Kennismaking met die bielie bees van Japan…Freek Robinson. (Foto: Verskaf) Luister hierbo of lees hieronder! Wees gewaarsku! Alle vegetariërs. Hierdie artikel bevat inhoud wat jou kan ontstel. Onlangs het ek ŉ bietjie gekuier in die omstreke van Cradock in die Oos-Kaap. Ek het nogal ŉ sagte plekkie vir dié plattelandse dorp. My pa het in lewe daar as mediese dokter gepraktiseer – maar dit was eers later in sy loopbaan. Ek was reeds uit my ouerhuis en op universiteit toe my pa soontoe is. Dus het ek nie daar groot geword nie – en dis nogal ŉ gemis. Maar ek het ook dieper bande met Cradock. My groot voorvader, Phillip Robinson, ŉ 1820 Britse setlaar, het hom met sy gesin gevestig op Cradock. Hulle was 13 kinders en een van hulle was Charles, my oupa. Die rede vir die besoek was om saam met ontwikkelingskenner, Barend la Grange, te gaan kyk hoe dit vorder met nuwe ontwikkelingsinisiatiewe op Cradock. Die dorp was in die tagtigerjare die brandpunt van die rewolusie. Nou is dit rustig, hoewel daar vele uitdagings is. Dis juis om te praat oor dié uitdagings dat bekende skrywer, Etienne van Heerden, my en Barend na sy veld-soirée op Cradock genooi het. So is die kringloop voltooi met die Robinsons se bande met die dorp. My vrou Liza, Barend en ek was vir ’n naweek die gaste van JP le Roux op die familie-plaas, Karoowaters, so 30 km uit die dorp. Na ons afgepak het, sluit ons by JP en sy vrou Elize aan in die sitkamer. Eenkant is ŉ kaggel lekker aan die brand. In hierdie wêreld kan dit snags goed koud word. JP en Elize sit peuselbakkies uit met neute, biltong en droëwors. So tussen die gesels deur, eet ons van die versnaperinge. Wat my eerste opgeval het, is die kleur van die biltong – dis donker swart. Daar is geen vet aan die kant van die biltongskyfies nie. Dis sag sonder taai dele of seningagtigheid. Dit smelt as’t ware in die mond. “Sjoe” sê Liza, ”Dis darem lekker. Wat is dit?” “Dis biltong van die Japannese beesras, Wagyu,” antwoord JP. Wagyu biltong (Foto: Kalharoo-webtuiste) “Wil jy nou meer?” reageer Liza. Sy vertel hoe ons studentseun, Daniel, haar onlangs vertel het van die duurste beesvleis op aarde. Hy het op die internet ŉ storie raakgelees oor die Wagyu-beeste. In Japan word die beeste glo gepamperlang soos jy nie kan glo nie. Elke bees kry individuele aandag en word byvoorbeeld gemasseer, kry net die beste kos en word aan geen spanning blootgestel nie. JP vul aan dat daar vier verskillende teelrasse is wat oor seker 3 000 jaar in Japan ontwikkel het. Vanweë die gewildheid, die kwaliteit en smaaklikheid van die Wagyu-bees se vleis, het Japan die bees in 1997 as ŉ nasionale bate verklaar. Dit beteken dat geen lewende hawe van die bees oor grense vervoer mag word nie. Maar voordat die verbod in werking getree het, het die VSA en Australië reeds van die beeste gekoop. Die Le Roux’s van Cradock het toe in 2011 50 embrio’s uit Australië ingevoer. Van die 50 het agt verse en agt bulletjies oorleef. Vandag het hulle meer as 350 beeste. Ander boere het gevolg en na raming is daar nou sowat 120 boere in die land wat ook van die beeste besit. Almal is saam gegroepeer in ŉ instansie wat na hulle belange omsien (lees meer daaroor op die webblad: www.kalharoo.co.za). Die volgende môre sluit JP se oudste seun, Jacques, hom by ons aan vir ontbyt. Hy is eintlik die man wat die Wagyu-projek bestuur en was ook ŉ stigterslid van die genootskap van die ras in Suid-Afrika. Wat die beesras so besonders maak, vertel hy, is dat dit hoë vlakke van “marmering” bevat. Dit beteken dat die vet bínne die spierweefsel versprei is. Elize het al voorberei vir die ontbyt – en dit sluit in ŉ klompie Wagyu-biefstuk. Jacques wys vir ons hoe jy gesonde witvet in die vleis kan sien. Die hoë vlakke van oleïensuur verklaar waarom gebraaide Wagyu-biefstuk ŉ botterige smaak het. Die smeltvlak van die Wagyu se vet binne die weefsel is laer 37°C. By ander rasse is dit hoër as 45°C. ŉ Mens beleef sommer gou die smeltsensasie van die biefstuk. En ja wraggies, dit is so lekker soos beweer word… waarskynlik die lekkerste biefstuk wat ek al ooit geëet het. Die boerdery met Wagyu-beeste is voorwaar intensief. By geboorte word alle kalwers geweeg en DNS-toetse word gedoen. Wagyu-kalwers, kommersieel en stoet, word dan geregistreer. Terwyl die kalwers groei, wei hulle in ŉ kamp met malse groen gras. Hulle kry ook spesiale Karoowaters-veevoer (www.karoowaters.co.za) wat op die plaas gemaak word. Dis weg van die raserige hoofweg. Die beeste word daagliks deur werkers hanteer en is dus rustig. Die Wagyu is ŉ swaar bees. Hy word oor ŉ langer tyd gevoer – sowat 32 maande. Die bees word elke dag een kilogram swaarder. Wagyu-vleis in Suid-Afrika word volgens die Wagyu-genootskap se protokol gegradeer met behulp van ŉ spesiale kamera. Die gradering word ook binne minute in Japan of Australië gedoen. Al die data word aangeteken as teelwaardes by die Wagyu-genootskap van Suid-Afrika. Boere kan dan byvoorbeeld internasionaal op die databasis nagaan welke teeldier geskik sal wees vir stoet-teling. (Foto: Nichelle Steyn) Gewone beesrasse word tussen 450 kg tot 550 kg geslag. By Wagyu-beeste is dit tussen 700 kg tot 900 kg. Wat kommersiële beeste betref, word die primêre snitte gebruik. Wagyu-boere en -slagters gebruik meer as 16 snitte uit die karkas. Maar dis ŉ duur storie as jy van dié vleis by die slagter wil gaan koop. Dit sal jou meer as ŉ duisend rand/kg vir prima-snitte kos. Jacques sê hulle maak wins uit die boerdery met die Wagyu, maar dis nog vroeë dae. Hoewel hulle teikenmark die meer welgestelde verbruiker is, blyk dit dat die middel-inkomstegroep al hoe meer ŉ smaak vir Wagyu begin ontwikkel. Die Le Roux-familie se doel is om kwaliteit vleis teen ŉ billike prys op die verbruiker se tafel te plaas. Met die Wagyu-beesras is hulle halfpad daar.