Bevordering van durumkoringproduksie in die Groot Visriviervallei
Die bevordering van durumkoringproduksie in die Groot Visriviervallei
Last update: September 2, 2011 12:26:37 PM
Die bevordering van durumkoringproduksie in die Groot Visriviervallei:
Toepassing van 'n wetenskaplik beplande oorredingsfaset
P S VAN HEERDEN
Voorligtingskantoor : Cradock
Durumkoring, vir die maak van pastaprodukte, is sedert die vorige eeu in klein hoeveelhede, hoofsaaklik in die Suid- en Oos-Kaap verbou. Hierdie koring kan egter nie 'n goeie brood bak nie en op grond daarvan is dit sedert die vroeë sewentigerjare afgradeer om die produksie daarvan te ontmoedig.
Die Bestuur van die Pastabedryf het die Koringraad gevra om durumkoring in te voer. Tydens die periode 1970 tot 1973 is 44 304 ton durumkoring ingevoer (Pienaar, Roux, De Kock, Traut & Laubscher, 1983).
Ten einde die invoer van durumkoring te beperk, en sodoende buitelandse valuta te bespaar, het die Koringraad gedurende 1970 die Departement van Landbou-tegniese Dienste dringend versoek om te bepaal of oorsese durumkoringkultivars doeltreffend by een van die besproeiingskemas verbou kon word. Na proewe op verskeie plekke is besluit om die Groot Visriviervallei
as 'n durumkoring produksiegebied te proklameer, aangesien die beste produksie onder besproeiing op Cradock Proefperseel behaal is. Proefopbrengste het gewissel van ses tot agt ton per hektaar (Pienaar et al., 1983).
Gedurende 1983 is 'n produksievlak van 10 ton per hektaar met eksperimentele teellyne bereik (Anoniem, 1983), terwyl die 12 ton per hektaar produksievlak tydens 1984 bereik is (De Kock, Persoonlike mededeling).
Die proklamasie van 'n durumkoring produksiegebied het tot gevolg dat durumkoring in daardie gebied op dieselfde prysbasis as 'n klas-A-koring deur agente van die Koringraad ingekoop word (Pienaar et al., 1983). Durumkoring het 'n hoër produksiepotensiaal as broodkoring, en kan dus 'n hoër inkomste as broodkoring lewer. Dit is ook om hierdie rede dat 'n beperking op die verbouing van durumkoring geplaas moet word om produksie van broodkoring te verseker.
Opnames in die Visriviervallei het getoon dat van 2 000 tot 3 000 hektaar vir die verbouing van durumkoring beskikbaar is. Volgens raming kon van 10 000 tot 15 000 ton op hierdie oppervlakte geproduseer word. Dit sou tydens 1983 voldoende vir die binnelandse mark wees (Pienaar et al., 1983).
'n Intensiewe teelprojek vir die verbetering van durumkoringkultivars is sedert 1969 aan die gang (Pienaar et al., 1983), terwyl navorsing op aIle aspekte van durumverbouing sedert 1972 op Cradock Proefperseel gedoen word.
Die doel van die voorligtingsfaset was om boere in die VisriviervaIlei te oorreed om durumkoring korrek te verbou en om ongeveer 10 persent van die oppervlakte van besproeiingsgronde vir durumkoringproduksie aan te wend, ten einde 'n produksiedoelwit van 10 000 ton teen die 1983/1984 produksieseisoen te behaal.
Tydens die uitvoering van die faset is 'n werkswyse gevolg wat baie ooreengekom het met die werksmodel vir landbou-ontwikkeling, soos deur Burger & Düvel (1973) voorgestel. Die werksmodel bestaan uit vyf hoofstappe, te wete; oorweging, ondersoek, voorbereiding, uitvoering en evaluasie. Dit maak ook voorsiening vir sekondêre en tersiêre programstappe binne elk van die hoofstappe.
Die behoefte om die verbouing van durumkoring, asook die regte produksietegnieke, te bevorder, is oorweeg teen die volgende agtergrond :
'n Behoefte vir plaaslik geproduseerde durumkoring het bestaan (Pienaar et al., 1983).
'n Beleidsbepaling dat durumkoring plaaslik geproduseer moes word, is geïmpliseer deur die feit dat die Departement van Landbou-tegniese Dienste en die Koringraad, 'n durum produksiegebied geproklameer het (Pienaar et al., 1983).
Die grootste gedeelte van die geproklameerde besproeiingsgebied is binne die verantwoordelikheidsgebied van Cradockvoorligtingswyk geleë.
Cradock Proefperseel is ideaal geleë vir die toepassing van navorsingsresultate ten opsigte van durumkoringproduksie in die teikengebied.
Ondersoek na die situasie
Ondersoek na die situasie het die volgende aangetoon :
Die huidige gewasverbouingspatrone, waarvan doelwitoppervlaktes afgelei kon word
Die eksperimentele produksie per hektaar, waarvan doelwitproduksie per hektaar afgelei kon word (Pienaar et al., 1983).
Toepaslike voorligtingkundige werkswyse, gegrond op menslike eienskappe van die teikengehoor (Van Heerden, 1986).
Moontlike produksie- en aanvaardingsbeperkings van die nuwe praktyk, soos daargestel deur grondkundige-, klimaats- en infrastruktuurbeperkings van die gebied (Van Heerden, 1986).
In breë trekke was die program so beplan dat 'n geïntegreerde kommunikasieprogram, gebaseer op massa-, groep- en individuele kommunikasiemedia, gevolg sou word om besproeiingsboere te oorreed om:
Durumkoring, in plaas van broodkoring, te verbou op die oppervlakte waarop broodkoring gewoonlik verbou is.
Die totale oppervlakte onder durumkoring uit te brei na 'n gestelde doelwit.
Die korrekte verbouingspraktyke na te volg.
Durumkoring as wisselbougewas in die totale gewasverbouingsprogram van die Visriviervallei korrek in te skakel.
Spesifieke jaarlikse doelwitte was geformuleer op grond van die 1978/1979 gemiddelde produksie van 2,1 ton per hektaar (Van Heerden, 1980), eksperimentele produksie van ongeveer 7 ton per hektaar (Pienaar et al., 1983) en geprojekteerde oppervlakte wat na aanleiding van gewaspatroon met durumkoring gevestig kon word (Van Heerden, 1980).
Tabel 1 toon die gestelde doelwitte ten opsigte van produksie per hektaar, oppervlakte en totale produksie vir die periode deur die faset gedek.
Om die doelwit wat in Tabel 1 aangetoon is, te bereik, was die volgende voorligtingkundige doelwitte geïmpliseer:
Die oorreding van besproeiingsboere om gemiddeld 10 persent van hulle ingelyste oppervlakte met durumkoring te beplant.
Die oorreding van durumkoringprodusente om die regte produksiepraktyke toe te pas, ten einde die doelwitproduksie per hektaar te bereik.
'n Jaarlikse werkskalender het nagenoeg die volgende patroon gevolg (Van Heerden, 1986) :
Verkryging van vorige jaar se totale produksie, en gemiddelde kwaliteit van die oes.
Evaluering van die produksie per hektaar.
Evaluering van die korrektheid van produksietegnieke, aan die hand van gemiddelde opbrengs per hektaar en kwaliteit graan gelewer.
Beoordeling van die durumkoringkompetisie.
Evaluering van totale, produksie teenoor gestelde doelwit.
'n Kantoornuusbrief is opgestel, waarin die belangrikste artikel die bespreking en evaluering van die vorige jaar se produksie was.
Die vrystelling van kernaspekte van bogenoemde evaluasie aan streeksgebonde pers vir algemene kennisname.
Verwittiging van die borge ten opsigte van wie die pryswenners was en watter prestasie behaal is.
'n Jaarlikse vorderingsverslag was opgestel en aan die Direkteur van die Karoostreek voorgelê.
Die verspreiding van die kantoornuusbrief aan besproeiingsboere en ander belanghebbende instansies.
'n Enkelblad vlugskrif was opgestel, waarin produksietegnieke kortliks aangestip was.
'n Durumkoring boeredag is aangebied waartydens die volgende behandel was: 'n Volledige bespreking van die produksietegnieke wat tydens die vorige produksiejaar ooglopend die grootste probleme verskaf het.
'n Pastabedryfgerigte Iesing, byvoorbeeld, teeltverbetering van durumkoring.
Die aankondiging van kompetisiewenners, uitdeel van pryse, en bespreking van die pryswenners se resultate.
Aanbevelings ten opsigte van die volgende jaar se verbouing van durumkoring.
Die verspreiding van die vlugskrif ten opsigte van produksietegnieke aan alle besproeiingsboere.
Wye publisiteit is verleen aan durumkoring kompetisiewenners en korrekte produksietegnieke deur mid del van landboutydskrifte, streekspers, SAUK streeknuus en Landbouradio.
'n Kantoornuusbrief is opgestel, waarin 'n verkorte weergawe van aanbevole produksietegnieke opgeneem was.
Die verspreiding van die kantoornuusbrief.
Die verkryging van data ten opsigte van alle saad aankope.
Die evaIuering van oppervlakte geplant.
Kontrolering van individuele oppervlakte geplant.
Besoeke aan opinieleiers en bespreking van produksietegnieke, soos besproeiingsbestuur, onkruid- beheer en insektebeheer.
Die beampte in beheer van die faset was beskikbaar vir besoek op kort kennisgewing aan boere wie probleme ondervind het.
Ten tye van die afsluitingsdatum van die faset (Maart 1984), is besluit om die werksprogram met minstens een jaar te verleng. Doelwitte wat vir die vyfde jaar gestel was, is onveranderd na die sesde jaar oorgedra. Die resultate behaaI is volledig deur Van Heerden (1986) bespreek.
Tabel 2 toon die doelwitoppervlakte per jaar, oppervlakte werklik gesaai en gesaaide oppervlakte as persentasie van die doelwit aan.
Tabel 2 toon hoedat die doelwitoppervlakte progressief oor vyf jaar toegeneem het, vanaf 1 000 hektaar vir die 1979/1980 seisoen, tot 2000 hektaar vir die 1983/1984 seisoen. Oor dieselfde periode het die oppervlakte wat vir durumkoringproduksie aangewend was, toegeneem vanaf 450 hektaar vir die 1979/1980 produksiejaar, tot 1 611 hektaar vir die 1983/1984 produksiejaar. Die oppervlakte gesaai het egter skerp gedaal na 947 hektaar gedurende die 1984/1985 produksiejaar.
Die persentasie doelwitbereiking het volgens Tabel 2 gestyg vanaf 45 persent vir die 1979/1980 produksiejaar, tot 80,6 persent vir die 1984/1985 produksiejaar.
Tabel 3 toon die doelwitproduksie per hektaar, die werklike produksie asook die persentasie doelwitbereiking ten opsigte van durumkoring in die Visriviervallei.
Tabel 3 toon hoe die gestelde doelwitte progressief gestyg het. van 2,5 ton per hektaar gedurende die 1979/1980 produksiejaar tot 5,0 ton per hektaar gedurende die 1983/1984 produksiejaar. Behalwe vir die 1983/1984 produksiejaar, het gemiddelde produksie per hektaar gewissel tussen 2,5 en 3,1 ton per hektaar, en nie gestyg soos die doelwit dit wou gehad het nie.
Tabel 4 toon die produksiedoelwitte per jaar, die werklike produksie asook die werklike produksie as persentasie van gestelde doelwitte.
Tabe1 4 toon hoe die doelwitproduksie progressief toeneem vanaf 2 500 ton vir die 1979/1980 produksieseisoen tot 10 000 ton vir die 1983/1984 produksieseisoen. Die produksiedoelwit van 10 000 ton is onveranderd na die 1984/1985 produksiejaar oorgedra. Oor dieselfde periode het produksie aanvanklik toegeneem vanaf 1 507 ton vir die 1979/1980 produksiejaar, tot 3773 ton vir die 1982/1983 produksiejaar, en toe weer afgeneem na 2 336 ton vir die 1984/1985 produksiejaar.
Die oorreding van besproeiingsboere om 10 000 ton durumkoring vir die pastabedryf te produseer, het nie die produksiedoelwit bereik nie. Finansiële oorwegings was gedurende die laaste drie jaar, waartydens die oorredingsfaset geloop het, van deurslaggewende belang by besluitneming ten opsigte van die verbouing van durumkoring. Die verhoudelike ekonomiese voordeel van lusern en/of mielieverbouing bo koringverbouing, was van so 'n aard dat dit vir geen besproeiingsboer ekonomies geregverdig is om durumkoring te verbou nie (Van Heerden, 1986).
Die oorredingsprogram was nie totaal onsuksesvol nie. Hierdie stelling kan gemaak word op grond van die feit dat 80,6 persent van doelwitoppervlakte teen 1983/1984 bereik was, en dat selfs 47,4 persent van doelwitoppervlakte tydens 1984/1985 onder durumkoringproduksie was, ten spyte van die feit dat ekonomiese resultate daarop dui dat geen durumkoring verbou behoort te word nie. Hierdie mate van sukses kan toegeskryf word aan die feit dat 'n goed beplande kommunikasieprogram deurgaans gevolg is. Kenmerke wat aanvaarding kan bespoedig, soos relatiewe voordeel wat bestaan het, maklike verenigbaarheid met bestaande stelsel, lae graad van kompleksiteit, maklike verdeelbaarheid en maklike kommunikeerbaarheid, wat in die kommunikasieprogram ingesluit was, het ook tot die mate van sukses wat behaal is, bygedra (Van Heerden, 1986).
Waar sodanige kommunikasieprogramme in die toekoms beplan word, moet finansiële implikasies baie sterk oorweeg word as deel van die hele beplanningsaksie. Indien produktepryse buite verhouding verander, soos wat wel tydens hierdie faset ondervind was, behoort 'n meganisme te bestaan, of moet dit geskep word, om 'n redelike balans tussen produktepryse te handhaaf. In hierdie verband kan dit genoem word dat persone verbonde aan die pastabedryf genoem het dat die bedryf bereid sal wees om heelwat meer as die bestaande Koringraadpryse aan produsente te betaal om 'n Suid-Afrikaanse geproduseerde durumkoring te verseker (Van Heerden, 1986).
ANONIEM, 1983. Jaarverslag van die Departement Genetika. Fakulteit Landbouwetenskappe. Universiteit van Stellenbosh. Stellenbosch.
BURGER, P.J. & DUVEL, G.H., 1973. 'n Werkmodel vir geprogrammeerde landbou-ontwikkeling. S.A. Tydskrif vir landbouvoorligting. 1973: 5 - 12.
PIENAAR, R. DE V., ROUX, H.S., DE KOCK, G.C., TRAUT, H.W. & LAUBSCHER, J., 1983. Durumkoring en die verbouing daarvan in Suid-Afrika. Tegniese mededeling no 171. Departement van Landbou en Watervoorsiening. Pretoria.
VAN HEERDEN, P.S., 1980. Faset K-VI 19/1 (tans Faset no. K 6212/39/1/1). Die bevordering van Durumkoringproduksie in die Visriviervallei. Ongepubliseerde Fasetregistrasie. Die Landbouvoorligter. Departement van Landbou en Watervoorsiening, Cradock.
VAN HEERDEN, P.S., 1986. Die Bevordering van Durumkoringproduksie in die Groot Visriviervallei. Ongepubliseerde Finale Verslag van Faset K 6212/39/1/1. Karoostreek. Departement van Landbou en Watervoorsiening. Middelburg K P.
Karoo Agric 3 (10), 22-24