HLE IPOLOKE GO ‘COVID-19’! - Seipone Madireng
MOGAU MATSEMELA // April 08,
Mmušo o tsebagaditše nomoro ya mogala (0800 029 9999) yeo e šomago diiri tše 24 go bega le go botšiša ka tšeo di amanago le ‘Covid 19’. Gape o ka dumediša (hi) ‘WatsApp’ (0600-123456) go amogela ditaba tša letšatši ka letšatši tša ‘Covid 19’.
Elizabeth Phokane yo e lego Motlatšamolaodi wa maphelo seleteng sa Sekhukhune o re o ipiletša go batho go ela tlhoko ‘Covid 19’. O re ‘Covid 19’ e wela legorong la ditwatši tša khorona (corona viruses) tšeo di feditšego setšhaba mengwageng ya go feta.
“Ka ngwaga wa 2002 go phulegile SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) go la China, ya feta ka maphelo a 650 e etšwa go dikatse. Ka 2012 gwa phulega MARS (Middle East Respiratory Syndrome) go la Saudi Arabia, ya feta ka maphelo a 800 e etšwa go dikamela. Lenono ke twatši ya ‘Covid 19’ e phulegile China ka 2019 e etšwa go diphedi tšeo e lego dijo tša lewatle (sea food)” a realo.
Phokane o re dika tša ‘Covid 19’ di bjalo ka mpshikela. “Go gohlola, go hlohlona ga dinko le megolo le go hema gabohloko, go hlatloga ga phišo ya mmele ke dika tša twatši. Ge twatši e šetše e gaketše, o ka itemogela dihlabi mmeleng le go šitwa ga dipshio. Ge o itemogela tše dingwe tša tše, hwetša thušo kliniking goba sepetlele.
Aisha Abdool Karim wa Bhekisisa Centre for Health Journalism o re ge motho wa ‘covid 19’ a bolela, ka ganong go tšwa marothi mme ge motho a ka kgoma mo a welago, ka morago a swara sefahlego (mahlo, nko goba molomo) o fetelwa ke twatši. Ge a gohlola goba a ethimola, marothi a tšwa ka bontši. Karim o re ke ka fao go lego bohlokwa go hlapa diatla kgafetšakgafetša tekano ya metsotswana ye 20. O re re hlape ka sešepe mme ge meetse e le tlhobaboroko, re hlape diatla ka diela (sanitizers) tša go ba le bjala (alcohol). Karim o re re itšhireletše ka go tlogelana sekgoba sa 1-2 methara le go šomiša sejabana ka gare goba thišu (tissue) ge re gohlola mme re e lahlele ka gare ga seswaramatlakala (trashbin).
Hlogo e meetse e lotwa ke mong. Hlapa diatla kgafetšakgafetša, o efoge mekgobokano. Ge o itemogela dika, etela kliniki goba sepetlele. O ka ikgokaganya gape le ba mmušo kgorong ya maphelo ka go ba leletša mogala. Modulathoko ipoloke, gare go dula dikokotlo!