Oudste pont in Suid-Afrika wel vervang ondanks teenstandDie handgedrewe pont is ‘n toeriste aantreklikheid in die Overberg. Foto: Facebook Suid-Afrika se enigste handgedrewe pont oor die Breederivier by Malgas in die Overbergstreek, sal binne die volgende paar maande met ŉ nuwe gemotoriseerde pont vervang word. Die pont is die afgelope 155 jaar met die hand oor die rivier getrek, maar gaan in die nuwe jaar deur ’n gemotoriseerde vaartuig vervang word. Die drywende houtplatform of vlot is in die 1860’s in gebruik geneem om mense, diere en vrag oor die rivier te neem. Die inwoners van Malgas en Swellendam baklei die afgelope tyd hand en tand om die handgedrewe pont te behou. Hulle sê dis ŉ skat uit die verlede wat beskerm moet word en boonop is die nuwe gemotoriseerde pont onooglik. Meer as 21 000 mense het reeds ŉ aanlyn petisie geteken om die ou pont te behou. Die petisie is die inisiatief van Nicolas Myburg, Swellendam se burgemeester. Hy het vroeër aan die media gesê die pont is waarskynlik dié oudste in Suid-Afrika, en beslis die enigste wat handgedrewe is. “Dis deel van Overberg se erfenis soos biltong en rooiwyn en braai.” Die provinsie sê daar is ná deeglike oorweging besluit om nie ‘n permanente brugstruktuur te bou nie, maar om die huidige pont te vervang met ‘n groter, gemotoriseerde pont wat mense, voertuie, toerusting en goedere veilig oor die rivier kan vervoer. Jandré Bakker, woordvoerder vir die Wes-Kaapse departement van vervoer en openbare werke, het gesê die handgedrewe pont moet vervang word aangesien dit groot veiligheidsrisiko’s inhou. Volgens Bakker sal daar ŉ tydperk wees wanneer die pont gesluit sal wees. “Dit is sodat die mense wat die nuwe pont gaan bedryf, opgelei kan word en kan oefen om dit te gebruik.” Die verwagting is dat die nuwe pont teen einde Januarie of moontlik eers einde Februarie in werking sal wees. ŉ Openbare konsultasieproses sal dan gevolg word om te besluit wat met die handgedrewe pont sal gebeur. Bakker het gesê die departement het begrip daarvoor dat mense die handgedrewe pont in bedryf sou wou hou, maar volgens hom wil hulle verseker dat niemand beseer word of selfs doodgaan nie. Die nuwe gemotoriseerde pont. Die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap (SAEHA) sal, volgens Bakker, ook betrokke wees wanneer daar oor die lot van die handgedrewe pont besluit word. Malgas is ŉ gehuggie 50 km stroomop langs die Breederivier maar meer as honderd jaar gelede was dit ŉ strategiese handelshawe in die streek. Dit was toe bekend as Malgaskaai. Die pont het ontstaan voor daar nasionale paaie en treinspore in die gebied was en die landbougemeenskap in die Swellendam-distrik het ŉ binnelandse hawe by Malgas gebruik om hul produkte by die Kaap se markte te kry. Die legendariese Oom Moxi Dunn was tussen 1961 en 1986 die pontoperateur. Dit was destyds vinniger om produkte per boot as met ŉ ossewa na Kaapstad te stuur en ŉ stoomskip, die Kadie, het deur die mond van die rivier tot by Malgas geseil. Die Breederivier het dus ŉ baie belangrike rol gespeel om goedere na plase te versprei. Daar was selfs voorraadskure op die rivieroewer en die transportdrywers het met hul waens gereed gestaan om vrag op en af te laai nadat die pont vasgemeer het. Die pont het gebly na Malgas sy waarde as hawe verloor het omdat dit nie belangrik genoeg was om daar ŉ brug te bou nie. ŉ Katrol word letterlik gebruik om met die pont oor die rivier te “loop” en drie of vier plaaslike inwoners trek tot drie motors gelyktydig oor die 120 m-wye rivier. In die onlangse verlede was Moxie Dunn, ŉ voormalige bokboer, tussen 1961 en 1986 die pontoperateur. Oom Moxie, soos die plaaslike inwoners na hom verwys het, kon die pont manalleen en tot dertig keer per dag oor die rivier trek, soms met die maksimum vrag van 10 ton aan boord. Die plaaslike watergat, die Moxie, is na hom vernoem.