Regering moet myne vasvat oor besoedeling – hofFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Ella Ivanescu/Unsplash) Die hooggeregshof in Pretoria het die regering beveel om lugbesoedeling in Mpumalanga hok te slaan, nadat ŉ omgewingsorganisasie dié provinsie as een van die wêreld se mees besoedelde gebiede bestempel het. Die regering het nou ŉ jaar om sy lugbestuurplan vir dié streek, waar talle steenkoolmyne bedryf word, in te stel. Die plaaslike omgewingsgroepe, groundWork en Vukani, het die regering reeds in 2019 hof toe gesleep omdat die organisasies oortuig is dat burgers se grondwetlike reg om skoon lug in te asem, geskend word. Die hof het verlede week ten gunste van die organisasies beslis en meen dat die huidige praktyke in Mpumalanga “teenstrydig is met inwoners se grondwetlike reg op ŉ omgewing wat nie skadelik is vir hul gesondheid en welstand nie”. Mpumalanga is die middelpunt van die land se steenkoolbedryf en spog met 12 steenkoolaanlegte. Volgens die omgewingsorganisasie Greenpeace veroorsaak die aanlegte egter dat daar rekordvlakke van stikstofdioksied in die lug vrygelaat word. Blootstelling aan giftige stowwe en materiale wat deur steenkoolaanlegte vrygestel word, waaronder swaeldioksied, kwik en fyn deeltjies, het tot ŉ “epidemie” van asma, brongitis en longkanker in die gebied gelei, sê die organisasies. Volgens ŉ studie deur ŉ Amerikaanse atmosferiese wetenskaplike, Andy Gray, het lugbesoedeling in 2016 in die streek tussen 305 en 650 voortydige sterftes veroorsaak. “Die Suid-Afrikaanse regering is verplig om op te tree om die oortreding wat deur die hooggeregshof verklaar is, reg te stel,” het Tim Lloyd, die omgewingsgroepe se prokureur, aan AFP gesê. Die departement van omgewing, bosbou en visserye het reeds in 2012 ŉ lugbestuurplan uitgereik, maar nooit die plan ingestel nie. Die hof het beveel dat die regering nou ŉ jaar het om hierdie plan in werking te stel in ŉ poging om die lugbesoedelingvlakke te verminder. Luidens die uitspraak het “die minister die voorbereiding om die plan in werking te stel onredelik vertraag”. Die departement sê hy sal die uitspraak bestuur, maar het geen verdere besonderhede oor die pad vorentoe gegee nie. Sowat 80% van Suid-Afrika se elektrisiteit word deur steenkool opgewek. Die regering het tydens verlede jaar se klimaatkonferensie in Glasgow, Skotland, $8,5 miljard (meer as R12,5 miljard) se lenings en toelaes ontvang, ten einde die land te help om meer omgewingsvriendelike maniere van kragopwekking daar te stel.