RONDEELDie rondeel is 'n term wat ons gebruik vir 'n digvorm wat gedurende die Middeleeue in Frankryk verskillende name gedra het (rondel, rondelet, rondin, ens.) en later daar algemeen as rondeau bekend gestaan het. Dis 'n tipiese Franse vorm wat in die 13e eeu ontstaan het en wat, nes bv. die Franse BALLADE deur drie uiterlike trekke gekenmerk word: 'n vaste bou, 'n vaste rympatroon en 'n terugkerende element (refrein).
Gesaghebbende Franse bronne volstaan dan ook met een term: rondeau, wat ons met rondeel weergee. Om die variasies, of dan sommige van hulle, te dek, word dan gepraat van die "eenvoudige" rondeel, die "dubbel" rondeel, die "volmaakte" rondeel en die "nuwe" rondeel. Die rondeel wat die meeste voorkom en wat ons dus as die normale kan beskou (soms genoem die "dubbel" rondeel) is gebou op twee ryme en bestaan uit dertien of veertien agt- of tien-sillabiese reëls wat oor drie strofes versprei is, waarvan die eerste twee vier reëls elk beslaan, die laaste een vyf of ses, afhangende van die aantal refreinreëls wat aan die einde terugkeer. Beroemde beoefenaars van die vorm was Charles d'Orléans (1391—1465) en Francois Villon (1431—1463), en 'n goeie voorbeeld is eg. se "Le temps a laissé son manteau", of dan die volgende rondeel wat hier in die uitstekende Leopold-vertaling aangehaal word en wat die somber sy van D'Orléans vertoon:Verlaat mij en gaat heen, gaat heen, zorg, druk en droefenis van zinnen; of dacht gij altijd bij mij binnen uw wil te hebben als voorheen?O, maar ik zeg u aan van neen; verstand zal u wel overwinnen, verlaat mij dan, gaat heen, gaat heen, zorg, druk en droefenis van zinnen.En zoo weer ooit voor mij verscheen uw aankomst en van uw vriendinnen, zoo moge God dit nieuw beginnen verdoemen en den dag meteen; verlaat mij dan, gaat heen, gaat heen, zorg, druk en droefenis van zinnen!Die rymskema is dus soos volg: ABba/abAB/abbaAB, waar die hoofletters die refreinreëls aandui. Opvallend ook hoe die musikaliteit ondersteun word deur die alternering van manlike en vroulike RYME, hoewel D'Orléans van die eerste digters was wat musiekbegeleiding by sy gedigte nie nodig geag het nie. Ongelyke versreëls is in die rondeel gedoog, maar voorkeur is gegee aan reëls van sewe, agt of tien sillabes.
Het klein heelal van het gedicht: De aanvang is een zacht ontroeren, Een ruimte, die zich in wil snoeren, Beklemming reikend naar het licht. Dan toonen woorden hun gezicht En stamelende stemmen voeren In't klein heelal van het gedicht.O hart, vind hier uw evenwicht! Als duisternissen op u loeren. Laat van Gods goedheid u beroeren, Die sluit voor u den afgrond dicht Om't klein heelal van het gedicht.In Afrikaans het die rondeel nie eintlik wortel geskiet nie. In Leipoldt se Versamelde gedigte is daar wel twee gedigte wat die titel "Rondel" dra, nl. "Die liewe lange dag" en "Vandag se wêreld lyk so naar".