Australië: waarheen nou met Peter Dutton se uitsprake?Peter Dutton. Foto: Facebook Suid-Afrikaners het so half uit die bloute laas maand verneem van ’n Australiese minister se mening dat sommige wit Suid-Afrikaanse boere in Australië vlugtelingstatus kan ontvang. Peter Dutton, die Australiese minister van binnelandse sake (en immigrasie), het hiermee internasionale erkenning gegee aan die slagoffers van plaasaanvalle wat deesdae alledaags is in Suid-Afrika. Die SA regering het verontwaardig gereageer en eintlik ’n diplomatieke insident met Australië oor hierdie aangeleentheid veroorsaak. Dit blyk egter dat die Australiese regering nie noodwendig eenstemmigheid het oor Dutton se uitsprake nie, meestal omdat Dutton spesifiek aandui dat wit boere voorkeur moet kry om na Australië te immigreer as “humanitêre inname” (lees: vlugtelinge). Die Aussies se eerste minister en minister van buitelandse sake het maar redelik vaag gereageer op Dutton se uitsprake en die ANC-regering eis dat Dutton sy uitsprake moet terugtrek. Die verloop van die sage: Soos hierbo gesien, was Turnbull en Bishop se uitsprake eintlik verwarrend, en mens kan selfs vir minister Sisulu vergeef dat sy die reaksie van Bishop en Turnbull op haar eie manier geïnterpreteer het. Nietemin blyk dit dat sy Peter Dutton se rol in die Australiese regering heeltemal onderskat. Indien ons wel ’n evaluasie wil maak oor die koers wat Australië moontlik gaan inslaan oor die Suid-Afrikaanse wit boere en hul vlugtelingstatus, is dit eerstens noodsaaklik om te kyk na die samestelling van die politieke speelveld in Australië, die rol van Dutton en dan na die moontlikhede van vlugtelingstatus vir die wit boere. Ten opsigte van die politieke landskap in Australië, beskik Australië oor twee sterk partye, naamlik die Liberale Party (LP – eintlik meer konserwatief ten spyte van sy naam) onder Turnbull; en die Arbeidersparty (AP – neig meer na links) onder Bill Shorten. Die LP het die regering in 2013 oorgeneem nadat hulle ’n koalisieregering gevorm het met ander gematigde partye. Nietemin wissel die LP en die AP mekaar redelik gereeld af as die regerende party en die Aussies hou elke drie jaar parlementêre verkiesings. Die LP en sy koalisievennote het tans maar ’n skrale meerderheid van een in die parlement, en het 76 setels teenoor die AP se 69 setels in die 151-lid parlement. Die volgende verkiesing is (waarskynlik) in 2019 en volgens meningspeilings lyk dit of die AP dalk hierdie keer die septer kan swaai, hoewel die partye se steun baie naby aan mekaar is. Daar is tans drie partye in die regerende koalisie, die LP (45 setels), die Liberale Nasionale Party (21 setels) en die Nasionale Party (10 setels). Laasgenoemde is veral bekend as ’n party wat plattelandse kiesers verteenwoordig. Dan het die LP ook twee kenmerkende linkse en regse faksies in die party self. Die faksies verskil oor klein beleidsrigtings soos klimaatsveranderinge, belastings en gay huwelike. Turnbull is aan die linkerkant van die party en het in 2015 net-net die party se leierskap verkry, maar moes daarna hard vry na die regtervleuel se steun – wat hy uiteindelik van Peter Dutton as ’n lojale partyman ontvang het. Turnbull is dus heelwat verskuldig aan Dutton. Aan die ander kant is Julie Bishop ook in die linkervleuel van die party en die adjunkpartyleier van die LP. Turnbull is tans steeds stewig in die saal, maar Dutton en Bishop loer beslis oor sy skouer as die regtervleuel en linkervleuel se toekomstige kandidate. Dutton bly steeds (vir die oomblik) lojaal teenoor Turnbull. Dutton is nie op sy bek geval nie en nie bang om standpunt in te neem nie. As ’n voormalige polisie- en sakeman, en tans ’n lid van die parlement van Brisbane, Queensland, het hy heelwat aanhangers oor sy reguit uitsprake en standpunte. Hy is immers die tweede magtigste man in die land en beheer ’n “super ministerie” wat Australië se grense en gebiedswaters moet beskerm. Daar is egter heelwat Australiërs wat glo dat Dutton nooit eerste minister of partyleier sal word nie, meestal weens sy beginselvastheid en handhawing van die beleid oor “vlugtelinge” – eintlik arm werksoekers, wat Australië ’n paar jaar gelede met klein bootjies probeer bereik het, maar wat na klein eilandjies naby Australië se gebiedswaters gestuur is. Verder is Dutton eerlik, reguit en nie bang om polities-inkorrekte uitsprake (sy uitsprake oor SA weerspieël dit) te maak nie. Ons kan ook nie Dutton se uitsprake oor die wit boere van SA afmaak as politieke opportunisme nie. Hy neem eerder ’n standpunt in teen die onregte teenoor die boere en glo dat hulle sal inpas by Australië se kultuur. Boonop is die SA gemeenskap in Australië ’n sterk drukgroep, en kan hul ondersteuning vir Dutton die LP bevoordeel in die volgende algemene verkiesing. Daar is immers meer as 176,000 Australiërs wat in Suid-Afrika gebore is, oftewel amper 1% van die totale bevolking van Australië. Die punt is dat Dutton een van Turnbull se sterkste ondersteuners is, en die eerste minister afhanklik is van sy steun – al het Dutton aspirasies om eendag self eerste minister te word. Hy lei immers die sterk regse faksie in die LP. Hierdie afhanklikheid veroorsaak dat beide Turnbull en Bishop nie openlik van Dutton gaan verskil nie. Beide weet dat hulle nie kan bekostig om Dutton en die konserwatiewes teen te staan nie. Dit wil dus lyk of Dutton se plan om spesiale vlugtelingstatus te verleen aan die wit Suid-Afrikaners (wat wel kwalifiseer) deurgevoer gaan word. Dit word verder onderstreep deur twee optogte deur die SA gemeenskap in Brisbane (2 000 mense) en Perth (3 000 mense) en die steun van Alan Tudge, minister van burgerskap en multikulturele aangeleenthede. Dan is daar ook blykbaar bewese steun vir humanitêre inneming deur konserwatiewes in die Liberale Party, soos die voormalige eerste minister Tony Abbott en parlementslede soos Michael Sukkar, Andrew Hastie en Ian Goodenough. Senator Fraser Anning, van die regse One Nation Party, ondersteun ook die SA boere en verwys gereeld na die aanvalle op hulle as ’n volksmoord (“genocide”). Hoe dit gedoen gaan word en wie gaan kwalifiseer, is nog nie duidelik nie. Sommige parlementslede het reeds gevra dat die boere as ’n spesiale kategorie van vlugtelinge verklaar moet word en dat ’n getal van ongeveer 10 000 boere ingeneem moet word. Irakiërs en Siriërs wat voorheen gevlug het, is só ’n status toegestaan. Of dit net plaasboere sal insluit, is te betwyfel. Wit Suid-Afrikaners, boere en selfs ander, wat bewys kan lewer dat hul aangeval is, in vrees leef vir aanvalle, of wie se grond dalk gekonfiskeer is of gaan word, sal moontlik kan kwalifiseer. Daar moet egter in gedagte gehou word dat die Liberales moontlik die volgende verkiesing gaan verloor. Dit is te betwyfel of die Arbeiders, wat heelwat meer linksgesind is, Dutton se skema sal ondersteun. Die proses van aansoek doen en ondersoeke is ’n tydsame proses, en sal nie sommer teen vroeg volgende jaar afgehandel wees nie. ’n Nuwe regering kan natuurlik weer ’n beleid teenoor die wit boere maklik omkeer. Wat ook al gebeur in die volgende Australiese verkiesing, dit gaan intussen bepalend wees om die Aussie-politici se reaksie op die toenemende antiwit-uitsprake en pogings tot grondoorname van die ANC-regering en sy meeloper, die EFF, waar te neem. Hoewel die regering die grondgrypbeleid sekerlik sal probeer afwater (deur byvoorbeeld ’n huurpagstelsel), gaan heelwat boere sekerlik hul grond verloor. Daar is ook geen aanduiding dat die vlaag van moorde en aanvalle op boere sal afneem nie. Inteendeel, aanhitsing deur die EFF en hul leier kan dit laat toeneem. Die hele proses sal heel moontlik Suid-Afrika se betrekkinge met Australië verder versleg. Dit is ook moontlik dat die SA regering stappe sal doen om mense wat kwalifiseer vir die humanitêre inname, teen te gaan. Nieteenstaande sal daar sekerlik baie aansoekers in Suid-Afrika wees wat as vlugtelinge graag van Australië se aanbod sal wil gebruikmaak.