Gee terug my vuurwapen!Deur Marnus Kamfer (Argieffoto: Unsplash) Die afgelope paar jaar sal waarskynlik in die annale van vuurwapen-geskiedenis in Suid-Afrika dien as ŉ onsekere en deurmekaar tydperk wat regmatige vuurwapeneinenaarskap aanbetref. Die begrippe “groen” lisensie, “wit” lisensie, “amnestie” en “vervalde” lisensie sal vir ŉ reusedeel van Suid-Afrika se vuurwapeneienaars herinneringe oproep van frustrasie, irritasie en administratiewe rompslomp. Die bitterste pil wat etlike duisende vuurwapeneienaars moes sluk, was seer sekerlik om hulle vuurwapens by die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) in te handig tydens die onlangse amnestieperiodes, alvorens hulle weer kon aansoek doen vir nuwe lisensies vir sodanige vuurwapens – dieselfde polisiediens wat ongeveer 30 000 vuurwapens en 10 miljoen rondtes ammunisie in die afgelope 15 jaar “verloor” het. Nog meer onsekerheid het geheers by diegene met vervalde vuurwapenlisensies wat, ongeag die rede, nagelaat het om gebruik te maak van die gemelde amnestieperiodes. Die stigma het vir lank geheers dat vuurwapeneienaars in hierdie posisie nou vir alle praktiese doeleindes in onwettige besit van hul vuurwapens was en dat daar eenvoudig geen manier was om die lisensies te hernu of selfs om van voor af aansoek te doen vir dié lisensies nie. “Wag maar vir ŉ volgende amnestie,” was die antwoord vanaf sekere polisiekantore, of “Jy moet maar jou vuurwapen inbring om vernietig te word,” is die antwoord uit ŉ ander poel polisiekantore. In kort, sekerheid was eenvoudig nie aan die orde van die dag nie. Op 27 Mei 2022 verlig ŉ uitspraak in die Konstitusionele Hof die donker, heersende toedrag van sake. Die hof beslis in kort dat niks in die bestaande relevante wetgewing ŉ vuurwapeneienaar, wie se lisensie verval het, verhoed om ter enige tyd van voor af aansoek vir die lisensie te doen nie. Verligte vuurwapeneienaars het na hul naaste polisiekantoor gehaas met die nuutgevonde kennis en hoop wat die hofuitspraak onthul het, net om met opgehaalde skouers begroet te word – die meeste plaaslike polisiekantore is bewus van die uitspraak, maar die sisteem moet aangepas word om hierdie tipe aansoeke te ontvang en formele instruksies en riglyne moet ontvang word vanaf die SAPD se topbestuur. ŉ Verdere geskarrel van teleurstelling vind plaas. Hoe kan die SAPD nié aan die hoogste hof van die land se uitspraak voldoen nie? 1 Julie 2022 word daar ten einde laas ŉ omsendskrywe aan die provinsiale kommissarisse van die SAPD gerig deur die senior bestuur, wat pertinent uiteensit hoe die proses gevolg moet word om eienaars van vuurwapens met vervalde lisensies by te staan met die aansoek om nuwe lisensies. Die kersie op die koek is dat vuurwapeneienaars, wat hulself in die posisie bevind, nie hul vuurwapens hoef in te handig by die polisiekantoor waar daar vir die nuwe lisensie aansoek gedoen word nie en ook nie vervolg kan word vir “onwettige” besit van die vuurwapen as hulle hierdie stappe doen om aan die regte kant van die wet te kom nie. Die tersaaklike vuurwapen en afskrifte van die vervalde lisensiekaart moet egter getoon word ten tye van die aansoek en sal sodanige aansoek hanteer word as ŉ heel nuwe aansoek om ŉ lisensie vir die gemelde vuurwapen – die voorgeskrewe fooi sal ook uit die aard van die saak betaalbaar wees. Alhoewel die bovermelde wonderlike nuus is, word persone wat van die proses gebruik wil maak steeds aangeraai om ŉ deskundige te nader om hulle by te staan met die voorbereiding van die aansoek. Laat sodanige deskundige liefs seker maak dat alle dokumente in plek is en alle nodige bewerings gemaak word om die beste kanse op ŉ suksesvolle aansoek te verseker. Daar staan egter nou ŉ enorme olifant in die kamer. Wat van diegene wat gebruik gemaak het van die amnestieprosesse? Kan hulle nou hulle vuurwapens gaan terugvra en ook van die proses gebruik maak? Die antwoord is ongelukkig nee. Die amnestieproses word gereguleer deur artikel 139 van die Wet op Beheer van Vuurwapens en dui op ŉ heel ander aansoekprosedure, met heel ander reëls, en kan die twee aansoekprosedures nie net sondermeer oorvleuel nie, trouens, artikel 139(4)(a) van die wet bepaal uitdruklik dat die vuurwapen eers ingehandig moet word alvorens die eienaar aansoek kan doen vir ŉ nuwe lisensie, waar die “nuwe” aansoekproses dit nie vereis nie. Die administratiewe en logistieke nagmerrie wat dit sal veroorsaak om almal se amnestie-aansoek-vuurwapens terug te gee, die amnestie-aansoek te kanselleer, en om van die nuwe aansoekproses gebruik te maak sal buitendien chaos veroorsaak. Dit sal verder wenkbroue laat lig indien die SAPD, uit eie beweging, ŉ vuurwapen aan iemand oorhandig wat nie oor ŉ geldige lisensie beskik nie, met die hoop dat sodanige individu hopelik van die nuwe aansoekproses gebruik sal maak. Vuurwapeneienaars met vervalde lisensies en wat steeds in besit is van hulle vuurwapens word dit op die hart gedruk om so spoedig moontlik van die nuwe proses gebruik te maak. Soos reeds vermeld, sal vervolging nie ingestel word teen iemand in besit van ŉ vuurwapen waarvan die lisensie verval het nie, mits so ŉ persoon sy bes doen om aan die regte kant van die wet te bly en van die nuwe aansoekproses gebruik maak. Dit kan egter ŉ perd van ŉ heel ander kleur wees as die SAPD byvoorbeeld ŉ vuurwapen met ŉ vervalde lisensie by ŉ persoon vind ŉ jaar nadat hierdie uitweg ingestel is en die gemelde persoon nog niks daaraan gedoen het om die “onwettige” besit reg te stel nie.