Uitspraak oor ‘billike’ vergoeding vir grond verwelkom(Argieffoto: pixabay) Agri SA het ŉ uitspraak in die grondeisehof, wat bepaal dat die staat grondeienaars die volle markwaarde vir hul grond moet bied, verwelkom. Die saak het gehandel oor ’n jare lange dispuut tussen die eienaars van die plaas Jakkalsdans noord van Pretoria en die Moloto-gemeenskap, wat vroeër ’n restitusie-eis ten opsigte van die grond ingestel het. Dit het gelei tot ŉ vergoedingsdispuut tussen die minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling en die eienaars van onderverdelings van die plaas. Agri SA het die grondeienaars finansieel bygestaan en was die afgelope tien jaar regstreeks by die saak betrokke. Volgens die organisasie het die staat volgehou om die grondeienaars aansienlik minder as markwaarde vir hul grond aan te bied en die inwerkingstelling van ŉ hersiene waardasieformule deur die waardeerder-generaal in Augustus 2015 het verdere vertragings veroorsaak. Dit het boonop die finalisering van grondhervormingseise landwyd gestuit. Volgens die uitspraak in die Jakkalsdans-saak moet die staat grondeienaars die volle markwaarde van hul grond betaal as geen ander faktore, soos bepaal in die Grondwet, van toepassing is nie. Dié ander faktore sluit in die huidige gebruik van die eiendom, geskiedenis van die verkryging en gebruik van die eiendom, die omvang van direkte staatsbelegging en subsidie ​​in die verkryging en voordelige kapitaalverbetering van die eiendom, asook die doel van die onteiening. Agri SA sê hy ondersteun die beginsel ten volle dat markwaarde die belangrikste komponent is wat oorweeg moet word om “regverdige en billike vergoeding” in restitusie-aangeleenthede te bepaal. “Inklusiewe boerdery met die oog op voedselsekerheid is gegrond op onbetwiste eiendomsregte en toegang tot kapitaal,” sê Willem de Chavonnes Vrugt, voorsitter van Agri SA se Sentrum van Uitnemendheid: Grond. Agri SA sê hy is verbind tot volhoubare en regverdige grondhervorming en dat die uitspraak die kernbeginsel van eiendomsreg as grondslag van ŉ “volhoubare, veerkragtige en inklusiewe landbousektor vir geslagte wat kom”, bevestig.