Die medeskrywer van die omstrede boek, Die Seuns van Bird Island, se lyk is verlede Maandag met ’n enkele skietwond aan die kop op ’n kleinhoewe in Theescombe aan die buitewyke van Port Elizabeth gevind.
Minnie se dood het gekom presies ’n week nadat die boek wat hy en Chris Steyn, ’n voormalige ondersoekende joernalis, oor ’n beweerde pedofielnetwerk waarby voormalige ministers uit die apartheidsera glo betrokke was, die lig gesien het. In die boek het hulle die ministers as Magnus Malan, voormalige minister van verdediging, John Wiley, voormalige minister van omgewingsake, nog ’n minister wie se naam om regsredes weerhou word en die sakeman, Dave Allen, geïdentifiseer.
South Africans versus Rommel is ’n tydige toevoeging tot Suid-Afrika se oorlogsgeskiedeniswerke en bied ’n toeganklike maar tog gedetailleerde oorsig, veral vir die nageslag van die veterane wat van 1941 tot 1942 in die Woestynoorlog in Noord-Afrika geveg het. Die helfte van hulle was Afrikaners.
Veral laasgenoemde is relevant omdat die wit Suid-Afrikaanse politiek in die vroeë 1940’s oorheers is deur diepgaande konflik oor Suid-Afrika se deelname aan die Tweede Wêreldoorlog: Engelse Suid-Afrikaners en Afrikanernasionaliste (wat klaar nie ooghare vir hulle Sap-bloedverwante gehad het nie) het mekaar verafsku, terwyl die anti-Britse, amper nasionaal-sosialistiese Ossewabrandwag met ’n rebellie gedreig het.
Sy boek bevat ’n kritiese en verdoemende ontleding van die Britse militêre doktrine en leierskap. Anders as die Nieu-Seelanders en Australiërs wat hulle op hul eie regerings kon beroep, was Suid-Afrikaners statutêr onderworpe aan Brittanje se besluite.
’n Goeie voorbeeld is die ramp by Sidi Rezegh waar die 5de Suid-Afrikaanse Brigade sonder enige statiese verdediging moes klaarkom. Die Britte se ontplooiing van die Suid-Afrikaners het sleg afgesteek teen die blitsige bewegings en taktieke wat die 1ste Suid-Afrikaanse Divisie vroeër met groot sukses – en onder aanvoering van hulle eie offisiere – teen die Italianers in Abessinië gebruik het.
Katz identifiseer ’n menigte faktore wat tot Suid-Afrika se terugslae bygedra het: die Britte se doktrinêre opdragte tydens die sogenaamde Operation Crusader-offensief; die skeiding van pantser- en infanterie/artillerietroepe, elkeen met sy eie, onafhanklike rol; die Britse leierskap se aandrang op gefragmenteerde Statebonds-infanteriebrigades wat aanval of verdedig sonder dat hulle seker was of pantsermagte blitsig tot hulle redding sou kom; en die Britse aanvoerders se noodlottige oordrywings en/of mistastings oor die Duitsers se tenkverliese terwyl hulle eie pantservoertuie en -soldate ernstig deurgeloop het.
Ewe omstrede is Katz se beskrywing van brig. Dan Pienaar, aanvoerder van die 1ste Suid-Afrikaanse Brigade, en sy trae reaksie nadat die Britte hom opdrag gegee het om die bedreigde 5de Suid-Afrikaanse Brigade te hulp te snel. Dit is onbekend of die 1ste en 5de SA Brigade saam die pantseraanslag die hoof sou kon bied of saam ten gronde sou gaan. Sonder hul eie pantservoertuie was die Suid-Afrikaanse soldate kwesbaar vir ’n volslae aanval deur die Duitse tenks. Dit was die tragiese lot van die 5de Brigade. Voordat hulle die stryd moes gewonne gee, het die onverskrokke Suid-Afrikaanse artillerie meer Duitse tenks verwoes as wat die Britse pantservoertuie in daardie stadium kon regkry en só Rommel se planne tydelik in die wiele gery.
Pienaar was buitengewoon beskermend teenoor sy “Springbok”-span vrywilligers namate hy agterdogtig geword het oor die Britse aanvoerders wat oënskynlik min gepla is deur die enorme verliese. Pienaar was ’n uitgeslape en ambisieuse politikus en het geweet die Afrikanernasionaliste tuis sou jubel oor die Suid-Afrikaanse verliese. Met die daaropvolgende nederlaag by Tobroek het sy en Smuts se grootste nagmerrie ’n werklikheid geword.
Met veel minder hulpbronne tot hulle beskikking kon Rommel se magte die garnisoen binnedring en die hoofkwartier se kommunikasiekanale verwoes. Klopper het toe die meeste Suid-Afrikaanse soldate beveel om die handdoek in te gooi sonder dat daar ooit ’n skoot gevuur is.
Katz se boek maak ’n mens woedend oor die onbeholpe manier waarop bevelvoerders die lewe van dapper mans op die spel geplaas het. Die inhoud van hierdie boek is ’n belangrike deel van ons geskiedenis en identiteit en verdien om wyd gelees te word.
Die befaamde skrywer Joe Castleman (Pryce) word na Swede genooi om met ’n Nobelprys vir letterkunde vereer te word. Sy vrou, Joan (Close), is op die oog af net so verheug oor haar man se prestasie en besef skynbaar dit sal vir hulle albei die kroon span op ’n leeftyd se harde werk.
As toegewyde vrou het sy ’n sleutelrol in haar man se lewe as suksesvolle skrywer gespeel. Sy’t immers 40 jaar lank haar eie drome en ambisies opgeoffer om haar charismatiese man by te staan – en dit terwyl sy oog bly dwaal het.
Die rolprent, wat op die Amerikaanse skrywer Meg Wolitzer se gelyknamige boek gegrond is, bied ’n kykie in die rol wat ’n vrou in ’n man se lewe kan speel.
Joan vertolk ’n ondersteunende rol vir haar man, maar in werklikheid draai die fliek om haar. Close se toneelspel is puik, in so ’n mate dat daar gegis word sy kan eindelik haar eerste Oscar wen, en kykers sal beslis aanklank by haar karakter vind.
In terugflitse sien kykers hoe Joan en Joe mekaar ontmoet het en word dit gou duidelik sy het ook ’n blink toekoms as skrywer gehad.
“Daar is niks ergers as ’n skrywer wie se gevoelens seergemaak is nie,” merk ’n karakter op. Dié stelling weergalm deur die fliek en kykers moet uitpluis watter een van die skrywers se gevoelens in watter deel van hul lewe gekwets is.
Die hond, A-X-L, is deur die Amerikaanse weermag as ’n geheimsinnige wapen geskep, maar kort voor lank is Miles en sy nuwe beste vriend onafskeidbaar.
Die storielyn het ook nie veel vleis aan die been nie, maar as jy ’n aksiefliek soek wat die jongspan sal besig hou en boonop familievriendelik is, is dit die fliek vir jou.