Ná agt jaar van litigasie is die hoogste hof in Suid-Afrika op die vooraand om die finale woord te spreek in die saak van Solidariteit namens lt.kol. Renate Barnard v. die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) oor die aanvaarbaarheid van rassekwotas in die werkplek.
Ten einde die implikasies van die konstitusionele hof se uitspraak vir die doktrine van regstellende aksie te verstaan, is dit nodig om die feite in hierdie saak weer in oënskou te neem.
Die arbeidshof, wat die saak aanvanklik aangehoor het, het bevind dat dit nie ’n regverdige en gepaste manier is om gelyke indiensneming in werking te stel deur ’n pos vakant te laat nie. Die hof het bevind dat Barnard se reg op gelykheid en waardigheid vereis het dat die SAPD se diensbillikheidsplan buigsaam en met inagneming van die besondere omstandighede van die betrokke persone se reg op gelykheid en waardigheid toegepas word.
Met die veronderstelling dat die grondwetlike hof dit eens is dat hy oor jurisdiksie oor die aangeleentheid beskik – en in die lig daarvan dat ’n middeweg tussen die vorige uitsprake vir en teen Barnard onhoudbaar blyk te wees – verdien twee moontlike uitkomste oorweging. Die grondwetlike hof kan die hoogste hof van appèl se uitspraak ten gunste van Barnard en teen rassekwotas handhaaf, of dit kan terugkeer na die uitspraak van die arbeidsappèlhof ten gunste van die SAPD en rigiede rassekwotas.
’n Uitspraak wat met die siening van die hoogste hof van appèl akkoord gaan, sal nie die einde van regstellende aksie as sodanig beteken nie. Dit sal egter wel die manier waarop die SAPD en talle ander werkgewers regstellendeaksiemaatreëls toepas tot ’n einde bring. Dit sal beklemtoon dat ’n “saak-sensitiewe” benadering gevolg behoort te word en dit sal beteken dat alle werknemers wat dispute oor onregverdige diskriminasie aanhangig gemaak het – soos byvoorbeeld dié in Solidariteit se saak namens sy lede teen die departement van korrektiewe dienste – die reg sal hê dat hul persoonlike omstandighede in aanmerking geneem word en dat hul reg op gelykheid en waardigheid as ’n behoorlike oorweging geag word.
Deur ’n diensbillikheidsplan (hetsy “rigied” of nie rigied nie) te hê, sal nie werkgewers daarvan kwytskeld om die regverdigheid van hul diensbillikheidsmaatreëls te moet bewys nie – des te meer as die toepassing van die maatreëls op ’n wiskundige wyse geskied ingevolge waarvan die individu uit die berekening gelaat word. Daar sal veel groter verantwoordelikheid rus op die skouers van besluitnemers wat moet besluit om ’n aanstelling te maak, al dan nie, om te bewys dat hulle ’n hele aantal faktore in aanmerking geneem het.
As gevolg van die feit dat die ooplaat van poste so ’n gereelde verskynsel in staatsdepartemente geword het, sal een van die mees grondliggende uitwerkings op die SAPD en ander staatsdepartemente wees dat hulle nie langer ras as regverdiging sal kan gebruik om nie ’n pos te vul as ’n geskikte kandidaat beskikbaar is om te bevorder nie.
Die seun is daarvan beskuldig dat hy verlede Maandag ware by die PNA-winkel by die winkelsentrum gesteel het. Hy het Donderdag omstreeks 10:00 in die parkeergebied van die winkelsentrum geloop toe ŉ vrou wat by die winkel werk hom glo gesien en herken het. Sy het die veiligheidswag geroep en hulle het die seun na bewering in die winkel ingesleep, die deure gesluit en hom in ŉ kamertjie toegesluit waar die wag die seun glo “pimpel en pers” geslaan het. [Sien foto’s hier]
ŉ Werker by die winkel het intussen die polisie ontbied, waarna die polisie die seun in hegtenis geneem, geboei en agter in ŉ vangwa gesit het. Die polisie het sy ouers omstreeks 10:20 in kennis gestel dat hy op ŉ aanklag van diefstal in hegtenis geneem is. Toe hulle verneem van die beweerde aanranding het hulle daarop aangedring om hom na ŉ hospitaal te neem, waar hy opgeneem is vir waarneming.
Hy het gesê ongeag die uitkoms van die polisie-ondersoek en die bevindinge van die interne ondersoek, het PNA reeds daadwerklike stappe gedoen om sy bedryfshandleiding te hersien, met verwysing na aanvaarbare praktyke vir die aanhouding van winkeldiefstal-verdagtes.
As dit my kind was wat so aangerand was deur ‘n veiligheidswag sou ek vir liewe Jesus moes vra vir hulp. “Liewe Jesus gaan jy jou swart dissipel kom haal of moet ek hom vir jou stuur?” Hier is ongelukkig nie plek vir altwee van ons op hierdie aarde nie.
ECB:- dit lyk as of jy Afriform en Solidariteit nou dreig, hoop net jy doen meer in jou lewe vir burgerregte as wat genoemdes in eendag doen.