Psalm 69:5. (Wysie Psalm 59)
Skriflesing: 1 Samuel 25.
Teks: 1 Samuel 25:36
Toe Abígail by Nabal kom, het hy juis 'n maaltyd in sy huis aangerig soos die maaltyd van 'n koning; en Nabal se hart was vrolik in hom, en hy was baie dronk; daarom het sy hom niks, klein of groot, meegedeel totdat dit die môre lig word nie.
In ons voorbereiding om hierdie nuwe jaar aan te pak, gaan ons in 'n reeks preke aandag gee aan praktiese alledaagse sondes wat voorkom. Die bedoeling is dan dat ons na al die dinge wat die Skrif daaroor te sê het, sal luister, sodat die Heilige Gees ons deur selfontdekking en berou tot bekering sal lei - by diegene waar dit nodig is. Dan kan ons almal met 'n skoon, opregte vreugde die koms van die Here tegemoet lewe.
1. Kom ons kyk eers na al die negatiewe dinge rondom drankmisbruik:
Die Here het dit belangrik geag dat daar van Nabal neergeskryf moes word dat die Here gesien het dat hy baie dronk was.
Dit is baie erg as van die laaste getuienis wat die Here van jou lewe gee, is dat jy baie dronk was.
So dronk dat die wat nugter was (jou vrou!) nie gedink het dat jy nie praatbaar was nie.
Veral as die Here daarmee saam vertel hoe 'n onbeskofte soort van mens jy was.
Nabal is kort na hierdie groot dronkenskap van hom dood. Die laaste getuienis wat die Here van hom gee, laat ons met die gevoel dat hierdie man nie salig gesterf het nie. Daarom kyk ons vanoggend in hierdie preek na drankgebruik en drankmisbruik.
Daar is een sonde wat soos 'n draad deur die Bybel loop. Van die eerste tot die laaste boek word van van hierdie sonde melding gemaak.
Dit is asof hierdie sonde in die mens se geskiedenis saamloop om fisies uit te beeld wat van ons geword het nadat ons die Here verlaat het.
Terselfdertyd is hierdie sonde seker die een wat ons die sterkste vermaan om weg te bly van enige verkeerde handeling, omdat dit ons uitbeeld in ons ellende en in ons gebrokenheid weg van die Here af.
Wat veral opvallend is, is die manier waarop die Here daarna verwys:
Wanneer mense daarby betrokke is, word klem gelê op die feit dat die sonde van dronkenskap die koningsbeeld van die Here in hulle tot niet maak.
Die beeld van dronkenskap word gebruik om te wys hoe iemand lyk wat die koningsbeeld van die Here (vir die oomblik) verloor het. Spreuke 23:29
By wie is "Ag!"; by wie is "Wee my!"; by wie is getwis; by wie is geklaag; by wie is wonde sonder oorsaak; by wie is dofheid van oë? By die wat láát opbly by die wyn, by die wat ingaan om gemengde drank te proe. Kyk nie na die wyn as dit rooiagtig lyk, as dit sy glans gee in die beker, glad na binne gly nie: op die end byt dit soos 'n slang en spuug gif uit soos 'n basilisk. Jou oë sal vreemde dinge sien en jou hart verkeerde dinge spreek; en jy sal wees soos een wat in die hart van die see lê en soos een wat op die top van die mas lê. Hulle het my geslaan, sê jy dan, ek het geen pyn gevoel nie; hulle het my neergeslaan, ek het dit nie gemerk nie! (23:36)Wanneer sal ek wakker word? Dan sal ek dit weer opnuut soek. (Spreuke 23:29-35 AFR1953)
Kom ons volg hierdie sonde se spore deur ons geskiedenis.
Die eerste keer dat ons van dronkenskap lees, is na die sondvloed, wanneer Noag hierdie oortreding begaan.
Om die misstap in sy volle konsekwensies te kan verstaan, moet ons eers kyk na die getuienis wat die Here voor die sondvloed van Noag gee:
Noag was 'n regverdige, opregte man onder sy tydgenote. Noag het met God gewandel (Genesis 6:9).
Na die sondvloed lees ons dat Noag 'n wingerd aangeplant en wyn gemaak het. Die Bybel vertel dat dit gelei het tot Noag se val. Maar toe hy van die wyn gedrink het, het hy dronk geword en kaal in sy tent gelê (Genesis 9:21).
Merkwaardig dat Adam en Eva nadat hulle in sonde geval het, ook heel eerste agtergekom het dat hulle kaal was. Die eerste keer dat ons van sonde lees na die sondvloed, gebeur dieselfde ding: in sy dronkenskap het hy van sy klere ontslae geraak en kaal in sy tent gelê.
Let nou op wat is gevaarlik aan sonde doen:
Die Here openbaar dat die sonde wat een mens pleeg, soms deur sy grense breek en ander mense insleep, sodat hulle ook oortree en voor die Here in die moeilikheid kom.
Hierdie oortreding van Noag het gemaak dat Gam vir sy broers gaan vertel het dat Noag kaal in sy tent lê.
Daarvoor is hy gestraf deur sy seun te vervloek: Die Here het die eerstgeboorte seën wat oor Gam se seun Kanaän uitgespreek moes word, in 'n vloek verander.
Die betekenis van die gebeurtenis is eenvoudig om te verstaan. Ons moet oppas dat ons sondes nie veroorsaak dat onskuldige mense as gevolg van ons sondes in die Here se oordeel betrek word nie.
2. Kom ons kyk in die besonder na die betekenis van drankmisbruik soos wat ons dit in die Bybel kry:
Kom ons kyk net weer na Noag wat kaal in sy tent gelê het.
Dat dit vir die Here hinderlik is as mense kaal is, en veral in hulle dronkenskap kaal is, word op meer plekke in die Bybel openbaar.
Die profeet Habukuk profeteer van iets soortgelyks. Die Here het gesê hy moet vir die volk sê:
Jy sal self met skande in plaas van met eer oorlaai word, jy sal self dronk word en jou ontbloot! Die Here sal jou die oordeelsbeker wat in sy hand is, gee om te drink, en jou eer sal in skande verander word (Habakuk 2:16).
Die teks klink miskien vir sommiges taamlik outyds, maar dit is die tipe dinge wat vandag nog op die sogenaamde ramkampe gebeur.
Dit gebeur dikwels dat die manne aan die drink raak en raak dan van hulle klere ontslae en neem allerhande snaakse fotos en videos waarmee hulle loop en spog.
God die Here verafsku hierdie soort drinkpartytjies letterlik.
Dit is waarom Hy sê dat Hy die beker drank in die hand van die drinker in 'n oordeelsbeker en in skande gaan verander.
Die Here openbaar baie duidelik die skande van mense wat dronk (of halfdronk) is.
Hy sê hulle is lawaaimakers en sit net en snert praat.
Vergelyk: Jeremia 25: 27
En jy moet vir hulle sê: So spreek die HERE van die leërskare, die God van Israel: Drink en word dronk en spuug en val neer en staan nie weer op nie weens die swaard wat Ek onder julle stuur. (Jeremia 25:27 AFR1953;)
Psalm 69:12 (69:13)
Die wat in die poort sit, praat van my - ook die spotlied van die wat sterk drank drink. (Psalms 69:12 AFR1953)
Die wyn is 'n spotter, en sterk drank 'n lawaaimaker; en elkeen wat daardeur bedwelmd raak, is nie wys nie. (Spreuke 20:1 AFR1953)
Dit is baie sleg as dit is hoe die Here oor jou voel, want hoe gaan die Here iemand oor wie Hy so voel, in die hiernamaals ontvang?
Dit is glad nie so vreemd en eietyds dat mense partytjies hou waar daar soms van vroeg tot laat gedrink is nie.
Die mense het dit in Jesaja se tyd al gedoen. Maar die Here was nie daarmee gelukkig nie.
Daarom sê die Here dat ellende wag vir dié wat vroeg in die môre opstaan om agter sterk drank aan te loop en hulle tot laataand dronk te drink aan wyn (Jesaja 5:11).
Uitsprake soos hierdie laat die lewensstyl van ons tyd deur die Bybel onder die vergrootglas kom.
Dit het al deel van ons kultuur geword om niks te doen sonder dat alkoholiese drank 'n rol speel nie.
Ons kan nie braaivleis hou, of kuier of gesellig wees sonder drank nie.
Dit is verkeerd dat die meeste van ons sosiale byeenkomste net nie sonder drank gehou kan word nie! Dit lewer ook hierdie probleem dat uit hierdie gewoonte probleme ontstaan vir mense wie se liggame nie teen drank bestand is nie. Dit is 'n bekende feit dat 'n groot aantal van die alkoholiste se probleme begin het by drankies tydens die ete.
Die verdere probleem is dat daar manne is wat net nie "nee" vir 'n antwoord kan vat nie. Sulke mense probeer dan 'n drankie (of meer) afdwing op elkeen wat teenwoordig is. Daar was baie eeue terug al sulke mense. Daarom het die Here 'n uitspraak gemaak oor hoe Hy voel oor sulke mense en wat Hy met hulle gaan doen:
Ellende wag vir hom wat, toe hy vir 'n ander drank gegee het, dit met gif gemeng het en hom dronk gemaak het om na sy kaal geslagsdele te kan kyk (Habakuk 2:15).
Onthou u hoe ongeduldig die Here met Dawid was omdat hy Uria vermoor het? Toe het dit gegaan oor 'n hele paar van die dinge waaroor die preek tot nou toe al gehandel het.
Dit het gegaan oor drank en oor iemand wat 'n ander persoon dronk gemaak het.
Maar dit het ook gegaan oor meer dinge wat daarmee saamgegaan het: owerspel en moord.
Die Bybel vertel dit so:
Toe het Dawid hom (Uria) geroep en saam met hom geëet en gedrink. Hy het hom selfs dronk gemaak. Maar die aand het Urija uitgegaan om op sy gewone plek saam met die slawe van die koning te gaan slaap. Hy het nie huis toe gegaan nie (2 Samuel 11:13).
Net soos in die geval van Noag, openbaar die Bybel dat iemand wat tot die misbruik van drank (op watter manier ookal) ook tot ander sondes in staat is: so is daar uit hierdie sonde van Dawid meer sondes gebore, naamlik die moord op Uria.
Vroeg in die Bybel openbaar die Here dat sondes dikwels in groepe van meer as een voorkom.
Daar is sondes wat mekaar dikwels opsoek.
Dronkenskap word byvoorbeeld deur die Here aan seksuele oortredings verbind.
'n Waarskuwende voorbeeld van so 'n geval kry ons in Lot se geskiedenis waar sy twee dogters met mekaar ooreengekom het om hom dronk te maak en in sy toestand by hom te slaap sodat hulle by hom kinders kon hê.
Die Bybel vertel dan dat die dogters hulle pa twee keer dronk gemaak het en hulle planne uitgevoer het. Lot het nie eers besef wat gebeur het nie.
Die Here se misnoë kom duidelik uit in die feit dat die twee kinders wat uit hierdie eskapes gebore is, altwee die hoofde word van heidense volke wat God verwerp en sy volk beveg het.
Al sê die Here nie elke keer duidelik dat die dronkenskap wat gebeur het, sonde was nie, wys Hy dit later duidelik in die gevolge daarvan - soos in die geval met wat toe van Lot se kinders geword het.
Dit is verstommend as ons kyk op hoeveel terreine in die lewe hierdie sonde sy kop uitsteek.
In Deuteronomium lees ons dat die probleem van drankmisbruik in daardie jare al by jong seuns voorgekom het.
Die Here het destyds 'n reël gehad dat so 'n seun voor die oudstes van sy stad moes verskyn.
Die ouers moes dan getuig dat die seun opstandig en ongehoorsaam is en nie na sy ouers luister nie.
Sodra hulle getuig het dat hy 'n vraat en 'n suiplap (so noem die Bybel dit!) is, moes die oudstes van die stad hom stenig (Deuteronomium 21:20).
Omdat mense gewoond raak aan die manier waarop dronk mense optree, gebeur dit dat ware gelowiges wat baie hartseer en verdrietig is, onskuldig daarvan verdink word dat hulle dronk is.
Ons het so 'n voorbeeld in Hanna wat in haar gedagte gepraat het toe sy in die tempel gesit en bid het. Die Bybel sê net haar lippe het geroer.
Eli kon nie haar stem hoor nie, en daarom het hy gedink sy is dronk. Eli sê toe vir haar: "Hoe lank wil jy dronk bly? Loop, word eers nugter!" (1 Samuel 1:13, 14).
Ons lees in 1 Konings 20:16 dat Bénhadad en die twee en dertig konings wat sy bondgenote was, hulle op die middag dronk gedrink het in die tente, net voordat hulle uitgetrek het om te gaan oorlog maak.
Die beginsel wat die Bybel hier uitstippel, is dat hierdie sonde mens se verantwoordelikheid van hom af wegneem.
Drank is bekend daarvoor dat dit ons in ons koningsbeeld, profetebeeld en priestersbeeld wat ons van God dra, skend.
Iemand wat drank misbruik kan nie nugter dink en verantwoordelik optree nie. Ons moet nie aan hierdie woorde aanstoot neem nie, want die Here sê dit self. Hy sê : Hulle het getuimel en gewaggel soos 'n dronk man, en al hulle wysheid is verwar. (Psalm 107:27 ).
In die Nuwe Testament vertel Jesus 'n gelykenis waarin onverantwoordelikheid en dronkenskap saamgegroepeer word. Luister na net een sin uit daardie gelykenis:
Maar as die slaaf by homself sê: `My eienaar draai lank om te kom,' en hy die slawe, mans en vroue, begin slaan, terwyl hy self eet en drink en dronk word, ... (Lukas 12:45).
Die gebrek aan respek wat die Here vir so 'n mens het, kom ook uit in die woorde van die Here waar Hy sê dat Egipte is soos 'n dronk mens wat in sy braaksel rondwaggel (Jesaja 19:14). J
uit die feit dat die Here 'n dronkaard so afskuwelik teken, openbaar hoe afstootlik hierdie mens in sy sonde vir die Here is. (vgl. Jeremia 25: 27; Psalms 69:12; Spreuke 20:1).
Ons kerklike en geloofslewe spring ook nie die oortreding van hierdie sonde vry nie.
Die Apostel Paulus verwys daarna dat daar van die gemeentelede in sy tyd was wat tydens die liefdesmaaltye al dronk by die kerk opgedaag het - en in hierdie toestand het hulle dan daarna Nagmaal gevier. Hy vermaan die mense dat dit 'n swaar oortreding is (1Korintiërs 11:21).
Hierdie sonde wat mense doen deur drank te gebruik voordat hulle eredienste bywoon, is al so oud soos aanbidding self. Daarom kry ons die eerste vermanings hieroor al in die Ou Testament. Die opdrag en die oordeel wat die Here oor drankgebruik voor die erediens gee, is nie deur die Here Jesus se versoening tot niet gemaak nie, want God verklaar self hierdie uitspraak van Hom as 'n ewige instelling. Luister wat sê die Here:
Moenie wyn of sterk drank drink nie, jy of jou seuns saam met jou as julle in die tent van samekoms ingaan, dat julle nie sterwe nie; 'n ewige insetting is dit vir julle geslagte; (NAV: "Jy en jou seuns mag geen wyn of bier drink wanneer julle moet gaan diens doen in die tent van ontmoeting nie, want dan sal julle sterwe. Dit is 'n vaste voorskrif, ook vir julle nageslag (Levitikus 10:9).
Hierdie Bybelgedeelte praat ons gemeente ook aan: Daar was al mans wat na drank geruik het in ons eredienste in hierdie gemeente. En dan het die feit dat hulle na drank geruik het aanstoot gegee aan van die ander gemeentelede.
Hierdie uitspraak van die Here behoort vir sulke lidmate 'n baie baie ernstige waarskuwing te wees, veral die Here se woorde dat Hy sulke mense sal doodmaak. Hy sinspeel hier met die woord sterwe op die hel as eindbestemming.
Die punt is net dat die mans - en veral die kerkraadslede - vir die gemeente 'n voorbeeld moet stel. Hulle moet onthou dat dit ten minste al een keer in die geskiedenis gebeur het dat drankmisbruik onder die kerkleiers gelei het tot die vernietiging van die hele kerk en die volk waarvan hierdie kerk deel was. Die Here beskryf dit so:
Maar ook die priesters en profete hier in Jerusalem slinger en waggel van dronkenskap; hulle slinger, hulle is beneweld, hulle waggel van die wyn en die drank; die profete slinger wanneer hulle gesigte moet uitlê, die priesters loop twee rye spore wanneer hulle regsbeslissings moet maak (Jesaja 28:7).
Net daarna is Juda in Ballingskap weggevoer.
3. Kom ons kyk na die positiewe rondom drankgebruik
Natuurlik is ons nie almal alkoholiste nie, maar dit beteken nie dat ons nie moet weet hoe die Here oor hierdie sonde en sy gevolge voel nie. Ons het hierdie kennis nodig om:
onsself enersyds van sonde te weerhou;
om die gemeente te stig deur nie met drankmisbruik aanstoot te gee nie;
aan die ander kant het ons dit ook nodig om vir ons kinders en kleinkinders 'n voorbeeld te stel, sodat hulle so opgevoed kan word dat hulle koninklik en tot eer van God kan grootword.
Die gebruik van drank is nie sonde nie. Die Here Jesus het in sy lewe ook drank gebruik. Hy het byvoorbeeld wyn gebruik wanneer Hy Pasga gevier het en toe Hy die Nagmaal ingestel het. Die voorbeeld wat God in Hom stel, is dat die mens moet heers oor die gebruik van drank.
U moet net nie dink dat die Here Jesus nie aan die versoeking om drank te misbruik blootgestel was nie.
Hy was 'n mens soos ons, en in sy tyd was daar baie dronkaards, want die Bybel waarsku teen dronkenskap.
In daardie tyd was alkoholisme onder die ouers vrouens veral 'n groot probleem.
Maar Jesus het Hom nooit deur drank laat verlei nie.
Die gebruik van drank opsigself is nie verkeerd nie. Die punt waaroor dit gaan is dat ons gelowiges drank beheersd moet gebruik.
Ons lees dat die Here Jesus Homself in een van sy gelykenisse die Ware Wynstok noem. Die kerk is die lote wat ingeënt word op die ware (edel) wingerdstok.
Die Here veronderstel dat ons wyn in ons huise mag stoor, want Hy sê dat ons tog nie nuwe wyn in ou sakke gooi nie.
Op die bruilof te Kana raak die wyn klaar - en die Here maak 'n oorvloed van wyn. Duidelik openbaar die Here dat dit glad nie sonde is om wyn op 'n troue te gebruik nie.
Toe die Here Jesus die Nagmaal ingestel het, het Hy duidelik aangekondig dat dit die laaste keer is dat Hy die vrug van die wynstok hier op aarde saam met ons drink - maar Hy het bygevoeg dat Hy dit nuut saam met ons in die hemel sal drink. Ons gaan dus inderdaad wyn gebruik in die hemel - maar ons sal dit doen op die styl wat pas by beelddraers van God.
Versoekings met en deur drank sal daar altyd wees. Maar ons moet versigtig daarmee omgaan. Die duiwel gee nie om wie en hoe hy probeer om mense met drank skade aan te doen nie. Aan die kruis het die duiwel nog 'n laaste poging aangewend om Jesus met drank te vang.
Hulle het die gebruik gehad om suurwyn en dwelms te meng en dan met 'n spons aan 'n stok vir die persoon aan die kruis te gee. Hierdie drank het dan die persoon bedwelm en sy lyding aansienlik ligter gemaak.
Toe dit vir die Here aangebied is, het Hy geweier om dit te drink (Matteus 27: 34).
Hy was nugter en by sy volle positiewe deur al sy lyding.
Die grootste spanning en lyding wat daar kan wees, is om namens alle mense en hulle sondes voor God te verskyn en gestraf te word. Toegepas beteken dit dat daar geen enkele motivering vir enige mens is om te drink nie.
Tog is daar 'n ander soort dronkenskap waaraan gelowiges kan deelneem. Dit is die een waar ons so heilig lewe, dat ons met die Heilige Gees vervul word. Dit is byna asof die apostel Paulus ons voor die keuse stel aan watter soort dronkenskap ons wil deelneem.
Moet julle nie aan drank te buite gaan nie; daarmee gaan losbandigheid gepaard. Nee, laat die Gees julle vervul, en sing onder mekaar Psalms, lofgesange en ander geestelike liedere; sing met julle hele hart tot eer van die Here (Efesiërs 5:18, 19).
Hier is die pad. Dit is die rigting waar ons vreugde en eer by God soek en vind. 'n Vreugde en hoogste belewenis waar Hy deel is van ons en sy nabyheid ons volmaak met die hoogste geluk en vrede. Kom ons laat ons met die Gees vervul.