Veels te min boeke in SA’ners se huise – opnameFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Megan Swart/Maroela Media) Die bekroonde skrywer Stephen King het eens op ŉ tyd gesê dat “boeke ŉ unieke draagbare vorm van toorkuns is”, maar vir miljoene Suid-Afrikaners is daardie towerkrag ontoeganklik. ŉ Onlangse opname deur die Papiervervaardigersvereniging van Suid-Afrika (Pamsa) het bevind dat uit sowat 2 000 mense wat aan die opname deelgeneem het, altesame 41% slegs tien boeke of minder besit. Sowat 80% van die respondente in dié opname sê dat hulle 50 boeke of minder besit, terwyl ŉ skamele 11% tussen 50 en 100 boeke besit en 9% wel meer as 100 boeke het. “Dit is onstellende statistieke. Die hoeveelheid boeke wat jy besit behoort egter nie die enigste maatstaf van ons geletterdheidskultuur te wees nie,” sê Jane Molony, uitvoerende direkteur van Pamsa. “Ons moet toegang tot boeke in alle vorme verbeter: boeke in biblioteke en soortgelyke fasiliteite. Ons moet ook boeke in ŉ verskeidenheid tale vir Suid-Afrikaners beskikbaar stel. “Prenteboeke vir ontwikkelende breine hou ook geweldige krag in, en ideaal gesproke moet die boeke op papier gedruk wees.” Die opname het ook gewys dat 32% van die respondente boeke verkies wat gedruk is, eerder as die elektroniese weergawes daarvan – veral wanneer daar vir ontspanningsdoeleindes gelees word. “Talle navorsingstudies het getoon dat papiergebaseerde materiaal leesbegrip, inligtingbehoud en leer bevorder en dat gedrukte tekste beter is as digitale tekste in die fasilitering van leerstrategieë,” sê sy. “Daarom is die besit of deel van boeke, en die bevordering van ŉ leeskultuur, van kardinale belang.” Papier is boonop ŉ hernubare materiaal wat maklik herwin kan word – en dis maklik om met ander mense te deel. Toegang tot boeke ŉ probleem Foto bloot ter illustrasie. (Foto: Megan Swart/Maroela Media) Julia Norrish, uitvoerende direkteur van Book Dash, sê die opname gee waardevolle insigte oor die toegang tot boeke. “Van die statistieke is bemoedigend: Baie mense vind gedrukte boeke steeds waardevol in hul daaglikse lewe, maar ongelukkig korreleer dit nie altyd met hoeveel mense toegang tot hierdie boeke het nie,” sê sy. “Die proses om waardevolle boeke te skep en te versprei verg vaardighede, tyd en geld, wat dit weer vir die meeste gesinne onbekostigbaar maak om aan te koop. Om baie boeke vir kinders te kry wanneer hulle jonk is, kan egter ŉ kind se kanse op sukses vir altyd verhoog.” Book Dash nader vrywilligers om relevante Afrika-prenteboeke te skep en aan kinders en hul gesinne te skenk in ŉ poging om ŉ meer geletterde samelewing en groeiende ekonomie te kweek. Volgens die Progress in International Reading Literacy-ondersoek wat in 2016 gedoen is, is kort duskant 80% van alle gr. 4-leerders, oor al die tale in die land heen, nie in staat om iets te lees, te begryp en dan te bespreek nie. Die tempo waarteen beide kinders en volwassenes vir ontspanning lees, is ook veel laer as wat dit in die verlede was. Slegs 2% van kinderboeke wat kommersieel in Suid-Afrika gepubliseer word, is boonop in plaaslike Afrikatale. “In ŉ land waar agt uit tien mense ŉ huistaal praat wat nie Engels of Afrikaans is nie, is dit van groot belang om verwante stories in ander inheemse tale te skep as daar ooit hoop is om kinders se geletterdheid te verbeter en ŉ liefde vir lees in komende geslagte aan te wakker,” sê Molony. “Sonder kinders wat ŉ liefde vir boeke het, kan ons ŉ somber toekoms verwag wat ons geletterdheidsyfers betref.”