Teen die tyd dat Europeërs in 1722 op die eiland aangekom het, het die bevolking afgeneem tot tussen 2 000 en 3 000 nadat daar net ’n eeu vroeër na raming sowat 15 000 eilandbewoners was.
Die hoofstad en grootste stad is Hanga Roa. Die eiland is veral bekend vir sy groot moai-standbeelde en vorm die oostelike punt van die Polinesiese Driehoek. Paaseiland se Rapa Nui Nasionale Park is in 1995 deur Unesco as wêrelderfenisgebied aangewys.
Die huidige Polinesiese naam, Rapa Nui ("Groot Rapa"), is begin gebruik ná die slawestrooptogte van die vroeë 1860's en verwys na die eiland se topografiese ooreenkoms met die eiland Rapa in die Basseilande.
Die frase Te pito o te henua is ook al aangegee as die oorspronklike naam van die eiland sedert die Franse ontdekkingreisiger en etnograaf Alphonse Pinart dit die romantiese vertaling "die Naeltjie van die Wêreld" gegee het in sy Voyage à l'Île de Pâques, wat in 1877 gepubliseer is. Die Amerikaanse etnoloog William Churchill (1912) het oor die frase uitgevra en is vertel daar is drie te pito o te henua – dit verwys na die drie kape of eindpunte van die eiland. Hy kon nie vasstel wat die oorspronklike Polinesiese naam was nie en het afgelei daar was nie een nie.
Die mees waarskynlike eerste setlaars was Polinesiërs wat in twee kano's (of een katamaran) van die Gambiereilande (Mangareva-eiland), sowat 2 600 km van daar, of van die Marquesaseilande, sowat 3 200 km weg, gekom het. Volgens sommige teorieë kon die eerste bewoners van Suid-Amerika af gekom het vanweë hul uitstekende vermoëns in seenavigasie. Dit word gesteun deur bewyse dat patats in ’n vroeë stadium geplant is. Dit was geslagte lank ’n gunsteling onder Polinesiërs, maar die oorsprong van die groente kan teruggespoor word na Suid-Amerika. Dit wys daar was ten minste die een of ander tyd ’n wisselwerking tussen die twee gebiede.
Volgens mondelinge oorvertellings deur Christelike sendelinge in die 1860's het die eiland oorspronklik ’n streng klassestelsel gehad met ’n ariki, of opperhoof, wat groot mag oor die ander nege clans en hul onderskeie hoofde gehad het. Die opperhoof was die oudste afstammeling deur die eersgeborene-lyn van die eiland se legendariese stigter, Hotu Matu‘a. Die mees sigbare element van die kultuur was die oprigting van enorme standbeelde, moai, wat volgens sommige kenners vergoddelikte voorouers was. Volgens National Geographic "vermoed die meeste kenners die moai is geskep om voorouers, hoofde of ander belangrike persone te vereer. Omdat die eiland egter geen geskrewe geskiedenis het nie, is dit onmoontlik om seker te wees."
Daar is geglo die lewendes het ’n simbiotiese verhouding met die afgestorwenes – die afgestorwenes het die lewendes voorsien van alles wat hulle nodig gehad het (gesondheid, vrugbaarheid, geluk, ens.) en die lewendes het deur offerandes ’n beter plek aan die afgestorwenes in die geesteryk verseker. Die meeste nedersettings was naby die kus en die meeste moai is aan die kus opgerig, met hul rug na die geesteryk in die see terwyl hulle uitkyk oor hul afstammelinge in die nedersettings voor hulle.
Diamond meen kannibalisme het op die eiland plaasgevind nadat die oprigting van die moai gelei het tot ’n afname in natuurlike hulpbronne. Die afkap van bome het byvoorbeeld ’n reeds onbestendige ekostelsel gedestabiliseer. Volgens argeologiese rekords was daar talle boomspesies toe die eerste bewoners op die eiland aangekom het, insluitende minstens drie wat tot 15 m hoog geword het: Paschalococos – destyds moontlik die grootste palmbome in die wêreld, Alphitonia zizyphoides en Elaeocarpus rarotongensis, sowel as minstens ses spesies inheemse landvoëls. ’n Groot faktor wat bygedra het tot die uitwissing van verskeie plantspesies was die bekendstelling van die Polinesiese rot aan die eiland. Studies deur paleobotaniste het gewys rotte kan die voortplanting van plante in ’n ekostelsel drasties beïnvloed. In die geval van Rapa Nui het sade wat ontdek is, tekens getoon dat rotte aan hulle geknaag het. Barbara A. West het geskryf: "Die een of ander tyd voor die aankoms van Europeërs op Paaseiland het die Rapa Nui ’n geweldige omwenteling in hul maatskaplike stelsel beleef wat veroorsaak is deur ’n verandering in hul eiland se ekologie... Teen die tyd van die Europeërs se aankoms in 1722 het die eiland se bevolking afgeneem tot tussen 2 000 en 3 000 ná ’n hoogtepunt van omtrent 15 000 net ’n eeu vantevore."
Teen dié tyd het 21 boomspesies en alle landvoëls uitgesterf weens ’n kombinasie van ’n oormaat jagtogte en landboubedrywighede, rotte en klimaatsveranderings. Geen bome was hoër as 3 m nie. Die bewoners kon dus nie meer kano's bou nie en dit het hul vermoë om vis te vang beïnvloed. Dit het ook die landbou nadelig geraak. Vroeër het die bome nodige skaduwee aan die grond verskaf, en nou het die boonste grondlae erosie ondergaan weens ’n skerp afname in landboubedrywighede. Dit het ook gelei tot ’n verlies aan landvoëls en ’n afname in seevoëls, wat tot nog minder kos gelei het. Teen die 18de eeu was landbougewasse die eilandbewoners se vernaamste voedsel en mak hoenders die hoofbron van proteïen.
Namate die eiland oorbevolk geraak en bronne afgeneem het, het krygsmanne bekend as matatoa meer mag gekry en die voorouerkultus het geëindig. Dit het plek gemaak vir die voëlmankultus. Beverly Haun het geskryf: "Die beginsel van die mana (mag) van oorerflike leiers is vervang deur die beginsel van die mag van die "voëlman", oënskynlik van omstreeks 1540 af, en dit stem ooreen met die laaste oorblyfsels van die moai-tydperk." Volgens dié kultus het hul voorouers steeds na hulle omgesien, maar die medium waardeur die lewendes die afgestorwenes kon kontak, was nie meer standbeelde nie, maar mense wat vir kompetisies gekies is. Die god wat glo die mens gemaak het, Makemake, het ’n groot rol in die proses gespeel. Volgens Katherine Routledge, wat die eiland se tradisies in haar 1919-ekspedisie opgeteken het, het die voëlmankompetisies omstreeks 1760 begin, ná die aankoms van die eerste Europeërs, en in 1878 geëindig met die oprigting van die eerste kerk deur Rooms-Katolieke sendelinge wat in 1864 op die eiland aangekom het. Rotskuns wat die voëlman uitbeeld, is presies dieselfde as dié op Hawaii, wat daarop dui die beginsel is waarskynlik na die eiland gebring deur die oorspronklike setlaars; net die kompetisie self was uniek aan Paaseiland.
Die eerste aangetekende kontak van Europeërs met die eiland was op 5 April (Paassondag) 1722, toe die Nederlander Jacob Roggeveen die eiland vir ’n week besoek en die bevolking op 2 000 tot 3 000 geskat het. Daar kon meer gewees het, want sommige het dalk uit vrees weggekruip nadat ’n misverstand daartoe gelei het dat Roggeveen se manne op die eilandbewoners geskiet het. Meer as ’n dosyn is gedood en nog verskeie gewond.