Nuuskommentaar: Matriek en gratis universiteitsopleidingArgieffoto Die vreugde en verwagtinge is groot oor die matriekuitslae, waarin die Vrystaat selfs ŉ slaagsyfer van meer as 90 % behaal het. Maar nou wag die teleurstelling op duisende wat gemeen het matriek is die goue poort tot die toekoms. In die staat New York vereis 70 persent van alle werksgeleenthede ŉ gesaghebbende naskoolse kwalifikasie. Die Christian Science Monitor berig vanoggend omvattend dat die staat New York met ŉ vorm van gratis tersiêre opleiding begin. Die vereiste van tersiêre onderrig is, weens die koste daarvan, vir baie juis die dood in die pot. Studieskuld in die VSA het kredietkaartskuld as die tweede hoogste verbruikerskuld verbygesteek. Dit beloop nou ŉ astronomiese $1,2 biljoen (Amerikaanse triljoen). In die staat New York beloop die gemiddelde studentelening $30 000. Baie afgestudeerde studente word met studieskuld so gewurg dat hulle nie uit die wegspringblokke kan kom nie. Nou het New York met ŉ program van gratis tersiêre onderrig begin. Die beskrywing “kolleges” sluit universiteite en gemeenskapskolleges in. Die enigste vereiste is dat die ouers saam minder as $125 000 per jaar moet verdien. Dit herinner aan die stelsel wat nou in Suid-Afrika geïmplementeer word, waar studente wie se ouers minder as R600 000 per jaar verdien, begunstig word. Die nuwe stelsel sal na beraming die bestaande Tuition Assistance Program, van $1 miljard per jaar, met ŉ bykomende $163 miljoen uitbrei. New York se planne is nie uniek nie, met verskeie programme in ander state wat reeds soortgelyke oogmerke het. Sekere universiteite, soos Stanford en Harvard, bied reeds gratis opleiding aan studente wie se gesinne onder ŉ sekere bedrag per jaar verdien. Dieselfde koerant het onlangs ŉ interessante artikel geplaas onder die titel Did free college save this city? Dit handel oor ŉ program wat vir die stad Kalamazoo ingestel is. Dié stad trek noustrop weens ŉ verskuiwing van nywerhede. Die program vir gratis kollege-opleiding is baie afhanklik van private skenkings. Minstens sommige van die programme vir gratis tersiêre opleiding, insluitende dié in New York, staan in die dampkring van die Republikeine se onlangse verkiesingsukses, asook Donald Trump se verkiesing tot president. Met die Republikeine wat nou beide huise van die kongres en heelwat deelstate beheer, probeer die Demokrate dit wat hulle steeds beheer, so ver moontlik insuleer van Republikeinse beheer. Die bekendstelling van die gratis studieprogram vir die staat New York, is byvoorbeeld ook aangebied deur Bernie Sanders, die selferkende sosialis wat die onderspit teen Hillary Clinton in die Demokrate se nominasiestryd gedelf het. Ook ander programme met ŉ sosialistiese karakter, soos gesondheidsdienste, word nou gerugsteun teen die agtergrond dat ObamaCare onder die Trump Administrasie in die slag kan bly. Programme om gratis tersiêre opleiding te verskaf, is egter nie beperk tot Demokraties-beheerde state nie. Ook Republikeinse state implementeer die konsep, en Trump word aangehaal dat hy die sou gesê het: “The students are choking on those loans. They can’t pay them back. Before they start, they’re in trouble. And it’s something I hear more and more and it’s one of the things I hear more than anything else.” Tydens sy verkiesingsveldtog het Trump ook gedreig dat tersiêre inrigtings wat hul belastingvrye voordele nie gebruik om behoeftige studente te help nie, die gevaar loop om hul federale toekennings te verloor. In Januarie vanjaar het die meerderheid kiesers in ŉ peiling aangedui hulle steun pres. Barack Obama se planne vir gratis gemeenskapskolleges, mits dit hulle niks kos nie. Oor die algemeen staan Amerikaanse kiesers maar skepties oor uitkomste van na-skoolse opleiding, met net 28 % wat nog in 2014 geglo het kolleges bied voldoende opleiding om studente vir ŉ loopbaan voor te berei. ŉ Onlangse peiling bevestig die posisie het nie veel verander nie. Boonop glo die meeste kiesers tersiêre inrigtings se pogings om ŉ stres-vrye en veilige omgewing vir studente te skep, gaan hulle in hul loopbane benadeel. Suid-Afrika kan, wat welvaart betref, nie met die VSA meeding nie, al is die VSA se skuld astronomies. Die VSA se skuld aan ander lande beloop $3 841 biljoen (Amerikaanse triljoen). Hiervan word $1 115 biljoen aan China geskuld, ten spyte van pogings deur opeenvolgende administrasies om staatskuld te verminder. ŉ Mens kan maar net hoop dat die hoër matriekslaagsyfer in Suid-Afrika nie met ŉ daling in standaarde en dus ŉ groter druipsyfer op universiteite gaan verband hou nie. Dit plaas enorme druk op die geldsake van die Nasionale Studente Finansiële Hulpskema (NSFAS). ŉ Deel van die finansiële hulp wat die NSFAS bied is studielenings. Suksesvolle beurshouers moet kontraktueel vir ŉ tydperk in ŉ voorgeskrewe sektor werk. Byna ŉ halfmiljoen studente gaan na verwagting vanjaar deur die NSFAS gehelp word. Of dié soort hulp aan die studente se eise om gratis tersiêre onderrig te bied voldoen, sal hom na verwagting vanjaar skouspelagtig op kampusse en daarbuite afspeel.