Opblaas op lusernweidings
Last update: April 2, 2012 07:39:55 AM
G C de Kock
Opblaas is 'n probleem wat dikwels op lusernweidings ondervind word.
Dit is 'n komplekse toestand wat aan die gelyktydige interaksie van ten minste drie faktore toegeskryf kan word, naamlik : voersoort wat gevreet word, die dier self en die mikro-organisme-bevolking in die grootpens.
Daar is ook opmerklike verskille tussen diere in hul opblaas - gevoeligheid en voorsorgmaatreëls teen opblaas is nie in alle gevalle ten volle doeltreffend nie.
Daar is onder andere vasgestel dat speekselvloei opblaas teenwerk en dat diere wat chronies opblaas minder speeksel afskei as diere wat nie opblaas nie. Verder word minder speeksel afgeskei met inname van sappige en/of doubenatte voer in teenstelling met hooi.
Die volgende voorsorgmaatreëls kan teen opblaas getref word:
Die gevaar van opblaas is groter by weliggroeiende jong lusern as by volwasse lusern. Gevolglik word aanbeveel dat lusern eers op ‘n blomstadium van 10 persent bewei moet word. Om in hierdie stadium vertrappingsverliese uit te skakel, moet ‘n groot aantal diere op ‘n klein oppervlakte gekonsentreer word sodat die lusern vinnig afgevreet kan word. In die lente en herfs kom opblaas ook meer geredelik voor op jong lusern, veral as dit effens verlep is en deur ryp of droogte gestrem is of dou bevat. Beweiding van sulke lusern moet vermy word.
Diere wat baie honger is, moet nie op lusern wei nie. Diere wat gulsig vreet blaas ook makliker op. Sulke diere moet droë ruvoer ontvang alvorens hulle op lusernweiding toegelaat word. Lusern of hawerhooi as ruvoer gee goeie resultate. ‘n Mengsel van 80 persent hawerhooi en 20 persent geelmieliemeel gal saam met lusernweiding voldoende voedingstowwe vir afronding verskaf. Die mengsel kan gedurende die nag en tot ongeveer 09:00 die oggend gevoer word. Indien diere vetgemes word, is dit raadsaam om diere wat chronies opblaas in voerkrale te voer en nie op lusernweidings toe te laat nie.
Lusern-grasmengsels skep nie so In groot opblaasprobleem soos suiwer lusernstande nie. Daar word aanbeveel dat ‘n mengsel vir beweiding ten minste 50 persent gras moet bevat. Met so ‘n gemengde weiding moet gesorg word dat die grasse smaaklik bly (nie te veel uitgroei nie), aangesien selektiewe beweiding die lusernkomponent van so In weiding nadelig kan beïnvloed. Met selektiewe beweiding kan verhoudelik te veel lusern ingeneem word met gevolglike opblaasprobleme.
Luserngroenvoer (groen gekerf) wat in voerkrale gevoer word, sal minder opblaas veroorsaak as beweiding van dieselfde lusern. Hierdie groenvoer kan met grashooi of lusernhooi aangevul word. Dit is ‘n baie nuttige voermetode vir melkbeeste.
Waar voorsorg vir kort tye benodig word, kan In soutlek wat 1764 mg prokaïenpenisillien per kg Bout bevat aan diere voorsien word. Die maatreël se doeltreffendheid neem egter af na twee weke. Die penisillien kan ook vooraf al om die derde dag gedoseer word, wat die doeltreffendheid met ongeveer ‘n week verleng. Alle antibiotiese middels is egter nie ewe doeltreffend nie.
Die dosering van vette of plantaardige olies voor beweiding is ‘n verdere voorsorgmaatreël. Aangesien vette egter vinnig uit die grootpens verdwyn, is dit slegs doeltreffend vir ongeveer drie uur na dosering of inname.
In Nieu-Seeland is gevind dat die spuit van lusern met plantolies of geëmulsifiseerde vette in kombinasie met strookbeweiding suksesvol is. Nege kilogram olie of geëmulsifiseerde vette is per hektaar gespuit. 'n Voorwaarde verbonde aan die metode is dat al die behandelde lusern dieselfde dag opgevreet moet word.
Poloxalene (Handelsnaam : Bloat Guard) is ‘n middel wat opblaas byna heeltemal voorkom en wat twaalf uur lank doeltreffend is. Die middel is in die handel verkrygbaar en kan gedoseer word,of in ‘n melasse-soutlek gemeng met kragvoer aan diere gegee word.
Karoo Streeknuusbrief Lente 1981