Luister: Beheerliggaamverkiesing kan gehalteonderwys by skole verseker | Maroela Media
Paul Colditz van Fedsas praat oor die komende beheerliggaamverkiesings wat in Maart plaasvind. Foto: ‘n Skermskoot uit die video.
Skoolbeheerliggaamverkiesings vind Maartmaand landwyd plaas. Onderwys in Suid-Afrika word deur verskeie probleme in die gesig gestaar, maar hierdie probleme kan deur vaardige, kundige en toegewyde beheerliggame aangespreek word.
Esté Meyer Jansen van Maroela Media het met Paul Colditz, uitvoerende hoof van die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (Fedsas), gesels oor die rol van ŉ ouer in die komende beheerliggaamverkiesing.
Paul het ook met Mariëtte Kruger op kykNET se Prontuit gesels oor die verkiesing: PressReader - Beeld: 2017-09-30 - Em­sie: Ver­lan­ge bly al­tyd
Em­sie: Ver­lan­ge bly al­tyd
Vir Em­sie S­choe­man is die self­dood van t­wee van haar seuns soos ’n boe­me­rang wat bly te­rug­kom. El­ke keer tref hy haar reg in die hart, skryf Wil­le­mien Br­üm­mer.
Beeld - 2017-09-30 - Voorblad -
De­ko­rum ver­eis dat ’n mens nie rou in die o­pen­baar nie, tog is haar seuns daar in el­ke a­sem­teug, in el­ke sin­sne­de.
“Ek skryf nog SMS’e, dan sê ek: ‘Waar is jy?’ ‘Wat maak jy?’ ‘Veg jy vir God se ko­nink­ryk of ver­ken jul­le die heel­al?’ ”
Em­sie S­choe­man, die o­ra­kel van e­ti­ket, se mooi blou oë word wa­sig. Sy praat in daar­die ra­di­o­stem wat dui­sen­de men­se voor die des­tyd­se S­pring­bok­ra­dio vas­ge­na­el ge­had het. “As ek al­leen is, dan treur ek. Dis soos bran­ders. Met tye gaan dit goed, nou ja, maar mens ver­lang maar . . . ”
Selfs op 83 is sy die toon­beeld van e­le­gan­sie. Sy dra ’n vloot­blou baad­jie en naas­wit trui ont­werp deur haar vriend Gert Coet­zee sr. en haar ju­we­le is in i­voor en goud om te pas by die i­voor­kleu­ri­ge hand­sak. Sy’s per­fek ge­gri­meer, haar lip­pe roes­rooi.
Waar ons ont­moet by die Lord C­har­les in So­mer­set-Wes is al­les wat sy doen, deur­drenk met ’n op­reg­te ous­kool be­dag­saam­heid. Van die kaart­jie en die blink sak­kie Lindt-sjo­ko­la­de wat sy vir my en die fo­to­graaf saam­bring tot die ta­fel­ge­bed net voor ons eet.
Sy’s die be­lig­ga­ming van die A­me­ri­kaan­se pre­si­dents­vrou E­le­a­nor Roo­se­velt wat ge­skryf het: “The ba­sis of all good hu­man be­ha­vi­our is kind­ness.”
Uit ’n vol en ryk le­we waar­in sy on­der meer mo­del­werk ge­doen het, in rol­pren­te ge­speel het soos Hans en die Rooi­nek en Mev. E­ti­ket ge­word het, bly die hoog­te­pun­te in haar le­we haar drie kin­ders. “My kin­ders, my kin­ders . . . Jin­ne, om hul­le te hê . . . Vir ’n vrou is daar niks wat daar­by kom nie.”
Van dié drie, al­mal uit haar eer­ste hu­we­lik met ’n be­ken­de ar­gi­tek, het Em­sie nou net haar mid­del­kind oor. An­tho­nie Bo­tha woon ook in Jo­han­nes­burg en hy dra saam met sy ma die ver­lies van sy t­wee broers. “Ons het ’n baie goeie ver­hou­ding. Hy’s won­der­lik! Ek’s mal oor hom,” sê sy.
Se­dert haar an­der t­wee seuns ’n de­ka­de uit me­kaar weens self­dood ge­sterf het, moes sy met ’n hart­seer leer saam­leef waar­voor geen ma ooit op­ge­was­se kan wees nie. Die plan was om een­dag daar­oor in ’n bi­o­gra­fie te skryf, maar se­dert haar jong­ste, MC Bo­tha, se dood op 17 No­vem­ber 2015, het sy sku ge­word vir haar re­ke­naar.
“Ek was al­tyd so lief vir die re­ke­naar en my stu­deer­ka­mer, maar nou is ek al­ler­gies vir die re­ke­naar,” sê dié ge­lief­de skry­wer van ne­ge boe­ke wat in baie huis­hou­dings soos die fa­mi­lie­by­bel ge­word het. Haar eer­ste boek, Goeie ma­nie­re en e­ti­ket (1981), is ne­ge keer her­druk.
“Hy (MC) het my al­tyd so ge­help. Dan bel ek en dan sê hy ‘Ma, doen dit’ en ‘Ma, doen dat’. Hy was ’n bril­jan­te in­lig­tings­teg­no­loog,” sê sy sag.
‘60 jaar vir my ge­wag’
MC is oor­le­de kort na­dat sy op 81 met die pro­ku­reur Nel­son Bor­man ge­trou het. Dis ’n der­de hu­we­lik met ’n heg­te jeug­vriend saam met wie sy drie jaar lank Duits aan die U­ni­ver­si­teit van P­re­to­ria ge­neem het.
Ná dié troue het sy van haar kot­huis in Wil­der­nis in die Suid-Kaap na ’n af­tree­oord in O­li­ve­da­le in Rand­burg ver­huis en die trek vat nou nog par­ty­keer aan haar. “Dit was ’n groot aan­pas­sing vir my. Ek was 13 jaar al­leen in Wil­der­nis en dis vir my nou nog die pa­ra­dys. Ek het won­der­li­ke vrien­de daar en ek het reg­tig vre­de ge­vind daar. En toe trou ek nou met dié man wat sê hy’t 60 jaar vir my ge­wag en nou het ek weer ’n huis­hou­ding en dit kom nie som­mer mak­lik nie.”
Haar stem is goed ge­mo­du­leer, sag.
“Ek het nie meer die e­ner­gie wat ek ge­had het nie, maar ek be­gin nou in­ge­bur­ger raak en ek het nou al gro­ter a­re­as van Jo­han­nes­burg wat ek ken.”
Sy ver­kies om nie te veel met haar man en sy kin­ders oor haar ge­mis te praat nie.
Tog is die dood van haar t­wee seuns, MC en Jo­han­nes, soos ’n boe­me­rang wat bly te­rug­kom – en el­ke keer tref hy die hart. “MC was am­per 30 jaar siek en hul­le kon dit nie di­ag­no­seer nie.”
Dié jong­ste kind van haar, wat op 46 sy eie le­we ge­neem het, het reeds in gr. 9 be­gin siek word. Al wou hy graag trou en ’n ge­sin hê, kon hy weens sy siek­te nooit dié dro­me waar maak nie.
Din­ge het be­gin skeef­loop ná
Op 83 is Em­sie S­choe­man nog steeds die toon­beeld van styl en be­dag­saam­heid. Hier is sy af­ge­neem in ’n son­ka­mer van die Lord C­har­les­ho­tel in So­mer­set­Wes.