Mind Science Worx | Disleksie Kliniek
Hierdie artikel het verskyn in Baba & Kleuter tydskrif, Maart 2012. Moenie aanvaar dat jou kind se gesukkel op kleuterskool net 'n fase is nie. Dalk ly hy aan disleksie — en hoe vroeër jy ingryp, hoe beter kan jy toekomstige leesprobleme help voorkom.
"Kinders met disleksie sukkel op vier of vyf om woorde reg uit te spreek omdat hulle dit nie reg hoor nie. 'n Familiegeskiedenis van leesprobleme verhoog ook 'n kind se risiko.
" Kinders wat laat begin praat het of wat kleintyd weens oorinfeksies tydelik doof was en wie se taalontwikkeling daardeur belemmer is, is ook meer tot disleksie geneig.
•	Omkerings. Kinders met disleksie verwar dikwels letters soos b en d wanneer hulle lees of skryf, of skryf of lees woorde soos "rot" pleks van "tor" of "een" pleks van "nee". Dis egter normal om letters om te ruil tot en met graad 2.
•	Weglatings, soos dat hulle "staf" lees of skryf as die woord "straf" is.
•	Hulle lees stadig of huiwerig, hakkelrig, of woord vir woord, of verloor aanhoudend hul plek en laat dan die hele stukkie uit of lees dieselfde reël twee keer.
•	Hulle klank die letters hardop, maar sê dan die woord verkeerd. Hulle klank byvoorbeeld "k-a-t" maar sê "koud".
•	Hulle lees of skryf die letters van 'n woord in verkeerde volgorde soos "snik" pleks van "niks", ruil lettergrepe om soos "emelent" pleks van "element", of lees of skryf woorde in die verkeerde volgorde soos "daar is" pleks van "is daar".
•	Hulle spel woorde soos dit klink: "sienkie" pleks van "seuntjie".
•	Hulle lees met swak begrip of onthou min van wat hulle lees.
•	Hul handskrif is dikwels swak of baie stadig.
1. Oefen sy taal Taal is die onderste sport van die leestrappie, sê Susan. "'n Kind moet oor taal beskik om te kan lees. Die literatuur wys 50 tot 60 persent van kinders wat voor skool met taal gesukkel het, sukkel met lees. As taal reg ontwikkel, kan jy 50 persent van leesprobleme voorkom."
•	Lees van kleins af vir jou kind voor. Vra jou kleuter oor die storie of jou voorskoolse kind om die storie vir jou te vertel.
•	Praat baie met jou kind — benoem dinge, verduidelik wat jy doen en wat hy doen.
•	Praat op sy ontwikkelingsvlak, nie babataal nie.
•	Maak seker gehoorprobleme word dadelik behandel.
•	Sing liedjies saam.
•	Oefen rympies en sê dit op.
•	Leer jou kind van kleins af om sy liggaamsdele te benoem: linkerhand en regterhand, linkervoet en regtervoet.
•	Oefen links en regs. "Dit duur verskriklik lank om te internaliseer. Jy kan dit nie net een of twee keer sê nie — dit moet elke dag oor en oor herhaal word," sê Susan.
•	Speel speletjies met begrippe soos op, bo, links, regs, binne-in: "Sit die bal in die boks, gaan staan langs die boks."
•	Leer jou kind van oorsaak en gevolg.
•	Bied speelgoed wat die begrip van oorsaak en gevolg versterk.
•	Verwag van babadae af dat jou kind vir kort rukkies op iets moet konsentreer en rek die tye geleidelik. Jou baba het 'n aandagspan van net 2 sekondes, maar teen 6 jaar moet jou kind minstens 20 minute lank kan konsentreer.
•	Laat jou kind 'n ouderdomstoepaslike legkaart bou. Dit moenie te moeilik wees nie. As sy aandag begin dwaal, moedig hom aan om 'n bietjie langer aan te hou.
•	Lees stories en maak dit geleidelik langer.
•	Laat jou kind gereeld buite speel. Studies toon kinders wat baie buitespeeltyd het, kan beter konsentreer as huisgebonde kinders, sê Susan.
•	Visuele geheue: Die vermoë om iets te sien en te onthou. Sommige kinders sukkel om van die bord af te skryf want as hulle afkyk, het hulle al vergeet wat hulle gesien het.
•	Ouditiewe geheue: Om iets te hoor en te onthou. 'n Kind van twee behoort behoort 'n ouditiewe geheuespan van twee te hê — as jy twee syfers sê moet hy 75 persent van die tyd die syfers reg kan terugsê, 'n kind van drie moet 'n ouditiewe geheuespan van drie hê, en so aan. 'n Kind van sewe en ouer moet sewe woorde of syfers reg kan onthou. 'n Kind het 'n ouditiewe geheuespan van ses nodig om te kan lees, sê Susan.
•	Geheueopeenvolging: Jy moet dinge in volgorde kan onthou soos die dae van die week, anders gaan jy sukkel met lees en spel. In 'n boek is duisende woorde en letters en die volgorde daarvan is belangrik om woorde en sinne te vorm.
•	Splytgeheue: Dit hou verband met oogspan en die vermoë om woorde wat apart staan te onthou. Elke keer as jy kyk, sien jou oog 'n paar letters raak. Hoe groter jou oogspan, hoe meer letters en later woorde kan jou kind gelyktydig sien en hoe vinniger en gladder sal hy kan lees.
•	Korttermyngeheue: Die vermoë om dinge vir 'n kort rukkie goed te onthou.
•	Langtermyngeheue: Die vermoë om dinge 'n bietjie langer te onthou.
•	Werkende geheue: Dis waar jy iets moet kan onthou en terselfdetyd kan manipuleer, soos om 'n opstel te skryf, maar terselfdertyd die spelwoord te onthou wat jy laas week geleer het. "Daarsonder gaan jou kind sukkel om enigiets te doen," sê Susan.