Die Suid-Afrikaanse regering se onderrok hang uit …Alana Bailey, AfriForum se adjunk-uitvoerende hoof van internasionale skakeling. Foto: Reint Dykema. Jare gelede by ’n vorige werk moes ek ’n swierige funksie bywoon. Ek het ’n pragtige rok en skoene vir die geleentheid gekoop. Daar aangekom, het ek soos ’n glanspersoonlikheid in Hollywood gevoel, tot ’n kollega se eggenoot my eenkant toe roep en fluister: “Jou Saterdag is langer as jou Sondag”. Ek het destyds nog nie die uitdrukking geken nie – dit was immers jare voor Maroela Media bestaan het. Toe ek besef dit meen my onderrok hang uit, het twee reaksies by my jeugdige, onvolwasse self gevolg. Eers was ek skaam en toe was ek redeloos woedend vir die persoon wat my gewaarsku het. Verlede week het ek beleef hoe dit lyk as dit gebeur, naamlik toe die minister van internasionale betrekkinge en samewerking, Lindiwe Sisulu, woedend reageer het op die Australiese minister van binnelandse sake, Peter Dutton, se kommentaar dat wit boere in Suid-Afrika se aansoeke om immigrasie na Australië versnelde aandag sal geniet weens die “onmenslike omstandighede en bedreiginge wat hulle in die gesig staar”. Die storie het wêreldwyd opslae gemaak. Binne dae het meer as 400 artikels hieroor in die media verskyn – sommige wat Dutton gelyk gee, ander wat wys op Australië se eie probleme. Of Dutton uit eiebelang opgetree het of nie, is nie ter sake nie. Wat belangrik is, is dat hy gewys het op die onderrok wat uithang en dat die heftige reaksie wat dit by minister Sisulu tot gevolg gehad het, bewys dat ’n aar raakgeboor is. Die minister se mediaverklaring na aanleiding van minister Dutton se kommentaar, het die regering se onderrok net verder modder toe afgesleep. Ten eerste het sy AfriForum beskuldig dat ons leuens en paniek saai. Al die feite wat ons sedert ons bestaan aan internasionale meningsvormers, insluitend Australiese owerhede, deurgee, is op deeglike navorsing en feite gebaseer. Van leuens is daar nie sprake nie. Inteendeel, as dit by kwessies soos plaasmoorde kom, vermy ons juis die sensasiebelaaide aanslag met gruwelfoto’s en ’n opstapeling van byvoeglike naamwoorde in berigte oor insidente – die feite is erg genoeg en ons hou daarby. Ons doen ook baie moeite om syfers te kontroleer aan die hand van die SAPD, TLU SA en ander instellings se data. Lorraine Claasen, AfriForum se misdaadstatistiek-analis, is internasionaal geakkrediteer by die professionele liggaam vir misdaad-analiste. Ons bepleit verder deurgaans onder alle omstandighede dat mense kalm moet bly, binne die raamwerk van die wet moet optree en geen halsoorkopbesluite oor kwessies soos emigrasie moet neem nie, maar juis ingeligte besluite moet maak. Die leuens en paniek wat ek sien, is dus nie aan AfriForum se kant nie, maar aan die kant van minister Sisulu. Tweedens is daar die lagwekkende “gerusstelling” wat die minister aanbied dat Suid-Afrika in die onteieningsproses deur die Grondwet gelei word. Ingeval minister Sisuslu nog nie agtergekom het nie, dit is die einste Grondwet wat die parlement volgens die aanvaarde mosie van 27 Februarie 2018 wil wysig om onteiening sonder vergoeding moontlik te maak. Die versekering dat die proses “ordelik” sal verloop, troos ook nie. As ’n inbreker my eiendom steel, gee ek nie om of hy/sy ordelik ingebreek het of nie – ek is nog sonder my eiendom. Dieselfde geld vir ’n proses wat eiendomsreg ignoreer. Vir ’n lang tyd het afgevaardigdes van burgerregte instellings, insluitend AfriForum, meningsvormers in invloedryke lande besoek en inligting aan hulle voorsien. Deurgaans by gesprekke waar ek betrokke was, is kommer oor misdaadvlakke, werkloosheid, rassespanning en korrupsie wat sinoniem met Suid-Afrika geraak het, uitgespreek. Op 5 Desember 2016 was ek by die jaarlikse Afrikadag wat deur Stigting Max van der Stoel en die Foundation for European Progressive Studies aangebied is. Dit is deur meer as 500 organisasies en individue met Europese handels-, politieke, maatskaplike en beleggingsbelange in Afrika bygewoon. Een van die hoofsprekers was Judith Sargentini, ’n parlementslid van die Europese Unie (EU) en lid van Nederland se Groen Party. Sy het daarop gewys dat EU-lidlande se hulp, beleggings en handelsbydraes in Afrika saam meer bydra as dié van enige ander land of entiteit. Die afgelope dekade ervaar sy egter dat dit moeiliker raak om die bande in stand te hou, het sy gesê, want Afrika-vennote verval in eindelose retoriek en verwyte oor neo-kolonialisme en aandrang op vergoeding vir gebeure van die verlede. Boonop maak Afrika se minagting vir die beginsels van ’n regstaat dit moeilik om bande met die kontinent te hou – en hier het sy spesifiek verwys na Suid-Afrika se poging om aan die Internasionale Strafhof te onttrek (’n proses wat steeds in volle swang is). Sprekers uit Afrika het woedend hierop reageer met beskuldigings oor Europese paternalisme en ’n gebrek aan begrip vir koloniale pyn, maar Sargentini het voet by stuk gehou dat toekomstige samewerking sal afhang van Afrika (en dus ook Suid-Afrika) se handhawing van regstaatbeginsels en besigheidsvriendelike wetgewing. Dit was maar een van vele insidente wat bewys het dat kritiek teen Suid-Afrika se nuwe bestel beslis nie meer tot regse partye en instellings se terrein beperk is nie, maar dat hoofstroom en selfs linkse meningsvormers reeds lankal verby die reënboogsprokie kyk en Suid-Afrika aan optrede, eerder as aan paaiwoorde beoordeel. Waar daar eens internasionale lofprysings vir die Suid-Afrikaanse Grondwet was, sien die buiteland nou die gebrekkigheid daarvan raak. Hulle besef Suid-Afrika is lankal nie meer ’n demokrasie nie, maar ’n hibriede regime waar sterk, onafhanklike instellings wat demokrasie handhaaf en aanspreeklikheid verseker, grotendeels verdwyn het of tot betekenislose optrede verswak is. Die groot meerderheid waarmee die mosie aanvaar is om die Grondwet ten gunste van onteiening sonder vergoeding te wysig, is ’n duidelike bewys in dié verband. Minister Sisuslu kan haar vingers op die Australiese hoë kommissariaat en AfriForum probeer hou, maar sy gaan vind dat sy, soos die Nederlandse seuntjie wat die lekkende dyk probeer red het, meer en meer vingers gaan benodig om al die lekkasies by te kom. Om net na onlangse internasionale kommentaar te verwys: Soms spreek Suid-Afrikaners onrealistiese verwagtinge uit dat buitelandse regerings direk in gebeure in Suid-Afrika sal inmeng. Dit is onwaarskynlik en ook onwenslik. Oplossings wat werk is veral dié wat binne ’n land gevind word. Dat buitelandse druk egter die stukrag kan voorsien wat stappe nader aan oplossings moontlik maak, is waar, en daarom sal AfriForum ons nie deur minister Sisuslu se uitlatings laat afskrik nie, maar ons veldtog om kwessies soos die regering se miskenning van eiendomsreg en plaasmoorde onder internasionale meningsvormers se aandag te hou, voortsit en selfs verskerp. Menslik gesproke, hang ons toekoms hiervan af.