Sondag van Verheerliking – NG Gemeente Pinelands
Category: Sondag van Verheerliking
Posted on 26 Feb, 2017 12 Mar, 2017
2 Petrus 1:16-21 – 2017
26 Feb 2017 Sondag van Verheerliking Pinelands
Verlede Sondag preek Murray oor gelowiges wat die idee laat vaar het van ‘n spoedige wederkoms. Wat as gevolg daarvan magsdronk word en hulle nie meer onderwerp aan selfondersoek en selfkritiek nie. Gelowiges wat nie meer dienend wag op die Here nie, nie meer uitvoering gee aan die liefdesgebod nie.
Vandag lees ons uit die tweede brief van Petrus. Alhoewel Petrus waarskynlik nie self die brief geskryf het nie, maar iemand anders op ‘n manier namens hom geskryf het (‘n algemene praktyk in daardie tyd), gaan ek die brief hanteer asof Petrus self die outeur was – dit was immers die skrywer se bedoeling.
Na sy groeteboodskap aan die begin van hfst 1, spoor Petrus die Christene wat tussen heidene leef aan om geestelik te groei. Omdat die gelowiges reeds deel het aan die goddelike natuur (1:4) kan hulle alle ywer aan die dag lê om by hulle geloof uitnemendheid te voeg – kennis – selfbeheersing – volharding – toegewyde lewe – broederliefde (philadelphia) – en liefde vir alle mense (agape) (5-7). Die algemene lewensdeugde wat ook deur die heidene ingeoefen word tussen wie hulle leef, word omarm deur geloof in die eerste plek en agape in die laaste instansie. Dít is wat hulle anders maak, dít is wat hulle goddelike natuur verklap.
In vss 12-15 verwys Petrus dan na sy dood wat binnekort op hom wag, soos die Here Jesus dit ook langs die see van Tiberias aan hom bekend gemaak het (Joh 21). 3 keer in hierdie 4 verse gebruik hy dan die woord “herinner” om die gelowiges te laat verstaan wat die doel van sy brief is – voor sy dood wil hy vir oulaas ‘n skrywe rig, amper soos ‘n testament wat hy nalaat, om hulle te herinner wat die dinge is wat hulle nooit moet vergeet nie. Hiermee gryp hy dan terug na die andersoortigheid van hul lewens, hulle goddelike natuur wat by uitstek na vore kom in hul geloof asook hul agape (liefde vir alle mense). Dit is die kenteken wat hulle nooit moet verloor nie.
Dan lê Petrus sy argument aan die gelowiges voor. Binne ‘n konteks waar hulle daarvan beskuldig word dat hulle die gelowiges met leuens vertroos en met stories wat hulle uit hul duim suig, bemoedig (veral met die oog op die verkondiging van die wederkoms wat nie blyk waar te wees nie, want die Here kom dan nie!), lê hy sy feite op die tafel:
16-18: Want ons het ons nie op vindingryke fabels (fairytales) verlaat nie… Inteendeel, ons was ooggetuies!…
Petrus herinner hulle aan Jesus se verheerliking op die berg (Matt 17 ea). “Ons was daar! Ons het in-sig gekry in die goddelike natuur van Jesus Christus!”
En as dit (ons ooggetuieverslag) nie genoeg is nie: 19: Ons beskik oor die profetiese woord (opsomming vir die hele OT) wat nog vaster staan! Fokus op hierdie woord soos op ‘n lamp wat in ‘n donker plek skyn… (Ps 119: 105: U woord is ‘n lamp vir my voet en ‘n lig vir my lewenspad.”)
Dan die verdere opbou tot ‘n klimaks: 20-21: “Belangriker as dit alles moet julle met die volgende rekening hou: Geen profesie in die Skrif berus op eie uitleg nie… Meegevoer deur die HG het mense die woorde uitgespreek wat van God afkomstig is.”
Direk na die gedeelte waarsku Petrus in 2: 1 dat daar “ook vals profete [was] onder die volk, soos daar ook onder julle vals leraars sal wees wat vernietigende ketterye sal insmokkel en selfs die Heer wat hulle vrygekoop het, verloën.”
Die vraag ontstaan hoe kan ons onderskei tussen die ware en die valse profete? Wanneer berus ‘n lering op God se uitleg via leiding van die HG en wanneer is dit eie uitleg wat nie van God afkomstig is nie?
The proof is in the pudding. As die poeding flop, was daar fout met die bestandele of die manier hoe dit bymekaargevoeg is. Net so: As ‘n gelowige se etiese lewe nie gestalte gee aan die opsomming van die Wet en die Profete nie, dan verloën ons hierdie Here. As ons goddelike natuur ons nie uitbring by die heilige gebod van agape liefde nie, dan is wat ons doen nie van God afkomstig nie.
Petrus verwys in ons teksgedeelte (1:19) na die OT geskrifte en dat ons daarop moet fokus soos ‘n lamp wat in ‘n donker plek skyn. Hy was by die dag toe Jesus sy bergrede aan die eenvoudige mense (waaronder ook hy) verduidelik het (Matt 5-7). Hy het gehoor toe Jesus gepraat het van sout vir die aarde en lig vir die wêreld. Hy was daar toe Jesus aan die einde alles wat Hy daardie dag gesê het, opsom met: “Alles wat julle wil hê dat die mense aan julle moet doen, doen ook so aan hulle. Want dit is die kern van die Wet en die Profete” (7:12). Hier na die einde van sy tweede brief kom hy weer by die herinner uit wat hy herhaaldelik in hfst 1 as die doel vir sy brief stel: 3: 1-2: “In my twee briewe, geliefdes, probeer ek deur middel van herinnering julle helder denke aan te wakker, sodat julle die woorde kan onthou wat voorheen deur die heilige profete uitgespreek is, en ook die opdrag van ons Here en Verlosser wat julle apostels deurgegee het.”
Vandag is die Sondag van Verheerliking, die Sondag van Transfigurasie of Transformasie (Gr: metamorfose). As gelowiges herdenk ons die dag waarop Jesus bo-op die berg voor die oë van Petrus, Johannes en Jakobus van gestalte verander het – alles het lig geword, blink, Jesus se gesig het geskyn. In Sheila Cussons se gedig Verheerliking is die dissipels gegun om te “gesien het hoe hierdie Jesus lyk vir God”, “’n man gemaak van son”. En vanuit die hemel het ‘n stem gekom: “Hy is my Seun, my geliefde Seun, in wie Ek My verbly.” Op die laaste Sondag van Epifanie herdenk ons die toppunt van die ver-skyn-ing van Jesus toe sy goddelike natuur deur God self bevestig word. Van hier af stap Hy die lydenspad na Golgota toe.
Wanneer Petrus die dag van verheerliking in herinnering roep in sy brief, dan doen hy dit omdat hy die valse aantuigings dat hy en die ander apostels onwaarhede verkondig, wil weerlê. Maar agter dit is sy motivering dieper – hy wil die gelowiges aanspoor om nie moed op te gee nie, om hulle te beywer om so te leef dat hul goddelike natuur ook sigbaar sal word, dat hulle die Skrif sal gebruik as ‘n lamp vir hul voete, dat hulle sal skyn as kinders van God in ‘n wêreld waar dit baie donker is, dat alles wat hulle doen, sal spreek van hul geloof aan die een kant en hul liefde vir alle mense aan die ander kant (1:5-7).
Binne die RK tradisie is daar ‘n dag in die jaar waarop gelowiges hulself kan ondersoek om te toets in hoe ‘n mate die transfigurasie van Jesus op die berg ook in hul lewens sigbaar was die afgelope jaar. Ek dink nie dis ‘n slegte idee om ons aan te sluit by die Katolieke gelowiges en onsself ook te ondersoek en te toets nie. Murray het juis verlede week hiervan gepraat – die noodsaak van selfondersoek en selfkritiek in ‘n gelowige se lewe.
Die dag van toetsing vir die Katolieke (Is jy en God nog één? Het die transformasie van Christus ‘n werklikheid geword in jou lewe, is dit sigbaar? / Gal 2:20) is 6 Augustus, opgedra aan “die transfigurasie van ons Heiland”. Sheila Cussons, self ‘n Katoliek, het, naas haar gedig oor Jesus se Verheerliking, ook ‘n gedig geskryf oor die impak daarvan op gelowiges:
6 Augustus: Transfigurasie
Midsomer nou en alles gloed. Lig oorstelp.
Vlees is swaar, gees onwillig, stom, of soek.
Niks, nie ’n vonk in staat tot hulle “Here,
dis goed dat ons hier is, laat ons hutte bou!”
Ek maak my oë toe, en sien al sien ek nie
die fyn strepie sweet in die plooi van elke
ooglid. Lomerig dink ek: geen hutte nie …
en skerper meteens: en natuurlik nie!
Wie bou as ons bou is God, sy dit hut of
woord – Klein nattigheid van my vel, jy
weet nie hoe besonder jy is nie: hier, en nou,
in die Onverwoordelike: God verlore in God.
Cussons ervaar dat sy die toets faal.
Midsomer in Europa, son skyn, alles helder (amper soos op die berg met Jesus), perfekte geleentheid om te toets.
Die omstandighede is dus so dat Sheila God se transformerende glans in haar lewe moet kan raaksien, maar in plaas daarvan ontdek sy eerder dat haar vlees swaar is, haar gees onwillig, stom, soek… Sy het haar geloof verloor, kan nie die Lig raaksien nie.
Al wat sy regkry is om haar oë toe te maak. Met die sluit sy die wêreld met sy beperkinge uit, en bring dit haar, verrassend, by ‘n hemelse perspektief. Nou sien sy al sien sy nie. Sy kyk na binne en daar vind sy vir God, in so ‘n mate dat sy identifiseer met Hom, so ver gaan as om te praat van “God verlore in God” – sy het gedink sy het vir God verloor, maar toe was Hy al die tyd binne haar. Nie omdat sy deur die loop van die jaar so oulik was nie, maar omdat – wanneer ookal sy dit kon regkry om wel te bou aan die koninkryk, dit juis nie sy was nie, maar God wat deur haar bou (Wie bou as ons bou is God, sy dit hut of woord – dws dade of woorde).
God verwoord Homself, deur háár, alhoewel sy nie die oorspronklike bron is nie, maar eerder “meegevoer deur die HG” (vgl 2 Pet 1:21).
Sy ontdek dus dat sy besonders is, spesiaal, dat sy tog geleidelik transformeer om meer soos Jesus te word. Aan die einde die wonderlike ontdekking: sy het die toets geslaag!
In die erkenning van ons gebrokenheid, ons tekortkominge, ontdek ons juis ons afhanklikheid van God. Dat ons in eie krag nie kan nie, maar dat God uit genade sy goddelike natuur ook in ons ingegee het. Dat ons daarom, wanneer ons stil word voor die transformasie van Christus en die ontdekking van sy goddelike natuur, juis ook strewe daarna om aan hierdie natuur van Hom gestalte te gee in die wêreld waar ons leef. Natuurlik gaan ons misluk, soos Sheila, en wanneer ons onsself ondersoek is die mislukkings dalk aanvanklik al wat uitstaan. Maar wanneer ons ons oë toemaak, ontdek ons dat ons tog nie net misluk nie, dat ons, juis omdat ons sensitief is daarvoor en ons lewens instel daarop, deur die innerlike krag van God getransformeer word om meer en meer soos Jesus te leef. Al sê die hele wêreld vir ons dat ons ons siele oorgee aan vindingryke fabels. Ons weet van beter. Ons het die vertellings van ooggetuies. Ons het die OT sowel as die NT. En ons het, bo alles, woorde as lampe in die duisternis wat van God afkomstig is.
Posted on 7 Feb, 2016 11 Feb, 2016
Lukas 9:28-36 – 2016
7 Februarie 2016 Pinelands – Sondag van Verheerliking
31 – uittog > eksodus
33 – hoe weet Petrus dit was Moses en Elia? Hy het hulle tog nog nooit voorheen gesien nie. Of was dit eenvoudig die mees natuurlike afleiding om te maak binne die tradisie wat hulle geleef het?
35 – “Dit is my Seun, die Uitverkorene. Luister na Hom.” Herinner aan Jesus se doop in die Jordaan. Hier vind ons dus die herbevestiging van die goddelike identiteit van Jesus.
Markus 9 en Matt 17 //
Markus (eerste evangelis) was student van Petrus
Matteus (Levi) was een van die 12
Lukas was ‘n mediese dokter en, nes Markus, nie ‘n ooggetuie nie.
Markus en Matt se weergawe baie nader aan mekaar as Lukas:
Vs 28 – 8 dae (vs 6 dae. Die 8e dag het later verwys na die opstandingsdag – Lukas gee dus simboliese betekenis deur Jesus se verheerliking te verbind aan sy opstanding)
Vs 28-29 – Om te bid – In Lukas lees ons dikwels dat Jesus gaan bid het.
Vs 31 – hulle het met Hom gepraat oor sy uittog (eksodus), verwysend na sy kruisiging (en daaropvolgende verheerliking?)
Vs 32 – deur slaap oorval
Vs 36 – hulle het (uit hulle eie) stilgebly en vir niemand daarvan vertel nie
Wat is dit wat Lukas vir ons wil sê deur sy vertelling? Hy was moontlik nog nie bewus van Matteus se manuskrip nie, maar hy het tog vir Markus as bronteks gebruik. Waarom die “afwykings”? (Dalk die feit dat hy weet Markus was ook nie ‘n ooggetuie nie, maar ‘n student van Petrus. Dalk het Lukas gehoor dat Johannes en/of Jakobus die gebeurtenis bietjie anders onthou? Weet nie, blote spekulasie. Maar tog goed om die moontlikhede op die tafel te sit.)
Markus en Matteus vertel die verhaal as ‘n “bergtop-ervaring”. Positief, bemoedigend, versterkend, gee jou krag om weer terug te gaan na die lewe toe en met nuwe inspirasie en energie te leef.
Jesus en drie van sy dissipels gaan teen ‘n hoë berg uit waar hulle heeltemal alleen is. Sy voorkoms verander daar voor hulle oë. Sy klere het blink geword, spierwit, so wit soos niemand op aarde iets kan bleik nie. Skielik verskyn Moses en Elia aan hulle en hierdie twee manne wat lank terug geleef het raak aan die gesels met Jesus.
Waarom juis Moses en Elia? Ons kry nie ‘n verduideliking daarvoor in die teks nie. Maar wat ons wel weet is dat Jesus in die bergrede vir die mense kom leer het dat Hy gekom het om aan die geskrifte van die wet en die profete hul ware en volle betekenis te gee. Nou in die Bybelse tyd het Moses die wet verteenwoordig en Elia het die profete verteenwoordig. Dit maak dus heeltemal sin dat dit hierdie twee manne is wat aan Jesus verskyn.
Om dit nog verder te vat: Aan die einde van sy lewe het Moses die Moabvlakte opgeklim. Daar het die Here vir hom die beloofte land gewys en met hom gepraat en toe het hy gesterf. Die storie loop dat die Here hom self daar iewers begrawe het, maar niemand kon ooit Moses se graf vind nie (Deut 34:6)! Geen mens het dus vir Moses sien sterf of daarna bewyse gevind dat hy dood is nie.
Elia, weer, het nie gesterf nie. Sy leerling Elisa het gesien hoedat ‘n wa van vuur met perde van vuur aan die einde van sy lewe vir Elia in ‘n stormwind in die hemel opneem (2 Kon 2).
Die man van die wet en die verteenwoordiger van die profete, van wie niemand gesien het dat hulle sterf soos ander mense nie, verskyn nou tydens Jesus se lewe aan Hom op die berg. Die hele OT getuienis tree hier in gesprek met Jesus, die Een om wie die hele NT getuienis draai.
Daar is ook baie ooreenkomste met God se verskyning aan Moses in Eksodus 34. Drie manne klim saam met Moses op teen die berg, ‘n wolk oordek hulle, Moses se gesig straal, en God oorhandig die wet aan Moses. Dit is waarskynlik hierom dat Petrus drie hutte wil bou – een vir Jesus, een vir Moses en een vir Elia. In ‘n gebaar van eerbied wil hy monumente vir die drie “groot geeste” in hul geskiedenis bou, een van wie hy nogals die voorreg het om persoonlik te ken. Wat nog nie so lekker tot Petrus deurdring nie, is dat Jesus op geen manier aan Moses en Elia, hoe groot figure hulle ookal was, gelykgestel kan word nie. Moses en Elia kan nie in dieselfde asem as Jesus genoem word nie. Hy is heel anders en veel groter as hulle.
Dit is waarskynlik hierom dat Petrus drie hutte wil bou – een vir Jesus, een vir Moses en een vir Elia. In ‘n gebaar van eerbied wil hy monumente vir die drie “groot geeste” in hul geskiedenis bou, een van wie hy nogals die voorreg het om persoonlik te ken. Maar Petrus het nie geweet waarvan hy praat nie. Hy en die ander twee was totaal verskrik – vandaar Petrus se onvanpaste reaksie. Wat beslis nog nie tot Petrus deurdring nie, is dat Jesus op geen manier aan Moses en Elia, hoe groot figure hulle ookal was, gelykgestel kan word nie. Moses en Elia kan nie in dieselfde asem as Jesus genoem word nie. Hy is heel anders en veel groter as hulle.
Terwyl Petrus nog so praat, het ‘n wolk sy skaduwee oor hulle gegooi en ‘n stem het uit die wolk met hulle gepraat…
Skielik het hulle, toe hulle rondkyk, niemand anders behalwe net Jesus by hulle gesien nie. Toe hulle afgaan terug na die mense toe het Jesus vir hulle beveel om niks te sê van wat gebeur het nie. Die dissipels het dit dus (vir eers) vir hulself gehou, maar hulle het met nuwe geloof verder gestap met Jesus. Geloof wat hulle op die ou-end met die gebeure rondom die kruisiging tog weer versaak het… Maar hierdie was ‘n bergtog-ervaring, ‘n bevestigende gebeurtenis, iets om aan vas te hou en later aan terug te dink.
Lukas skets ‘n ander prentjie in sy vertelling. Hy neem ons nie heeltemal weg van die positiewe bergtop-ervaring nie, maar daar is tog by hom ‘n veel meer somber atmosfeer rondom die gebeurtenis.
Lukas se ag dae na Jesus se eerste aankondiging van sy dood dui simbolies op wat voorlê – want vir Jesus om by die agste dag van die opstanding uit te kom, moet Hy eers sterf.
Jesus gaan by die berg op om te gaan bid. Ons kry geen indruk dat Hy sy drie dissipels daar opneem sodat hulle sy glans en glorie kan raaksien nie. Eerder die gevoel van die tuin van Getsemane – Jesus wil nie alleen wees nadat Hy sy dood aangekondig het en nou tot die Vader gaan bid vir die pad wat voorlê nie. Vir Jesus is hierdie tyd bo-op die berg dalk eerder ‘n tyd van ontwrigting en ontsteltenis as wat dit ‘n oomblik van verheerliking is.
En tog – terwyl Jesus bid het die voorkoms van sy gesig verander en sy klere het helderwit geskitter.
Skielik is Moses en Elia ook daar, en hulle voer gesprek met Jesus. Maar Lukas gee vir ons die inhoud van die gesprek. Hulle praat nie oor die Wet en die Profete wat hulle verteenwoordig nie. Hulle praat met Jesus baie spesifiek oor sy uittog, sy eksodus wat Hy in Jerusalem tot vervulling sou bring. Hulle praat oor sy lydensweg wat Hom gaan bring tot aan die kruis. Dit lyk dus vir ons asof Moses en Elia daar is om vir Jesus moed in te praat vir die pad wat voorlê.
Petrus en die ander twee het nie die gesprek gevolg nie. Soos ook later in Getsemane sou gebeur het hulle hier aan die slaap geraak terwyl Jesus bid. Hulle was nie “daar” vir Hom nie. Gelukkig het Moses en Elia “ontslaap” en by Jesus kom wees.
Teen die einde se kant word die dissipels wakker, betyds om te sien hoedat Moses en Elia van Jesus afskeid neem, hulle weet nie wat om daarvan te maak nie en Petrus wil drie hutte bou. Hy wil hierdie bergtop-ervaring (want dis wat dit toe vir hom was) vasgryp en in die geskiedenis in sement. Maar hy was nog besig om te praat, toe kom daar ‘n wolk wat ‘n donker skaduwee oor hulle gooi. Dis onheilspellend want die dissipels word bang toe hulle in die wolk verdwyn.
Daar kom egter ‘n stem uit die wolk: “Dit is my geliefde Seun, die Uitverkorene. Luister na Hom.” Binne die tradisie van die wolk was ‘n wolk of ‘n wolkkolom dikwels ‘n teken van die teenwoordigheid van God. En nou, hier: Midde Jesus se vrese oor sy eksodus wat voorlê en die dissipels se angs oor wat aan die gebeur is, kom die bevestigende stem van God. Jesus ís sy Seun. En ten spyte van sy aankodiging dat Hy nie Jerusalem toe gaan om die troon oor te neem nie maar om aan die kruis te hang moet hulle steeds na Hom luister, moet hulle Hom steeds volg.
Nadat die stem gepraat het, het die dissipels vir Jesus alleen aangetref. In Lukas se vertelling hoef Jesus hulle nie te vermaan om niks te sê oor wat hulle hier gesien en beleef het nie. Hulle is vanself stomgeslaan, sprakeloos, nie in ‘n toestand om enigstens (vir nou) daaroor te praat nie.
Ek wil amper sê waar die gebeure in Markus en Matteus se vertelling vir die dissipels ‘n out-of-this-world bergtop-ervaring gee (‘n geestelike “high”), bring Lukas se vertelling hulle terug aarde toe. Wat hulle gesien het ontstel hulle. Hulle kan nie daaroor praat nie.
Ek dink ons het ook soms sulke geloofservarings nodig. Ervaringe van die Here wat ons nie noodwendig elke keer aanvuur om die wêreld aan die brand te steek met ons getuienisse nie, maar wat ons eerder die hand op die mond laat sit en laat swyg. Aanvanklik wou Petrus in sy haas 3 monumente bou om die oomblik in tyd vas te vang, maar nadat hulle deur die donker wolk omring is en die stem van God gehoor het, het hy besef dit is nie ‘n tyd vir feesvieringe nie. Dis ‘n oomblik vir stilte. Hulle gaan nie hier by die berg af om liedere te sing en bergtop-ervarings te deel nie. Hulle gaan af om aan Jesus se sy te (probeer) stap oppad na sy kruis toe.
Woensdag is die begin van lydenstyd. Die aand hou ons ons Aswoensdag diens. Dalk moet ons in hierdie dae eerder minder sê as meer. Want hoe op aarde kan ons in elk geval die lyding van Jesus Christus verklaar?
Die glans van God se verskyning en die donker wolk van sy teenwoordigheid val ook in hierdie tyd oor ons. Ons het gisteraand die fliek Spotlight gaan kyk. Oor die onlangse skandaal (begin 2001) oor die “cover-up” van die stories van honderde RK priesters wat duisende kinders gemolesteer het. Aan die einde van die fliek, nadat alles aan die lig gekom het en ook die joernaliste van hierdie span besef dat hulle in die verlede oor informasie beskik het waarmee hulle nie genoeg erns gemaak het nie, sê die nuwe redakteur van The Boston Globe aan sy span: “Sometimes it’s easy to forget that we spend most of our time stumbling around in the dark. Suddenly a light gets turned on, and there’s a fair share of blame to go around.” Maar dan troos hy hulle deur te sê dat dit nie nou help om in die (selfopgelegde) onkunde van die verlede vas te val nie. Nou is dit die tyd om vorentoe te stap, selfs is dit oppad na ‘n kruis. Dalk juis daarom.
Die berg van verheerliking was waarskynlik of Berg Tabor of Berg Hermon. Meeste aanvaar dis Berg Tabor. Tipies aan ons ras het die mense nie erns gemaak met Jesus se woorde aan Petrus om nie 3 monumente te bou nie. Toe Petrus dit nie kon bou nie, het die Fransiskane jare later vir hom ingestaan en ‘n groot kerk op die einste berg gaan bou. The Franciscan Church of the Transfiguration op berg Tabor in Israel. ‘n Toeriste attraksie. Heel gerieflik ook gemaak – mens hoef nie meer te voet op te klim nie, daar is ‘n bus wat jou ry. Vandat die bus onder vertrek totdat jy bo is en weer terug onder neem 30 minute. Want die toergroep moet aanbeweeg na ‘n volgende besienswaardigheid.
Mag die Here ons in hierdie lydenstyd dan eerder van die bergtop afhou as ons nie gereed of bereid is om raak te sien wat Hy daar aan ons wil openbaar nie. Dit is ‘n tyd vir stomgeslaan wees en vir luister. Toe die lig vir die joernaliste van die Boston Globe eers aangegaan het, kon hulle nie meer maak asof hulle nie geweet het nie. Soos Lukas weet ons nou wat die doel was van Jesus se “Verheerliking” op die berg. Ons hoef nie meer soos die dissipels rond te tas in die donker nie. Kom ons behou ons fokus in die volgende paar weke. In stille bewuswording hou ons die kruis voor oë.
Posted on 10 Feb, 2013 18 Feb, 2013
10 Februarie 2013 – Sondag van verheerliking
Toe Moses vir die eerste keer tydens die volk se woestyntog die berg Sinai opgegaan het om die 10 Gebooie van God af te ontvang, het hy na die volk se mening te lank weggebly. Met sy terugkoms het Moses gesien dat die volk in hulle ongeduld ‘n goue kalf gebou het en hulle het die beeld aanbid. Moses was woedend en hy het die twee plat klippe met die 10 Gebooie daarop flenters gegooi. Ten spyte van sy woede het Moses vir die opstandige volk ingetree voor God en gevra dat Hy hulle sal vergewe. Moses het gevra dat God eerder sy lewe moes neem as die volk s’n. Maar God was baie kwaad. Aanvanklik het Hy gesê dat Hy die volk gaan uitwis. Daarna het Hy onderneem om tog maar vir die volk verder te laat trek, maar dat Hy nie self saam met hulle sal trek nie, want Hy sal hulle waarskynlik verdelg omdat hulle so moedswillig is. Hy sal eerder sy engel stuur om saam met die volk te trek. Steeds was Moses nie tevrede nie en bid hy nogmaals tot die Here. En hy vra vir die Here dat die Here hulle asseblief tog nie moet laat verder trek as Hy nie self met hulle saamgaan nie. Die Here het toe ingestem om weer vir die volk ‘n kans te gee en nuut te begin met hulle. In Eksodus 34 kry Moses opdrag om nogmaals twee plat klippe uit te kap en teen die berg op te neem, net hy alleen, want daar sal God weereens die 10 Gebooie opskryf wat Moses dan aan die volk moet gaan voorlê. En op die berg het God in ‘n wolk afgekom, by Moses kom staan en met hom gepraat. In die OT was dit bekend dat God Homself in ‘n wolk verberg het omdat niemand Hom met die blote oog kon sien en steeds bly lewe nie. In vers 29 kom Moses na sy ontmoeting met die Here met die nuwe stel klippe by die berg af…
Lees Eksodus 34: 29-35
Baie van julle sal weet van die bekende beeld van Moses met die horings wat Michelangelo vroeg in die 16e eeu uitgebeitel het, en wat in ‘n kerk in Rome besigtig kan word. Van julle het dit waarskynlik al met jul eie oë gesien. Hierdie beeld is gebaseer op die Vulgaat, dit is die Latynse vertaling van die Bybel wat in daardie tyd in omloop was. In die Vulgaat staan daar in Eksodus 34: 29 dat Moses horings gehad het toe hy van die berg afkom. Die Vulgaat het egter in hierdie gedeelte die oorspronklike Hebreeuse teks verkeerd vertaal. Die teks verwys letterlik na die vel van Moses se gesig wat geblink het toe hy van die berg afkom. Hierdie keer kom hy dus nie net met die Gebooie in sy hand nie, maar ook met ‘n fisiese teken as bewys daarvan dat hy in God se teenwoordigheid was. Moses self was salig onbewus van sy blink voorkoms. Maar toe Aäron en die res van die Israeliete Moses se blink gesig sien was hulle so bang dat hulle nie nader wou kom nie. Met die vorige opgaan en afkom van die berg af het die volk nie vir Moses ernstig genoeg opgeneem nie. Hierdie keer besef hulle dat hulle in werlikheid nie met Moses, die onaansienlike hakkelaar, te doen het nie, maar met God; en dat Moses nie homself verteenwoordig wanneer hy terugkom nie, maar vir God. Om dit te bekragtig het God sy stempel op Moses geplaas – Moses se gesig het die teenwoordigheid van God weerkaats. Die God wat nie met die blote oog gesien kan word nie, want dan sal mens sterf; hierdie God word so weerspieël op Moses se gesig dat die volk die glans met hul blote oog kon waarneem. En dit was genoeg om hulle broeke te laat bewe.
Maar Moses het die volk nadergeroep en vir hulle alles gesê wat die Here vir hom op Sinaiberg gesê het. En nadat hy met hulle gepraat het, het hy sy gesig met ‘n doek toegemaak. Elke keer wanneer hy na die Here toe gegaan het om met Hom te praat, het hy die doek van sy gesig afgehaal. En wanneer hy van die Here af terugkom het, het hy vir die volk alles gesê wat die Here hom beveel het. As die volk dan sien hoedat sy gesig blink, het Moses weer sy gesig met die doek bedek. Hoekom was die doek nodig gewees? Daar kan twee moontlike redes wees. Die eerste is dat die doek nodig was om die Israeliete veilig te laat voel of te beskerm wanneer Moses met sy glansgesig met hulle praat. Hulle het immers besef dat God goed is, barmhartig en vol liefde, maar dat Hy ook regverdig is en in staat daartoe om te straf. Hulle het besef dat om met God te speel is om met vuur te speel, en hulle mag daarom nie meer ligtelik met sy boodskap (of met sy boodskapper!) omgaan nie. Die tweede rede vir die doek kon wees om God se gloed van alledaagse kontak te beskerm, sodat die mense kon besef dat God anders is, heilig is, en dat toegang tot Hom nie sommer vir enige Jan Rap en sy maat beskore was nie. Moses was spesiaal gekies as middelaar tussen God en die volk, en nét Moses mag in God se teenwoordigheid verskyn het. Ander wat dit sou waag om te probeer was met die dood strafbaar.
Deur Moses se besoek aan God op die berg en sy terugkoms daarna het hy vir God van die berg afgebring tussen die mense in. Hy het Hom so afgebring dat God vanaf hfst 35 eers in die tent van ontmoeting en daarna in die tabernakel aan Moses begin verskyn het. Dit was dus nie meer nodig om elke keer die berg op te klim nie. En so word Moses die menslike agent wat dit moontlik maak dat God in sy heerlikheid tussen die volk kom woon het. En steeds was dit so dat Moses na elke ontmoeting weer die glans van die Here op sy gesig gehad het.
In Lukas 9: 28-36 vind ‘n soortgelyke gebeurtenis plaas as in Eksodus. Jesus gaan op met die berg en Hy neem vir Petrus, Johannes en Jakobus met Hom saam. Terwyl Hy daar bo bid het die voorkoms van sy gesig anders geword (Matteus vertel dat sy gesig soos die son begin straal het) en sy klere was skitterend wit. Moses en Elia het in ‘n hemelse glans verskyn en met Jesus gepraat. Dit is amper soos ‘n reunie! Ook hierdie keer verskyn God in ‘n wolk en kondig aan dat Jesus sy Seun is. Maar voordat God verskyn straal Jesus reeds die glans uit. Hierdie keer is dit dus wel anders – dit is nie God se heerlikheid wat op Jesus afvryf terwyl Hy op die berg verkeer nie. Jesus is self in besit van hierdie heerlikheid. Anders as Moses is Hy nie ‘n blote mens wat as God se boodskapper onder die mense ingestuur word om alles aan hulle mee te deel wat God vir Hom gesê het nie. Jesus is veel meer as net ‘n menslike agent van God. Hy is God self, Hy self is deurtrek van en omring deur goddelike lig. Hy is díe Lig vir die wêreld. En die punt van sy verheerliking bo-op die berg was dat die dissipels dit sou besef, dit was om vir hulle ‘n kykie te gee op die ware goddelike, Heerlike identiteit van hulle leermeester.
Ons stap aan. In 2 Kor 3:7-18 herinterpreteer Paulus die gebeure in Eksodus en die Evangelies vir sy eie gehoor – die gemeente in Korinte. ‘n Gemeente wat in vele opsigte soos ons is. Hulle leef met hul geloof in die God van die OT, maar ook met die wete dat dinge sederdien verander het. En dit maak dat hulle soms die Geskrifte (hulle Bybel, die OT) verwarrend vind. Hulle leef vanuit die kennis van die opstanding van Jesus en die uitstorting van die Gees. Lees 2 Kor 3:7-18; 4:6.
Enersyds sê Paulus dat Moses se gesig so geskitter het toe hy die wet, dws die 10 Gebooie, op die klippe afgebring het, dat die Israeliete nie na hom kon bly kyk nie. Andersyds sê hy dat Moses sy gesig met ‘n sluier moes toemaak sodat die volk nie kon sien dat die ligglans aan die verdwyn was nie. Hiermee sê hy dus dat Moses se gesig geweldig baie geskitter het direk na sy ontmoeting met God, maar dat hierdie glans vervaag het totdat hy weer “opgehelder is” tydens ‘n volgende ontmoetingsgeleentheid. Verder sê Paulus dat dit nie net Moses was wat ‘n sluier voor sy gesig gesit het nie, maar dat die volk self hulle verstand met ‘n sluier toegemaak het wanneer hulle die OT hoor of lees. Wat meer is, daar is vandag steeds Christene wat hul verstand met ‘n sluier toemaak as hulle die OT lees. Vir hierdie Christene is dit onmoontlik om die OT te ontvang en verstaan as die woorde van God, as ‘n boodskap met wette, maar wette wat op die ou-end nie ten doel het om mense gevange te hou nie, maar om hulle te bevry. Verder kan Paulus nie verstaan dat daar in sy tyd Christene was wat nie besef het dat daar ‘n radikale nuwe glans, of lig, of heerlikheid deur Jesus aangebreek het nie. Jesus wat self ook God is en mens geword het. Jesus wie se heerlikheid eens bo-op ‘n berg ten toon gestel is sodat die skille van drie dissipels se oë kon afval en hulle werklik kon sien wie Hy is. Paulus kan ook nie verstaan dat die gelowiges nie besef dat hulle nou met groot vrymoedigheid na God kan gaan nie. En dat sluiers of doeke nie meer vir sekere uitverkose boodskappers bedoel is nie. Dat sluiers, om die waarheid te sê, vir niemand meer bedoel is nie. Nie vir hul gesigte nie en ook nie vir hulle verstand nie. Want Jesus het vir God, wat eens net in ‘n wolkkolom kon verskyn ter wille van die mense se veiligheid, Jesus het Hom tasbaar naby gebring aan ieder en elk, verál aan die mense wat voorheen geen toegang tot Hom sou hê nie. Ons het nie meer ‘n Moses nodig om namens ons tot God te nader en vir ons by God in te tree nie. Ons mag almal in sy teenwoordigheid wees, sonder sluiers of watter vorm van maskers ookal voor ons gesigte.
En, soos met Moses, vryf God se glans, sy heerlikheid ook op ons af. En onthou, Moses het nie eens geweet dat sy gesig blink nie. Dit het onbewustelik met hom gebeur. Is dit nie miskien juis wat egte heiligheid is nie? Jy probeer jouself nie heilig of indrukkendwekkend voorstel nie – maar ander sien dit spontaan in jou raak, juis omdat hulle dan nie vir jou sien nie, maar vir God. Paulus sê in vers 18 dat die sluiers van ons almal se gesigte weggeneem is, en dat ons die heerlikheid van Christus kan aanskou asof in ‘n spieël (letterlik). Ons is spieëls wat die heerlikheid van Christus weerkaats! ‘n Spieël het geen heerlikheid in homself nie. Dit is bloot ‘n weerkaatsing van ‘n ander heerlikheid. Ons word geroep om die Here te weerkaats! Ons word al meer verander om aan die beeld van Christus gelyk te word. Dit is dus ‘n voortgaande proses. En hoe meer ons bewustelik in sy teenwoordigheid verkeer, hoe helderder sal ons weerkaatsing van Hom wees.
Die NT gaan natuurlik nog ‘n stappie verder. In die OT was dit so dat Moses se uiterlike verander het in die teenwoordigheid van God – sy gesig het geskyn. Maar Jesus het vir ons sy Gees gegee – die Gees wat ons vry maak van wettisme, en vry maak om vrymoedig tot God te nader, die Gees wat van ons besit neem en wat nie net ons uiterlike verander nie, maar juis ook ons innerlike. Anders as Moses leef ons dus nie net meer voor God se aangesig nie, ons ís sy aangesig (vs 2 Kor 3:18). Die vraag is of ander mense dit kan sien. Hoe kry ons ons gesigte in die oggend gereed vir die dag wat voorlê? Poets en vryf ons dit blink voor die badkamerspieël, waar ons dit ook met sluiers van allerhande soorte kan bedek of toeverf? Of spandeer ons tyd saam met God, tyd waarin Hy so op ons afvryf dat ons gesigte eintlik heeltemal verdwyn en ander mense net vir Hom kan sien wanneer hulle na ons kyk?
Naas sy beeld van Moses met die horings en die baie bekende Dawidbeeld het Michelangelo ook engele uit marmer gekap. God is soos ‘n beeldhouer wat werk met die marmerblokke. Hoe meer tyd Hy aan ‘n spesifieke blok kan spandeer, hoe beter die eindproduk. Aan die een kant kleiner, want hoe langer gewerk hoe meer marmer word afgekap. Aan die ander kant beter, want hoe langer gewerk hoe meer tyd om alles wat oorbodig is weg te neem. Van sy een engelbeeld het Michelangelo gesê: “Ek het die engel in die marmer gesien en ek het gebeitel totdat ek hom vrygelaat het”. So werk God aan ons, maar sy eindproduk is veel meer skitterend as ‘n engel, dit is die beeld van Christus.
Not merely by the words you say,
Is it a beautific smile?
A holy light upon your brow?
Oh no – I felt His presence while
For me ‘twas not the truth you taught,
To you so clear, to me still dim,
Ons deelname aan die nagmaal is deel van ons voortgaande transformasie om al meer aan die heerlikheid van Christus gelykvormig te word. Sy heerlikheid word weerspieël deur sy liggaam op die tafel (nagmaal) en sy liggaam om die tafel (die gemeente). Nie een van ons is “waardige” beelddraers nie. Juis daarom bedien die Here aan ons die nagmaal as teken van vergifnis, lewe, troos en hoop.