Koos Kombuis: Die reenboognasie is so dood soos my gunsteling koffiebeker
Last Sunday, KOOS KOMBUIS bid farewell to his favourite coffee cup — not, mind you, a "Coffee-is-better-than-sex" or "100%-Husband" cup, but a very special "rainbow-nation" cup that dated back to the mid-nineties, before South Africa's famous rainbow began to fade
Verlede Sondag het 'n traumatiese ding met my gebeur. Ek het my gunsteling koffiebeker verloor.
Wel, nie regtig verloor nie, weggegooi. Hy was nie langer bruikbaar nie. Ek kon nie langer koffie uit hom drink nie. Ek kon hom nie eens as 'n ornament gebruik in my studeerkamer, tussen die gemonteerde kaas-rasper van die Casper-Rasper-Show en die leë bottel Boplaas Family Cellars 12 Year Old Potstill Brandy van Calitzdorp nie.
Daar was te veel aanpaksels onder-in die beker. Dit aanpaksels het nie meer gereageer op skottelgoedwater nie. Dit was meer as aanpaksels; dit was kwaadaardige gewasse.
Om dinge erger te maak, was die patroontjie aan die buitekant heeltemal ge"fade". Mens kon dit nie meer sien nie. Dit alleen het die koffiebeker vir my useless gemaak.
Reg geraai. Dit was my "Rainbow Nation"-koffiebeker.
Ja, helaas, dit was nie die koffiebeker wat sê "100% Husband" of "Bredasdorp Veiling" of "Coffee is Better Than Sex" nie. Dit was die een met die patroontjie van karikatuuragtige wit en swart mensies wat saam dans in die straat teen 'n agtergrond van helderkleurige blomme en bont letters.
Dit was die koffiebeker wat die droom versinnebeeld het van die Nuwe Suid-Afrika, soos ons daardie droom verstaan het in die middel-neëntigs.
Wat 'n tyd van naïewe idealisme was die middel-neëntigs nie! Biskop Tutu het nog nie 'n prostraatprobleem gehad nie. Rugby was nog 'n skoon spel. Robbie Klay het nog nie puberteit bereik nie en Julius Malema was nog skadeloos in standerd vier. Mrs. Ball's is oor landsgrense gesmokkel deur reisigers met 'n lied in die hart.
Dit was die dagbreek van kollektiewe onskuld van die Suid-Afrikaanse nasie. Dit was die tyd toe alles moontlik gelyk het. Ons het almal gesit en ballasbak in die sonskyn van Madiba se sjarmante oupa-glimlag.
Vandag is die ideaal van die reënboognasie dood. So dood soos my favourite koffiebeker. So dood soos Tolla. So dood soos Lucky Dube. So dood soos Johannes Kerkorrel en James Phillips.
Die feit dat die reënboognasie-ideaal dood is, beteken natuurlik nie noodwendig dat alles summier gaan uitfok nie. Ons sal maar altyd so mank-mank bly aansukkel. 'n Utopia sal Suid-Afrika egter nooit wees nie.
Soos die klomp bruin gemors wat onder-in my reënboognasie-koffiebeker vasgesit het, sal ons bly. Modderig. 'n Mengsel van al die kleure saamgegooi. Die kleur wat 'n verwer kry as hy al sy oorskiet-kleure verf meng in 'n PVA-blik. Die kleur van bitter koffie. Die kleur van grond.
Maar dis dalk nie sleg nie, né. Want dinge moet doodgaan in die grond voor dit kan groei. Te veel melk en suiker is immers ongesond, en daar is altyd nuwe planne wat mens kan maak met 'n braak land.
Maar hierdie keer gaan dit meer kos as handjies vashou en dans in die straat en ballasbak in Madiba se vriendelike sonskyn-glimlag. Dit gaan werk kos, regte werk, harde werk.
Ek het nou 'n nuwe koffiebeker, die ander dag gekoop by Pick 'n Pay. Hy is nie baie mooi nie. Hy is net bruin. Die kleur van koffie.
Lees verlede week se rubriek (waarin Koos vra: "Het die Blou Bulle regtig die Curriebeker gewen?") hier. Ander rubrieke: "Die getik van tydbomme" of "Skokkende nuwe wending in die Caster Semya sage".