Só lyk Zondo-kommissie se vrae aan ZumaAdjunkhoofregter Raymond Zondo en oudpres. Jacob Zuma. Die Zondo-kommissie wil onder meer weet oor oudpres. Jacob Zuma se inmenging met aanstellings by staatsinstellings, sy beweerde betrokkenheid by die korrupte kernkragooreenkoms en sy rol in die land van die Gupta-familie by die Waterklooflugmagbasis. Aangesien Zuma Maandagoggend inderdaad nie opgedaag het by die Zondo-kommissie na staatskaping nie, sal dié vrae egter vir eers onbeantwoord bly. Die kommissie sê nou ŉ lasbrief se beweerde ongeldigheid kan nie net beweer word – en dan weier jy om uitvoering daaraan te gee nie. Die DA het intussen gesê dit is tyd dat Zuma se kierankies nou begin braai en dat sy monumentale minagting van die wet daar is vir almal om te sien. Zuma is in hierdie stadium na wat berig word by sy huis in Nkandla. Dit het kort ná tienuur duidelik geword al die pogings om Zuma voor die kommissie te laat verskyn het misluk. Adv. Paul Pretorius, SC, getuienisleier, het daarna saam met adjunkhoofregter Raymond Zondo ŉ diskoers begin in reaksie op Zuma se regspan se besware teen die oudpresident se verskyning. Die besware is tweeledig, naamlik dat Zuma se appèl teen die hooggeregshof se verwerping van sy aansoek om Zondo te dwing om hom as voorsitter van die kommissie te onttrek, deur die voortsetting van die kommissie benadeel kan word, en tweedens dat die lasbrief vir Zuma om voor die kommissie te verskyn, foute bevat het. Die kommissie voer aan die Konstitusionele Hof se bevinding dat Zuma verplig word om voor die kommissie te verskyn, het die appèl waarna verwys word in ag geneem en die eerste beswaar verval dus. Wat die tweede beswaar betref het die kommissie uitgewys dat ŉ lasbrief se beweerde ongeldigheid nie net beweer kan word en dan bly jy weg nie: Dit moet persoonlik voor die kommissie verduidelik word. Voorts het die kommissie gesê mense het die reg om te weet wat van hul belastinggeld onder Zuma se bewind geword het en omdat dit uiteindelik sy verantwoordelikheid was, moet hy dit verduidelik. Pretorius het ook verwys na Zuma se onlangse mediaverklaring dat hy nie meen die regstelsel sluit hom in nie en dat hy nie die regstelsel onderskryf nie. Die kommissie het voorts aangevoer dat hy sy mandaat moet uitvoer ten spyte van die druk van politici en ander belangegroepe. Daar is uitgewys dat meer as veertig getuies voor die kommissie Zuma regstreeks met korrupsie verbind het en dat hierdie sy geleentheid is om daardie inligting te verduidelik en, indien nodig, reg te stel. Pretorius het ook die strekking van die vrae wat Zuma sou moes beantwoord, uitgestippel [sien vrae onder]. Op hierdie manier het die kommissie nou wel die vrae aan Zuma gestel sodat hy dit dalk op ŉ ander manier kan beantwoord omdat dit dan in die openbare domein is. Die punt, só het Pretorius uitgewys, is vir Zuma om te verduidelik of alles net toevallighede onder sy bewind was en of daar ŉ plan was. Indien daar wel ŉ plan was, het Zuma daarvan kennis gedra, of het hy dit geïgnoreer? Indien hy dit nie geïgnoreer het nie, wat het hy daaromtrent gedoen? Pretorius voer ook aan iemand kan net sy swygreg gebruik as hy hom by onwettige gedrag gaan impliseer. Dit is dus ŉ skulderkenning. Adv. Glynnis Breytenbach, die DA se woordvoerder oor justisie en korrektiewe dienste, sê Zuma “seil deur die lewe sonder enige gevolge vir veragtelike gedrag”. “Zuma het hom en sy meelopers nog altyd as bo die reg verhewe beskou en dit word duidelik terwyl die verwoestingswerk van sy presidensie blootgelê word.” Breytenbach sê klagte van minagting van die kommissie moet dadelik teen Zuma aanhangig gemaak word weens sy versuim om te verskyn. “Daar moet gewys word, en vinnig ook, dat alle Suid-Afrikaners gelyk voor die wet is en dat Zuma en sy vennote geen uitsondering is nie. Soos elke ander burger moet hy gestraf word vir sy minagtende houding.” Breytenbach sê as oudpresident behoort Zuma ŉ voorbeeld te stel, hoe moeilik dit ook al persoonlik mag wees. “Pleks daarvan, gedra hy hom soos ŉ swak gemanierde, moedswillige snuiter en diegene wat aanvoer dat hulle sy inhegtenisneming gaan verhoed, is niks minder as onverstandige, begogelde en groot skoolterreinboelies nie.” Breytenbach sê veel kan ook gesê word oor die ANC wat hierdie soort gedrag in die verlede aangemoedig het en nou ook aanmoedig en niks doen om sy lede in die bek te ruk, of hom te distansieer van hulle swak gedrag nie. Pretorius het talle vrae gelys, maar sluit die volgende belangrike bewerings in: Die kommissie se werk gaan voort.