Versindaba Jaco Spies Archives : Versindaba
Posts Tagged 'Jaco Spies'
Bernard Odendaal. Uit die palm van die land
Uit die palm van die land:
Beeld- en woordkuns uit die Vrystaat
'n Uitstalling wat besoekers op 2008 se Volksblad-kunstefees (8-12 Julie) aan die praat gehad het, was een waarin beeld- en woordkunswerke met mekaar in gesprek tree.
Die projektitel "Uit die palm van die land" dui eerstens aan dat die deelnemers almal kunstenaars uit die sentraal geleë Vrystaatpovinsie was. Terselfdertyd beklemtoon dit die kreatiewe handewerk wat verrig is. Soos uit die kunswerke gesien kon word, het 'n paar van die deelnemers ook die woord "land" in die projektitel ernstig opgeneem, en is Vrystaatse landskappe en landmerke, en kwessie soos grondbesit, uitgebeeld.
Die inisieerders van die projek was, naas myself, Ben Botma (hoof van die departement Beeldende Kunste aan die Universiteit van die Vrystaat) en Gilbert Gibson (internis en digter en, soos ons ander twee, woonagtig in Bloemfontein).
Ses beeldende en ses woordkunstenaars het deelgeneem. Hulle is, in 'n eerste stap, genooi om elk een nuwe kunswerk te lewer met "die Vrystaat" as impuls, maar waarop hulle dan totaal vry kon reageer. En, soos die gesegde lui: Soveel hoofde, soveel sinne.
Konkrete en aktuele sake, soos die genoemde landmerke en grondkwessies, maar ook meer algemeen-menslike vraagstukke soos verlies en verganklikheid, en kreatiwiteit en lewensdrif as teendele dáárvan, is aangepak.
Ewe uiteenlopend is die media wat benut is: olieverfwerk op doek en sintetiese oppervlaktes (Janine Allen en Pauline Gutter); gemengde beeldmedia in gevarieerde kombinasies (Ben Botma, Jaco Spies en Markus Steinmann); beeldhouwerk uit hout en alledaagse dinge soos 'n persketak, 'n klakson, 'n kwartsklip en 'n oogdruppelflessie (Charlayn von Solms). Tradisionele sowel as vormlik meer eksperimentele gedigte is geskryf deur Stef Cilliers, Gilbert Gibson, Bernard Odendaal en Hennie van Coller; ook 'n paar prosavertellings was te sien (Jaco Jacobs en J.C. Steyn).
Nadat die eerste 12 kunswerke voltooi is, is deur middel van loting voortgegaan om die deelnemers in pare van een beeldende en een woordkunstenaar elk te verdeel. Daarna moes die pare kunstenaars telkens op mekaar se eersterondte-kunswerke reageer deur, eweneens in vrye respons, elkeen 'n verdere kunswerk te skep.
So het uiteindelik 24 nuwe kunswerke tot stand gekom wat nie net (met mekaar) oor Vrystaatse werklikhede gepraat het nie, maar ook veel te sê gehad het oor mens- en kunstenaarswees in die algemeen. Opvallend was hoe die samewerking tot grensoorskrydende reaksies aanleiding gegee het. Beeldende kunswerke het soms woordmateriaal geïnkorporeer, en woordkunswerke plek-plek visuele kenmerke begin uitbuit.
Jaco Jacobs en Markus Steinmann het uiteindelik 'n totaal geïntegreerde kunswerkkompleks daargestel wat uitgesproke gemeenskapsbetrokke wou wees. Hulle het byvoorbeeld blikkieskos, met prosavertellings wat soos etikette daarom gedraai was, aan die feesgangers beskikbaar gestel, op voorwaarde dat elke geneemde blikkie met twee volles vervang word. Laasgenoemde is na afloop van die fees aan hulpbehoewendes in en om Bloemfontein geskenk.
Ewe belangrik as die beklemtoning van kuns se sosiale rol, was die nadenke wat die uitstalling wou stimuleer oor die plek en rol van die kultuurmens, oor die kuns self en oor die grense tussen kunssoorte.
Onderstaande werk (gemengde media en objekte, 156 x 250 cm) deur Janine Allen, 'n dosent in Beeldende Kunste aan die Universiteit van die Vrystaat, het aanleiding gegee tot die konfigurasiegedig "Wat vergeet word, het vergaan" wat onder my naam in die gedigtekamer hiernaas op die Versindaba-webwerf verskyn.
Janine het die volgende oor bostaande werk van haar mee te deel gehad: "Inkarnasie van die puti handel oor die inherente werking van skilderkunstige prosesse en oor die aard van die skilderkuns self. Die spesifieke werk is gewortel in my belangstelling in pigment. Min hedendaagse skilders het nog kennis hiervan. Vervreemding en verabstrahering het plaasgevind in die 'magiese' verhouding wat die skilder voorheen met die skilderkunsmateriaal gehad het. Inkarnasie van die puti is een werk uit 'n reeks, getiteld Nekropolis, waarin ek skilderprosesse, beelde en selfs die konkrete skilderye verlewendig."
Gilbert Gibson en Ben Botma het as paar saamgewerk. Ben het die werk Komeet (olie op digitale druk, 120 x 90 cm) gemaak na aanleiding van "die Vrystaat" as inisiële impuls. Oor dié werk skryf hy: "Geïnspireer deur 'n gedenkkruis langs die pad. Die sentrale deel van die werk behels 'n digitale foto waarom daar 'n energieveld of stralekrans van helder kleur in olieverf aangebring is. Die verfproses was 'n moeisame een, met groot sorg (met 'n baie dun kwassie) uitgevoer. Die doelbewuste 'mooiheid' van die kruis en die kleure staan in skrille kontras met die smart en pyn wat dit verteenwoordig.
Na aanleiding hiervan het Gilbert die gedig "another fatal roadside attraction" geskryf, en daarby opgemerk: "Die gedig speel toe op Another Roadside Attraction, Tom Robbins se eerste roman (1971; Doubleday), en vertel hier die verhaal van 'n motorongeluk waarin minstens een kind dood is, ook as (fataalste) weggaan en verlies."
Another fatal roadside attraction
die motor was 'n wit almera ses jaar oud
met 'n honderd en sewe duisend kilo's op
bande effe afgeloop (veral regs agter)
en 'n duik in die deur. die ma het voor gesit
die pa agter die wiel die boetie
agter die ma en die babasussie plat
op die bank in 'n kombers toegedraai
aan die slaap. die boetie het met 'n
tafeltennisballetjie gespeel en
probeer om die headrest voor
hom met die balletjie raak te spoeg
elke tien sekondes 'n sagte plofgeluid
die ma was besig om
te brei penne wat klikklik terwyl
sy die speedometer uit die hoek van
haar oog dophou
die pa het 'n grys langbroek aangehad
en met sy toon sy been wat jeuk probeer krap
die baba was van die dreun aan die slaap gesus
wange van te warm toe rooi
een van die boetie se spoegslae het die
balletjie by ma se wang verby laat trek
teen die truspieël vas af tot in die pa se skoot
sy oë op sy bobeen neergeslaan
die sussie het
in haar kombers verstyf.
die lorrie was vandeventer vervoer, ingelyf
Tags: Bernard Odendaal, Gilbert Gibson, Hennie van Coller, J.C. Steyn, Jaco Jacobs, Jaco Spies, Janine Allen, Markus Steinmann, Pauline Gutter, Stef Cilliers