Tariewe laaste skans vir hoenderboereHoenderporsies aan die been word steeds in Suid-Afrika gestort. (Foto: Pixabay) Die Suid-Afrikaanse hoenderbedryf het hewig te velde getrek teen die vereniging van vleisinvoerders en -uitvoerders (AMIE) se versoek om die tariewe op hoendervleisinvoere te skrap. AMIE sê die 62%-tarief wat in Maart verlede jaar vir beensnitte ingestel is, is onvolhoubaar, maar die Suid-Afrikaanse Pluimveevereniging (Sapo) sê ten spyte daarvan is daar steeds hoender wat vir goedkoper in Suid-Afrika aankom as waarvoor dit plaaslik geproduseer kan word. Tydens ŉ aanlyn oop gesprek wat onlangs deur die Fair Play-beweging aangebied is, het Francois Baird, stigter van Fair Play, gesê sy organisasie is nie gekant teen vrye handel nie, maar dat hy die speelveld gelyk wil maak en dat dit binne ŉ verantwoordelike raamwerk moet geskied. “Die Fair Play-beweging is ses jaar gelede gestig nadat daar kommer ontstaan het omdat verskeie hoenderplase hul deure moes sluit. Daar is ŉ ondersoek van stapel gestuur en ons het bevind dat die grootste rede daarvoor weens hoenderstorting was. Ingevoerde hoender is vir goedkoper verkoop as waarvoor dit plaaslik geproduseer kon word. Ons kon dit nie verstaan nie, want Suid-Afrika is een van die top vyf of ses mededingende pluimveeprodusente in die wêreld,” sê Baird. “Ons kon die afgelope 13 jaar nog elke jaar goedkoper hoender aan ons verbruikers verskaf as wat die Europese Unie vir sy verbruikers kon doen.” “Hoewel storting nie onwettig is nie, is dit onregverdig en onreëlmatig,” sê Izaak Breitenbach, hoof van die braaikuikenafdeling by Sapo. Die definisie daarvan is eenvoudig. Wanneer ŉ land se produkte vir goedkoper in ŉ ander land verkoop word as waarvoor hy dit in sy eie land kan verkoop, is dit storting.” Sapo het toe ŉ uitgerekte en duur proses van stapel gestuur om tariewe teen dié lande wat hulle skuldig maak aan stortingspraktyke, in te stel. Breitenbach het aan Maroela Media gesê daar is reeds doeltreffende teenstortingsmaatreëls teen die VSA, Brasilië die Verenigde Koninkryk, Ierland, Pole, Spanje, Denemarke, Duitsland en Nederland ingestel. Verbruikers in dié lande verkies grotendeels die wit vleis, oftewel die prima snitte aan die karkas en die res rondom die bene word as ŉ byproduk met bitter min waarde geag en vir spotgoedkoop van ontslae geraak. Dit word dan deur armer lande opgeraap, maar volgens Baird wentel die goedkoop pryse nie af na die verbruikers toe nie, want die verspreiders verkoop dit vir ŉ fraksie onder die heersende markprys, wat dan die plaaslike bedryf geweldige skade berokken. Baird sê tariewe is nie ŉ vreemde ding nie. “Elke land in die wêreld het ŉ vorm van tariewe of belasting wat in terme van internasionale reëls op invoere gehef word.” Miljarde se verliese Kleiner hoenderboere, wat wydverspreid woon en ŉ bydrae maak tot plattelandse stabiliteit, deur werk te skep, kry baie swaar as hul klante ŉ paar sent minder vir ŉ gestorte hoender betaal. In 2019 het Sapo ŉ opname onder klein hoenderboere gedoen en 47% van hulle het aangedui dat hulle hul bedrywighede gestaak het. “Dié ondernemings sal nooit weer aan die gang kom nie, want hulle het al hul kapitaal uitgeput om aan die lewe te bly,” sê Breitenbach. “In die laaste tien jaar het tien groot maatskappye in Suid-Afrika toegemaak. In 2017 moes Rainbow Chickens 15 van sy 25 plase verkoop en 1 500 werkers afdank weens die invloed wat hoenderstorting op die bedryf gehad het,” sê hy. “Navorsing het getoon dat die plaaslike bedryf in die afgelope tien jaar nie genoeg geld kon genereer om dit weer terug in die bedryf te belê nie. Die invoerders het al die per capita verbruikersgroei in die bedryf opgeneem. Dit kom daarop neer dat die plaaslike bedryf krimp.” Volgens Breitenbach is die plaaslike pluimveebedryf tans R51 miljard sterk, maar dit kon 30% groter gewees het as die invoere bygetel word. “Ek kan sê dat 30% van ons hoender ingevoer word en as ons dit plaaslik kon produseer, sou dit ŉ noemenswaardige invloed op ons ekonomie gehad het en meer werk geskep het.” Skrap eerder BTW as tariewe Amanda Mdodana, ŉ hoenderkleinboer in Middelburg, Mpumalanga, het tydens die oop gesprek gesê Suid-Afrikaanse boere kry nie subsidies soos dié in Europese lande nie en daarom moet die regering in daardie rigting begin kyk. Sy voer aan dat lone, elektrisiteit en voer se pryse net aanhou styg en dat die staat produsente kan help deur die BTW op byvoorbeeld voer te skrap. “Ons sien hoender op die winkelrakke wat teen R38 tot R40 per kilogram verkoop word. Ons kan dit onmoontlik vir daardie prys produseer.” ŉ Ander voorstel is om BTW op die porsies wat die armes koop, te skrap. Roofsugtige handel Baird sê weens die skrap van tariewe is die pluimveebedryf in Ghana feitlik vernietig, wat veroorsaak het dat hoender in dié land op ŉ stadium duurder as ŉ biefstuk in Suid-Afrika was. “Ghana het eens 95% van sy eie hoender geproduseer, voor die Europese Unie ŉ handelsooreenkoms met die land gesluit het, waarvolgens Ghana sy grense moes oopmaak en geen tariewe op hoender instel nie. “Die groot Europese maatskappye het toe hul hoender in die land gestort en alle plaaslike mededingers heeltemal lamgelê. Toe het hulle begin om buitensporige pryse te vra. Vandag produseer Ghana slegs 5% van sy eie hoender. “In Suid-Afrika hou ons hierdie roofsugtige handel in toom deur mededingend te wees en met die instel van tariewe.” Breytenbach sê daar is nog twee lande, Argentinië en Australië, wat dit regkry om hoender in Suid-Afrika te stort en hulle gaan nou met die aansoekproses begin om teenstortingsregulasies teen hulle in te stel. “Dit neem gewoonlik ŉ jaar tot dit in werking gestel word. “Die totale invoere van hoendersnitte is tans 20 000 ton, waarvan 5 000 ton uit Argentinië kom, en die dytjies uit Australië land hier teen R8,89 per kg terwyl ons dit plaaslik nie vir minder as R35 per kg kan produseer nie,” se Breitenbach. Ibrahim Patel, minister van handel en nywerheid, staan bankvas agter die plaaslike hoenderbedryf en het ook aangetoon dat hy volgens die landboumeesterplan die plaaslike bedryf wil bevorder. Hy is nie te vinde daarvoor om die tariewe af te skaf nie.