Versindaba » Blog Archive » Gisela Ullyatt. Facebook en Die Groot Poësiebrander. (Deel 4)
Gisela Ullyatt. Facebook en Die Groot Poësiebrander. (Deel 4)
Deel 1-3 van die Die Groot Poësiebrander kontekstualiseer die verband tussen Facebook en die Boeddhistiese begrippe Interkonneksie, Indra se Net en dependent origination. Alan Watts (1915-1973), ’n Episkopaalse priester, later ’n prominente figuur in die Zen Boeddhisme, veral in Brittanje en Amerika, verduidelik Indra se Net soos volg (1995:45):
Imagine a multidimensional spider’s web covered with dewdrops. Every dewdrop contains the reflection of all other dewdrops, and in each reflected dewdrop are the reflections of all the other dewdrops in that reflection, and so on, ad infinitum. That is the image of the Buddhist conception of the universe .
Watts verduidelik ook die Japanese tradisie van ji ji muge, wat Indra se Net asook dependent origination op ’n toeganklike wyse aan die Westerse leser oordra (baie van sy boeke is transkripsies van retreats of lesings): “Ji means a thing, event, or happening. Muge means ‘no separation'” (1995:28). Daar is dus altyd ’n groter geheel of makrokosmos wat uit kleiner dele of mikrokosmosse bestaan. Geen persoon is dus ’n eiland nie, al voel dit ook soms so.
Alhoewel die sosiale media geneig is om menslike nabyheid met virtuele vriendskappe te verskans, kan dit ook ’n geweldige positiewe effek op die individu sowel as die netwerk laat, soos gesien in die deelname aan ’n uitdaging soos die Groot Poësiebrander. Tot op hede nooi mense verder af in die skakel of ketting steeds ander uit om ’n gedig ’n dag te deel. Facebook is dus ’n voorbeeld van hoe Interafhanklikheid of Interkonneksie prakties in die sosiale media kan manifesteer.
Hier volg nog ’n paar vriende wat ek genooi het om aan die uitdaging deel te neem, se gedigte:
Susan Smith, departementshoof van Afrikaans, Fort Hare, digter (In die afwesigheid van sin) en kunstenaar, skryf só oor haar Dag 1: “Atwood is die een digter na wie ek telkens terugkeer, wie se woorde brand soos vuur” (“Eating fire”: Taught by a sideshow man):
is your ambition:
to swallow the flame down
take it into your mouth
and shoot it forth, a shout or an incandescent
tongue, a word
exploding from you in gold, crimson,
unrolling in a brilliant scroll
To be lit up from within
Dag 2: “Vandag plaas ek ’n uittreksel uit die gedig “tesis in gestapelde sillabeversteuring oor ingebedheid” uit die onlangse bundel, Mede-wete van Antjie Krog. Ek geniet die verbluffende woord- en betekenisspel van veral hierdie gedig – ’n begogelende gedig”:
(definiërings van onderlinge verbinding)
jirre my takkerasie my boomlinggeliefdste –
hoe sjarmantogig waak jou allesherstellende begrip
van boomwees molmneutig mosbassig
en iets wat voorlopig bloedbeeks splint
ek is daar ín
én jy jy’s opgeraap tot die radiogolwe van wesenheid
ook besig om veelwees te huidig om heelsaamheid
van al ons wesende gewordendes van klip
tot tjilp te bedadig van reënstrekking tot ribsterglip
“Uit al die wonderlike moontlikhede kies ek vandag ’n onlangse gedig van nog ’n grote in die Afrikaanse digkuns, Marlene van Niekerk. Hierdie gedig maak my hart lig, om die uitgelatenheid, die speelsheid, die wippende rasende voël lewend voor jou oë, ‘kaneeeeel van verbasing op sy bors'”:
Oggend van ’n waterfiskaal
(Uit “die Cederbergsuite”)
Allagot! Geglip uit die knukkels
van hierdie kant se koskans- en hansmaker
wip die waterfiskaal die oggendkier in,
kaneeeeeel van verbasing op sy bors,
onder sy kruidnagelkloutjies die rinkink-rulle
tinktuuuuuur van manelkwik geveer op sy flank,
strak in die frak, die keil platgekam,
akkelief hy oor die akkers tot die waterkant, kyk! –
triljarrrrrrrrrde klein en groot fiskale innie spiekspiegel,
hokaai kohorte kansvatters
wat hy konter met pronkstand akimbo,
knipstert na die kindlig in die oewerkrui,
en wegstaan, kyk so, eeeeene Ollewagen-onderbaadjie,
hy is die een en innigste godontglipper
hier in die prilwilde hoogmakerson,
!tewiek in sy keel sit sy roepnaam !tewiek
soos ’n klok in die bergkut, ketoooools
van die mondsagte môre.
Marlene van Niekerk (Uit: Kaar)
Dag 4: ’n Uittreksel uit Pablo Neruda se “Poetry”:
and suddenly I say
And I, tiny being
Twee van Ilisna Nel se kortverhale is onderskeidelik in Nuwe Stories 3 (“Een, twee, drie, blok myself”) en Skarlakenkoors (“’n Boer se verlange”) opgeneem:
Haar Dag 1 lyk soos volg:
Uit hierdie Valkenburg het ek ontvlug
en dink my nou in Gordonsbaai terug:
Ek speel met paddavisse in ’n stroom
en kerf swastikas in ’n rooikransboom
Ek is die hond wat op die strande draf
en dom-allenig teen die aandwind blaf
Ek is die seevoël wat verhongerd daal
en dooie nagte opdis as ’n maal
Die god wat jou geskep het uit die wind
sodat my smart in jou volmaaktheid vind:
My lyk lê uitgespoel in wier en gras
op al die plekke waar ons eenmaal was.
– Ingrid Jonker, Ontvlugting
Myra Lochner, direkteur van Kreativ SA, het onder andere die volgende twee gedigte aangehaal:
Dag 3: “’n Fragment uit die werk van my geliefde John Keats [“Do you not see how necessary a world of pains and troubles is to school an intelligence and make it a soul?”]” [Uit: Sleep and Poetry]:
Chasing away all worldliness and folly;
Or the low rumblings earth’s regions under;
Of all the secrets of some wond’rous thing
Perhaps to see shapes of light, aerial lymning,
“Tussen “duisende” boeke in my rakke en kop, is daar ’n rypsuurlemoengeel bundeltjie, getitel, Die geel van suurlemoene skyn deur die Italiaanse digter, Eugenio Montale, knap uit Italiaans vertaal deur Rosa Nepgen”:
Nuusbriewe van Amiata
Die vuurwerk van ’n dreigende onweer grom
soos byekorwe teen latenstyd brom.
Deur die kamer se dakbalke
het boorwurms tonnels gevreet, en uit die vloer
styg die geur op van ryp spanspek. Uit die vlei,
waar paddastoele groei en kabouters woon,
sweef ’n sagte rookwolk op, tot by die deursigtige keël
van dié bergtop, waar dit my vensters verdof,
terwyl ek jou brief aan dié tafel sit en skryf
só ver weg, asof in ‘n heuningsel
van ‘n sfeer, in die ruimtes uitgewerp.
Die voëlkoue onder groen baai, die kastaiings
wat op die kole blus, en die kaggelrak en teëls,
met salpeter en muf geaar, is die beeld
waarin jy binnekort sal deurbreek. Maar die lewe
waarin jy legende word, is nog veels te kort
om alles van jou in te sluit. Die goue agtergrond
op jou ikoon word blink. Buite val die reën
Dorothy Badenhorst, wat op die mooie Weskusdorpie, Yzerfontein woon se Dag 1 lyk só: Elizabeth Barrett Browning se “How Do I Love Thee?” (Sonnet 43) wat terloops ook deur Poetry-winkels regoor die land gebruik word. Hierdie is ’n puik voorlesing deur ’n stemkunstenaar wat baie soos Dame Judi Dench klink:
Reluctance for pure loving kindness’ sake
You love me not,
– I know and knew it.
But, unto the store
Lieze Stassen, bekende sangeres en liedjieskrywer wie se aangrypende stem op die TV-reeks (laat negentigerjare), Woestynblom, se klankbaan is, skryf op Dag 1: “Hier is die gedig wat my opslag te binne skiet … een wat ek jare gelede getoonset het”:
Ballade op die Dronkparty
Jou oë sing ’n ou verhaal
van goud wat teen die reënboog lê;
en sal jou lippe teen my lip
‘n onvertelde teerheid sê?
Pols jou vingers aan my pols
die boodskap wat die bloed begryp?
Jou mond is met die bitter rooi
van wildebessies ryp.
Wie het die ronding van jou vlees
so soepel om die been gedraai?
En watter heuwels en vallei
die wit mis van jou tabberd toegewaai?…
Een het my om haar lag verlei,
een, om haar trots, versaak;
en ek, tussen verwyt en leed,
al dronker aan die drink geraak…
Die liefde is die bitter glas,
die droë glas, die donker glas;
die liefde is die naverdriet
wat in die hart se holte pas.
-G. A. Watermeyer
“Nog een van my groot gunstelinge en ook een wat ek getoonset het (lank terug)”:
My naakte siel wil sonder skrome
in alle eenvoud tot jou gaan,
soos uit diepe slaap ons drome,
soos teen skemerlug die bome
opreik na die bloue maan;
gaan met al sy donker wense,
en die heilige, nooit-gehoorde
dinge sê, waarvoor die mense
huiwer, en wat om die grense
flikker van my duister woorde.
– NP van Wyk Louw
René Bohnen, bekende digter, wenner van die Versindaba lykdig-kompetisie en ’n uiters behendige fotograaf, haal die volgende gedig aan op haar Dag 1:
Dag 2: ( Uit: The Book of Hours II:22)
that rise from the stuff of our days—
Dag 3: (Uit: Elegy for the First Century)
Bells on our eyelashes
and the death throes of words,
and I among fields of speech,
a knight on a horse made of dirt.
My lungs are my poetry, my eyes a book,
and I, under the skin of words,
on the beaming banks of foam,
a poet who sang and died
leaving this singed elegy
before the faces of poets,
for birds at the edge of sky.
Op Dag 4 (13 Junie) skryf René dat sy ’n gedig kies van “W.B. Yeats, because he was born on 13 June. Thoughts on living in a city and having pastoral longings. Influences of Thoreau moods. Gedink ek plaas die korter gedig, terwyl the beast van sy groot gedig steeds daagliks na ’n Bethlehem slouch. Alhoewel, mens kan eintlik maar heeldag vandag Yeats lees – met nuwe oë na ou bekendes kyk”:
I will arise now, and go to Innisfree,
And live alone in the bee-loud glad.
And evening’s full of linnet’s wings,
While I stand on the road, or on the pavements grey,
Hoor jy die Magtige Dreuning? Deel Vyf van die Poësiebrander Brander is in aantog…
Watts, M. ed. 1995. Buddhism, the religion of no-religion: the edited transcripts of Alan Watts. Boston, MA: Tuttle.
Tags: Dorothy Badenhorst, Ilisna Nel, Lieze Stassen, Myra Lochner, Rene Bohnen, Susan Smith
Tuesday, July 7th, 2015 | Binneblik, Gisela Ullyatt.
3 Kommentare op “Gisela Ullyatt. Facebook en Die Groot Poësiebrander. (Deel 4)”
Ilisna Nel :
July 7th, 2015 at 11:52 am
marie bredenkamp :
July 7th, 2015 at 11:41 pm
Gisela: Ek dink dis ‘n grootse taak wat jy hier aangepak het – en wonderlik om met een oogopslag so ‘n opgaaf van uitsoek-gedigte bymekaar te hê – voel soos ‘n bloemlesing!
July 8th, 2015 at 12:31 am
Marie, die sinchronisiteit van alles het my verstom. En dit wys ook na wat die ingeligte poësieleser op hul rak het. Ook is dit wonderlik om te sien dat mense steeds gedigte deel, mense wat ek nie voorheen v bewus was nie. Dit sou wonderlik wees om die ‘tweede generasie’ se keuses ook te kon deel, dus dié wat genooi is deur die vriende wat ek genooi het. Daar is tans ook derde en vierde generasies. Hierdie ketting is omtrent die enigste positiewe en opwindende ‘kettingbrief’ wat ek al ooit teëgekom het. Niemand is darem gedreig met ‘n bliksemstraal wat hulle gaan tref as hulle nie gedigte deel nie…