Verwagtinge Krugersdriftdam - Pro Mania Classroom
4 Julie 2015-Taaibos HK Draaifontein
23 Mei 2015-Visarend Vrystaat HK Moolmans
24 Mei 2015-Koppies PM Koppiesdam Sone B PressReader - Kuier: 2017-06-28 - Me­dies ge­bo­ard – tref só voor­sorg!
Me­dies ge­bo­ard – tref só voor­sorg!
Tref voor­sorg vir net in ge­val jy dalk te siek of sÓ erg be­seer word dat jy nie meer kan werk en vir jou ge­sin kan sorg nie.
Kuier - 2017-06-28 - Inhound - Deur Ma­re­tha Bo­tes
Die groot­ste ba­te wat jy se­ker ooit sal hê, is nie ’n blink mo­tor of nu­we huis nie, maar jou ver­moë om te kan werk en ’n in­kom­ste te ver­dien om vir jou ge­lief­des te sorg. Min men­se dink eg­ter daar­aan dat hul­le dalk een­dag me­dies on­ge­skik vir werk ver­klaar (ge­bo­ard) kan word weens die een of an­der siek­te of be­se­ring.
Maar as so iets ge­beur, hou dit groot fi­nan­si­ë­le ge­vol­ge vir jou en jou ge­sin in. Daar­om is dit no­dig dat jy be­wus is van jou voor­sorg- of pen­si­oen­fonds se on­ge­skikt­heids­voor­deel (di­sa­bi­li­ty be­ne­fit) en wat dit al­les be­hels.
Rod­ney Whi­te* (45) het on­der­gronds as ’n fit­ter by ’n steen­kool­myn na­by Ve­ree­ni- ging, Gau­teng, ge­werk. Vyf jaar ge­le­de moes hy ’n rug­o­pe­ra­sie kry. Ná ’n her­stel­tyd­perk van ses maan­de was hy vol­tyds te­rug op sy pos met toe­stem­ming van die myn­dok­ter. As ge­volg van die ti­pe o­pe­ra­sie wat hy ge­had het (’n fu­sie), kon hy eg­ter nie al­les doen soos voor­heen nie. Hy kon by­voor­beeld nie meer swaar goed op­tel en werk waar die dak baie laag is en hy die heel­tyd moes buk nie.
Met sy check-up twee jaar ná die o­pe­ra­sie was daar te­kens dat Rod­ney se rug weer ver­swak het en hy weer ’n o­pe­ra­sie sou no­dig hê in­dien hy sou aan­hou werk. Hier­na het hy een­dag ge­wei­er om te werk waar die dak laag is, om­dat sy rug in spas­ma gaan en hy ’n paar dae siek­ver­lof moet neem om te her­stel. Kort hier­na het die be­stuur hom me­dies on­ge­skik ver­klaar.
Om­dat die myn­dok­ter hom aan­vank­lik ge­sond ver­klaar het om te werk, moes Ri­car­do ’n twee­de o­pi­nie kry om die myn se saak vir“me­dies on­ge­skik”te on­der­steun en só sy on­ge­skikt­heids­eis aan die pen­si­oen­fonds te rig. Die eis is toe­ge­staan. Ri­car­do ont­vang nou maan­de­liks ’n on­ge­skikt­heids­uit­be­ta­ling wat 75% van sy sa­la­ris is wat hy ver­dien het toe hy on­ge­skik ver­klaar is.
Wan­neer is jy me­dies on­ge­skik?
As jy be­seer of siek word en nie meer in staat is om jou werk te doen nie, is die sleu­tel­fak­tor wat sal be­paal of jy ’n on­ge­skikt­heids­voor­deel kan ont­vang, die de­fi­ni­sie vir“on­ge­skik”, sê El­na van Wyk, hoof van groep-on­ge­skikt­heid en on­der­skry­wing by MMI Hol­dings.
Dít kan die de­fi­ni­sie wees soos uit­een­ge­sit in die reëls van jou fonds of soos be­paal deur jou le­wens­ver­se­ke­raar.
Jy moet eer­stens to­taal en per­ma­nent on­ge­skik wees en jy mag nie in staat wees om jou werk of e­ni­ge an­der werk te doen nie, in­ag­ge­no­me van jou ken­nis, op­lei­ding, ver­mo­ëns en on­der­vin­ding.
Vol­gens die ar­beids­wet­ge­wing is die per­ma­nen­te of vol­ge­houe on­ver­moë om jou werk te doen, ’n wet­ti­ge re­de om die werk­ge­wer-werk­ne­mer-ver­hou­ding te be­ëin­dig. ’n Werk­ge­wer is nie ver­plig om jou in diens te hou as jy per­ma­nent on­ge­skik is om jou werk te doen nie, en as die werks­om­stan­dig­he­de of ta­ke nie aan­ge­pas kan word nie. As jy geen dek­king het nie, sal jy nie ver­goed word nie, be­hal­we vir‘n on­ge­skikt­heids­toe­lae van die staat.
In­dien jy siek of be­seer word, is daar by al­le fond­se ’n ses maan­de wag­pe­ri­o­de voor­dat hul­le ’n be­sluit neem oor of jy me­dies on­ge­skik ver­klaar kan word of nie. Die re­de hier­voor is dat daar her­stel kan
plaas­vind en jy weer kan werk, sê San­nie Jan­sen van Rens­burg, ’n ma­ke­laar van Lich­ten­burg in die Noord­wes-pro­vin­sie. Dié re­ël geld eg­ter nie as jy ’n on­mid­del­li­ke ge­stremd­heid op­doen nie, soos om al­bei be­ne te ver­loor of be­roer­te met on­her­stel­ba­re ska­de.
S­te­ven Nat­han, hoof van 10X In­ves­t­ments, ver­dui­de­lik die be­sluit of ie­mand vir ’n ri­si­ko­voor­deel van die pen­si­oen- of voor­sorg­fonds kwa­li­fi­seer, hang af van die ver­se­ke­raar en die spe­si­fie­ke ter­me van die ver­se­ke­rings­po­lis.
Vol­gens S­te­ven sal ’n ver­se­ke­raar oor die al­ge­meen die aan­vank­li­ke voor­deel vir 24 maan­de uit­be­taal in­dien die werk­ne­mer nie haar werk kan doen nie. Ná hier­die 24 maan­de sal die ver­se­ke­raar vra vir ’n her­as­ses­se­ring van die werk­ne­mer se ver­moë om e­ni­ge werk by e­ni­ge werk­ge­wer te kan ver­rig, met in­ag­ne­ming van die siek­te, ge­stremd­heid, ken­nis, op­lei­ding, on­der­vin­ding en ou­der­dom.
Wat van men­tal di­sa­bi­li­ty?
Ver­se­ke­rings­maat­skap­pye se oor­we­gings­kri­te­ria vir on­ge­skikt­heid­sei­se is nie al­mal die­self­de nie, maar daar is wel ba­sie­se as­pek­te wat oor­een­stem. Sa­mu­el Ros­souw, wel­vaart­be­stuur­der by Pro­ver­te We­alth and Risk Ma­na­ge­ment, sê om te kwa­li­fi­seer vir ’n eis on­der be­roeps­on­ge­skikt­heid op grond van ’n gees­tes- of psi­gi­a­trie­se toe­stand, sal jy moet kan be­wys dat hier­die siek­te of toe­stand jou to­taal en per­ma­nent ver­hin­der om die plig­te van jou be­roep na te kom. Die moont­lik­heid van her­stel moet feit­lik nul wees.
Wan­neer ver­se­ke­raars dan die eis oor­weeg, sal hul­le on­der meer pro­beer vas­stel of daar op­ti­ma­le be­han­de­ling plaas­ge­vind het. Die ver­se­ke­raar moet dus te­vre­de wees dat me­di­ci al­les in hul ver­moë ge­doen het om die toe­stand of siek­te te be­han­del en dat daar mak­si­ma­le me­die­se ver­be­te­ring was, tot op ’n punt waar die ver­se­ker­de le­we per­ma­nent on­ge­skik ver­klaar kan word.
Die ver­se­ke­raar kan ad­di­si­o­ne­le ver­slae of on­der­soe­ke ver­soek.
Sa­mu­el sê vir gees­tes­toe­stan­de sal se­ke­re ver­se­ke­raars ’n mi­ni­mum tyd­perk van in­sti­tu­si­o­na­li­se­ring ver­eis, bv. drie maan­de. Ver­se­ke­rings­maat­skap­pye ge­bruik ook stan­daard-me­tings­kri­te­ria van spe­si­fie­ke er­ken­de me­die­se lig­ga­me om die erns­tig- heids­graad van ’n psi­gi­a­trie­se toe­stand te be­paal.
’n Er­ken­de me­tings­kri­te­ria is die “Di­ag­nos­tic and S­ta­tis­ti­cal Ma­nu­al of Men­tal Dis­or­ders”wat deur die A­me­ri­kaan­sie Psi­gi­a­trie­se As­so­si­a­sie ont­werp is. Dit e­va­lu­eer die om­vang van ’n psi­gi­a­trie­se toe­stand op grond van vyf vlak­ke, nl. kli­nie­se ver­steu­rings, per­soon­li­ke af­wy­kings, al­ge­me­ne me­die­se toe­stan­de, psi­go­so­si­a­le en om­ge­wings­pro­ble­me (bv. ge­brek aan ’n so­si­a­le on­der­steu­nings­net­werk) en al­ge­me­ne e­va­lu­e­ring van die per­soon se funk­si­o­ne­ring bin­ne die sa­me­le­wing/ werks­om­ge­wing. Deur hier­die vyf hoof­a­re­as te e­va­lu­eer, sal ’n spe­si­fie­ke tel­ling aan die ei­ser toe­ge­ken word. El­ke ver­se­ke­raar spe­si­fi­seer wat die mi­ni­mum tel­ling moet wees voor­dat ’n eis, of ’n ge­deel­te­li­ke eis, goed­ge­keur sal word.
Slaap-, per­soon­lik­heid-, angs­tig­heids-, psi­gi­o­tie­se en kog­ni­tie­we af­wy­kings (bv. Al­z­hei­mer-siek­te) is voor­beel­de van ver­skil­len­de toe­stan­de wat tot ’n gel­di­ge eis kan lei, sê Sa­mu­el.
In wie se han­de is my voor­deel?
Baie werk­ge­wers het ’n on­ge­skikt­heids­voor­deel as deel van die groepske­ma se pen­si­oen- of voor­sorg­fonds. In­dien nie, kan jy self hier­die voor­deel as deel van jou le­wens­ver­se­ke­ring uit­neem by ’n ver­se­ke­raar. In­dien jy on­ge­skik ver­klaar word, sal hier­die voor­deel uit­be­taal tot met af­tree­ou­der­dom soos be­paal deur jou ver­se­ke­raar of werk­ge­wer óf, af­han­gend van jou po­lis, as ’n een­ma­li­ge be­drag uit­be­taal.
Een­ma­lig of maan­de­liks?
As jy ’n keu­se het of jou on­ge­skikt­heids­dek­king ’n een­ma­li­ge be­drag of maan­de­lik­se in­kom­ste moet uit­be­taal, moet jy in ge­dag­te hou dat “lump sum”-po­lis­se (en­kel­be­drag) nie uit­be­taal in die ge­val van ty­de­li­ke on­ge­skikt­heid nie.
En­kel­be­drag-on­ge­skikt­heids­dek­king be­taal uit wan­neer jy se­ke­re aktwi­tei­te nie meer kan uit­voer nie. In só ’n ge­val sou jy dan per­ma­nent on­ge­skik wees. Die im­pak van jou siek­te of be­se­ring op jou ver­moë om jou werk te doen, be­paal of jy vir ’n on­ge­skikt­heids­uit­be­ta­ling kwa­li­fi­seer of nie, sê El­na.
In­kom­ste­be­sker­ming is ’n on­ge­skikt­heids­dek­king wat ’n maan­de­lik­se“sa­la­ris” uit­be­taal. San­nie sê ma­ke­laars moe­dig ge­woon­lik hul kli­ën­te aan om lie­wer hier­die ti­pe dek­king te kies, want op lang ter­myn kry jy meer uit.
“Soms is ’n een­ma­li­ge be­drag no­dig, soos in die ge­val wan­neer ie­mand skie­lik rols­toe­l­af­hank­lik is en hy ver­an­de­rings aan sy huis moet aan­bring. Maar om daar­die re­de is dit dan ook goed om ek­stra voor­sie­ning te maak,”ver­dui­de­lik sy.
Som­mi­ge ver­se­ke­rings­maat­skap­pye bied ook ty­de­li­ke of siek­te­voor­de­le vir wan­neer jy net vir ’n kort tyd­perk nie jou werk kan doen nie.
Daar word ge­woon­lik ’n mak­si­mum ter­myn aan­ge­dui waar­voor hier­die voor­de­le sal uit­be­taal. *S­kuil­naam