PressReader - Landbouweekblad: 2018-04-20 - Han­dels­oor­loë be­taal nie
Han­dels­oor­loë be­taal nie
Landbouweekblad - 2018-04-20 - Lbw | Inhoud - WESSEL LEM­MER Mnr. Wessel Lem­mer is ’n se­ni­or land­bou-e­ko­noom by Ab­sa-A­gri­be­sig­heid in Jo­han­nes­burg.
Ter­wyl A­me­ri­ka en C­hi­na in ’n land­bou­stryd oor so­ja­bo­ne en in­voer­ta­rie­we ge­wik­kel is, moet Suid-A­fri­kaan­se boe­re eer­stens daar­op let hoe hul wins en uit­voer­ge­leent­he­de hier­deur ge­raak word en t­wee­dens daar­voor ge­reed maak om min­der mie­lies en meer so­ja­bo­ne te plant.
Suid-A­fri­ka is ’n net­to-uit­voer­der van land­bou­pro­duk­te en voor­be­rei­de voed­sel. Die per­sen­ta­sie uit­voer van die pro­duk­te van die land se boe­re het ver­le­de jaar 9,7% van SuidA­fri­ka se to­ta­le uit­voer be­loop. Wat han­del (in- en uit­voer) be­tref, het die land­bou se by­drae 9,6% be­loop.
Dit is in Suid-A­fri­ka se lang­ter­myn­be­lang dat vrye han­del son­der in­voer­ta­rie­we deur­lo­pend wê­reld­wyd be­vor­der word.
Pres. Do­nald Trump wil A­me­ri­ka weer ’n groot moond­heid maak. Hy be­skou die be­sker­ming van die land se staal- en a­lu­mi­ni­um­be­dryf as na­si­o­na­le be­lang. Dit kan ook vir A­me­ri­ka­ners meer werk skep, in­voer ver­vang en dié be­dry­we se groei on­der­steun. In­fla­sie gaan toe­neem en A­me­ri­ka­ners gaan dank­sy Trump ho­ër ren­te­koer­se be­taal. En ge­volg­lik Suid-A­fri­ka­ners ook.
Ter­wyl boe­re in A­me­ri­ka min­der so­ja­bo­ne ver­bou, gaan som­mi­ge A­me­ri­ka­ners be­gin won­der of pro­tek­si­o­nis­me ’n groot by­drae tot hul to­ta­le e­ko­no­mie­se groei le­wer.
A­me­ri­ka se in­stel­ling van in­voer­ta­rie­we op nie-land­bou­ver­wan­te goe­de­re, soos staal (25%) en a­lu­mi­ni­um (10%), kan daar­toe lei dat C­hi­na in ’n teen­re­ak­sie ’n ta­rief van 25% op so­ja­boon­in­voer uit A­me­ri­ka hef.
A­me­ri­kaan­se in­voer­ta­rie­we kan die so­ja­boon­prys op kort ter­myn ver­hoog. Bo en be­hal­we die 25%-in­voer­ta­rief gaan C­hi­na ’n pre­mie op Suid-A­me­ri­kaan­se so­ja­bo­ne be­taal. C­hi­ne­se gaan ook meer aan ver­voer­kos­te moet op­dok om so­ja­bo­ne uit an­der lan­de in te voer.
So­lank die in­voer­ta­rie­we van krag bly, kan dit:
■ So­ja­boon­pry­se in Suid-A­me­ri­ka laat toe­neem;
■ Daar­toe lei dat C­hi­na an­der lan­de uit hul oor­een­koms­te prys in ’n po­ging om meer Suid-A­me­ri­kaan­se so­ja­bo­ne te be­kom;
■ C­hi­ne­se han­de­laars aan­moe­dig om so­ja­bo­ne uit an­der lan­de as A­me­ri­ka in te voer;
■ Ver­oor­saak dat an­der lan­de wat nie meer goed­ko­per so­ja­bo­ne uit Suid-A­me­ri­ka kan in­voer nie, toe­ne­mend meer so­ja­bo­ne uit A­me­ri­ka moet in­voer;
■ Die pro­duk­sie van so­ja­bo­ne in an­der wê­reld­de­le, soos Suid-A­fri­ka, Suid-A­me­ri­ka en C­hi­na, aan­moe­dig;
■ Suid-A­fri­ka se so­ja­boon­uit­voer ’n hup­stoot gee;
■ Suid-A­fri­ka se pry­se van in­ge­voer­de o­lie­koek uit Suid-A­me­ri­ka ver­hoog;
■ Ver­oor­saak dat boe­re in Suid-A­fri­ka nóg meer so­ja­bo­ne en nóg min­der mie­lies gaan aan­plant; en
■ Suid-A­fri­ka se ver­wer­king van so­ja­bo­ne ver­hoog en die in­voer van duur­der o­lie­koek uit Suid-A­me­ri­ka ont­moe­dig. As ge­volg van die toe­ne­men­de wê­reld­wye vraag na goeie pro­te­ïen­bron­ne vir mens­li­ke en vee­voer­ver­bruik, be­hoort die prys­toe­na­me weens ’n in­voer­ta­rief nie ’n groot im­pak op die ver­bruik van so­ja­bo­ne te hê nie. Die ver­bruik van so­ja­bo­ne be­hoort dus nie we­sen­lik te daal nie. Die im­pak op ho­ër pry­se be­hoort eg­ter in ver­hou­ding tot ’n da­ling in vraag heel­wat gro­ter te wees.
Ver­de­re pro­tek­si­o­nis­me ver­hoog tran­sak­sie­kos­te op kort ter­myn en ver­wring land­bou­pro­duk­sie, han­del en lo­gis­tiek wê­reld­wyd, maar kan op die lan­ger ter­myn lei tot be­trek­lik la­er pro­du­sen­te­pry­se vir so­ja­bo­ne wê­reld­wyd.
Pro­du­sen­te­pry­se kan na ’n paar jaar daal na­dat so­ja­boon­pro­duk­sie en die vraag daar­na in C­hi­na en an­der wê­reld­de­le by die ho­ër ta­rie­we aan­ge­pas het.
In ’n on­lang­se stu­die deur die Pur­due-u­ni­ver­si­teit in In­di­a­na in A­me­ri­ka is be­vind ’n in­voer­ta­rief van 30% op A­me­ri­kaan­se so­ja­bo­ne deur C­hi­na kan die vol­gen­de wê­reld­wye ge­vol­ge vir die so­ja­boon­be­dryf hê:
■ ’n Af­na­me van 71% in die in­voer van A­me­ri­kaan­se so­ja­bo­ne deur C­hi­na.
■ ’n Af­na­me van al­te­sa­me 40% in die A­me­ri­kaan­se uit­voer van so­ja­bo­ne.
■ ’n Af­na­me van 17% in die A­me­ri­kaan­se so­ja­boon­pro­duk­sie.
■ ’n Af­na­me van al­te­sa­me 5% in die prys van so­ja­bo­ne vir A­me­ri­kaan­se boe­re. Pro­tek­si­o­nis­me kan mee­bring dat sub­si­dies vir ry­ker lan­de ’n gro­ter oor­we­ging raak om hul pro­duk­sie­ver­moë te hand­haaf.
’n Land soos Suid-A­fri­ka het nie die ver­moë om boe­re te sub­si­di­eer om pro­duk­sie­vlak­ke te hand­haaf nie. Suid-A­fri­kaan­se boe­re kan nie teen ge­sub­si­di­eer­de pro­duk­te op die wê­reld­mark mee­ding ter­wyl die meer­der­heid van sy land­bou­pro­duk­sie­mid­de­le en teg­no­lo­gie ten duur­ste in­ge­voer moet word nie.
Han­dels­oor­loë tus­sen moond­he­de, soos A­me­ri­ka en C­hi­na, is nie op lang ter­myn in Suid-A­fri­ka se be­lang nie.
Gro­ter moond­he­de kan ook aan klei­ner lan­de ei­se stel om hul voor­beeld te volg. On­reg­streeks en met­ter­tyd kan dit Suid-A­fri­ka se ver­moë as net­to-uit­voer­der on­der­myn en die land toe­ne­mend af­hank­lik van land­bou-in­voer maak. Die land se ver­wer­kings­be­dry­we vir so­ja­bo­ne gaan ’n ver­la­ging van sy in­voer­ta­rie­we vir o­lie en o­lie­koek eis en boe­re gaan dit teen­staan.
Suid-A­fri­kaan­se boe­re moet in­tus­sen dop­hou of C­hi­na sy drei­ge­ment gaan uit­voer om ’n we­sen­li­ke in­voer­ta­rief op A­me­ri­kaan­se so­ja­bo­ne in te stel, en so­lank daar­voor voor­sie­ning maak om meer so­ja­bo­ne en min­der mie­lies aan te plant.