In Israel smeul 'n konflik wat die hele wêreld aan die brand kan steek -- met as vernaamste strydpunt die historiese Ou Stad van Jerusalem. En die fundamentele kern van die twisappel is 'n verhewe stukkie grond van net sowat 15 hektaar binne-in die Ou Stad... 'n ononderhandelbare heiligdom vir Jood sowel as Arabier...
IE STAD lê uitgestrek oor 'n kompleks van heuwels en valleie . . . bar, klipperig en letterlik gebeitel uit die pienkwit kalksteen van die omgewing.
As jy hom vanuit die weste binnery van die lughawe by Tel-Aviv af, is dit asof jy ál meer terugkeer na 'n tyd van heilige eerbiedenis en romantiek.
Tog hou dit jou paraat en dien dit om jou daaraan te herinner dat jy in 'n uiters eruptiewe wêreld is . . . 'n gebied waar geweer en koeël so deel van die lewe is soos die kanniedood-plante langs die Dooie See daar oorkant. Hier sal blywende vrede immers 'n haas onmoontlike droom bly -- om die eenvoudige rede dat hier soveel harte is wat uit suiwere oortuiging nie kan verander nie.
Nêrens op aarde kom drie van die groot wêreldgodsdienste ook so naby mekaar as in Jerusalem nie. Juis daarom is die potensiaal van 'n bloedige konflik, wat selfs tot 'n wêreldbrand kan uitkring, hier so groot.
Die totale inwonertal is in 1996 op 591 400 geraam, met die Jode op 73 % in die meerderheid en 'n Palestyns-Arabiese minderheid van 24 %. Altwee hierdie groepe is egter ook onderling verdeel. Daar is verskillende Joodse gemeenskappe wat apart van mekaar ingedeel word op etniese gronde of weens hul verskillende grade van godsdienstige ywer. Die Palestyne word weer gekategoriseer op grond van hul Christelike of Moslemse affiliasies.
Toe, teen omstreeks 1250 vC, begin die Hebreërs met hul verowering van Kanaän, aanvanklik onder aanvoering van Joshua. Jerusalem is egter so geweldig verskans dat die stad eers meer as 200 jaar later val. Dawid neem dit in 'n aantal jare nadat hy tot koning van Israel gesalf is en maak dit die middelpunt van sy ryk. Sy seun Salomo bou die Tempel teen sowat 980 vC.
Die verowering van Jerusalem in 63 vC deur die Romeine beteken geen materiële ramp nie. Onder Herodus die Grote beleef die stad trouens sy grootste welvaart. Benewens 'n algehele en manjifieke restourasie van die Tempel, wat enorm baie geld kos, word verskeie ander verbeeldingryke projekte aangepak en voltooi.
Maar in 70 nC, weens 'n Joodse rebellie teen die Romeinse gesag, verwoes Titus, die seun van die Romeinse keiser Vespasianus, die stad geheel en al. Hiermee kom die verhaal van die antieke Jerusalem tot 'n einde.
DIE ROMEINSE keiser Hadrianus besoek in 130 nC die stad wat steeds grotendeels verpletter is. Die rebellie van die Jode teen die Romeine tussen die jare 132 en 135 laat die keiser die nuwe stad in 'n heidense plek verander. Onder 'n nuwe naam, Aelia Capitolina, word geen Jood eens hier toegelaat nie.
Min is hierna omtrent die stad bekend totdat die Romeinse keiser Konstantyn die Grote die septer oorneem en die Romeinse ryk verchristelik word. Die bevolking van Jerusalem word geleidelik deur Christene aangevul, en pelgrims stroom na die stad. Die Kerk van die Heilige Graf word in opdrag van Konstantyn gebou. Jerusalem word 'n Christelike stad.
Nadat die Perse dit in 614 verower en die Bisantyne dit in 628 herower het, word Jerusalem in 637 deur die Moslems onder kalief Omar I beset. 'n Heiligdom, die Rotskoepel, word oor die rots opgerig waar die altaar van die Tempel sou gestaan het.
Jerusalem word weer 'n Christen-beheerde stad en die hoofstad van die sogenaamde Latynse Koninkryk, totdat die Moslem-leier Saladin in 1187 so te sê alle Christelike heerskappy vernietig.
Ná die totstandkoming van die staat Israel in 1948 word Jerusalem weer die toneel van 'n bloedige gevegte tussen Jood en Arabier. Met sy oorspronklike partisieplan van 29 November 1948 wou die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies Jerusalem en sy omgewing tot 'n internasionale enklave verklaar, waarin alle godsdienstige groepe vrye toegang tot alle heilige plekke in die stad sou hê.
REGDEUR die laaste dekade van die twintigste eeu tot vandag toe bly Jerusalem 'n fel bestrede stad en, wanneer daar skermutselings uitbars, soos nou weer, hou die wêreld asem op.
Jood en Arabier kan mekaar nie vertrou nie en elkeen se onversetlike geloof in wat reg is, maak, soos gesê, 'n standhoudende vrede eintlik wensdenkery. Hoe gespanne die toestand hier is, kan jy omtrent in die hele lug aanvoel met 'n besoek aan die Jode se Tempelberg, wat die Arabiere Haram al-Sharif noem. Hier, besef jy, is die absolute en fundamentele kern van die twisappel.
Kort hierna, skaars honderd meter hiervandaan, merk jy 'n Moslemse geleerde op, met 'n wit tulband om sy skarlakenrooi fes gedraai. Hy is besig om sy hande en voete te was voordat hy in die Al Aksa-moskee gaan bid.
Maar op die massiewe muur wat Herodus meer as tweeduisend jaar gelede laat bou het, verskyn skielik 'n jeugdige wat 'n stortvloed klippe op die Israeliese onlustepolisie laat reën.
En soos 'n blink oog van goud tuur die imposante Rotskoepel neer op 'n toneel van gille, sirenes en geweervuur op die bloedige dag.