Staatsrede: ‘Landbousektor nie prioriteit’Foto bloot ter illustrasie. (Foto: Mariska Nanni / Maroela Media) Hoewel pres. Cyril Ramaphosa se 2023-staatsrede wel hoop by sommige organisasies in die landbousektor aangewakker het, meen ander dat sy woorde waarskynlik niks meer as leë beloftes en mooi praatjies is nie. Die landbouorganisasie Agri Wes-Kaap (AWK) sê dit is verblydend dat Ramaphosa Donderdagaand na watersake en infrastruktuur verwys het, en verwelkom veral die aankondiging dat damme se kapasiteit vergroot sal word. AWK is ook van mening dat Ramaphosa se melding van die landbousektor daarop dui dat hy die belangrikheid van dié sektor begryp. Om die landbousektor en sy waardeketting as noodsaaklike dienste te verklaar, sal ŉ stap in die regte rigting wees,” het AWK Vrydag gesê. Bennie van Zyl, hoofbestuurder van TLUA SA, sê dit is moeilik om al Ramaphosa se beloftes te glo, aangesien die ANC al die afgelope drie dekades mooi broodjies bak sonder dat enigiets uitgevoer word. Van Zyl stem ook nie heeltemal saam dat die president die belangrikheid van die lanbousektor erken nie, en is van mening dat landbou en voedselsekerheid nie as prioriteit benadruk is nie. Ramaphosa het wel erken dat beurtkrag ŉ nadelinge uitwerking op die sektor het. “As deel van die proses om die krisis op te los sal praktiese oplossings glo moontlik gemaak word vir ononderbroke kragvoorsiening waar daar dan ŉ kans is om lande wat onder besproeiing is, van beurtkrag vry te stel. Die enigste werklike positiewe punt is dat individue ŉ hupstoot gegee sal word om sonpanele te installeer en ŉ belastingvoordeel daarvoor sal ontvang.” Hy glo wel dat boere tog sal kan baat by van die beloftes wat Ramaphosa gemaak het – mits dit realiseer. “Volgens Ramaphosa sal die aansoeke vir waterlisensies na 90 dae verkort word. Die belofte is om in infrastruktuur soos waterprojekte te belê om water regoor die land vir almal beskikbaar te stel met die klem op landelike gebiede en gemeenskappe. TLU SA verwelkom die feit dat daar aandag aan watervoorsiening gegee wil word en hoop dat boere landwyd hierby sal baat.” AWK sowel as TLU SA sê egter die president het te min aandag aan veiligheid en die misdaadkrisis in die land gegee. “Geen melding is ook van plaasaanvalle gemaak nie, wat weer eens bewys dat dit geensins as ŉ probleem gesien word nie,” het Van Zyl gesê. Leë beloftes, geen optrede Van Zyl meen dat enigeen met verstand teen dié tyd besef dat dit nie in die staat se broek sit om enige van die beloftes wat hy maak na behore na te kom nie. “Hoe kan ministers wat nie tot nou toe probleme kon oplos nie, nou skielik nuwe beloftes nakom? Tot op hede het ons nog nooit by kabinetslede ervaar dat hulle die verantwoordelikheid van aanspreeklikheid aanvaar nie. Indien dit nie gaan gebeur nie, bly die kabinet deel van die probleem.” ‘Ramptoestand ŉ positiewe stap’ Maroela Media het vroeër berig dat Ramaphosa ŉ ramptoestand verklaar het om die voortslepende kragkrisis in die land op te los. Volgens die Landbousakekamer (Agbiz), is dit ŉ stap in die regte rigting. “Die verklaring van ŉ ramptoestand verteenwoordig ŉ duidelike verklaring om met groter spoed vorentoe te beweeg om aan die energiekrisis aandag te gee. Dit moet gedoen word op ŉ baie gefokusde wyse sonder onnodige ontwrigting van sakebedrywighede of die samelewing in die algemeen,” sê Theo Boshoff, Agbiz se uitvoerende hoof.