Versindaba » Blog Archive Andries Bezuidenhout. Mynhuis, Vrystaat : Versindaba
Andries Bezuidenhout. Mynhuis, Vrystaat
Die Vrystaatse goudvelde. Een mynskag in Welkom het in die vyftigs, dink ek, soveel goud soos die ganse Kaliforniese goudstormloop opgelewer. So dorpe soos Welkom, Odendaalsrus en Virginia was eens die hart van Suid-Afrika se ekonomie. Nie meer nie. Die gebied sit met die probleem van onwettige myners wat met gewere teen formele mynmaatskappye kompeteer oor die beheer van skagte. Stene in verlate mynkampongs word uitgebreek en weer gebruik om mure teen inbrekers te bou. In Welkom se Casino slyt plastiekgeld deur masjiene se buise. Jy kan jou vuurwapen vir veilige bewaring by die deur inhandig. Die plek laat 'n mens aan 'n winkel met wasoutomate op 'n linoleumvloer om middernag dink. Die vloer blink in die wit vibrasies van buisligte.
Ek dink aan 'n gedig van Annie Klopper in Nuwe Stemme 4, die eerste een in die bundel. Die titel is "hoe om 'n dorp te verf":
begin by die posbusse
teken dan 'n tandlose vrou by die drankwinkel-till
'n skoolrok by die kliniek in 'n ry vir die pil
'n beroofde bejaarde wat op 'n sypaadjie bewe
'n horlosie op 'n kerktoring sonder 'n sewe
'n kind wat rook agter 'n stegie se muur
en bergies wat baklei langs 'n uitgebrande vuur
'n paar honderd maal
Die gedig gaan waarskynlik oor 'n dorp in die Kaap. Annie Klopper kom egter oorspronklik van Virginia in die Vrystaat. Ek weet nie hoe die huis lyk waar sy grootgeword het nie. Virginia lyk waarskynlik vandag baie anders as toe sy daar gewoon het. Dit was lank gelede bekend vir die mooi tuine. By Merriespruit het die slikdam se damwal gebreek en baie mense is dood.
Die titel van die skildery hier bo is "Mynhuis, Vrystaat". Al is die Vrystaatse goudvelde 'n landskap waarvan die horison deur mynhope en skagtorings gebreek is, is dit vir my mooi. Ek hou van mynhuise, soos die een op die foto – uit die veertigs en die vyftigs van die vorige eeu. Daar's iets standhoudend aan die blokvorm, hoe die son op die stene val. Ek hoop die skildery vang iets van gemengde gevoelens oor verganklikheid en standvastigheid van die Vrystaatse goudvelde vas.