek sê dat hy die tweede keer met die weduwee Susana Maria Preller, gebore Bruwer, getroud was. Tog wys sy sterfkennis dat Susanna Maria Smit, gebore Bosman, sy oorlewende eggenote was. Susanna is glo ná Klaas se dood met 'n Preller getroud.
Klaas was ongeveer 'n jaar lank met Susanna getroud toe sy gesondheid vinnig agteruit begin gaan het. Hy is op 4 April 1896 in die ouderdom van 58 jaar in sy huis oorlede.