PressReader - Beeld: 2016-05-06 - Trump­si­tu­a­sie kan SA ook tref
Trump­si­tu­a­sie kan SA ook tref
Beeld - 2016-05-06 - Kommentaar - Ta­ba­ne is po­li­tie­ke re­dak­teur van Ci­ty P­ress.
Ek was die af­ge­lo­pe week in die VSA om te sien hoe die De­mo­kra­tie­se Par­ty en die Re­pu­bli­kein­se Par­ty hul kan­di­da­te­keu­ring vir die pre­si­dents­ver­kie­sing in No­vem­ber af­han­del.
Teen Dins­dag­aand het Ted Cruz, die laas­te Re­pu­bli­kein­se kan­di­daat teen Do­nald Trump, die af­tog ge­blaas na­dat hy die voor­ver­kie­sing in Io­wa ver­loor het. Hy het vroe­ër be­lo­we dit is die ver­kie­sing waar­in hy die Trump-ver­skyn­sel sal stop.
In die De­mo­kra­tie­se Par­ty het Ber­nie San­ders se veld­tog nog aan ’n draad­jie ge­hang na­dat hy goed ge­vaar het teen Hil­la­ry C­lin­ton.
Die Amerikaanse kies­stel­sel is baie in­ge­wik­keld en die wen­ner is nie al­tyd die een wat die mees­te stem­me land­wyd kry nie.
In 2000 is Ge­or­ge W. Bush tot pre­si­dent ver­kies, al het hy min­der stem­me as Al Go­re, sy teen­stan­der, ge­kry.
T­ho­mas He­a­le, ’n ken­ner van die Amerikaanse kies­stel­sel, sê pei­lings dui daar­op dat 65% van die kie­sers ’n reg­streek­se ver­kie­sing wil hê.
Daar is amp­te­lik teen­sin om ’n stel- sel te ver­an­der wat reeds se­dert 1787 be­staan.
Suid-Afrika het pro­ble­me met sy kies­stel­sel, maar dit is waar­lik de­mo­kra­ties deur­dat die par­ty wat die mees­te stem­me kry, die re­ge­ring word.
’n An­der u­nie­ke ver­skyn­sel in van­jaar se Amerikaanse ver­kie­sing is hoe mak­lik Trump, ’n sa­ke­man met geen po­li­tie­ke er­va­ring nie, daar­in ge­slaag het om die voor­lo­per in die Re­pu­bli­kein­se wed­loop te word.
Hy het er­va­re Re­pu­bli­kein­se po­li­ti­ci ge­klop wat in die po­li­tie­ke stel­sel in­ge­gra­we is. Hoe­kom? Hoe ge­beur dit? Hy word groot­liks be­skou as ver­ag­te­lik en be­gin­sel­loos, maar tog maak hy voor­uit­gang as pre­si­dents­kan­di­daat.
Ek vind dit in­te­res­sant om­dat so iets te­o­re­ties ook in Suid-Afrika kan ge­beur.
In baie on­der­hou­de wat ek ge­voer het en ge­sprek­ke waar­na ek ge­luis­ter het, word ge­sê die hoof­re­de vir Trump se op­gang is dat ge­wo­ne men­se moeg is vir po­li­ti­ci.
Hul­le voel daar is te lank vir hul­le ge­lieg en hul­le is ont­nug­ter deur po­li­ti­ci in Washing­ton DC, die hoof­stad.
Reg of ver­keerd, hul­le dink ’n bui­te­stan­der kan nu­we le­we in die pro­ses blaas en din­ge an­ders doen. Om­dat hy ’n suk­ses­vol­le sa­ke­man is, dink hul­le hy weet hoe om din­ge te laat werk.
Op grond van om­stre­de uit­la­tings wat hy al ge­maak het, is baie men­se bui­te die VSA be­sorg oor wat hy as pre­si­dent kan doen, maar al wat sy on­der­steu­ners sê, is: “Trump, Trump, Trump.”
Hul­le wil glad nie na kri­tiek teen hom luis­ter nie.
In Suid-Afrika kry ek soms die in­druk van ont­nug­te­ring met be­staan­de po­li­ti­ci.
Maar geen bui­te­stan­der het dit nog suk­ses­vol be­nut nie.
As ’n mens kyk hoe goed nuut­ge­stig­te par­tye soos Co­pe en die EFF ge­vaar het in die na­si­o­na­le ver­kie­sing kort na­dat hul­le on­der­skei­de­lik in 2009 en 2014 ge­stig is, is dit dui­de­lik daar is ’n be­hoef­te aan nu­we stem­me.
Die ver­skil met die si­tu­a­sie in die VSA is dat dié twee par­tye ge­stig is deur bit­ter­bek-po­li­ti­ci wat ’n nu­we vi­sie be­lo­we, an­ders as Trump, wat sê: “Te hel met po­li­ti­ci.”
Ek kan nie dink wie dit kan wees nie, maar ek kan my voor­stel dat daar die een of an­der tyd ie­mand van bui­te die po­li­tie­ke es­ta­blishment na vo­re kan kom en ons al­mal skok.
Ons po­li­tiek het af­ge­saag, voor­spel­baar en gif­tig vir al­mal ge­word.
So, ons moe­nie maak of ons ver­baas is as ’n on­ver­wag­se po­li­tie­ke tsoe­na­mi ons een­dag tref nie. )