Vir die Katalane voel dit soos ’n blywende veroordeling tot ’n posisie van kolonie wees. Algemeen is aanvaar dat die meerderheid – tot sestig persent, van die Katalane – nié onafhanklikheid steun nie, maar die imperialistiese en gewelddadige wyse waarop Spanje die situasie hanteer, het vermoedelik die situasie aansienlik verander. Die referendum, wat Spanje deur polisiegeweld probeer keer het, het wel plaasgevind. Honderde mense is beseer. ’n Kloof is tussen die Katalane en die Spanjaarde ingeslaan, lui koerantopskrifte.
En die Europese Kommissie (die kabinet van die Europese Unie) swyg in alle tale. Dis glo ’n “interne aangeleentheid”.
Die Spaanse eerste minister verklaar vroom dat hy nie die deur vir dialoog toeklap nie, “maar dan moet dit binne die perke van die wet geskied”. En die wette en grondwet sluit Katalaanse onafhanklikheid uit. Die gemors is juis dat die Spaanse wetgewing, wat indruis teen die internasionale reg, nié ’n kompromis toelaat nie.
In ’n stadium het politieke wetenskaplikes groot gewag daarvan gemaak dat as daar ’n tipe oorkoepelende regering tot stand kom, soos die Europese Unie, minderhede in bepaalde lande ’n strewe na ’n losser band met hul “moederland” sou begin ervaar, en eerder regstreeks by die oorkoepelende regering sou wou inskakel. Dié skynbaar nugtere siening het skynbaar in politieke inkorrektheid verval.
In Suid-Afrika is die geweld in die Oos-Kaap ’n manifestasie van die tweespalt in die ANC, wat plek-plek op ’n gewelddadige magstryd uitloop. Dit, op sy beurt, is gebore uit die eenparty-belewenis van die ANC wat nog deur baie ervaar word. Vir baie is daar geen politieke (en materialistiese) bestaan buite die ANC nie. As iemand dit nie binne die ANC maak nie, so word gevoel, is daar geen alternatief nie, al beteken dit hongersnood.
Met die krimpende ANC word die soustrein egter korter. Sommiges sien hoe die wind waai en sluit hulle by opposisiepartye aan, vir ander bly die opsies daarvoor uitgesluit.
En wie uitgesluit word, word behoorlik uitgesluit. Al manier is om howe toe te gaan, en dit verhoog die spanning. ’n Gekonkel met die nominasieproses vir kongresse het tot ’n fyn kuns ontwikkel, en sommige politici het meesters daarvan geword. Selfs ouditeringsprosesse om te bepaal wie wettige afgevaardigdes is, wat langer as ’n dag kan duur, skakel nie die werklikheid van ’n gekonkel na alle kante uit nie.
Dis uiteraard ’n swak plaasvervanger vir veelparty-demokrasie, juis noudat dit lyk of Suid-Afrika uiteindelik op pad is om ’n demokratiese werklikheid te verkry wat in pas is met dit waarvoor die kiesstelsel ontwerp is.
Bogenoemde uiteensettings is heeltemal te oorsigtelik om reg te laat geskied aan die kompleksiteit van albei situasies. Wat wel baie duidelik blyk, is dat ’n grondwet in ’n heterogene land voldoende voorsiening moet maak vir die heterogeniteit.
Ideaal gesproke sou dit beteken dat politieke sosioloë ter aanvang ’n werklikheidsprofiel saamstel, dit deur politieke wetenskaplikes, bygestaan deur politieke geograwe en ekonome, opgevolg word en dan ’n staatkundige model voorstel. Staatsregslui giet dit daarna in ’n grondwet. Dié grondwet moet in pas wees met die internasionale reg (wat minderheidsregte insluit).
As die argitektuur weens ideologiese oorwegings van die werklikheid afwyk, word uiteindelik op sand gebou.
Dit is wel ’n erg oorvereenvoudigde uiteensetting, en daar is byvoorbeeld nie onderskei tussen die reg op selfbeskikking en die reg op onafhanklikheid nie.
En dit is iets om op te bou – tot volle onafhanklikheid. Of jy, die ANC, die regering of die hele wereld daarvan hou of nie.
Hoe klink dit dan vir my baie soos kulturele, taal en (sonde bo sonde) die etniese groeperinge vir wie daar gepoog is om ruimte te bied vir die diversiteit in Suid-Afrika.
Dit is baie waar, Nico, ek sien nou weer my twee kleindogters, 12 en 10 is sulke “zombis”. Alhoewel hulle gedurende skooltye beperk word om die goed te speel. So my kinders pas wel die reëls toe maar aan die einde van die dag is lyk my ALLE kinders maar so.