Regering kan nie met kultuurerfenis vertrou word(Foto: Verskaf) Die Solidariteit Beweging sal graag met die minister van sport, kuns en kultuur ŉ gesprek wil voer oor ŉ moontlike verandering aan die Afrikaanse Taalmonument (ATM) se naam – maar die organisasie win nietemin reeds ŉ regsmening in om te kyk hoe Nathi Mthethwa in dié verband teengestaan kan word. “Nathi Mthethwa krap nou waar dit nie jeuk nie,” het Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, Woensdag gesê. “Ons ervaring met min. Mthethwa is dat hy met niemand praat nie en ook nie raad vra nie. Eers as hy sy kop stamp, begin hy praat.” Hierdie oënskynlike benadering van die minister was die afgelope paar weke duidelik in die geweldige teenkanting wat die departement se plan – om ŉ R22 miljoen-vlagmonument op te rig – ontvang het. Pres. Cyril Ramaphosa het eindelik gesê dat die plan liefs laat vaar moet word. Die stof oor die vlagmonument het kwalik gaan lê, of Mthethwa was weer in die spervuur oor ŉ monument: Dié keer oor die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl oor die skynbare planne om die “Afrikaanse” uit die ATM se naam te verwyder. Die ATM se bestuur vergader later vandeesweek, terwyl ŉ openbare vergadering Saterdag gehou word. Die Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings (FAK) het die naweek reeds ŉ petisie teen die voorstel van stapel gestuur en teen Woensdagmiddag vroeg is dit al meer al 28 000 keer onderteken. Dr. Danie Langner, besturende direkteur van die FAK, sê die breë Afrikaanse taalgemeenskap het sedert 1994 eienaarskap vir die monument aanvaar. “Vandag verteenwoordig die Taalmonument nie net Afrikaners nie, maar sewe miljoen wit, swart en bruin Afrikaanssprekendes wie se harte Afrikaans klop.” Die ontwerp van die monument gee boonop erkenning dat Afrikaans nie net uit Nederlands ontstaan het nie, maar uit verskeie Afrika- en Oosterse tale. “Die miskenning van Afrikaans is inderwaarheid ŉ miskenning van alle ander tale in die land,” sê hy. Langner sê in praktyk gebruik die staat egter subsidies wat bedoel is vir onderhoud van monumente en erfenisterreine, om die regering se “verstikkende ideologiese agenda van die ANC op erfenis af te dwing”. “Dit is growwe magsmisbruik om te dink dat staatsubsidies die minister die reg gee om Afrikaans uit te vee.” Langer sê ook dit is duidelik dat die regering nie met taal- en kultuurgemeenskappe se erfenis vertrou kan word nie. “Die FAK nooi die minister in die gees van die Wet op Erfenishulpbronbestuur na die onderhandelingstafel om te praat oor die wyses waarop taal- en kultuurgemeenskappe in staat gestel kan word om self hul erfenis en monumente te bestuur.” Die desentralisering van erfenisbestuur na gemeenskappe sal lei tot beter korporatiewe bestuur en kultuurorganisasies met ŉ bewese bestuursvermoë sal so in staat gestel word om vanaf nasionale tot plaaslike vlak hul taal en kultuur met waardigheid te beskerm en te bevorder. Die Solidariteit Beweging het ook sy tienpuntplan vir erfenisbewaring bekend gestel. Buys stem saam dat die regering nie met ander gemeenskappe se kulturele erfenisse vertrou kan word nie. Hy sê mense moet self verantwoordelikheid neem vir hul monumente en standbeelde. Die tienpuntplan sluit in ŉ oordrag van monumente en standbeelde onder regeringsbeheer – met hul staatsubsidies – na gemeenskappe. Die behels ook ŉ wedersydse erkenning en respek vir die verskillende kulture en hul erfenisse en die bevordering daarvan en ŉ strewe na “kulturele diplomasie” wanneer kulturele skakeling plaasvind. “Afrikaners se kulturele selfvertroue moet herstel word omdat ons gemeenskap se gelykheid en menswaardigheid deur jare lange staatspropaganda afgetakel is. Die ANC probeer om sy eie verpolitiseerde weergawe van die geskiedenis die amptelike siening van almal in die land te maak. “Afrikaners se verlede word gekriminaliseer om die ANC se rassebeleid van die hede tot in die verre toekoms te probeer regverdig. “Kulturele selfvertroue en selfrespek is nodig vir enige gemeenskap wat wil voortbestaan en wat nie permanent onderdanig aan ŉ korrupte, onbevoegde en rassistiese regering wil wees nie.” Jan Bosman, voorsitter van die Afrikanerbond (AB), sê die organisasie het kennis geneem van berigte dat die ATM moet transformeer en meer inklusief moet wees en dat Mthethwa nie enige opdrag daaroor gegee het nie. “Die departement se minister en amptenare speel woer-woer met die Afrikaanse Taalmonument in hulle woordspeletjies om ideologies onderdanig te wees,” sê Bosman. Hy sê daar kan met die ATM se mandaat nie fout gevind word nie. “Dit is weer eens duidelik dat dit nie die monument, sy mandaat of sy funksionering is wat in die spervuur is nie, maar deur sy naam word Afrikaans as teiken opgestel en onder beleg geplaas deur ŉ minister met ideologiese tonnelvisie.”