In die gelykheidshof in Johannesburg word ure spandeer om die betekenis van die woord ‘Boer’ te ontleed. Getuie op getuie gee inhoud aan die betekenis van die woord. Vir party beteken dit landbouer, vir ander beskryf dit ‘n etniese groep en vir ander verteenwoordig dit ‘n stelsel.
Tydens die hofsaak dink ek aan my Oom Frik Hermann. Hy is doodgeskop. Oom Frik het ‘n pynlike dood gesterf. Sy ribbes het in sy longe gesteek en hulle het hom gelos om dood te gaan. ‘n Skadelose oom van 78. Ek dink aan die doodsreuk in sy huis, die bloedvlekke in sy kamer. Ek dink aan die plat gras agter sy huis waar die moordenaars deur die nag vir hom gelê en wag het. Hulle het gewag om die Boer te “skiet”.
Nie die klerewinkeleienaar of byna geen van die getuies in die gelykheidshof is Boere wie se familie geskiet is nie. Plaas jou in die skoene van ‘n vrou wie se man op die wreedste wyse vermoor is. ‘n Kind wie se pa doodgemartel is. ‘n Man wie se vrou verkrag, en met ‘n strykyster gebrand en toe vermoor is. Staan in daardie mense se skoene en sing dan: “Skiet die boer!” Jy kan nie. Jou mond word droog, jy kry ‘n knop in die keel en trane in die oë. As jy met slagoffers se familie praat, wil jy net een ding sê: hoe kan ek help? As jy na die ontwortelde plaaswerkers kyk, wil jy vra: Here, hoe het dit gebeur? Jy kan net nie meer sing “Skiet die Boer” nie, want dit maak seer.
Met hulle toetrede tot die Malema-saak het die ANC ‘n morele toets gedop. In die vraag na moraliteit is die kwessie eenvoudig: behoort jy iets te doen? Nie noodwendig ‘kan jy’ of ‘mag jy’ nie, maar ‘behoort jy?’ In die konteks van Suid-Afrika met sy hoë moordsyfer en veral moorde op boere behoort jy nie “skiet die Boer” te sing nie. Selfs al sou die hof dit toelaat, behoort jy dit nie te doen nie. Dit is nie reg nie. Alles wat wettig is, is nie reg nie. Daar is sekere dinge wat jy nie behoort te doen nie. Enigeen wat argumenteer, “ek kan en ek wil die hof vra om my die reg te gee om so ‘n lied te sing”, dop die morele toets. ANC, julle behoort dit nie te doen nie.
[Hierdie skrywe dien as inleiding tot Treurgrond – 20 jaar van plaasaanvalle in Suid-Afrika, wat pas by Kraal Uitgewers verskyn het. Vir meer inligting of om die boek te bestel, sien hier.]