Mbalula: ‘Niemand wou saam met my teen Guptas opstaan’Fikile Mbalula. Foto: Simphiwe Mbokazi/African News Agency(ANA). Voormalige minister van sport Fikile Mbalula het Vrydag aan die Zondo-kommissie gesê toe hy in 2011 voor die ANC se nasionale uitvoerende komitee (NUK) opgestaan het om sy frustrasies oor die Gupta-familie te deel, het nie een van die hoës in die party hom ondersteun of aangedui hulle is gewillig om die familie se invloed oor die regering aan te roer nie. Mbalula het aan die kommissie van ondersoek na staatskaping gesê hy kon nie verstaan hoekom meer as 80 ANC NUK-lede nie die Gupta-kwessie kon hanteer of ŉ interne ondersoek laat doen nie. Hy sê, inteendeel, een NUK-lid het opgestaan en sy uitlatings as “nonsens” afgemaak. Mbalula, wat nou die ANC se verkiesingshoof is, het gesê hy was die eerste mens om die kwessie oor die omstrede Guptas in die ANC te opper. Hy sê hy was bekommerd dat as die kwessie nie hanteer word nie, dit ŉ krisis vir die regerende party kon veroorsaak. “Ek het die kwessie na die NUK geneem om my ervaring te deel oor hierdie ding dat die Guptas inmeng en ministers na [hul herehuis in] Saxonwold ontbied en om te sê dat die ding ons in ŉ krisis gaan laat beland. Ek het gesê die [Guptas] het mag wat nie eers ANC-lede het nie. “Ons is in die ANC geleer om probleme in vergaderings te opper. Ek was nie by ŉ veldtog betrokke of besig om kwaadwillig te wees nie. Ek het ontplof… en gesê een van die Guptas het vir my gesê ek gaan minister van sport wees en dit het toe so gebeur. Ek het geen ondersteuning van ŉ ander persoon gehad om dit te doen nie. Dit was my eie politieke gewete wat my gelei het.” Adjunkhoofregter Raymond Zondo het Mbalula gevra om die gemoedstoestand van die NUK-vergadering te verduidelik, asook hoe die party se leiers gereageer het. Fikile Mbalula. Foto: Simphiwe Mbokazi/African News Agency(ANA). “Jy het opgestaan in ŉ vergadering van die hoogste liggaam in die regerende party en vir hulle gesê wat met jou gebeur het en dat dit verkeerd is. Dit het toe belangrik geword dat die ANC NUK bewus word van wat aan die gebeur is, nie net gerugte is nie. Soos ek jou getuienis verstaan, wou jy gehad het iets moet hieraan gedoen word? Wat het gebeur?” Mbalula het geantwoord die lede het stil geword en af gekyk. “Die vergadering het stil geword… mense het hul koppe laat sak. Hulle het klein geword in hul stoele. Net een lid het opgestaan om wat ek sê te verwerp en gesê ‘hierdie is nie ŉ biertent nie, mense moet nugter hier aankom’. Niemand het opgestaan nie… maar ek verstaan dit, want om op te staan teen die president [Zuma] was ongehoord omdat jy om middernag [tydens ŉ kabinetskommeling] uitgeskuif kon word. “Zuma het ook nie gereageer nie. Ek kan nie onthou wat die destydse sekretaris-generaal Gwede Mantashe gesê het nie. Van die lede het na afloop van die vergadering my op die skouer geklop en gesê ek was dapper, maar dit was al.” Mbalula het nie die naam bekendgemaak van die lid wat opgestaan het en gesê het hy praat nonsens nie. Fikile Mbalula. Foto: Simphiwe Mbokazi/African News Agency(ANA). Hy het getuig die volgende keer wat ŉ Gupta-kwessie by ŉ ANC NUK-vergadering opgeduik het, was toe die voormalige adjunkminister van finansies, Mcebisi Jonas, openlik vertel het van die omstrede familie se pogings om hom in 2016 met R600 miljoen om te koop om minister van finansies te word, en die gevolglike “GuptaLeaks”, ŉ magdom e-posse waarin die omvang van staatskaping by sleutelregeringsinstansies duidelik geword het. Mbalula het gesê sy medelede in die party het uiteindelik Zuma se verhouding met die omstrede familie begin veroordeel in die maande in aanloop tot die ANC se Nasrec-konferensie in 2017. “Die Gupta-kwessie is toe later deur die party veroordeel in die lig van die Gupta-vliegtuig wat by die Waterkloof‑lugmagbasis geland het en die GuptaLeaks. Die president [Zuma] het altyd sy verhouding met hulle ten sterkste verdedig. Hy het gesê hy weet nie hoekom mense individueel soontoe [na Saxonwold toe] gaan nie omdat hy hulle nooit daarheen gestuur het nie,” het Mbalula gesê. Voormalige minister van finansies Trevor Manuel het in Junie 2018 ŉ ope brief aan Mbalula geskryf om hom te herinner aan die “trane wat hy oor die Guptas gestort het” in die ANC NUK-vergadering in 2011. Manuel het in Februarie voor die staatskapingskommissie getuig.