'n Antenne of antenna (oudmodies ook 'n lugdraad genoem) is 'n elektroniese komponent vir die stuur en ontvang van radiogolwe en ander elektromagnetiese golwe.
Wanneer 'n elektriese stroom in 'n geleier vloei ontstaan daar 'n magnetiese veld om die geleier en wanneer daar 'n spanningsverskil tussen twee punte bestaan dan is daar 'n elektriese veld tussen die twee punte. Die elektriese en magnetiese velde kan dan op hulle beurt weer 'n stroom in 'n ander nabygeleë stroombaan deur induksie opwek.
In teenstelling met antennes probeer 'n mens meestal in elektronika om elektromagnetiese velde te beperk binne-in 'n kas of 'n kabel sodat die velde nie ander stroombane kan beïnvloed nie.
Dit het 'n impedansie wat dieselfde is as dié van die sender of ontvanger waaraan dit gekoppel is. Wanneer die twee impedansies dieselfde is, laat dit maksimum kragoordrag toe.
Dit is so geïnstalleer dat dit vrylik elektromagnetiese energie kan uitstraal. Dit beteken gewoonlik dat dit hoër opgerig word as enige obstruksie.
Om die begrip polarisasie te verstaan, moet daar eers na elektromagnetiese golwe gekyk word. 'n Elektromagnetiese golf bestaan uit twee komponente, naamlik 'n elektriese en 'n magnetiese komponent, wat in twee vlakke en loodreg op mekaar lê.
Hierdie twee komponente van die golf veroorsaak 'n elektriese en 'n magnetiese veld. Die polarisasie word bepaal deur die rigting van die elektriese veld. Die elektriese veld kan of in 'n vertikale of in 'n horisontale vlak uitgestuur word. As 'n sender horisontaal gepolariseer is en die antenne se elemente is vertikaal, sal die ontvangs uiters swak wees. As die elemente nou horisontaal gedraai word, sal die ontvangs goed wees. So kan polarisasie gebruik word om steurings (wat in alle vlakke gepolariseer kan wees) tot 'n minimum te beperk.
Let op dat FM-golwe vertikaal gepolariseer is; daarom staan die antenne vertikaal. As gevolg van toestande in die atmosfeer kan dit gebeur dat die radiogolwe wat die radio bereik, nie meer so netjies vertikaal gepolariseer is nie en daarom moet die antennes partykeer gekantel word om daarvoor te kompenseer. 'n Ander belangrike tipe antenne is die dipool. Die bekende "haasoorantenne" wat binnenshuis vir televisie of radio's gebruik word, is 'n voorbeeld hiervan.
Sommige van hulle se elemente kan langer of korter verstel word. Hulle word resonante dipole genoem. Deur hulle lengtes te verstel, kan hulle vir die frekwensie afgestem word. Sommige dipole word van een metaalstrook gemaak wat omgebuig word. In so 'n geval is dit 'n gevoude dipool. Die dipool vorm 'n integrerende deel van ander meer gevorderde antennes. 'n Baie populêre antenne onder radio-amateurs en ook vir televisieontvangers is die Yagi-antenne, wat na die Japannese wetenskaplike wat dit ontwerp het, vernoem is.
Al die elemente is op 'n aluminiumbalk gemonteer, waarvan die dipool een is. Agter die dipool is 'n element wat die weerkaatser is, en voor die dipool is een of meer elemente wat die rigters genoem word. Die antenne kan meer rigtingsbewus gemaak word deur meer rigters by te voeg. Dit gebeur soms dat berge en geboue lastige weerkaatsings van radiogolwe tot gevolg het en deur die antenne meer rigtingsbewus te maak, kan hierdie weerkaatsings vermy word.
Paraboolantennes[wysig | wysig bron]
Paraboolantennes maak gebruik van paraboliese weerkaatsers. Die weerkaatser is in die vorm van 'n paraboloïed, wat 'n driedimensionele voorstelling van 'n parabool is. Die parabool het die meetkundige eienskap dat as 'n klomp ewewydige ligstrale na 'n paraboliese spieël gestuur word, al die ligstrale na een punt weerkaats word. Dit is ook presies wat met radiogolwe gebeur as dit na 'n paraboliese weerkaatser gestuur word. Energie wat deur 'n groot oppervlakte beweeg, word in 'n klein kolletjie "gekonsentreer".
Die weerkaatser het gewoonlik die vorm van 'n piering en die antenne word presies by daardie punt geplaas waar al die weerkaatste golwe bymekaarkom. Hierdie punt word die brandpunt genoem. As die antenne uitsend, sal die golwe in 'n smal bundel in 'n reguit lyn beweeg. Dit is dieselfde beginsel wat by soekligte gebruik word. Die gloeilamp is by die brandpunt en die weerkaatser is in die vorm van 'n paraboloïed. Hoe groter die weerkaatser, hoe beter sal dit as ontvanger werk, want dan word golwe in 'n groter oppervlakte saamgedruk na die brandpunt.
Paraboliese weerkaatsers word ook by radar gebruik. Die weerkaatser swaai heen en weer terwyl dit golwe teen 'n baie hoe frekwensie uitstuur. Teen so 'n hoë frekwensie gedra die golwe hulle baie soos ligstrale en word in 'n reguit lyn uitgestuur. As die golwe teen 'n liggaam bots, weerkaats 'n gedeelte daarvan en kom langs dieselfde pad terug na die antenne. In gevorderde stelsels is dit gebruiklik om die antenne self stil te hou en die golwe elektries heen en weer en op en af te swaai.
Die golwe wat uitgestuur word, kan baie vinnig van rigting verander word deur die elektriese spannings op die dipole, wat die golwe uitsend, te verander. Agter die dipole word dikwels 'n groot aantal elemente (weerkaatsers) ingebou sodat hulle gesamentlik dieselfde effek as 'n paraboliese weerkaatser het. Die hele opstelling word deur 'n mini-rekenaar beheer. Paraboliese antennes word ook vir kommunikasiedoeleindes ingespan. Die pieringvormige antennes van mikrogolfantennes op heuwels en berge is deesdae 'n bekende gesig.