Wysiging soos op 09:54, 11 Junie 2019
9 741 grepe bygevoeg , 1 jaar gelede
Wysiging soos op 10:17, 8 September 2018 (wysig)
Wysiging soos op 09:54, 11 Junie 2019 (wysig) (maak ongedaan)
Geleerdes reken dat pokke deur [[bees]]te na mense oorgedra is. Dit was nadat die mens begin het om die bees mak te maak.
Na 'n inkubasietydperk (tydperk tussen die opdoen van die besmetting en die werklike uitbreek van die siekte) van gewoonlik 10 tot 15 dae begin die siekte skielik met 'n hoë [[koors]] en koue rillings, kop- en spierpyne, ernstige siektegevoel en soms met 'n uitslag wat soos [[masels]] en dan weer soos [[skarlakenkoors]] lyk. Na ongeveer 3 tot 4 dae daal die pasiënt se koors en voel hy heelwat beter.
Die blasies by pokke is op 'n bepaalde deel van die liggaam altyd in dieselfde stadium van ontwikkeling. Dit is in teenstelling met waterpokkies (ook 'n virussiekte), waar daar afgesien van die vlekke ook helder blasies, opgedroogde blasies en rowe gelyktydig voorkom. Ook die verspreiding van die blasies oor die liggaam verskil by pokke en waterpokkies. Die erns van die verloop van die siekte wissel van [[epidemie]] tot epidemie.
By die meeste pokke-epidemies beloop die aantal sterftes ongeveer 20 tot 30 % van die getal pasiënte. Daar bestaan geen bekende middel teen pokke nie. Daar kan wel deur middel van antibiotika-toedienings verseker word dat die blasies nie sekondêr met [[Bakterie|bakterieë]] besmet raak nie. Die grootste voor deel van die gebruik van antibiotika is die feit dat littekenvorming dan feitlik geheel en al uitgeskakel word.
'n Engelse geneesheer, Edward Jenner (1749-1823), het 'n belangrike bydrae gelewer tot die inentingspraktyk ten opsigte van pokke. Terwyl hy nog 'n student was, het Jenner reeds tot die besef begin kom dat boeremeisies wat koeipokkies opgedoen het (waarvan hulle byna altyd herstel het), nooit pokke opdoen nie. Jenner was oortuig daarvan dat koeipokkies maar net 'n gewysigde vorm van pokke was en dat mense wat hierdie siekte voorheen gehad het, die een of ander vorm van [[Immuunstelsel|immuniteit]] teen die gevreesde pokke besit het. Jenner se kans het op 14 Mei 1796 gekom.
Distriksgeneeshere en gesondheidsklinieke het inenting teen pokke kosteloos gedoen. Feitlik geen gevalle van pokke kom vandag nog in Suid-Afrika of in die res van die wêreld voor en derhalwe is die gevreesde siekte vir die meeste mense maar net 'n naam van iets wat hulle nie ken of nog nooit gesien het nie. Tot 150 jaar gelede was pokke egter een van die mees gevreesde siektes in Europa en aan die begin van die 18e eeu het omtrent 'n halfmiljoen mense jaarliks in [[Europa]] aan pokke gesterf en nog veel meer in [[Asië]] en [[Afrika]].
Ook in Suid-Afrika het pokke-epidemies duisende lewens gee is. Die siekte het saam met die eerste Blanke nedersetters die land binnegekom en veral groot verwoesting gesaai onder die [[Khoikhoi|Khoi]]. Hele Khoi-stam het uitgesterf sonder dat 'n enkele persoon oorgebly het. In 1755 is die [[Kaapprovinsie|Kaap]] deur 'n baie ernstige pokke-epidemie getref. Feitlik elke huis het 'n slagoffer opgelewer en honderde mense het gesterf. Die vrees vir die siekte het teweeggebring dat feitlik alle openbare bedrywighede tot stilstand gekom het. In 1767 het die siekte weer uitgebreek, maar die keer was die inwoners beter daarop voorberei en omdat die pasiënte weggehou is van gesonde mense, is die verspreiding aansienlik beperk.
Die siekte as sodanig kom nie meer in [[Wes-Europa]] voor nie, maar die virus kan per lug of see die land binnegebring word. Die ernstigste Invoerepidemie van die afgelope 30 jaar het in 1972 in [[Joego-Slawië]] voorgekom. In die epidemie is 175 persone besmet, van wie 36 gesterf het. In 1967 het pokke nog in 42 lande voorgekom. Danksy die sukses van die uitroeiingsprogram wat deur die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] op tou gesit is, het die siekte in 1974 in nog net 3 lande voorgekom, naamlik Indië, [[Bangladesj|Bangla Desj]] en [[Ethiopië]].
In 1976 het dit nog net in Ethiopië voorgekom. Ook hier is dit intussen heeltemal uitgeroei. Sedert die einde van die vorige eeu kom daar van tyd tot tyd, veral in [[Suid-Amerika]] en [[Afrika]], maar ook soms in Europa, 'n siekte-epidemie voor waarvan die simptome feitlik dieselfde is as die van pokke, met slegs een enkele verskil: die verloop van die siekte is veel meer goedaardig as wat die van pokke is. Sterftegevalle is selde hoër as 1 % en die siekte laat geen littekens na nie. Hierdie siekte staan bekend as variola minor (amaars of melkpokke).
Laasgenoemde siekte kom in [[Suid-Afrika]] onder sommige Swart stamme voor en dit is 'n ernstige openbare gesondheidsprobleem. 'n Gebrek aan opvoeding in verafgeleë gebiede bied 'n ernstige probleem ten opsigte van die aanmelding van gevalle. Daar moet ook in gedagte gehou word dat 'n ligte aanval van variola minor feitlik onopgemerk in 'n familie verbygaan. Wat die posisie ernstig maak, is dat die variola minor-virus identies is aan die van pokke en dat dit daarom moontlik pokke kan veroorsaak by mense wat nie onlangs teen pokke ingeënt is nie.
Mense wat nie ingeënt is nie, kan met die koeipokvirus besmet word. Die [[virus]] veroorsaak gewoonlik pokke op die uiers van koeie.