Die gevestigde liberaal-demokratiese orde in Europa wys tans sy tande vir die regse populiste, wat as ’n gevaar vir die demokrasie gesien word.
Orbán is allesbehalwe ’n oortuigde demokraat. Reeds in Julie 2014 het hy ’n toespraak gehou waarin hy gesê het dat liberale demokrasieë noodwendig ekonomies misluk. Hy het daarom ’n “illiberale demokrasie” in die vooruitsig gestel – en sy dade wys duidelik wat hy daaronder bedoel.
Eerstens bepaal die grondwet, wat Orbán laat goedkeur het, dat die wenner van verkiesings outomaties ’n klomp parlementêre setels bykry. Dus het sy party, Fidesz, met net 48% van die stemme, ’n tweederdemeerderheid in die parlement, met die reg om die grondwet na willekeur te wysig.
Hy het sy eie ondersteuners as regters in die konstitusionele hof benoem; hy het die grense van kiesafdelings nuut laat trek op ’n manier wat Fidesz bevoordeel; hy het die ruimte van buiteparlementêre drukgroepe wat die demokrasie wil bevorder, gekniehalter en media deur sy ondersteuners laat oorneem sodat die mediadiversiteit aansienlik afgeneem het.
Hy het ook ’n vete teen die Hongaars gebore liberale miljardêr George Soros, en dit aansienlik moeiliker vir Soros gemaak om ’n private universiteit in Boedapest te bedryf. Orbán weier ook om vlugtelinge in sy land toe te laat.
Daar kan nie gesê word dat Hongarye onder Orbán ’n diktatuur geword het nie. Hy het wel die demokrasie aansienlik ingeperk.
’n Soortgelyke proses is teen Pole se outoritêre regering aan die gang. Ook dít sal kragtens die EU se reëls waarskynlik nie slaag nie.
Geldelike probleme bedreig die voortbestaan van die Kaapstadse Filharmonies Orkes (KFO). Die moontlikheid is sterk dat die orkes nie meer sal kan voortbestaan as die nodige geld nie gevind word nie.
“Dit is totaal onvolhoubaar. Die bykomende koste wat vermors word op reis- en verblyfkoste en daaglikse toelaes vir musici op reis sal ’n einde bring aan enige orkeskultuur in al hierdie stede. Dit sal ook ’n logistieke nagmerrie wees omdat die aktiwiteite in die verskillende stede sal oorvleuel.
“Die grootste skade wat so ’n stap sal aanrig, is egter aan die duisende jong musici wat deur middel van jeugorkeste en mentorskap opgelei word. Die belangrike werk wat professionele musici doen ten opsigte van die oordrag van vaardighede sal plotseling tot ’n einde kom.
“Dit gaan nie oor die vasklou aan ’n Europese musiektradisie wat geen invloed op die inwoners van Afrika het nie. Ons is deel van ’n globale kultuur. Jong operasangers uit Suid-Afrika wen wêreldwyd gesogte pryse by internasionale kompetisies in die voorste konsertsale van Hamburg, Berlyn, Amsterdam. By die Verbier-musiekfees in Switserland het gehore onlangs ’n staande applous vir jong musici van die Miagi-jeugorkes uit Suid-Afrika gegee. As dit nie ’n positiewe bydrae tot nasiebou is nie, wat is?”