Die hipnose van die digkuns: TT Cloete-gedenklesing2005 | LitNet
Joan Hambidge 2007-06-14
Ek sal swart slaap diep in die donker land 'n grondklomp sonder vlees my tong versand
By Cloete gebeur iets volledig anders. Hy gee erkenning aan die digter via 'n naam en dan begin hy sjamanisties inbeweeg in hierdie digter se wêreld. Die "dromende denke" is dan as 't ware 'n toestand van hipnose of beswyming. Die digter is dus nie by sy positiewe nie en soos 'n pasiënt wat onder hipnose bepaalde feite erken aan die psigoanalis, word gerepresseerde en dus pynlike inligting herhaal.
Waarom twee Franse digters, en meer spesifiek Ronsard en Verlaine? Beide hierdie digters, soos ons weet in die literatuurgeskiedenis, het, soos Cloete, 'n waterskeidende invloed op die digkuns gehad, Ronsard oa deur sy gebruik van die vaste vorme soos die villanelle en Verlaine deur sy beeldspraak. Verlaine is 'n simbolistiese digter, 'n spesifieke digterlike stylfiguur.
1.	Die vers libre wat gesien kan word as die mees betekenisvolle bydrae.
2.	Die skep van 'n poëtiese werklikheid waarin die simbole die wêreld suggereer.
3.	Die "l'art pour l'art"-benadering, waarin politieke en sosiale onderwerpe vermy word.
4.	Die vooropstelling van die subjektiewe of private emosie. Musikaliteit en suggestiwiteit speel 'n groter rol as die verstaanbaarheid daarvan. Die raaiselagtige "chiffres" is hier tersaaklik.
5.	Die droom en die onbewuste word as belangrike bronne gesien vir die skep of komponeer van poësie.
6.	Die natuur en refleksie word ook uitgesonder, omdat daar 'n soeke is na 'n ander transendente werklikheid. Die natuur word dikwels ook 'n refleksie van die innerlike belewenis van die digter. Baudelaire se "correspondances", of die teorie van universele analogieë, is tersaaklik.
7.	Die taal van die digter werk met simbole. Dit is nie konkrete objekte nie, maar dit verwys na 'n transendentale werklikheid.
8.	Die ontginning van die magiese krag van die woord (Rimbaud se "l'alchimie du verb") en die digter wil loskom van die vasgevriesde konnotasies van die woord; argaïsmes/sleng/bargoens/neologismes is opvallend van hierdie digterlike benadering waarin die eksterne werklikheid los staan van die gedig.
9.	Dood en verganklikheid is belangrike temas, en die skryf van die onverganklike vers waarin die dood oorwin sal word. Die digter is nie onsterflik nie, maar word deur die kuns onsterflik.
10.	Dekadensie en ennui is eweneens opvallende lewensbeskouings waar die natuurwetenskaplike denke verwerp word.
11.	Ook is die skoonheidsideaal opvallend, met 'n soeke na die paradysideaal waarin die verlore kindertyd beskryf word (pp 145 – 158).
II Mooi Marilyn Monroe foto in rooi
– Angelliera. Tafelberg, Kaapstad. 1980.
– Die baie ryk ure. Tafelberg, Kaapstad. 2001.
– Driepas. Tafelberg, Kaapstad. 1989.
– Idiolek. Tafelberg, Kaapstad. 1986.
– Jukstaposisie. Tafelberg, Kaapstad. 1982.
– Met die aarde praat. Tafelberg, Kaapstad. 1992.
– Uit die hoek van my oog. Tafelberg, Kaapstad. 1998.
– "Simboliek in Totius se werk" in Steenberg, D.H. (red): Simbolisme in die Afrikaanse digterlike tradisie. Wetenskaplike bydraes van die PU vir CHO. Reeks A: Geesteswetenskappe, nr. 81. Potchefstroom, 1993.
–	Sexual personae. Art and decadence from Nefertiti to Emily Dickinson. Penguin, Londen. 1990.
Robinson, Rensia: "Die 'wellus van die vorm' as poëtologiese oriëntering". Internet: http://academic.sun.ac.za/afrndl/tna/robinson98.html.
1.My dank ook aan Wilhelm Jordaan vir sy skerpsinnige opmerkings by die lees van die lesing. Hy gebruik eerder die term "hipnogogiese toestand van beswyming".
2.Reza de Wet, 16 April 2005, By (Die Burger). "Spook Eugène Marais hier rond?" Internet: http://152.111.1.251/argief/berigte/dieburger/2005/04/16/BY/11/01.html.
3.Evan Goodwin, "little blue light - Paul Verlaine", Littlebluelight (May 30, 2003 Edition), Evan Goodwin (ed.) Internet: http://www.littlebluelight.com/lblphp/intro.php?ikey=29.