Tikkie pragmatisme in Trump-resepDonald Trump. Foto: AP Photo/Pablo Martinez Monsivais Die gewoonte om ’n nuwe Amerikaanse president se vertoning ná 100 dae aan die bewind te beoordeel, kom uit 1933, toe pres. Franklin D. Roosevelt aan die bewind gekom het. Roosevelt het die regering oorgeneem te midde van die ergste ekonomiese krisis wat die land – en die wêreld – in daardie stadium geken het. Hy moes vinnig en deurtastend optree om die ergste gevolge te hanteer. Voor sy bewindsoorname het pres. Donald Trump gereeld gespog oor al die ingrypende maatreëls wat hy in sy eerste 100 dae (of sommer al op die heel eerste dag) in werking gaan stel. Dit is dié beloftes wat miljoene Amerikaners beweeg het om Trump se veelvuldige persoonlike gebreke te negeer en tog vir hom te stem. Ná 100 dae in die Withuis is dit duidelik dat Trump die Amerikaanse politiek verander het, maar dat die Amerikaanse politiek hóm dalk nog meer verander het. Wanneer hy, soos in die afgelope naweek, voor sy aanbiddende ondersteuners in Pennsilvanië optree, is dit die grootpraterige Trump van ouds wat spog oor hoe wonderlik hy en hoe leuenagtig die media is. Maar in verskeie onderhoude met hom het ’n ietwat naïewe verbasing deurgeskemer dat dinge toe nie so maklik en eenvoudig was as wat hy gemeen het nie. Trump het verskeie dinge goed gedoen. Hy het homself, veral op die terrein van buitelandse en veiligheidsbeleid, met stewige raadgewers omring. Veral die driemanskap Rex Tillerson (minister van buitelandse sake) en genls. H.R. McMaster (nasionale veiligheidsraadgewer) en James Mattis (verdediging) is soliede mense op wie jy in ’n krisis kan vertrou. Trump het ook ’n goeie keuse gemaak om die vakature as regter in die hooggeregshof te vul. Dit was Neil Gorsuch, ’n knap regsgeleerde wat daaraan glo om in sy beslissings by die reg te hou en nie polities gedrewe reg te skép nie. Maar daar is nog tientalle senior poste wat gevul moet word, en Trump wend geen poging aan om dit te doen nie. Wat beteken dat bepaalde aspekte van die staatsadministrasie daaronder ly. Trump het egter slegs ’n klein deel van sy beloftes nagekom, in teenstelling met wat hy self gereeld beweer. Hy het naamlik blitsvinnig agtergekom dat die Amerikaanse staatsreg ’n president se mag aan bande lê. Sy dekrete om die binnekoms van Moslems uit sekere Midde-Oosterse lande te verbied is deur verskeie howe ongeldig verklaar. Hy moes sy eerste nasionale veiligheidsraadgewer, genl. Michael Flynn, ná net 23 dae in die pad steek omdat dié oor onwettige kontakte met die Russe gelieg het. Sy onvermoë om na die Kongres uit te reik het veroorsaak dat sy poging om Obama se siekteversekeringstelsel te vervang op ’n vernedering uitgeloop het. Ook weier die Kongres om sy veelgeroemde muur aan die Mexikaanse grens te finansier. En klaarblyklik is die invloed van die ekstreemregse groep in die Withuis onder leiding van Steven Bannon die afgelope tyd aansienlik beperk. Wat wel onrusbarend is, is dat hy sy binnelandse politieke mislukkings aan die Amerikaanse stelsel van wigte en teenwigte – “’n argaïese stelsel … ’n slegte ding vir die land” – toegeskryf het. Sy grootbekpraatjies is herhaaldelik deur die “fopmedia” uitgevang. (Vir wat dit werd is, volgens die Washington Post het Trump 488 bewysbare leuens in sy eerste 100 dae vertel.) Foto’s het gewys sy aanspraak dat die skare by sy inhuldiging groter as dié by pres. Barack Obama s’n in 2009 was, was onwaar. Sy bewering (sonder bewyse) dat Obama hom voor sy inhuldiging laat afluister het, is deur die hoof van die FBI, James Comey, in die openbaar verwerp. Hy het ook beweer dat hy eintlik meer stemme in die verkiesing as sy Demokratiese opponent, Hillary Clinton, behaal het, ondanks die amptelike uitslag dat sy die populêre stemming met byna 3 miljoen gewen het. Hy het te kenne gegee “miljoene” onwettige immigrante het gestem of is na ander deelstate aangery, sonder om enige bewyse te verskaf. Ook dít is deur deelstaat-owerhede, wat die verkiesings behartig, teengespreek. Die een dag het hy die intelligensiedienste met Nazi-Duitsland vergelyk. Twee dae later het hy gesê hy het ’n uitstekende verhouding met hulle. Navo is as “verouderd” bestempel. Toe ontdek hy Navo is nié verouderd nie en baie nuttig. China “verkrag ons land” en is ’n “valuta-manipuleerder”. Toe hy agterkom China kan ’n positiewe rol speel om Noord-Korea hok te slaan, sê hy “China is nie meer ’n valuta-manipuleerder nie”. Die “liegmedia” verswyg terreuraanvalle van radikale Moslems, het hy beweer. Die media het geantwoord deur te wys op die enorme aandag wat aan die aanvalle in Parys, Nice, Berlyn en elders bestee is. Hy het gesê die ekonomie groei, danksy sý wyse beleid. Hy het verswyg dat die groei sedert sy bewindsoorname juis verlangsaam het, en dat dit in Obama se laaste maande vinniger gegroei het. Maar Trump het ook gewys dat hy kan leer, veral op buitelandse terrein. Sy ommeswaai oor China en Navo is goeie voorbeelde. Trump se leuse was voortdurend “Maak Amerika weer groot” en “Amerika eerste”. Waarmee hy te kenne gegee het hy wil nie, soos vorige regerings, die wêreld se polisieman wees nie en hom met binnelandse sake besig hou. Maar opeens het hy hom soos ’n wafferse globale polisieman begin gedra. Hy het die grootste konvensionele bom in die geskiedenis op Taliban-stellings in Afganistan gegooi en 59 missiele op ’n Siriese lugmagbasis gelanseer nadat pres. Basjar al-Assad gifgas in die burgeroorlog gebruik het. Hy is besig met ’n reusagtige konsentrasie van vuurkrag in Oos-Asië. Hy dreig voortdurend om Noord-Korea aan te val as dié voortgaan met die kernwapenprogram wat volgens berigte binne twee tot drie jaar ’n akute bedreiging vir die Amerikaanse Weskus kan inhou. As Noord-Korea nie “inbind” nie, dreig ’n “grootskaalse konflik”, het hy verlede week nog aan die persburo Reuters gesê. Dis nie dat hy veel keuse het nie. Dis maklik om te beloof jy wil nie die wêreld se polisieman wees nie, maar as jou nasionale belange daadwerklike optrede verg, word dit moeilik om jou aan sulke onrealistiese beloftes te hou. Uiteindelik moet ’n mens dus genuanseerd oor Trump se eerste 100 dae oordeel. Die gebreke in sy karakter maak dat hy probleme skep wat kon gebly het. Maar sy gebrek aan diep oortuigings maak ook dat hy skielik van koers kan verander as dit nodig blyk. Daardie soort pragmatisme is (binne perke) ’n goeie ding.