Agbiz bly gekant teen onteiening sonder vergoeding | Landbou
Agbiz bly gekant teen onteiening sonder vergoeding
Die landbousakekamer Agbiz en sy lede het nog altyd transformasie ondersteun en sal voortgaan om dit te doen, maar hulle is gekant teen onteiening teen nul vergoeding as 'n manier om dit te bereik.
Agbiz sê in sy kommentaar op die wysiging van artikel 25 van die Grondwet hy het nog altyd die uitbreiding van sterk eiendomsregte en die sukses van die grondhervormingsprogram as twee kante van dieselfde muntstuk gesien. Betekenisvolle transformasie is nie net noodsaaklik vir die volhoubaarheid van die Suid-Afrikaanse ekonomie op lang termyn nie, dit is ook moreel die korrekte ding om te doen.
Die organisasie glo egter dat grondhervormingsdoelwitte bereik kan word sonder 'n grondwetlike verandering as die administratiewe prosesse hersien word om doeltreffende administrasie te verseker. Dit is nie nodig vir onteiening teen nul vergoeding nie.
Agbiz sê ingevolge artikel 25 was onteiening nog altyd 'n wettige opsie vir grondhervorming in gevalle waar bona fide-onderhandelings om grond te bekom, misluk het. Daar is weinig meriete daarin om 'n bepaling te verander wat baie min die afgelope 25 jaar benut is. Die inherente risiko van die verswakking van eiendomsregte weeg baie swaarder as enige voordele omdat daar geen waarborg is dat 'n verandering grondhervorming sal versnel nie.
Die twyfel wat bestaan oor die gewig wat grondhervorming as die doelwit van onteiening dra, is nie 'n fout in die bewoording van die Grondwet nie, maar eerder die gevolg van die staat wat dit nie benut het nie. Omdat die staat nie sy magte gebruik het om ter wille van grondhervorming te onteien nie, het howe nog nie die geleentheid gehad om duidelikheid te verskaf oor "regverdig en billik" in die konteks van grondhervorming is nie.
Die organisasie sê die erkenning van eiendomsregte is die grondslag van ekonomiese vryheid en vooruitgang. Dit speel ook 'n deurslaggewende rol in beleggingsbesluite en daar is reeds 'n afname in buitelandse beleggings in die plaaslike landbousektor. Eksplisiete nul vergoeding strook nie met internasionale standaarde nie en sal beleggings, kapitaalvorming en produktiwiteit skaad. Die skade aan die ekonomie kan die koste van regverdige en billike vergoeding oortref.
Agbiz glo daar is baie alternatiewe om grondhervorming te bevorder soos die gemengde finansieringsmodelle waar die staat en private sektor saam grondverkryging kan finansier.
Agbiz sê al is hy in beginsel gekant teen 'n wysiging in die Grondwet, sal hy by die wetlike prosesse betrokke bly en daarom het hy ook sy insette gelewer oor die voorgestelde bewoording van die wysiging. Hoewel daar in die konsepwysiging nie daarvoor voorsiening gemaak is nie, neem hy ook kennis van die mediaberigte dat die regerende party wil hê die uitvoerende gesag, en nie die howe nie, moet die laaste sê oor vergoeding hê.
Agbiz glo die finale beslissing moet by die howe berus omdat hulle die beste toegerus is om die belange van die staat en individue teen mekaar op te weeg.