Staatskaping: ‘Zuma-era was waansin’Ngoako Ramatlhodi, voormalige minister van minerale hulpbronne, getuig voor die kommissie van ondersoek na staatskaping. Foto: Dimpho Maja/ANA Die kommissie van ondersoek na staatskaping het Woensdag gehoor die tydperk van oudpres. Jacob Zuma se presidentskap was deur “waansin en verlamming” gekenmerk terwyl hy en sy sterk faksie binne die ANC net gedoen het wat hulle wou. Só het Ngoako Ramatlhodi, voormalige minister van minerale hulpbronne, voor die Zondo-kommissie getuig. Ramatlhodi, eens ŉ getroue Zuma-ondersteuner, was deel van die pro-Zuma-groep in die ANC wat wou gehad het die voormalige president moes by die Mangaung-konferensie in 2012 vir ŉ tweede termyn verkies word. Oudpres. Kgalema Motlanthe het destyds teen Zuma te staan gekom vir die amp as ANC-president, maar moes die knie voor Zuma buig. Ramatlhodi het aan die kommissie vertel van ŉ gesprek wat hy met Mavuso Msimang, ŉ ANC-veteraan, gehad het in aanloop tot die konferensie. Msimang het hom gevra hoekom hy vir Zuma ondersteun as hy weet dit sal hom later inhaal. “Ek het vir hom gesê ek wil nie sien gebeur wat ons aan [oudpres. Thabo] Mbeki gedoen het nie, waarna [die ANC-wegbreekparty] Cope gestig is. Ek was van mening ons moet Zuma toelaat om sy tweede termyn te hê en eerder versigtig wees. Maar nadat hy begin doen het waaroor nou hier getuig word, Voorsitter, kon ek hulle [die lede wat teenstand teen Zuma gebied het] nie in die oë kyk nie. Hulle het my gewaarsku dat wat ons doen, sal terugkom na ons toe,” het Ramatlhodi gesê. Adjunkhoofregter Raymond Zondo, voorsitter van die kommissie, het Ramatlhodi gevra of die ANC se nasionale uitvoerende komitee (NUK) ongelukkig was oor Zuma en sy verhouding met die Gupta-familie en of die NUK die voortsetting van die verhouding gefasiliteer het. Ngoako Ramatlhodi, voormalige minister van minerale hulpbronne, getuig voor die kommissie van ondersoek na staatskaping. Foto: Dimpho Maja/ANA Ramatlhodi het geantwoord die ANC-leierskap kon nie veel doen nie, omdat Zuma te veel mag gehad het, asook die ondersteuning van ŉ baie sterk faksie binne die ANC. “Die mag spruit uit die ondersteuningstelsel binne die NUK, dit is waar die mag vandaan kom. Jy kon praat tot jy blou word in die gesig en hulle [die Zuma-faksie] sal net so vir jou kyk. In ŉ stadium raak jy moeg gepraat en bly jy maar net stil en kyk by die NUK,” het hy gesê. “Ons praat nou van die ‘hernuwing van die ANC’. Die rede daaragter is om faksies in die ANC op te breek en seker te maak dat ons in staat is om besluite te neem wat in die beste belang van die land is en nie van sekere individue nie. Dit is wat ons probeer doen… “Dit gaan nie maklik wees nie, want ŉ faksie groei soos ŉ boom, en jy moet dit ontwortel. Ons het ŉ beskermheerskap gehad wat hierdie boom gevoed het en die beskermheerskap het van bo af [Zuma] gekom. Ons kon daarin slaag om van bo af te begin verwyder… daar is ŉ element van vordering.” Ramatlhodi sê die Zuma-faksie was in beheer en sou koukus en dan die besluite in die NUK neem. “As die faksie nie in staat was om dit te doen nie, sou Zuma dit eenvoudig self doen. Dit was ŉ tydperk van waansin en ŉ verlamde NUK wat net hulpeloos kon toekyk. Hy het die uitvoerende gesag aan die Guptas verkoop wat gedoen het wat hulle wil en van die staat en die land se burgers gevat het.”