Wat die dood my geleer hetFoto ter illustrasie. (Foto:Milada Vigerova/Unsplash.com) Deur Louise Karsten Die boer van Kestell in die Vrystaat, Alheit Smit (77), wie se vrou, Sesi (55), saam met haar tienerseun en vyf vrouewerkers onlangs op Smit se plaas vermoor is, het na haar dood aan die media gesê hy het nie meer rede om te leef nie, want sy is nie meer daar nie. Hoe gaan jy met jou lewe aan, en leef ŉ sinvolle bestaan, as jy voel daar niks meer vir jou hier op aarde oor is nie? As iemand vir wie jy lief is skielik net weg is? Baie mense wat geliefdes aan die dood afstaan voel soos Smit, wat nog te sê van ŉ geliefde wat vermoor is. My verhouding met my pa, Arend Posthuma, bring besonderse herinneringe. Ons het ŉ unieke band gehad en hy het verskeie rolle in my lewe vervul. Naas die rol van pa, was hy ook ŉ beste vriend. Baie mense verstaan nie dat ŉ dogter met haar pa so ŉ uitsonderlike verhouding kon hê nie. Ek het begrip daarvoor, want ekself het nog nie baie mense ontmoet wat ŉ ingeweefde en intieme vriendskapsband met ŉ ouer het nie. Noudat ek daaroor nadink, bied die lewe ons geen genade om op ons eie tyd tot verhaal te kom na ŉ geliefde se dood nie. My pa is in die waakeenheid dood, enkele minute nadat hy veroulaas van my afskeid geneem het. In ŉ waakeenheid gebeur alles vinnig. Ironies genoeg, alles, behalwe die dood. Die wit gordyne om sy hospitaalbed is dadelik toegeruk. Die aanbod om by te wees wanneer sy liggaam gewas word, is enkele minute later aan my ma gemaak, en kort daarna het ons almal verslae in die parkeerterrein gestaan. Die son het geskyn en voertuie het veraf gedreun. 7 Mei 2021, 13:27. Dit was ŉ mooi dag, maar die milieu het nie by my gemoed en wat sopas gebeur het ingepas nie. Terwyl ons in die parkeerterrein gestaan het, het ek gewonder waarheen die verpleegpersoneel my pa volgende gaan vat. Hy word gebad, en dan? Ek het opgekyk na die hospitaalgebou en het probeer skat watter venster sy kamer sŉ is. Toe het ek gesien hoe ŉ droë herfsblaar stadig en dwarrelend van ŉ boom na die grond val. Dit was windstil. Ek het na die blaar gestaar en gehoor hoe my sussie sê ons moet gou na ŉ winkel ry sodat sy vir haar nagklere kan koop, omdat sy nie beplan het om oor te slaap nie. Daar vertrek ons toe − ek, my ma en sy − sonder my pa, in spitsverkeer, op ŉ sonnige middag in Vanderbijlpark na die naaste Ackermans vir pajamas. Hoe wreed is die lewe dat daar na die dood boonop gou ŉ samekoms gereël moet word? Foto’s moet uitgesoek word en ŉ huldeblyk moet geskryf word. Hoe eet ŉ mens na die diens as jy in rou is? Hoe gaan jy met jou lewe aan? Dit is eintlik eenvoudig. Die lewe gaan vir jou aan. En al staan jy stil en sien die dwarrelende blaar in stadige aksie na die grond val, ruk die realiteit jou vinnig daaruit, en sit jy jou een voet voor die ander, tree vir tree. Dag vir dag. En soms, uur vir uur. Dit is wat die dood aan ons wat nog lewe doen, ons lyk anders daarna. Ons kyk anders daarna. Die dood het my geleer om klein vooruitsigte in my lewe bymekaar te maak om na uit te sien. Ek het geleer, om na grashalms te gryp, minstens iets, eerder as niks is. Dit hoef nie ŉ oorsese reis te wees nie. Dit hoef nie iets groot of indrukwekkend te wees nie. Dit kan so eenvoudig wees soos om daarna uit te sien om my dogters vanmiddag by die skool op te tel. Om met my hond om die blok te gaan stap. ŉ Glas wyn saam met ŉ goeie vriendin te drink. Om diep asem te kan haal. Die dood het my geleer dat besonderse herinneringe, van iemand wat nie meer hier is nie, ŉ anker word. Opnuut is ek intens bewus van hoe broos ons persoonlike verhoudings is, en dat goeie intieme verhoudings ŉ geskenk is wat ons vir die res van ons lewens kan koester. Dit is al wat ons na die dood oor het.