Nuuskommentaar: Wanneer Ramaforia selfs vir Ramaphosa taanPres. Cyril Ramaphosa. Foto: Elmond Jiyane/GCIS President Cyril Ramaphosa se toespraak aan die nasie Saterdagaand was een van die belangrikstes tot dusver. Enersyds oor die nood waarin die oorgrote meerderheid van die land hulself in hierdie stadium bevind – die ANC is uiteindelik gedwing om tot die stappe oor te gaan wat Ramaphosa aangekondig het. Andersyds oor die snydende impromptu opmerkings wat die president gedurende sy toespraak oor sy eie party gemaak het. Net voordat Ramaphosa die ekonomiese vooruitsigte en omstandighede getakel het, het hy eers ŉ minuut geneem om fel kritiek teenoor sy party uit te spreek. Ramaphosa het genoem dat die Covid-krisis ons as ŉ nasie verenig het teen ŉ gemeenskaplike vyand. Ten spyte hiervan het die krisis ook van die slegste neigings in ons samelewing na vore gebring. Die twee sake wat Ramaphosa daarna uitgelig het, is soos volg: Hoewel albei sake aandag verdien, is dit die eerste een van die twee wat werklik noemenswaardig is. (Dit is immers nie vreemd vir die ANC of Ramaphosa om die saak van geslagsgebaseerde geweld openlik te kritiseer nie.) Ramaphosa het korrupsie veroordeel en verseker dat skuldiges verantwoordbaar gehou sal word. Daarmee saam sal die regering deurgaans die nasie op hoogte hou van dié vordering. ŉ Deursigtige proses sal verseker dat skuldiges aan die pen ry. Dit is belangrik om daarop die let dat hierdie geensins ŉ saak was wat Ramaphosa veronderstel was om in dié toespraak aan te roer nie. Die vorige keer wat Ramaphosa die nasie toegespreek het, is die helfte van die tyd bestee aan dié onderwerp. Dit is immers die toespraak waarin Ramaphosa die ANC se amptelike stappe teen Covid-korrupsie aangekondig het. Saterdagaand kon Ramaphosa egter nie met ŉ skoon gewete die nasie toespreek sonder om korrupsie vlugtig, en onbepland, aan te raak nie. Hy het spesifiek ŉ gedeelte van sy toespraak daaraan gewy om sy party se korrupte aard te kritiseer. Boonop het Ramaphosa dié korrupsie bestempel as een van die slegste neigings teenwoordig in ons samelewing. Sy opmerking het gespreek van ŉ leier wat ten diepste geloof in sy eie party verloor het. Vir die eerste keer begin dit werklik lyk asof Ramaphosa wreed ontnugter word deur diegene by wie hy homself skaar. Ramaphosa begin besef dat hy waarskynlik sy siel verkoop het om deel van dié party te wees. Daarmee saam verklaar die ANC se diepliggende strukturele korrupsie hom vir alle praktiese doeleindes ongedaan. Selfs al sou hy graag die party tot ŉ morele herlewing wou lei, is die taak te groot vir ŉ enkele mens. Ramaphosa was nog altyd Nelson Mandela se gekose opvolger en sodoende byna ŉ uitverkorene. Hy is die laaste paar jaar ook gesien as die land se enigste hoop vir ommekeer. Sodoende het miljoene Suid-Afrikaanse burgers met die aanvang van sy presidensie hul laaste hoop in Ramaphosa geplaas. Die sogenaamde Ramaforia wat daarmee saamgegaan het, was nie noodwendig blindelingse entoesiasme vir die ANC nie, maar eerder desperate geloof in Ramaphosa self. Mense het vasgeklou aan die gedagte dat Ramaphosa se ruggraat sterker sal kan wees as die ANC se ruggraatloosheid. Ramaphosa self het dit waarskynlik ook geglo. Saterdagaand het sy oë egter gespreek van ŉ leier wat dié tuig neerlê. Nie omdat hy self moreel korrup geword het nie, maar eerder omdat hy naïef genoeg was om tot ŉ volslae ongewonne stryd toe te tree. Ramaforia het selfs vir Ramaphosa getaan. Ramaphosa het homself ongelukkig met die semels gemeng – die varke het nie geskroom om hom op te vreet nie. Weens hierdie krisis verwerp mense selfs die man wat eens die laaste baken van hoop was. Nie omdat hulle deur die ANC se aard ontnugter is nie, maar eerder deur die magteloosheid van Ramaphosa. Hierdie ontnugtering is ŉ ongelooflike wrede een. Diegene wat Ramaphosa aanvanklik ondersteun het, het oorwegend so gedoen uit noodsaak. Mense se laaste hoop is werklik in dié president geplaas. Met hy wat misluk, is mense se opsies ook tot ŉ groot mate uitgedien – minstens indien jy jou heil steeds in die regering wil vind. Hoewel die ontnugtering met die eerste oogopslag skynbaar hopeloos mag lyk, is dit nie hopeloos nie. Dit is wel waar dat Ramaphosa se mislukking ons regering as stuurman finaal nutteloos verklaar het. Die regering is egter nie die alfa en omega nie. Die wegkwyning van Ramaforia is dalk een van die beter dinge wat met ons as burgers kon gebeur. Diegene wat hul hoop in Ramaphosa geplaas het, het sodoende ook hoop in die regering as geheel geplaas. Mense het stelselmatig deur hierdie krisis egter afstand gedoen van Ramaphosa en daarmee saam finaal afstand van die regering. Dit is nie net angswekkend nie, maar ook bevrydend. Die oomblik wat jy van die regering afstand doen, hang jou lot nie meer van hulle af nie. Met die vryheid kan jy self kies waarin jy jou heil wil vind. Hetsy in jouself as individu, jou gesin, jou gemeenskap, die vryemark of ŉ gebalanseerde kombinasie van dinge. Gedurende die krisis het gemeenskapsorganisasies en die vryemark die land staande gehou. Na afloop van hierdie krisis sal die sfere van die samelewing voortgaan om hoop en geleenthede te bied daar waar die regering telkens tekortskiet.