Nuuskommentaar: Speel met ras en geskiedenis – lesse uit Springbokspan en die OekraïneArgieffoto Die Oekraïne-kwessie het die wêreld tot die punt gebring waar baie ontleders weer werk met die veronderstelling dat die Koue Oorlog in volle gang hervat is. Die situasie is soms so plofbaar dat die tekens duidelik teenwoordig is as snellerelemente vir die uitbreek van ’n derde wêreldoorlog. Etnisiteit is grootliks te vinde in die onvrede, met etniese Russe wat hulle in die tyd van die Sowjetunie ook in groot getalle in ander Sowjetrepublieke gaan vestig het. Veral Estland, maar ook Litaue en Letland, hou sake in die Oekraïne benoud dop. Van hierdie lande het lankal aanbeweeg en byvoorbeeld lidlande van Navo en die Europese Unie geword, wat beteken dat Russiese aggressie nie so onbeantwoord sal wees as in die geval van die anneksasie van die Krim-skiereiland nie. Etnisiteit is egter nie al onderliggende faktor nie. Trouens, die wysigings wat nou aan die Oekraïne se grondwet gemaak word, is in pas met die Europese handves wat die opsie van outonomie vereis, en tot die outonomie van Biskaje, Katalonië, Skotland en selfs gedeeltelik vir Cornwallis, en vele ander gelei het. Onder die Sowjetbewind het groot dele van die ryk in historiese tydkapsules beland, en ideologies is daar nog dikwels Nazi’s en Staliniste met mekaar haaks – juis oor argaïese oorwegings. Danksy die Sowjet-mediabeperkings, en nou aldus die persvryheidsindeks gedeeltelik voortgesit in Rusland, bly die opvattings en idees in hierdie kapsules min of meer intakt. Maar wat het dit alles met die kies van die Springbokspan, en eintlik Suid-Afrika, uit te waai? Al ontken die ANC dit, is daar enorme politieke druk op sportspanne in Suid-Afrika. Met die vorige wêreldbekertoernooi het politici selfs gedreig om die Springbokke se paspoorte terug te neem. En soos taks gaan dit oor die etniese samestelling van die span. Baie van die redenasies dui ook daarop dat dit in tydkapsules vasgevang is. Die manifestasie van regeringsbeleid word nie gemeet deur die swak beleid of die swak toepassing en uitvoering nie, maar die slote waarin die ou koeie begraaf is. Blaam word dan uitgedeel, en op kitsoplossings (al weer) aangedring wat geen heil inhou nie. Dis nie net sport nie. Kyk maar na die stywer aandraai van die skroewe om van Afrikaans op kampusse ontslae te raak. Die mees belaglike praktyke en gedagtes kry ontoepaslike name soos “regstellende aksie”, transformasie, demokrasie en vele meer terwyl die regering op ’n daaglikse grondslag demonstreer dat hy geen begrip het van die term grondwetlike demokrasie nie. Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, skryf hieroor onder meer soos volg: “Die ANC sê gereeld dat politieke vryheid sonder ekonomiese vryheid net ‘demokrasie vir die rykes’ is. Hierdie samevoeging van Marx en Lenin se stellings verwys na die strategie om eers politieke mag met demokrasie te verkry, en dit dan te gebruik om sosialisme af te dwing. Aan die ander kant leer Afrikaners nou dat politieke vryheid sonder kulturele vryheid net demokrasie vir die meerderheid beteken. Daar word hoog opgegee oor ons demokrasie, maar in die praktyk word meerderheidsregering nou meerderheidsoorheersing. Die ANC wil oor elke deel van ons lewe besluit, vanaf die naaste laerskool se taal en die straat voor my huis se naam, tot die samestelling van ’n sportspan en die ras van werknemers. Hierdie ondemokratiese behandeling van ’n kultuurgemeenskap as politieke minderjariges, sal in geen demokratiese land probeer, of deur ’n selfrespekterende minderheid geduld, word nie. Die feit dat sommige mense dit nou al as ‘normaal’ aanvaar, maak dit nie normaal, reg of demokraties nie. Dit druis in teen Afrikaners se reg op vryheid, menswaardigheid en gelykheid.” Die besef by die meeste politici in die Oekraïne is al lank aanwesig dat die land groter desentralisasie en plek-plek streekoutonomie verlang. Van hulle het selfs hul verkiesingsveldtogte daarop gegrond. Senior mense is aangewys om die proses nie net te ondersoek nie, maar in werking te stel. Dit handel nie net oor streke wat etnies anders is nie, maar die praktyk dat stede en streke opgesaal sit met Mandaryne wat deur die sentrale regering aangewys word, en “met ’n valskerm” op hulle neergelaat word. Hulle word dus in ’n opsig deur hul eie mense, hul eie staat, en hul eie tradisies “gekolonialiseer”. Streke wat etnies anders is, sal uiteraard die druk sterker aanvoel. Die ironie is dat die land wel een groot uitsondering gemaak het. Die Krim-skiereiland het ’n groot mate van outonomie geniet, terwyl die oorspronklike inwoners, die Krim-Tartare, weer hul eie verteenwoordigende liggaam gehad het. (Die toekoms hiervan ná die Russiese anneksasie is nog nie duidelik nie – dit was egter voor die anneksasie reeds duidelik dat die Russiesbeheerde streekparlement groot ongeduld getoon het met die Tartaarse verteenwoordigende liggaam.) Verskeie prominente Tartaarse leiers is ook ná die oorname belet om na die Krim terug te keer. Dit alles sien die res van die Oekraïne, en nou, ingevolge die grondwetwysiging, kan die oorwegend Russiessprekende oostelike dele groter outonomie kry. En Poetin, soos dit reeds geblyk het, kan nie vertrou word nie. Die keuse van die Springbokspan staan hier ook in die konteks van hoe minderheidsgroepe behandel word. Daar is regte maniere, en daar is verkeerde maniere, en in dié stadium word heeltemal op die verkeerde snare getokkel.