Sinn Féin (uitgespreek /ʃɪn feɪn/ in Engels en Afrikaans, /ʃiːɲ fʲeːnʲ/ in Iers-Gaelies) is 'n politieke party toegewy tot Ierse Republikanisme wat baiekeer gesien word as die politieke vleuel van die Ierse Republikeinse Leër. Die party word tans deur Gerry Adams gelei. Sinn Féin se belangrikste kenmerk is streng nasionalisme, terwyl die party se maatskaplike en ekonomiese beleid as sosiaal-demokraties beskou word. Die party is ten gunste van baie groter openbare besteding ter verligting van armoede en universele gesondheidsorg.
1.2 Die Paasopstand
1.3 Eerste verkiesing
1.4 Die skeuring oor die Anglo-Ierse Verdrag
1.5 1970 skeuring in die "Provisionele" en "Offisiële" vleuels
Die Sinn Féin beweging het ontstaan uit die propaganda veldtog van Arthur Griffith, 'n nasionalistiese lettersetter, en William Rooney, 'n republikeinse kantoorklerk. Beide was baie aktief in Dublin se nasionaliste klubs in die begin van die 20ste eeu. Griffith het as koerantman 'n indrukwekkende netwerk van vriende in die Dublinse drukkerybedryf gehad. Sy koerante, die United Irishman en Sinn Féin, het die energie van die self-help generasie gekanaliseer in 'n onortodokse politieke projek gegrond op die Ausgleich, die Oostenryks-Hongaarse dubbelmonargie van 1867, en die teorieë van die Duitse nasionalistiese ekonoom Friedrich List. Griffith het die ontluikende selfbewustheid omtrent die Ierse identiteit, weerspieël in bewegings oos die Gaeliese Atletiek-vereniging, Gaeliese Bond (Conradh na Gaeilge) en die stigting van die Abbey Teater, ingespan om 'n los van federasie van nasionaliste klubs en verenigings saam te stel wat kon meeding met John Redmond se Ierse Parlementêre Party om die aspirasies van die 20ste eeuse nasionaliste te vervang.
Die Paasopstand[wysig | wysig bron]
Sinn Féin is verkeerdelik deur die Britte blameer vir die Paasopstand, waarby dit glad nie betrokke was nie en slegs 'n wens vir sterker afskeiding as selfbestuur gedeel het — die leiers van die Opstand wou sekerlik meer bereik die Dubbel Monargie. Enige groep wat met hoofstroom grondwetlike politiek verskil het is deur Britse kommentators as 'Sinn Féin' gebrandmerk. Die term 'Sinn Féin Rebellie' is ook deur die Ierse media, die Royal Irish Constabulary (RIC), die Dublin Metropolitaanse Polisie (DMP) en selfs deur sommige betrokke by die Opstand gebruik.
Die skeuring oor die Anglo-Ierse Verdrag[wysig | wysig bron]
1970 skeuring in die "Provisionele" en "Offisiële" vleuels[wysig | wysig bron]
Na 'n aantal onsuksesvolle pogings tot gewapende opstand, insluitend 'n naïewe skema in die 1940's tussen sommige IRL lede en die Nazis om wapens aan te skaf[verwysing benodig], het die party in die 1960's na links beweeg en 'n 'stagist' benadering aangeneem soortgelyk aan die ortodokse Kommunistiese analise. Die party het onder die invloed van 'n generasie intellektuele wat geassosieer is met die Kommuniste Party van Groot-Brittanje se Connolly Association en het gestreef vir 'n besliste breuk met die biegpolitiek van die verlede. Die nuwe generasie leiers wou Ulster se Protestante werkers in 'n anti-imperialistiese populêre front inskakel.
↑ Ó Dónaill, Niall (1977). (advisory ed. Tomás de Bhaldraithe) (red.). Foclóir Gaeilge-Béarla (in Irish). Dublin: An Gúm. pp. 533, 1095. ISBN 1-85791-037-0. AS1-onderhoud: onerkende taal (link)
↑ "The Irish Election of 1918" (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Maart 2020. Besoek op 27 April 2006.