R1,4 miljard van Loterykommissie gebuit(Argieffoto: Raymond Joseph/GroundUP) Ondersoeke by die Nasionale Loterykommissie (NLK) het aan die lig gebring dat meer as R1,4 miljard deur korrupte raadslede en senior beamptes gesteel is. “Die fondse van die NLK wat vir die mees kwesbare gemeenskappe en projekte bedoel is, is onbeskaamd deur ŉ georganiseerde sindikaat van persone gesteel,” het Ebrahim Patel, minister van handel, nywerheid en mededinging, Dinsdag in die portefeuljekomitee oor handel, nywerheid en mededinging onthul. Patel se departement, die Spesiale Ondersoekeenheid (SOE) en lede van die nuwe NLK-raad het voor die komitee verskyn en is daar terugvoer gee oor die ondersoek na die NLK nadat pres. Cyril Ramaphosa in Oktober 2020 ŉ proklamasie onderteken het om die ondersoek goed te keur. Volgens die SOE is die eerste fase van die ondersoek, wat ŉ bedrag van R279 miljoen behels, voltooi en sal Ramaphosa die verslag volgende maand ontvang. Die tweede fase van die ondersoek het op 1 Maart 2022 begin en behels ŉ bedrag van R246 miljoen. Hierdie fase moet teen Maart 2023 voltooi wees. Fase drie van die ondersoek behels ŉ bedrag van R905 miljoen. Patel het die komitee verseker dat hoewel sommige mense tydens die ondersoek bedank het, “dit nie enige geïmpliseerde party van siviele en kriminele vervolging vryspreek nie”. Dr. Barney Pityana, nuutaangestelde voorsitter van die NLK-raad, het aan die komitee gesê dit is duidelik dat daar ŉ gebrek aan gevolgbestuur, ŉ gebrek aan eerlike verslaggewing en hoë vlakke van samespanning in die NLK was. Thabang Charlotte Mampane wat tien jaar lank uitvoerende hoof van die NLK was, het in Augustus vanjaar bedank. Haar bedanking het gekom nadat daar berig is dat geld van die nasionale lotery wat gebruik moes word om ŉ afgebrande skool in Limpopo te herbou, aangewend is om ŉ huis in ŉ duur gholflandgoed vir haar te koop. Die huis in die spoglandgoed Pecanwood Estate in Hartbeespoort het R3,6 miljoen gekos en is in 2016 in die Mojakgomo-familietrust se naam geregistreer. Mampane en haar gesin is begunstigdes van die trust en sy en haar man, Samuel, is albei trustees. Die SOE het in Junie ŉ bewaringsbevel bekom om ŉ luukse eiendom wat aan Alfred Nevhutanda, voormalige raadvoorsitter van die NLK, te bevries. Niewinsgewende organisasies wat loterytoelae gekry het, het glo miljoene rande – direk en indirek – bygedra om te help betaal vir Nevhutanda se swierige R27 miljoen-drieverdiepingherehuis wat op ŉ private landgoed in Annlin in die noorde van Pretoria geleë is. Die huis word besit deur Vhutanda Investment waarvan Nevhutanda die alleendirekteur is. Daar is intussen ŉ proses aan die gang om bewaringsbevele te bekom om ŉ verdere agt eiendomme te bevries.