August « 2010 « Wim Fourie Blog
'n Lied uit my Hoërskooldae, agtervolg my deesdae. Nie een van die treffers van my vroeg-Hoërskooldae soos Then I kissed her (The Beach Boys), Simon Says (1910 Fruitgum Co), Sweet Pea (Tommy Roe) of Baby Come back (The Equals) nie. Nee my agtervolglied is baie gewyd en stemmig. Die lied was een van die gunstelingliede wat die Dogterskoor van ons Hoêrskool altyd gesing het. Panis Angelicus.
Wanneer die verhooggordyn oopgeskuif het vir die konsert of vir die Eistedfodd en die koorlede staan daar in hul netjiese skoolbaadjies, knielengte rompies gesykous en getieke-hak, dan kon jy maar seker wees dat "Panis Angelicus" deel van hulle repertoire sou wees Destyds was dit vir my 'n somber lied. Dalk omdat ek nie die Latynse woorde verstaan het nie, of dalk omdat ek die begeleidster/afrigtertannie se swart rok onthou en die ernstige uitdrukking op haar gesig waarmee sy elke frase beklemtoon het. P-a-n-i-s A-n-g-e-l-i-c-u-s.
Tog dink ek deesdae anders oor die lied. Kyk ek met die wyser insig van groeiende jare weer na die lied wat so by die koor ingedril is. Verstaan ek iets van die betekenis van die lied. Luister ek anders daarna.
Verlede jaar woon ek en my Reisgenoot 'n musiekuitvoering by op 'n Sondagmiddag. Fanie Smit van "alle volke loof die Here"-faam bied dit aan saam met 'n aantal soliste, kore en musikante.
Aanvanklik is ek nie in die regte stemming vir die uitvoering nie. Dis kort voor drie op 'n Sondagmiddag na 'n heerlike ete en 'n rustige sonslapie. Boonop protesteer my lyf en sukkel ek om te beweeg. Dit sal soveel makliker wees om maar net om te draai en verder te slaap. Tog is daar 'n diep behoefte na musiek. Die terapeutiese krag van suiwer musiek. Dus woon ons die uitvoering by. Dit word 'n onvergeetlike middag.
Die voorganger lei die middag in met 'n aanhaling wat die terapeutiese waarde van musiek beklemtoon:
"…want musiek lei mens langs 'n pad waar spraak jou nie kan volg nie. Dit is die hoë vesting of die diepverborge skuilplek waar jy onopgemerk van jou wonde kan genees." (Hildegard Knef – Das Urteil)
Dit word 'n gevulde middag. Kore, solo's, orrel-trompet en klaviermusiek. Fragmente van liede steek in my gedagtes vas soos die "echoes of mercy" uit 'n Engelse Hymn.
Maar dan sing 'n sopraan die bekende "Panis Angelicus". Ek luister na die bekende klanke wat vanmiddag vreemd en nuut klink. Vir die eerste keer voel dit asof ek die lied verstaan en die betekenis daarvan my eie kan maak.
Toe ons tuis kom, soek ek die betekenis van die woorde op:
Amen. The angelic bread
Vanmiddag het ek voorwaar Engelbrood geëet –het dié brood se helende krag my versterk soos vir Elia onder sy Besembos.
Elke keer as ek sedertdien my hand uitseek na die stukkie nagmaalsbrood in die bord, dink ek weer aan die lied:
Engelbrood word mense brood. 'n Broodnodige ondervinding vir 'n honger mens.
Die nuwe groei van die amper-lente laat my vandag nadink oor jeug, jonkwees en daardie rare kwaliteit om jonk van gees te bly.
In my Matriekjaar huiwer ek voor die werklikheid van die "grootmenslewe" wat wag. Eers die lekker van studentewees en dan, 'n eie loopbaan. Verantwoordelikheid.
Ons sit die middag in die middestad van Johannesburg. My ouers het my gebring vir 'n beurs-onderhoud. Ek het by Anglo American vir 'n studiebeurs aansoek gedoen. Binnekort moet ek die intimiderende toringgebou instap. Daar speel 'n liedjie oor die radio. My Ma draai die volumeknoppie harder en sê: "Luister na die liedjie en maak dit jou eie." Ek luister na die Lied van Bob Dylan wat so mooi gesing word deur Joan Baez. Die titel van die liedjie –
Die liedjie word vir my 'n lewenstemalied.
Om jou dromeleer na die sterre te klim, al is daar soms teleurstellings (ek het toe nie die beurs gekry nie), Om steeds 'n mens te bly wat "upright, courageous and strong" is.
Op Brekfis met die Shrink was die onderwerp Saterdag juis: " The art of possibility." Hoe om te leef en altyd nuwe lewensmoontlikhede te ontgin. Die tragiese is dat daar mense is wat juis ophou leef voordat hulle sterf. Wat eintlik reeds afskeid geneem het van die lewe, voordat hulle enduit en voluit geleef het.
In die onlangse fliek: "the Curious case of Bejamin Button" ontgin die regisseur juis die tema van jonk vs oud. Wat sal gebeur as jy oud gebore word en dan jonger word tydens jou lewe? Dit is wat met Benjamin Button (goedvertolk deur Bradd Pitt) gebeur. By sy geboorte is hy 'n verrimpelde stokou babatjie met oudersdomsvlekke. Hy word in die ouetehuis groot (of dan klein!) en begin geleidelik al jonger en fikser word. Tog besef hy dat dit hom isoleer van ander. Hy probeer die liefde van sy lewe oortuig dat ouderdom 'n relatiewe saak is en dat al wat saak maak, die liefde is wat hulle vir mekaar het. Tog veroorsaak sy jonger word soveel probleme in hul verhouding dat hy uiteindelik van haar weggaan.
Alphaville se lied" Forever Young" druk iets van hierdie versugting uit – om a la Benjamin Button immer jonk te kan wees:
Die uitdaging bly: Nie om noodwendig fisies jonger te word nie, maar om innerlik jonk (en groeikragtig) te bly. Om selfs as volwassene, middeljarige nie 'n geplooide siel rond te dra nie, maar iets van die entoesiasme van die nuwe polsende lewe te kan ervaar ongeag die datum op jou geboortesertifikaat.
Daarom is die Bybelse beskrywing van die gelowige as immergroen boom (selfs tot in die sg. gryse jare) vir my so treffend:
"Die regverdiges sal sterk wees soos die Palmbome…selfs in hulle ouderdom sal hulle nog toeneem in krag. Hulle sal fris en lewenskragtig wees." (Psalm 92:13, 15)
Dit lyk vir my dis die geheim – om lewenskragtig te kan bly – lewenslank, omdat jy soos die boom van Psalm 1 geplant is by die regte Bron. Daarom dat jy ook vrugte op die regte tyd dra.
Ons is grootgemaak met die waarskuwing: "Onthou vroeg ryp, vroeg vrot!" Dit het dan meestal gesinspeel op kinders wat op vroeë ouderdom reeds "groot" wil wees. Dit lyk vir my dat die meeste lewensvervulling kom na diegene wat geduldig is met die proses van leef en weet dat die regte beloning ook kom vir hulle wat met verwagting bly leef: oop-oog en oop-hart. Wat met verwondering kyk na die lewe. Met 'n verwagting. met hoop.
Dalk is dit juis die kuns – ook vol verwagting te leef en tog ook geanker te wees.
Soos die foto van die klein dopeling wat soveel moontlikhede het wat vir haar voorlê, maar tog die anker het van 'n ouer/grootouer wat vastigheid bied. Uiteindelik die sekerheid van 'n anker, maar ook vlerke om te vlieg en drome te kan verwesentlik.
So klompie jaar gelede hou ons vakansie by Badplaas – My Oom en Tannie, albei reeds in hul sestigs, hou saam vakansie. Ons sit vroegaand buite die restaurant waar daar mooi musiek speel. Toe die liedjie van Cliff Richard speel, staan my Oom op en neem hy my Tanne vir 'n dans. Hulle dans met 'n grasie én met 'n uitbundigheid. En maak al dansend die woorde van die liedjie waar:
To live, love…
Darling, then we'll teach
The young one of our own
The young one's of our own
'n Kainos Kerk
Kainos. Nuut. Nuwe begin. Nuwe lewe.
Buite in die natuur vind daar oral ontwaking plaas na die lang winterslaap. Die Kiepersol (Cussonia Spicata) wat so geskok is deur die swart ryp wat die Vrystaat tweekeer die winter getref het, stoot sy nuwe handjie-blare gretig uit. Byna soos klein bidhandjies wat vra vir 'n nuwe begin.
Kainos nuutheid. Dis wat ek begeer na my lang hibernering die winter. Dikwels moet iemand hierdie nuutheid in ons wakkermaak.
Die liedjie van die King's Singers druk hierdie gevoel mooi uit:
In die lente van 2005 reis ek na Philippolis om my eie retraite te hou. Op soek na 'n sleutel wat die nuwe sal innooi en die stagnasie van die oue sal verdryf. Ek is reg vir 'n totale nuwe fase in my lewe, maar tog huiwerig om die oue (en oorbekende) alleenwees agter te laat. Daarom 'n paar dae in die Artist's Retreat op Philippolis om te dink, te doen en te besluit.
Ek kom Sondagaand 18 September daar aan, pak af en verlustig my in die mooi dubbelverdieping Karoo-huis. Die loom Sondagstilte hang oor die dorpie. Deur die venster sien ek 'n geraamde prentjie van die historiese kerkgebou. Net die uurlikse lui van die kerkklok onderbreek die stilte. Ek luister karoomusiek. Later is slegs die stilte salwende musiek vir my siel. Ek stap na buite en gaan sit in die Labirint om die oneindige sterrehemel te bewonder. Die nagstilte word net soms deur veraf geluide onderbreek. Vanwaar ek in die Labirint sit, sien ek die verligte kruis op die koppie. 'n Diep vrede sak op my toe.
Die ritueel herhaal ek elke aand. Dit word 'n geestelike reis. Ook 'n duidelike padwyser na die nuwe hoofstuk in my lewe. Ek is reg om 'n lewensverbintenis aan te gaan.
Die Dinsdagoggend haal ek die verf en skoon doeke uit wat ek saamgebring het. Dis tyd om my hand aan die kwas te waag. My onmiddelike inspirasie is die kerk wat ek so duidelik deur die lang vertikale venster kan sien. Ek begin by die ligbron. Plak 'n ronde maan van koperfoelie op die doek en begin om die kosmiese woelinge in die naghemel te verf. Toe volg die kerk wat soos 'n skip verrys uit hierdie onstuimige hemel en spiralende aarde. Die spits van die kenmerkende Philippolis-toring reik na bo en word 'n rustige baken in die ontstuimige heelal. Voor die kerk kring die gange van labirint. Maar dit vorm ook 'n menslike brein, met 'n oog en oor om die illusie van 'n kop te skep. In die hart van die brein is 'n goue sleutel. Die ontsluiting van die Kainos. Dit wat ek hier op Philippolis gevind het tydens my retraite. Dan, juis om hierdie nuutheid te bevestig, verf ek die horlosiewysers van die kerkklok dat dit op drie-en-twintig minute oor nege staan. 'n Belangrike datum (23/9) wat Vrydag voorlê!
Onderaan die skildery verf ek die woord Kainos en die datum waarop dit geskilder is 20 Sept 2005.
Woensdag vertrek ek terug huis toe, maar eers nadat ek op Bloemfontein stilgehou en 'n belangrike aankoop gemaak het.
Vrydagmiddag ry ek en my reisgenoot weer na Philippolis – die keer om te kyk na 'n besondere historiese huisie wat in die mark is, maar ook vir 'n ander rede waarvan sy nog nie weet nie.
Op die mooie gasteplaas, Bokpost, raak ons die Vrydagaand (23/9) verloof – op die selfde datum waarop my ouers vyf-en-vyftig jaar vroeër getroud is. Die volgende dag besluit ons ook om wel 'n aanbod op die huisie te maak en die aanbod word kort daarna aanvaar.
Op 'n helder herfsdag op Clarens in die Oos- Vrystaat word ons lewensverbintenis aan mekaar voltrek in 'n sandsteenkerke voor familie en vriende as getuies. Dit is Goeie Vrydag en vir ons voorwaar Goeie Vrydag in die volste sin van die woord. Op ons huweliksuitnodiging pryk die prent van die Kainos kerk wat op Philippolis geskilder is.
Saam met vriende en familie vier ons die dag en die vreugde van 'n nuwe begin. Sê ons ook dankie vir Hom wat sy belofte waarmaak: