Luister in 3 minute: Pensioenfondse en ’n nuwe kredietwetFoto: Stevepb/Pixabay.com Gerhard van Onselen, senior ontleder by Sakeliga, gesels in vandeesweek se aflewering van 3 Minute, 3 Sake oor die ANC se uitlatings oor pensioenfondse, die Black Management Forum (BMF) se planne om te litigeer oor transformasie en pres. Cyril Ramaphosa se bekragtiging van ŉ nuwe kredietwet. Enoch Godongwana, hoof van die ANC se subkomitee oor transformasie, het oor die naweek voorgestel dat geld in pensioenfondse, eerder as ŉ IMF-reddingsboei, ‘gebruik moet word’ om staatsondernemings te red. Godongwane bevestig verder dat die ANC ‘voorgeskrewe bates’, oftewel dwangmaatreëls vir beleggings, oorweeg. Klaarblyklik, in die ANC se oë, gaan geen inbreukmaking op private eiendom te ver nie. Voorstelle om pensioenfondse te dwing om in twyfelagtige regeringsprojekte te belê is net nog ŉ voorbeeld hiervan. Sakeliga meen dat gedwonge beleggings in twyfelagtige regeringsprojekte kapitaalmarkte en die ekonomie duur te staan sal kom. Die BMF het onlangs ŉ litigasiefonds gestig om maatskappye wat nie aan transformasie-wetgewing voldoen nie, voor die hof te sleep. Die organisasie wil glo intree waar maatskappye na hul mening transformasie ontspoor. Sakeliga meen egter die litigasiefonds sal maklik in ŉ voertuig kan ontaard om die skroewe op maatskappye selektief aan te draai. Die BMF gee natuurlik min oorweging aan die kritiek oor swart ekonomiese bemagtiging (SEB). Vaardigheidstekorte, rompslomp en emigrasie maak voldoening aan SEB ŉ uitdaging vir talle maatskappye. Dan word die ekonomiese geleentheidskoste van hierdie rasse-wette nooit in berekening gebring nie. Uiteindelik sal sodanige litigasie die koste en risiko van ondernemerskap en indiensneming verhoog wat ekonomiese vooruitgang sal bemoeilik. Die impak daarvan op ŉ verswakte ekonomie val natuurlik die hardste op die werkloses en die armes, waarvan die swart bevolking ŉ groot deel uitmaak. Die nuwe wysigings aan die Nasionale Kredietwet plaas krediet-verligting en selfs die afskryf van onversekerde skuld binne die bereik van verbruikers wat R7 500 of minder per maand verdien. Die wysiging het uiteraard heelwat kritiek ontlok. Die banksektor het gewaarsku dat tot R20 miljard van hul skuldboeke op die spel is. Die wysiging verhoog natuurlik die risiko om geld uit te leen. Die DA is bekommerd oor die aansporing van morele gevaar, waar verbruikers minder versigtig met skuld te werk sal gaan. Ander ontleders reken dat hierdie wysiging toegang tot en koste van krediet vir verbruikers nadelig sal beïnvloed. So ŉ aanname word klaarblyklik ondersteun deur stappe wat Capitec Bank reeds gedoen het. Capitec voer aan dat hulle reeds in aanloop hul blootstelling aan verbruikers met ŉ inkomste van R7 500 of minder verklein het.