Hof vra hoekom hy moet ingryp oor ZumaHoofregter Mogoeng Mogoeng. Foto: Flickr/GovernmentZA Die konstitusionele hof het Dinsdag uitspraak voorbehou in die saak of die parlement die proses aan die gang moet sit om pres. Jacob Zuma in ŉ staat van beskuldiging te plaas. Adv. Dali Mpofu, vir die United Democratic Movement (UDM) en die Congress of the People (Cope), het in sy slotbetoë gesê die speaker van die nasionale vergadering het ŉ grondwetlike verpligting om aanspreeklikheid te verseker, nie as ŉ lid van die parlement nie, maar as die speaker. Hy het bygevoeg ŉ onpartydige speaker sal alle aspekte in dié verband in ag neem. Die EFF het ŉ verklarende bevel aan die parlement gestuur om te versoek dat die parlement Zuma se gedrag beoordeel en bepaal of dit genoegsame gronde is om hom in ŉ staat van beskuldiging te plaas nadat die konstitusionele hof bevind het hy het sy ampseed verbreek en die Grondwet oortree. Die aansoek is gebring in terme van artikel 89 van die Grondwet. Die konstitusionele hof het in Maart verlede jaar in ŉ verdoemende beslissing gesê Zuma het versuim om die Grondwet die handhaaf, te verdedig en te respekteer toe hy nie gehoor gegee het nie aan die regstellende stappe wat die voormalige openbare beskermer, Thuli Madonsela, aangedui het. Dit kom nadat meer as R200 miljoen van belastingbetalers se geld gebruik is om opgraderings aan Zuma se Nkandla-woning te doen. Adv. Tembeka Ngcukaitobi vir die EFF het Dinsdag gesê die party het drie keer aan speaker Baleka Mbete geskryf en sy het die EFF se versoek al drie keer geweier. Hy het aangevoer Mbete het haar plig versuim deur te weier dat ŉ kommissie van ondersoek, met ŉ regter as voorsitter, of ŉ multi-dissiplinêre komitee Zuma se gedrag ondersoek. Adv. Ngwako Maenetje vir Mbete het vroeër toegegee dat Zuma se oortreding van die Grondwet ŉ “ernstige” saak is en het saamgestem dat die speaker die proses aan die gang kan sit om Zuma in ŉ staat van beskuldiging te plaas. Hy het gesê die parlement het egter die nodige stappe gedoen om Zuma aanspreeklik te hou. Pres. Jacob Zuma se privaat woning in Nkandla, KwaZulu-Natal Foto: @power987news, Twitter “As ŉ prokureur van die Nasionale Vergadering aanvaar ons hierdie ernstige oortreding van die Grondwet,” het Maenetje gesê. “Die speaker bring nie ad hoc-komitees op die been nie. Dit is die verantwoordelikheid van die Nasionale Vergadering. Sy het nie die mag [om dit te doen] nie. Omdat die speaker die rol van ŉ skeidsregter speel, sal dit vir haar teenstrydig wees om die verwydering van die president aan die gang te sit.” Hoofregter Mogoeng Mogoeng het hom gekorrigeer en gesê: “Dit kan nie wees dat die speaker nie ŉ proses om die president in ŉ staat van beskuldiging te plaas aan die gang kan sit nie.” Maenetje het ingestem. Vroeër het Maenetje aangevoer verskeie stappe is gedoen om Zuma aanspreeklik te hou vir sy oortreding van die Grondwet ná die Nkandla-uitspraak. Hy het bygevoeg dat die Grondwet dit nie stel as die president nie in ŉ staat van beskuldiging geplaas word, dat daar geen stappe gedoen is om hom aanspreeklik te hou nie. Ngcukaitobi het ook aangevoer dat die kritiese ondersoek van Zuma se optrede tydens die mosies van wantroue in hom nie op genoegsame ondersoek deur die regerende party neerkom nie, aangesien die ANC “eenvoudig deur die voorstel gejaag het” en nie die saak behoorlik oorweeg het nie. Hy het gesê die EFF vra dus die hof om die parlement opdrag te gee om te oorweeg of daar gronde is om Zuma in ŉ staat van beskuldiging te plaas. Hy het gesê die EFF dring aan op ŉ feitelike ondersoek wat Zuma sal toelaat om sy kant van die saak te stel en kruisondervra te word. Ngcukaitobi het egter gesukkel om Mogoeng te oortuig hoekom die saak in die konstitusionele hof aangehoor moet word aangesien die hof reeds ŉ uitspraak gelewer het oor Zuma se gedrag. Mogoeng het ook gevra hoekom opposisiepartye nie die speaker nader om te versoek dat ŉ ad hoc-komitee in die parlement op die been gebring word nie. Mogoeng het beklemtoon die hof benodig duidelikheid hoekom hy moet ingryp by die parlement se beweerde onvermoë om Zuma aanspreeklik te hou sonder om die skeiding van magte te oorskry. “Elke been van die staat het ŉ rol om te speel. Ek wil seker maak dat die hof nie die parlement se verantwoordelikheid oorneem nie,” het Mogoeng gesê. Mpofu het gesê daar was ŉ hiërargie van aanspreeklikheidsmaatreëls in die parlement wat begin by vraag-en-antwoord-sessies en eindig by ŉ staat van beskuldiging. Mpofu het vroeër gesê Zuma se oortreding van sy ampseed en sy oortreding van die Grondwet is nie bona fide nie. Hy het gesê Zuma moet voor ŉ kommissie van ondersoek geroep word om te bepaal of sy oortreding van die Grondwet ŉ eerlike fout of ŉ doelbewuste daad was.