Spelers: Nicole Kidman, Paul Bettany, Stellen Skarsgard, Patricia Clarkson, Lauren Bacall, Phillip Baker Hall en ander
Draaiboek en regie: Lars von Trier
Vertoontyd: Vanaf 24 September.
Die Deen Lars von Trier kan met reg beskou word as een van die uitdagendste filmregisseurs van ons tyd. Sy Breaking the waves (1996) was polse-sny-materiaal, en met daardie uitgerekte, uitmergelende galgtoneel in Dancer in the dark (1999) het hy verder gewys dat hy geen genade aan sy kykers betoon nie. Ook so met Dogville, wat besonder goed opgesom word met die (ge�mpliseerde) gesegde "dog eat dog".
Die hele fliek speel af op 'n verhoog; 'n mens kyk as 't ware na 'n filmweergawe van 'n toneelstuk. Terselfdertyd luister jy na 'n weergawe van 'n roman, kompleet met 'n proloog en nege hoofstukke wat telkens aangekondig word en deurgaans opsommend deur 'n vertellerstem (John Hurt) weergegee word. Vir drie ure kyk jy dus na 'n statiese verhoogstel met karakters wat net in di� klein ruimte rondbeweeg, en dat dit deurgaans boeiend bly, is maar net een van die vele lofbetuigings wat Von Trier verdien vir sy veelkantige film.
Die w�reld waarin hy sy allegorie laat uitspeel, is die dorpie Dogville in die Rocky-gebergte in Amerika in die 1930's. Die vyftien volwasse inwoners - en een hond - gaan rustig hul gang tot 'n vlugtende vrou een aand opdaag. Kaalvoet, in 'n geskeurde lang swart rok, blond en pragtig is Grace (Nicole Kidman). Die jong Tom Edison (Paul Bettany), Dogville se selfaangestelde filosoof, sosiale gewete en aspirerende skrywer, sien haar kort nadat hy geweerskote in die vallei gehoor het. 'n Swart motor daag op; Tom versteek haar en staan 'n Mafiabaas te woord. Agterna wil Grace met die pelskraagrok en albasterhande niks oor haar verlede vertel nie, net dat sy vrees vir haar lewe en 'n toevlug soek.
Haar aankoms is as 't ware 'n antwoord op Tom se gebede: in sy pogings om die Dogvillers te oortuig dat hulle moet leer om te ontvang, het hy op presies so 'n "illustrasie" gewag. So begin Tom se planne met Grace en die dorpenaars. By 'n byeenkoms word haar dilemma geskets en die meerderheid stem in dat sy vir twee weke kan bly. As sy hulle kan oortuig van haar opregtheid en verdienstelikheid, sal hulle haar onbepaald versteek. Tom stel voor dat Grace, om hulle guns te wen, aanbied om elkeen te help met waarmee hulle ook al hulp nodig het. Eers keer die dorpenaars, maar kort voor lank is Grace soos 'n ou ingesetene: kinderoppasser vir een, geselskapsdame vir 'n ander, verpleegster, versorger, vriendin, winkelhulp, appelplukker, en so voort.
Die sperdatum verstryk, Grace kry die ja-stem, en met die 4e Julie-vieringe word sy gloeiend verwelkom en hoog geheildronk. Maar van lekker lag kom lekker huil, en langsamerhand begin die appelwyn gis, en dan suur raak.
'n Mens kan velerlei betekenisse uit die fliek haal, maar oorkoepelend staan 'n ysingwekkende beskouing: dat die mens van harte uit boos is en tot niks goeds in staat nie. Dit s� die Christelike dogma ook, met die verskil van 'n goddelike ingryping van genade wat moontlik is. Maar die genade wat Grace vir die Dogvillers bring, red hulle nie en maak nie van hulle beter mense nie. Inteendeel. Nee, boos is die mens, s� Von Trier, en illustreer dit pynlik persoonlik as 'n mens ten slotte Grace se aksie goedkeur met 'n gevoel dat geen ander einde bevredigend sou wees nie. Die loon van die sonde is immers die dood, maar waar goedheid en vergifnis inpas, lyk na 'n heel ander storie.
Terwyl Von Trier venynige dwarsklappe uitdeel na die humanisme, geleerdheid, filosofie, ware liefde, die gewaande goedheid van die mens en diverse ander kwessies, laat hy jou behoorlik nadink oor jou eie aard en sienswyses. Gewigtige stof, ja, maar so intelligent en oorspronklik aangebied dat dit eintlik 'n plesier is. Die ironiese vertellerstem, gitswart humor, besondere kamerahoeke en beligting, en die akteurs se puik spel sorg vir 'n onvergeetlike film.