VSA-denksentrum waarsku ook oor onteiening in SAMarian Tupy. Foto: Cato-instituut Die Cato-instituut in Washington in die VSA het gewaarsku dat die situasie wat in Zimbabwe afgespeel het weens die aanslag op eiendomsreg hom in Suid-Afrika kan herhaal. Marian Tupy, ŉ senior beleidsanalis by die Cato-instituut, het gesê hulle het kennis geneem van die Suid-Afrikaanse regering se voorneme om grond sonder vergoeding te onteien. “Zimbabwe het 18 jaar gelede ŉ soortgelyke beleid aanvaar. Die gevolg hiervan was die ineenstorting van die ekonomie en die land het in uiterste armoede en politieke geweld verval. “Hierdie scenario sal homself waarskynlik in Suid-Afrika herhaal,” het Tupy gesê. “ŉ Aanval op eiendomsreg sal lei tot die vernietiging van Suid-Afrika se boerderygemeenskap, ŉ dramatiese afname in landbouproduktiwiteit en grootskaalse werkloosheid. Dit kan ook lei tot ŉ ineenstorting van die banksektor (wat afhanklik is van grond as sekuriteit vir lenings) en die plaaslike geldeenheid, hiperinflasie en selfs bloedvergieting.” Die Cato-instituut word deur baie waarnemers as een van invloedrykste denksentrums in Amerika beskou. Volgens Tupy, wat al voor die Amerikaanse kongres oor die ekonomiese situasie in Zimbabwe getuig het, het die VSA ŉ vorm van verantwoordelikheid om te verseker dat Suid-Afrika se post-apartheid politieke skikking, insluitend die beskerming van minderhede en private eiendom, volgehou word. Hy het gesê Amerika was in die vroeë 1990’s nou betrokke by die onderhandelings vir die oordrag van mag van die regerende Nasionale Party na die huidige regering. “Pres. Donald Trump moet die Suid-Afrikaanse regering waarsku dat indien die land se grondwet gewysig word om onteiening sonder vergoeding toe te laat, Suid-Afrika uit Agoa (die Amerikaanse wet op groei en geleenthede in Afrika) geskors moet word soos wat die geval met Zimbabwe was. “Die Amerikaanse kongres moet ook verhore hou oor die situasie in Suid-Afrika indien die regering voortgaan met sy verwoestende ekonomiese beleid.” Pres. Donald Trump se twiet. Tupy het gesê volgens artikel 104 van Agoa kom Afrika-lande suid van die Sahara in aanmerking vir lidmaatskap van Agoa as dit “private eiendomsregte beskerm, ŉ oop reëls- gebaseerde handelstelsel inkorporeer en staatsinmenging in die ekonomie deur prysbeheer, subsidies en die regering se eienaarskap van ekonomiese bates beperk”. Die artikel lui verder dat die land ook die oppergesag van die reg, politieke pluralisme, die reg op behoorlike prosesse, ŉ regverdige verhoor en gelyke beskerming ingevolge die wet moet respekteer. “Die wet bepaal ook dat indien die president [van Amerika] bepaal dat ŉ kwalifiserende Afrika-land suid van die Sahara nie voortdurende vordering maak om aan die vereistes te voldoen nie, die president die land se lidmaatskap kan opskort.” Tupy het gesê gegewe die feit dat Suid-Afrika reeds strydig is of op pad is om strydig te raak met verskeie vereistes vir lidmaatskap van Agoa, moet Trump optree deur ŉ waarskuwing aan die Suid-Afrikaanse regering uit te reik. Die Cato-instituut se waarskuwing is Maandag uitgereik. Trump het Donderdagoggend (Suid-Afrikaanse tyd) getwiet hy het Mike Pompeo, die Amerikaanse minister van buitelandse sake, gevra om die grondkwessie en plaasmoorde in Suid-Afrika te ondersoek. Tupy het sy BA-graad in internasionale betrekkinge aan die Universiteit van die Witwatersrand in Suid-Afrika behaal waarna hy sy PhD-graad in internasionale betrekkinge aan die Universiteit van St. Andrews in Brittanje verwerf het.