Gesprek: Omstrede kwessies in Afrikaanse en Nederlandse jeugliteratuur - LitNet
Elize: Die NWU en Driestar Educatief in Gouda, Nederland het 'n samewerkingsooreenkoms. Tydens 'n besoek aan Driestar Educatief het ek vir dr De Jong-Slagman ontmoet en besef ons het 'n gedeelde belangstelling in jeugliteratuur.
Ronel: Diegene met 'n belangstelling in jeugverhale, taal- en aspirantonderwysers en universiteitsdosente wat jeugliteratuur aanbied.
Die kenners: Nicol Faasen en Henriëtte Loubser (Foto's verskaf)
Ronel: Dit is 'n betwisbare onderwerp, aangesien 'n definisie daarvan van individue, sosiokulturele groepe, skole en lande kan verskil.
Henriëtte: Ek sou onderwysers daarvan bewus maak dat omstrede kwessies in verhale met 'n doel aangeraak word en dat dit die ideale geleentheid skep om bespreking oor 'n moeilike onderwerp aan te moedig, sodat leerders dit (dikwels in 'n taal wat hulle verstaan en dmv kwessies wat tot hulle spreek) kan bespreek en idees daaroor kan uitruil. Dit moet baie omsigtig deur die begeleier hanteer word, want leerders soek nie voorskriftelikheid nie – hulle wil die verhaal geniet en daaroor besin en die onderwyser moet hier die rigting gee, sonder om te preek en eie vooroordele af te dwing.
Ronel: 'n Voorstel sou wees om hierdie artikel as vertrekpunt te gebruik.
Elize: Onderwysers moet besef dat leerders aan hierdie omstrede kwessies blootgestel word en dat die onderwyser 'n etiese verantwoordelikheid het om 'n veilige klaskameromgewing te skep waarbinne leerders nie veroordeel mag word nie. Taalonderwysers moet hulle daarvan weerhou om aan hulle eie standpunte voorkeur te gee.
Henriëtte: Onderwysers kan daarop gewys word dat 'n aanstootlike sosiale kwessie in 'n jeugwerk die werklikheid weerspieël. Dat dit nie weggewens of dood geïgnoreer kan word nie. Om daarvan weg te deins gaan nie die probleem laat verdwyn nie. Die skrywer spreek die kwessie in sy/haar jeugverhaal aan en deel dit met die leser. Die onderwyser is die begeleier van wie daar objektiwiteit verwag word. Al is dit moeilik, al stuit dit jou teen die bors, is dit die onderwyser se verantwoordelikheid as professionele opvoeder om ook hierdie kwessies te hanteer.
Ronel: Die historiografiese beskrywing het perspektiewe ten opsigte van die ooreenstemming van omstrede kwessies in Nederlandse en Afrikaanse jeugverhale in 'n verhelderende lig gestel.
Elize: Ek hoop dat taalonderwysers nie meer sal skroom om jeugverhale van 'n omstrede aard te medieer nie, solank dit met empatie en respek gedoen word. Dit is belangrik dat leerders begelei word deur die oorsake, gevolge en moontlike oplossings van hierdie kwessies.
Henriëtte: Daar is waarskynlik steeds skole/onderwysers wat wegskram van hierdie tekste as voorgeskrewe werke. Dit is 'n groot jammerte, want dit is nodig dat hierdie kwessies ontmasker word as werklike, sosiale probleme. As opvoeders, behoort onderwysers hierdie uitdaging te aanvaar.
Elize: Hierdie verhale behoort vanaf graad 8 deel te vorm van 'n leerder se leeswerk, natuurlik met 'n progressiewe lyn van omstredenheid tot in graad 12.
Elize: Hierdie omstrede kwessies (byvoorbeeld verkragting, molestering, aborsie, alkoholmisbruik) betrek soms, op een of ander manier, 'n taalonderwyser of leerder se werklike lewe. Dit veroorsaak spanning, soms selfs trauma, en die onderwyser sal moet weet hoe om hierdie kwessies te medieer om uiteindelik tot by 'n punt van oplossing of afsluiting te kom.
Henriëtte: Dit hoef nie te wees nie, want die taal- en letterkundeklas bied die ideale plek daarvoor, maar indien wel, kan dit wees as gevolg van die druk op onderwysers om hulle leerders te laat presteer. Dat toetsing, eksaminering en ander assesseringsvorme voorkeur geniet bo die takel van omstrede kwessies (en enige ander sake) wat in voorgeskrewe (en ander) jeugboeke na manifesteer. Met ander woorde, tyd is 'n probleem en toewyding/entoesiasme ontbreek.
Elize: Ons het te kampe gehad met taaluitdagings; die nuanses in die vertaling van Nederlands na Afrikaans het soms tot betekenisverwarring gelei. Die struktuur van die artikel was aanvanklik ook 'n probleem. Ons wou elke land eers afsonderlik bespreek, maar het besef dat die integrering by elke afdeling 'n lesersvriendeliker artikel tot gevolg sou hê.
Elize: Moontlik 'n artikel wat fokus op die tema, motiewe en boodskap van 'n bepaalde jeugverhaal, aangesien dit nogal verwarrende konsepte vir die taalonderwyser is.
Ronel: Ja, moontlik 'n artikel oor 'n jeugverhaal waarin omstrede kwessies voorkom.
Elize: Internasionale samewerking verbreed jou eie perspektief; deursettingsvermoë is 'n belangrike eienskap van 'n navorser; en dat keurders se kommentaar tot 'n beter finale produk bydra.
Ronel: Die rol wat keurders in die proses speel, dra beslis by tot 'n beter eindproduk.
Elize: Ons hoop dat ouers en skoolbestuurspanne en ander belanghebbendes sal besef dat omstrede kwessies in jeugliteratuur 'n realiteit is en dat daar nie daarvan weggeskram kan word nie. Die taalklas is 'n veilige ruimte waarbinne die opgeleide taalonderwyser hierdie omstrede kwessies met omsigtigheid en respek met die leerders kan medieer.
Ronel: Die samewerking met 'n Nederlandse kollega het reeds bygedra tot 'n groter debat aangaande die mediëring van omstrede kwessies.
Elize: Dit is beslis 'n goeie voorstel; anonimiteit verleen meer vrymoedigheid aan iemand om eerlik oor hierdie omstrede kwessies te gesels.
Ronel: Ja, want eerstens bied die afstandelikheid van 'n skerm meer vrymoedigheid aan onderwysstudente om aan die gesprek deel te neem en tweedens bied anonimiteit veiligheid.
Henriëtte: Hierdie voorstel is 'n wonderlike idee. Dit sal die leerders die geleentheid bied om anoniem en waarskynlik met groter vrymoedigheid aan waardevolle gesprekvoering deel te neem.
1 (a) Vos, JE. 2018. Moraliteit en omstrede kwessies in jeugliteratuur: 'n Beskouing oor Onderwêreld deur Fanie Viljoen. LitNet Akademies, 15(1).
(b) Vos, JE. en R van Oort. 2018. 'n Selfgerigte leesproses: traumabelewing en -verwerking in die jeugroman Blou is nie 'n kleur nie deur Carin Krahtz. LitNet Akademies, 15(3).
2020-08-24 at 13:46
Mens ys by die blote gedagte aan "opgeleide, kundige dosente/mentors" wat "by plaaslike universiteite en opleidingsinstansies aangestel" moet word "om, al is dit deeltyds, kennis en vaardighede oor die gebruik van kinder- en jeugliteratuur in die klaskamer aan (voornemende en gekwalifiseerde) onderwysers te verskaf".
Met die oorwegend Marxistiese struggle-etos wat tans dáár aan die orde van die dag is, beteken dit onvermydelik die aanstelling van woke akademici wat vas glo dat alle jeugliteratuur wat nie netjies in hul kritiekteoretiese agenda pas nie, uiteindelik "gemedieer" - lees: slu gesensor - sal word om te sorg dat alle leesstof vir kinders aan hul sosialistiese ikoon se Konflikteorie voldoen.
Hulle het immers lankal daarin geslaag om die sosialistiese slagwoord "leerders" daar en op skool te laat posvat.