38 SA’ners uit Soedan vervoerTalle mense is reeds uit Soedan na veiliger plekke geneem. (Foto: Khalil Mazraawi / AFP) Twee busse met 38 Suid-Afrikaners en sewe Angolese het Maandagmiddag uit geweldgeteisterde Khartoem in Soedan na Egipte vertrek. Volgens dr. Imtiaz Sooliman, direkteur van die noodledigingsorganisasie Gift of the Givers, was daar twee padblokkades buite Khartoem, maar die res van die rit het vlot verloop. Die busse het omstreeks middernag stilgehou en teen Maandag om 05:00 na die Egiptiese grens vertrek. “Mense het gemengde gevoelens gehad om hul huise, werksplekke, vriende en kollegas agter te laat terwyl hul toekyk hoe ŉ land homself vinnig vernietig,” het Sooliman gesê. Gift of the Givers werk saam met die departement van internasionale betrekkinge (Dirco) en ander regeringsinstellings om Suid-Afrikaanse burgers en diplomatieke personeel na veiligheid te neem te midde van voortslepende konflik in Soedan. Die busse is ook met die hulp van dié groepe gereël en is deur die Suid-Afrikaanse regering betaal. Sooliman sê die afgelope tyd was ŉ tuimeltreinrit gevul met vrees, angs, onsekerheid, paniek en hartseer vir almal wat in die burgerlike oorlog vasgekeer is en hul huise moet verlaat. Een van die Suid-Afrikaners moes twee Skotse terriërs agterlaat, maar dié honde sal na verwagting vandag op nog ŉ bus na Egipte vertrek. “Die hartseer in hul [die honde se] oë was duidelik toe hulle die bagasie sien en besef hulle gaan nie saam nie. Die eienaar was baie emosioneel.” Sooliman sê dis ŉ seën dat hulle ŉ derde bus, boonop sonder voorafbetaling, kon bevestig. Aangesien netwerke en aanlyn finansiële dienste in Khartoem nou heeltemal inmekaargestort het, sal daar nog bevestig moet word hoe die betaling vir dié bus, wat deur Good Transporter besit word, sal werk. Vier Suid-Afrikaners wat nie Maandag betyds by die oplaaipunt was nie, sal ook met hierdie bus vervoer word. Ses Brasiliaanse burgers in Khartoem sal dieselfde bus haal, terwyl nog drie in Atbara moontlik op pad na Kaïro opgelaai sal word. “Ons kyk na die opsie om mekaar by ’n gemeenskaplike punt in die noorde te ontmoet. Vier Filippyne, twee Amerikaanse burgers en moontlik ook ’n Palestynse gesin sal ook Dinsdag na veiligheid geneem word. “Ons is tot dusver ook bewus van ses Suid-Afrikaners wat dit tot by Port Soedan gemaak het en drie tot by Djiboeti. Daar is twee wat besluit het om in Soedan agter te bly en een naby ŉ myn wat nog nie besluit het nie. Ons dink die ander Suid-Afrikaners is in Suid-Soedan.” Sooliman sê daar was oor die afgelope paar dae “intense diplomatieke samesprekings” agter die skerms met verskeie regerings, onder wie die Amerikaanse konsul-generaal, vir burgers om verskeie lande ongehinderd binne te gaan, aangesien baie mense nie paspoorte of visums het nie. “Daar was tot dusver baie uitdagings, waaronder ontoeganklikheid, die ineenstorting van netwerke, geen lugtyd nie of elektrisiteit-, brandstof- en geldtekorte, ŉ gebrek aan kos en water en dan ook die emosionele en sielkundige trauma.” Sooliman sê mense moes verskeie angswekkende tonele aanskou, soos lyke wat in die strate lê, mense wat geskiet word en vernietigde geboue en infrastruktuur. “Ons bid vir die veiligheid van alle burgerlikes. Ons is optimisties dat almal die grens veilig sal oorsteek.”