Solidariteit vra goue middeweg oor entstofkeusesLuidens die verslag impliseer ŉ beleid van verpligte inenting ook dat dit die enigste maatreël nodig is om openbare gesondheid te verseker, terwyl dit in teenstelling is met navorsing oor immuniteit teen die virus. (Argieffoto: Thomas Lohnes/AFP) Solidariteit waarsku in ŉ nuwe verslag oor verpligte inenting dat dit as beleid kan misluk. Dít nadat pres. Cyril Ramaphosa ŉ week gelede aangekondig het dat die regering nou die moontlikheid van verpligte inenting begin ondersoek. “ŉ Entstofmandaat gaan na alle waarskynlikheid presies die teenoorgestelde bereik van wat dit wil bereik en Suid-Afrikaners laat met die negatiewe uitwerking van so ŉ beleid en geen positiewe openbaregesondheidsvoordele nie,” lui die verslag van die Solidariteit Navorsingsinstituut (SNI) wat Sondag bekend gestel is. Die identifisering van die Omikron-variant van die koronavirus het hernieude klem geplaas op inenting teen die dodelike virus en ŉ verwoede debat heers oor of inenting verplig moet word in pogings om die verspreiding van die virus te stuit. Dit lyk in hierdie stadium of die Omikron-variant uiters aansteeklik is en nuwe getalle het die afgelope week die hoogte ingeskiet. Solidariteit sê in die verslag sy amptelike standpunt is dat die Pfizer-, Johnson & Johnson (J&J)-, AstraZeneca- en Moderna-entstof veilig en doeltreffend is om infeksie, oordrag, hospitalisasie en sterfte weens Covid-19 te verminder. Hy moedig mense ook aan om ingeënt te word sou hulle só verkies. “Dit is weens Solidariteit se pro-entstofposisie dat ons verpligte inenting bevraagteken as die beste manier om ŉ hoë inentingskoers en ŉ einde aan die pandemie te verseker.” Suksesvolle inentingsveldtogte Wêreldwyd woed die debat oor die gebruik van entstof teen Covid-19 voort. (Foto: Steven Saphore/AFP) In die navorsing is onder meer gekyk na die top-20-lande wat betref inentingsprogramme en of hulle inenting vir alle werkers – veral gesondheidswerkers – verpligtend gemaak het. Daar is ook gekyk na of dié lande mense se beweging inperk ingevolge hul inentingstatus. Die navorsers het bevind verpligting is egter nie ŉ voorvereiste vir hoë inentingsvlakke nie. Altesame 65% van lande waar suksesvolle inentingsveldtogte gevoer is, is inenting nie verplig nie. Die verslag lui voorts dat die debat oor verpligte inenting ook in al dié lande woed. Lande wat die hoogste inentingskoers behaal, is almal plekke waar ŉ sterk standpunt ten gunste van vrywillige inenting gehandhaaf word. “Sedert die aanvang van hul inentingsveldtogte het Denemarke en Portugal dit duidelik gemaak dat hulle nie inenting gaan verplig nie en dat jy ook nie jou werk sal verloor as jy daarteen besluit nie. Die regering het die vertroue van hul burgers behou en dit reggekry dat mense hul vrywillig in groot getalle laat inent.” In Suid-Afrika is daar egter geweldige lae vlakke van vertroue in die regering en staatsinstellings oor die pandemie en dit dui daarop dat die regering se eie kommunikasie in die pad staan van ŉ suksesvolle inentingsprogram. Verpligting kweek weerstand Kenners sê inenting teen Covid-19 staan nie in teenstelling met natuurlike immuniteit nie – dit verhoog die beskerming wat natuurlike immuniteit bied tot vlakke wat nie alleenlik deur natuurlike immuniteit bereik kan word nie. (Argieffoto: Alan Winde/Twitter) Die navorsers sê wanneer lesse by lande soos Denemarke geleer word, is nog drie faktore nodig vir ŉ suksesvolle inentingsprogram. Die eerste is ŉ gevoel van samehorigheid. “Mense moet voel dat alle belanghebbendes in die samelewing saam teen die pandemie baklei en nie met mekaar nie.” Enige verdeeldheid oor die kwessie moet ook vermy word. “ŉ Erg gepolariseerde debat verhard bloot mense se houding en maak dit onmoontlik om werklik as ŉ groep deur die pandemie te kom. Genuanseerde debat is uiters belangrik, veral oor ŉ sensitiewe onderwerp soos verpligte inenting.” Volgens die navorsers moet beperkings en inperkings ook rasioneel wees. Regulasies en maatreëls wat ingestel word, moet vir gewone mense sin maak en moet ook verduidelik word, lui die verslag. “Denemarke, byvoorbeeld, het ŉ sterk streekgesentreerde benadering met min beperkings gevolg en ŉ groot vlak van verantwoordelikheid aan burgers oorgelaat.” Die wêreld sal moet leer om met Covid-19 saam te leef, maar dit lyk in hierdie stadium of immuniteit teen Covid-19 – of dit nou deur natuurlike infeksie of inenting opgebou is – mettertyd verswak. Dit dui daarop dat verskeie vlae moontlik nog kan voorlê voor die wêreldwye koronaviruspandemie tot ŉ epidemie afgeskaal kan word. Die navorsing het bevind entstowwe is ŉ belangrike deel van die legkaart in die soeke na langtermynoplossings vir Covid-19 – des te meer die rede waarom verpligte inenting nie ŉ volhoubare oplossing is nie. Dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, sê die doel van die verslag is om ŉ sogenaamde derde weg te vind en gaan aan die regering se taakspan wat verpligte inenting ondersoek gegee word, asook by Nedlac en verskeie groot werkgewers en vakbonde ingedien word. “Die oplossing lê nie in eenvoudige ‘vir’‑ en ‘teen’‑antwoorde nie. Die virus is té kompleks om eenvoudige antwoorde te gee. Werksplekke is te kompleks en individue se omstandighede, keuses en sienings is te kompleks om eenvoudige antwoorde te gee,” sê Hermann. Hy sê ook werkgewers sal met groot wysheid moet omgaan. Suid-Afrika se inentingsprogram het agt maande gelede al afgeskop en die meerderheid volwassenes is steeds nie ingeënt nie. Immuniteit verswak mettertyd wat impliseer dat die vooruitgang wat reeds met die inentingsprogram gemaak is, verlore kan gaan omdat ŉ kritieke getal mense nie bereik word nie. “Verpligte inenting gaan entstofhuiwering en -weerstand noodwendig verskerp en ingrawe. ŉ Entstofmandaat gaan dus presies die teenoorgestelde bereik van wat daarmee bedoel word – pleks daarvan dat ŉ groter gedeelte van die bevolking ingeënt gaan word, gaan die huiweriges hul weerstand na alle waarskynlikheid verskerp,” lui die verslag. In Suid-Afrika sou verpligte inenting beteken meer as die helfte van volwassenes sal gedwing moet word om teen Covid-19 ingeënt te word. “Dit gaan ŉ moeilike taak wees om een keer reg te kry, maar dit gaan onmoontlik word vir elke opeenvolgende Covid-vlaag en gaan die inentingsprogram uiteindelik ontspoor.” Luidens die navorsing is burgers se aktiewe deelname en bereidwilligheid om ingeënt te word die beste manier om ŉ suksesvolle inentingsprogram te verseker – veral as bykomende inentings in die afsienbare toekoms nodig gaan wees. “Mandate kweek antagonisme en weerstand en met die meerderheid van volwassenes wat nie ingeënt is nie, loop dit die gevaar om ŉ kritieke massa van weerstand te skep.” Die navorsers het bevind dat immuniteit, eerder as inenting, die fokus moet wees en nadat hulle drie verwoestende Covid-19-vlae agter die rug het, behoort Suid-Afrika reeds ŉ groot gedeelte van die bevolking te hê wat reeds natuurlike immuniteit opgebou het. “Deur te fokus op inenting, eerder as op immuniteit, is om die punt van openbaregesondheidsmaatreëls te mis.” Daar is boonop geen kortpaaie uit die pandemie nie en Suid-Afrikaners sal nog vir geruime tyd met Covid-19 moet saamleef. Dit gaan meer opoffering en openbaregesondheidsmaatreëls vereis. “Verpligte inenting is ŉ korttermynoplossing vir ŉ langtermynprobleem. Ons moet vertroue tussen ons gemeenskappe herbou. Die sekerste manier om dit te doen, is vir die regering om daarop aan te dring dat alle gemeenskappe by die oplossing ingesluit word; om nie arbitrêr entstofmandate in te stel nie, maar entstofverspreiding te desentraliseer, om kommunikasie oor entstowwe te desentraliseer en om gemeenskappe en gemeenskapsleiers te bemagtig om deurdagte besluite oor hul eie gesondheid te neem. Suksesvolle programme Flip Buys, hoof van die Solidariteit Beweging, ontvang vroeër vanjaar die Covid-19-entstof. (Foto: Verskaf) In eie geledere het Solidariteit die beginsel van vrywillige inenting onder sy personeel gevolg en daar was geen sprake van ŉ mandaat nie. Omvattende navorsing is gedoen oor die doeltreffendheid en veiligheid van entstowwe en diegene met spesifieke kommer is in ŉ posisie geplaas om ŉ ingeligte keuse te maak. In hierdie stadium is sowat 86% van die beweging se werkers ten volle ingeënt, met die oorblywende personeel wat hoofsaaklik weens vorige Covid-19-infeksies nie ingeënt is nie. By Discovery is 97% van personeel ten volle ingeënt nadat die maatskappy op 2 September aangekondig het dat alle personeel teen volgende jaar ingeënt moet wees – of tugstappe sal gedoen word. Wat hierop gevolg het, was ŉ proses van intensiewe gesprekke met werkers wat huiwerig was, individuele kliniese konsultasies en die bekendmaking van inligting. “Uiteindelik het die sukses van die program nie afgehang van verpligte inenting nie, maar eerder omvattende gesprekke met personeel binne ŉ vertrouensverhouding. Die mandaat word steeds nie toegepas nie.” Vertroue gee deurslag Die navorsing het bevind vertroue gee uiteindelik die deurslag in suksesvolle inentingsprogramme. “Die Suid-Afrikaanse regering het irrasionele regulasies ingestel en toegepas, met pres. Cyril Ramaphosa wat byna nooit vrae beantwoord wanneer hy nuwe regulasies aankondig nie. “Die uitwerking wat hierdie gebrek aan deursigtigheid op die lae vlakke van vertroue het, moenie onderskat word nie. Na ŉ dekade van korrupsie is dit duidelik dat burgers bloot nie die regering vertrou nie.” Dit dui daarop dat die regering eenkant toe moet staan en instellings waarin mense vertroue het, toelaat om ŉ rasionele, nie-verdelende debat oor entstowwe en inenting te fasiliteer. Die navorsers sê mense moet deur aansporing, vertroue en behoorlike vertroue oorreed word om ingeënt te word voor die volgende vlaag die land tref. “Uiteindelik het ons meer wortel en nie ŉ stok nodig nie om te verseker dat die reaksie op Covid-19 tot beter gesondheidsuitkomste lei.” Immuniteit Die navorsing het bevind vertroue gee uiteindelik die deurslag in suksesvolle inentingsprogramme. (Argieffoto: Maroela Media) Luidens die verslag impliseer ŉ beleid van verpligte inenting ook dat dit die enigste maatreël nodig is om openbare gesondheid te verseker, terwyl dit in teenstelling is met navorsing oor immuniteit teen die virus. ŉ Groot gedeelte van Suid-Afrikaners wat die virus opgedoen het, het reeds daarvan herstel en onlangse studies dui daarop dat natuurlike immuniteit goeie en blywende beskerming teen Covid-19 bied. Natuurlike immuniteit bied beskerming teen die virus, maar selfs beter beskerming saam met die entstof. “Inenting teen Covid-19 staan nie in teenstelling met natuurlike immuniteit nie – dit verhoog die beskerming wat natuurlike immuniteit bied tot vlakke wat nie alleenlik deur natuurlike immuniteit bereik kan word nie. Inenting het voordele, selfs al het jy van Covid-19 herstel.” Die navorsing het bevind Covid-19 sal eindelik as ŉ endemiese siekte behandel moet word. Wat nog onduidelik is, is op watter punt presies Suid-Afrikaners genoeg immuniteit teen Covid-19 gaan hê om nie spesifieke regulasies nodig te hê nie.