PressReader - Weg! Platteland: 2014-12-01 - Self­sorg moet húís wees
Self­sorg moet húís wees
’n Mo­tor­huis, ron­da­wel, wer­kers­hui­sie, stoor of bui­te­ka­mer op jou erf kan re­la­tief mak­lik in ’n self­sorg­plek in­ge­rig word en jou ’n paar rand in die sak bring. Maar dan moet jy dit rég doen – trek som­mer sélf vir ’n na­week in om se­ker te maak jy wil nie
Weg! Platteland - 2014-12-01 - Jou Eiendom - TEKS S­TE­FA­NIE HE­FER IL­LUS­TRA­SIES MO­NI­QUE MOUISSIE
Al hoe meer Suid-a­fri­ka­ners ver­kies ’n self­sorg­plek as hul­le vir werk of ple­sier op ’n plek moet oor­bly. So ’n “eie huis” voel nie net per­soon­li­ker en huis­li­ker as ’n gas­te­huis, B&B of ho­tel nie, maar dis ge­woon­lik ook heel­wat goed­ko­per – plus jy kan kom en gaan en eet soos jy wil son­der om e­nig­ie­mand an­ders te pla.
Hier­die groei­en­de mark is ’n gul­de ge­leent­heid om jou in­kom­ste aan te vul, ver­al as jy op ’n plat­te­land­se dorp woon met al­ler­lei ple­sie­re in die om­ge­wing vir men­se wat din­ge wil sien en dóén. (Hoe­wel dit ook ge­noeg rus en vre­de be­te­ken vir die­ge­ne wat eer­der net op die stoep wil lê met ’n lek­ker boek en ’n glas wyn.)
On­ge­luk­kig ver­staan baie huis­ei­e­naars nie mooi wat self-ca­te­ring be­te­ken nie. Plat­te­land hoor ge­reeld gru­wel­ver­ha­le, soos die paar­tjie wat vroeg­aand, ná ’n rit van vyf uur, by hul­le self­sorg-na­week­be­stem­ming aan­ge­kom het. Lek­ker pri­vaat en af­ge­leë. Prag­ti­ge uit­sig oor die see. Die “wit­te­brood-sui­te”, vol­gens die web­werf en e-pos­kom­mu­ni­ka­sie. Poot­uit maar in hul­le noppies pak hul­le toe af: Vleis om te braai, aar­tap­pels in foe­lie (som­mer by die huis al ge­doen), ’n bot­tel wit­wyn in die koel­boks wat net vin­nig weer ’n half­uur of wat v­ries­hok­kie toe moet gaan.
Maar… waar is die ys­kas? Nee, waar is die kom­búís? Is die “kook­ge­rie­we” daar­die oudoos ke­tel en t­wee ge­tjip­te kof­fie­be­kers op die ta­fel­tjie in die hoek? En bui­te is daar ook nie ’n braai­plek nie – laat staan nog ’n roos­ter of hout…
Dis les nom­mer 1: As jy die woord “self­sorg” ge­bruik, móét jy ’n plek met die no­di­ge ge­rie­we verskaf om in die ba­sie­se be­hoef­tes van gas­te te vol­doen. Be­soe­kers moet dus in ge­mak daar kan kos maak, slaap en bad of stort.
Wees vol­ko­me eer­lik in jou be­mar­king en ad­ver­ten­sies – die wag­woord, soos die En­gel­se sê, is un­der-pro­mi­se en o­ver-de­li­ver. Plaas dui­de­li­ke fo­to’s wat die he­le bly­plek wys en ver­klaar baie dui­de­lik wat verskaf word so­dat men­se nie on­no­di­ge goed soos sout en pe­per of skot­tel­goed­seep saam­sleep nie. (Hou al­tyd in ge­dag­te dat dit in die di­gi­ta­le era waar­in ons leef, net een vin­ni­ge bood­skap kos om aan die he­le wê­reld uit te bla­ker hoe goor jou bly­plek is.)
Tog hoef jy nie jou erf te on­der­ver­deel om daar­die ou ron­da­wel reg te ruk nie. Ver­re­weg die mees­te men­se wat op ’n plat­te­land­se dorp gaan uit­span, ver­wag ’n on­op­ge­smuk­te, sjar­man­te bly­plek wat net­jies, skoon en ge­rief­lik is en waar jy nie suk­kel nie.
“Werk met wat jy het,” sê Chris­jan van der West­hui­zen (regs), ’n re­ken­mees­ter van Bloem­fon­tein wat on­langs saam met sy le­wens­maat, Me­lin­da Bek­ker, ’n pak­ka­mer en mo­tor­huis op hul­le klein­hoe­we in Fer­rei­ra bui­te die stad in ’n ge­rief­li­ke self­sorg­een­heid om­skep het.
“As jy nie der­dui­sen­de rand het nie, moet jy op jou voe­te dink en plan­ne maak. Moe­nie dat krom en s­ke­we vloe­re, mu­re of ven­sters jou stuit nie – ge­bruik dit en vier dit! Jy hoef nie ’n rou­bak­steen­muur met duur pleis­ter­werk te ver­doe­sel nie – skrop dit mooi skoon en ver­nis dit. Gaan snuf­fel in twee­de­hands­win­kels of in jou bu­re se skuur of mo­tor­huis vir bruik­ba­re i­tems soos ven­sters, hout en was­bak­ke, maar ook meu­bels.
“Doen so­veel as moont­lik van die werk self, en kry kun­di­ge en han­di­ge vrien­de om te kom help waar hul­le kan. Jy kan hul­le al­tyd in ruil nooi om vir ’n na­week of t­wee per jaar gra­tis te kom uit­span,” sê hy.
Pe­ter (links, saam met sy dog­ter Bel­la) en Ka­ren Dor­ring­ton van die Win­ter­hoek­berg by Por­ter­vil­le het die­self­de be­na­de­ring ge­volg. Hul­le is be­sig om die leeg­staan­de wer­kers­hui­se op hul­le pro­ te­ap­laas een ná die an­der in na­week­bly­plek­ke te om­skep. Die t­wee doen dui­de­lik iets reg, want die bly­plek­ke is lank voor­uit al vol­be­spreek, meest­al deur gas­te wat voor­heen al daar was.
Pe­ter, ’n in­ge­ni­eur, doen baie van die werk self. Hy ge­bruik klip en an­der ma­te­ri­aal uit die om­ge­wing en skroom ook nie om vrien­de se aan­bie­din­ge oor on­be­nut­te huis­wa­re, sto­we, lig­te of kra­ne te aan­vaar nie. Pe­ter en Ka­ren voel baie sterk oor pri­vaat­heid, die na­by­heid van wa­ter (hul­le bou ’n swem­dam by el­ke hui­sie!), en dan puik bed­dens en lin­ne.
“Verskaf al­les wat jy self in só ’n hui­sie wil hê of gaan no­dig kry – selfs krat­te vol vuur­maak­hout. Die >
bly­plek moet hart­lik, huis­lik, warm, son­der fie­ter­ja­sies en ab­so­luut vreed­saam wees. Sorg vir ge­noeg kom­ber­se. ’n Qu­een Ann-sto­fie of ruim kag­gel in die woon­ver­trek­ke. Geen TV nie. Rak­ke vol heer­li­ke va­kan­sie­lees­boe­ke…” F­rik de Ja­ger (links) van die Wes­kus­huis op Jacobsbaai sê self­sorg­be­hui­sing is ’n ga­we op­los­sing as jy nie vir die res van jou le­we vir ’n baas wil werk nie. Hy het se­we jaar ge­le­de, ná tal­le rei­se en er­ge ir­ri­ta­sies met te­kort­ko­min­ge in oor­nag­plek­ke, be­sluit om hom toe te spits op die ver­skaf­fing van self­sorg­bly­plek­ke “soos wat ek dit al­tyd wou ge­had het”.
“Maak dit huis­lik, maar moe­nie dit oor­doen nie. Sorg dat die kom­buis be­hoor­lik toe­ge­rus is met goeie kom­buis­ge­reed­skap en -toe­rus­ting. Ek kook graag self en toets ge­reeld die een­he­de wat ek ver­huur om se­ker te maak al­les werk. Fo­kus op ge­hal­te, spe­si­fiek ook as dit by breek­wa­re en bed­de­goed kom. Men­se re­spek­teer ge­hal­te.”
Net soos Pe­ter be­na­druk F­rik jy moet el­ke nou en dan oor­nag en kos maak in die self­sorg­plek wat jy ver­huur. As jy ná een nag huis toe ver­lang, weet jy daar is fout! Dis die e­nig­ste ma­nier om se­ker te maak al­les is waar dit hoort – of om vroeg­ty­dig uit te vind die gor­dy­ne is te dun om daai skerp vroeg­og­gend­son uit die slaap­ka­mer te hou, of die stort spoeg net ’n flou straal­tjie wa­ter na die hoek van die stort­hok­kie, of die wa­ter vat vyf mi­nu­te om warm te word… Dit is dié klein jak­kal­sies wat die win­gerd ver­niel.
Die bes­te raad is om te ge­sels met die ei­e­naars van self­sorg­plek­ke waar jy self lek­ker ge­bly het – die mees­te men­se sal graag raad uit­deel en wen­ke verskaf oor die slag­ga­te wat jy moet ver­my.
Ont­hou, daar is ’n re­de hoe­kom so baie plek­ke daar­die sin­ne­tjie “your ho­me a­way from ho­me” ge­bruik, want dit is pre­sies wat men­se soek as hul­le vir ’n lang­na­week weg­breek: ’n lek­ker­leef­huis, so­lank dit nie hul­le eie is nie.
Laai die mi­ni­mum­ver­eis­tes en kri­te­ria vir self­sorg­ver­blyf van die Toe­ris­me­gra­de­rings­raad van Suid-a­fri­ka af by weg.co.za (k­lik op “Plat­te­land”).