Ons betree nou die sogenaamde stakingseisoen en sekere vakbondleiers gaan waarskynlik weer met stellings soos die volgende vorendag kom:
Daarna volg die ontwrigtende staking en as ekonome na afloop van die staking somme maak, is die uiteinde gewoonlik dat stakende werkers weens die toepassing van die “geen-werk, geen-betaling”-beginsel, hulself armer gestaak het. Dit is dan wanneer ons uit 'n Westerse en Eerstewêreld-perspektief die optrede en uitsprake in oënskou neem en dit glad nie vir ons sin maak nie.
Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging en kenner op die gebied van ideologie, verduidelik in sy aanbiedings oor die onderwerp dat die “ideologie” wat 'n individu of groep aanhang, die groep se denke rig en hul optrede bepaal. Buys verduidelik verder dat ideologie mense verenig of polariseer omdat dit oor die oordrywing van ’n idee gaan waar die idee jou “afgod” word. Verder beskryf die Oxford-woordeboek “ideologie” as ’n stelsel van idees en ideale, veral een wat die basis van ekonomiese of politieke teorie en beleid vorm.
Op 'n vraag aan Zwelinzima Vavi oor waarom hy 'n “sosialis” kan wees in die lig daarvan dat hy baie belese is en dat hy, te oordeel na die herehuis waarin hy woon, duidelik finansiële welvaart beleef, was sy antwoord aan my dat sy ideologiese denke reeds van sy kleintyd af gevorm was toe hy as kind van 'n arm plaaswerker grootgeword en ervaar het dat hy deel van 'n groep was wat ekonomies en polities uitgebuit word.
'n Persoon se ideologiese denkraamwerk word dus meestal uit historiese belewenisse gevorm. Wat egter belangrik is, is dat as jy 'n persoon se ideologiese denke verstaan, dan begin daardie persoon of groep se optrede vir jou sin maak, al bots dit met jou eie waardes en ideëraamwerk.
Blade Nzimande, minister van hoër onderwys en opleiding en leier van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP), het onlangs die term “stryd om idees” as opskrif in 'n meningstuk gebruik wat op die SAKP se webwerf verskyn het en waarin hy Helen Zille, die DA-leier en premier van die Wes-Kaap, aanval. Nzimande het aangevoer dat dit Zille se agenda is om die ANC te verdeel tussen die “konstitusionaliste”, wat in die oppergesag van die reg glo, en die “radikales” wat tot ’n nasionale demokratiese revolusie verbind is. Nzimande skryf verder dat dit hulle, die radikales, se oortuiging is dat die belangrike konstitusionele en breër demokratiese winste slegs met ’n radikale tweede fase van die Nasionale Demokratiese Revolusie (NDR) bevorder, beskerm en gekonsolideer kan word. Nzimande gebruik hier gelaaide woorde met 'n sterk ideologiese onderbou wat verstaan moet word binne die konteks van die ideëgevegte wat in die praktyk afspeel.
Ek ervaar op 'n gereelde basis hoe die regerende party se leiers uiting gee aan Karl Marx se siening dat “die idees van die heersende klas in alle opsigte die heersende idees moet wees.” So byvoorbeeld het die voorsitter van die portefeuljekomitee van minerale hulpbronne onlangs in reaksie op 'n aanbieding van Solidariteit oor stakinggeweld genoem dat die struggle in wese gegaan het om vryheid te bewerkstellig vir swart mense in die algemeen, maar vir Afrikane in die besonder, en derhalwe is die huidige stakingsgeweld tussen Afrikane vir hom verbysterend – ’n opmerking wat die ANC se etniese fokus beklemtoon. Ngoako Ramathlodi, minister van minerale bronne (DMR), het dit op sy beurt weer by 'n vergadering met mynbourolspelers duidelik gestel dat hy niks in die koerant wil lees waarvan hy nie vooraf kennis dra nie, want argumenteer hy, “die DMR beheer die mynbousektor en moet alle strategiese verwikkelinge goedkeur aangesien nasionale belang voor besigheidsbelang kom. Dié stelling beklemtoon die sentralisering van mag. By 'n ander geleentheid het die ANC-verteenwoordiger in die portefeuljekomitee oor minerale bronne tydens 'n debat oor die mynbouhandves vir my genoem dat ons moet ophou om tyd te mors in gesprekke oor transformasie en eerlik met mekaar moet wees deur eenvoudig te aanvaar dat die hoofdoelwit van transformasie die bevordering van Afrikane en swart vroue in die besonder is en dat dít die ANC se Afrikanisering dryf en rasdoelwitte beklemtoon soos vervat in hul sogenaamde nasionale demokratiese revolusie. In 'n laaste voorbeeld het die nuut aangestelde uitvoerende hoof van Eskom vir my by ons eerste ontmoeting genoem dat sy aanstelling inderdaad 'n politieke aanstelling is, dat hy ’n “politieke dier” is en dat ek derhalwe nie verder daaroor hoef te wonder nie. Dit bevestig dan kaderontplooiing en die verlammende toepassing van regstellende aksie binne Eskom.
Die nasionale demokratiese revolusie (NDR) en sy gepaardgaande “strategie en taktiek” is 'n dokument wat op die ANC se webwerf beskikbaar is. Daarin word die NDR gedefinieer as ’n struggle-proses wat daarna streef om die mag aan die mense oor te dra en om die samelewing te omvorm in ’n nie-rassistiese, nieseksistiese, verenigde demokratiese een en wat die wyse waarop rykdom verdeel word verander sodat alle mense daardeur bevoordeel kan word. Die hoofoogmerk van die NDR word in die dokument beskryf as Afrikane in besonder en swart mense in die algemeen se bevryding van politieke en sosio-ekonomiese slawerny.
Volgens John Kane-Berman, voormalige hoof van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge, bestaan daar by hom geen twyfel dat die NDR die oorgangsfase na sosialisme is nie. Dave Steward, uitvoerende direkteur van die FW de Klerk-stigting het weer op die stigting se konferensie in November 2014 sy siening oor die NDR so verwoord: “Indien die ANC die NDR-weg gaan bly volg, moet ons onsself afvra wat van die ekonomie gaan word; wat van daardie skaarsvaardighede waaraan die land so ’n dringende behoefte het gaan word; wat van buitelandse of plaaslike beleggers gaan word; wat van nasionale eenheid gaan word en wat van die land se internasionale beeld gaan word. Prof. Steven Friedman stel dit weer duidelik dat die NDR van links tot regs op die politieke spektrum gesien word as ’n resep vir radikale ekonomiese en sosiale verandering. Verder beskryf prof. Herman Giliomee die NDR as die ANC-alliansie se bloudruk waardeur hy sy voortgesette revolusie en transformasie van die samelewing wil verwesenlik, terwyl dr. Anthea Jeffery die NDR “as die hoeksteen van die ANC se paradigma sien wat as aanwyser dien van wat die ANC, deur middel van die regering, vir Suid-Afrika beoog.” Pres. Jacob Zuma bevestig Jeffery se siening toe hy op 20 Desember 2007 by die ANC se Polokwane-konferensie aangedui het dat die NDR die ANC se rigtinggewende filosofie is wat die weg na die toekoms aandui.
Die belangrikheid van die NDR is egter dat dit 'n geskrewe dokument is waarvan die toepassing in die praktyk inslag vind. Op dié manier dien dit as teoretiese begronding vir die heersende idees wat in die land bevorder word. Dit is dan juis die afwesigheid van 'n omvattende Afrikaner idee raamwerk wat ontbreek en ons kwesbaar maak, soos ek ten slotte sal aanvoer.
Dit is in hierdie omgewing wat Solidariteit homself bevind. Ons is daarop bedag dat ons eweknieë in die vakbondwêreld se uiteindelike doelwit oor baie meer gaan as werkers se brood-en-botter behoeftes. Dit verklaar ook vir ons waarom werkers wat aan huidige, of voormalige Cosatu- geaffilieerde vakbonde behoort wat 'n sterk sosialistiese onderbou het en 'n historiese struggle-kultuur het, so maklik hul griewe strate toe neem in 'n magsvertoon om die ekonomiese vyand, of sogenaamde wit kapitaal soos die NDR dit beskryf, se mag te probeer vernietig.
Die hartseer ironie is dat ons nou in Suid-Afrika in 'n ideëgeveg geknoop is oor iets wat reeds jare gelede in die res van die wêreld misluk het.
Clem Sunter, die gesaghebbende scenario-beplanner, se siening is egter dat Afrikaners ’n gemeenskaplike bewussyn het wat die geestelike grondslag van ’n effektiewe kommersiële netwerk vorm. Taal, godsdiens, kultuur en ’n gemeenskaplike uitkyk of die lewe heg hulle in spanne saam wat feitlik onoorwinlik is wanneer hulle deur mededingers, wat nie dieselfde kohesie het nie, uitgedaag word. Sunter gaan voort en vra: “Waarom dink jy die Jode, Pakistani’s en Chinese vaar soveel beter op andere se speelveld as op hul tuisveld? Hulle weet die uitslag hang uitsluitlik van hul eie pogings af. Afrikaners het dit reggekry om hierdie sielkundige aanpassing te maak sonder om te emigreer. Dis ’n pluimpie vir hulle. Die volgende taak is om ons medebroers en -susters op dieselfde manier te bevry”.