Een van die groot vreugdes in die lewe is om na jou volwasse kinders te kyk en te dink: hulle is goed grootgemaak. Ek dink mens kan dit van my twee sê. Nie aldag nie. Maar darem meestal. Wat ’n wonderwerk is, aangesien hulle nie ’n enkele dag op ’n skoolbank deurgebring het nie.
Dit vra durf om teen die grein van jou kultuur in jou kinders nie skool toe te stuur nie. Dit eis moed en geloof om te bly tuisskool as twyfelsaaiers en asemintrekkers op jou afstorm. Het jy self al ’n entjie op die tuisskoolpad geloop, het jy beslis al dié opmerkings teëgekom:
My twee kinders verskil baie van mekaar en hulle is toegelaat om in verskillende rigtings te ontwikkel. Johannes is vreeslik georganiseerd en vandat hy klein is, werk hy al op ’n rooster. Hy hou van filosofie, geskiedenis, ekonomie en idees. Hy noem homself ’n groot-prentjie-mens wat graag na patrone kyk en verbande tussen dinge raaksien. Hy het eers op veertien leer lees, maar hy het onlangs hier in Amerika in Engels op sy eie vir ’n universiteitseksamen voorberei en goed deurgekom. Sy SAT punt in Critical Reading was goed genoeg dat hy ’n top Amerikaanse universiteit sou kon inskryf. (Ons is nog nie seker of die kool die sous werd is nie, universiteite in Amerika is verskriklik duur. ’n Volgende keer meer oor ons kollegepad hier in die vreemde.)
Het jy ook al so gevoel? Jy weet jy kán jou kinders goed tuisskool, jy weet tuisonderwys is die beste, jy weet jou kinders kan dit doen, maar daar is altyd ŉ polisieman op jou spoor wat jou in die wiele ry. Kritiese mense wat reken tuisskolers maak van hulle kinders randeiers in die samelewing. Welmenende vriende wat prontuit sê jy oorbeskerm jou kinders. En jou skoonfamilie – ja, hulle met die slim kinders in die skool en opgetrekte wenkbroue, wat niks sê nie, maar jy weet hulle wonder oor jou bloedjies se SOSIALISERING.
Ek hoop 15-Minuut-Afrikaans gaan jou die jaar help op die tuisskoolfiets te kom. Bring elke dag net ŉ kwartiertjie saam met jou kinders en die kursus deur en oor die jaar sal hulle ŉ goeie onderbou in Afrikaans kry. Voeg baie lees by en jy kan gerus wees dat jou kinders hulle moedertaal goed gaan leer verstaan en beter sal kan gebruik.
Met 15-Minuut-Afrikaans is die werk vir jou gedoen. Die kursus loop ŉ sistematiese pad deur die taal, maar hy loop doelbewus ook ŉ organiese kronkelpad, wat verseker jou die kind bou stadigaan werklike insig op in die struktuur van sy of haar moedertaal.
As jy my nou sal verskoon, ek moet self verder hol met die fiets nog langs my. Ek stoom voort om so gou as moontlik al dertig lesse oor die klein kleremakertjie vir jou reg te hê. Vir meer inligting oor 15-Minuut-Afrikaans stuur asseblief vir my ‘n e-pos na:
Ek boer deesdae in die aanlyn HAT. Enige woord wat ek opsoek, gee vir my soveel meer inligting as wat ek ooit kon hoop om te kry. ŉ Definisie van die woord, voorbeeldsinne, raad om Anglisismes te vermy. Die HAT is die ideale bron vir iemand soos ek, wat op ŉ agterstevoorom manier taalkunde wil leer deur die lewende taal te vat en van daar haar dele en struktuur uit te maak.
Omdat ek daarin belangstel, het ek ook ŉ intekening in die Etimologiewoordeboek van Afrikaans (R150 per jaar) gekoop. Dié woordeboek sê waar woorde vandaan kom. Ek hoop jy geniet die geskiedenis van interessante Afrikaanse woorde soos tamaai en poegaai net so baie soos ek.
VivA het ŉ elektroniese skoolwoordeboek, maar ek sien dis ŉ massa-intekening vir skole. So raai wat? Ons tuisskolers suip alweer aan die agterspeen. Dalk kan ons deur die Tuisskoolvereniging of die Pestalozzi Trust ŉ afslag vir tuisskolers beding.
Om nóg meer belangstelling in 15-Minuut-Afrikaans as die wonderlike reaksie wat ek reeds gehad het, te kry, wil ek graag ŉ wedstryd uitskryf vir al my intekenare en studente. Ek oorweeg komplimentêre intekening tot die HAT, die WAT en die Afrikaanse speltoetser as pryse. Ek wil nie ŉ kompetisie hê wat bloot op geluk geskoei is nie. Sal jy belangstel in so ŉ prys as ek dit gee vir die persone wat vir my onderskeidelik die meeste mense vir die kursus en vir my poslys werf? Laat weet my asseblief. Ook as jy ander voorstelle het van wat ek as meriete kan gebruik om die pryse uit te deel.
As iemand wat al amper twintig jaar tuisskool, het ek Leendert deur die jare baie vrae gevra. Meestal het hy my nie direk geantwoord nie, maar my self na antwoorde laat soek. My laaste vraag aan hom was vroeër die jaar op die tuisonderwysposlys: wat op aarde is konstruktivisme? Hy het my nooit geantwoord nie. Miskien omdat hy siek geword het, maar waarskynliker omdat hy, soos gewoonlik, wou hê ek moes self die antwoord kry.
Ek het toe bietjie gaan googleloer wat konstruktivisme is. Konstruktivisme is ŉ groot woord, maar as ŉ mens mooi na die woord kyk, sien jy konstruksie kruip daar iewers weg. As jy eers die konstruksie deel van die woord kan uitmaak, raak dit makliker.
Konstruktivisme is ŉ skool in die Opvoedkunde wat nie glo ŉ kind is ŉ leë houer wat die onderwyser in die pedagogiese ruimte vol kennis prop nie. Konstruktivisme sê die leerder maak sy eie betekenis van die leerstof, vorm sy eie insig en bou sy eie kennissisteem uit.
As die insig eers gekom het, hoop ek dit sal vir die leerders wees asof hulle ŉ X-straalfoto van die sinne sien en die onderliggende geraamte van hulle taal kan begin uitmaak. Intuïtief, maar miskien omdat ek deur die jare agtergekom het ŉ konstruktivistiese benadering wérk, het ek 15-Minuut-Afrikaans op dié model geskoei.
Ons skryf soos ons praat. Vandat mense Afrikaans begin neerskryf het, gebruik hulle dié slagspreuk. In dié opsig is Afrikaans soos Spaans, en glad nie soos Frans nie. In Spaans, ŉ fonetiese taal net soos Afrikaans, word elke letter uitgespreek.
ŉ Mier, wat vir altyd in ŉ stuk amber vasgevang is, is die prentjie wat by my opgekom het toe ek hiervan lees. Ek veronderstel die Académie française se redes sluit so bietjie aan by my idee dat ons stamwoorde in 15-Minuut-Afrikaans leer raaksien.
So van Afrikaans gepraat. Boeta, neem ons die reël dat ons skryf soos ons praat ernstig op. Ons skryf letterlik presies nes ons praat. Moeilikheid is, ons praat verkeerd. En die uwe is hierby ingesluit.
Ek was geskok, geskok, seg ek jou, om te hoor hoe ek my klanke ontrond toe ek die promosievideo vir 15-Minuut-Afrikaans moes maak. Met die redigeer van die video moes ek deur die pynlike proses gaan om oor en oor na my daardie ontronding te luister.
Sal dit nie lekker wees nie as ons in 15-Minuut-Afrikaans vorendag kan kom met maklike maniere om dié twee spelling-kopsere op te los nie? Iets vmaklik soos daardie rympie wat ons vir ons kinders leer om hulle te help om “school” te spel: Slangetjie, hoepeltjie, hê, wieletjie, wieletjie, lê.
Met die twee Lego-blokkies ly en lei byderhand, kan jy dan woorde soos lydsaamheid en begeleiding reg spel. As jy bietjie daaroor nadink, sien jy in dat lydsaamheid met geduld tydens swaarkry te make het. Die begeleiding wat ŉ orreliste vir die gemeente gee, is wanneer sy hulle stemme in ŉ rigting laat gaan.
Wat jy eintlik doen, is om seker te maak die Lego-blokkie in jou hand druk jy op die regte plek en manier vas aan die volgende blokkie waarmee jy probeer bou.
Daarom doen ons in 15-Minuut-Afrikaans baie speletjies om woordstamme op te spoor en om nuwe woorde met daardie woordstamme te vorm. Ons probeer vir die kinders so veel as moontlik Lego-blokkies gee waarmee hulle hulle Afrikaans goed kan bou.
Ons sê die stoel is hard maar die harde stoel. Deur bloot die woord op ŉ ander manier te gebruik, kan jy nou agterkom hierdie hard kry ŉ d aan die einde.
Dieselfde geld vir hart. As jy twyfel of daar ŉ d of ŉ t aan die einde van die woord kom, probeer die woord as ŉ meervoud te gebruik. Soos in dié sin: Dr. Chris Barnard het in sy lewe talle harte oorgeplant.
Dis die fase wanneer kinders net die laaste woord wat iemand vir hulle sê agterna papegaai. Al is hulle gewoonlik nog nie eens twee jaar oud nie, kan hulle aan die stemtoon hoor ŉ vraag word gevra. En sosiale wesentjies wat hulle is, weet hulle hulle moet antwoord, maar hulle het nog nie woorde om dit te doen nie.
As jy nou terugdink, dink jy nie jou kinders het baie, baie makliker geleer om te praat as wat hulle geleer het om te lees en skryf nie? Goed, jy moes reghelp.
Maar dit was kinderspeletjies in vergelyking met die gesukkel om hulle te leer lees en skryf, nie waar nie? Dis omdat taal in die eerste plek bedoel is om te gepraat te word, en nie om geskryf te word nie.
Tensy daar groot fout is, soos byvoorbeeld as iemand doof is, kan omtrent alle mense teen die tyd dat hulle vier jaar oud is, praat. Lees en skryf? Nie so vanselfsprekend nie. Die Verenigde Nasies reken dat 17% van die wêreld se bevolking vandag steeds nie glad kan lees en skryf nie.
Kyk, vir my is die geskrewe woord wonderlik. Lees is vir my tweede natuur, want ek is ŉ visuele leerder, wat boeke verslind het vandat ek baie klein was. Ek dink die alfabet is fantasties. Kyk byvoorbeeld net ŉ bietjie na hierdie drie lettertjies.
Toe ek die eerste weergawe van 15-Minuut-Afrikaans geskryf het, het ek in my entoesiasme vir die geskrewe woord, alweer die fout gemaak om die skryfwerk te veel te maak. Een van die ma’s (dankie, Salomien!) wat die program vir my getoets het, het gesê haar seuntjie van tien is mal oor die skattejagdeel van die kursus, maar dat hy die skryfwerk langtand doen.
Moenie jou kinders te gou in die blik van formele onderrig druk nie. Ek gaan dit weer sê. Moenie jou kinders te gou formeel begin skool nie. Onthou dat taal in die eerste plek bedoel is om gepráát te word. Gesels met hulle en laat hulle vir jou dinge terugvertel wat met hulle gebeur het of wat vir hulle interessant is. Lees vir hulle. Ek is vandag bitter spyt ek het nie meer gedigte vir my twee gelees nie. Niks vang ŉ taal se ritme en sê-krag so goed vas soos gedigte nie.
Jy tuisskool. Jy het nie nodig om jou kinders bladsye en bladsye vol te laat skryf nie. Geniet die klei-speel. Ook die speel met die klei van julle moedertaal. Daarmee lê jy die basis vir uitstekende taal-, lees- en skryfvaardigheid, wat later kom.
Onthou, 15-Minuut-Afrikaans se spesiale 50% openingsaanbod veral op 31 Desember. As jy nog nie ingeskryf het nie, moenie die kans by jou laat verbygaan nie.
As dit na baie en moeilike werk klink, moenie bekommerd wees nie. Onthou, 15-Minuut-Afrikaans is klaar namens jou verpak. Boonop gaan ek en jy die leerinhoud happie vir happie vir die kinders voer.
Jy hoef nie van hierdie bykomende notas gebruik te maak as jy nie wil nie. Afhangende hoeveel tyd jy op die spesifieke dag het en of jou kind daarin belangstel, gee die herkoms van ŉ woord soos “baadjie”, wat Afrikaans via Nederlands by Maleis geleen het, jou ŉ aanknopingspunt vir ŉ gesprek oor Afrikaans se geskiedenis. Dié notas gee jou voorstelle vir bietjie ekstra “inhoud” wat jy met jou kind(ers) kan deel.
Wil jy meer inligting oor 15-Minuut-Afrikaans hê? Stuur gerus vir my ’n epos na: tuisskoolmarisa@gmail.com
Mense let dikwels my twee kinders se blink oë op, die feit dat hulle steeds dink die wêreld is ŉ wonderlik-interessante plek, waar mens so baie kan ontdek. Belangriker nog: na al die jare van tuisonderrig, hou ek hou nog steeds baie van my kinders en dit lyk darem of hulle nog van my hou. Ek dink dis omdat ek (meestal, maar nie altyd nie, ek is net ŉ mens, hoor!) nie hulle slawedrywende juffrou was nie. Ek was hulle ma, wat saam met hulle vakke, feite en idees verken het, meestal deur net daaroor te gesels.
En o ja, jy het reg gelees, die kursus heet nou 15-Minuut-Afrikaans. Die klompie tuisskoolma’s wat die eerste hoofstukke vir my getoets het, het laat weet tien minute is bietjie min, vyftien is meer realisties.
Ek vorder goed moet die oplaai van die program. Nadat ek so pas weer terugvoering van ŉ tuisskoolma gekry het, wil ek net eers haar wenke inwerk.
As jy meer inligting oor 15-Minuut-Afrikaans wil hê, stuur vir my ’n epos na: tuisskoolmarisa@gmail.com