JY LEES NOU Data verval nie meer dadelik, maar hoe werk dit presies?
Ter illustrasie. Foto': Gallo Images/Getty Images.
Van 1 Maart af verval jou data nie meer ná die tydperk waarvoor jy dit gekoop het nie – maar bepalings en voorwaardes geld . . .
Jy vul jou brandstoftenk ten duurste, ry versigtig en ná 30 dae is die tenk nog halfvol. Maar dan daag die vulstasie-eienaar by jou huis op om die oorblywende brandstof uit die tenk te kom suig . . . Dit klink verregaande, of hoe? Tog is dit presies wat dikwels tot dusver met jou selfoondata gebeur het.
Jy koop 'n databondel vir byvoorbeeld 30 dae, en wanneer dié tyd verstryk, verbeur jy alle data wat jy nie gebruik het nie. Jare lank al braak selfoongebruikers gal hieroor. In 2016 het die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika (Okosa) begin werk maak van verbruikersklagtes.
En nou, nadat sommige selfoondiensverskaffers drie jaar lank daarteen vasgeskop het, tree nuwe dataregulasies eindelik in werking. Dit beteken onder meer daardie laaste bietjie data wat oornag uit jou "tenk" verdwyn het, kan voortaan vir jou gespaar bly.
'Operateurs moenie huil oor hulle verhoed word om foute te begaan in die strewe na inkomste nie'.
"Die hooffokus van die klagtes en veldtogte was die koste van data, maar Okosa het ook die vervaldatum van data geteiken en die hoë buitebondeltariewe," sê die tegnologiekenner Arthur Goldstuck, hoof van World Wide Worx.
Die nuwe regulasies kan 'n impak op diensverskaffers se inkomste hê, sê Arthur, maar hy voeg by: "Dit is 'n noodsaaklike impak.
"Operateurs moenie huil oor hulle verhoed word om foute te begaan in die strewe na inkomste nie."
Hoe lyk hierdie nuwe datalandskap, en wat moet jy doen om daaruit voordeel te trek?
SO RAAK DIT JOU DATA
In 'n neutedop verval die selfoondata wat jy vir 30 dae koop met ingang 1 Maart nie meer outomaties aan die einde van daardie 30 dae nie – jy kan dit daarna vir nog 'n dag, week of maand gebruik, afhangend van jou bondelpakket en die ooreenkoms met jou diensverskaffer.
Jy sal wel elke keer jou bondeltydperk moet verleng om jou reeds aangekoopte data te kan aanhou gebruik. Eers nadat die bykomende tyd verstryk het, sal dit verval.
Arthur voeg by ongebruikte data kan gewoonlik ook net met een maand oorgedra word, nie eindeloos nie.
"Data kan een maand op 'n slag oorgedra word, wat beteken data van Maart kan net oorgaan na April, maar nie na Mei toe nie," verduidelik hy.
Daar word nie aan diensverskaffers soos Vodacom, Cell C, MTN en Telkom voorgeskryf hoe hulle die regulasies moet toepas nie – net dat dit van1 Maart af geld en dat onverbruikte data daarna nie meer outomaties aan die einde van die maand verval nie.
Met 'n kontrak
Kontrakkliënte kry nou outomaties en gratis 'n ekstra maand om hul oorblywende data te gebruik. Jou "ou" data van die vorige maand word eers gebruik voor jou nuwe databondel inskop.
Maart se oorblywende data word dus na April oorgedra, maar indien dit teen einde April steeds nie opgebruik is nie, verval dit.
Jou ongebruikte data word telkens outomaties en sonder enige verdere koste na jou nuwe databondel oorgedra.
Met 'n vooruitbetaalde pakket
Vooruitbetaal-kliënte kry voortaan ook outomaties en sonder enige koste 'n ekstra maand om hul oorblywende data te gebruik.
Dis nie nodig dat jy eers weer 'n nuwe databondel koop nie. Telkomkliënte wat kleiner bondels van 25 tot 500 MB op vooruitbetaalde pakkette koop, gaan nou hul data tot ses maande langer kan gebruik, sê Nomalungelo Faku van Telkom.
Gewone kontrakkliënte se oorblywende data rol nou outomaties en gratis oor na die volgende maand toe. Dié data kan slegs vir een maand oorgedra word en die oudste data word eerste gebruik. Maart se ongebruikte data word na April oorgedra, maar indien dit in April nie gebruik word nie, verval dit.
Die oordrag gebeur outomaties en teen geen ekstra koste nie. Maar daar is 'n uitsondering: Die data van kliënte op Hybrid-kontrakte, dit is kontrakte waar kliënte toegewysde data-, SMS- en stembondels per maand kry, kan net vir sewe dae oorgedra word, sê Byron Kennedy, 'n woordvoerder van Vodacom.
Die oordrag van hierdie Hybrid-kontrakte se ongebruikte data na jou nuwe databondel is nie gratis nie. "Daar sal 'n heffing wees. Dié koste word bereken volgens die hoeveelheid oorblywende data," sê Byron.
"Dié dataoordrag is nie outomaties nie. Kliënte kan dit doen deur 'n spesiale kode (*135#) in te tik."
Jy moet eers 'n nuwe databondel aanskaf waarheen jou ongebruikte data oorgedra kan word en dan deur 'n spesiale kode (*135#) dié oordrag doen.
Dié oordrag is nie outomaties nie. Jy moet ook 'n heffing betaal vir die data-oordrag. Die nuwe bondel moet dieselfde grootte wees as die een wat verval en net so lank geld vir die oordrag om te kan geskied.
'n Uurbondel se ongebruikte data kan na 'n bykomende uurbondel oorgedra word; 'n dagbondel se ongebruikte data na 'n bykomende dag; 'n week se data word met 'n bykomende week verleng; en 'n naweekbondel met 'n bykomende naweek.
Alle ander vooruitbetaalde bondels, soos die 30-dae-bondels, word oorgedra vir 'n maksimum tydperk van sewe dae.
Oorblywende data word reeds outomaties en kosteloos na 'n volgende maand oorgedra. Jou oudste data word eerste gebruik.
Jou oorblywende data word aan die einde van elke maand na die volgende maand oorgedra. Maart se oorblywende data word dus na April oorgedra, maar indien dit teen einde April steeds nie opgebruik is nie, verval dit.
Die oordrag is outomaties en gratis.
Kliënte moet 'n nuwe databondel van dieselfde grootte aanskaf sodat die oorblywende data daarheen oorgedra kan word.
Die oordrag gebeur outomaties en kosteloos sodra jy die nuwe bondel koop.
Oorblywende data van dié selfoondiens se kontrakkliënte sal outomaties en kosteloos na die volgende kalendermaand oorgedra word, sê Michelle Beetar, Cell C se hoof-kliëntewoordvoerder.
"Die data wat jy aan die begin van Maart kry, sal outomaties oorgedra word tot die einde van April. Aan die einde van April kan jy die oordragfunksie gebruik om dit oor te dra na Mei of verder."
Die oordrag gebeur outomaties en teen geen verdere koste nie.
Vooruitbetaal-kliënte kan kies uit verskeie databondels waarvan sommige tot een jaar geldig bly. Die ongebruikte data van herhalende databondels word outomaties en kosteloos na die volgende maand oorgedra.
As jy in dié tydperk steeds nie al die data in jou herhalende bondel opgebruik het nie, kan jy deur die Cell C-app – of met 'n spesiale kode – die geldigheid van die ongebruikte data teen 'n nominale heffing verder verleng.
Gratis data (waarvoor nie betaal is nie), beloningsdata (data gegee vir SupaCharge/Megadata of ander beloningsaktiwiteite) en promosiedata (waar die kliënt meer as die standaardwaarde kry en diensspesifieke bondels, byvoorbeeld vir WhatsApp) kan nie oorgedra word nie, sê Michelle.
Kan jy uitgevang word deur buitebondeltariewe?
Ons almal het al so 'n rekeningskok gehad: As kontrakkliënt was jou data op, maar jy het dit nie besef nie en aanlyn doenig gebly – gevolglik moes jy ekstra opdok vir buitebondelkoste, wat hoër as normale binnebondeltariewe is.
Danksy die nuwe regulasies kan jy nou buitebondeltariewe vermy.
"Tot nou toe kon operateurs buitebondelkoste sonder die gebruiker se toestemming hef," sê Arthur Goldstuck van World Wide Worx.
Nou moet diensverskaffers deur 'n SMS of outomatiese boodskap, kortkodes (USSD-kodes) of enige ander toepaslike wyse gebruikers inlig dat hul databondels op is en hulle oorgaan na buitebondelgebruik – en wat die tariewe daarvoor sal wees.
As jy nie instem tot die buitebondeldata en -tarief nie, moet die verskaffer jou datadienste onmiddellik stop.
As die verskaffer aanhou om aan jou data te verskaf sonder dat jy ingestem het tot buitebondeltariewe, mag hy jou nie meer as die normale binnebondeltariewe aanslaan nie.
Van 1 Maart af sal jou diensverskaffer jou outomaties in kennis stel wanneer jy 50, 80 en 100% van jou stem-, SMS- en databondels opgebruik het sodat jy self kan besluit of jy buitebondels wil gebruik.
As jy die boodskappe nie wil ontvang nie, moet jy dit op jou selfoon aandui met die stappe wat jou diensverskaffer aan jou verstrek.