Vredesmonument - Wikipedia
Die Vredesmonument of Vredesgedenkteken is 'n monument voor die Burgersentrum in Vereeniging. Die doel van die monument is om die Afrikaner voortdurend te herinner aan 'n vryheidstryd wat hy tydelik met die wapen verloor het, maar danksy 'n gees van onoorwinlikheid op die lang duur gewen het. Die woord gewond verskyn op die voetstuk en toon die verslaenheid aan van 'n volk wat sy onafhanklikheid verloor het; maar onoorwonne roep die geloof, hoop en moed wat uit die puin herrys het, in herinnering.
Juis het dit daardie volk in staat gestel om skaars 'n halfeeu later weer sy volkome onafhanklikheid te proklameer. 'n Gebeurtenis wat smart en teleurstelling bring, louter 'n volk dikwels en staal hom vir hernude bouwerk aan 'n hoër ideaal. Dit is die boodskap van die gedenkteken op Vereeniging.
2 Wat die monument voorstel
3 Onthulling van die monument
Reeds in 1930 het die gedagte van 'n monument om die Vrede van Vereeniging in herinnering te bring by die toenmalige voorsitter van die Vereenigingse Afrikaanse Kultuurvereniging ontstaan. Dit was egter die inisiatief van die bekende doktor S.H. Pellissier in 1952 wat sake aan die gang gekry het vir die oprigting van hierdie besondere monument, waarvan doktor H.F. Verwoerd by geleentheid gesê het: "Dit is selde indien ooit dat op 'n plek van 'n nederlaag 'n monument opgerig word. Dit is egter nie die nederlaag wat herdenk word nie, maar die vreugde wat uit die smart van nederlaag gebore is."
Op 31 Mei 1952, vyftig jaar na die Vrede van Vereeniging, is 'n vergadering in Vereeniging gehou waar verteenwoordigers van Afrikaanse Kultuurvereniginge en enkele Oudstryders besluit het om 'n monument op te rig wat die herrysenis, geloof en toekoms van die Afrikanervolk uitbeeld. 'n Gedenkkomitee is saamgestel, met meneer H Wolff Kruger as voorsitter en dominee Lod Spies as sekretaris. Doktor S.H. Pellissier was ook lid van die komitee en hoofsaaklik verantwoordelik vir die insameling van die geld.
Die onthulling van die monument is op 10 Oktober 1961 deur doktor H.F. Verwoerd waargeneem. Hy het gesê dat dit nie bedoel is om die Engelssprekendes in Suid-Afrika seer te maak nie; dat daar geen wraaksugtige motiewe agter die oprigting daarvan skuil nie. "Die Vryheidsmonument op Vereeniging", was sy woorde, "is nie net 'n simbool van die vegter nie. Dit is nie net die simbool van 'n volk uit wie oorwinning kan spruit nie, maar dit moet 'n simbool bly van oorwinning vir elke mens vorentoe."
Sleutelmonumente[wysig | wysig bron]
Brits, J.P. 1989. Vredesmonument. In Afrikanerbakens, Aucklandpark: FAK, pp. 130–131.
http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/monumente-en-erfenisterreine/vredesmonument-vereeniging/