Beplande onderneming laat Kalahari-inwoners rooi sienDie leë erf op Askham waar ’n nuwe onderneming moontlik sy deure sal oopmaak indien die munisipaliteit dit goedkeur. (Foto: Verskaf) In die klein plaasdorpie Askham in die Kalahari ry kinders nog perd en fiets in die dorp se strate. Hulle stap skool toe, speel met hul maats op die stofpaaie om die huise en inwoners hoef selde hul deur te sluit. Dis veilig. Dis stil. En dit is juis om dié redes dat inwoners nou ongelukkig is oor die plan om ŉ sakeonderneming met ŉ restaurant en klein winkeltjies – amper soos ŉ mark – reg in die middel van hul salige woonbuurt op te rig. Verskeie inwoners het vandeesweek aan Maroela Media gesê dat die beplande ontwikkeling maar 20 tot 30 meter van sommige van die huise op die dorp geleë sal wees. Die erf waar die ontwikkeling beplan word, is tans ŉ residensiële erf, maar die eienaar, Neno Knoetze (41), het reeds aansoek gedoen om dit vir besigheidsdoeleindes te hersoneer. Dit is nog nie deur die munisipaliteit goedgekeur nie. Knoetze meen egter die gemeenskap kan baat by die onderneming en dat plaaslike boere en inwoners ŉ platform sal hê om hul produkte te verkoop. Nietemin het inwoners reeds ŉ petisie opgestel om die ontwikkeling teen te staan, en sê dat hulle bereid is om die saak in die hof beveg sou dit wel goedgekeur word en voortgaan. Verskeie briewe is ook by die munisipaliteit ingedien. Daar bly ongeveer 35 mense permanent op die dorp, maar die petisie was teen Donderdag al deur 392 mense onderteken. Nandi van Wyk, ŉ inwoner wat die petisie dryf, sê die meeste mense wat op Askham woon en werk, is vroue en kinders, wie se mans op omliggende plase buite Askham boer. “Ons is ŉ klein gemeenskap, so almal is mekaar baie goedgesind en oop vir groei en nuwe projekte. Maar omdat ons so ŉ klein gemeenskap is, is ons ook ŉ baie veilige gemeenskap. Almal ken almal, almal ken almal se werkers – so die oomblik wat daar iemand vreemd in die woongebied is, weet almal dadelik daarvan en lig mekaar in. “Ons grootste probleem met die ontwikkeling is die ligging. Ons sal dit ondersteun as dit in die sakegebied gedoen word – waar ander ondernemings reeds is. Dis erwe wat hersoneer is vir ondernemings.” Van Wyk sê afgesien daarvan dat hulle ŉ plaasgemeenskap is, dink sy nie enigiemand – selfs in die stad – sal daarvan hou as ŉ onderneming sy deure reg op jou voorstoep oopmaak nie. “Dis waar ons braai, dis waar ons kinders in die aande sit en leer. “Dit stel ons bloot. My grootste bekommernis is veiligheid – veral ons kinders se veiligheid. “Die ontwikkelaar kan ook later besluit om te verkoop – en wat kom doen die persoon wat dit oorneem dan daar?” Sy sê daar is boonop ŉ groot tekort aan verblyf op Askham en dat ŉ mens eerder woonstelle daar moet oprig wat uitverhuur kan word. Van Wyk benadruk dat niemand op die dorp teen toerisme of ontwikkeling is nie, maar dat dit nie op hul voorstoepe en ten koste van hul kinders se veiligheid en die dorp se karakter mag plaasvind nie. Bertus Lötter, nog ŉ inwoner, sê die ontwikkeling sal die karakter van die dorp skend. “Daar is nog erwe in die sakegebied beskikbaar. Ons het niks teen Neno of teen toerisme en ontwikkeling nie. Sou hulle die ontwikkeling skuif na die gesoneerde gebied toe, sal ek dit 100% ondersteun. “Ek is ook bekommerd oor dít wat met die beplande ontwikkeling gepaard sal gaan indien hulle slaag, soos geraasbesoedeling, besoedeling, verkeer en stof (want ons het nie teerpaaie nie). Die hele karakter van Askham is soos ŉ groot plaaswerf.” Lötter sê dit sal ook ŉ presedent skep en aanleiding gee dat nog residensiële erwe later hersoneer word. ‘Hele dorp sal by ontwikkeling baat’ Knoetze meen egter inwoners is onnodig op hol en dat hy bloot iets wil skep waarop die dorp kan trots wees, wat entrepreneurskap onder plaaslike inwoners bevorder en ŉ trekpleister vir toeriste is. Hy woon nie self op die dorp nie, maar boer so ŉ paar kilometer buite die dorp. “Dis nie ŉ winkelsentrum nie. Ons idee is een groot dak met ŉ oopplan gebied waar plaaslike inwoners hul produkte kan verkoop. “ŉ Toeris moet daar kan instap en plaaslike brode en vleis van ons wêreld kan koop. Dit moenie iets wees wat jy van ŉ rak in Pretoria kan koop nie. Die idee is ook dat daar ŉ restaurant is waar besoekers ŉ bier kan drink en ŉ steak kan eet.” Knoetze sê voorts dat so ŉ ontwikkeling meer toeriste na die dorp sal lok. Veral mense wat na ander bestemmings soos die Kgalagadi-park reis en deur of naby Askham verby moet ry. Hy sê die Kalahari raak al hoe gewilder onder toeriste en vakansiegangers, maar dat mense nie sommer meer na Askham afdraai nie. “Mense dink ek wil myself verryk. Dis nie waaroor dit gaan nie. “Ek wil juis die onderneming in die dorp oprig, wat die karakter van Askham vasvang. En ek wil aan plaaslike mense die kans gee om hulle produkte te verkoop.” Knoetze meen die hele dorp sal by die ontwikkeling baat. “Die toeriste gaan hoofsaaklik mense wees wat vinnig ŉ draai in Askham maak – dit gaan niemand se veiligheid in gedrang plaas nie. My kind is self in die skool op die dorp. Ek sal niks doen wat ek dink ons kinders bedreig nie.” Dit is nog nie bekend wanneer die munisipaliteit ŉ besluit sal neem oor die hersonering van die eiendom nie.