Konsentrasiekamp te Brandfort soos bespreek in De Camp Courant
Ouma Hannie en Emily Hobhouse se borsspeld
Sommer vroeg in die aanloop tot die herdenking van die Tweede Vryheidsoorlog het 'n grootse oomblik aangebreek toe 'n borsspeld wat aan Emily Hobhouse behoort het, aan Aksie Vrouekrag oorhandig is vir veilige bewaring vir die nageslag.
Die skenker, Petro Joubert, vertel self:
Fotobyskrif: Emily Hobhouse
Ek is Petronella Joubert, gebore Viljoen. Ek is 'n kleindogter van wyle Johanna Susanna Viljoen, 'n nooi Pieterse, wat op 20 Augustus 1873 gebore en op 28 Januarie 1939 oorlede is. Ons het haar Ouma Hannie genoem.
Wyle Ouma Hannie was getroud met wyle Oupa Jan Dani�l Viljoen, wat in die distrik Marquard op sy plaas, Tappelshoek, geboer het. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog is hy na Ceylon verban.
Ouma Hannie was in die Brandfort-konsentrasiekamp. Emily Hobhouse het die kamp besoek en bemerk dat Ouma Hannie se manteltjie gedurig in die bittere koue van haar skouers afgegly het. Sy het haar eie borsspeld afgehaal en Ouma Hannie se mantel daarmee vasgesteek.
Ouma Hannie het die borsspeldjie aan my oorlede moeder, haar skoondogter, gegee, van wie ek dit ge�rf het. Ek skenk die borsspeldjie aan mev. Lucia van den Berg van Aksie Vrouekrag, om dit in 'n argief in veilige bewaring te hou vir die Boere-nageslag.
Brandfort-konsentrasiekamp 15 550 Vroue en kinders sterf
Die kamp by Brandfort het ook bekend gestaan as Dwyersdorp. Dit is skrams buite Brandfort gele�. Hier is 'n Tuin van Herrinnering geskep ter ere en nagedagtenis van die 15 550 Boervroue en kinder slagoffers van die swak toestande in die Britse konsentrasiekamp. Die stemmige senotaaf het 'n hartroerende aanhaling:
"Rus in vrede tere bloeisels,
offer van die storm
want uit welke moedertrane
is die steen gevorm"
Ander Vrystaatse konsentrasiekampe