LitNet | Die rustelose kind van Worcester: ’n digter sonder erkenning
Michael le Cordeur 2011-10-13
Druk dit/Print it Dis tyd dat die uitgewers hul trots in hul sak steek en die erkenning aan Floris Brown gee wat hom toekom. Of gaan ons, soos in die geval van ’n ander reus en bruin gemeenskapsdigter, Adam Small, wag totdat dit reeds te laat is? Michael le Cordeur het Saterdag ’n lesing gelewer by die Versindaba op die kampus van die US waarin hy geargumenteer het dat Brown as digter reeds wasdom bereik het, miskenning ten spyt.
Die afgetrede onderwyser van Worcester was voortdurend besig om te onderrig – of dit nou as digter, dramaturg, skaakmeester, onderwyser, liedjieskrywer, eggenoot, pa of gemeenskapsmens was. Floris hou nooit op om ons daarop te wys dat daar wel ’n “tomorrow” is nie: jy kan nie opgee nie; jy kan nie ophou bid nie; want môre wag. En as ek sy lewe moet opsom, sal dit wees dat hy ’n ewige skaakstryd gevoer het teen gesag; teen die eertydse regering, sy struggle teen apartheid, sy bruinwees, sy God. Altyd gereed om die volgende die skuif te maak. Die “rustelose kind” se bydrae tot Afrikaans is omvattend: meer as 24 digbundels en gedigte in meer as 72 versamelbundels tussen 1974 en 2011; verskeie kortverhale, eenbedrywe en verhoogstukke. Sy pennevrug sluit in Gloei (1994); Phoenix (1996); Waar aasvoëls draai (1996); Die woudmaker (1998); Skadukinders (1999); Grysvos (2000); Die koei stort ’n traan (2000); Klank van die byl (2000); Roep van die maanwolf (2002); Rott (2003); Blokhuis (2005); Altyd die liefde (2007, in België); en meer onlangs: Kaleidoskoop en Sing vir my (2011).
sonder oom Frikkie Dairy sal die tee en koffie swart wees; en geen smaak aan die mieliemeel; ja dit sal brand in jou keel.
Next week se serial, Me Tarzan You Jane lê asvaal verbrand in die as en die pyn.
Jy het soos ’n dief in die nag gekom versigtig eers loer, skelm-skelm suutjies het jy jou voetjies oor my drumpel gestoot.
Sewe honger kinders klop aan my deur gee brood en vleis asb meneer ek vra die oudste: is julle nie op skool? hy wys my sy skoene sonder sool.
Huisnood Al trek ek net met ’n tafel op my kop In my munisipale huis Dan het ek alreeds baie gedelf Al die ander goed kom vanself.
Phoenix (1996) is ’n bundel oor die struggle-tydperk in Suid-Afrika soos oa opgeteken in “Apartheidsvloek”,waar hy worstel met God en vrae vra soos: Was dit God se toorn? vir hulle wat ons so vermink ons kinders begrawe in hole stink vir hulle wat ons inhok ons kinders verkrag in ’n gommatrok.
Die seer-uur sal vir ons aanbreek op Sy Tyd die gemis aan ’n leiersfiguur wat nie meer daar is sal met die aanstap van die tyd verdwyn en so ook die pyn.
oor ’n asvaal stofverwaaide grysland soek ’n renosterkind haar ma in ’n gedroogde meer het sy kom kry haar moeder se oorskiet bebloed sonder ’n vlymskerp horing of snoet.
Waar is julle O julle letterkundiges is so oorverdowend stil S-o-o oorverdowend aan het swyg Is julle druipstert na jul gate aan het hyg? Hy skryf oor die liefde vir sy vrou Gloria: Toe ek geen verskuilde agenda aan jou kon vind Het ek geweet ons liefde is vir altyd gebind.
Dit is die toets vóór die toets Waar die bokke faal Hul struikel oor rassisme Terwyl hul na die doellyn nael.
Mense hou nie daarvan om Woorde te lees wat kwel Aan hul vel, dus, is ek tot vandag Geen Uitgewer se pêl.
Maar dan kom die skaakmeester met nog ’n meesterskuif: toe niemand sy werk wou publiseer nie, publiseer hy dit self: “[T]erwyl uitgewers soos tipiese blokhuise nog steeds net hul voorkeurskrywers publiseer, is selfpubliseerders soos onderstromige wingerdboer produseerders wie se vrugte een of ander tyd soet op die tong val” (Kaleidoskoop, bl 41). In ’n tyd waar almal bekommerd is oor die voortbestaan van Afrikaans, is dit onvergeeflik dat ’n Afrikaanse digter 24 bundels op eie koste moes publiseer, dat sy werk in Nederland en België gepubliseer word, maar in sy geboorteland misken word. Hy kon, soos so baie van sy tydgenote wat in Afrikaans ontvang en gebore is, sy rug op sy taal gekeer het – maar hy het nie, danksy ’n passie vir Afrikaans soos blyk in “Moedertaal”:
Seun vergeet tog nooit jou eerste kontakwoord diep uit jou moederlong se vriendelik omgee tong is die pêrel deur God geskenk aan jou my kaalvoetklong. (Uit Phoenix, 1996)
Hoe sal ek ’n digter word? Hoe sal ek tog dan nou kan maak Dat uitgewers ook van my ’n digter maak Na wie sal ek my gedigte stuur As ek my jare vasloop teen ’n loodreg muur?
Michael le Cordeur doseer Afrikaansonderwys aan die Universiteit Stellenbosch. Reageer: webvoet@litnet.co.za | Respond: speakeasy@litnet.co.za