Die fantastiese verhaal van diamante
Foto: Donromano / Public Domain at WorldNews Network
Die fantastiese verhaal van koning van minerale�van die ontdekking
van die Eureka toeka aan die Oranjerivier tot by die uitstalling van die
pragtige Millennium Star tydens die eeuwisseling
BO: Suid-Afrika se
eerste bekende diamantvonds, die Eureka, wat volgens die verhaal deur �n
seun, Erasmus Jacobs, opgetel is.
BO: Die vlekvrye Millennium
Star wat deur Harry Oppenheimer, De Beers se afgetrede voorsitter,
bestempel is as die pragtigste diamant wat hy nog ooit gesien het.
wat �n blink Millennium! Die Millennium Star (die
w�reld se enigste inwendig en uitwendig vlekvrye peervormige diamant van
203 karaat) dwing �n mens om ook na ander beroemde diamante te kyk�na
die w�reldbekende mense wat hulle gedra of besit het, na die geskiedenis
van die diamantbedryf en hoe diamante ontstaan het en gedelf en geslyp word.
Die verhaal van diamante is immers een van die fassinerendste stories van
mineraalvorming... maar ook van menslike praalsug... HY'S
byna vyf sentimeter breed en is in die vroe� jare negentig in die
destydse Za�re (Demokratiese Republiek van die Kongo) in Midde-Afrika
gevind... �n klont van �n diamant wat jou asem kan wegslaan.
diamantgroep De Beers het die ongeslypte steen op die ope mark gekoop, vyf
vakmanne het daaraan gewerk en net voor die eeuwisseling is die steen as
die Millennium Star in Londen onthul��n skitterende pragstuk van 203
karaat en van onskatbare waarde. Dit is in die Londense
Millenniumkoepel vertoon, en daar was teen die einde van 2000 selfs �n
gewaagde poging om dit te steel! Maar die Britse polisie het hierdie
poging netjies gefnuik. �n Astrante bende is vinnig vasgevat, wat
met grondverskuiwingstoerusting in die koepel wou inbreek om die Star saam
met ander diamante vas te l�.
Niemand minder nie as
Harry Oppenheimer, afgetrede voorsitter van De Beers, het die Millennium
Star al bestempel as die pragtigste diamant wat hy nog ooit gesien het. As
die juweel werklik gesteel was, kan �n mens wonder hoe die diewe ooit daarvan
ontslae sou raak. Om s� �n onbetaalbaar duur steen van die hand te sit,
is selfs in die sluikhandel omtrent onmoontlik, tensy �n mens dit opsny
in kleiner steentjies, wat nie naastenby saam so waardevol sal wees nie. Die aanvanklike
luisterryke onthulling van die Millennium Star was nogtans nie sonder kritiek nie. Een
invloedryke Britse koerant het geskryf die diamant versinnebeeld die
�Hollandse siekte��ryk lande se plundering van arm lande se minerale
Wat ook al oor hierdie
beskuldiging ges� kan word, dit bly natuurlik �n feit dat diamante die
moderne mens bly bekoor net soos in die vroegste tye. Ander juwele kan
verblindend skitter en selfs glas en kwarts kan geslyp word om verstommend
baie na diamante te lyk, maar die kosbare edelgesteente van suiwer
gekristalliseerde koolstof bly steeds die koning van minerale.
Die Millennium Star
dwing �n mens dan ook eintlik om na ander beroemde diamante te kyk, na die
w�reldbekende mense wat hulle gedra of besit het, na die geskiedenis van
die diamantbedryf en hoe diamante ontstaan het en gedelf en geslyp word. Die
verhaal van diamante is immers een van die fassinerendste stories van
mineraalvorming, maar ook van menslike praalsug...
Die legendariese aktrise Marilyn Monroe met die Moon of Baroda,
wat sy in die rolprent Gentlemen Prefer Blondes gedra het. In di�
musiekprent is die lied Diamonds Are A Girl's Best Friend gesing.
Elizabeth Taylor as �n jong aktrise met die Taylor-Burton-diamant,
wat die akteur Richard
in 1972 vir haar gegee het ten tyde van hul onstuimige en veelbesproke
verhoudings (hulle is twee keer getroud) van �n dekade of vier gelede.
Taylor-Burton is geslyp uit �n ruwe diamant wat in 1966 in
Suid-Afrika se Premier-myn gevind is en is eers die Cartier
genoem. Diamant�die boetie
MENS kan�as jy skatte het om te verbrand�jou diamante in �n baie warm oond steek en dan kyk wat gebeur. Teen 763� C begin jou blinkes in �n helder gloed vergaan. Klaar gebrand, bly daar nie eens �n hopie as van hulle oor nie; daar's net �n klein bietjie meer koolsuurgas in die lug.
Of, as jy jou duur en
onsinnige proefneming �n bietjie verder wil voer, kry vir jou �n oond wat
vyf keer warmer kan word en �n groot drukking binne-in kan weerstaan.
Onttrek nou al die suurstof uit die lug in die oond. Verhit die diamante
onder druk tot �n siedend warm 3563� C (onthou, water kook reeds by 100
Jou diamante verkrummel
tot grafiet�wat jy hierna met �n bietjie klei kan meng. Dan sit jy dit
in die middel van �n houtstafie en maak vir jou �n potlood om �n boek te
skryf oor jy so simpel was om jou sierjuwele weg te rooster. Wat �n uitspattige braai ter wille van die wetenskap!
Sagte grafiet... soos die harde
diamant is dit maar net nog
�n vorm van koolstof.
Al wat jy eintlik
proefondervindelik bewys het, is dat diamante niks anders as koolstof is
nie�die koolstof wat in �n verbinding met suurstof as koolsuurgas in
die lug voorkom; die koolstof wat ook in �n ander vorm as sagte grafiet
kan uitkristalliseer. Maar daar is �n derde vorm van koolstof en dis
doodgewone roet; dit is weer dieselfde koolstof wat ons in houtskool,
steenkool en selfs die swartsel van aangebrande kos sien.
Diamante is die hardste
stof wat aan die mens bekend is. Grafiet is van die sagste. �n Geslypte
diamant is �n sieraad van verblindende glans, maar roet is �n pikswart
ontstaan van diamante
HOE word diamante in die natuur gevorm? Diep, diep onder die aarde, dalk tot 200 km diep in die gloeiend warm binnekant, is die drukking so ontsaglik dat dit genoeg is om �n juweel uit gewone swartsel te pers. Eers as dit Moeder Aarde behaag om haar skitterblink rykdom met ons te deel, stoot sy dit boontoe in die sogenaamde kimberlietpype. Hiervandaan vind sommige diamante ook hul pad tot in die beddings van riviere en die see. En wat �n
kleurespel kry �n mens nie in daardie gesogte blink klippies nie. Want alle diamante is
natuurlik nie wit nie. Weens onsuiwerhede kan daar skakerings wees van
blou, rooi en groen (die skaarsste), asook oranje, geel, violet en
geelgroen (minder skaars). Daar is selfs �n swart diamant wat �n karbonado
BO: Diamante van allerhande kleure.
REGS: Wat hier na niks meer as �n stukkie gebrande steenkool lyk nie, is in der waarheid �n swart diamant of karbonado. In sy ge­slypte vorm kan �n karbonado egter baie indrukwekkend wees, soos op die afbeelding LINKS gesien kan word. Tipiese karbo­nado�s is swart of donkergrys en so groot as ertjies of groter�samestellings van piepklein swart kristalletjies. Hulle is meer poreus as juweel­diamante. Die kenmer­kendste karbonado�s is afkomstig van alluviale afsettings in die Sentraal-Afrikaanse Republiek in Afrika en Brasili� in Suid-Amerika. Hulle word ook aangetref in die vulkaan Kozelski op die skiereiland Kamtsjatka, in die ooste van die Russiese Verre-Ooste. Daar is verskillende teorie� oor hoe karbonado�s kon ontstaan het, onder meer dat hulle buite-aardse indringers is wat in meteoorstene (�verskie­ende sterre�) op die aarde geval het. Voorstanders van die laasgenoemde teorie reken naamlik dat hulle verwant kan wees aan koolstofryke interstell�re stof wat in die omgewing van koolstof-sterre gevorm sou word. Lees ook ondertoe oor sterrekundiges se verbasende vonds van wat hulle reken iets soos �n reuse-diamant in die ruimte is.
Foto van ongeslypte karbonado: Steve Haggerty, Florida
of the U.S. Department of Engergy
het al vroeg-vroeg probeer om diamante na te maak�en dit uiteindelik
reggekry�al kom hul heel beste produkte nie naby aan die natuur se
beste nie. S� was daar die Skotse skeikundige James Ballantyne wat �n eeu
of wat gelede die seldsame metaal litium met paraffien en beenolie gemeng
Hy het di� mengsel in
verse�lde ysterbuise tot rooiwarm verhit, en toe daarop aanspraak gemaak
dat hy diamante gemaak het. Sy diamantjies is bewaar en die egtheid
daarvan kon, wonder bo wonder, later bewys word. Maar die maak van
sintetiese diamante is vandag natuurlik veel meer gesofistikeerd as
Ballantyne se konkoksie.
BO: �n Moderne sintetiese diamant van sowat 2,5 mm hoog, geslyp van �n kristal wat in nagenoeg een enkele dag kunsmatig gekweek is.
Krediet: Physica Status Solidi / via U.S. National Science Foundation
Slyping van die
HOE hard is �n diamant werklik? Altesame 58 keer harder as die volgende hardste mineraal, korundum, die stof waarvan robyne en saffiere gevorm is. Tog kan jy, soos ons gesien het, �n diamant met groot hitte verwoes. En moet ook nie dink dat jy sy egtheid kan toets deur hom met �n hamer by te kom nie. Hard of nie, �n diamant is bros en kan maklik versplinter.
Maar dit was in der
waarheid diamante se hardheid wat honderde, miskien duisende jare lank
daarvoor gesorg het dat hulle nie so hoog geag is as robyne en smaragde
nie. Niemand het naamlik geweet hoe om diamante te slyp nie. Dit was eers
omstreeks die vyftiende eeu nC dat iemand agtergekom het �n mens het
doodeenvoudig �n ander diamant nodig om dit te doen.
Vandag word draaiskywe
met diamantstof ook hiervoor gebruik. Met s� �n slypery verloor �n diamant weliswaar heelwat van sy massa, maar die groot kuns is om die
beste moontlike snit vir elke ruwe edelsteen te vind.
DIAMANTE se massa word in karaat aangedui. Dit is egter belangrik om dit nie te verwar met die karaat van goud nie, waar dit �n aanduiding van die goud se suiwerheid en nie �n massa-eenheid is nie. Suiwer goud is 24 karaat; as goud 9 karaat is, bevat dit 9 dele goud gemeng met 15 dele van �n ander metaal.
By diamante staan karaat
gelyk aan 200 milligram. Di� massa-eenheid is vandag gemetriseer, maar
die woord het glo �n interessante oorsprong. Daar word vertel dat
juweelhandelaars in die ou tyd hul skale met die bone van die karobboom
gebalanseer het. Die meeste van die boom se sade het feitlik dieselfde
massa, met die gevolg dat meting baie maklik was. Uit ''karob'' sou die
woord ''karaat'' toe ontstaan het.
Nie dat daar in die ou
dae �n oorvloed diamante kon gewees het nie, want baie eeue lank was die
enigste bekende bron die stroombeddings van die antieke Indi�. Om die
waarheid te s�, diamantkoors het eintlik eers r�rig ontstaan met die
ontdekking van diamante in Suid-Afrika in die laat jare sewentig van die
Die verhaal is bekend:
hoe �n seun by die Oranjerivier �n mooi klippie opgetel het en hoe sy ma
dit agterna sommerso aan �n buurman gegee het sonder dat sy reg besef het wat dit was. Die klippie was �n diamant, wat later
paslik Eureka (�ek het dit gevind!�) genoem is�die voorloper van
hoeveel ander fantastiese vondste en die aanstigter van �n geweldige
stormloop wat die Suid-Afrikaanse geskiedenis verander het. Vandag bly Suid-Afrika
onder die w�reld se voorstes met die lewering van diamante! En aan die
betowering van die blink klippies is daar geen einde nie. Die brute krag van die natuur en die
menslike hand span saam om produkte te lewer wat veral as liefdespande
bekend is. Diamante is stellig nie vir ewig nie (jy kan hulle uitbrand,
onthou?), maar hulle bly in �n sekere sin vandag nog �n vrou se beste
Vonkel, vonkel, kleine ster... nes
�n diamant doer ver...
BO: �n Voorstelling van �n reuse-diamant in die ruim­te... maar dis darem nie soos die massiewe diamant-ster werklik kan lyk wat volgens navorsers sowat vyf­tig ligjare van die aarde af bestaan nie. Di� uitge­doofde dwerg-ster van slegs sowat 4000 km in deur­snee sou stellig bolrond moet wees, met �n ongeloof­like knewel van �n diamant in sy �maag�!
Fotokrediet: Samestelling van foto�s in openbare besit (�compilation of images in the public domain�)
STERREKUNDIGES het �n tyd gelede bekend gemaak dat �n wit dwerg-ster wat hulle bestudeer het, eintlik �n reuse-diamant is. Ons voorstelling hierbo van di� superblink sensasie is wel laf en totaal oordrewe, maar geleerdes dink glad nie die basiese konsep is so verspot nie�dat daar in die diepruimte �n homp gekristalliseerde koolstof bestaan van een-gevolg-deur-34-nulle karaat!
Die Cullinan-diamant, die grootste diamant wat ooit op ons eie planeet gevind is (in 1905 in die Premiermyn oos van Pretoria), het �n massa van slegs ongeveer 3107 karaat gehad voordat dit in baie verskillende geslypte stene verdeel is!
Die ontdekte kosmiese diamant, die uitgebrande kadawer van �n ster genaamd BPM 37093, is sowat vyftig ligjare van die aarde af in die konstellasie van Centaurus, �n helder sterrebeeld in die naghemel van die Suidelike Halfrond. Die uitgedoofde ster is net sowat 4000 km in deursnee en bedek met �n dun laag waterstof en helium.
Sterrekundiges het lank reeds vermoed dat die binnekante van wit dwergsterre kristalliseer, maar slegs �n ruk gelede vasgestel dat dit wel so is. Die ster is kragtig aan die bewe soos �n ghong, en navorsers het die pulsasies bestudeer om tot die slotsom te kom dat die koolstof aan die binnekant solied is.
Geen wonder dat dit gou bestempel is as die moeder van alle diamante, wat Bill Gates en nog van die rykstes op Aarde nooit eens durf droom om te bekostig nie.
w�reld se grootste diamant was die Cullinan, wat in
1905 in die Premier-myn in Suid-Afrika gevind is [NABOOTSING REGS].
Onverdeel en ongeslyp het dit �n massa van 3106,75 karaat (sowat 620 gram) gehad. Dit is verdeel en geslyp tot meer as honderd
diamante met �n bykans vlekvrye kleur en helderheid. Die twee grootstes,
Cullinan I en II, is dele van die Britse kroonjuwele. Op die foto LINKS ONDER is die Cullinan II (ook bekend as die �Lesser Star of Africa� van 317,4 karaat (63,5 g), wat die vierde grootste geslypte diamant ter w�reld is. Die Cullinan I (of die �First Star of Africa�), op die foto REGS ONDER, was met sy 530,2 karaat (106,0 g) die grootste geslypte diamant op aarde, totdat die Golden Jubilee-diamant in 1985 ook in die Premiermyn gevind is. Die Golden Jubilee se massa is 545, 67 karaat (109,13 g).
� Dis �n moderne wanopvatting dat die w�reld se diamante hoofsaaklik van Suid-Afrika kom�diamante word w�reldwyd gedelf. Trouens, dit word vandag in sowat 25 lande ontgin, op elke vasteland buiten Europa en Antarktika. Slegs �n paar diamantneerslae was egter bekend voor die twintigste eeu, toe groter wetenskaplike begrip en verbeterde tegnologie die ontginning van diamante regoor die aardbol moontlik gemaak het. In 1725 is belangrike bronne in Brasili� ontdek en in die 1870�s het belangrike vondste in Suid-Afrika tot �n dramatiese toename in die verskaffing van diamante gelei. Ander groot produsente sluit nou etlike Afrika-lande in, asook die Siberiese Rusland en Australi�. � Die tradisie van
die verloofring het in 1477 begin toe aartshertog Maximilliaan van
Oostenryk �n diamantring vir Maria van Boergondi� gegee het.
� Die woord
diamant is ontleen aan die Griekse woord adamas. Dit beteken
� Sekerlik een van die eienaardigste�en duurste�kunswerke wat nog ooit geskep is, is die skedel van diamante [LINKS] waarmee die Britse kontempor�re kunstenaar Damien Hirst die w�reld in 2007 verstom het. Genaamd For the Love of God, is Hirst se diamantskedel te koop aangebied vir �50 miljoen (vyftig miljoen Britse pond) nadat die maak daarvan hom glo �14 miljoen gekos het. Dit is die platinum-afgietsel van �n menslike kopbeen waarop 8601 vlekvrye diamante oral ingel� is, buiten op die tande. In kunskringe heers daar egter groot twyfel of Hirst wel reeds die skedel vir �50 miljoen aan �n konsortium verkoop het, soos hy op �n keer beweer het. Daar word vertel dat die naam van die werk ge�nspireer is deur sy ma, wat haarself eenmaal afgevra het met watter soort kunswerk haar seun �for the love of God� (om liefdesnaam) die volgende keer vorendag sou kom.
wat blink, is nie goud�of diamante�nie. Die aarde is ryk bedeel
met verskillende ander soorte edelstene, waarvan hierdie vuur-opale
van Mexiko in meer as een opsig �n skitterende voorbeeld is.
Chip Clark / National Museum of Natural History / Smithsonian /