Internasionale owerheid moet SA lugvaart bekyk – DADie Cessna 550 Citation II het verlede Donderdag by die George-lughawe opgestyg en minute later van die radar verdwyn. Die wrak daarvan, asook drie liggame, is Donderdagmiddag gevind. (Foto: Burgerlugvaartowerheid) Kenners waarsku die feit dat die burgerlugvaartowerheid (BLO) skynbaar nie sy eie reëls nakom nie, is ŉ bom wat wag om te ontplof. Dit volg ná bevindings in ŉ verdoemende verslag dat die Cessna Citation S550 wat twee jaar gelede in ŉ noodlottige ongeluk betrokke was, nie ingevolge voorgeskrewe regulasies in stand gehou is nie. Die ongeluk het die lewe van drie amptenare van die BLO naby George geëis. Wouter Botes, ŉ lugvaartkenner, sê die bevindings van die verslag dui daarop dat die BLO nie sy eie regulasies nagekom het nie. “Die nadraai hiervan is sleg omdat die bedryf wonder hoe die BLO by ŉ vliegtuigloods kan instap en byvoorbeeld vir ŉ vliegtuiginstandhoudingsmaatskappy sê hy kom nie die regulasies en reëls na nie, terwyl die BLO self nie die reëls nakom nie. “Dit is ŉ krisis wat binnekort kan ontplof.” Die minister van vervoer, Fikile Mbalula, sal Dinsdag by ŉ mediakonferensie meer inligting oor die verslag bekend maak. Hy het die verslag reeds aan die slagoffers se families oorhandig en met hulle daaroor beraadslaag. Kapt. Thabiso Collins Tolo (49), eerste offisier Tebogo Caroline Lekalakala (33) en vluginspekteur Gugu Comfort Mnguni (36) het in die voorval omgekom. Hulle was besig met kalibrasiewerk vir die George-lughawe toe die vliegtuig op 23 Januarie 2020 neergestort het. Die Ethiopiese owerhede het die ondersoek op versoek van Suid-Afrika gedoen. Luidens die verslag is die Cessna Citation S550 nie ingevolge die gepubliseerde onderhoudskedule van die reguleerder in stand gehou nie. Die ondersoekspan het ook bevind sekere aspekte van die hoofvlieënier se instrumentvlugopleiding was nie op standaard nie. Die vliegtuig, met registrasienommer ZS-CAR, was boonop in die jaar voor die dodelike ongeluk in drie ander voorvalle betrokke. Chris Hunsinger, die DA se woordvoerder oor vervoer, sê die party gaan aan die voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor vervoer skryf en vra dat die Internasionale Burgerlugvaartorganisasie (ICAO) die BLO en die Suid-Afrikaanse lughawens as ŉ saak van dringendheid ondersoek. Een van die wrakstukke van die Cessna wat na die ongeluk gevind is. (Foto: Facebook) “Verskeie punte in hierdie verslag is uiters kommerwekkend,” sê Hunsinger. Volgens hom lyk dit boonop of bl. 56 van die verslag, wat sekere van die bevindings bevat, uit die verslag gelaat is, moontlik om mense verleentheid te spaar. “Die DA het deurgaans gewaarsku dat jy nie nakoming van regulasies kan eis en jouself kwytskeld nie. Met hierdie verslag blyk dit dat presies dít waarteen ons gewaarsku het, wel gebeur het.” Onreëlmatighede sluit in dat die sertifikaat van lugwaardigheid tydens die voorval ongeldig was omdat die vlugdataopnemer nie jaarliks bygewerk is nie, asook die toewysing van die vlieënier vir die vlug. Hunsinger sê navigasiekalibrasie is uiters belangrik vir lughawens en vliegtuie omdat die veiligheid van bemannings en passasiers nie daarsonder gewaarborg kan word nie. “Dat die Suid-Afrikaanse Burgerlugvaartowerheid sulke belangrike voldoeningsregulasies en standaarde verontagsaam, is onaanvaarbaar.” Hoewel die verslag nie eksplisiet lui dat die BLO die ondersoek probeer beïnvloed het nie, is die aanbeveling dat die eenheid heeltemal onafhanklik moet wees, ŉ aanduiding dat daar oënskynlik onbehoorlike invloed oor ondersoeke uitgeoefen word, sê Hunsinger. “Die BLO se houding en toenemende onbekwaamheid het ŉ groot uitwerking op die land se lugvaartbedryf met verskeie vliegvelde en lughawens wat weens veiligheidskommer, die direkte verantwoordelikheid van die BLO, afgegradeer is. “Afgegradeerde lughawens het ŉ reuse-uitwerking op ons internasionale lugvaartstatus en die vlugroetes deur ons land, asook toerisme en die ekonomie.”