De Ruyter se dae dalk getelAndré de Ruyter, uitvoerende hoof van Eskom. (Argieffoto) Sou André de Ruyter die energiekenner Tshepo Kgadima om raad nader, sou Kgadima hom aanbeveel om “in sy swaard te val” en sy bedanking as uitvoerende hoof van Eskom in te dien. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, glo egter dit sal ’n “historiese fout” wees, sou De Ruyter as uitvoerende hoof van Eskom vervang word. “Dit sal beurtkrag vererger en die stabiliteit van die kragnetwerk in gevaar plaas,” sê hy. Kgadima het Woensdag in soveel woorde aan Maroela Media gesê dat De Ruyter se dae moontlik getel is te midde van die land se voortslepende kragkrisis. “Enige raad wat sy sout werd is, sal voel hulle het geen ander keuse as hom van sy pligte te onthef en af te dank nie.” Dié gewaagde stelling volg nadat Pravin Gordhan, minister van openbare ondernemings, Dinsdag te midde van die verdieping van Eskom se kragkrisis die afgelope paar weke met Eskom se raad oor die hersiening en herstrukturering van die raad vergader het. Die huidige raad word deur prof. Malegapuru Makgoba as voorsitter gelei, en bestaan onder andere uit De Ruyter sowel as Jan Oberholzer, bedryfshoof, en Calib Cassim, finansiële hoof. Die betrokke raadslede se termyn het egter reeds in 2021 geëindig. Kgadima voel dat De Ruyter sedert sy aanstelling in 2020 nie in die beste belang van Eskom opgetree het nie. “Nie net het meneer André de Ruyter in sy pos as hoof‑ uitvoerende beampte misluk nie, maar het hy ook vertrouenspligte versuim deur die belange van buitestanders soos onafhanklike steenkoolprodusente te bevorder.” Ook Ted Blom, Suid-Afrikaanse energiekenner, sê hy “hoop” De Ruyter kry die trekpas. “Hy het geen impak gemaak om ouer toerusting te herstel nie terwyl hy boonop die begroting vir instandhouding gesny het.” Hermann sê weer die teenoorgestelde moet eerder gebeur. “Maak De Ruyter vry. Gee hom die magte van ’n sakeredder sodat hy, vry van die aandeelhouer, kan doen wat hy moet om Eskom om te keer… Gee De Ruyter die vryheid om kundigheid in te bring sonder om hul ras te beoordeel. Verwyder alle struikelblokke wat in die pad van private kragopwekkers staan om krag op te wek.” Raadskommeling lankal te wagte André de Ruyter, hoof van Eskom. (Foto: ANA) Blom en Kgadima sê albei ’n raadskommeling moes al lankal gebeur het. “Enigiemand kon ná die eerste jaar sien dat daardie raad nie reg funksioneer nie,” sê Blom. Hy glo die regte raad sal binne 90 dae ’n einde aan beurtkrag kan bring indien die regte mense met die regte kontakte aangestel word. Kgadima sê dit gaan afhang van die aanstellingskriteria voordat daar met sekerheid gesê kan word dat ’n nuwe raad die huidige kragkrisis gaan kan pak. “Minister Gordhan is nie deursigtig oor die kriteria nie. Gaan die nuwe raad op politieke gronde aangestel word, of gaan dit ’n raad wees wat op grond van meriete aangestel is en niks anders nie? “Meriete sal insluit kundigheid, kennis en ervaring om op direksies te sit van maatskappye wat in finansiële nood verkeer. Dit is geen geheim dat Eskom in diepe finansiële nood verkeer en dringende herstrukturering van sy operasionele bestuur vereis nie.” Hermann sê ’n sterk raad is goed “maar dit is nie waar die antwoord nou lê nie. Die antwoord lê eerder by minder ingryping van die regering se kant af. Die kernprobleem by Eskom is juis die politieke stroop waardeur De Ruyter en kie moet swem. “Die politici en staatsrompslomp sit ons ligte af.” Blom stem in ’n mate hiermee saam. Hy vestig die aandag daarop dat die struktuur van Eskom se raad heeltemal anders gelyk het toe Eskom in 2001 die gesogte Global Power Company of the Year-toekenning gewen het. “Die vorige raad het nie uit politieke aanstellings bestaan nie, maar belanghebbendes uit nywerheid‑ en arbeidsektore, sowel as lede van die algemene publiek. Die meeste raadslede was destyds verbonde aan die nywerheidsektor want dit was in hul belang om die land se elektrisiteitsaanbod so stabiel moontlik te hou.” Blom sê nou daar moes in die eerste plek nooit aan die struktuur van die raad verander gewees het nie. Gordhan sal waarskynlik binne die volgende paar dae ŉ aankondiging met betrekking tot Eskom se raad maak.