"Medea Praat Afrikaans (1)" by van Zyl Smit, Betine - Literator: Journal of Literary Criticism, comparative linguistics and literary studies, Vol. 26, Issue 3, November 2005 | Online Research Library: Questia
Home » Browse » Academic journals » Literature and Language Journals » Literator: Journal of Literary Criticism, comparative linguistics and literary studies » Article details, "Medea Praat Afrikaans (1)"
By van Zyl Smit, Betine
Euripides se "Medea" is een van die Griekse dramas wat steeds dwarsoor die wereld vertaal, opgevoer en verwerk word. Alhoewel daar nog geen Afrikaanse vertaling van crie drama gepubfiseer is nie, is daar al verskeie Medea-dramas in Afrikaans opgevoer. Hierdie artikel ondersoek hierdie dramas en die omstandighede waarin hulle opgevoer is en fokus dan veral op "Mamma Medea" deur Tom Lanoye en die Afrikaanse vertaling daarvan deur Antjie Krog.
Medea speaks Afrikaans
Euripides' "Medea" is one of the Greek dramas that have been and still are being translated, performed and adapted in many different languages and countries. Although no Afrikaans translation of this tragedy has been published, several Afrikaans translations and adaptations of it have been staged. This paper explores these plays and the circumstances of their production and focuses especially on Tom Lanoye's "Mamma Medea" which has been translated into Afrikaans by Antjie Krog.
Die verhaal van Medea (2), die Kolchiese prinses wat haar familie en land verraai uit liefde vir Jason, die Griekse held, saam met hom na Griekeland terugkeer en, wanneer hy besluit om met 'n Griekse prinses te trou, as skokkende wraak hul kinders vermoor, is in 431 v.C. verewig in die meesterlike tragedie van Euripides (3). Dit is een van die Griekse mites wat die meeste voorkom in die letterkunde en kuns van die laaste dekades. (4) Ook in Suid-Afrika was daar verskeie nuwe opvoerings van Medea-dramas: SUKOVS se weergawe van Euripides se tragedie, die Medea-alleenspraak van Dieter Reible, (5) Demea deur Guy Butler (1990), (6) die Jazzart-geselskap se Medea, (7) Medeia-Ballade van Ben DeHaeck, Marthinus Basson se produksie van Tom Lanoye se Mamma Medea, 'n Afrikaanse vertaling van Anouilh se Medee (1961) en Brett Bailey se medEia. (8) Vier van die produksies was in Afrikaans.
Dit was moontlik nie die eerste keer dat Medea op die verhoog Afrikaans gepraat het nie. Die Afrikaans-Hollandse Toneelvereniging is in 1907 gestig om toneelstukke in Afrikaans op te voer met die tweeledige doel om "die landstaal en volksopvoecling te bevorder" (Binge, 1969:37). Die eerste opvoerings was in Maart 1907 in Pretoria, maar reeds in Mei in dieselfde jaar is Medea in Potchefstroom aangebied en geesdriftig ontvang. In April 1908 is Medea weer op die planke gebring, hierdie keer in die stadsaal van Pretoria tydens die volkskongres. Medea is waarskynlik vir hierdie produksie gekies nie soseer om die fyner nuanses van die stuk nie, maar as verteenwoordiger van die Griekse drama, en dus van die bakermat van Westerse kultuur. Daar is egter geen aanduiding wie die stuk vertaal het nie en dit is moontlik dat die opvoering in Nederlands was (Stassen, 1957:234). Stassen meld dat die keuse van Medea nie deur alle lede van die vereniging ondersteun is nie en dat dit ook nie veel byval by die gehore, veral op die plattelandse dorpe, gevind het nie. Die opvoering van 'n Griekse tragedie was egter in ooreenstemming met G.S. Preller, die voorsitter, se strewe om deur "goeie werke" die kunssin van die toneelpubliek te vorm (Stassen, 1957:234; Binge, 1969:38).
Ten spyte van hierdie vroee prominensie van Medea in die Hollands-Afrikaanse toneel, is daar na my wete tot dusver geen Afrikaanse vertaling van Euripides se Medea gepubliseer nie. Die drama is dus later minder dikwels in Afrikaans opgevoer as ander Griekse tragedies, waarvan daar wel gepubliseerde vertalings beskikbaar was. (9) Die Medea-dramas wat wel in Afrikaans opgevoer is, is vir die bepaalde produksie vertaal of verwerk, maar geeneen is gepubliseer nie, totdat Antjie Krog se vertaling van Lanoye se stuk in 2002 gepubliseer is. Hierdie artikel ondersoek die uitbeelding van Medea in die onderskeie dramas, die aard van die vertaling of verwerking, en hoe die weergawe die omstandighede en tydvak asook die veranderende posisie van Afrikaans in Suid-Afrika weerspieel. …
Mamma Medea (Play)--Translations and translating
Greek Tragedy--Translations and Translating