Grondonteiening-hofuitspraak begin van ŉ lang padDie Wes-Kaapse hooggeregshof. Argieffoto Alle oë sal vanoggend op die Wes-Kaapse hooggeregshof wees waar regters Vincent Saldanha en Makgoatji Dolamu uitspraak sal lewer in die eerste hofsaak oor die moontlike verandering van die Grondwet om onteiening van grond sonder vergoeding te vergemaklik. Ter sprake is ŉ aansoek van die burgerregtegroep AfriForum om die Nasionale Vergadering daarvan te weerhou om ŉ verslag van die parlement se grondwetlike hersieningskomitee wat aanbeveel dat ŉ grondwetlike verandering wel nodig is, Dinsdag te debatteer, omdat die gebrekkige proses wat tot dusver deur die parlement oor die kwessie gevolg is, ŉ geldige besluit onmoontlik maak. Die parlement staan AfriForum se poging teen op grond daarvan dat dit voortydig is, ŉ onwettige beteueling van die demokratiese wil is, en ŉ aanslag op grondhervorming verteenwoordig. Wat die uitslag van hierdie hofgeding ook al is, sal dit nie die uitkoms van die debat oor onteiening sonder vergoeding bepaal nie. As AfriForum sou wen, sou dit beteken dat die grondwetlike hersieningskomitee sekere elemente van hul ondersoek moet oordoen en hul bevindings moet herformuleer. As die parlement sou wen, verander dit niks aan die Grondwet soos dit nou staan nie want die verandering van die Grondwet is ŉ tydrowende konsultatiewe proses wat eers met die aanvaarding van die verslag deur die parlement inhoud kry, so die hele stryd oor wat ŉ grondwetwysiging moet behels, begin dan eers. Vanoggend se uitspraak is dus die eerste stap in ŉ lang reis wat oor hierdie kwessie vir Suid-Afrika voorlê. Argumente in die saak is Donderdag aangehoor. Aan die een kant het adv. Etienne Labuschagne, vir AfriForum, aangevoer dat ongeveer 176 000 voorleggings teen die voorstel ingedien is. Sodoende is mense hul grondwetlike reg op betekenisvolle deelname aan die demokrasie ontsê. Die proses is dus onregmatig. Die voorleggings was gelykduidend in inhoud en is as herhalings deur die parlement hanteer. Baie daarvan is mense wat ŉ verklaring wat deur AfriForum versprei is, onderteken het. Labuschagne het ook aangevoer dat die parlement sy plig versaak het deur sommige van sy verantwoordelikhede uit te kontrakteer aan ŉ diensverskaffer, en dat prosedurele foute gemaak is. ŉ Korrekte besluit kan gevolglik nie op ŉ foutiewe aanname gemaak word nie. Namens die parlement het adv. Tembeka Ngcukaitobi aangevoer dat die proses nie in hierdie stadium stopgesit kan word op AfriForum se gronde nie. Hy het aangevoer dat die aansoek aan die een kant voortydig en aan die ander kant te laat is. Volgens Ngcukaitobi is die aansoek voortydig omdat die besluit of die Grondwet verander moet word, nog nie geneem is nie. Hy het voorts aangevoer dat AfriForum nog baie geleenthede sal kry om insette in die proses te lewer omdat die inhoud van enige grondwetlike verandering ŉ afsonderlike proses is. Ngcukaitobi het betoog dat gelykduidende voorleggings as ŉ enkele voorlegging hanteer word omdat dit nie ŉ referendum is nie, maar ŉ voorlegging van idees en standpunte. Hy het ook aangevoer dat AfriForum se regsoptrede ŉ aanslag teen grondhervorming is – ŉ bewering wat deur AfriForum betwis word.