’n Begrip van die geskiedenis van Afrikaans gee ook ’n begrip vir die bydrae van die eerste nasies. Hul nasate het rede om te vrees vir die toekoms van tersiêre opvoeding vir hul kinders. Weens die vrees vir viktimisasie en dat hulle as rassiste uitgekryt sal word, is min van hulle bereid om uit te praat oor hul reg tot onderrig in hul moedertaal.
Maar dit is nie nou die tyd om stil te bly nie, dis ’n tyd om die stem dik te maak. Luister het klippe in die bos gegooi, maar dit wys net ’n deel van die groter prentjie.
Dit sê niks oor die regering se segregasie van die swart gemeenskap in Afrikane en nie-Afrikane nie. Dit sê niks oor die toekoms van bruin mense wat hul onderrig wil voortsit in Afrikaans nie.
Cruywagen vertel hoe die trek na Heideveld sy familie se lewe onherroeplik verander het en besin oor Meiring se vraag of hy kwaad is oor hierdie tydstip in sy lewe.
“Ek dink dis ‘n goeie ervaring vir enigeen om Stellenbosch toe te gaan,” sê hy. “Transformasie beteken nie jy dwing jou wil op ander mense af nie. Transformasie beteken ook jy bring jou deel in, en so verander die plek.”
Cruywagen vertel dat die eerste Afrikaanse koerant, Die Bode, in 1859 in Genadendal, sy ma se tuisdorp, uitgekom het. “As jy nie intiem vertroud is met die geskiedenis van daardie lieflike plek nie, dan weet jy dit nie.”
Van der Merwe gesels oor die skryfproses en vertel dat die skrikwekkende feite haar soms aan depressie laat ly het. Sy sê die boek gaan grootliks oor die moordenaars, Chané van Heerden en Maartens van der Merwe, en hul motiewe: “Dit is donker waar hulle is. Dit is nie ’n plek waar ’n mens te lank wil wees nie.”
Chané het doodluiters die deur van die kleiner vrieskasgedeelte aan die bokant van die yskas oopgemaak … Nel en Steyn het toegekyk terwyl Chané versigtig haar hande indruk en ’n afgeplatte plastiekkruidenierssak – wat tussen ’n klein pakkie bevrore ertjies en ’n pak suikermielies ingedruk was – van die onderste rak uithaal.
Met groot sorg het sy die plastieksak op die kombuistoonbank gesit en die inhoud daarvan verwyder wat soos ’n plat pizzabasis gelyk het.
Nel het nie eens gegril toe sy kyk wat dit is nie – ’n makabere masker van Michael van Eck se gesig.