Die boek is onlangs bekroon met die Jan Rabie/Rapport-prys vir vernuwende Afrikaanse prosa en die MER-prys vir jeuglektuur. In die toekennings en besprekings van die boek kom 'n paar aspekte meermale na vore, naamlik die realistiese uitbeelding van die kinderhuiswêreld; Vaselinetjie se soeke na identiteit; die taalgebruik; en die moontlike leser.
Vaselinetjie vertel die storie van die weeskind Vaseline (Helena) Bosman wat van haar oupa en ouma weggeneem word en in 'n kinderhuis in Gauteng geplaas word om haar skoolloopbaan te voltooi.
Dié tydperk is gewoonlik in enige kind se lewe een van groot veranderings - tussen 'n kind en 'n jongmens is daar 'n lang pad van grootword en uitvind wie mens nou eintlik is: die soeke na 'n eie identiteit.
Vir Vaselinetjie is hierdie tyd nóg moeiliker - nie slegs moet sy dié lewensfase in 'n kinderhuis en sonder die ondersteuning van haar grootouers deurgaan nie, maar ook haar "ras"identiteit vind. Vaselinetjie is wit, maar sy praat soos 'n kleurling omdat die mense by die wie sy grootgeword het, haar oupa en ouma, bruin is.
'n 19-jarige leser (man) het vertel dat die swaarkry in die boek vir hom net een te veel geraak het en dat die storie bloot 'n opeenhoping van probleme vir die lydende hoofkarakter is.
Anoeschka von Meck self verwys na die boek as faksie, en verduidelik dat dit 'n werk is waarin die grenslyne tussen feite en fiksie redelik onseker is.
Die agterblad van die boek (en reklamemateriaal) van die boek verwys ook daarna dat die verhaal gegrond is op haar werklike ervarings as kinderhuisversorger by 'n kinderhuis (Herberg-Kinderhuis op Robertson).
In 'n onderhoud met Deorah Steinmar (Litnet) vertel sy dat die storielyn fiktief is, maar dat 'n groot deel van die gebeurtenisse die verwerking is van insidente wat werklik plaasgevind het. Sy het egter nie alles self meegemaak nie - sommige is oorvertelde dinge wat sy van ander personeellede en kinders gehoor het.
Dat dit nie meer die wêreld is van kinderhuise soos in ouer kinderboeke uitgebeeld nie, is duidelik. Vroeëre boeke het dikwels 'n geromantiseerde uitbeelding van die lewe in kinderhuise gehad. Wie onthou nie stories soos Gampietjie in die weeshuis (Topsy Smith) waar 'n weeskind (én sy vriende) ná vele avonture uiteindelik deur wonderlike ouers aangeneem word nie?
Die realiteit is dat heelwat kinders in kinderhuise om verskillende redes van hul ouerhuise verwyder is en op 'n jong ouderdom reeds getraumatiseer is. Hierdie kinders met hulle uiteenlopende en komplekse agtergronde moet nou saam in 'n inrigting lewe waar die nodige hulpmiddels en bekwame personeel ook dikwels ontbreek. Wat die situasie nog meer kompleks maak, is die saamwoon van verskillende rasse en taalgroepe in die kinderhuis.
Vir die skrywer van die boek Von Meck (Steinmar, 2005) is dit vreemd dat die lesers die boek skokkend vind. Dis vir haar vreemd om te besef dat hierdie lewe (kinderhuiswêreld) in ons gemeenskap bestaan nie. Sy vertel dat die boek met omtrent 'n derde gesny is, en heelwat "ligter" gemaak is. Sy sê sy het byvoorbeeld glad nie onderwerpe soos verkragting, sodomie, mishandeling, en wanbestuur binne kinderhuise aangeraak nie.
Dit is waarskynlik weglatings soos bogenoemde wat Fanie Olivier (2005:13) laat voel dat van die belangrike episodes simplisties aangebied word en dat dit dui op 'n oppervlakkigheid in die werk. Hy meen byvoorbeeld dat die werklike krisis rondom seksualiteit nooit ordentlik ter sprake kom nie.
Sy het twee lewens en twee stemme. En die een is nou besig om weg te gaan, om vér agter in haar hart gebêre te word. Want haar praat en haar gesig pas nie by mekaar nie, en as 'n mens se goed nie bymekaar pas nie, is jy soos 'n verkleurmannetjie op 'n Smartie-boks. Dis wat Killer sê.
"Is ek dan wat die kinder sê ek is, hé, Killer? vra sy vir die spieël met trane wat skielik dreig om in haar oë op te stoot: ''n Basterblanke?'"
Ná haar eerste wegloopepisode beleef Vaselinetjie die verwerping deur die skoolhoof en ander kinders in die skool intens en neem sy bewustelik 'n besluit om op te hou om goed te wees.
Vir wat? Who cares? Als is verniet. Niemand traak wat jy doen nie, solank jy net nie hulle lewens moeilik maak nie. Van nou af gaan sy soos al die ander kinderhuiskinders maar net deur die aaklige lang dae probeer kom. En as sy opvrek voor dit om is, dan is dit ok maar reg." (68)
Vaselinetjie en haar grootouers raak toenemend vreemd vir mekaar, veral ná die eerste weersien en haar veranderde voorkoms. Dis nou duidelik dat sy nie slegs 'n ligte kleurling is nie.
Wanneer Vaselinetjie en Texan ter wille van die veiligheid van die ander tydens die seevakansie wegloop, weet sy eensklaps wat sy van die lewe wil hê en maak:
"Dis snaaks hoe sy skielik so duidelik weet wat sy wil hê. Duidelik soos daglig weet sy dat sy nie weer op straat wil wees in vreemde plekke waar wrede en aaklige goed enige oomblik kan gebeur nie. Sy wil graad 10 en graad 11 maak, en vir die eerste keer in 'n baie lang tyd wees sy sonder twyfel dat sy matriek wil skryf om skool soos 'n ordentlike mens klaar te maak.
Sy wil nie 'n loser wees wat uitgechicken het voor sy nog eens geprobeer het nie. Nie vir ander mense nie, maar vir haarsélf wil sy dit maak."(136)
Ná die traumatiese gebeure tydens die seevakansie, en die ontluikende liefdesverhouding met Texan, verander dinge vir Vaselinetjie ten goede: "Met die begin van haar graad 10-jaar is dit vir Vaseline of iemand 'n lig in haar wêreld aangeskakel het. Vir die eerste keer vandat sy by die huis weg is, voel dit asof sy dinge weer in kleur ervaar, eerder as in die wit en swart en grys van haar hartseer en alleenheid." (155)
Sy en Texan word beide tot prefekte verkies, Vaselinetjie se haar grootouers se verhouding verbeter aansienlik, en sy kan aan baie dinge dink wat haar lewe aangenaam maak (p186). Sy het nou begrip vir haar grootouers se optrede en maak vrede daarmee dat hulle bruin en sy wit is. Sy verswyg egter teenoor Texan wat die situasie is, en wanneer sy uitdeindelik tydens die funksie hom aan hulle voorstel, beteken dit die einde van hulle verhouding. (Dit is ironies dat T wat self 'n bruin ma het, so hewig hierop reageer.)
Vaselinetjie beleef die gebroke verhouding baie intens, en beleef verskillende fases van verwerping. Geleidelik gaan dit beter. Sy voltooi haar skoolloopbaan, en wanneer sy haar uitslae in die koerant lees, vra sy haar grootouers om te vertel waar sy vandaan kom. Sy het vrede gemaak met wie sy is: "Ek gee lankal nie meer om wat die mense dink nie, of ek nou wit of wat is nie." (245)
Die taalgebruik en identiteit in die verhaal is vervleg. Taal is deel van Vaselinetjie identiteit. Aanvanklik praat sy met 'n bruin aksent. Sy probeer soos 'n blanke praat, en in die kinderhuis leer sy ook die taal van die ander aan (onder andere die vloektaal).
"Haar stem (Anoeschka von Meck) is uniek en onnabootsbaar, soos 'n vingerafdruk... Sulke jongmenstaal is nog nie voorheen in 'n Afrikaanse boek gebruik nie. Dis nie die 'Engfrikaans' van die bedorwe brok in Jackie Nagtegaal se roman nie, maar 'n heel ander variant van jongmenstaal. Dit spruit natuurlik uit oorspronklikheid én uitstekende agtergrondkennis" (Anomiem, Die Burger, 2005).
Vir elkeen van hierdie groepe kan 'n lys van woorde of sinsnedes geïdentifiseer word wat herhaaldelik deur die betrokke karaktergroep gebruik word.