Sabinet | Volume 2007, Issue 1
Volume 2007, Issue 1, 2007
Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg - Volume 2007, Issue 1, January 2007
Volume 2007, Issue 1, January 2007
Contract law theory in the social welfare state of Germany - developments and dangers
Author Michael G. Martinek
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 1 –18 (2007)
Teorie van die kontraktereg in die sosiale welvaartstaat van Duitsland - ontwikkelings en gevare
Die outeur bespreek vanuit die premis dat party-outonomie die kernbousteen van die kontraktereg is, onlangse ontwikkelingstendense in dié regsgebied in Duitsland en ook Europa. Alle kontrakte vertoon as meersydige regshandelinge &apos;n element van binding van die partye aan hul vrye wilsuitings of die skyn daardeur verwek. Onder die vaandel van uitgebreide verbruikersbeskerming word egter toenemend inbreuk gemaak op dié vertrekpunt van kontraksvryheid. In die proses word die verantwoordelikheid van &apos;n kontraksparty of selfs potensiële toekomstige kontraksparty dikwels swaarder geweeg as die tradisionele kontraksvryheid van alle betrokkenes.
Die outeur bespreek die proses deur die eeue waardeur by wyse van byvoorbeeld formaliteitsvoorskrifte, vormvereistes en ander statutêre voorskrifte telkens deur die wetgewer inbreuk gemaak is op die beginsel van kontraksvryheid onder voorwendsel dat die wetgewer in belang van één van die partye teen die ander moet ingryp ten einde onbillikheid te verhinder. Die ingrepe op die gebied van arbeidskontrakte en algemene kontraksbedinge gedurende die laaste meer as dertig jaar getuig hiervan. Dit strek inderdaad so ver dat die verbruiker as potensiële koper selfs nie toegelaat word om in uitoefening van sy kontraksvryheid te kies om die teenparty te vrywaar van enige kontraktuele vorderings gebaseer op moontlike gebreke met die voertuig wat hy wil aanskaf mits die verkoper &apos;n wesenlike afslag op die koopprys sou verleen nie. Sy keusevryheid om self te kies om die risiko&apos;s verbonde aan sy voorgenome koop te bereken en daaruit die nodige gevolge te trek, word hom ontneem.
Die outeur kom tot die gevolgtrekking dat die verbruiker nie noodwendig danksy die bindinge beter daaraan toe is nie. Trouens, die verbruikers aan die onderste punt van die sosiale welvaartsleer is dikwels nie naastenby so goed daaraan toe as die welaf verbruikers wat in wese nie eens die beskerming behoef nie, maar die pryse van verbruikersgoedere vir alle verbruikers word opwaarts gedwing deur die uitwerking van die onontkombare verpligtinge vir die vervaardigers of verskaffers van dienstegoedere aan alle verbruikers. Die dwangmatige ontneming van kontraksvryheid onder die vaandel van verbruikersbeskerming kom daarop neer dat alle verbruikers, ook die minder gegoedes, verpligte versekering teen aanspreeklikheid van die vervaardigers meefinansier. Wetgewers se inmenging in die grondbeginsels van kontraksvryheid en party-outonomie word uitgedra op die rûe van die spreekwoordelike kleine man en die outeur bevraagteken of dit werklik die sosiale geregtigheidsideaal waarvandaan die wetgewers met dié inmenging vertrek het, eer aandoen.
Die outeur spreek die vertroue uit dat die eerste tendense van versigtige korreksie terug na die erkenning van die inherente waarde van die oorspronklike vertrekpunte, momentum mag kry. Hy is vol vertroue dat die ekonomiese wetmatighede die nodige korreksie in die verband teweeg sal bring.
Power play : a playful theory of interpretation
Author Irma J. Kroeze
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 19 –34 (2007)
Magspel " speel-speel deur uitlegteorie
Interpretasieteorieë speel &apos;n groter wordende rol in beide regsfilosofie en regspraktyk. Tradisioneel word aanvaar dat woorde in regsdokumente in hulle gewone of letterlike betekenis verstaan moet word. Ontwikkeling in regsteorie, en spesifiek die sogenaamde "interpretive turn" maak dit egter toenemend onmoontlik om hierdie standpunt te handhaaf. In hierdie artikel word die tradisionele standpunt geklassifiseer as fundamentalisties. Die kontemporêre reaksie hierop (die antifundamentalisme) ontken hierdie standpunt met &apos;n soort nihilisme wat argumenteer dat alle betekenisse ewe geldig is en dat wetsuitleg bloot &apos;n rookskerm is vir politieke keuses. In hierdie artikel word, aan die hand van spel-teorie gebaseer op krieket, geargumenteer dat daar &apos;n alternatief hiervoor is. Die nie-fundamentalistiese teorie bied &apos;n oplossing vir die dualistiese keuse tussen tradisionele teorieë en nihilsme.
The complexities of providing emergency housing assistance in South Africa
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 35 –55 (2007)
Die kompleksiteite met die verskaffing van noodbehuisingsondersteuning in Suid-Afrika
The legal nature of silo receipts used in the futures market and bills of lading
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 56 –71 (2007)
Die regsaard van silo-ontvangsbewyse wat in die termynmark gebruik word en konnossemente
Die konnossement is &apos;n bekende dokument met &apos;n lang geskiedenis. Die Safex-silo-ontvangsbewys is van meer resente oorsprong en in hierdie artikel word die regsaard van hierdie dokument ondersoek en vergelyk met die konnossement, aangesien die twee dokumente met die eerste oogopslag verskeie ooreenkomste toon. Nadat graan aan &apos;n silo gelewer is, reik die silo-eienaar &apos;n silo-ontvangsbewys uit. Die silo-eienaar sal die graan lewer aan die persoon wat die silo-ontvangsbewys aan hom voorlê. Die houer van die silo-ontvangsbewys sal ook poog - dikwels sonder sukses - om die graan te lewer en eiendomsreg oor te dra, deur die ontvangsbewys te verhandel. Daar word aan die hand gedoen dat die Safex-silo-ontvangsbewys, soos die konnossement, as waardepapier beskou kan word. &apos;n Waardepapier is &apos;n dokument waarin &apos;n reg op so &apos;n wyse beliggaam is, dat die besit van die dokument nodig is om die reg uit te oefen. Daar word aan die hand gedoen dat die konnossement en die silo-ontvangsbewys &apos;n reg tot lewering van die goedere beliggaam. Nie een van die dokumente is egter - verhandelbare dokument nie. Daar word verder ook aan die hand gedoen dat in belang van regsekerheid nie een van die dokumente as verhandelbare dokumente beskou behoort te word nie.
Roman water law (part 1)
Author Alewyn Burger
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 72 –95 (2007)
The principles of Roman law were developed over a very long period in the vast Roman Empire, which covered a number of countries with widely different climates. The final version of the Roman law is contained in the Corpus Juris Civilis compiled in Constantinople under the direction of the Emperor Justinian around 534 AD. The law of all European, and many other countries grew out of Roman law. It is, with Roman-Dutch, the common law of South Africa. That part of the Roman law constituting the principles of the water law is set out in this article. It is submitted that the principles of the Roman water law can provide valuable guidance to South Africa and many arid countries in framing a water law.
&apos;n Grondwetlike oorsig oor die gebruik van geweld tydens arrestasie deur die Suid-Afrikaanse Polisiediens
Author Tharien Van der Walt
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 96 –111 (2007)
The use of force during the apprehension of a person by a member of the South African Police Service
The law regarding the use of force during arrest has developed significantly in the post-constitutional South Africa. The use of force in South Africa is governed by section 49 of the Criminal Procedure Act 51 of 1977. The two subsections of this section were challenged on constitutional grounds in the two highest courts in the country during 2001 and 2002 respectively. S 49(1) was found not to be unconstitutional by the supreme court of appeal in Govender v Minister of Safety and Security 2001 2 SACR 197 (SCA). The court however found that the section had to be interpreted restrictively in order to comply with the constitution. S 49(2) was found unconstitutional in S v Walters 2002 2 SACR 105 (CC) and as such declared invalid. At the time, the amendment to s 49, s 7 of the Judicial Matters Second Amendment Act 122 of 1998, has already been passed by parliament but due to the opposition of the minister of safety and security it only came into operation during 2003, after the constitutional court&apos;s decision in the Walters case. This article seeks to analyse the use of force during arrest in South Africa with reference to, inter alia: s 49 of the Criminal Procedure Act before its amendment and the decisions in the Govender and Walters cases; the decisions in the Govender and Walters cases; the amendment of s 49 and the relevant provisions of the South African Police Services Act 68 of 1995, South African Police Service Orders and Instructions.
The songwriter : a fair deal is possible, not so? (part 1)
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 112 –126 (2007)
Courts of law have the unenviable task of sometimes having to make a decision on vague rules that may not only be intrinsically vague, but also rules that, although applicable under one set of circumstances, are unclear in their application under other circumstances.
Some thoughts on unity, diversity and human dignity in the new South Africa
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 127 –133 (2007)
&apos;n Paar gedagtes oor eenheid, verskeidenheid en menswaardigheid in die nuwe Suid-Afrika
Groeiende diversiteit is &apos;n kenmerk van moderne nasiestate en die vraag is in watter mate state kan bekostig om hulle verskeidenheid te ignoreer of te erken sonder om hulle stabiliteit in te boet. In Suid-Afrika word die verskeidenheid van die samelewing op verskillende maniere in die grondwet erken, maar die verdere vraag is hoe effektief hierdie grondwetlike bepalings is om die behoefte van minderhede te bevredig om aanvaar en veilig te voel. Daar word geargumenteer dat die strewe na gelykheid in balans gebring moet word met die ander grondwetlike waardes van menswaardigheid en vryheid, omdat gelykheid nie eenvormigheid beteken nie, maar van gelyke waarde, en dit vereis dat mense toegelaat moet word om hulleself te wees en as sodanig aanvaar moet word. Daar is ongelukkig te veel beleidsinisiatiewe wat nie die balans tussen menswaardigheid, gelykheid en vryheid handhaaf nie. Nasionale eenheid kan nie gebou word deur die verskeidenheid van die nasie te verwerp nie. Mense se "andersheid" moet eerder omhels word as die boustene van die nasie, omdat dit bo alles mense se menswaardigheid erken en die enigste aanvaarbare grondslag skep vir nasiebou.
Who controls the controllers? : aantekeninge
Author Heike Jung
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 134 –140 (2007)
Juvenal&apos;s dictum "Quis custodiet ipsos custodies" has developed into the recurring Leitmotiv of any debate on power, responsibility and accountability. Cappelletti has chosen it as the title for an article which preludes the contemporary debate. I follow suit. Since Cappelletti&apos;s go at the question, the scene has changed and the public debate has become more vivid. (See Cappelletti "Who watches the watchmen?" ch 2 in The Judicial Process in Comparative Perspective (1989) 57.) New aspects have come up perhaps as an overspill of the general debate on accountability. The general debate on professional ethics has reached the judiciary. The fact that litigation has become a panacea for each and every problem, let it be personal, social or political, has moved the courts into the limelight. Our attitude towards them remains ambivalent: on the one hand, we are only too keen to approach them with our problems; on the other hand, our trust in the courts is limited. At least we tend to take a closer look at who they are, what they do and how they arrive at their decisions.
Suspension and dissolution of municipal councils under section 139 of the constitution : aantekeninge
Authors: Yonina Hoffman-Wanderer and Christina Murray
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 141 –145 (2007)
Section 139(1) of the constitution grants a provincial executive broad powers to intervene "[w]hen a municipality cannot or does not fulfil an executive obligation in terms of the Constitution or legislation". Until recently, provinces have been reticent in using their section 139 powers. Indeed, the problems of provincial government gave them little opportunity to take on those of the municipalities within their jurisdictions. But things have changed drastically since the 2004 elections. With the increasing emphasis on the importance of providing all citizens with basic services, the inadequacies of municipalities have become very evident and provinces have been unable to avoid their constitutional responsibility to support municipalities. Accordingly, section 139 has been used more than eight times since April 2004.
Watervoorsiening en die mandament van spolie - die hoogste hof verstel die wissels : aantekeninge
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 145 –153 (2007)
In &apos;n land waar watervoorsiening meestal &apos;n lewensbelangrike probleem is, verbaas dit nie om heftige meningsverskille te ervaar ten aansien van teenstrydige aansprake op die relatief beperkte waterhulpbronne nie. &apos;n Onderbreking in watervoorsiening verlei menige regsraadsman om namens sy kliënt te gryp na die sterkste beskikbare remedie. Die mandament van spolie is reeds in die verlede aangewendomonder die vaandel van die spreuk spoliatus ante omnia restituendus est, van die hof by wyse van dié dringende remedie regshulp te verwag ten einde &apos;n onderbreking in die watervoorsiening, wat na optrede deur die teenparty herlei kan word, dadelik te herstel. Sedert die omstrede uitspraak van die appèlhof in Bon Quelle (Edms) Bpk v Munisipaliteit van Otavi (1989 1 SA 508 (A)) is daar in bepaalde kringe verkeerdelik aanvaar dat met &apos;n beroep op daardie buitengewone uitspraak wat vir buitengewone omstandighede voorsiening wou maak, &apos;n nuwe aanwendingsgebied vir die mandament ontsluit kan word, sodat die mandament as gepaste remedie bestempel sou kon word ongeag of werklik aan die vereistes van die mandament voldoen sou kon word. Die ongelukkige uitspraak in die Bon Quelle-saak kon egter vermy gewees het indien eerder op die mandamus as regshulp vir die gemeenskap van Otavi konsentreer is. Hierdie onderhawige uitspraak van die hoogste hof van appèl verstel die wissels in die verband en lei die toepassing van die mandament weer in die juiste baan.
The development of education law as a separate field of law : the experience of the United States with some observations on South Africa : aantekeninge
Authors: Ralph Mawdsley and P.J. Visser
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 153 –161 (2007)
The purpose of this contribution is to discuss and rationalise the development of a separate legal field called "education law" in the United States. The main object is to provide the basis for fruitful comparison with South Africa, where this discipline is currently making steady progress. It is useful and even necessary to gain more insight into the dynamics involved in the process in the United States in order to benefit South African legal thinking and development.
Plek van die rei vindicatio en die saaklike ooreenkoms : regspraak
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 162 –168 (2007)
Die rei vindicatio word dikwels bestempel as die sterkste sakeregtelike remedie waaroor die eienaar beskik. Dit is dié klassieke remedie waarmee die eienaar in ooreenstemming met die Romeinsregtelike spreuk ubi rem meam invenio, ibi eam vindico (D 6 1 49) sy saak wat uit sy besit geraak het van die huidige besitter terugvorder ongeag die gronde waarom sy saak in die besit van die verweerder beland het. (Sien reeds die omskrywing deur Josson Schets van het Recht van de Zuid-Afrikaansche Republiek (1897) 408.) Die eiser hoef ook nie die onregmatigheid van die verweerder se beheer van sy saak aan te voer of te bewys nie. Hy hoef slegs te bewys dat hy die eienaar van die saak is, dat die saak nog in esse is en inderdaad in die beheer van die verweerder is. Dit is herhaaldelik deur die hoogste hof bevestig.
Appropriation of corporate opportunities by directors and employees : regspraak
Author Michele Havenga
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 169 –178 (2007)
As fiduciaries, directors have to account to their companies for "secret profits" - advantages obtained in the course and execution of their office other than those to which the directors are entitled by virtue of holding that office. They also have an obligation not to usurp business opportunities that fall in the company&apos;s line of business and that they should be acquiring on its behalf, often described as "corporate opportunities", for their own personal gain. The circumstances in which these two obligations arise often overlap, but there are also clear differences between them. The distinction is important when it comes to issues like ratification (Havenga "Corporate opportunities: a South African update" Parts I and II 1996 SA Merc LJ 40 and 233).
Tweevoudige leemte : bevrydende verjaring en die internasionale privaatreg : regspraak
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 178 –188 (2007)
In die Coutts-, Price- (T) en Romahn-uitsprake kom verskeie aspekte van bevrydende verjaring in die internasionale privaatreg ter sprake. (Sien par 16-17 hieronder oor die Price-saak (HHA).) Die onderhawige bespreking fokus slegs op die oplossing deur die onderskeie regters van die probleem van tweevoudige leemte in hierdie konteks. (Sien vir &apos;n bespreking van die Price-saak (T) (hierna: "die Price-saak"): Forsyth "&apos;Mind the gap&apos;: a practical example of the characterisation of prescription/limitation rules" 2006 Journal of Private International Law 113.)
Deliktuele vorderings teen die polisie : nienakoming van &apos;n statutêre vervaltermyn en noodweersoorskryding : regspraak
Author Johan Scott
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 188 –199 (2007)
Dat die Suid-Afrikaanse Polisiediens tans onder geweldige druk verkeer, behoef weinig betoog. Aan die een kant staan slagordes van georganiseerde misdadigers gereed om die effektiwiteit van ons geregsdienaars, wat sweet om uitvoering te gee aan hul leuse "servimus et servamus", te toets; aan die teenoorgestelde kant bespied ons regbank elke beweging van hierdie bewakers van die vrede wat in die uitvoering van hul plig begaan word, met die spreekwoordelike arendsoog. Die dagpers wemel deesdae ook van berigte oor die nypende tekort aan vaardighede onder polisiebeamptes. Dit val dan sekerlik nie vreemd op nie dat daar in die hofverslae deesdae al hoe meer bladsye afgestaan word aan uitsprake oor deliktuele vorderings teen die minister van veiligheid en sekuriteit, vele waarvan suksesvol (vgl bv in dieselfde maanduitgawe as die beslissing onder bespreking Minister of Safety and Security v Luiters 2006 4 SA 160 (HHA)).
Maintenance arrears and the rights of the child : regspraak
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 199 –205 (2007)
The preamble of the Maintenance Act 99 of 1998 recognises the supremacy of the Constitution of the Republic of South Africa 1996, which was adopted so as to establish a society based on democratic values, social and economic justice, equality and fundamental human rights and which seeks to "improve the quality of life of all citizens and to free the potential of all persons by every means possible, including, amongst others, by the establishment of a fair and equitable maintenance system". It further notes the high priority that should be given to the rights of children, to their survival and to their protection and development, as is evidenced by South Africa&apos;s signing of the World Declaration on the Survival, Protection and Development of Children (1990) and the accession to the Convention on the Rights of the Child (1989). Article 27 of the convention specifically requires South Africa, as a state party, to recognise the right of every child to a standard of living "which is adequate for the child&apos;s physical, mental, spiritual, moral and social development and to take all appropriate measures in order to secure the recovery of maintenance for the child from the parents or other persons having financial responsibility for the child".
Wysigings van die bepalings van &apos;n liefdadigheidstrust : regspraak
Authors: Carina Van der Westhuizen and Magda Slabbert
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 206 –214 (2007)
Hierdie aansoek in die Kaapse provinsiale afdeling van die hoë hof het gehandel oor &apos;n liefdadigheidstrust bekend as die "Scarbrow Bursary Fund Testamentary Trust". Die trust is geskep ingevolge die testament van wyle Dr Edmund William Scarbrow wat in 1921 gesterf het. Die doel van die trust is om beurse toe te ken aan verdienstelike maar behoeftige studente van die Universiteit van Kaapstad wat hul studies in die buiteland wil voortsit. Kragtens die testament mag net studente van Europese afkoms vir die beurs in aanmerking geneem word. &apos;n Kodisil is later bygevoeg wat hierdie beperking uitgebrei het en bepaal het dat geen vrouestudent van enige nasionaliteit, of &apos;n persoon van Joodse afkoms &apos;n beurs mag ontvang ingevolge die trust nie. In hierdie aansoek voor regter Griesel is die geldigheid van die beperkings in die testament bevraagteken.
The evolution of the test for "in the production of income" : regspraak
Author V. Etsebeth
Source: Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg 2007, pp 214 –221 (2007)
In terms of section 11(a) of the Income Tax Act "expenditure and losses actually incurred in the production of income, provided such expenditure and losses are not of a capital nature" will be allowed as a deduction. However, in the past uncertainty surrounded the question whether it was actually incurred in the production of income.