Shanghai is ’n stad binne ’n stad . . . en ook die stad waar jy China se “ontwaking” eerstehands kan ervaar, skryf P.G. de Jonge.
Met rubber op die sypaadjie neem dit ook nie lank voordat jy besef dat Shanghai ’n stad binne ’n stad is nie. Die een staan met sy kop gehul in die alomteenwoordige somerdeinserigheid; modern en dosyne verdiepings hoog.
As Johannesburger het ek my verwonder aan die armes en die rykes wat so naby aan mekaar kan leef. Om binne ’n straat van Houghton na Hillbrow te gaan was vir my besonders vreemd. Soos met die meeste ander dinge, oortref Shanghai toe enigiets wat ek in Suid-Afrika leer ken het. Tussen die afgekampte woonstelblokke en slums kry jy areas waar die gehuggies tot teenaan die rykmanswonings gebouw is.
Dit is amper soos dronk haweloses wat teen ’n elegante baldanser leun vir ondersteuning. Nie dat die danser kla nie: die inwoners aan albei kante lyk ongeërgd oor hierdie stand van sake.
Nie te ver van ’n stuk Ou-Shanghai af nie vind jy Nanjingweg. As mens in die weelde van hierdie voetgangerspad afloop, kom jy eindelik by die Huangpu-rivier wat loodreg jou pad versper.
Wat eers ’n rowersnes was is eenvoudig een dag platgevee om plek te maak vir van die kenmerkendste geboue in die wêreld. Hier loop vlekkelose strate in perfekte blokke tussen die voete van wolkekrabbers wat tot onlangs die hoogste geboue op die planeet was.
As jy klaar na die bote en wolkekrabbers gekyk het, kan ’n mens omdraai en jou vergaap aan die ou Europese geboue wat agter jou pronk.
Hierdie uitgestrekte waterfront staan beken as die Bund. In die vroeë 1900’s het almal, van die Engelse, Amerikaners en tot die Japannese en die Nederlanders hier bankgeboue en diverse finansiële instansies gevestig. En, na ’n paar dekades as kommunistiese regeringsgeboue, is dit presies wat die Bund vandag nog huisves. Geskei deur die lui kronkels van die rivier staan die ou Weste en die nuwe Ooste deur die mistigheid vir mekaar en kyk.
Seker ’n kilometer verder, loop jy weer in nou straatjies in waar mense op fiets-sleepwaentjies kos maak en waar selfs honde die straatoppervlak nie sonder skoene trotseer nie.
Van al die stede wat ek al besoek het dra Shanghai die swaarste aan die tekens van China se ontwaking. Europa en Asië, oud en nuut, arm en ryk is oral ineengestrengel in ’n onsekere soort dans wat die stad sy eiesoortige karakter gee. Dit voel oorlaai, maar die stad dra dié las met ’n fiere trots.
Die twee stede. Oud en nuut. Die gebou in die agtergrond word die Bottle-top genoem, omdat dit soos ’n bierbotteloopmaker lyk. Die gebou net voor die Bottle-top is die Shanghai-toring, wat die tweede hoogste gebou ter wêreld gaan wees as hy klaar gebou is. Foto: P.G. de Jonge