PressReader - Baba & Kleuter: 2018-12-01 - BLOED­DRUK TY­DENS SWAN­GER­SKAP
BLOED­DRUK TY­DENS SWAN­GER­SKAP
Wan­neer jy swan­ger is, sal jou dok­ter jou bloed­druk fyn dop­hou. ’n Te hoë bloed­druk kan die be­gin wees van ’n baie ge­vaar­li­ke toe­stand – pre­ë­klamp­sie – en ’n te lae bloed­druk kan jou lig­hoof­dig laat voel. Dís wat jy daar­oor moet weet.
Baba & Kleuter - 2018-12-01 - SWANGERSKAP - DEUR LIBBIE JOU­BERT
WAT IS BLOED­DRUK?
Jou bloed­druk ver­wys na die druk waar­teen bloed deur jou lig­gaam ge­pomp word.
Die bloed­druk­tel­ling be­staan uit twee sy­fers: die sis­to­lie­se druk en die di­a­sto­lie­se druk. Die sis­to­lie­se druk is die druk in die slag­a­re wan­neer die bloed vo­ren­toe deur die lig­gaam pomp, ver­dui­de­lik die Kaap­stad­se dok­ter Helét Pot­gie­ter.
“Die di­a­sto­lie­se druk is die druk in jou bloed­va­te wan­neer die hart tus­sen hart­klop­pe ont­span.”
’n Nor­ma­le bloed­druk is 120/80 (120 is die sis­to­lie­se druk en 80 die di­a­sto­lie­se druk). Dis baie be­lang­rik dat die dok­ter jou bloed­druk met jou eer­ste be­soek ná die be­ves­ti­ging van jou swan­ger­skap meet, want dit sal die maat­staf wees waar­teen jou bloed­druk die res van jou swan­ger­skap ge­meet word.
Vol­gens Helét is ’n ver­an­de­ring in bloed­druk ty­dens jou swan­ger­skap heel­te­mal nor­maal: In die eer­ste paar maan­de sal jou bloed­druk ge­woon­lik ef­fens daal (een van die re­des waar­om jy so moeg voel), maar la­ter in die swan­ger­skap styg dit weer tot die oor­spronk­li­ke tel­ling.
Baie din­ge kan jou bloed­druk be­ïn­vloed, ver­al s­tres. As jy dus ge­span­ne is ter­wyl die dok­ter jou on­der­soek, kan jou bloed­druk veel ho­ër voor­kom as wat dit eint­lik is.
Pro­beer om jou dag so te be­plan dat jy nooit na jou dok­ters­af­spra­ke hoef te jaag nie. As jy ge­span­ne voel, kan jy ont­span­nings­oe­fe­nin­ge soos vi­su­a­li­se­ring of net diep a­sem­ha­ling be­proef. Jou dok­ter sal dalk ook jou bloed­druk aan so­wel die be­gin as die ein­de van die kon­sul­ta­sie meet om jou kans te gee om te ont­span.
Lae bloed­druk is sel­de re­de tot kom­mer en kan net pro­ble­me ver­oor­saak as dit jou so lig­hoof­dig maak dat jy flou kan word.
“Lae bloed­druk is die lig­gaam se ma­nier om vir jou te sê dat daar nie ge­noeg bloed na die brein te­rug­vloei nie,” sê Helét. “’n Mens hoef eg­ter sel­de me­dies daar­voor be­han­del te word.”
As jy lig­hoof­dig voel, is die bes­te raad dat jy met jou voe­te ef­fens ge­lig gaan sit.
Jy kan ook plat op die vloer lê met jou voe­te ge­lig as jy voel jy gaan e­ni­ge oom­blik om­kap, sê dr. JP du Buisson, ’n gi­ne­ko­loog en ver­los­kun­di­ge van Kaap­stad. As jy reeds 18 we­ke of lan­ger swan­ger is, kan jy ef­fens op jou lin­ker­sy gaan lê. Dit laat al­les die bloed na jou kop te­rug­vloei.
“Staan baie ver­sig­tig op en wees ge­reed om weer te gaan sit. As jy te vin­nig op­spring, ver­er­ger jy die ge­voel,” sê JP.
Moe­nie ’n bad of stort neem wat te warm is as jy met lae bloed­druk suk­kel nie. Dit ver­er­ger net dui­se­lig­heid.
Hoë bloed­druk is die ge­volg van ver­dik­king van die slag­aar­wand, wat ver­oor­saak dat die­self­de hoe­veel­heid bloed teen ’n ho­ër druk ge­pomp moet word. Die eer­ste vorm van be­han­de­ling is aan­pas­sings in jou di­eet en oe­fen­pro­gram.
“Ska­kel al­le sout uit jou di­eet en be­gin ’n bie­tjie meer oe­fen,” stel Helét voor. “As jou bloed­druk eg­ter voort­du­rend ho­ër as 140/90 bly, sal jy me­di­sy­ne moet drink om dit in be­dwang te hou.”
As jou bloed­druk in ’n ui­ter­ste ge­val skie­lik en dra­ma­ties toe­neem, moet jy da­de­lik be­han­del word om ’n be­roer­te te voor­kom wat jou en jou ba­ba se le­we kan be­dreig. Hoë bloed­druk in die la­ter sta­di­um van jou swan­ger­skap moet fyn ge­mo­ni­tor word om­dat dit ’n aan­dui­ding van pre­ë­klamp­sie kan wees.
Pre­ë­klamp­sie ont­staan in die twee­de helf­te van die swan­ger­skap, dus ná die 20ste week. Hoe­wel hoë bloed­druk die al­ge­meen­ste ge­vaar­te­ken is, moet dit met ’n reeks an­der te­kens of simp­to­me ge­paard gaan voor pre­ë­klamp­sie ge­di­ag­no­seer word. Dié simp­to­me is: • ’n Ver­hoog­de u­rien-pro­te­ïen­vlak. Dis
een van die re­des waar­om jou dok­ter jou u­rien met el­ke be­soek toets, sê JP. As daar pro­te­ïen in jou u­rien ge­vind word, moet ver­de­re toet­se ge­doen word. • Swel­ling van die voe­te, en­kels of han­de. Jou ge­sig kan ook pof­fe­rig lyk. Ont­hou net dat ’n swan­ger vrou kan swel son­der dat sy nood­wen­dig pre­ë­klamp­sie het. JP sê die groei van die ba­ba moet ook by pa­si­ën­te met pre­ë­klamp­sie ge­mo­ni­tor word. “Som­mi­ge pa­si­ën­te kwa­li­fi­seer vir die di­ag­no­se van pre­ë­klamp­sie al is daar nie swel­ling of pro­te­ïen in die u­ri­ne nie.” Daar is geen be­han­de­ling vir pre­ë­klamp­sie nie be­hal­we die be­ëin­di­ging van die swan­ger­skap deur die ba­ba met ’n kei­ser­snee of in­duk­sie te ver­los.
Voor 36 we­ke pro­beer dok­ters eg­ter eers om die bloed­druk so goed moont­lik te be­han­del om jou ba­ba ’n kans te gee om ver­der te groei en meer vol­was­se te word. Hul­le sal ook ste­ro­ï­de aan jou toe­dien om jou ba­ba se lon­ge ster­ker te maak en sy le­wens­vat­baar­heid te ver­be­ter in­dien hy vroeg ver­los moet word. In hier­die tyd word jy en jou ba­ba baie fyn ge­mo­ni­tor om se­ker te maak jul­le k ry­nie p reë klamp sie­kom­pli­ka­sies soos fe­ta­le nood of aan­tas­ting van jou nie­re of le­wer nie.
So­dra die ba­ba en pla­sen­ta ver­wy­der is, keer die mees­te vroue se bloed­druk na nor­maal te­rug. Par­ty kan eg­ter nog ’n paar we­ke daar­mee suk­kel en hul­le moet dus ook dop­ge­hou word.