Jongste neigings in plaasaanvalleArgieffoto: Reint Dykema Die AfriForum Navorsingsinstituut (ANI) het Woensdag verskeie faktore en tendense wat geïdentifiseer is tydens die analise van plaasaanvalle en -moorde in 2016 bekend gemaak. Volgens Lorraine Claasen van die ANI vind die eerste kontak tussen aanvallers en slagoffers gewoonlik plaas by wyse van ŉ hinderlaag wat vir die slagoffers gestel word of hulle word oorrompel waar hulle buite op die eiendom besig is om te werk, soos byvoorbeeld om waterpompe aan en af te skakel. “Slagoffers word ook in hul huise oorrompel as die deure oop staan of as daar snags toegang tot die huis verkry word terwyl hulle slaap.” Claasen het gesê toegang tot die slagoffers se eiendom word verkry deur elektriese heinings en draadheinings te knip of onder die voorwendsel dat beeste/skape of ander goedere op die eiendom aangekoop word. “Waar eienaars kringtelevisiekameras gebruik, word die kameras gediskonnekteer en/of stukkend geslaan sonder dat die eienaars daarvan bewus is.” Volgens Claasen is die items wat die meeste tydens plaasaanvalle geroof word, onder meer die inhoud van die kluis, wapens, ammunisie, selfone, skootrekenaars, tablette, juwele, elektroniese toestelle, kontant en voertuie. “Uit die beskikbare data is vasgestel dat meer as 90 vuurwapens tydens die aanvalle vanjaar van slagoffers geroof is.” Die gevaarlikste dag van die week Lorraine Claasen. Foto: Reint Dykema Volgens Claasen het die meerderheid plaasaanvalle, net soos in vorige jare, op Sondae plaasgevind, gevolg deur Saterdae, Woensdae en Vrydae. “Minder aanvalle vind op Maandae, Dinsdae en Donderdae plaas. Aanvallers is moontlik meer geneig om op Sondae aan te val, omdat hulle slagoffers met hul terugkoms van die kerk, gewoonlik op ŉ vasgestelde tyd, kan inwag. Mense is ook geneig om oor naweke meer tyd rondom die huis deur te bring, wat vir die aanvallers voordelig is omdat hulle verseker is van toegang tot die kluis se sleutels.” Tyd van die dag Claasen het gesê aanvallers slaan meestal tussen 20:00 en ongeveer 03:00 toe op plase en kleinhoewes. “Deur ŉ woning in die donker aan te val kan die aanvallers die eiendom ongesiens en sonder die slagoffers se medewete betree. Slagoffers word in hul huise oorval terwyl hulle slaap en word eers wakker as die aanvallers reeds in die huis is of terwyl hulle besig is om veiligheidshekke, diefwering en deure af te breek om toegang te verkry. Dit is ook makliker om in die nag van die misdaadtoneel te vlug en sodoende arrestasie te vermy.” Die aanvallers Claasen het gesê hoewel daar gevalle is waar slegs een oortreder by ŉ plaasaanval betrokke is, daar gevalle is waar tot tien aanvallers op ŉ plaas of kleinhoewe toeslaan. “Meer aanvallers per aanval kan dui op ŉ meer georganiseerde groep of bende wat ook geneig is om vooraf genoegsame inligting oor die eiendom en die roetine van die eienaars en werkers in te samel. Die uitleg van die geteikende eiendom kan selfs vir weke vooraf ondersoek word. Die aanvallers blyk geneig te wees om hul gesigte te bedek met klapmusse en om handskoene en oorpakke te dra tydens die uitvoer van die aanvalle.” Aantal slagoffers en hul gemiddelde ouderdom Geskoei op ŉ analise van die 334 geverifieerde aanvalle is bereken dat daar meer as 400 individuele slagoffers was. “Dié getal sluit die eienaar, sy gesin, vriende, ander familie, werkers asook die werkers se gesinne in,” het Claasen gesê. Op grond van die beskikbare inligting in die databasis is bereken dat die gemiddelde ouderdom van slagoffers 56 jaar is. Kwesbaarheid van plase in vergelyking met kleinhoewes Die analise toon dat ongeveer 75% van aanvalle op plase geskied en 25% op kleinhoewes. Volgens Claasen is die reaksietyd van buurtwagte, veiligheidstrukture, sekuriteitsmaatskappye en die nabyheid van polisiestasies in areas waar kleinhoewes voorkom, moontlik ŉ rede waarom aanvalle op dié eiendomme afgeneem het. “Plase in landelike gebiede is soms ver van die naaste polisiestasie en plaaswagte is soms ook nie in staat om vinnig te reageer op noodroepe nie. Dit stel aanvallers in staat om wegkomvoertuie doeltreffend te gebruik of om gekaapte voertuie ŉ ent van die geteikende eiendom verlate te laat en te voet of met ŉ ander voertuig te vlug.” Plaaswerkers as slagoffers In 12% van die geverifieerde gevalle is werkers geteiken. “Die persentasie kan egter baie hoër wees, aangesien daar nie altyd in die media melding gemaak word van die werkers wat ook tydens ŉ aanval aanwesig was nie,” het Claasen gesê. Marteling van slagoffers Claasen het gesê hoewel dit lyk of marteling tydens aanvalle afneem, was sommige aanvalle hierdie jaar uitermatig wreed. “Die beskikbare data toon dat slagoffers in sekere gevalle met kookwater en strykysters gebrand is. Onnodige fisieke geweld is toegedien om redes wat nie geregverdig kan word nie. Slagoffers is byvoorbeeld vermoor deur hulle herhaaldelik met ŉ pik te slaan of deur hul kele met messe oop te sny.” Wapens gebruik tydens aanvalle Wapens wat tydens die aanvalle gebruik is, sluit in vuurwapens (pistole, gewere, haelgewere), pangas, messe, byle, pype, knopkieries, stomp voorwerpe en ŉ spies. “Slagoffers word vasgebind met toue, elektriese kabels, kabelbande, skoenveters of drade,” het Claasen gesê. Verkragting en poging tot verkragting Volgens Claasen maak die beskikbare inligting melding van tien gevalle van verkragting of poging tot verkragting. “ŉ Analise van misdaadstatistieke in alle gebiede toon ŉ noemenswaardige donker syfer vir verkragting, dit wil sê dié misdaad word in baie gevalle nie aangemeld nie.” In sommige gevalle vra die slagoffers die media om inligting oor verkragting te weerhou weens die sensitiewe aard van dié soort misdaad. Ontvoering Hierdie jaar is vyf gevalle geverifieer waar ŉ slagoffer tydens ŉ plaasaanval ontvoer is. “Die slagoffers is in ŉ motor ingeforseer en in ŉ ander area afgelaai of op ŉ ander plek vermoor,” het Claasen gesê. Motorkapings In 23% van die gevalle is die slagoffer se motor gekaap. In 6% van die gevalle is die motor egter ŉ kort afstand van die toneel verlate gevind.