Terugvoer oor verpleërtekort - Solidariteit GildesSolidariteit Gildes Terugvoer oor verpleërtekort - Solidariteit Gildes
Home / Verpleegkunde Nuus / Terugvoer oor verpleërtekort
deur Henru Kruger
In ’n navorsingsreferaat, Nurse shortage in South Africa: Nurse/Patient ratios, wat reeds in Mei 2009 deur die Solidariteit Navorsingsinstituut gepubliseer is, is die volgende genoem: “Suid-Afrika het ’n verpleërtekort veroorsaak deur te min gegradueerdes, asook emigrasie en verpleërs wat hulle uit aktiewe praktisering onttrek. In Kalifornië en Victoria is ’n ommekeer in al drie hierdie tendense gesien ná die implementering van wetlik afdwingbare verpleër/pasiënt-verhoudings.”
“Suid-Afrika staar ’n verpleëronderrig- en -opleidingskrisis in die gesig en indien dit nie omgekeer kan word nie, gaan die tekort aan verpleërs verder vererger,” skryf dr Wilmot James, die Demokratiese Alliansie se destydse Skaduminister van Gesondheid in 2016. Hy sê verder dat die DA ’n parlementêre ondersoek na die status van verpleegkunde aangevra het met die oog daarop om praktiese aanbevelings in te win oor maniere waarop die SANC hul huis in orde kan kry en beskerm kan word teen politieke inmenging.
Abel Pienaar, professor in Verpleegkunde aan die Noord-Wes Universiteit, sê in 2016 dat indien Suid-Afrika in sy doelwit wil slaag om universele gesondheid te bewerkstellig, moet die land eers die probleem rondom die vaardigheidstekort en gepaardgaande korttermynaanstellings van verpleërs hanteer en oplos. In 2010 was daar ’n geraamde 81 925 vakatures landswyd in die openbare sektor vir alle kategorieë verpleërs. “Die sleutelkenmerke van die verpleërkrisis in Suid-Afrika is welbekend,” sê Pienaar. “Tussen die stadige inname van jong mans en vroue in die professie en die verouderende werksmag, word die vaardigheidspoel onder geweldige druk geplaas.”
Nicolien Welthagen, senior navorsingsielkundige by die Solidariteit Navoringsinstituut, het ’n verslag gepubliseer met die titel Nursing shortages in South Africa. Hierdie verslag werp lig op die omvang en gevolge van die verpleërtekort in Suid-Afrika en is in Maart 2019 gepubliseer. Volgens hierdie verslag het ondoeltreffende leierskap, swak administrasie en beplanning by die South African Nursing Council (SANC) ’n geweldige negatiewe impak op dié eerbare en belangrike professie. “Die tekorte kan grootliks toegeskryf word aan veelvuldige probleme binne die SANC, ontoereikende opleiding en studente-uitsette, ongevulde poste, ’n verouderde werksmag en swak werksomstandighede,” sê Welthagen.
In teenstelling met die werklikheid, skilder die SANC ’n veel roosleuriger prentjie oor die verpleegsektor in Suid-Afrika. Hulle gebruik statistiek van geregistreerde verpleërs en nie diegene wat in die praktyk staan nie. Hierdie SANC-syfers sluit kategorieë in van studente, afgetredenes en selfs personeel wat geëmigreer het. Hul rekords toon byvoorbeeld dat daar 21 538 leerlingverpleërs in 2016 geregistreer is, maar wanner daar spesifiek na die studente-uitset van 2017 gekyk word, het slegs 13 036 van die geregistreerde 21 538 studente gegradueer. Dit dui op ’n afname van 39,5% sedert 2013. In 2016 was daar ’n tekort van 44 780 professionele verpleërs, terwyl slegs 3 595 studente vir die graadkursus ingeskryf het. Daar word dus voorspel dat die tekort gaan toeneem.
Die stygende aantal verpleegpersoneel wat tans bedank of aftree tenoor verpleërs wat met opleidingsprogramme begin en in diens tree is ’n groot probleem. Volgens die SANC is 50% van hul werksmag ouer as 50 jaar en 5% jonger as 30 jaar. Hierdie statistiek sorg vir groot kommer oor die toekoms van Suid-Afrikaanse gesondheidsorg, aangesien al hoe minder jongmense tot hierdie professie wil toetree. Dit sal tot ’n groter tekort lei wanneer hoogs opgeleide verpleegpersoneel, dosente, verpleegsbestuurders en kliniese spesialiste aftree. Verder is daar ook ’n tekort aan kliniese spesialiste, vroedvroue, en pediatriese en primêre, asook gemeenskapsgesondheidswerkers. Hospersa (Health and Other Services Personnel Trade Union of South Africa) het al by verskeie geleentheide aan die Department van Gesondheid sy kommer oor verpleegtekorte uitgespreek.
Volgens die Democratic Nursing Organisation of South Africa (DENOSA) is daar tans meer verpleegpersoneel wat bedank of aftree as kandidate wat opgelei word of in diens tree. Hierdie organisasie meld dat slegs 4 000 nuwe verpleegpersoneellede aangestel word vir elke 11 000 wat die beroep verlaat. Volgens die Departement se beleid kwalifiseer ’n totaal van 14 043 verpleërs tans in diens vir vroeë aftrede.
Bydraend tot die afname in verpleërgetalle, is die opleiding van geregistreerde verpleërs en verpleegassistente ook gestaak sonder dat nuwe vereistes vir hul opleiding verstrek is. Die Minister van Gesondheid in 2018, dr Aaron Motsoaledi, het gesê dat die verandering in die verpleegkurrikulum negatiewe gevolge vir die verpleegberoep inhou.
Gesondheidsminister, dr Zweli Mkhize, het in Oktober 2019 gesê dat die “aanvraag vir gesondheidsdienste in Suid-Afrika aan die toeneem is en fondse om die verandering te hanteer beperk is, hoofsaaklik as gevolg van die toenemende siektelas”. Mkhize het hierdie opmerking gemaak in reaksie op ’n parlementêre vraag van die Vryheidsfront Plus-LP, Phillipus van Staden, waar hy om die redes vir die tekort aan dokters en verpleërs in Suid-Afrika se staatshospitale gevra is. In sy reaksie het Mkhize die volgende verduidelik: “Die primêre rede waarom die Republiek [van Suid-Afrika] ’n tekort aan dokters en verpleërs het, is die feit dat die begroting van die openbare gesondheidsektor nie in reële terme verhoog het in die afgelope 10 jaar nie, wat die hoeveelheid personeel wat aangestel kan word, beïnvloed.”
Die Persal-verhoudings ten opsigte van personeel tot populasie wat die openbare gesondheidsektor besoek, toon dat daar slegs een verpleër per 401 pasiënte is. Private hospitale, Mediclinic, Netcare en Life Healthcare het onderneem om 50 00 nuwe verpleërs deur die Hopital Association of South Africa (HASA) op te lei.
Op 17 Januarie 2020 is die gereedheidstatus gepubliseer vir die aanbieding van verpleegopleidingsprogramme vir inskakeling by regulasies vir verpleegkwalifikasies soos bepaal deur die Higher Education Qualifications Sub-Framework (HEQSF). Die langverwagte inwerkingstelling van verpleegopleidingsprogramme met betrekking tot inskakeling by HEQFS-verpleegkwalifikasies is uiteindelik verwesenlik. Alle openbare en private instansies wat voldoen aan akkrediteringsvereistes en -kriteria is op die SANC-webwerf gepubliseer.
Die ontydige en onwelkome aankoms van COVID-19, net toe die SANC blykbaar hul probleme kon oplos, is ’n ernstige terugslag. Ons vertrou egter dat die verpleegsberoep hierdie pandemie sal oorleef en sal kan voortgaan om dié edele en noodsaaklike professie te herbou.