Jan 2013 – NG Gemeente Pinelands
Posted on 27 Jan, 2013 12 Feb, 2013
27 Januarie 2013 – Koninkrykstyd
Die Beloofde Land wat God aan die Israeliete gegee het, het bestaan uit twee gebiede. Die noordelike ryk, Israel, het in 722 vC onder die Assiriese mag tot ‘n val gekom. Dit was dan die jaar van die eerste ballingskap. Die suidelike ryk, Juda, waar Jerusalem en die tempel was, is egter eers 137 jaar later deur die Babiloniërs beset en heeltemal verwoes, met die gevolg dat die tweede ballingskap eers in 587 vC plaasgevind het. Die vernaamste en invloedrykste Jode is in verskillende fases na Babilonië gedeporteer. Onder hierdie mense was die koning, priesters, skrywers, wysgere en ander belangrike leiers en amptenare. Juda het offisieel ‘n provinsie van Babilonië en later van Persië geword. Groepies Joodse gemeenskappe het oral in die verwoeste land gevorm. Maar aangesien daar geen koning meer was nie en die leiers was weggevoer na Babilonië, het die agterblywende Jode baie swaargekry in hul soeke om hul eiesoortige identiteit en godsdiens te behou. Dis egter merkwaardig dat die Jode in die tuisland nie hul identiteit en godsdiens heeltemal verloor het nie. Die nedersettings was waarskynlik hulle behoud gewees. Omdat hulle in groepe saamgespan het, kon hul kultuur en hul herinneringe langer onder hulle voortleef en hulle help om nie alle hoop te verloor nie. En iewers het die belofte van die Dawidiese Messias wat gaan kom nog soms by hulle opgekom.
Op hierdie stadium was die Jode versprei deur die gebied van Juda, maar sommige was ook nog in Egipte en natuurlik die elite groep in Babilonië. Die in Babilonië het waarskynlik gemaklike lewens gelei te oordeel aan Jeremia 29:5-7: “Bou huise…, plant tuine…, trou…,” dws “maak julle tuis, skrop ‘n bietjie nes, want hier gaan julle lank moet bly.”
Toe, sowat 70 jaar na die val van Juda, neem koning Kores van Persië die Babiloniese ryk oor, en gee toestemming dat die Joodse elite wat hulself toe al in Babilonië gevestig het, kon terugkeer na hul eie land (sien proklamasie in Esra 1: 2-4). Van hulle was egter so goed “ingeskud” in die “nuwe land” met die andersoortige kultuur, dat hulle nie meer wou teruggaan nie. Veral nie na ‘n land waarvan daar na die oorlog niks meer oor was nie. Hulle het reeds in Babilonië oor begin, hoekom nou weer terugtrek en opnuut oor gaan begin? Tog was daar ook Jode in Babilonië vir wie die vaderland nog na aan die hart gelê het, Jode wat wou teruggaan, selfs al kos dit klippe kou en bakstene kap om van voor af die stad en die tempel te herbou. En stuk-stuk het groepies Jode na Israel en Juda toe begin terugtrek. Jesua gaan terug en onder sy leiding word die tempel herbou. Maar selfs met die heroprigting van die tempel het die volk se godsdiens gesukkel om weer op dreef te kom. Ten spyte van die uiterlike struktuur van die gebou was daar steeds iets wat geskort het.
Ongeveer ‘n honderd jaar nadat die eerste Jode begin terugkeer het na hul land gaan Esra en Nehemia ook terug. Twee belangrike manne, Esra ‘n skrifgeleerde uit die priesterstand, en Nehemia ‘n Joodse amptenaar wat intussen die nuwe koning van Persië (Artasasta) se skinker geword het. Esra gaan terug om die Jode in Jerusalem se godsdiensbeoefening te herorganiseer. Nehemia gaan terug om Jerusalem se muur te herbou (Neh 1). Artasasta stel hom aan as goewerneur in Jerusalem.
Die sewende maand het aangebreek en die Israeliete was oral in en om Jerusalem. Dit was hulle Nuwejaarsdag en in Levitikus (23:23) het God al vir Moses gesê dat hierdie dag ‘n rusdag moes wees, met ‘n heilige byeenkoms, ‘n erediens.
Die volk onthou nog hulle groot dae van lank gelede en vir die eerste keer vanaf die ballingskap kom almal weer saam in Jerusalem om kerk te hou…
Skriflesing: Nehemia 8: 1-10
Vs 2: voor d Waterpoort – sodat almal ingesluit kon wees, ook die vrouens en die kinders (wat nie in die tempel toegelaat was nie)
wetboek = Pentateug, 1e 5 boeke vd OT (Gen-Deut), hulle Bybel. Meeste daarvan is eers tydens die ballingskap op skrif gestel.
Na verloop van soveel jare waarin die volk ervaar het dat hulle álles verloor het, kom hulle vir die eerste keer weer as volk bymekaar op hul Nuwejaarsdag om kerk te hou. Dinge het stadig maar seker weer in plek begin val. Belangrike leiersfigure het teruggekeer na Juda. Jesua en sy helpers het die tempel herbou. Esra het sy godsdienstige taak opgeneem. Nehemia en sy helpers het die muur rondom die stad herbou. Die volk het ‘n begeerte om gesamentlik ‘n erediens te hou. Dit is opvallend dat dit vir hulle so belangrik was dat almal by die diens teenwoordig moes wees, dat hulle nie by die tempel bymekaargekom het nie, maar buite op die plein voor die Waterpoort. Want by die tempel sou die vrouens en die kinders uitgesluit wees. Dit is verder opvallend dat Esra, die skrifgeleerde (die ds) nie die volk opgeroep het na die diens toe nie. Nee, die volk het hóm opgeroep om vir hulle in ‘n diens te kom lei. Hulle was dus daar omdat hulle wou, nie omdat hulle moes nie. Hulle het sover gegaan om ‘n kansel uit hout te bou vir die geleentheid. En hulle belangrikste versoek aan Esra was dat hy die wetboek van Moses na die diens toe moes bring – die wetboek waarin die bevele van die Here aan Israel opgeteken is. Die wetboek waarvan hulle die inhoud deur eeue heen mondelings oorgedra het, maar wat nou tydens die ballingskap op skrif gestel was. Vir die eerste keer het hulle ‘n boek, ‘n Bybel!
Elkeen wat kon verstaan was by die diens gewees (4). En Esra het uit die wetboek vir hulle voorgelees vanaf ligdag af tot in die middel van die dag. Hy het gelees ten aanhore van elkeen wat kon verstaan. En letterlik staan daar “die volk se ore was in die rigting van die wetboek” – hulle volle aandag was daar. Aan weerskante van Esra het daar mans gestaan. Hulle was waarskynlik iets soos die ouderlinge in die gemeente. Toe Esra die wetboek oopmaak het die hele gemeente spontaan opgestaan. Esra het die Here, die grote God, geprys en die hele gemeente het met hulle hande omhoog geantwoord: “Amen, amen.” Hulle het gekniel en diep voor die Here gebuig. Die Leviete wat uit die priesterstand was het die weboek waaruit Esra gelees het aan die gemeente verduidelik, letterlik “verstaanbaar gemaak”. Hulle het self ook uit die boek voorgelees en dit uitgelê. Hulle het die betekenis weergegee sodat die mense kon verstaan wat gelees word. Herhaaldelik word die woordjie “om te verstaan” in hierdie gedeelte gebruik.
Aan die einde van die diens het Nehemia, Esra en die Leviete wat die gemeente onderrig het, vir hulle gesê dat die dag aan die Here gewy word, dws dit is ‘n heilige dag. En hulle het die gemeente getroos omdat die mense gehuil het by die aanhoor van die wet.
Wat sê ‘n mens oor hierdie gebeurtenis? Daar is eintlik nie veel oor geskryf buiten wat ons hier in Nehemia self het nie. Inteendeel. Maar ‘n paar goed staan tog sterk uit, en alhoewel ons nie inhoudelik vreeslik diep dinge hier leer nie, dink ek tog as ons werklik verstaan (!) wat daar gebeur het, dan hoort die verhaal iets aan ons te dóén.
Onthou die konteks. Vir baie lank was die volk in sak en as, en sonder enige struktuur aan hul godsdiens. Die godsdienstige leiers was saam met die die res van die leiers gedeporteer. Nou het die volk ‘n kans op ‘n nuwe begin, die oorheersende Persiese mag is die volk goedgesind, leiers het teruggekom, die tempel en die muur is herbou, daar is weer rede vir hoop, die Nuwejaarsdag breek aan, en die volk onthou hoedat dit altyd ‘n heilige dag was – ‘n dag van rus en van kerkhou. En hulle honger weer na ‘n ware erediens, ‘n diens waar almal welkom is. Die volk self neem die inisiatief vir hierdie diens, hulle bou ‘n kansel en hulle vra vir Esra die skrifgeleerde om uit die wetboek vir hulle te kom voorlees. Dus: die volk het ‘n intense behoefte gehad aan ‘n erediens. Hulle het nie maar net kerk toe gekom uit gewoonte of omdat hulle moes nie.
Toe Esra die wetboek oopmaak het die hele gemeente opgestaan. Esra het die Here geprys en die gemeente het met hulle hande omhoog geantwoord: “Amen, amen.” Hulle was gevul met ‘n diepe dankbaarheid, en as ons die geskiedenis in ag neem, dan kan ons dit tog verstaan. God kom met hulle oor begin. Daar is rede vir lofprysing. Soos daar ook rede was vir aanbidding. Almal het gekniel en diep voor die Here gebuig.
Die belangrikste element in die diens was die Skriflesing en die uitleg daarvan. Die hele rede waarom Esra deur die gemeente gevra is om te kom, was om vir hulle uit die wetboek te kom voorlees. En herhaaldelik word daar klem op die sentraliteit van die boek geplaas. Vanaf ligdag tot in die middel van die dag het Esra gelees en het die gemeente aandagtig geluister. Hierna het die Leviete alles wat gelees is aan die gemeente verduidelik, sodat almal kon verstaan. Verstaan – die woord waarom die hele gebeurtenis gebou is: die belangrikheid daarvan dat die gemeente na afloop van die erediens die Woord van God sou hoor en sal verstáán. Die volk was honger na die Woord van God – hulle wou graag daaruit leer. Ons sal onthou dat die Bybel ook integraal deel is van ons eie gereformeerde identiteit. Dit is immers een van die sola’s wat ons onderskryf: Sola Scriptura; alleen maar die Woord van God. God en sy Woord moet sentraal staan in die erediens. Al die ander elemente van die diens word ingerig rondom en wys heen na die Woord.
Wanneer die gemeente dan die Woord en die uitleg daarvan hoor, werklik hóór, dan dryf dit hulle tot lofprysing en aanbidding, en beweeg dit hulle tot trane. Mens kan nie die Woord van God werklik hoor en nie daardeur geraak word nie. Dan het jy nie regtig geluister nie. As jy dieselfde by ‘n diens uitstap as wat jy ingestap het, dan wil ek dit amper waag om te sê het jy tevergeefs gekom. Dan het jy nie werklik geluister nie, jou ore was na die verkeerde dinge gedraai, jy het kom tydmors. Die aanhoor van die boek dryf die volk tot trane. Aan die een kant trane van dankbaarheid by die aanhoor van hul geskiedenis, die herinnering aan die magtige reddingsdade van God wat Homself aan hulle verbind het deur sy verbond, die God wat van die begin van die tye af met hulle was, die Een wat hulle uit slawerny bevry het en saam met hulle deur die woestyn getrek het, wat hulle gevoed het en hulle dors geles het, die Een wat keer of keer teruggekom het selfs al het hulle verkeerd gedoen, selfs al het hulle dikwels hul rug op Hom gedraai en hulle met afgode besig gehou. Trane van dankbaarheid oor die onverdiende nuwe begin wat God na die ballingskap moontlik maak.
Aan die ander kant trane weens hul skuldbesef. By die aanhoor van hul geskiedenis word hulle telkens herinner aan hul hardkoppigheid, ongehoorsaamheid en sonde. Hulle afvalligheid en al die afdraaipaaie wat hulle geneem het. Duur lesse wat hulle geleer het. Hulle hoor die 10 Gebooie en die voorskrifte in Levitikus en hulle onthou hoe hulle dit verontagsaam het. Hulle besef nogmaals dat hulle die ballingskap oor hulself gebring het. En hulle kom tot inkeer, hulle het berou, hulle huil. Die Skriflesing beweeg hulle tot opregte skuldbesef en verootmoediging. So intens dat Nehemai en Esra en die Leviete hulle troos: “Moenie treurig wees nie, moenie huil nie.” Hulle was immers op die vooraand van die huttefees – dis tyd om te lag en fees te vier uit dankbaarheid teenoor die Here. “Hierdie dag word gewy aan ons Here. Moenie bedroef wees nie; as julle die Here met blydskap dien, sal Hy julle beskerm.” En die Leviete het die mense gekalmeer met die woord: “Wees rustig.”
Die gemeente het na afloop van die diens uitgegaan en die volgende dag het die familiehoofde van die hele gemeente en die priesters en die Leviete by Esra die skrifgeleerde bymekaargekom om die inhoud van die wet verder te bestudeer. Hierna het hulle uitgegaan na die huttefees. Maar die diens was nie vergete nie. Hulle is aangespreek deur die boodskap van hul Bybel, hulle is verander – hulle is so diep getref daardeur dat hulle na die huttefees ‘n vasdag uitgeroep het (hfst 9). Hulle het rouklere aangetrek en grond op hulle koppe gesit. En hulle het hulle eie sondes en die sondes van hul voorgeslagte bely en skriftelik onderneem om hulself opnuut aan die Here toe te wy (hfst 10).
Die aanhoor van die Woord en die uitleg daarvan in die erediens was bepalend vir die volk, die gemeente, se lewe daarna. Die Woord het hulle gedryf tot lofprysing (hande in die lug), tot bevestigende woorde op hul lippe (“Amen, amen”) tot ware aanbidding (gekniel en vooroor gebuig op die grond), tot dankbaarheid en tot egte skuldbesef en berou.
Weet ons nog vandag werklik waarmee ons besig is wanneer ons kerkhou?
Kom ons omdat ons wíl, of omdat ons voel dat ons moet?
Luister ons aandagtig na die Bybel en die lering daarvan?
Ervaar ons die teenwoordigheid van God self in die diens?
Beweeg dit nog iets binne-in ons?
Noop dit ons tot dankbaarheid?
Bring dit ons by ware skuldbesef en belydenis?
Ervaar ons werklik verlossing wanneer ons vir God deur sy Woord in die erediens ontmoet?
Het iets vandag in jou gebeur, of is hierdie heilige dag eintlik maar net soos enige ander dag van die week, en die erediens dalk maar net soos om ‘n uur voor die TV te verwyl? In kort: doen die erediens dit nog vir jou…
Posted on 20 Jan, 2013 28 Jan, 2013
20 Januarie 2013 – 3de Sondag na Epifanie
Jesaja het in Juda opgetree in die tyd voor die ballingskap. In dié tyd was die Assiriërs as wêreldmoondheid ‘n baie groot bedreiging vir die verbondsvolk. Jesaja waarsku die volk en sê dat hulle op die Here moet vertrou, maar hulle plaas hul vertroue eerder in Egipte en vorm ‘n koalisie in die hoop dat Egipte hulle sal beskerm. Jesaja se groot boodskap aan die volk was dat hulle hulself van hul sondes moet bekeer en op die Here vertrou, anders gaan hulle in ballingskap weggevoer word. Juda het egter nie gehoor gegee hieraan nie en is toe vasgevang in ‘n magstryd tussen Egipte, die Assiriërs en die Babeloniërs. In ±586 vC is hulle deur Babelonië verower en is al die vernaamste mense in die gemeenskap (dws die rykes, adelikes en almal wat opgelei en vaardig was) in ballingskap weggevoer. Jerusalem en die tempel is verwoes en daarmeesaam alles waarin hulle hul sekuriteit gevind het. Dit was maw ‘n baie donker en bedrukte tydperk vir die volk, heel moontlik dié donkerste tydperk in hul geskiedenis.
Jesaja het egter reeds voor die ballingskap verkondig dat God die volk uit hierdie ballingskap waarin Hý hulle gedompel het, sal verlos en byna 70 jaar later word hulle uiteindelik toegelaat om na Jerusalem terug te keer en die tempel te herbou. Met die terugkeer het hulle groot verwagtings gehad van ‘n nuwe, geseënde lewe wat hulle in Jerusalem sou voortsit. Uiteindelik is hulle verlos uit die jare lange marteling waardeur hulle moes gaan. Uiteindelik kan hulle terugkeer na hul geliefde stad, weg van die ellende en vernedering in Babelonië.
Maar met hul terugkeer was die land deurmekaar en alles totaal verwoes. Hulle vind dat dinge in hul afwesigheid drasties verander het en dat ander mense hulle tuisgemaak het op die grond wat eens hulle s’n was. Van die herbou van die tempel was daar ook nog geen sprake nie. Na al die jare se wag en hoop en droom keer hulle eindelik terug en al wat op hulle wag is een groot teleurstelling. Soos mens kan verwag het hulle hierdie situasie een kyk gegee en onmiddelik tot die gevolgtrekking gekom dat die Here hulle in die steek gelaat het.
En dit is op hierdie punt waar Jesaja 62 inkom.
Jesaja 62 is die antwoord op die klag van die volk dat God hulle in die steek gelaat het. Dis ‘n reaksie op hul gevoel van moedeloosheid, onsekerheid en teleurstelling. Met hierdie gevoel kan ten minste twee derdes van mense op aarde identifiseer. En ons as Suid-Afrikaners moet ten volle empatie kan hê met die gemeenskap vir wie Jesaja preek en profeteer. Ons hoef net die koerant oop te maak, die nuus aan te sit of die geskiedenisboeke nader te trek, en sommer vinnig word ons deur hierdie selfde gevoel van angs en moedeloosheid oorval. Stakings in de Doorns, grusame en geweldadige moorde, korrupsie, werkloosheid en armoede. Selfs die rykes en die maghebbers is benoud vir 2013… want die wêreld se ekonomiese sisteem stuur in ‘n gevaarlike rigting. Die feestyd is verby, die nuwe jaar is goed op dreef en skielik word ons weer gekonfronteer met gevoelens van vrees, wanhoop en moedeloosheid.
Soos die volk vra ons dalk ook: “IS daar hoop?”
En dit is juis op hierdie wanhopige gevoel, wat onder die volk heers, dat die profeet dan reageer, deur hulle te verseker, dat hy nie sal ophou bid – nie sal stilbly – totdat daar vir Jerusalem hoop en redding deurgebreek het, soos ‘n nuwe dag, of die lig van ‘n fakkel in die nag nie. Nie net sal hy vir hulle bid nie, maar hy moedig hulle aan om dieselfde te doen.
In vers 6 lees ons:
“Ek het wagte op jou mure gesit Jerusalem, hulle sal dag en nag roep. Julle wat die Here aan sy beloftes moet herinner , julle moenie stilbly nie.”
Die Hebreeuse woord vir wagte wat hier gebruik word beteken letterlik “hulle wat in herinnering roep.” Hierdie mense/wagte was koninklike amptenare wat oa rekord van die hofgebeure moes hou. Hulle taak was om inligting aan die koning te verskaf; om hom in ‘n bepaalde situasie te herinner aan vorige besluite, tersaaklike feite, probleme ens.
Beteken dit dan dat God sy beloftes vergeet? Dat ons Hom kan/moet oorreed om dinge te doen wat Hy eintlik nie wil nie? Of is dit so dat sy beloftes nie noodwendig gaan realiseer nie? Hoekom sou dit nodig wees vir hulle om God aan te vuur tot dade van liefde en ontferming?
Die res van die teksgedeelte maak dit duidelik dat God ook die herstel van Jerusalem WIL hê en verseker die volk dat Hy wel sy beloftes gaan nakom. God het reeds besluit en nog meer as dit ‘n eed afgelê – lees ons in vers 8 – dat Hy sy belofte van herstel sal volbring.
Ons/die volk hoef God nie te paai en te oorreed om tot genade en liefde oor te beweeg nie. Die teks is vol bewyse van sy liefde en sy verlossingsplan. Dit gaan dus nie daaroor dat die volk/die kerk God tot aksie probeer beweeg nie, maar dat God die moedelose en wanhopige volk tot aksie beweeg. Die vraag is dus nie of God genoeg omgee om ons gebede te verhoor nie, maar of ons genoeg omgee om Hom daarvoor te vra. Is dinge vir ons belangrik genoeg dat ons dit in gebed na Hom toe bring; dat ons nie sal stilbly nie?
God se genade, beloftes en ingrype in ons lewens en in hierdie wêreld roep ons op tot aksie. Ook wanneer ons lees in vers 2 “Jy sal ‘n nuwe naam kry, ‘n naam wat die Here self vir jou gekies het…” en later “Jy sal genoem word ‘die een wat die Here liefhet’… jou land: die een wat aan die Here behoort,” ook daardie naamsverandering vra van ons iets. Ons weet dat name in die Bybelse tyd baie sterker betekenis gedra het as vandag. Dit het jou karakter beskryf. Wie jy is, hoe jy is, wat jou lot (oftewel jou toekoms) en jou identiteit is. Soos in die vehale van Sara en Abraham, of van Paulus word die volk deur hierdie naamsverandering opnuut bewus gemaak van God se plan vir hulle lewe; van die beloftes wat Hy gemaak het en wat Hy tot vervulling sal bring; van hul identiteit. En dit vra dan van hulle om volgens daardie identiteit te leef – soos mense vir wie die Here lief is; soos mense wat aan God behoort; soos ‘n bruid wat net oë het vir haar Bruidegom.
Die vraag is dus nie of God sy beloftes gaan nakom nie, maar of ons lewe asof Hy sy beloftes gaan nakom. Dis nie of daar hoop is nie, maar of ons die hoop kan raaksien te midde van ‘n wanhopige situasie en of ons lewe vanuit daardie hoop.
Want ware hoop dryf mens tot aksie.
Ek is Vrydagaand by ‘n vriend van my se huis vir ete en toe ons aansit sien ek daar is poeding lepels gedek. Wanneer daar ‘n mes en vurk langs jou bord lê weet jy daar gaan die gewone wees: vleis en slaai of groente, miskien stysel… maar daar is niks wat mens so kinderlik opgewonde kan maak soos wanneer jy sien dat daar ‘n poedinglepel gedek is nie. Dis dan wat jy weet die gasheer of gasvrou het ekstra moeite gedoen vir jou besoek. Ek verneem toe dat daar pavlova in die oond is en raak selfs meer opgewonde as te vore. Met ete merk ek dat niemand te veel kos skep nie. Nie een van ons eet ons borde leeg nie, want ons weet wat kom…
Hoop is om die groter prentjie van God se plan te sien. Met Jesaja se antwoord op die klagtes van die volk probeer hy hulle help om verby hulle onmiddelike probleme te kyk; om hulle te verseker dat die terugkeer uit ballingskap nie die eindpunt is nie, maar dat dit bloot die begin van die herstel en van God se verlossende handelinge beteken. Hy wil weer die hoop in hulle wakker maak; daai gevoel van afwagting.
“Gaan uit, gaan uit by die poorte, maak gereed vir die volk! Vul die grootpad op, vul dit op!” sê Hy vir hulle “Hy wat jou red, kom!”
En vandag weet ons dat dit presies is wat gebeur het. In Jesus Christus het God sy beloftes aan die volk nagekom deur ‘n nuwe geskiedenis te begin waarlik vir hulle en vir ons ‘n nuwe naam te gee. In die tyd voor Christus het die mensdom oor en oor gefaal daaraan om hulself aan God te verbind – so lees ons in die Ou Testament – maar deur Christus verbind God Homself aan ons. En daardeur word vir ons ‘n nuwe toekoms geskep en ‘n nuwe naam gegee; nuwe hoop; ‘n verwagting.
Soos die ballinge se terugkeer na Jerusalem bloot die begin van God se verlossingsplan met hulle was, so was Jesus se lewe en sterwe bloot die begin van sy verlossingsplan met ons en met hierdie wêreld. Ons weet dat die Koninkryk van God met die koms van Christus reeds aangebreek het; maar ons leef steeds in die verwagting, in die hoop dat dit met sy wederkoms tot vervulling gebring sal word.
Daarom behoort ons nou te leef volgens daardie hoop, die verwagting.
Soos wat ons in voorbereiding op die pavlova wat in die oond wag, op ‘n sekere manier geeet het, so behoort ons volgens die hoop en die verwagting, volgens God se beloftes aan ons, ook op ‘n ander manier te leef; volgens ons nuwe naam – Christen; Mense wat aan Hom behoort; Gewyde mense; Geliefdes.
Want waar gelowiges in die Koninkryk volgens daardie identiteit leef; waar hulle God se waardes volg; waar mense en gemeentes weier om stil te bly en dag en nag tot die Here roep, daar verander alles. Daar breek die hoop deur soos ‘n nuwe dag en word die duisternis weggedryf deur die lig.
Ek bid dat hierdie jaar vir ons gekenmerk sal word deur hoop en verwagting eerder as deur moedeloosheid en vrees.
Mag ons, in ons eie lewens, in ons gesinne en in ons gemeente op so ‘n wyse leef en optree dat die hoop al verder en verder rondom ons sal uitkring.
Poeding voorbeeld aangepas uit “Lepel” – Cumminitas E-videos
Posted on 13 Jan, 2013 25 Jan, 2013
13 Januarie 2013 – Koninkrykstyd
Wat is die twee mees basiese emosies wat binne ons leef, die twee waaruit alle ander emosies hulle oorsprong het? Die een is waarskynlik heel maklik om reg te raai – liefde. Die ander een nie so voor-die-handliggend nie – angs. Sielkundiges is dit eens dat ons lewens en ons besluite gestuur word deur liefde en deur angs. Kom ons praat ‘n bietjie hieroor. Ons is aan die begin van ‘n nuwe jaar. Voel jy oorwegend dankbaar oor die jaar wat voorlê, opgewonde oor ‘n nuwe begin en bly oor nuwe geleenthede en uitdagings? Dan is jou jaar gebou op die emosionele fondament van liefde. Of voel jy onseker oor wat die jaar inhou, bang vir wat wag, angstig oor die doktorsafsprake of die politieke verkiesing of wat ookal wat voorlê, bevrees vir jou en jou mense se veiligheid en toekoms? Dan is jou jaar gebou op die emosionele fondament van angs.
As ons moet eerlik wees dan leef almal van ons met angs in ons. Ons is miskien angstig omdat ons onseker is, en ons hou nie van onsekerhede nie. Of ons is angstig omdat ons voel dat ons nie beheer het oor ons lewens of oor verskeie aspekte daarvan nie. Daar is net eenvoudig soveel dinge wat skeefloop en waaraan ons niks kan doen nie. Ons kan natuurlik ook angstig wees omdat daar juis soveel dinge was wat ons kón doen, maar wat ons nie gedoen het nie of wat ons verkeerd gedoen het, sodat ons angs verder aangevuur word deur skuldgevoelens.
Hoe dit ookal sy, almal van ons worstel met angs, of die situasie waarin ons ons bevind nou deur ons eie toedoen is of nie. Nou is ‘n mate van angs gesond, want dit bring ons in beweging. Ons het dit nodig ter wille van oorlewing. Die heel binneste deel van ons brein, teen die breinstam, is die setel vir emosies en dit beheer ons veg-of-vlug reaksies. Angs hou ons dus op ons tone en maak ons paraat en kreatief om oplossings te vind en deur te voer. Maar te veel angs of aanhoudende angs is ongesond. Te veel angs veroorsaak letterlik dat daardie gedeelte van ons brein, die emosionele setel, uitsny, en wanneer dit gebeur, dan gaan ons grysstof in skok, met die gevolg dat ons nie reg kan dink nie, nie goeie besluite kan neem nie, emosionele uitbarstings het omdat ons beheer verloor het, en in die langtermyn lê dit ons lam en beroof dit ons van alle moontlike vooruitsigte en toekomsdrome. ‘n Oormaat angs tref ons met uitsigloosheid.
Dit is wat gebeur het met die volk Israel toe hulle in ballingskap was. Boonop was dit hulle eie skuld dat hulle hulle daar bevind het. Hulle het dit oor hulleself gebring – weens hulle opstandigheid, hardkoppigheid en ongehoorsaamheid teenoor God, en ten spyte van vele waarskuwings en tweede kanse en nuwe beginne. Al die volksgenote was ook nie ewe skuldig nie. Die kinders, byvoorbeeld, was onskuldig gewees. So was daar ook individue en dalk families wat nie saamgegaan het met die wandade van die volk nie. En natuurlik die profete wat waarskuwing op waarskuwing uitgeskree het op die stadspleine en by die hekke van die stede, profete wat gepleit het dat die volk tot inkeer moet kom. Maar almal, ook die onskuldiges, het die prys betaal vir die gemeenskaplike sondes van die volk.
En toe die waarskuwings werklikhede word, toe het die skuldiges waarskynlik nog meer angstig gevoel as die onskuldiges. Dink net – om te besef jy het dit oor jouself gebring. En nie net oor jouself nie, maar ook oor ander! Wat ‘n verskriklike besef, wat ‘n geweldige angs! Om te weet dat alles wat nou met jou gebeur, al die slegte dinge, jou toekom, dat jy of ons dit dubbel en dwars verdien. Soos die volk in Jesaja 42: 24 bely: “Ons wou nie sy wil doen nie, ons wou nie na sy woord luister nie.” Mens wil amper in goeie Afrikaanse selfverwytende taal sê: “Ons wou mos! En kyk waar sit ons nou.”
As mens so ‘n slegte situasie oor jouself gebring het, het jy eintlik geen reg om te vra vir amnestie nie. Vandaar die uiterste graad van die volk se angs. Hulle weet hulle het niks om hulle op te beroep nie, en dat hulle geen reg het om enige vorm van uitkoms te verwag nie. Daarom lees ons op plekke hoedat die volk opgehou het om te bid vir herstel – hulle het hulle vrymoedigheid teenoor God verloor.
Maar wanneer die volk dan die diepte van hulle nood besef en die angs aan hulle vreet, wanneer hulle nie meer weet hoe om tot God te bid en of hulle enigstens nog die reg het om met Hom te praat nie, dan kom daar ‘n totale onverwagse wending in hulle situasie, dan raak God aan die praat, en dit wat Hy sê is so radikaal anders as wat hulle verwag…
Lees Jesaja 43: 1-7…
Soos met Psalm 148 twee weke gelede help dit baie om iets van die uiteensetting van die Hebreeuse teks te verstaan wanneer ons die gedeelte lees. Die Afrikaans is eintlik baie goed vertaal, behalwe dat twee belangrike voegwoorde nie vertaal is nie (vs 1 en 5 “Moenie bang wees nie, WANT”), asook ‘n herhaling van “Ek” in vs 4 waar God na sy liefde verwys, en ‘n woord wat wil beklemtoon in vs 7 (“ja!” of “inderdaad”). Ons het weereens te make met ‘n sirkelstruktuur wat opbou na die klimaks van die boodskap in die middel (vs 3 en 4): PowerPoint:
Sirkelstruktuur (chiasme) wat opbou tot ‘n klimaks in die middel:
a Ek is jou Skepper.
b Moenie bang wees nie want jy behoort aan My en daarom is Ek (in jou moeilike tye) by jou.
c Die rede hiervoor het twee kante, naamlik wie Ek is en wie jy vir My is: 1) Ek is die Here jou God en 2) Jy is vir my kosbaar en Ek het jou lief.
b Moet dus nie bang wees nie want Ek is by jou omdat jy aan My behoort.
a Ek is jou Skepper. Ek het jou tot my eer geskep. Dit is inderdaad so: Ek het jou gemaak!
Israel, wat geen aanspraak kan maak op die hulp, verlossing en beloftes van God nie, word deur God getroos. Die God wat hulle geskep het, troos hulle met die woorde “Moenie bang wees nie, want Ek verlos jou. Ek het jou op jou naam geroep, jy is Myne. As jy deur beproewinge gaan, is Ek by jou en bewaar Ek jou.” Heel eerste hoor die volk dat die God wat uit eie inisiatief na hulle toe kom, die Een is wat hulle geskep het. En as hulle hulle geskiedenis herroep en ook die psalms onthou wat hulle nog gesing het voordat hul moed heeltemal gebreek is, sou hulle onthou dat God nie net hulle Skepper is nie, maar dat hy die Skepper is van hemel en aarde, van alles wat bestaan, en dat Hy daarom oor die mag beskik om hulle situasie te verander. God het eenmaal vanuit niks die wêreld geskep, Hy kan weer vanuit niks ‘n nuwe toekoms vir sy mense skep. So lei Hy sy trooswoorde teenoor hulle in: “Dis die Skepper wat praat – Ek kán uitkoms bring. Moenie bang wees nie, want Ek verlos jou.”
Die woord wat hier vir “verlos” gebruik word verwys na Israel se gebruik binne familiekontekste waarvolgens die familie verplig was om iemand anders in die familie wat in die moeilik was, te help. Gewoonlik het dit gebeur wanneer iemand alles verloor het, dws wanneer iemand arm geword het. Maar dit kon ook verwys daarna dat ‘n familielid die verpligting het om jou uit die gevangenis vry te koop indien jy daar sou beland. Familielede was dus verantwoordelik vir mekaar. Hulle grondwet het hulle verplig daartoe en hulle kon voor die raad van oudstes, die hof van daai tyd, gedaag word indien hulle nie hul verpligting nakom nie. Met dit in gedagte moet ons onthou dat God ‘n verbond met Israel gesluit het, ‘n ooreenkoms, waarvolgens Hy beloof om Hom aan hulle te verbind as hulle God, en dat Hy hulle altyd sal beskou as sy volk. Met hierdie verbondsluiting het God Homself dus as hul Vader bekendgestel, en hulle is sy kinders. Soms praat Hy van Homself as die Bruidegom en van Israel as sy bruid – ook terme wat binne familiekontekste gebruik word. Die dat God dan verder gaan: “Ek het jou op jou naam geroep, jy is Myne.” Dus: Ek het by name ‘n verbond met jou gesluit en Myself aan jou toevertrou. Jy behoort aan My.” (Wanneer ons vandag kinders of volwassenes doop word ons aan hierdie beloftes wat God ook oor ons uitspreek, herinner.) God het daarom ‘n verpligting om die volk in hulle nood te help, selfs al het hulle dit oor hulself gebring.
Eerste het ons gehoor dat God die volk kán help, omdat Hy die Skepper is van alle dinge. Tweedens het ons gehoor dat God hulle móét help, omdat Hy ‘n ooreenkoms met hulle gesluit het en Hy mag dit nie verbreek nie. Daarom sal Hy hulle bewaar deur water en riviere, vuur en vlamme. Hulle sal nie wegspoel nie, hulle sal nie brand nie, want juis daar sal hulle ontdek dat Hy by hulle is. Hier kom ons nou by die middelste gedeelte van die teks, die klimaks. Hoekom al hierdie woorde van troos, waarom sulke groot beloftes? “Omdat Ek die Here jou God is, die Heilige van Israel, jou Redder. Dis vanweë wie Ek is, dat Ek jou sal help! Maar ook omdat jy vir My kosbaar is, omdat jy swaar weeg (letterlik) en Ék, Ek is lief vir jou.”
Wat sien ons hier? Nie net dat God die volk kán help omdat Hy die magtige Skepper is nie. Ook nie net dat Hy hulle móét help omdat Hy daartoe verplig is nie. Maar ten diepste ook dat Hy hulle wíl help, omdat Hy hulle vir Hom kosbaar is, hulle weeg swaar by Hom, Hy het hulle lief. Die Een teenoor wie hulle so heeltyd ongehoorsaam was, Hý het hulle nog steeds lief. Ongeag wat hulle gedoen het, ongeag die feit dat al die angs wat hulle met hul saamdra, daar hoort.
Julle sien, waar ons as mense dikwels meer deur angs as deur liefde gedryf word, word God altyd deur liefde gedryf. Dit is die rede waarom Hy geskep het. Dit is die rede waarom Hy Homself aan ons toevertrou het en beloof het om áltyd by ons te wees en vir ons te sorg en te help. Daarom besweer God die volk se angs. Daarom besweer God ook ons angs. Daar is geen rede meer tot vrees nie. Die beloftes wat God in die teks gee het drie temas. Aanvanklik sê Hy dat Hy die volk sal bewaar as hulle deur beproewinge gaan. Aan die einde sê Hy dat hulle sal versamel van regoor die wêreld sodat hulle weer saam kan wees, sodat hulle weer familie kan wees (familie, wat ook vir mekaar sorg…). En in die middel, daar waar die hoogtepunt van sy boodskap lê, sê God dat Hy volke en mense as losprys sal gee in ruil vir sy volk se lewe. God gaan so ver as om ruiltransaksies aan te gaan omdat sy mense vir Hom kosbaar is, omdat Hy hulle so baie liefhet.
En toe die ruiltransaksies nie genoeg blyk te wees nie? Toe word God mens en in die liggaam van sy Seun wys Hy dat Hy konkreet bý ons is (Immanuel), soos Hy reeds in Jesaja en elders verseker het. Meer nog as dit – Hy gaan weer ‘n ruiltransaksie aan omdat Hy ons so liefhet. Die keer is ander volke nie die losprys nie. God, die groot Familieman wys tot die uiterste hoedat Hy kan, moet en wil ingryp in ons lewens, hoedat Hy erns maak met sy beloftes – en sy eie Seun word die losprys om ons vry te koop vanuit ons uitsiglose omstandighede en ons ewige vrese. Hy het ons gemaak. Ons is syne. Maak nie saak wat ons doen of waar ons ons bevind nie, Hy is by ons. Deur alles is ons vir Hom kosbaar, weeg ons so swaar op sy hart, het Hy ons so lief – dat Hy sy eie Seun nie spaar nie, dat Hy so ook Homself nie spaar nie, maar prysgee sodat ons vanuit sy liefde verlossing kan vind. God se liefde vir ons het Hom duur te staan gekom. Die losprys wat Hy betaal het vir hardkoppige kinders is groter as groot. As ons maar uit hierdie liefde van Hom kan leef. As ons kan toelaat dat nie ons vrese nie, maar sý liefde vir ons ons grootste dryfveer kan wees.