Spiritualiteit en bewussyn - Johan Nel
Spiritualiteit en bewussyn
Deur Johan Nel op 1 April 2021
As ek spiritualiteit sou moes definieer, sou ek sê dit is om te besef dat jy deel is van iets groter as jy en om waarlik om te gee vir alles om jou. Om so ver moontlik goed en nie kwaad te probeer doen nie. 'n Baie wye definisie maar spiritualiteit is 'n baie wye begrip. Verwys ook na artikels deur Abel oor die onderwerp, wat op hierdie tuiste gepubliseer is, veral (Desember 2019) "vir ons gaan dit in essensie oor hoe om wys te leef, om diepte en sin te vind in die middel van hier en nou, die natuurlike, die elke dag lewe."
Die uiterstes in spirituele evaluasie is die materialisties ateïstiese beskouing wat amper geen ruimte laat vir spiritualiteit nie. Alles in die natuur gebeur en word bepaal deur toevallige kwantum prosesse. Selfs om "wys" te lewe word bepaal deur chemiese reaksies in ons brein wat evolusionêr bepaal is.
Die ander uiterste is 'n intelligente skepper wat in beheer is van alles wat bestaan en daarom 'n baie spesiale plek in die spiritualiteit begrip beklee of beklee het. Die bonatuurlike waarna Abel verwys.
Soos die wêreld en daarmee saam alles om ons evolueer, so ondergaan die natuurwetenskappe (fisika, chemie, biologie en hulle toegepaste onder-afdelings) ook evolusionêre veranderinge. Soos die wetenskappe verander het, het hulle ook die sienings en begrippe van spiritualiteit beïnvloed.
Daar is 'n belangrike afdeling wat lank in veral die natuurwetenskappe geïgnoreer is, naamlik bewussyn.
David Chalmers se verwysing na bewussyn as "The Hard Problem of Consciousness" speel 'n groot rol in die huidige belangstelling in bewussyn.
Dit is interessant dat bewussyn lank 'n onderwerp was wat in die natuurwetenskappe vermei is. Dit het egter in die vorige dekade begin verander.
Wat het bewussyn met spiritualiteit te doen?
Spiritualiteit is 'n produk van bewussyn. Sonder bewussyn sou die begrip Spiritualiteit nie bestaan nie.
Hoe word bewussyn gedefinieer of omskryf? Daar is tans 'n soeke in baie wetenskap dissiplines na definisies, antwoorde en beskrywings aangaande bewussyn (consciousness).
Kan suiwer materialisme bewussyn verklaar? Kan die manier waarvolgens molekules, atome en sub-atomiese deeltjies met mekaar reageer en hulleself rangskik, bewussyn beskryf?
David Chalmers het daarna (bewussyn) verwys as "The hard problem of consciousness" in 'n lesing en in sy boek The Conscious Mind. Bewussyn (as 'n "hard problem") is tans 'n baie gewilde onderwerp in die vakliteratuur van verskeie dissiplines. Daar is selfs 'n artikel in Wikipedia oor "the hard problem of consciousness."
Is bewussyn slegs die gevolg van chemiese reaksies wat in die brein plaasvind? Beheer die rangskikking van atome en molekules in die brein bewussyn? Is daar 'n ander verklaring? Is bewussyn 'n inherente eienskap van die heelal? Is bewussyn net 'n menslike eienskap of ook 'n eienskap van ander spesies? Is dit 'n eienskap wat in verskillende vlakke in alle materie aanwesig is? Is die heelal dalk 'n entiteit met 'n bewussyn? Dit is vrae waarvoor antwoorde gesoek word.
Daar kan en word ook geargumenteer dat afstandbeheerde toestelle, globale posisie sisteme (GPS), voertuig opsporing stelsels ens. oor 'n tipe bewussyn beskik.
Hoe meer interaksie en kommunikasie daar tussen die toestelle is, hoe hoër die vlak van "bewussyn." Hier kom die "integrated information theory" van Giulio Tononi en Kristof Koch ter sprake. Hoe meer kommunikasie tussen al hoe meer toestelle, hoe hoër word die vlak van bewussyn, volgens hierdie teorie.
"Integrated information theory: Initially proposed by Giulio Tononi in 2004, it claims that consciousness is identical to a certain kind of information, the realization of which requires physical, not merely functional, integration, and which can be measured mathematically according to the phi metric."
Afstand beheerde motorhuis deure en hekke. Die beheertoestel is nie bewus van die deure of hekke nie. Die deure en hekke het 'n geringe mate van bewussyn rakende seine waarop hulle gaan reageer.
Robot vloer-skoonmaak toestelle. Hulle is bewus van reageer op meer seine. Sommiges kan selfs wanneer nodig, self by hulle battery laaiers parkeer.
Self besturende voertuie. Baie gevorderde kunsmatige intelligensie (artificial intelligence, AI).
Hierdie skakel gee 'n artikel wat 'n baie goeie oorsig gee oor die 21e eeu se beskouings aangaande bewussyn. Die artikel is gebaseer op Glattfelder se boek Information-Consciousness-Reality.
Dan is daar nog 'n interessante artikel deur Jerker Rönnberg: "Hearing With Your Ears, Listening With Your Brain" – APS Observer (Association For Psychological Science) 29/01/2015 – 'n ondersoek na die invloed van gehoor op ons waarnemings (cognitive) vermoë. Êrens, kan nie onthou waar nie, het ek die volgende stelling teëgekom: "Sound only exists in our brain." Min of meer dieselfde stelling wat Rönnberg in genoemde artikel maak.
Ons kan dit verder neem, die waarneming van kleure is nog 'n voorbeeld. Bestaan kleure nie maar net in die bewussyn nie? Fisies is blou, rooi, geel, groen, of watter kleur ook al, slegs verskillende frekwensies (golflengtes) in elektromagnetiese golwe in die elektromagnetiese kragveld, en niks meer nie. Die kleure bestaan eintlik net in ons gedagte-wêreld. Hoe beskryf jy kleur aan blind gebore persoon?
Dieselfde beginsel is van toepassing op klank. Klank is eintlik slegs atmosferiese golwe en niks anders nie. Hoe beskryf jy die klanke van Beethoven se klavierkonsert en sy simfonie-konserte aan 'n doof gebore persoon?
Was daar 'n geestelike (spiritual) element aanwesig in Helen Keller se bewussyn of was alles wat sy bereik het slegs die gevolg van hoe subatomiese deeltjies op kwantum vlak reageer?
Die vraag kan ook gevra word of kunsmatige intelligensie (AI) ook bewussyn kan ontwikkel. Die volgende vraag kan egter gevra word of rekenaar en "IT" tegnologie werklik op die menslike brein toegepas kan word of is daar ook onbekende (geestelike, spiritual) faktore van toepassing by die mens?
Is gedagte eksperimente net moontlik in 'n bewussyn? Iets wat nie fisies deur interaksies tussen atome, molekules en kragvelde verklaar kan word nie?
Verwysende na Abel se artikel aangaande spiritualiteit, kan die wysheid waarna hy verwys verklaar word deur die interaksies waarna in die vorige paragrawe verwys word? Is wysheid onlosmakend deel van van bewussyn? Kan kunsmatige intellek (artificial intelligence, AI) wysheid ontwikkel? As dit kan, kan dit dan ook spiritualiteit ervaar?
Ook na aanleiding van Abel se artikel het die volgende vraag by my opgekom: "Wat is die verskil tussen kennis en wysheid?"
Is wysheid nie die vermoë om KENNIS REG TE GEBRUIK nie. Kennis het tegnologie gegee, maar die gebrek aan wysheid gee ons aardverwarming en klimaat verandering.
Kan ons spiritualiteit definieer as 'n soeke na wysheid?
Verwys ook na Willie Booyens se artikel van op 1 Januarie 2016 op hierdie forum: Die heelal beskou as 'n kosmiese rekenaar (met bewussyn?).
Dit bring ons by die waarskynlikheid dat die volgende terme onlosmakend verstrengel is, naamlik bewussyn, intelligensie, spiritualiteit, kennis, informasie, realiteit en die indiwiduele begrip van werklikheid.