Met 'n oppervlakte van meer as 1,6 miljoen km² is Iran die 18de grootste land ter wêreld met 'n etnies diverse bevolking van 82 miljoen. Dit bevat 'n wye verskeidenheid landskapsvorme, maar bestaan oorwegend uit bergagtige landskappe en woestyne. So is dit juis die randstreke van Iran waar die grootste deel van die bevolking saamgetrek is en wat die grootste bydrae tot die land se bruto binnelandse produk lewer:
Geologies lyk Iran se berglandskappe op 'n reuse skottel wat onderstebo gekeer is. Hierdie reliëf veroorsaak uitsonderlike klimaattoestande. So ontvang nedersettings, wat wél op dieselfde breedtegraad, maar aan weerskante van 'n bergreeks geleë is, ongelyke vlakke van reënval. Dezful, wat in die westelike deel van die Zagros-reeks op 143 meter bo seevlak geleë is, kry gemiddelde jaarlikse neerslae van 358 millimeter, terwyl Isfahan, wat op die oostelike Zagros-plato geleë is, net 108 millimeter kry.
Die groot woestynbekkens is selfs nog droër; hulle is 'n wêreld van uiterstes wat diere en plante min kanse vir oorlewing bied. Stede in die binneland is op 'n gesofistikeerde netwerk van tonnels en kanale aangewese om ondergrondse watervoorrade te ontgin. Hierdie voorrade word deur damme soos dié van Dezful in die Dezrivier aangevul.
Interne magstryde en die oorlog met Irak, wat in September 1980 met 'n Irakse aanval begin het en agt jaar sou voortduur, het uiteindelik 'n unieke hibriede politieke bedeling laat ontstaan met 'n Grondwet waarin republikeins-demokratiese en teokraties-outoritêre elemente verenig is, alhoewel die politieke lewe tans deur die laasgenoemde oorheers word.
Ondanks sy ideologiese teenstrydighede, binne- en buitelandse krisisse, 'n groeiende opposisiebeweging (die sogenaamde Groen Beweging) en die interne rigtingstryd in die heersende politieke en godsdienstige kringe is die politieke ontwikkeling van die Islamitiese Republiek van Iran, soos dit sedert 1979 bekendstaan, in die eerste drie dekades van sy bestaan deur betreklike stabiliteit gekenmerk.
Alhoewel Iran steeds onder die ontwikkelende lande gereken word, het dit 'n hoogs gesofistikeerde tegnologiebedryf ontwikkel en beskik daarnaas oor die grootste reserwes van aardgas en die wêreld se vierde grootste bekende reserwes ru-olie. Danksy sy ekonomiese en strategiese ligging het Iran tot 'n streeksmoondheid in die Midde-Ooste ontwikkel.
Terwyl Iran nie daarin geslaag het om sy model van 'n Islamitiese republiek ook vir ander lande met 'n Moslembevolking aantreklik te maak nie, deel die land sekere ooreenkomstige kenmerke met Arabiese state soos Tunisië en Egipte wat 'n skielike politieke omwenteling in die sogenaamde Arabiese Lente ondergaan het: 'n goed opgeleide generasie van jong mense wat skraal kanse het om werk te kry, salarisse en lone wat nie tred kan hou met die stygende inflasie nie, en miljoene mense wat onder die broodlyn leef. Net soos in ander lande is daar 'n klein bolaag van welvarendes wat hulself van die aspirasies van die menigte vervreem het.
Die plaaslike bevolking het van oudsher na die land as Iran verwys, 'n afkorting van die Middel-Persiese Eran Sjar. Die huidige Persiese landsnaam Iran (ایران) is afgelei van die Proto-Iranse term Aryānā en die Oud-Iranse Aryānām Xšaθra wat albei "Land van die Ariërs" beteken. Die term Ērān kom in 'n 3de eeuse inskripsie uit die Sassanidiese Ryk voor, terwyl die Partiese teksgedeelte in hierdie inskripsie die Partiese term aryān gebruik om na Iraniërs te verwys.
Daarenteen is in die westerse wêreld van oudsher tot in die 20ste eeu na Iran as Persië verwys, hoofsaaklik weens die invloed van Griekse skrywers wat die land Persis (Περσίς) of "Land van die Perse" genoem het. Persis (Pars) was die kernland van die Achemeniede wat in die 6de eeu v.C. die eerste groot Persiese Ryk gestig het. Met Pars of Persis is hier veral na die huidige provinsie Fars rondom die stad Sjiraz verwys waarvan ook die naam فارسی (Farsi) vir die Persiese taal afgelei is.
In 1935 het Rezā Shāh die wêreldgemeenskap gevra om na die land liewer as Iran te verwys. Sedert die Iranse Rewolusie van 1979 is die amptelike naam van die land "Islamitiese Republiek van Iran".
Die Arabiese en Afrikaplaat druk sedertdien teen die Iranse plaat, 'n tektoniese proses wat 40 tot 50 jaar gelede die groot bergreekse van Sentraal-Iran gevorm het. Daarnaas skuif dele van die oertydse seebodem noord van die Persiese Golf onder die Iranse plaat. In dié subduksiesone breek soutafsettings as soutkoepels na die aardoppervlak deur, terwyl die biologiese afsettings van klein diere en plante tans as ruolie ontgin word.
In die hoofstad Teheran daal die bodem intussen jaarliks met 360 millimeter – volgens die Europese Unie se omgewingsstandaarde word 'n daling van vier millimeter per jaar reeds as so ernstig beskou dat 'n krisiskommissie saamgestel moet word. Die owerhede in groot Iranse stede het intussen 'n beroep op die bevolking gedoen om die waterverbruik met 'n kwart te verminder. Hierdie maatreël sal egter geen oplossing vir die land se watervraagstuk kan bied nie aangesien 90 persent van die water in die landbousektor verbruik word. Verouderde besproeiingstelsels lei tot grootskaalse waterverspilling wat op sowat 60 persent beraam word.
In die verlede is dikwels ook valse konsepte ontwikkel. So is in die regeringstyd van president Mahmoud Ahmadinejad seewater met 'n hoë soutgehalte uit die Kaspiese See na die woestyngebiede van Sentraal-Iran gepomp – teen 'n koste van ZAR20 miljard. Terwyl daar geen nuwe vrugbare landbougrond verkry is nie, het die water verdamp en groot hoeveelhede sout agtergelaat. Die projek is ná die verkiesing van president Rouhani in 2013 voorlopig gestaak. In Julie 2013 het Rouhani 'n kommissie van deskundiges saamgestel om 'n konsep vir volhoubare watergebruik te ontwikkel.
Om 'n nuwe qanat aan te lê, is aanvanklik skagte met 'n diepte van sowat vyftig meter op afstande van vyftig meter gegrawe. Hulle was die uitgangspunte vir die bou van die kanale. Groot hope sand, wat tydens die boubedrywighede boontoe gedra is, dui die loop van die waterleiding aan. Die skagte is ná voltooiing van die qanats as lugtoevoer en toegang vir instandhoudingswerk gebruik. So moet modder en slik gereeld uit die qanats verwyder word. Aardbewings berokken dikwels skade wat herstel moet word. Qanats, wat gereeld onderhou word, het 'n lewensduur van sowat honderd jaar.
In 1925 is 'n spesiale vergadering byeengeroep wat Ahmad Shah, die laaste heerser van die Qajar-dinastie, ontset en Reza Khan Pahlavi as nuwe sjah benoem het. Reza Shah het ambisieuse planne uitgewerk om Iran te moderniseer. Hierdie planne het die grootskaalse industrialisering van die land, die verwesenliking van omvattende infrastruktuurprojekte, die bou van 'n nasionale spoorwegnetwerk wat alle landsdele met mekaar sou verbind, die daarstelling van 'n openbare onderwysstelsel, 'n hervorming van die Iranse regstelsel en die verskaffing van 'n verbeterde gesondheidsdiens behels.
Reza Shah was daarvan oortuig dat 'n sterk sentrale regering met hoogs opgeleide personeel 'n voorvereiste vir die verwesenliking van sy moderniseringsplan was. So het hy honderde Iraniërs, waaronder sy eie seun, Europa toe gestuur om daar 'n opleiding te volg. In die tydperk tussen 1925 en 1941 het Reza Shah se ontwikkelingsplan van Iran 'n verstedelikte samelewing met 'n sterk nywerheidsbasis gemaak. Die nasionale openbare onderwyssektor het gou aanmerklike vordering getoon en die ontstaan van nuwe sosiale klasse bevorder, waaronder 'n professionele middelklas en 'n industriële werkersklas.
Tegelykertyd het Reza Shah pogings aangewend om die Britse en Sowjet-Russiese invloed in Iran te verminder, alhoewel die Verenigde Koninkryk deur sy meerderheid aandele aan die Anglo-Iranian Oil Company steeds Iran se hele oliebedryf oorheers het. Nogtans was die heerser by die verwesenliking van sy moderniseringsprojekte op buitelandse kennis en vaklui aangewese. Om Britse en Sowjet-inmenging in te perk, het Reza Shah die Duitse Ryk, Frankryk, Italië en ander Europese lande om tegniese steun gevra. Hierdie voorkeure het ná 1939 moeilikhede vir Iran geskep aangesien die Duitse Ryk en die Verenigde Koninkryk nou in 'n oorlog gewikkel was.
Tot 1950 het die wêreld se grootste olieraffinadery in Abadan asook drie uitvoerhawens vir ruolie ontstaan. Meer as 450 oliebronne is deur Anglo-Iranian Oil Co. geboor, 'n pyplynstelsel met 'n totale lengte van meer as 2 000 km gebou asook 'n padnetwerk wat oor 1 500 myl gestrek het. Die maatskappye het daarnaas ook hospitale en skole vir sy werknemers laat bou. Danksy die groeiende vraag na ruolie op die wêreldmark het Iran tot die vierde grootste olieuitvoerder ontwikkel, en sy oliebronne het ses persent van die totale wêreldproduksie opgelewer. Anglo-Iranian Oil Co. het jaarliks sowat £120 miljoen aan die Iranse regering betaal.
Die konflik het verskerp toe die Brits-gesinde premier, generaal Ali Razmara, in Maart 1952 in 'n Teheranse moskee vermoor is. Die oliekomitee van die Majlis het op die volgende dag aangekondig dat dit die onteiening van Anglo-Iranian sou steun. Bedrywighede op Iranse olievelde is deur stakings en geweldpleging ontwrig, maar die nuwe premier, Hussein Ala, het geen verdere stappe in dié saak onderneem. Op 28 April het die Majlis 'n nuwe premier verkies wat in 'n vorige ampstermyn as minister reeds 'n reputasie as demagoog verwerf het – Muhammad Mossadegh, 'n politikus wat al ouer as sewentig jaar was en in Westerse media onder meer vanweë sy soms baie emosionele en histeriese reaksies belaglik gemaak is.
In Oktober het Iran diplomatieke bande met die Verenigde Koninkryk verbreek. Mossadegh se houding was reeds só geradikaliseer dat hy in Augustus van die volgende jaar voorgestel het om die parlement te ontbind en die Sjah af te sit. Die sjah het uit Iran gevlug, maar 'n militêre staatsgreep, wat deur die Amerikaanse geheime diens Central Intelligence Agency (CIA) en die Britse MI6 as "Operation Boot" gesteun is, het die sjah se magsposisie vinnig herstel. Mossadegh is in hegtenis geneem. Die oliebedryf het sy bedrywighede eers laat in 1954 hervat nadat 'n ooreenkoms deur die oliemaatskappye en die Britse regering onderteken is waarvolgens die bedryf deur die National Iranian Oil Company oorgeneem is.
Toe Mohammad Reza Shah die Iranse troon op 16 September 1941 bestyg en sy pa, wat as banneling in Suid-Afrika gebly het, opgevolg het, was hy van voorneme om die hervormingsbeleid voort te sit. Maar ondanks sy belofte om as konstitusionele monarg te regeer wat regeringsake aan die verkose regering en parlement sou oorlaat, het die nuwe sjah gaandeweg 'n aktiewe rol in die alledaagse politiek begin speel. Hy het sy eerste magstryd om beheer oor die regering teen premier Mossadegh gevoer, en vir die res van sy regeringstyd het hy geen invloedryke premier geduld sonder om self by die regeringsbeleid in te meng nie. 'n Reeks getroue eerste ministers is in die volgende dekades benoem. Mohammad Reza het egter allesbehalwe 'n voorbeeld gestel van oordeelkundige leierskap en eerder op manipulasie gesteun. So het hy hom veral op die heropbou van Iran se leër toegespits en seker gemaak dat dit – as die monargie se hoofsaaklike magsbasis – onder sy beheer sou bly.
Hy is deur Asadollah Alam vervang, een van die sjah se nouste vertrouelinge. Danksy sy suksesvolle grondverdelingsprogram het die sjah-bewind vertroue gewek by sowel die bevolking van landelike gebiede asook stedelinge. In Januarie 1963 is 'n referendum oor ses verdere hervormingsmaatreëls aan die Iranse bevolking voorgelê. Naas grondhervorming het hierdie maatreëls voorsiening gemaak vir 'n program waarvolgens industriële werkers in die winste van hul ondernemings sou deel, die nasionalisering van bosgebiede en weilande, die verkoop van staatsnywerhede om verdere grondhervorming te finansieer, 'n wysiging van die verkiesingswet om beter verteenwoordiging van werkers en boere in toesighoudende rade te verseker en die daarstelling van 'n sogenaamde Geletterdheidskorps waarin jong mans hul nasionale diensplig kon nakom deur as geletterdheidsonderwysers in landelike gebiede te werk.
'n Tentkamp wat ter geleentheid van die 2500-jaarfeesviering van die Persiese monargie in die antieke ruïnestad Persepolis opgerig is
Hierdie maatreëls is as 'n aanval op die Islamitiese godsdiens ervaar en het steeds meer weerstand van die geestelikheid uitgelok. Opponente is deur die veiligheidsdiens en geheime polisie SAVAK in bedwang gehou. Danksy die inkomste uit die oliebedryf, wat in laat 1973 weens 'n verhoging van die olieprys skerp gestyg het, het die sjah sy beleid van sosiale hervormings en ekonomiese ontwikkeling voortgesit om van Iran 'n streeksmoondheid te maak.
In sy laaste weke as regent het die sjah Shapur Bakhtiar, die leier van die Nasionale Front, as premier benoem. Bakhtiar het 'n laaste poging onderneem om politieke stabiliteit te herstel, maar sy regering is deur Khomeini as onwettig verklaar. Op 5 Februarie het die ajatolla sy eie premier benoem – Mehdi Bazargan, 'n lid van die Vryheidsbeweging. Rewolusionêre komitees, die sogenaamde Komiteh, het met deserteurs van die Iranse leër, lede van die linkse Tudeh-party, Feda'i en die Mujahedin-e Khalq-organisasie (MKO) saamgespan om regeringsgeboue, polisiestasies en die SAVAK se berugte Evin-gevangenis aan te val. Op 11 Februarie het die Iranse leër sy neutraliteit verklaar. Bakhtiar het bedank en twee maande later in ballingskap gegaan.
President Hassan Rohani het reeds gedurende sy verkiesingsveldtog groot verwagtinge gewek deur meer regte vir minderhede in die vooruitsig te stel. Ontleders het daarop gewys dat die stemme van kiesers uit etniese minderheidsgroepe beslissend was vir sy oorwinning in die presidensiële verkiesing. Ná sy ampsaanvaarding het Rohani 'n amptenaar benoem wat belas is met die saak van etniese minderhede. In 2016 is die besluit geneem om minderheidstale as onderrigmedium by universiteite toe te laat. So is Koerdies tans die onderwystaal aan die Universiteit van Sanandadj in die Koerdiessprekende streek van Iran, terwyl die Universiteit van Tabriz Azeri as sy onderrigmedium gebruik. Vir die eerste keer is 'n Soennitiese ambassadeur as Iran se verteenwoordiger in Viëtnam benoem. Lede van minderhede is as raadgewers vir provinsiale goewerneurs aangewys.
Tradisioneel is parke en ander openbare groen ruimtes die gewildste bymekaarkomplekke veral vir bejaarde mans waar hulle in aangename weer ure deurbring. In Iran se groot stede moet egter steeds meer groen ruimtes plek maak vir nuwe woon- en sakegeboue, terwyl lugbesoedeling ook 'n probleem vir bejaardes se buitelewe geword het.
Die Iranse ekonomie is tans volgens koopkragpariteite die agtiende grootste ter wêreld, maar staan nog sterk onder die invloed van die staat en religieuse stigtings, terwyl die privaatsektor tans minder as 'n vyfde van die waardeskepping verteenwoordig. Die regering strewe egter daarna om die privaatsektor uit te brei. Die olie- en gasbedryf is net soos groot ondernemings in staatsbesit. Iran se ekonomiese doelwitte word deur middel van vyfjaarplanne gestel. Tans word die vyfde vyfjaarplan geïmplementeer.
Iran se buitelandse handel word tans sterk geraak deur internasionale sanksies wat teen die land ingestel is. In 2012 is daar vir die eerste keer in 'n reeks jare 'n tekort op die lopende rekening (handelsbalans) aangeteken.
Alle wetgewing, wat deur die parlement aangeneem word, moet op die Koran en ander Islamitiese regsbronne (Hadith) gegrond wees en ook aan die streng voorskrifte van die Islamitiese regstelsel (Sjaria) voldoen soos deur die Islamitiese regswetenskap (Fiqh) bepaal. Aan die Rewolusionêre Leier en die Raad van Rewolusionêre Wagters is 'n vetoreg in hierdie verband toegeken.
Iraniërs se stryd vir vryheid en demokrasie het sy wortels in laat 19de eeuse politieke bewegings wat in die Konstitusionele Rewolusie van 1906 uitgemond het. Iran, wat destyds nog as 'n absolutistiese monargie geregeer is, het in dié jaar sy eerste vry verkose parlement gekry. Hierdie politieke gebeure word algemeen as die begin van Iran se modernisering beskou – 'n proses wat vandag steeds aan die gang is.
Struikelblokke op die pad na vryheid was nie net diktatoriese bewindhebbers nie, maar ook buitelandse magte wat verskeie kere in Iran se politiek ingemeng het. Dit was immers die Verenigde Koninkryk wat in 1925 Reza Pahlavi as stigter van die Pahlavi-dinastie aan die mag gehelp het, en die Verenigde State wat 'n demokraties verkose eerste minister van Iran, Mohammed Mossadegh, in 1953 weens sy beleid van nasionalisering van sleutelbedrywe soos die olienywerheid deur 'n staatsgreep onthef en sodoende die basis vir Mohammed Reza Pahlavi se diktatories-monargiese bewind geskep het.
Ook Iran se Grondwet en staatsvorm weerspieël die feit dat die Islamitiese Republiek nie slegs deur "Gods wil" bestuur word nie, maar dat ook die stem van die volk legitimiteit aan die uitvoerende en wetgewende gesag verleen. Al is daar nie-verkose instellings soos die Leier van die Rewolusie en die Rewolusionêre Wagters wat as hoogste politieke instansies fungeer, is daar nogtans 'n parlement en 'n staatspresident wat deur die volk verkies word.
Omdat die owerheid geen politieke organisasies buite die Islamitiese sfeer toelaat nie, het Iraniërs hul stryd vir hul eie ideale na ander vlakke van die openbare lewe gedra. Skrywers, kunstenaars, rolprentregisseurs, akteurs en musikante doen baie moeite om hul politieke boodskap ondanks streng sensuurwette aan die publiek oor te dra. Nie-regeringsorganisasies speel 'n belangrike rol in hierdie proses, net soos joernaliste wat in openbare debatte die rol van partye oorgeneem het en in hul artikels en kommentare dikwels met skerpsinnige analises uitmunt. Honderde dagblaaie en tydskrifte is deur die owerheid verbied, maar verskyn soms weer onder 'n nuwe naam. Ook die internet het 'n belangrike nuwe forum vir opposisiegroepe geword.
Waarnemers kom dikwels tot uiteenlopende gevolgtrekkings en beskryf Iran se buitelandse beleid in die lig van godsdienstige irrasionalisme wat – in kombinasie met Iran se kernprogram – van die land 'n konstante bedreiging vir die wêreldvrede maak en internasionale optrede teen Iran (onder meer deur middel van omvattende sanksies) regverdig, of hulle wys daarop dat Iran slegs sy nasionale belange op 'n rasionele manier nastreef en dié beleid slegs in 'n ideologiese mantel kleed om sy internasionale aansien te verbeter.
Reeds in die vroeë geskiedenis van die land is Persië met voortreflike kookkuns verbind. Een van die vroegste skrywers, wat aandag aan Persiese kulinêre kunste geskenk het, was die Griekse huursoldaat Xenophon wat omstreeks 400 v.C. by die Persiese leër aangesluit en hom later as geskiedskrywer bekwaam het. Alhoewel hy min bewondering vir Perse en hul kultuur in die algemeen getoon het, het hy die uitstekende kookkuns van Persië uitvoerig beskryf. Veral die koninklike hofhouding het sy aandag getrek waar 'n hele leër van kokke moeite gedoen het om steeds weer nuwe kulinêre spesialiteite en dranke uit alle lande vir die koninklike tafel op te spoor.
Om in die groeiende vraag na tee te kan voorsien is in 1882 'n eerste poging onderneem om dit plaaslik te verbou wat egter misluk het. Omstreeks 1900 het Mohammad Mirza onder 'n Franse skuilnaam enkele jare in Brits-Indië gebly om die verbouing en verwerking van teeplante te bestudeer. Om die Brits-Indiese monopolie op Indiese tee te beskerm, het die koloniale owerheid geen Iranese in die teebedryf toegelaat nie.
Iraniërs hou daarvan om hul tee met kaneel of kardamom te verfyn. 'n Tipies Iranse spesialiteit is berberisbessies (Berberis vulgata) wat 'n ligte suur geur aan tee gee. Soms word ook saffraan by swart tee gevoeg. Meestal word tee uit klein glasies gedrink. 'n Ander manier van teedrink is om dit, net soos in Rusland, in 'n piering te giet en daaruit te drink, met 'n blokkie suiker in die mond. Iranse tee word naas water ook met warm melk berei en met heuning gesoet.
'n Vroulike aanhanger van Iran se nasionale sokkerspan tydens 'n wedstryd teen Angola by die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006 in Duitsland
Sokker is die spansport met die meeste aanhangers in Iran. Die land se nasionale sokkerspan het die Asiatiese kampioenskappe in 1968, 1974 en 1976 gewen en in 1978 vir die eerste keer vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi gekwalifiseer.
Ná die Arabiese invalle in die 7de eeu n.C. en die Islamisering van Iran het Persiese musiek 'n bestanddeel van die Midde-Oosterse Islamitiese kultuur en beskawing geword en sodoende ook ingang tot verder afgeleë streke soos Noord-Afrika en die Mediterreense lande gevind. Bekende Persiese musikante en musiekgeleerdes uit die vroeë Islamitiese tydperk sluit Farabi († 950), Ebne Sina († 1037), Razi († 1209), Ormavi († 1294), Shirazi († 1310) en Maraqi († 1432) in.
Persiese musiek is hoofsaalik melodieus, terwyl harmonie 'n baie ondergeskikte rol speel. Dit word gewoonlik deur solo-musikante voorgedra, maar net soos in die Arabiese, Turkse en Indiese musikale tradisies word die kunstenaar soms deur 'n ander instrument begelei wat sy melodieë herhaal. Dramatiese effekte soos in Westerse klassieke musiek is onbekend. Persiese musiek het dikwels eerder 'n mistiese karakter en is sterk kontemplatief van aard, onder meer vanweë sy sterk verbintenis met die groot liriese tradisies van Persiese literatuur en Soefisme, 'n belangrike mistiese stroming in Islam wat sy oorsprong in Iran het.
Elke dastagh het sy eie spesifieke karakter en gee uitdrukking aan 'n bepaalde stemming. Dit dien as basis vir 'n musikale voordrag. 'n Soort model vir 'n volledige musikale opvoering is eers in die vroeë 20ste eeu ontwikkel. Dit bestaan uit vyf dele (pishdaramad, chahar mezrab, avaz, tasnif en reng), wat elkeen op 'n dastagh baseer, maar 'n musikant staan vry om self te kies watter dele hy gebruik. Dikwels word net een of twee daarvan gekies. Musikante en musiekstudente memoriseer die Radif al eeue lank sodat die hele repertoire van Persiese musiek bewaar gebly het. Die Radif is 'n belangrike vertrekpunt vir improvisasies en staan sentraal in die onderrig van klassieke Persiese musiek.
Die geskiedenis van die Persiese musiek sluit 'n groot getal musiekinstrumente in. Die belangrikstes hiervan, wat ook vandag nog wyd gebruik word, is:
Die setar, 'n instrument wat aan die tar verwant is, maar net vier snare het. Dit word met die regte wysvinger se nael gepluk.
Die ud, 'n instrument met 'n Arabiese naam wat in Persië van oudsher as barbat bekend gestaan het. Hierdie instrument met tussen nege en elf snare word eweneens met die hand gepluk. 'n Variant daarvan het as luit ingang tot die vroeë Europese musiek gevind.
Die kamancheh is 'n geboë instrument met vier snare wat soos 'n tjello gespeel word, alhoewel sy grootte en toonreeks met dié van 'n viool ooreenkom.
Met die stigting van 'n nasionale radiodiens in die 1930's het Iran sy eie popmusiekkultuur begin ontwikkel wat veral ná die Tweede Wêreldoorlog by gehore gewild geraak het. 'n Verskeidenheid dansmusiekstyle soos rumba, tango en wals het in die tweede helfte van die 20ste eeu aanklank by Iraniërs gevind. Die oorspronge van ligte musiek in Iran kan egter na die 19de eeuse Qajar-dinastie teruggevoer word.