Beroepsiektes: Polisielede wag jare vir vergoedingArgieffoto Foto: SAPD, Facebook Oudpolisiebeamptes wat uit die polisiediens ontslaan is weens beroepsiekte of beroepsbeserings meen dit is makliker om bloed uit ’n klip te tap as om vergoeding van die vergoedingskommissaris te eis. Kenners meen dit is ŉ lang en uitmergelende proses om vergoeding van die vergoedingskommissaris te eis en sommige eisers wend hulle selfs tot die hof. Roebel Botha was ŉ 33-jarige kaptein in die polisiediens toe hy in 1998 uit die polisiediens ontslaan is nadat hy die vorige jaar in ŉ motorongeluk aan diens beseer is. Hy was destyds verbonde aan die polisie in Newcastle in KwaZulu-Natal toe dié voorval plaasgevind het. Hy spook sedertdien om finansieel kop bo water te hou. Charmaine Botha, Roebel se vrou, vertel aan Maroela Media dat Roebel weens dié ongeluk 60-80% van sy liggaamsgebruik verloor het en half verlam aan die linkerkant van sy liggaam gelaat is. Volgens Roebel het hy tot op hede nie ŉ sent van die vergoedingkommissaris ontvang nie en is aangewese op ŉ staatspensioen van R6 400 per maand. Dié pensioen is eenderde van die basiese salaris wat hy ten tyde van die ongeluk verdien het. Die hooggeregshof in Pretoria het wel in Oktober vanjaar bevind dat Roebel deur die vergoedingskommissaris vergoed moet word. Volgens Charmaine het die vergoedingskommissaris egter besluit om dié beslissing te appelleer. “Intussen moet Roebel sy eie regskostes dra,” sê Charmaine. Charmaine weet ook van talle ander oudpolisiebeamptes wat nes Roebel jare lank wag vir vergoeding. In sekere gevalle wag oudpolisiebeamptes reeds 28 jaar om vergoed te word. Charmaine het aan Maroela Media ’n lys van altesaam 68 polisiebeamptes se name verskaf wat steeds wag op vergoeding. Dié polisiebeamptes behoort aan die groep genaamd Fokusgroep wat Charmaine die afgelope drie jaar reeds lei. Roebel Botha (Foto: Verskaf) Een van dié oudpolisielede was ŉ kolonel in die polisie toe hy in 2008 op die ouderdom van 49 jaar uit die polisiemag ontslaan is. Dít nadat hy ŉ rugbesering gedurende ŉ motorongeluk aan diens opgedoen het. Hy het toe reeds 32 jaar in die polisie gedien. Hoewel dié oudpolisieman sy maandelikse pensioen ontvang, val sy pleidooie om vergoeding van die kommissaris die afgelope 12 jaar op dowe ore. Dié oudpolisieman, wat verkies om anoniem met Maroela Media te praat, vertel dat hy al telkemale vergeefs probeer het om die vergoedingskommissaris se kantore te nader. “Hulle antwoord nie ŉ telefoon nie. Ek het al dokumentasie gestuur, maar daar is geen erkenning van ontvangs nie. Daar is nie terugvoer nie. Daar is nie opvolg nie. Daar is niks. Hulle het geen saak met ons nie.” Hy vertel dat die lede wat aan die Fokusgroep behoort ook maar ŉ druppel in die emmer is. “Dis maar net dié van wie ons weet. Die probleem is baie groter. Ek weet van baie polisiemanne wat dood is en hul eggenote of familie weet nie eens dat hulle geregtig is op daardie geld nie.” Charmaine weet ook van polisielede wat al dood is sonder om vergoeding te ontvang. Dit is egter nie net lede van die polisie wat dié probleem ervaar nie. Allen Nortje (60) voer dieselfde stryd. Nortje is verlede jaar in ŉ motorongeluk beseer terwyl hy aan diens was. Hy is ŉ veiligheidsbeampte in beheer van risikobestuur van ŉ maatskappy in Pretoria. “Ek het in Maart vanjaar ŉ nekoperasie ondergaan en is nog steeds op krukke. Die fonds het my tot dusver slegs vir drie van die tien maande vergoed wat ek nie kon werk nie. Ek is afhanklik van daardie salaris. Op die oomblik kan ek nie eens my begrafnispolis bekostig nie,” sê Nortje. Hy sê die fonds het hom ŉ paar weke gelede ingelig dat hulle ŉ nuwe stelsel ingestel het en dat hy van voor af sou moes registreer. “Toe ek verlede week die vorms by hul kantore in Johannesburg wou inhandig, sê hulle vir my die stelsel is van lyn af. Ek moet in Februarie terugkom.” Hy sê sy seun, wat aan diens beseer is in Durban, kry ook nie tans sy geld by die fonds nie. “Dit beteken mense landwyd kry tans nie geld by die fonds nie!” Lang proses Dr. Johan Böning, senior spesialis-regspraktisyn by Solidariteit se beroepsgesondheid-en-veiligheidsafdeling, verduidelik dat die proses vir dienende polisiebeamptes om vergoeding vir ŉ beroepsiekte of beroepsproses te eis deur die polisie hanteer word. Lede wie se dienste reeds beëindig is, moet direk met die vergoedingskommissaris skakel, maar mag deur ŉ prokureur, advokaat of geregistreerde vakbond bygestaan word. “Die besering of beroepsiekte word eers aangemeld by die betrokke beampte se bevelvoerder, waarna dit na die provinsiale kantoor en dan na hoofkantoor gestuur word. Die polisie begin dan ŉ interne proses om te bepaal of die besering of siekte wel as gevolg van diens opgedoen is,” verduidelik Böning. Die polisie as werkgewer moet sodanige beroepsiekte of beroepsbesering by die vergoedingskommissaris aanmeld. Die finale besluit of die eis aanvaar word al dan nie, berus egter by die vergoedingskommissaris. Renate Barnard (Foto: Reint Dykema) Volgens Renate Barnard, sektorkoördineerder van Solidariteit se openbare sektor, moet ŉ polisiebeampte se besering of geestestoestand eers as ŉ beroepsiekte of beroepsbesering erken word voordat die beampte enigsins in aanmerking vir vergoeding kan kom. Sy vertel dat geestestoestande soos depressie en angsversteurings nié as beroepsiektes erken word nie. Post-traumatiese stresversteuring (PTSV) word wel erken indien dit aan die kriteria vir PTSV voldoen en as gevolg van diens opgedoen is. “Dit is belangrik dat jy deur ŉ psigiater gediagnoseer word. Jou toestand moet as PTSV gediagnoseer word. Dit moet natuurlik ook gestaaf kan word deur bewyse dat jy aan ernstige trauma soos lewensgevaarlike omstandighede blootgestel is. Die traumatiese voorval moes ook aan diens gebeur het.” Indien die vergoedingskommissaris wel jou eis aanvaar, moet hulle bepaal of jy permanente ongeskiktheid opgedoen het en wat die persentasie ongeskiktheid is. Vergoeding word volgens die Wet op Vergoeding vir Beroepsbeserings en -siektes, wet 130 van 1993, bepaal. Böning verduidelik dat indien polisiebeamptes ŉ beroepsbesering of beroepsiekte opdoen, die polisie sy toestand laat evalueer. Dit hang van die erns van die persoon se ongeskiktheid af of sy huidige pos bloot aangepas word en of die beampte na ŉ ander pos oorgeplaas of op mediese gronde uit die polisiediens ontslaan word. Dit is ŉ interne proses by die polisiediens. “Dit hang ook af of jy in staat is om jou werk voort te sit. Die polisie kan jou pligte aanpas of jou in ŉ alternatiewe pos plaas.” Böning verduidelik indien dit gebeur dat ŉ polisiebeampte se pligte aangepas word of indien hy/sy in ŉ alternatiewe pos geplaas word, so ŉ polisiebeampte steeds dieselfde salaris sal verdien as voor die besering. Böning en Barnard erken dat die vergoedingskommissaris nie optimaal funksioneer nie. “Die vergoedingskommissaris se diens is oor die algemeen baie swak en die klagtes dat telefone nie beantwoord word nie, daar nie op skrywes gereageer word nie en dat hulle tans weereens ŉ nuwe stelsel in werking stel, is oorwegend waar,” sê Böning. “Dit is ook betreurenswaardig dat die nuwe stelsel lank neem om ingestel te word sonder dat daar ŉ plan gereed is om steeds nuwe eise te hanteer en veral ook tydelike ongeskiktheid te betaal. Die vergoedingskommissaris het reeds ŉ baie groot agterstand met die hantering van eise en hierdie agterstand gaan nou geweldig toeneem.” Volgens Böning is daar wel ruimte om te appelleer indien die vergoedingskommissaris ŉ eis afkeur. “Die groot probleem is egter dat dit dikwels jare neem voordat die vergoedingskommissaris ŉ beslissing maak.”