Gee Prasa-raad die trekpas; laat provinsies spoorvervoer regrukFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Department of Transport/Facebook) Deur James Stent, GroundUp ŉ Aktivistegroep vir pendelaars het ŉ beroep op pres. Cyril Ramaphosa en die minister van vervoer, Fikile Mbalula, gedoen om die huidige raad van die Passasierspooragentskap (Prasa) dadelik te ontbind. #UniteBehind het boonop geëis dat Prasa in sakeredding geplaas word en provinsiale regerings daarna die spoorvervoernetwerk moet regruk. Die groep het Ramaphosa en Mbalula tot 14 Februarie gegee om gehoor aan sy versoeke te gee, of hy gaan hom tot die hof wend. Die afwenteling van die spoornetwerk is die amptelike regeringsbeleid sedert die bekendstelling van die Witskrif oor die Nasionale Vervoerbeleid in 1996. Die beleid is ook in daaropvolgende witskrifte en ander wetgewing bevestig. Geordin Hill-Lewis, burgemeester van Kaapstad, het Mbalula al verskeie kere gevra om verantwoordelikheid vir die pendelspoornetwerk aan die Kaapse metro oor te dra. Dié metro het al in 2018 ŉ sakeplan daarvoor afgehandel en is tans besig om ŉ uitvoerbaarheidstudie te doen in die hoop om die spoornetwerk in die gebied oor te neem. Die Gautengse provinsiale regering het ook te kenne gegee dat hy die provinsie se spoornetwerk by die krisisgeteisterde Prasa wil oorneem. Onlangse uitlatings deur nog ŉ minister dui egter daarop dat beheer van die spoornetwerk nie so maklik aan provinsiale of plaaslike owerhede afgestaan sal word nie. Mmamoloko Kubayi, minister van menslike nedersettings en hoof van die ANC se ekonomiese transformasie-subkomitee, het onlangs – strydig met beleidsdokumente en wetgewing – gesê die regerende party se standpunt is om afwenteling teen te staan. “Ons kan dit nie aan metro’s oorgee nie. Oor beleid sal ons nie saamstem nie; en ons het nie hierdie voorstelle gemaak nie en dit sal nie verander nie,” het Kubayi aan Sunday World gesê. Hill-Lewis het Maandag ŉ beroep op Ramaphosa gedoen om te verduidelik of Kubayi se uitsprake inderdaad die regering se standpunt is. “Ons is gereed om ŉ lewensvatbare spoordiens in die beste belang van pendelaars te hervestig, en ons is gereed om enige tyd met die nasionale regering saam te werk om dit te bereik,” het hy gesê. “Die feit is dat die spoornetwerk nasionaal in duie gestort het. Prasa vervoer nou net 3% van die passasiers wat dit ŉ dekade gelede nasionaal vervoer het. Prasa is bankrot nadat miljarde verloor is weens korrupte transaksies, onder meer treine wat te groot is vir die spore. “Dit is lankal tyd vir verandering.” Hill-Lewis sê sy jongste korrespondensie met Mbalula het aangedui dat die vervoerdepartement besig is om ŉ “magsafwentelingstrategie” te ontwikkel wat volgende jaar afgehandel moet word.