'n Vaste fondament – Rusplekkies op my Geloofspad
Ef 2:19-20 So is julle dan nie meer vreemdelinge en bywoners nie, maar medeburgers van die heiliges en huisgenote van God, (20) gebou op die fondament van die apostels en profete, terwyl Jesus Christus self die hoeksteen is.
Die verhaal word vertel van 'n man wat op 'n dag sy predikant gaan besoek het met sy Bybel. Tydens die besoek het hy gesê, 'Dominee, ek luister al die laaste vyf jaar na u preke en gedurende hierdie tyd het ek alles uit my Bybel geknip wat u gesê het dat dit nie meer van toepassing is of dat dit nie as werklik geglo kan word nie. Die man het toe sy Bybel oopgemaak en daar was meer as 'n derde van uitgeknip of uitgeskeur – die hele boek van Genesis, Job, Spreuke, Jona, Mattheus, Lukas en die Openbaring van Johannes, tesame met 'n magdom ander verse, om 'n paar te noem.
Die predikant was bang dat sy gemeentelede die Bybel sou sien en wou dit afneem, maar die man het vertrek met die woorde, 'Nee dominee, ek hou dit – ten minste het ek darem nog die omslag.'
Hierdie verhaal het my laat dink aan 'n artikel wat ek onlangs in christianheadlines.com gelees het. Hulle rapporteer daar dat die aanbieder van 'n CNN program, Piers Morgan, aan pastor Rick Warren die stelling gemaak het dat die Bybel en Amerikaanse grondwet outyds is en aangepas behoort te word om voorsien te maak vir selfdegeslag verhoudings:
Both the Bible and the Constitution were well-intentioned but they are basically inherently flawed," Morgan told Warren. "Hence the need to amend it." Warren replied: "Uh, no. Not a chance. What [you and] I believe is flawed is human opinion, because it constantly changes."
Die veranderlikheid van die mens
Ek glo dat pastor Rick Warren reg is. Die mens se opinies verander konstant. Gemeenskappe se opinie oor reg en verkeerd is nie konstant objektief nie, maar is eerder baie subjektief en word dikwels gevorm deur die sosiale drukgroepe van hulle tyd – die groepe wat die sterkste druk toepas, vorm die sosiale reëls van hulle tyd. Die mens se sosiale interaksie het hom gelei deur die eeue heen tot die maak van allerlei vreemde reëls om sosiale interaksie te reguleer. In Nuwe-Testamentiese tye lees ons hoedat Paulus homself uitspreek teen die homoseksuele en lesbiese leefstyle wat toe wyd in die Romeinse Ryk beoefen was:
Rom 1:26-27 Daarom het God hulle oorgegee aan skandelike hartstogte, want hulle vroue het die natuurlike verkeer verander in dié wat teen die natuur is; (27) en net so het ook die manne die natuurlike verkeer met die vrou laat vaar en in hulle wellus teenoor mekaar ontbrand: manne het met manne skandelikheid bedrywe en in hulleself die noodwendige vergelding van hulle dwaling ontvang.
Kyk wat skrywe Paulus aan die gemeentes in Korinte:
1 Kor 6:10 (v.9 in sommige vertalings) Moenie dwaal nie! Geen hoereerders of afgodedienaars of egbrekers of wellustelinge of sodomiete of diewe of gierigaards of dronkaards of kwaadsprekers of rowers sal die koninkryk van God beërwe nie.
Die Griekse woord vir 'wellustelinge' ('malakai') word deur die Strong's woordeboek verduidelik as dat dit beter verstaan kan word as 'katamites' – 'n Latynse term vir jong seuns wat seksueel deur ouer mans (soms teen betaling) gebruik was (en steeds gebruik) word.
Clemens het van hierdie tyd gesê dat sommige vrouens '…acted like men despite their nature, they did not marry or they married other women'
Seneka het aan die mans geskrywe, "I forbid you to lust after males, or to have sexual relatons with daughters…"
Hierdie tipe teenstand teen die sosiale norme het gelei tot die wrede vervolging en onderdrukking van groepe soos die Christene, wat hulle sterk daarteen uitgespreek het – klink dit bekend?
Amper 2000 later, gedurende die 1800s weer, was dit byvoorbeeld sosiaal ontoelaatbaar vir 'n vrou om sonder 'n hoed in die openbaar te verskyn (so 'n vrou was beskou as iemand met losse sedes) maar was dit sosiaal aanvaarbaar vir mans om te rook. Selfs bekende predikers soos Charles Spurgeon is bekend daarvoor dat hy pyp gerook het. In die 1930s het die bekende Kellog's groep 'n advertensie gehad wat gesê het, "…the harder a wife works, the cuter she looks!' en in die 40er jare het Camel sigarette in 'n advertensie beweer dat meer dokters Camel sigarette rook as enige ander. Vandag mag sigaret maatskappye nie eers meer adverteer nie, laat alleen nog beweer dat dit gesond is!
Opnames deur Gallup oor die laaste 50 jaar toon dat waar mense 50 jaar gelede gefrons het oor saambly en voorhuwelikse seks, dit vandag totaal sosiaal aanvaarbaar is. Gallup opnames dui ook aan dat die meerderheid Amerikaners in 1969 baie meer godsdienstig was as vandag en dat die helfte teen aborsies gekant was.
Vandag, 'n skrale 100 jaar later, het die toneel heeltemal verander. Vrouens met hoedens in die openbaar is meer die uitsondering as die reël, maar rook in die openbaar het grotendeels taboe geword. Weens die invloed van organisasies soos Women's Lib en liberales, verkies net meer as die helfte vrouens vandag om self 'n beroep te volg eerder as om 'n huisvrou te wees en is daar selfs wetgewing wat minderjariges beskerm wanneer hulle aborsies wil ondergaan – hulle mag dit wettiglik doen selfs sonder dat hulle ouers daarvan hoef te weet!
Die verandering van hierdie sosiale norme word dikwels 'vooruitgang' genoem, maar wanneer mens terugkyk na die gemeenskappe 2000 jaar gelede, blyk dit eerder of dit dalk 'agteruitgang' genoem behoort te word. Waar daar 'n globale, positiewe verandering in die sosiale norme na die Nuwe-Testamentiese tyd plaasgevind het, blyk dat die sirkel besig is om te voltooi deurdat die samelewing terug beweeg na die sosiale norme van die destydse Romeinse Ryk. Daar is selfs nou opgroepe wat die voet in die deur wat die LBGTQ drukgroepe verkry het, gebruik om pedofilia, bloedskande en bestialiteit, sosiaal aanvaarbaar te maak.
Bloedskande met instemming is byvoorbeeld alreeds geheel en al wettig in Spanje en Rusland; en is ook nie streng verbode onder Portugese wetgewing nie. Daar is ook geen wet wat familielede verbied om seks te hê in Frankryk, België en Luxemburg nie en in Italië is bloedskande slegs onwettig as dit 'n openbare skandaal sou uitlok.
Ons sien dus dat die mens se siening van reg en verkeerd wissel deur die jare en nie iets standvastig bied waarop iemand kan vertrou en voortbou nie.
Die standvastigheid van die Bybel
In skrille kontras met die verandelikheid van die mens, staan die standvastigheid van die Bybel – 'n geskrif waarvan groot gedeeltes ouer as 4000 jaar is en die res al minstens 2000 oud is. In hierdie tyd, het argeoloë bevind, het die Bybel nie verander nie. Dele van die Ou Testament wat op ou klei tablette gevind was, is vergelyk met meer moderne weergawes – en dit was woord vir woord dieselfde! Vandag kan ons sê dat ons 'n fondasie het waarop ons met selfvertroue kan bou – die Woord van God het die toets van tyd deurstaan ondanks die veranderlikheid van die mens.
Die Bybel is oor hierdie duisende jare heen aan uiters kragtige literêre en historiese kritiek onderwerp, waarskynlik meer as enige ander antieke werk, en dit het ongedeerd anderkant uitgekom. Hans Kung het dit mooi gestel toe hy gesê het dat leke gewoonlik nie bewus is van die omvang van die noukeurige wetenskaplike studie waaraan die Bybel al onderwerp is nie. Het enige van die ander groot wêreldgodsdienste sy eie fondamente en sy eie geskiedenis al so deeglik en onpartydig, oor so 'n lang tydperk heen, ondersoek? Nie een van hulle het dit eens naastenby so gedoen nie. Die Bybel is verreweg die mees bestudeerde boek in die wêreldliteratuur.
Keer op keer het argeologie bevestig dat die skrywers van die Bybelse tekste geweet het waarvan hulle praat. Saam met die geskrifte van nie-Christelike historici uit die eerste eeu, ondersteun manne soos die Joodse historikus, Josephus, die Bybelteks op baie punte. Argeologie het in baie gevalle die siening van moderne kritici weerlê.
Hier is enkele interessante voorbeelde: Eerstens twee voorbeelde uit Lukas. In Handelinge 17: 6-8 gebruik Lukas die Griekse woord politarchs om die stadsamptenare in Thessalonika te beskryf. Daardie woord kom nie algemeen in die klassieke Griekse literatuur voor nie, en kritici het Lukas daarvan beskuldig dat hy 'n fout gemaak het. Toe ontdek argeoloë 'n eerste-eeuse inskripsie in die einste Thessalonika wat hierdie selfde term gebruik – wat wys dat die term wel gebruik is vir regeringsamptenare gedurende dieselfde tyd as toe Lukas die Handelinge geskrywe het. 'n Soortgelyke verskynsel is in Handelinge 18:12, waar Lukas die term "prokonsul" gebruik om 'n heerser genaamd Gállio te beskryf. Daardie spesifieke woord het ook nie in die algemene klassieke literatuur verskyn nie, en geleerdes het weereens die akkuraatheid van Lukas betwyfel. Toe is 'n inskripsie gevind in Delphi, wat dateer uit AD51, met dieselfde term – en verbasend genoeg om dieselfde amptenaar, Gállio, te beskryf. Weereens is bewys dat Lukas 'n baie akkurate historikus was.
Dit is dieselfde met die ander Evangelieskrywers. In Johannes 5:2 lees ons
En daar is in Jerusalem by die Skaapspoort 'n bad met vyf pilaargange wat in Hebreeus Betésda genoem word.
Tot in die 20ste eeu was daar geen bewyse buite Johannes se Evangelie vir so 'n plek nie, en kritici het Johannes se betroubaarheid bevraagteken. In die dertigerjare is so 'n bad egter deur argeoloë ontdek – kompleet met vier kolonnades om die kante en een dwarsdeur die middel.
'n Laaste voorbeeld is miskien die interessantste – die sogenaamde "James Ossuary". Volgens die Evangelies – en volgens die Joodse historikus, Josephus, was Jakobus die broer van Jesus en is hy in 62 nC doodgemaak. In 2002 is 'n kis met bene (ossuarium) in Jerusalem ontdek, met die Aramese inskripsie "Jakobus, seun van Josef, broer van Jesus". Daar is baie sterk bewyse dat die houer en die inskripsie daarvan outentiek is. Ed Keall, van die Royal Ontario Museum in Toronto, het gesê "ons staan ​​by ons mening dat die James Ossuary nie 'n vervalsing is nie". Soos die Nuwe-Testamentiese historikus Ben Witherington dit gestel het: As die ossuarium wat in die omgewing van Jerusalem gevind is en dateer uit ongeveer 63 nC, inderdaad die grafkis van Jakobus, die broer van Jesus, is, is hierdie inskripsie die belangrikste buite-Bybelse bewys in sy soort.
Waarom dan die Bybel lees?
Ek hoop dat ek kon wys dat daar baie goeie redes is om die Bybel te vertrou en dus baie goeie redes om dit met 'n oop gemoed te benader, om wat dit sê ernstig op te neem en sy aansprake ernstig op te weeg.
Waarom dan die Bybel lees? Omdat ons vanuit 'n historikus se perspektief goeie rede het om dit te vertrou. Slegs deur die Bybel self te lees, kan jy jou eie gevolgtrekkings maak, eerder as om iemand anders se tweedehandse skeptisisme in te sluk. Deur die Bybel self te lees, sal jy in die bladsye van die vier biografieë in die Nuwe Testament – die evangelies – 'n historiese figuur teëkom – Jesus van Nasaret – wie se kragtige persoonlikheid tweeduisend jaar lank reeds bly weerklink en 'n impak het.