In die saaltjie agter die Breytenbach-huis in Wellington met sy tekeninge en aanhalings teen die mure weerskante ’n eklektiese versameling stoele is ’n verhogie met ’n swartgeverfde agtergrond en ’n groot bos blomme. Die blomme is meestal pienk, dieselfde pienk van die enkele kussing op ’n turkoois rusbank langs sy maat, ’n ewekleurige leunstoel.
Uit die dakluidsprekers rol die ronde, warm klanke van kitaarmusiek terwyl mense stadig by die deur insypel en algaande die musiek na die agtergrond skuif met hulle vrolike stemme. Dit groet en dit gesels, soos Wellingtonners blykbaar maak, en so word elkeen gehelp aan wyn, sitplek en geselskap, almal afwagtend op die uitgewer, Riana Barnard, en die voormalige uitvoerende hoof van die sentrum, wat vanaand ook die gas is: Theo Kemp, outeur van Skool, die boek onder bespreking.
Barnard val vinnig weg met ’n “strikvraag”: “Die skrywer is meer as die verteller in die boek. Hoekom?” Kemp antwoord dat hy sy eie reaksies, sy gevoelens, wou beskryf om te probeer verstaan wat hy doen en wat hy ondersoek – dus sy aksies en sy tema, sy ondersoek én dit wat hy ondersoek het.
Inderdaad ’n bekvol, maar dit dui reeds met die intrap dat die boek ook is soos Günther Grass se bekende ui-metafoor: jy skil die lae af soos jy dit lees. En dit maak die boek meer as ’n verslag oor ons tragiese onderwysstelsel. Volgens Kemp het hy ’n karakter voel ontwikkel wat wel sy naam het, maar nie nét hy was nie, tot dit later glád nie hy was nie. Hy speel algaande met feite en fiksie, nes hy met die leser speel en hom/haar intrek by die spel. Die onbeholpe hoofkarakter is ’n oordrewe weergawe van Theo Kemp, wat geen opvoedkundige is nie en dus eerder sy ervarings weergee as ’n klinies-wetenskaplike kommentaar. Hy wil die leser op ’n emosionele vlak raak via sy storie en dus met meer as net die feite.
Barnard vra hom oor die onlangse busramp naby Knysna en hy antwoord: “Mens sou ’n boek kon skryf oor kinders wat doodgaan op pad skool toe.” Hy vertel toe van ’n persoonlike ervaring tydens sy eie skooldae, wat dalk ’n rede vir sy latere reis ná en mét hierdie boek was: hy het ook eens bus gery skool toe, maar soos ná elke onderhoud in die boek, weet hy hy kon terugkeer na sy veilige wit bestaan. Hy is kwaad, soos in die boek, oor die regering se versaking van sy pligte, die nalatigheid waarvan busrampe simptomaties word, dít wat sigbaar is van die vrot, pruttende onderbou. Dis onaanvaarbaar. Watter soort samelewing is dit? vra Kemp.