Nuuskommentaar: Vantastiese Banksyfers (VBS) – Te fantasties vir woorde | Maroela Media
Die EFF se Floyd Shivambu.
Sekerlik die tergendste vraag van die waarskynlik grootste bankroof in die geskiedenis van Suid-Afrika is hoe die beweerde plegers gereken het hulle kan daarmee wegkom. 'n Bank "verlê" immers nie sommer R1,8 miljard sonder dat iemand dit agterkom nie.
VBS, as eerste bank wat ten volle in swart besit was, het skynbaar nie geskroom om die raskwessie tot sy voordeel te gebruik nie. Wanneer daar vrae was oor munisipaliteite se voorgenome beleggings by VBS is gewoon aangevoer dat dit ter ondersteuning van swart ekonomiese bemagtiging is, en dan is vrae normaalweg skynbaar besweer. Boonop het VBS se rente vir sekere beleggings 7,25% beloop teenoor FNB se 5,4%. VBS het ook 'n stelsel geïmplementeer om diensverskaffers aan munisipaliteite gou te betaal – 'n segment van die ekonomie wat weens onder meer 'n gebrek aan sekuriteit en ervaring as hoë risiko-bedrywe beskou word en moeilik elders krediet kry.
Boonop is glo so oorboord gegaan met die aanskaf van luukshede soos peperduur motors dat die strooptog op die bank moes aandag trek.
Menselewens is vernietig.
City Press stel dit baie goed: "It is actually surprising, with all the attention the bank received, that it was seemingly not enough to foster strict and disciplined management of affairs among all those involved in this black-owned specialist corporate finance and retail bank."
'n Deel van die skade is egter minder konkreet – die mate waarin die gebeure rasse-vooroordele kon voed. Om sake verder te vertroebel is vanoggend berig dat die Valke nou ook ondersoek instel na die huislening wat die bank aan die eertydse president, Jacob Zuma, toegestaan het om Nkandla-skuld aan die staat te kan terugbetaal. Rooi ligte wil maar nie ophou flikker nie. Na berig word, is die eerste verbandpaaiement eers 18 maande nadat die lening goedgekeur is aan die bank, toe reeds onder kuratorskap, terugbetaal. Die moontlikheid van skynbetalings word ook ondersoek.
VBS is nie die eerste bank in Suid-Afrika wat ondergegaan het nie. Randbank (wat nie met Rand-Aksepbank verwar moet word nie) se ondergang was egter nie aan misdaad te wyte nie, maar erge misrekening met die potensiaal van ontwikkelings aan die kus – sensussyfers ten spyt. Destyds is statutêre maatreëls ingestel wat feitlik sou verseker dat 'n bank in Suid-Afrika nie weer sou kon ondergaan nie.
Dat die statutêre maatreëls wel geklop kon word – en dit nogal deur opvallende beweerde skelmstreke – is slegte nuus in die aangesig van die regering se verbete vasbeslotenheid om voort te gaan met onteiening sonder vergoeding. Pres. Cyril Ramaphosa gee wel versekerings, maar dit is duidelik dat die probleem nie voldoende aandag kry sodat banke, hul aandeelhouers en depositohouers gerus kan slaap nie. En dit beteken dat Suid-Afrika as geheel nie te gerus kan slaap nie.
Dit is leeuwêreld waar 'n domino-effek maklik kan ontstaan.
Terwyl die finansiële en kriminele aspekte van VBS ontvou, moet die impak op die land se rasseverhoudinge versigtig dopgehou en bestuur word, veral aangesien die EFF reeds die rassevlamme begin aanblaas het. Dit is moeilik om van Rapport te verskil dat Mariette Venter, wat finansiële hoof van die Capricorn-distriksmunisipaliteit was, 'n heldin is omdat sy geweier het dat haar munisipaliteit ook geld in VBS belê. So is baie skade voorkom. Met die EFF aan die spits is sy egter skandalig geteister. Sy is onder meer as rassis gebrandmerk.
Intussen het die gety gedraai, en is dit die EFF wat moet wal gooi dat dit klap dat prominente lede van die party, en die party self, nie ook vingers in die bonanza gehad het nie.
Die vraag oor hoe so iets onder die neuse van professionele ouditeure kon gebeur, is 'n kwessie op sy eie en geniet reeds die aandag van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Geoktrooieerde Rekenmeesters (Saica). Agt van sy lede, wie se name gepubliseer is, word by die skandaal betrek.
Kom ons vat nou die lesse uit VBS geleer en pas dit netso toe op die grond.
Nog 'n SEB suksesverhaal. Nou wonder ek of die SARB weereens die fondsies gaan plunder uit die geldmarkfondse soos wat hulle laas gemaak het om African Bank te red en gaan die skuldiges ooit aan die pen ry?