“Ek kan sélf” – Berei jou kind voor vir die lewe
LIG Julie 2013
Kinders wat oor die nodige vaardighede beskik om selfstandig op te tree, het die selfvertroue om enige uitdaging wat oor hulle pad kom te hanteer - en om boonop uit te blink.
Sulke vaardighede word nie altyd by die skool geleer nie. Dit is die ouers se verantwoordelikheid en voorreg om dit by die huis te doen. Kinders leer buitendien die beste uit hulle ouers se voorbeeld.
Baie vaardighede kan egter net aangeleer word wanneer ‘n mens presies beskryf watter gedrag verwag word, wanneer die kind gewys word hoe om dit te doen en wanneer hy of sy dan toegelaat word om dit self te probeer.
Maak dit opwindend
Kinders is in staat om meer te doen as wat ons van hulle verwag, sê mev Nadia Besselaar, ‘n onderwyser by die Sonstraal Kleuterakademie in Durbanville. “Hulle kan van kleins af heelwat takies doen. Ons moet hulle net die geleentheid gun om self te probeer en uit hulle foute te leer.”
Om vir jou kinders nuwe vaardighede te leer hóéf ook nie ‘n sleurtaak te wees nie. Hou dit eenvoudig en maak dit opwindend. Jou kind sal dit geniet om algaande meer selfstandig te word. Kort voor lank sal ook jy die vrugte daarvan pluk.
Hier is ‘n klompie basiese vaardighede wat jou kinders op die lewenspad sal nodig kry:
Reeds vanaf die babajare is kinders in verhoudings betrokke – met gesinslede en met maats.
Leer hulle om respek vir ander te hê. Dat verhoudings uit “gee” én “neem” bestaan,sê mev Wietske Boon, ’n spelterapeut in Centurion.
Jong kinders is geneig om hulle maats seer te maak, omdat hulle nog nie hulle frustrasies verbaal kan kommunikeer nie. Wys jou kind daarop dat sulke gedrag onaanvaarbaar is en gee hom alternatiewe maniere om frustrasie te kommunikeer.
Verwag van jou kinders om met respek met jou te praat, nie terug te praat of te skree nie. En nie te hiet en gebied nie, maar te vra.
Ouer kinders kan leer hoe om mooi met maats te praat, nie lelike opmerkings te maak nie en mededeelsaam te wees.
Kinders moet leer om konflik positief te hanteer. En hoe om teleurstelling in ‘n maat te oorkom. Interaksie tussen broers en susters is die ideale oefenterrein waar geleer kan word hoe om met iemand te verskil - terwyl jy jou selfbeheersing behou, én jou respek vir die ander een. Rollespel en poppekas is ook prettige maniere om situasies te ondersoek en vaardighede aan te leer.
Dit is belangrik dat kinders van jongs af geleer word hoe om hulleself te handhaaf. Nadia sê: “Wanneer hulle by iemand is wat hulle nie so goed ken nie, moet hulle kan sê hoe hulle voel of wat hulle nie kan doen nie, en nie net begin huil nie. As jou kind dus met boelies, groepsdruk of ongewenste aandag te doene kry, sal hy weet hoe om sy man te staan.
Goeie besluitneming- en probleemoplossingsvaardighede help kinders om sosiaal die mas op te kom. Leer jou kind hoe om ‘n dinkskrum te hou en om ‘n bepaalde idée se voor- en nadele te lys.
Om vriende te maak en intieme verhoudings te ontwikkel is nie vir alle kinders ewe maklik nie. In enige verhouding kom daar moeilike tye. Deur goeie kommunikasie, empatie en kompromie kom ‘n mens daar deur, en kan die verhouding selfs verdiep.
Twee van jou peuter se eerste woorde behoort “asseblief” en “dankie” te wees. Goeie manierebou selfvertroue en waardigheid, sêdr James Dobson in Bringing up Girls. “’n Meisie wat goed opgevoed is, sal nooit onkant gevang word wanneer sy in ‘n onbekende situasie is nie. Haar sin vir selfwaarde word versterk deur die manier hoe volwassenes op haar sjarme, waardigheid en grasie reageer.” Dieselfde geld natuurlik vir seuns.
Leer jou kinders goeie tafelmaniere deur saam kamma-teepartytjies te hou waar alles op die korrekte manier gedoen word. Dit bied ook ‘n goeie geleentheid om te leer hoe om ‘n goeie gasheer en gasvrou te wees.
Kinders wat duidelik en met selfvertroue praat, is gerat vir sukses. “Praat met jou kinders soos wat jy wil hê hulle moet klink,” is Nadia se raad.
Gee vir jonger kinders ‘n woordeskat vir dit wat hulle sien en beleef deur baie en op ‘n beskrywende manier met hulle te praat. Moenie groot woorde of wiskundige terme vermy nie. Jou kind gaan dit dalk nie die eerste keer herhaal nie, maar as jy dit meer en meer gaan gebruik, gaan hy dit begin verstaan en later self begin gebruik.
Om goed te kan luister, is ‘n uiters belangrike vaardigheid. Kinders wat nie kan luister nie, sukkel om opdragte by die skool uit te voer en mag stout voorkom.
Geheuespeletjies is ‘n goeie manier om luistervaardighede te oefen. Vra jou kind om drie items te gaan haal of drie takies (in die regte volgorde) te doen. As hy dit wil onthou, sal dit hom dwing om goed te luister wat jy sê.
Fantasie-speletjies is vir jong kinders groot pret. Vra jou kind om op sy fiets kamma drie items by die winkel te gaan koop en dit vir jou te bring.
Kinders moet die kuns van ‘n onderhoudende tweegesprek aanleer. Dr James Dobson illustreer dit met twee mense wat ‘n bal na mekaar toe gooi. Die een wat die bal vang, moet dit weer vir die ander persoon teruggooi. As hy dus die bal vashou, kan hulle nie verder speel nie.
Op dieselfde manier beëindig ‘n mens die gesprek wanneer jou antwoorde geslote is. Voorbeelde is “ja”, “nee”, of “Ek hou van koeksusters” - wat nie verdere gesprek aanmoedig nie. Leer jou kind om antwoorde uit te brei (“Ek hou van my ma se koeksusters”) en belangstellende vrae te vra.
Betrek jou kinders kosvoorbereiding en huistake - en hulle sal dit eendag sonder moeite in húlle huis kan doen. Laat jou kleuter help met eenvoudige takies help, soos om blaarslaai op te skeur.
Leer hulled an geleidelik hoe om te meng, te roer en met ‘n mes te sny. Hoe om toebroodjies te maak, ‘n resep te gebruik - tot hulle uiteindelik in staat is om ‘n gebalanseerde ete te beplan.
Kleuters kan ook help met die wasgoed deur aanvanklik hulle klere te gaan bêre, of die donker en ligte kleure te skei. Later kan hulle leer hoe om die wasmasjien te gebruik.
Leer hulle hoe om ‘n huis behoorlik skoon te maak. Selfs ‘n kleuter kan leer hoe om ‘n bed met ‘n duvet op te maak. Leer hulle stelselmatig hoe om skoonmaaktoerusting te gebruik en onderhou, hoe om basiese herstelwerk te doen - en wanneer om hulp te kry. Dieselfde geld ook vir ‘n voertuig.
Maak dit vir jou kinders makliker om hulle besittings te organiseer en netjies te hou deur bêreplekke te skep vir dit wat bymekaar hoort.
As kinders van kleins af toegelaat word om finansiële besluite te neem, kan hulle met min geld leer (en met klein bedrae foute maak!)
Help jou kind om sy sakgeld te verdeel in ‘n gedeelte vir sy tiende, spaargeld vir ‘n langtermyndoel, spaargeld vir ‘n korttermyndoel en geld vir onmiddellike behoeftes. Só kom hulle in die gewoonte om te spaar en oefen hulle om begrotings te laat klop.
Neem hulle saam wanneer jy inkopies doen en wys hulle hoe om spaarsamig te wees en produkte se pryse, hoeveelhede en kwaliteit te vergelyk.
Bowenal moet hulle leer hoe belangrik dit is om ook te gee en nie net skatte vir jouself op te gaar nie.
Om jou werk na die beste van jou vermoë met ‘n positiewe gesindheid te doen, sonder dat iemand jou moet “dryf”, word reeds in die ouerhuis geleer.
Kinders wat geleer het om verantwoordelikheid te aanvaar vir hulle skoolwerk, kamer en huistake, sal weet hoe om op ander gebiede ook verantwoordelik op te tree. “Hulle moet besef dat hulle gedrag gevolge het, en die gevolge aanvaar,” sê Wietske. Gee vir ouderdomsgepaste verantwoordelikhede aan ouer kinders, en bied hulle die geleentheid om hulleself te bewys.
Goeie tydsbestuur sal die lewe op akademiese en werksgebied vir jou kinders makliker maak. Leer hulle hoe om te beplan, sodat skoolopdragte altyd betyds ingelewer word. Gee jou ouer kind ‘n wekker en maak dit sy verantwoordelikheid om soggens betyds op te staan.
“Ouers kan hulle kinders help om logiese denke deur speel-speel te ontwikkel,” sê Nadia. Vra vrae soos “Kan ek koffie met koue water maak?” en: “Wat sal ons doen as ons motor breek?”
Jonger kinders hou ook daarvan om jou uit te vang as jy iets verkeerd sê soos: “Gaan haal gou vir Mamma die graaf; ek wil jou hare kam.”
Moenie jou kinders net met selfoontoepassings (apps) laat speel nie. Hou hulle ook besig met ander aktiwiteite wat hulle verbeelding ontwikkel.n Laat hulle met klei speel; speel saam met hulle pop. Of bou saam ‘n huisie met lakens en banke. Lê op die gras en soek prentjies in die wolke.