Ontsnap uit Gert, Joey se kloue; nou help sy anderJoan Booysen, wat meer as drie dekades uit die kloue van Gert van Rooyen en Joey Haarhoff ontsnap het, het vandeesweek weer die huis in Malherbestraat besoek. (Foto: Christel Cornelissen/Maroela Media) Sy het nog nooit die behoefte gehad om terug te kom nie. Woensdag het Joan Booysen egter weer op die sypaadjie van die huis gestaan waaruit sy 33 jaar gelede ontsnap het: Malherbestraat 227 in Capital Park in die Pretoriase Moot. Dit is die huis van gruwels waar Gert van Rooyen, waarskynlik een van Suid-Afrika se berugste misdadigers, gewoon het. Van Rooyen se houvrou, Joey Haarhoff, het Joan vroeg in Januarie 1990 op Kerkplein ontvoer waar sy vir haar skoolbus gewag het. Sy is geboei, bedwelm en in ŉ kas gestop. Die tienermeisie het egter ontsnap en na die polisie gevlug en haar omvattende verklaring het polisie-ondersoekers eindelik op Van Rooyen en Haarhoff se spoor gesit. Die twee se skrikbewind het op 15 Januarie 1990 geëindig toe Van Rooyen eers vir Haarhoff en toe homself doodgeskiet het. Die antwoorde oor wat van Tracy-Lee Scott-Crossley (14), Fiona Harvey (11), Joan Horn (12), Anne-Marie Wapenaar (12), Odette Boucher (11) en Yolanda Wessels (13) geword het, het die twee klaarblyklik saam na die graf geneem. Die ses meisies se raaiselagtige verdwynings tussen 1988 en 1989 is destyds almal positief met Van Rooyen en Haarhoff verbind, maar die meisies is tot vandag nie opgespoor nie. Die straat in die Pretoriase Moot waar Gert van Rooyen se huis was. (Foto: Maroela Media) Joan onthou sy was destyds ŉ voortvarende tiener toe die verdwynings gebeur het. Onbevrees. Kwansuis wêreldwys. Mos slim, sê sy. Maar dit is ook hoekom sy vandag hier staan voor die erf wat deesdae aan die polisie behoort en net bestaan uit oorgroeide onkruid agter twee metaalhekke wat met draad toegebind is. Joan weet hoe dit is om ŉ jongmens te wees wat soms in ŉ bose strik verstrengel raak; sy weet hoe dit voel om gebrandmerk te word. En sy weet baie goed dat die gevare wat tieners destyds in die gesig gestaar het, vandag geensins minder is nie. Inteendeel. “Tieners, wees versigtig. Vandag het ons nie meer soseer skoolbusse wat ry tot op die plein nie, maar sosiale media het daardie plek ingeneem. Kinders raak net soveel makliker op sosiale media by verkeerde groepe en verkeerde mense betrokke,” sê Joan. Dit is inderdaad ŉ ander era as toe sy ŉ tiener was, maar jongmense is steeds skugter vir die stigma wat aan hulle kan kleef indien hulle uitpraat oor geweld, boeliery, mishandeling, misbruik … “Daai sticker kan op enigiemand geplak word,” sê Joan, maar dis nie die einde van die wêreld nie. Maar, waarsku sy ook, jy moet nooit ŉ kind verkwalik vir sy omstandighede nie. “Hy kies nie sy omstandighede nie. ŉ Kind kies nie om in ŉ spesifieke huis gebore te word of in ŉ spesifieke area te bly nie.” Die erf is jare gelede omgedolwe op soek na moontlike oorskot en word vandag steeds nie gebruik nie. (Foto: Maroela Media) Daarom doen sy ŉ beroep op volwassenes om oop oë te leef en jongmense behoorlik op hul pad na volwassenheid te begelei. “Maar enigiemand wat al tieners grootgemaak het, sal weet hulle is ŉ nasie op hul eie!” skerts Joan. Sy sal weet. Joan word “iewers vanjaar” 50 jaar oud en is ma, ouma en vertroueling van talle jongmense – veral dié in die Voortrekker-beweging waar sy nou betrokke is. “Hoe meer mense oor iets praat, hoe meer bewustheid is daar,” benadruk sy keer op keer. “Daar is hoop, daar is beraders; daar is kerke waar jy kan hulp kry, polisiestasies wat nog steeds mense het wat omgee. “Jy moenie vasgeval bly in jou omstandighede of jou swaarkry en dink niemand gee vir jou om nie. Dit is die ander ding wat tieners miskyk. Hulle dink niemand worry nie.” ‘n Bord van herinnering wat vir die slagoffers aangebring is. (Foto: Christel Cornelissen/Maroela Media) Dit is hoegenaamd nie waar nie en Joan sê dit is belangrik vir jongmense om ook te besef dat hulle self moet hulp soek of vra. “Jy moet sê ‘ek het hulp nodig en ek wil hê julle moet my ondersteun’. “Niemand kan deur jou vel kyk nie. Jy is nie deursigtig nie. Jy moet die hulp gaan soek.” Drie dekades later kan sy as volwasse vrou terugkyk en besef geen fout, hindernis of hekkie staan vir ewig in jou pad nie. Tensy jy dit toelaat. “Hoe meer jy daaroor praat, hoe meer werk jy deur jou situasie. Praat net daaroor. Praat tot iemand luister,” pleit sy by jongmense. Sy het ook ŉ streng waarskuwing aan ouers: raak betrokke by jou kind. En bly betrokke. “Vandag moet ons ons kinders help. Ons kan nie gebroke grootmense die wêreld instuur nie.” Onkruid op die erf waar Gert van Rooyen se huis eens gestaan het. Die eiendom behoort deesdae aan die polisie. (Foto: Maroela Media) In 2019 is ŉ gedenkbord, met ŉ blom wat elke slagoffer simboliseer, by die erf in Malherbestraat aangebring. Joan was nie destyds met die onthulling teenwoordig nie, maar Woensdag staan sy met haar eie gousblommetjie op die sypaadjie waar die woorde “We remember our children” teen die erfmuur geskryf staan. Sy onthou ook, maar die gebeure het eindelik nie die koers van haar lewe bepaal nie. “Die slegte wat gebeur het, definieer nie wie ek is nie,” sê sy beslis. Uiteindelik is dit die boodskap wat Joan by jongmense wil tuisbring; as jy verkeerde besluite geneem het, ŉ fout begaan het, as ŉ klip in jou pad beland het … gee ŉ tree terug en gaan aan. “Gaan net aan en moenie ophou nie. Moet nooit opgee nie.” Benodig jy of iemand wat jy ken hulp? Kontak hierdie organisasies: