Een van Suid-Afrika se kleurrykste politici tydens die apartheidsjare, Pik Botha, is op 86-jarige ouderdom by sy huis in Pretoria oorlede nadat hy die afgelope tyd vir hart- en longprobleme behandel is.
Hy sal onthou word as ’n gesoute diplomaat en een van die sogenaamde verligtes in die destydse Nasionale Party (NP). Hoewel hy die apartheidsbeleid internasionaal verdedig het, was hy ook die eerste senior minister wat hom reeds tydens PW Botha se bewind bereid verklaar het om onder ’n swart president te dien.
Hy het reeds as jong advokaat naam gemaak in die hofsaal van die Wêreldhof in Den Haag in Nederland. As ambassadeur by die Verenigde Nasies was hy betrokke by die jare lange onderhandelings oor die onafhanklikheid van die destydse Rhodesië wat later Zimbabwe geword het, en ook die eertydse Suidwes-Afrika (Namibië).
As politikus was hy óf geliefd óf gehaat. Die regses het hom as ’n verraaier beskou en die verligtes het hom vir sy progressiewe denke geloof.
Botha het by die geleentheid vertel hoe Cyril Ramaphosa langs Mandela gestaan het toe hy sy eerste toespraak as vry man op die Kaapse parade gehou het. Hy het gesê sê dit was ’n historiese voorspelling van wat vandag in die land gebeur, met Ramaphosa wat nou Mandela se skoene volstaan.
By een geleentheid het Mandela Botha gemaan dat die Nasionale Party sagter te werk moet gaan met die leier van die destydse Konserwatiewe Party, Andries Treurnicht. Hy het aan Botha gesê geen vorm van geweld sal blywende vrede in die land skep nie. Hy het geglo Treurnicht sal uiteindelik inval by die nuwe Suid-Afrika as hulle hom sagter behandel.
Met verwysing na HF Verword het Botha gesê die van Verwoerd is nie ’n skeldnaam nie. Hy het verwys na Verwoerd se rol tydens die destydse hofsaak oor die toekoms van Suidwes-Afrika (Namibië). Botha het gesê as dit nie vir Verwoerd was nie, sou Suid-Afrika die hofsaak verloor het en die land sou ten gronde gegaan het omdat Suid-Afrika met geweld en die steun van die Verenigde Volke-organisasie (nou die VN) uitgedryf sou gewees het. “Verwoerd wou Namibië nooit vir Suid-Afrika gehad het nie en het altyd gesê die land moet onafhanklik word. Mense weet nie dié goed nie, maar die waarheid moet uit. Ons moet by die waarheid bly,” het Botha gesê.