Oor rotskuns as vertelling - LitNet
Oor rotskuns as vertelling
DW Gouws 2012-10-31
Of dit nou Bleek en Lloyd se optekening van Boesman-opvattings, -verhale, -poësie en -gebruike is, of Von Wielligh se oorvertellings, of Eugène Marais se Dwaalstories, mens soek verniet na herkenbare uitbeeldings van enige van die verhale in die rotskuns. Die geloof in die bestaan van die reëndier was byvoorbeeld sterk, en redelik algemeen wyd versprei oor die gebiede waar die San was. Talle afbeeldings op rots van hierdie mitiese dier is al geïdentifiseer. Maar nêrens in 'n verhaalgegewe nie.
Toe die jong San-jagter Qieng in Desember 1873 vir Orpen, 'n Britse administrateur in die Natal van toe, in die Drakensberge dmv 'n tolk verskeie motiewe in rotskunstonele verduidelik het, het die verklarings nie na enige verhale verwys nie. Ook Diä!kwain, die /Xam-man van die Katkopheuwels naby Kenhardt, wat vir Lucy Lloyd verduidelik het wat op Orpen se kopieë van sommige rotsskilderye aangaan, het nie van enige verhalende elemente melding gemaak nie. Van Diä!kwain se kommentaar sê JC Hollmann – voorheen 'n navorser aan Wits se rotskunsnavorsingsinstituut: "Diä!kwain's comments are about as close as a rock art researcher can get to interviewing the makers of Bushman imagery from long ago."
Reeds in 1934 het Walter Benjamin sy publiek ingelig oor die begin van die proses van die versmelting van literêre vorme. Sou iemand 'n tipe Rosetta-rots hier in die veld ontdek wat die narratiewe krane oopgedraai kan kry, kan rotskuns 'n waardevolle pendant vorm vir Suid-Afrikaanse letterkunde vanaf die mondelinge tradisie tot in die hede. Maar tot tyd en wyl dit gebeur, bly die uitdrukking "rock art as narrative", oftewel rotskunsverhale, vir my in 'n staat van aporia.