Reuse-beelde van die wêreld
REGS: Die indrukwekkende Vryheidstandbeeld (Statue of Liberty) in New York, VSA. (Lees meer oor "Liberty" verder ondertoe in hierdie artikel.)
Sedert baie ver in die verlede het mense kolossale beeldwerke gemaak. Hulle het dit gedoen om hul gode te vereer, hul dooies te gedenk, hul ideale te vergestalt en om belangrike persone en gebeurtenisse in ere te hou. Hoewel beeldmateriale deur die eeue baie verander het, word die voorkeur steeds aan duursame stowwe soos klip en metale gegee. Lees hieronder van sommige van die grootste standbeelde op aarde...
BEELDHOUWERKE kan van feitlik enige plooibare of kerfbare materiaal gemaak word, anorganies (byvoorbeeld graniet) of organies (byvoorbeeld hout of ivoor).
Die drie klassieke prosesse van beeldskepping (skulptuur) is uitsnyding, modellering en gieting. In ons tyd het moderne tegnieke soos sweising en tegnologiese ontwikkelings soos neonbuise bykomende dimensies aan skulptuur verleen.
Uitsnyding is 'n pynlik tydrowende proses. Skerp voorwerpe soos beitels en ander gereedskap word gebruik om byvoorbeeld hout of marmer in die verlangde vorms om te skep.
Modellering is vinniger. Die kunstenaar maak van klei of kleiagtige materiaal gebruik en kan vlietende uitdrukkings vasvang, baie soos 'n skilder doen wanneer hy 'n vinnige skets maak. Sy werke kan gebak word om hulle hard en meer blywend te maak.
Maar omtrent die enigste manier om 'n kleiwerk werklik permanent te maak is deur dit in brons of 'n ander duursame materiaal te giet. 'n Vorm word van die beeld gemaak, waarna 'n gesmelte stof in die vorm ingegooi word, sodat daar ná stolling 'n presiese weergawe van die oorspronklike kleibeeld sal wees.
Volgens geleerdes is die oudste beeldwerke, wat uit ivoor, horing, been of klip gekerf is, 27 000 tot 32 000 jaar oud. Deur die eeue het 'n ontelbare menigte ander beelde onder bedrewe (maar baiemaal ook minder vaardige) mensehande tot stand gekom.
Maar daar is sekere beelde wat vandag as toonbeelde kan dien van die verbeeldingryke skulptuur wat oor millenniums in die kulture van die mensdom tot stand gebring is—al is dit plek-plek net vanweë die sigbare grootheid van die gestaltes.
Hier is 'n aantal van die wêreld se imposantste beeldreuse...
Watter standbeeld is die wêreld se hoogste?
Foto deur Ghirlandajo, wat die kopiëring daarvan vergun in die Engelse weergawe van die Wikipedia-ensiklopedie op die wêreldwye web, ingevolge die GNU Free Documentation License, weergawe 1.2 of enige latere weergawe, soos deur die Free Software Foundation gepubliseer.
DIE Moederland Roep-standbeeld, op die Mamajef-heuwel buite Wolgagrad in Rusland, staan 82,3 meter hoog, gemeet van die basis af tot by die punt van die swaard in die standbeeld se regterhand. Die vrouefiguur, van spanbeton, is opgerig om die oorwinning te gedenk in die Slag by Stalingrad (1942-1943). Jewgeni Woetsjetitsj het die beeld in 1967 ontwerp.
Wie se gesigte is aan die krans van Mount Rushmore in die VSA?
(Kyk ook artikel oor bekende klipwerke van die wêreld)
DIE gesigte van vier Amerikaanse presidente is gekerf uit die graniet van Mount Rushmore in South Dakota, VSA. Hulle is, as 'n mens hulle van links af bekyk, George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt en Abraham Lincoln.
Ontwerp deur die Amerikaanse beeldhouer Gutzon Borglum, is die 15 tot 21 meter hoë koppe met bore en dinamiet uit die rots gesny. Modelle 'n twaalfde die grootte van die beelde is as rigsnoere gebruik. Daar is in 1927 met die werk begin en die beelde is kort ná Borglum se dood in 1941 voltooi.
Waar is die Boeddha Wairokana in die grot?
Foto: Alex Kwok, wat dit in die Wikipedia-ensiklopedie op die wêreldwye web tot openbare besit ("in the public domain") verklaar het
DIE nagenoeg 17 meter hoë beeld is tussen 672 en 675 n.C. gekerf uit die wand van die Fengxian-grot naby die stad Loeojang in die Henan-provinsie van China. Die beeld se rustige uitdrukking weerspieël die Boeddhistiese ideaal om jou los te maak van wêreldlike besittings en begeertes.
Verskeie wesenstrekke dui daarop dat dit 'n Boeddha-beeld moet wees, onder meer die gerekte oorlelle, drie voue vlees aan die nek en die uitstaande voorkop—die beweerde setel van sy spesiale kennis.
Aan die kante van die beeld is daar agt kolossale beelde en verskeie kleiner Boeddhas, maar party daarvan is deur vandale vernietig.
Wie het die reuse-beelde van die Paaseiland gemaak?
DIE beelde vsn die Paaseiland is ná 400 n.C. deur vroeë bewoners van hierdie eiland in die suidelike Stille Oseaan geskep, maar niemand weet presies wie dié mense was nie. Party kenners reken hulle was Amerikaanse Indiane, ander glo hulle was Polinesiërs.
Argeologiese en botaniese getuienis dui nietemin daarop dat die oorspronklike bewoners van Suid-Amerikaanse herkoms was. Party navorsers glo dat hulle die nedersetting nagenoeg agttien eeue gelede gevestig het, maar ander meen weer dit was nie so lank gelede nie.
Hoe ook al, hierdie mense, wie hulle ook al was, het om die een of ander rede—bes moontlik godsdienstig—honderde klipbeelde op die eiland opgerig. Dit is van menslike figure, sigbaar van die middellyf af boontoe, en hierdie sigbare gedeeltes wissel in hoogte tussen 3 en 12 meter. Onlangse opgrawings het egter weer bevestig wat vroeër bekend was maar feitlik vergeet geraak het: die beelde het inderdaad lywe wat met die jare onder die grond begrawe geraak het. Hulle is dus in werklikheid heelwat groter.
Met pikke van klip is die beelde uit vulkaangesteente gekap. Partykeer is rooi klipblokke wat soos hoede lyk, op hul koppe geplaas.
Die eerste Europeër wat hulle gesien het, was 'n Nederlandse admiraal, Jacob Roggeveen, wat op Paassondag in 1722 op die eiland geland het. Teen hierdie tyd was die meeste beelde egter reeds omgegooi en gebreek deur die eilandbewoners wat in bloedige gevegte betrokke was. Verskeie is later op hul platforms teruggeplaas.
Wat is die terracotta-krygers van China?
Foto: Robin Chen, wat dit in die Wikipedia-ensiklopedie op die wêreldwye web tot openbare besit ("in the public domain") verklaar het
DIE terracotta-krygers is beelde wat geskep is om wag te hou oor die siel van die Chinese keiser, om bose geeste weg te hou en om in die hiernamaals na die keiser om te sien.
Eeue lank het die ou Chinese groot graftombes vir hul keisers gebou en dit met skatte gevul. Buite die tombes, in ondergrondse kelders en op pad soontoe het hulle rye lewensgroot modelle van soldate en diere geplaas.
Onder die beroemdste terracotta-modelle is dié wat wag hou oor die grafmonument van keiser Kwi Sji Hoeang (259-209 vC), naby die stad Xian. Hulle is in 1974 deur landvolk ontdek wat besig was om 'n put te grawe. Daar is nie minder nie as 7000 krygers en 600 perde, wat die keiserlike leër verteenwoordig.
Die beelde is gemaak van vorms van die regte soldate wat in die keiser se diens was, en elke gesig is dus uniek. Die gemiddelde hoogte van die terracotta-beelde is 1,8 meter. Die arms en bene is solied, maar die koppe en lywe is hol.
Wat is 'n sfïnks?
(Kyk ook artikel oor die Groot Sfinks by Giza in die Laslappie-afdeling)
ONS WOORD sfinks kom uit die Grieks en beteken eintlik 'n boosaardige monster. Die ou Egiptenare, Grieke en ander volkere het stories oor hierdie dierasies versin. In baie van die fabels is die sfinks voorgestel as iets met die kop van 'n mens (of partykeer 'n ram of 'n valk) en die lyf van 'n leeu.
Die Egiptenare het verskeie beelde van sfinkse gemaak om hul farao's te vereer.
Die grootste en beroemdste lê in die woestyn by Giza. Gebeeldhou uit massiewe kalksteenblokke, het die Groot Sfinks die kop van 'n mens en die lyf van 'n leeu. Dit is sowat 20 meter hoog en 73 meter lank.
Die Groot Sfinks, Egipte se oudste, hou reeds byna 4500 jaar die wag oor die piramides by Giza.
Hoe lank is 'Liberty' se neus?
Foto: BACKGROUNDS ARCHIVE (PD)
DIE neus is 1,4 meter lank—min of meer so lank soos 'n kind van tien. Die indrukwekkende Vryheidstandbeeld (Statue of Liberty), wat oor Liberty Island in die New Yorkse hawe troon, is in 1884 deur Frankryk aan Amerika geskenk om die eeufees te gedenk van die Amerikaanse onafhanklikheidsverklaring (in 1776).
Die 46 meter hoë Vryheidstandbeeld is ontwerp deur Gustave Eiffel (van Eiffeltoring-faam), in Parys gebeeldhou deur die Franse beeldhouer Auguste Bartholdi en in New York weer aanmekaargesit. Die amptelike naam van die beeld is Liberty Enlightening the World.
In "Liberty" se regterhand is die vryheidsfakkel; in haar linkerhand 'n gedenkplaat met die inskripsie "July 4 1776". Gebreekte kettings lê aan haar voete.
Waar is die reuse-Christusbeeld op die berg?
Foto deur eienaar in die Wikipedia-ensiklopedie op die wêreldwye web tot openbare besit ("in the public domain") verklaar
RIO DE JANEIRO in Brasilië word oorheers deur twee hoë spitse, die Suikerbrood en die Corcovado. Op laasgenoemde staan die 40 meter hoë betonbeeld van Christus die Verlosser. Dit is deur die beeldhouer Paul Landowski ontwerp en binne vyf jaar in 1931 voltooi.
• Die majestueuse goud-en-ivoorbeeld van Zeus by Olimpië in Griekeland, wat in 433 vC voltooi is, is in die Romeinse tye erg verwaarloos. Dit is vermoedelik laat in die vierde eeu na Konstantinopel gebring en deur 'n brand vernietig.
• Die beroemde Kolos van Rhodos, wat oor die hawe van Lindos uitgetroon het, is deur 'n aardbewing vernietig 66 jaar nadat dit in 290 vC voltooi is. Dit was 'n hol bronsbeeld met 'n ysterraamwerk aan die binnekant, maar geen mens weet hoe dit rêrig gelyk het nie.