In die laat 19de eeu was Weimar 'n klein residensiestad met 'n bevolking van 3 000 in die oorwegend agrariese Thüringiese hertogdom Sakse-Weimar-Eisenach. Dit was nie sy politieke of ekonomiese belangrikheid wat Weimar bo die status van 'n gewone provinsiale hoofstad verhef het nie, maar sy lang tradisie as 'n stad van kuns en kultuur. In die tweede helfte van die 19de eeu het die stad tydens die bewind van die liberale groothertog Karl Alexander (1853–1901) 'n nuwe kulturele bloeitydperk beleef. Hoe beperk sy politieke invloed in die nuutgestigte Duitse Keiserryk ook was, hoe meer het hy die kunslewe in Weimar bevorder. 'n Nuutgestigte skilderskool het vanaf 1860 beroemde kunstenaars soos Wilhelm von Kaulbach, Max Liebermann en Arnold Böcklin na Weimar gelok. Nuwe invloede uit Frankryk het hier dikwels vroeër die aandag van kunstenaars en kunsliefhebbers getrek as in groot Duitse metropole soos Berlyn, München of Dresden.
Een van die ontwerpe, wat in Weimar nie meer verwesenlik is nie, was 'n beplande monument vir die filosoof Friedrich Nietzsche, 'n somerteater vir die Berlynse aktrise Louise Dumont en 'n restaurant. Terwyl sy vriend Harry Graf Kessler gedurende die Eerste Wêreldoorlog diensplig gedoen het, het Van de Velde sy bibliofiele uitgewery, die Cranach-pers in Weimar, bestuur. As gevolg van die oorlog is die kunshandwerkskool in 1915 gesluit. Van de Velde het hom in 1917 in Switserland gevestig, sy gesin het in November 1918 gevolg. In Duitsland is hy as burger van 'n "vyandelik gesinde nasie" beskou, en tydelik is politieke druk op hom uitgeoefen. Alhoewel hy in besit van 'n Duitse paspoort was, was hy byvoorbeeld na bewering 'n tyd lank verplig om drie keer per dag by 'n polisiekantoor in Weimar te verskyn. Die kunshandwerkskool het ná 1919 die bakermat van die Bauhaus-skool geword.
Weens sy betrokkenheid as Conseiller esthétique de la reconstruction ("Raadgewer vir heropbou") vir die militêre Duitse administrasie in België was Van de Velde ná die Tweede Wêreldoorlog weer aan baie kritiek blootgestel. Aanvanklik is hy van kollaborasie aangekla, maar ná 'n kort tyd is die saak laat vaar.
In 1947 het hy na Switserland teruggekeer. Sy nalatenskap het hy in Brussel agtergelaat, maar dele daarvan is deur vriende na Switserland geneem waar Van de Velde sy lewensherinneringe neergeskryf het. In 1957 is van de Velde ná 'n kortstondige siekte in die ouderdom van 95 jaar in 'n hospitaal in Zürich oorlede. Sy as is langs die graf van sy vrou op die begraafplaas van Tervuren in Brussel begrawe. Van de Velde het sy eie grafsteen reeds in 1943 ontwerp.
Uit die huwelik met sy vrou Maria, née Sethe, is vyf kinders gebore, een seun en vier dogters. Maria van de Velde is reeds in 1943 ná 'n lang swaar siekte oorlede. Haar afsterwe het Van de Velde swaar getref en hom in 'n emosionele krisis laat beland.