Fundamentalisme | Pro Regno
Posted by: proregno | February 22, 2008
Wat is gereformeerde teologie en fundamentalisme ?
3. Verbale inspirasie leer dus – in lyn met organiese inspirasie – dat elke woord van God wat deur elke Bybelskrywer in sy 'eie woorde' gekies is onder leiding van die Heilige Gees, deur God organies geïnspireer is.
Die Skrif gee geen aanduidings eksplisiet of implisiet dat sy onfeilbaarheid slegs beperk is tot die 'skopus' nie. Hoe gaan ons onderskei ? Waar gaan ons die lyn trek in 'n Bybelse feit soos bv. "dat Hy op die derde dag opgewek is volgens die Skrifte, en dat Hy aan Cefas verskyn het, daarna aan die twaalf" (1 Kor.15:4,5) Watter deel is onfeilbaar: slegs die 'skopus': dat Hy opgestaan het, of ook die 'geskiedkundige gegewens' waarin die skopus geopenbaar is: die 'derde dag … Cefas … die twaalf" ?
In hierdie standpunt, "die skopus-is-onfeilbaar-maar-die-res-van-die-Skrif-is-feilbaar," bestaan dan ook juis die indirekte gevaar dat ons maklik, deur Scottish Sense Realism rasionalisme kan verval in 'n dualistiese en/of dialektiese inspirasieteorie: slegs sekere dele of woorde van die Skrif is (onfeilbaar) geïnspireer. Dr. FW Buytendach het alreeds teen hierdie gevaarlike pad gewaarsku. In die woorde van sy resent, prof. SP van der Walt, stel hy dit as volg:
"Volgens Kuitert kom hierdie menslike getuienis aangaande God tot ons in 'n historiese 'verpakking' in 'n sekere kulturele konteks. Hierdie verpakking is nie onfeilbaar nie, maar dra al die kenmerke van die tyd waarin dit geskryf is. Dit beteken nie dat aan hierdie, tydgebonde menslike formuleringe ewigheidswaarde toegeken moet word nie. Waar B. vir Berkouwer bespreek laat hy sien dat Berkouwer eintlik dieselfde sê t.o.v. die tydgebondenheid van die Skrif, maar by hom gaan dit veral om die "scopus" van die Skrif, wat ons nie allerlei dinge wil meedeel t.o.v. die skepping en geskiedenis nie, maar wat in alles die Christus en sy verlossingswerk aan ons wil voorhou. Daarom relativeer ook Berkouwer die dinge wat meer op die Periferie, die formele sy, van die Skrif lê en maak ook hy dus net soos Kuitert en die ander die vorm en inhoud van die Skrif ten diepste los van mekaar.
Met sy kritiese verwerking van die nuwere Geref. teologie oor die Skrif, sluit B. dan ten slotte af met 'n kort samevatting van die konklusies waartoe hy gekom het en 'n kort aanduiding van sy eie beskouing. Hy meen dat die Skrif is iets "sui generis", dat ons dus die gedagte van die Skrif as die onfeilbaar-geinspireerde Woord van God, ook volgens 2 Tim. 3 : 16, so moet verstaan dat die hele Skrif, sowel na vorm as inhoud, as Goddelik gesagvol moet aanvaar.
B. wil eintlik nie van die geinspireerde Woord praat nie, maar van die geteopneusteerde Woord. Hierdie gedagte werk hy nie breed uit nie, maar hy vrees skynbaar dat die inspirasiegedagte kan lei tot die dinamiese opvatting en hy wil dus liewer die woord behou wat in die aangehaalde teks staan: "Die hele Skrif is deur God geteopneusteer", wat wys dat dit deur God's Gees as die eintlike Outeur van die Bybel, deur menslike bemiddeling aan ons ge­gee is.
B. praat dus van die "organies-verbale teopneustie" van die Skrif. En hy ontken die sg. soteriologiese skopus van die Skrif en meen dit gaan in die Skrif om veel meer as ons heil en saligheid, dit gaan om die eer van God." 
Dit is myns insiens beter om nederig-soekend te bely dat sekere dele vir ons moeilik is om te versoen en dat sekere dele vir ons as sondaars selfs teenstrydig mag lyk, maar dit beteken nog nie dat dit in die Teks 'n fout en teenstrydigheid is nie. Deur die reformatoriese teologiese wetenskap en tekskritiek is die eerbare weg om biddend na verskillende verklarings-moontlikhede vir sulke tekste te kyk ('Skrif met Skrif te vergelyk'), sonder om daarmee te verval in 'n rasionalisme (dit is dalk juis die gevolg van rasionalisme wat foute en oneffenhede daarsien wat dalk nie bestaan nie … en te gou iets te wil kategoriseer as 'n 'fout' ?).
Ook is 'n verkeerde onderskeid of valse teenstelling tussen die 'foutloosheid' van die Skrif en die 'onfeilbaarheid' van die Skrif arbitrêr en nie haalbaar nie. Onfeilbaarheid sluit 'foutloosheid' in en nie uit nie, dit veronderstel dit. Die Verklarende Afrikaanse Woordeboek (en die HAT) se verklaring van 'onfeilbaar' is as volg:
1. Wat nooit 'n fout maak nie.
Daarteenoor moet die liberale en (post) modernistiese 'teoloë' wat bv Christus se Godheid verloën, die Skrif bloot beskou as 'n menslike dokument; Jesus se wonders, opstanding en wederkoms bevraagteken, ens. en roem op hul sogenaamde 'anti-fundamentalisme', verwerp word.
Alhoewel die arminiaanse-dispensasie fundamentalisme sy dwalinge en gevare het wat ons moet verwerp en waarteen ons moet waak, is die groter gevaar in die gereformeerde kerkwêreld: die (post)moderne teologie wat onder die dekmantel van 'wetenskap' sy koue rasionalisme en mistiek op ons wil afdruk."
 Bavinck (Feenstra, 1972: 17) stel dit as volg in sy Dogmatiek: "Onder die organiese inspirasie verstaan ons dat die Heilige Gees, nadat Hy die mens­like bewussyn van die skrywers op allerhande maniere voorberei het deur geboorte, opvoeding, natuurlike gawes, nadenking, herinnering, ondersoek en lewensvorming, nou in, onder en by die spreke en op skrifstelling die gedagtes, woorde, taal en styl laat opkom het, wat die goddelike gedagtes op die beste wyse vir mense van allerlei stand, rang en volk kon vertolk." – Kursief is bygevoeg – SLC.
Posted in Fundamentalisme
« Verandering van Skrifbeskouing: 'n Boekbespreking
Die Jeugkrisis en Jeugbediening »
[…] https://proregno.wordpress.com/2008/02/22/fundamentalisme/ […]
[…] Fundamentalisme […]
By: Boekbespreking – Opgestaan deel 3 (Fundamentalisme) « Pro Regno on July 28, 2011
Lees ook: http://www.desiringgod.org/blog/posts/20-reasons-i-dont-take-potshots-at-fundamentalists
By: proregno on September 8, 2011
[…] sien ook my artikel oor die onderwerp van Fundamentalisme, waar ek […]
By: Onfeilbaarheid en foutloosheid « Pro Regno on August 18, 2012
Interessante artikel. Persoonlik dink ek nie dat Fundamentaliste (soos ek hul teologie verstaan) die grammaties-historiese eksegetiese metode met ons deel nie. Hul eksegetiese metode is m.i. beter beskryf as histories-letterlik – wat van G-H onderskei word deur die feit dat dit gegrond is in Common Sense Realism en dit is juis dit wat uiteindelik lei tot die dwalinge van pre-millenialisme en dispensasionalisme.
(Terloops – ek het baie waardering daarvoor dat jy teregtelik die G-H metode as die Gereformeerde metode weegee, eerder as die Nuwe Calvinisme se Heilshistoriese metode)
Verder dink ek ook nie die onfeilbaarheid van die outographa is die fondasie vir tekskritiek nie – dit sou immers onfeilbaarheid reduseer tot 'n nuttelose teoretiese leer as die outagrapha deur die Gees geinspireer is, maar nie deur die Gees bewaar is nie. Die leer van die organiese/verbale inspirasie van die Skrif is eerder die fondasie vir die leer van die verbale preservering van die Skrif.