Nuuskommentaar: Nuwe gevegsreëls vir Afrikaans?Hoofgebou op die Bloemfontein-kampus van die Universiteit van die Vrystaat Foto: UV Facebook Soos domino’s wat val, is die een vastrapplek van Afrikaans ná die ander nou in die spervuur. Die jongste is die taalvoorstelle van Kovsies se geheime taalkomitee, soos berig deur Volksblad, en besonder skerp bespreek deur Charles Smith. Dit volg op die bekendmaking van ŉ nuwe taalplan vir die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit en die rektor van die US se rug-styfmakery ná hy vir alle praktiese doeleindes deur die bestuurskomitee van die universiteitsraad vasgevat is. In al drie gevalle moet die universiteitsrade nog die planne goed- of afkeur. In al drie gevalle stel heethoofde vir verengelsing hul visiere op standbeelde om te demonstreer dat dit lank nie (net) om pragmatisme handel soos voorgegee word nie, maar dat ook (diaboliese) politieke motiewe die saak onderlê. Is daar nou nuwe spelreëls? Ja, en nee. Wat die “nee” betref: die terminologie wat nou rondgeslinger word soos Hanskakies, verraaiers, joiners, kolonialiste, imperialiste en ander, kan net so uit enige boek oor die Anglo-Boere-oorlog gevind word. By die lees van sommige van hierdie boeke, kry ŉ mens soms die indruk dat daar teen die einde van die oorlog omtrent net soveel Boere was wat met die Engelse gesimpatiseer het, as wat vir hul vryheid geveg het. Soos die ou tante wat ná die oorlog geïrriteerd aangehou het om vir die kinders te sê hulle moet Engels praat “want dis ghrind om Ingels te praat.” En baie van die bittereinders was Kaapse rebelle wat as verraaiers tereggestel kon word. En net soos destyds, span die “joiners” die soet woorde mildelik in om hul beskouings en optredes te regverdig. Wat die “ja” vir nuwe spelreëls betref: in ŉ interessante artikel oor Donald Trump se veldtog om Republikeinse presidentskandidaat te word, skryf Charles Hurt oor hoe Trump die “derde spoor” inspan en die kiesers se “veilige ruimte” binnedring. Trump het die stryd betree met die media wat hom en sy los bek as niks meer as ŉ politieke nar beskou het nie. Een publikasie het ook vroeg verklaar dat enige nuus oor Trump se veldtog in sy vermaaksegment te vinde sal wees. Maar Trump se kandidatuur staan steeds sterk. Kortom, Trump ken sy sterkste wapen (hy self), hy weet hoe om homself te bemark en hy weet wat krap Amerikaanse kiesers onder die oppervlak. Hy spreek dit openlik aan, sonder inagneming van tradisionele taboes en politieke korrektheid. Dikwels klink hy laf, soos om die sowat 200 0000 Siriese vlugtelinge wat na die VSA onderweg is, as potensiële djihadiste te beskryf terwyl hy mildelik teer op sentimente en vrese ná die aanslae in Parys. Ander kandidate wat hou by die tradisionele opweeg van moontlike teenreaksie word, op die oomblik altans, in die koue gelaat en een na die ander onttrek van die nominasiestryd. Hoekom kry diegene wat die een nuwe pro-Engelse taalplan na die ander omarm nou so ongewoon baie teenspoed en ook vanuit oorde wat hul saak voorheen so goedgesind was? Die redes is legio en baie daarvan sal eers later behoorlik uitgepluis en verstaan wees. Maar dinge verander en daarom kan die volgende besprekingspunte in gedagte gehou word: Die stryd woed nou in wat as mense se kulturele veilige ruimte beskryf word en dikwels ook in die algemene veilige ruimte. Dit begin die tekens van laaste loopgrawe toon en dan word rug styf gemaak namate al meer mense weens hul velkleur nie keuring kry om byvoorbeeld vlieëniers te word nie, nie beurse en studielenings kry nie en poste moet verbeur omdat voorkeur aan kwotas gegee moet word. Die slag is nog lank nie beslis nie, maar die liberale loop die gevaar om hier ge-Trump te word.