KOTSI YA ‘BLUE LIGHT’! - Seipone Madireng
MOGAU MATSEMELA // April 05,
Ngaka ya mahlo (Optometrist) Makoelebeta Mogashoa yo a šomago Petra Opticals Optometrists go la Lebowakgomo o re tšona didirišwa tšeo di na le seetša (blue light) seo se lego kotsi kudu. O re bontši bja bašomi ba ka diofising ba lebana le seetša sa dikhompyutha ka mehla. Ke ka fao ba phelago ba rwele dipeketsane goba digalase tša mahlo.
Mogashoa o re ge mahlo a lebana le seetša seo, gannyane gannyane se phušula leboto la mathomo leo le dukologilego bokantle bja leihlo (cornea). O re khonea e šoma go šireletša leihlo mme ge e phušugile seetša se phatša ka gare ga leihlo sa lata leboto la go thuša gore leihlo le bone (macula). O re ge makhula e gobetše, o fetoga sefofu wa se hlwe o bona. O re ka nako seetša seo se ka kweša leihlo bohloko, wa swanelwa ke go dirwa karo (operation).
Lekgolatsela Mashabela (29) yo a šomago bjalo ka tleleke(clerk) Sekolong seo se Phagamego sa Mahwetše o re: “Ke be ke sa rwale dipeketsana eupša ka thoma go šoma ka dikhompyutha ka 2015 mahlo a ka a thoma go ntlaba. Ke be ke opša ke hlogo, mahlo a ka a fetoga a eba a mahubedu ebile a hlohlona kgafetšakgafetša. Ngaka e ntlhahlobile le go ntaela gore ke rwale dipeketsana ge ke šomiša khompyutha.Ga bjale Ke kaonafetše kudu ka morago ga go etela ngaka le go rwala dipeketsana”.
Mogashoa o re seka se sengwe ke go tšwa dikeledi ge o šomiša didirišwa tšeo. O re ge o itemogela tše dingwe tša dika, ka ponyo ya leihlo o kitimele go ngaka goba sepetlele! O re o dumela gore thibelabolwetši e phala kalafo.
Mogashoa o re: “Ge o dula o le go seetša sa didirišwa tšeo, nyaka dipeketsana goba digalase tša mahlo goba o etele dingaka tša mahlo le ge o sa bone dika! Tšhireletšo e nngwe ke go fokotša seetša sa thelebišene, sellathekeng le khompyutha le go se di batamele kudu. Efoga go di šomiša nako e telele o sa khutšiše mahlo. Ka morago ga iri, o fele o ponyaponya ge o di šomiša gore o thekge mahlo ka monola (moisture) gore a se omelele. Ge o ponyaponya go na le mohola kudu ka gobane o kolobiša mahlo gore a se omelele mme ga go be bonolo gore seetša se dire tshenyo kudu”.
Mogashoa o re seetša se sa “polulaete” se kotsi kudu. O re go se hlokomele mahlo kgahlanong le seetša sebopego sa mahlo se ka fetoga. O re ge o bona dika goba o phela seetšeng se sa “polulaete”, bona gore o hwetša thušo ka pela!