Jesus én gesprek staan só weer op [Archive] - Wendag - Debating Christianity and Religion Forum
Wendag - Debating Christianity and Religion Forum > Algemeen > Kletshoekie > Jesus én gesprek staan só weer op
View Full Version : Jesus én gesprek staan só weer op
Carel van Heerden21st July 2009, 18:12Jesus én gesprek staan só weer op
Die onlangse besluite van die NG Kerk se Algemene Moderatuur waar die meer genuanseerde standpunt oor die “liggaamlike” opstanding geseëvier het, is vir my ’n onteenseglike aanduiding van ’n nuwe fase in die gesprek. Hoewel daar by hierdie vergadering kritiek uitgespreek is teen die tien moderators se besluite, moet mens aan die moderators erkenning gee dat hulle ’n poging aangewend het om die gesprek op ’n beter basis te kry met hul oproep tot ’n “robuuste gesprek”. Ek sou graag hul inleidende paragraaf heelhartig onderskryf:
“Verskil van mening in die kerk is ’n goeie ding. Dit help ons om die kaf van die koring te skei. Ons onderskei daarom ook tussen menings veral deur met mekaar in gesprek te tree. Ons doen dit onder meer deur briewe, artikels, boeke en toesprake. “Sonder so ’n robuuste onderskeidende gesprek kan ’n kerk nie werklik teologie bedryf nie. Dit help ons met oorleg saam aan die Here gehoorsaam te wees.”
My verstaan van ’n robuuste gesprek is dat dit ’n onverskrokke, intense en ontledende gesprek is. Dit is nie om mooi broodjies te bak nie. Dit is indringend en krities, maar respekvol en daarom sonder persoonlike aanvalle en selfs beledigings. Die robuustheid moet in die indringendheid van die teologiese argumentvoering na vore kom en nie in die waaghalsigheid van aanvalle op mekaar nie. N.P. van Wyk Louw se Oop gesprek lê in hierdie rigting. Respekvolle gesprek behels ook ’n nie-voorskriftelike gesprek. Die ander party moet toegelaat word om die gesprek op sy of haar manier te voer en nie volgens enigiemand se voorskrifte nie. Die bekende regsbeginsel van audi alteram partem moet sekerlik in enige oop gesprek geld. Daar moet ’n bereidheid wees by al die deelnemers om na al die partye te luister.
Die oproep van die moderators tot so ’n soort gesprek is op sigself waagmoedig en dit verdien ons waardering. As kerkleiers gesprek wil oopmaak en nie smoor nie, is dit sekerlik ’n teken van die teologiese volwassenheid van daardie kerk. En soos gesê, was dit vir my die duidelike teken dat van amptelike kerklike kant die eerste grond gebreek word na ’n meer volwasse fase in die gesprek. Sedert 2005, toe ek en twee van my kollegas by die fakulteit van Tukkies van dwaling aangekla is, het ons sekerlik gevorder tot ’n oper en vrymoediger gesprek. Juis daarom was die daaropvolgende gesprekke in die ASM (Algemene Sinodale Moderatuur) so hoopgewend. Daardie vergadering het hom daarvan weerhou om weer eens ’n paar stellings te formuleer wat die onbegryplike van die opstanding van Christus en die broosheid van die opstandingsgeloof eerder ondermyn as bevorder.
1. Die fundamentalistiese onvolwassenheid van ’n groot deel van die Afrikaanse geloofsgemeenskap: Kyk mens na standpunte van briefskrywers in koerante dan is dit verstommend hoe beangs gelowiges is vir ’n openlike gesprek. Eerlike twyfel en vrae word sommer maklik met ’n teks of twee reggesien. Gangbare interpretasies van die Bybel word eenvoudig onbevraag gehandhaaf en gesprek daaroor is taboe.
In plaas van ’n saaklike teologiese debat vind ons ongelukkig soms tekens van ’n moddergooiery. Die moderators verwys na die “uitrafeling” van die gesprek en betreur dit met reg. Maar die gesprek rafel uit en raak persoonlik wanneer mense in magteloosheid hulself probeer beskerm teen verdagmaking.
Die “gesprek” het tot dusver bitter min vordering getoon omdat dit vanuit twee verskillende paradigmas gevoer word. Die een groep bedryf skynbaar teologie op ’n epistemiese (kennis) en proposisionalistiese (stellings formuleer) vlak, terwyl ’n groeiende groep gemakliker daarmee is om hul teologie vanuit ’n hermeneutiese (verstaan), of kultuur-linguistiese paradigma te verwoord. Ek word byvoorbeeld verwyt dat ek op vrae wat aan my gestel is nie pertinente antwoorde gegee het nie. My weiering om op daardie manier in die debat ingetrek te word spruit uit die tweede manier van teologiebeoefening.
Dit lyk asof die twee groepe mekaar nie goed hoor en verstaan nie omdat hulle verskillende teologiese tale gebruik. Die gesprek sal eintlik eers werklik robuust kan word indien ons daarin kan slaag om oor hierdie uitgangspunte, paradigmas en teologiese tale met mekaar in gesprek te tree. As ons dit nie doen nie, sal die gesprek negatief robuust bly in die sin dat elke kant die ander probeer uitoorlê met heftige stellings en nog heftiger teenstellings.
Carel van Heerden25th July 2009, 11:28By: Niks meer, niks minder
Jul 24 2009 06:27:51:060PM - (SA) Die teologiese gesprek oor die opstanding van Jesus het op gevaarlike rotse beland, skryf Johann Ernst. Terwyl Julian Müller met sy boek Opstanding (2006) verkies het om eerder stomstreke te speel, wens ’n mens nou Adrio König het in sy boek Die Evangelie is op die spel (2009) liewer ’n wag voor sy mond geplaas.
Dr. Johann Ernst is aktuarius van die NG Kerk se algemene sinode. Bron: Die Beeld
Die Ou Man7th October 2009, 12:07Verskillende maniere van glo
Ek glo König tree uit oortuiging op, met goeie bedoelings ook. Maar – en dit het ek op Aardklop probeer aantoon – hy maak foute wat daartoe lei dat hy ander teoloë se standpunte so verkeerd weergee dat ek dink sy boek is vol onwaarhede.
In die eerste plek ontken die teoloë oor wie hy skryf self dat dit regtig hul standpunte is wat hy aan sy lesers voorhou. Hulle is bitter ontsteld oor hoe König hulle skets.
Dié paragraaf en die prentjie wat König van Du Toit skets, verskil hemelsbreed van mekaar.
Daarin tree Veldsman in gesprek met Nuwe Testamentici wat by die soeke na die historiese Jesus betrokke is. Dit is ’n navorsingveld wat baie tradisionele geloofsoortuigings bevraag*teken en die geloofsprentjie van Jesus inderdaad soms so reduseer dat sommige mense hul geloof na aanleiding daarvan verloor.
Hy ontwikkel dan ’n teorie, op die patroon wat sy gespreksgenote sou doen, waarvolgens Jesus se liggaam volgens ’n ou gebruik herbegrawe is. Hy voer egter aan dat Jesus se verskyning later aan sy geskokte dissipels toon dat Hy wel opgestaan het.
Hy bied sy teorie nie aan as ’n weerlegging van tradisionele oortuigings nie, al behandel König dit so. Veldsman skryf self: “Hierdie poging is nie gerig op die selfsugtige plesier van die kapotslaan?.?.?.?van ander meer tradisionele voorstellinge nie, maar is daarop gerig om die dieptedimensie van die geloof in die opstandingsgebeure as God se daad te bevestig!”
Ek wil byvoeg: Ek dink hy skuld hulle ’n verskoning. Uit Beeld (http://www.beeld.com/Content/In-Diepte/1978/6a656b322c6e4795a7ba5617bf9f213c/06-10-2009-11-49/Verskillende_maniere_van_glo_) dd 2009-10-06
Die Ou Man8th October 2009, 08:18Gaan daar ’n skeuring wees in NG Kerk?
Die geskiedenis van die krisis in die Anglikaanse Kerk kom al oor ’n paar jaar. Bolangs lyk dit anders, maar as ’n mens dieper kyk, gaan dit oor fundamentele beginsels en kernleerstukke van die Christelike geloof soos Skrifgesag en Skrifgebruik, die oorsprong van die sonde, versoening in Christus en die ewige bestemming van die mens – kortom, die hart van die evangelie. Basies is dit dieselfde brandpunte as wat daar tans in die NG Kerk is, soos aangetoon in König se boek en nou in Jackson se artikel. Om sake rakende die debat wat ter sake is in König se boek bloot af te maak as “verskillende maniere van glo”, is om die erns van die situasie totaal te ignoreer. Die verloop van sake in die Anglikaanse Kerk het daartoe gelei dat ’n behoudende groep op 29 Junie in Jerusalem ’n verklaring uitgereik het waarin hulle hul weer tot die basiese leer van die Anglikaanse Kerk verbind. Die saak het selfs verder gegaan en op 3 September vanjaar het die “Fellowship of Confessing Anglicans of SA” tot stand gekom. Die vraag wat ’n mens kan vra, is: Gaan daar weer ’n skeuring in die NG Kerk wees en gaan die NG Kerk dieselfde paadjie as die Anglikane loop?
Uit Beeld (http://www.beeld.com/Content/MyBeeld/Briewe/1976/637a9e01dc7d41ea840ebe6e3de6000a/07-10-2009-11-26/Gaan_daar_%E2%80%99n_skeuring_wees_in_NG_Kerk) dd 2009-10-07
Die Ou Man10th October 2009, 09:45Jesus se leë graf is die toetssteen
Ongelukkig het Neels Jackson nie gereageer op my twee spesifieke vrae nie: * Watter leuens het ek vertel? * Waarom het hy in die gesprek juis tot die einde gewag om te sê ek lieg, toe daar nie meer tyd was om sinvol daarop te reageer nie? Hy meen dat ek sekere teoloë verkeerd interpreteer en noem dit nou “onwaarhede”. Maar verkeerde interpretasies is nie onwaarhede of leuens nie, dis verkeerde interpretasies. Te meer nog omdat hy aanvaar dat ek met goeie bedoelings optree. Watter leuens het ek vertel?
Dr. Ben du Toit Jackson sal onthou dat ek nie die enigste een is wat destyds beswaar gemaak het teen Du Toit se boek nie. Nuwe Testamentiese geleerdes wat hewig beswaar gemaak het, is onder andere Andrie du Toit en Jan du Rand.
Maar daar was letterlik ’n vloedgolf briewe van protes. Volgens Jackson verwerp Du Toit glad nie die lys kernoortuigings nie (drie-eenheid, twee nature, maagdelike geboorte, wonderwerke, bose magte); Du Toit sou slegs aanvoer dat dit in ’n postmoderne raamwerk nie nodig is om presies te verstaan “hoe dit werk” nie. Maar is dit so? Noem Du Toit dit nie selfs “futiel” om hierdie fasette van ons geloof te verdedig nie? En as ek dink aan die maagdelike geboorte, waarom dan die vreemde vrae soos: Het Maria ooit geweet hoe konsepsie (bevrugting) werk en beteken “maagd” nie dalk net ’n ongetroude jong meisie nie? Interpreteer ek hom nou verkeerd as ek aflei dat hy impliseer Jesus was waarskynlik ’n buite-egtelike kind? Is dit nodig om so rof met geloofsake om te gaan? Waarna Jackson nie verwys nie, maar wat destyds sterk kritiek uitgelok het, was die totale afwesigheid van enige positiewe uitsprake oor die gesag van die Bybel. Du Toit kom nooit verder nie as om die Bybel te noem die vertrekpunt van die Christelike geloof, of die oorsprongdokumente. Wat die gesag die Bybel is, kom nie ter sprake nie, wel die teendeel: dat ons nie die Bybel “outoritêr, absoluut en finaal” mag lees nie. Dis dan ook nie vreemd dat hy wesenlike aspekte van die evangelie kan afskryf nie. Ek verstaan Du Toit so dat hy vyf sentrale geloofsoortuigings nie meer aanvaar nie, selfs onsensitiewe uitsprake oor sommige soos die maagdelike geboorte maak en geen aandag gee aan die gesag van die Bybel nie. Is die evangelie nie op die spel nie?
Dit gaan oor die sogenaamde herbegrafnis van Jesus. Drie persone sou Jesus die Vrydagaand herbegrawe het: Petrus, Tomas en Josef van Arimatea. Hulle sou dit gedoen het sodat hulle dan sou kon vertel dat Hy opgestaan het. Op dié wyse wou hulle hul teleurstelling oor sy kruisdood oorwin. Hy meen daar is heelwat steun in die Evangelies vir hierdie teorie. Ons lees in Johannes 20:4 dat Petrus stadiger as Johannes graf toe gehardloop het. Hy meen dis omdat hy natuurlik geweet het die graf is leeg. Verder meen hy die jong man wat die vroue aansê om aan die dissipels te gaan vertel dat Jesus opgestaan het, het doelbewus Petrus se naam genoem omdat hy een van die drie was wat Jesus se liggaam verwyder het. En dan die storie van die Joodse leiers dat die dissipels Jesus se liggaam gesteel het. Veldsman vra: Is Matteus besig om (sy eie) spore (en dié van Josef, Tomas en Petrus) dood te vee deur hierdie “komplot” aan die priesterhoofde toe te skryf? Die implikasie is tog seker dat Matteus hierdie storie self uitgedink het. Is dit hoe ’n mens omgaan met die Bybel? Stel hy nie die dissipels as bedrieërs voor nie? Verder is Veldsman se volgende vraag opvallend: “Waarom sou die skrywer (d.i. Johannes) opnuut vroue as getuies van die verskyning kies?” Hierdie vraag impliseer tog dat die evangeliste willekeurig gekies het wie hulle as getuies van die verskynings in hul Evangelies sou inskryf. Wat gaan ons nou glo en wat nie? Is die evangelie nie op die spel nie?
Jackson gee ’n goeie samevatting van Müller se siening van die opstanding. * Müller glo Jesus het opgestaan, * maar dit was anders as Lasarus, wat net weer lewend geword het, * en Jesus se opstanding het “geweldige implikasies vir gelowiges se daaglikse lewe”.
Maar omtrent ’n dekade lank vra die kerkvolk aan Müller wat hy bedoel met Jesus se opstanding. En hy wil nie sê nie. Maar ons weet daar is altyd onaanvaarbare interpretasies van die opstanding. In 2Timoteus 2:16-17 lees ons van twee mense wat wel die opstanding bely het, maar hul interpretasie daarvan word ’n “kanker” genoem wat “voortvreet aan die geloof”. Paulus put hom uit (1Korintiërs 15) om ’n verduideliking van die opstanding te gee. Dit word die langste hoofstuk wat hy in hierdie boek skryf. Dit gaan dus nie net daaroor dat ’n mens die opstanding glo nie, maar oor die interpretasie van die opstanding. Dit is dus nie onredelik as die kerkvolk aan ’n leier vra hoe hy die opstanding verstaan nie. En dit te meer omdat Müller jare lank nalaat om te antwoord op die vraag of die graf leeg was.
Waarom is die leë graf die toetssteen vir ons interpretasie van die opstanding? Omdat daar onder die Jode en in die Nuwe Testament van geen ander vorm van opstanding sprake is nie. Opstanding is in die Nuwe Testament liggaamlike opstanding of dis nie opstanding nie. In Paulus se groot hoofstuk oor die opstanding gebruik hy die woord vir “liggaam” tien keer. Dit is dus geen wonder dat elke Evangelie eindig met die leë graf nie. En ook nie dat Veldsman dink as die dissipels die volgende dag wou vertel Jesus het opgestaan, sou hulle eers van die liggaam ontslae moes raak nie. Jesus se opstandingsliggaam was ’n (radikaal!) veranderde liggaam, maar dit was nie ’n ander liggaam nie. Hy is met ’n vernederde liggaam in die graf in en Hy het met ’n verheerlikte liggaam uitgekom. Maar dit was dieselfde liggaam wat verheerlik is. En dít hoor ons Müller nie sê nie. Maar as hy dit nie sê nie, hoe moet ons weet of hy nie aan ’n ander “opstanding” as dié van Jesus dink nie? En dan is die evangelie op die spel.
Jackson is reg dat Müller baie maak van die misterie van die opstanding. Maar Müller maak heeltemal te min daarvan. Hy het in werklikheid ’n arm opstandingsbeskouing. Jesus staan net hier en daar op – op onverwagse oomblikke in iets soos die glimlag van ’n kind, iets waarvan daar nie sprake is in die Nuwe Testament nie.
Die werklike misterie van die opstanding is: * dat Jesus deur sy opstanding die eindopstanding ingelui het sodat die apostels geglo het die wêreldeinde is op hande; * dat Jesus deur sy opstanding die Bose oorwin het; * en dat Jesus ons deur die doop en die geloof in sy opstandingsliggaam inlyf sodat ons met ons sonde kan ophou en God met oorgawe kan dien. Het ek die teoloë “verkeerd geïnterpreteer” en “in ’n vreeslike slegte lig gestel”? *König is afgetrede professor in sistematiese teologie aan Unisa.
Uit Beeld (http://www.beeld.com/Content/In-Diepte/Nuus/1979/40ccfe64b009420b864ecee63f64e442/08-10-2009-10-05/Jesus_se_le%C3%AB_graf_is_die_toetssteen) dd 2009-10-08
Die Ou Man14th October 2009, 11:43Lasarus en Jesus is nie dieselfde
Ek moet myself afvra waarom ek aan dié gesprek deelneem, met die wete dat dit vir baie gelowiges weinig sin maak en hulle selfs irriteer. Ek doen dit met huiwering en net om een rede – en dit is omdat ek ook glo die evangelie is op die spel! Dat Jesus lewe en in die gelowige opstaan, het weinig te doen met ’n saak*like uitspraak oor ’n graf wat leeg is. Dit het eerder te doen met die misterie van ’n geloofsverbondenheid met God.
God wat groter is as die magte van dood en vernietiging. Reg verstaan, bring die opstandingsboodskap jou tot die nederige, maar blye ontdekking dat jy ook ingesluit is in die lang tou mense aan wie die Opgestane verskyn (het). Die ja- of nee-antwoord op die sogenaamde toetssteen-vraag verseker nog nie dat die opstanding “nut” (Heidelbergse Kategismus, Sondag 17) gekry het in jou alledaagse lewe nie. Dit het met veel meer te doen, soos die verrassende ontdekking dat die Here, op watter vreemde wyse ook al, ook jou lewe betree het. En as jou geloofs*oog so oopgegaan het, word dit inderdaad moontlik om die lewende Here in selfs die eenvoudigste dinge van die lewe, soos die glimlag van ’n kind of selfs die bleek gelaat van ’n siek pasiënt te ontdek.
Die vraag oor die leë graf wat gedurig voor my gegooi word, is ’n gelaaide vraag. Gelaai met fundamentalistiese, teologiese uitgangspunte en met misverstande. Dit skep die indruk dat ’n “ja” daarop ’n opregte en onproblematiese belydenis behels. Terwyl ’n “ja” daarop onafwendbaar ook ’n “ja” op ’n bepaalde teologiese paradigma is. Die vraag skep verder die indruk dat ’n eenvoudige “nee” ’n duidelike verwerping van die opstanding van Christus sou behels. Terwyl ’n “nee” ook kan beteken dat daar nee gesê word op ’n bepaalde verstaan en interpretasie van die opstanding. As iemand aan my die verhaal van Lasarus se opwekking uit die dood (Johannes 11) sou vertel en vra of die graf leeg was, is die antwoord eenvoudig en onomwonde ja, want Lasarus se lyk het in die verhaal lewend geword. ’n Opgewekte lyk kan nie anders nie as om ’n leë graf agter te laat nie. Is dit hoe ons oor Jesus se opstanding moet dink? Beslis nie. As ons in die Lasarus-kategorieë oor Jesus se opstanding sou praat, neem ons onnoembaar baie weg van die betekenis van sy opstanding. En dit is presies wat gebeur in die teologiese denkskool wat die leë graf die “toetssteen” maak. Die taalkategorieë van “liggaamlik”, “fisiek” en “leë graf” wat in die Lasarus-situasie volmaak van toepassing is, word op Jesus se opstanding oorgedra, met die gevolg dat dit só versmal in betekenis dat ’n “ja” daarop ’n verloëning van die werklike betekenis van die opstanding sou inhou. Dit is nie ’n nuwe debat hierdie nie. Dit het weer en weer in verskillende wêrelddele in die loop van die laaste paar eeue na vore gekom. Die “leë graf” is telkens vanuit evangelies-fundamentalistiese oorde as die toetssteen voorgehou. Verdeling en veroordeling
Met daardie toetssteen is verdeling en veroordeling gesaai, soos dit nou weer gedoen word. Tog kon dié toetssteen self nog elke keer nie die toets van die tyd en teologie deurstaan nie. Waar kerke ’n teologiese ondersoek daaroor gedoen het, soos in my eie geval in 2006, en byvoorbeeld in die geval van prof. Lloyd Geering in Nieu-Seeland in 1966, is daar telkens tot die gevolgtrekking gekom dat die geloof in die opstanding van Jesus veel meer inhou as net ’n uitspraak oor ’n leë graf. Die leë graf speel miskien ’n “toetssteen”-rol vir König en sy volgelinge, maar beslis nie in die Nuwe Testament nie. Al sou die historisiteit van die ontdekking van die vroue dat die graf leeg is bo twyfel vasgestel kon word, sou dit nog nie as bewys kon dien van die opstanding van Jesus nie. Volgens die evangelies is dit nie die ontdekking van die leë graf wat lei tot die opstandingsgeloof nie.
En selfs nie eens die vroue se getuienis oor die leë graf kon geloof by die ander bewerkstellig nie (Markus 16:11). Dit het selfs vir hulle na onsin geklink (Lukas 24:11). Telkens is dit eers die misterieuse verskyning en verdwyning van Jesus self wat sy volgelinge tot geloof laat kom het. In Lukas gaan dit gepaard met die eet van ’n stukkie brood of vis (Luk. 24:31, 45).
In 1 Korintiërs 15, waarna König graag verwys, is daar nie ’n enkele verwysing na die leë graf nie. Daarenteen verwys Paulus na ’n aantal verskynings (vers 4-8). En wat meer is, Paulus stel die verskyning van Jesus aan homself (Damaskus-pad) op dieselfde vlak as die vroeëre verskynings. Lees ons Paulus se verhaal in Handelinge 9, is daar ook geen sprake van ’n “liggaamlike” verskyning nie. Daar was ’n stem (Hand. 9:4) en daar word uitdruklik verklaar dat niemand iets gesien het nie (Hand. 9:7). Dit strook met Paulus se gebruik van die begrip “geestelike liggaam” verder in 1 Korintiërs 15. König sê in die artikel dat Paulus die woord “liggaam” tien keer gebruik in hierdie hoofstuk, maar hy bly in gebreke om daarop te wys dat die opstandingsliggaam as ’n “geestelike liggaam” beskryf word. Ons het geen begrip van wat ’n “geestelike liggaam” is nie en die beste wat ons daarvan kan sê, is dat dit ’n misterie is. Dit is definitief iets heeltemal anders as ’n lyk wat lewend geword het. Die beeld wat Paulus self gebruik, is dat dit net so verskil van ’n liggaam as wat ’n koringplant verskil van ’n koringkorrel.
Om die belydenis van die opstanding wat, ons gelowig, maar stamelend uitspreek, te vervlak tot ’n ja of nee oor ’n leë graf, is om die belydenis self leeg te maak. Dit is verbasend dat König Neels Jackson gelyk gee en ook verklaar: “Müller glo Jesus het opgestaan.”
Hoe is dit moontlik as ek nog nie die toets van die leë graf deurgekom het nie? Of werk König dalk met twee soorte gelowiges, dié wat die toets slaag en ’n ander, swakker kategorie wat dit nie slaag nie? Of is dit dalk ’n aanduiding daarvan dat selfs hy moet erken dat die geloof in die opstanding van Jesus nie gereduseer kan word tot ’n enkele formule of een enkele manier van verstaan nie? En indien dit so is, wat is dan die funksie van die toetssteen, behalwe verdagmaking en veroordeling? Wat my betref, bely jy die opstanding of jy doen dit nie. Enige kwalifikasies wat bygevoeg word, maak die belydenis nie ryker nie, maar armer.
Prof. Müller is ’n teoloog verbonde aan die Universiteit van Pretoria . Uit Beeld (http://www.beeld.com/Content/In-Diepte/1978/d2ecef158f80454ea4415e3e1fb9e70a/14-10-2009-09-00/Lasarus_en_Jesus_is_nie_dieselfde) dd 2009-10-14