Oor hierdie saak moet ons met mekaar reguit praat. Wanneer daar nie meer ’n universiteit is wat Afrikaans as ’n primêre taal van onderrig gebruik nie, sal dit die begin van die einde van die breër Afrikaanssprekende gemeenskap se kulturele huis wees.
Asook vir primêre en sekondêre skoolonderrig in Afrikaans wat noodwendig sal afneem namate daar nie meer ’n geleentheid vir tersiêre onderrig in daardie taal is nie. Vir Afrikaanse boeke, koerante en tydskrifte – noem maar op.
Ten spyte van al die versekeringe dat dié beleid nie sou lei tot ’n noemenswaardige vermindering van die Afrikaanse aanbod nie, is dit ’n gegewe dat daar van Afrikaans in lesinglokale bitter min oorgebly het en in die administrasie van die US feitlik niks.
In ’n artikel in Die Burger van 29 Augustus 2018 skryf Christo van der Rheede dat gedeelde waardes die grondslag lê vir ’n gedeelde visie en dat dit ’n waardegedrewe en verenigde Afrikaanse gemeenskap is wat die toon moet aangee om die waardes en ideale soos vervat in ons Grondwet te respekteer, te beskerm en daaraan uitvoering te help gee.
Daarby laat sommige van ons toe dat ons die mond gesnoer word of bly ons sommer uit eie beweging stil, kwansuis asof ons nie geregtig is op ’n standpunt nie of nie geregtig is om ons standpunt uit te spreek nie – so asof die Grondwet nie ook ’n dokument van versoening en ’n nuwe begin is nie.
Volgens Van der Rheede sal die faktore wat die breë Afrikaanse gemeenskap se bydrae ondermyn, geïdentifiseer moet word en ’n werkbare, regverdige oplossing daarvoor gevind moet word.
Indien hierdie faktore in stryd is met die beginsels soos in die Grondwet vervat, is daar sekerlik ’n geregverdigde stryd wat ’n nie-rassige Afrikaanse gemeenskap kan voer om dit uit die weg te ruim.
Hierdie onreg aan die hand van ons taalgenote roep ’n nie-rassige Afrikaanse gemeenskap op tot ’n geregverdigde stryd in ooreenstemming met beginsels soos in die Grondwet verwoord.
Hulle weier om na rede te luister, soos wat hulle weier om in ’n eerlike oop debat te tree met diegene wat van hulle verskil;
In die strewe om van die US ’n wêreldklas-instelling van uitnemendheid te maak, het die US veral in Gauteng en KwaZulu-Natal uitnemende studente gewerf wat verdien om aan so ’n uitnemende instelling te studeer, met die gevolg dat die getal wit Engelssprekende studente tot so ’n mate gegroei het dat hulle getalle gelyk is aan dié van Afrikaanssprekende studente.
En toe, in plaas daarvan om albei tale as gelyke tale van primêre onderrig in te stel, word die transformasie-perd ingespan om die afskaling van die Afrikaanse aanbod ter wille van ’n groter Engelse aanbod te regverdig – so asof die bruin komponent van die Afrikaanse gemeenskap nie ’n transformasie-aanspraak het nie.
Hierdie is die moment waarop, soos Helen Zille na sommige van ons verwys het, die burgers van die Republiek van Stilte sal moet opstaan om getel te word.
Hierdie is nie ’n saak waaroor u net in u binnekamer met u eggenoot of langs die braaivleisvuur met u vriende fluistergesprekke kan voer nie. Hierdie is ’n tot hiertoe-en-nie-verder-nie-moment vir gans die Afrikaanssprekende gemeenskap.