Mosie van wantroue teen ganse kabinetPres. Cyril Ramaphosa tydens Donderdagaand se staatsrede. Die DA het ‘n mosie teen die hele kabinet – wat Ramaphosa uitsluit – ingedien. (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) Die DA het ŉ mosie van wantroue teen die hele kabinet ingedien weens die “verstommende getal regeringsmislukkings, optrede van beweerde korrupsie en wanbestuur sedert Mei 2019”. Die mosie, ingedien deur DA-leier John Steenhuisen, lui dat die mislukking gelei het tot die ineenstorting van dienslewering in sommige staatsdepartemente, terwyl ander mislukkings gelei het tot algehele pligsversuim deur sommige lede van die uitvoerende gesag. Die DA sê dat hy “geen vertroue in die huidige kabinet het nie en doen ŉ beroep op die president van die republiek… om ŉ hersamestelling van die kabinet te doen”. Die mosie is egter nie teen die president self ingedien nie. Steenhuisen het tydens die debat oor pres. Cyril Ramaphosa se staatsrede, wat hy Donderdagaand gelewer het, gesê ten spyte van die konsolidasie van verskeie departemente ŉ paar jaar gelede, is Ramaphosa steeds die hoof van een van die grootste kabinette ter wêreld. “ŉ Enorme werk-vir-kaders-skema waar niemand te korrup, te lui, of te nutteloos is om een van die luukse werksgeleenthede te bekom nie.” Steenhuisen meen bykans niemand in die kabinet sou in die private sektor geskik wees om in diens geneem te word nie en “sommige van hulle hoort agter tralies”. “Pleks daarvan dat jy jou kabinet skoonmaak, skuif jy bloot die onbekwames en die korruptes weer en weer tot elke enkele departement die smerige vingerafdrukke van mislukking het.” Volgens Steenhuisen weet Ramaphosa dat sy kabinet nie vertrou kan word om dinge gedoen te kry nie en dat die president dit erken deur sy vestiging van ŉ sogenaamde “parallelle staat in jou eie kantoor”. Die DA meen in ŉ funksionele demokrasie sou die meeste kabinetslede lankal die trekpas gekry het. Steenhuisen het onder meer in sy toespraak verwys na ŉ video van Ramaphosa waarin hy klaarblyklik sê dat hy eerder as ŉ swak president gesien wil word as om die ANC te verdeel. “Met ander woorde, jy sien dit dus as jou werk om hierdie hele spul boewe en parasiete bymekaar te hou, selfs al beteken dit die vernietiging van jou land.” Hy het verwys na Bheki Cele, minister van polisie, wat steeds in sy pos is selfs ná die polisie se verstommende versuim om mense en eiendom tydens verlede jaar se grootskaalse oproer te beskerm. Dieselfde geld vir Ayanda Dlodlo, destyds minister van staatsveiligheid en nou van staatsdiens en administrasie, wat ook steeds in haar pos is, terwyl die destydse minister van verdediging, Nosiviwe Mapisa-Nqakula, deesdae die speaker van die parlement is. Ook ministers Lindiwe Zulu, Gwede Mantashe, Patricia de Lille, Angie Motshekga, Lindiwe Zulu, Stella Ndabeni-Abrahams, Ebrahim Patel en Fikile Mbalula is skerp gekritiseer. “As dit nie moontlik is vir jou om die uitvoerende gesag aanspreeklik te hou en steeds as president te oorleef nie, sal ons die las van jou afneem en die huis toelaat om hulle namens jou af te dank,” het Steenhuisen aan die president gesê. Volgens die DA het Ramaphosa nog tyd om iets aan sy nalatenskap te doen, maar dat dit dringende optrede gaan vereis. “Jy praat, jaar ná jaar en staatsrede ná staatsrede, terwyl die DA dinge gedoen kry. Dit kon egter so anders gewees het. Toe jy sowat vier jaar gelede jou presidentskap opgeneem het, het jy al die welwillendheid gekry wat jy nodig gehad om om jou land terug op sy voete te kry. “Al wat jy moes doen was om sommige van die beloftes in jou eerste staatsrede gestand te doen. Net ŉ bietjie vordering, dan nog vordering die volgende jaar en die jaar daarna. Die werklikheid is dat weinig gebeur het.” Steenhuisen sê Ramaphosa moet nou ophou praat en dadelik daad by die woord begin voeg.