Fiksie in die navorsingsomgewing – ’n onderhoud met Madelein Rust | LitNet
Fiksie in die navorsingsomgewing – ’n onderhoud met Madelein Rust
Cliffordene Norton, Madelein Rust Onderhoude 2019-11-14
Lees meer oor fiksie binne die navorsingsomgewing in die LitNet Akademies-artikel, “Die gebruik van fiksie vir die ontwikkeling en optekening van navorsing in die sosiale wetenskappe” (Julian Müller en Marguerite Müller, 2017)
Foto van Madelein Rust: http://www.madeleinrust.co.za/
Madelein Rust is ’n spanningsverhaalskrywer en haar sesde boek, Doodsengel, het in 2019 verskyn. Cliffordene Norton gesels met haar.
Tydens die 2018 LAPA fiksie-skrywersindaba het jy ’n praatjie gelewer oor hoe die zeitgeist die fiksiegenre beïnvloed. Wat het jou geïnspireer om hieroor navorsing te doen?
Ek is deur LAPA versoek om ’n praatjie oor die onderwerp te lewer. My werk bevat altyd elemente van die hier en nou, maar ek moes heelwat navorsing doen om uit te vind wat al die groot geeste deur die jare daaroor te sê gehad het.
Vir my is die zeitgeist onontbeerlik wanneer ek skryf. Ek glo vas dat lesers lekkerder lees wanneer hulle hul eie ervarings kan vasknoop aan iets wat hulle óf al self ervaar het, óf iets in die hedendaagse samelewing wat hulle emosies aangeraak het. Dis ’n wonderlike bonus dat toekomstige geslagte hierdie tydkapsules onder oë sal kry om uit te vind waarmee ons moes stoei.
Hoe vind die huidige Suid-Afrikaanse tydgees neerslag in die spanningsgenre?
Dit voel toenemend vir my asof spanningsromans in die rigting van vergeldingsliteratuur neig. ’n Mens kan debatteer oor die redes hiervoor, maar ek wonder of dit dalk ’n uitvloeisel van iets wanhopigs is; ’n versnellende pas van ontnugtering met die regstelsel en die gereg.
Skrywers van spanningsliteratuur bied aan die leser ’n uitlaatklep. Die lig oorwin die duisternis, ongeag die wettigheid daarvan.
Hoe vind die zeitgeist in jou eie boeke neerslag?
Dit is vir my ontsaglik belangrik om karakterisering en dialoog te laat inpas by die tydgees. Dan ook rasseverhoudings, sosiale kwessies aangehelp deur armoede, die soort misdade van ons tyd, kwessies deur regstellende aksie aangebring, ensovoorts.
“Dis ’n wonderlike bonus dat toekomstige geslagte hierdie tydkapsules onder oë sal kry om uit te vind waarmee ons moes stoei.”
Ek hou daarvan om detail in te werk, soos om te gaan soek na nuusgebeure wat op ’n sekere datum in die koerante was (elke hoofstuk het ’n dag en datum by tydens die skryffase). Wanneer my karakter as deel van die storielyn die koerant lees, sal sy die berig raaksien en daar kan dan dalk ’n bietjie sosiale kommentaar bygevoeg word.
Kan fiksie ’n betekenisvolle bydrae lewer in die navorsingsomgewing, veral die sosiale wetenskappe?
’n Baie interessante vraag. Die milieu waarin skrywers hul karakters laat ontwikkel, gee ’n uitstekende oorsig oor die wyer kulturele agtergrond, heersende diskoerse en die persepsies van en houding teenoor misdaad, die regstelsel, ensovoorts. Ja, ek dink tog so.
Die hoofkarakter in jou jongste boek, Doodsengel, is ’n moordenaar. Jy noem tydens ’n onderhoud met Jonathan Amid dat die boek “vir my, ’n ietwat konserwatiewe Vrystaatse boorling, grafies en skokkend” was. Hoe het jy in die hoofkarakter se kop geklim?
Ek moes leer om van Magdalena te hou. My hoofkarakters is gewoonlik die goeie ouens, maar hier het ons ’n vrou wat links en regs moor en dit nogal geniet. My navorsing oor kinders wat blootgestel is aan seksuele en geslagsgeweld het heelwat bygedra tot die kweek van simpatie teenoor Magdalena. Later deernis.
“’n Mens kan debatteer oor die redes hiervoor, maar ek wonder of dit dalk ’n uitvloeisel van iets wanhopigs is; ’n versnellende pas van ontnugtering met die regstelsel en die gereg.”
Ek moes talle studies lees wat handel oor die psigologiese nagevolge van hierdie misdade voordat ek gereed gevoel het om vir Magdalena aan te pak. As jy self nie van jou hoofkarakter hou nie, hoe kan jy van jou leser verwag om van haar te hou?
Vir die gevegstonele moes ek ook baie navorsing doen. Mens moet mos kan beskryf hoe dit voel wanneer jou hoofkarakter iets betekenisvol doen – soos om kaalvuis te veg. Ek het gereeld met my dogter, ’n Tang Soo Do-vegter, gesels om die emosionele belewenis te bespreek. Die praktiese element daarvan is afkomstig van YouTube. Ure en ure se video’s.
Gegewe die land en tye waarin ons leef, waarom dink jy is spanningsverhale so gewild?
’n Deel daarvan is, myns insiens, ’n begeerte om te weet die boef gaan op sy jis kry. Spanningsliteratuur eindig mos maar gewoonlik waar die hoofkarakter oor die misdadiger seëvier – en dis lekker.
Geregtigheid gebeur vinnig en sonder nonsies, anders as dit wat ons vandag beleef. Die vernuftige skrywer maak seker dat die leser die slegte ou met net soveel passie haat as wat hy die boewe in ons samelewing haat en deurentyd weet die leser daardie ou gaan die onderspit delf. Daar is dalk ’n element van ontlading.
Ongelukkig kry skrywers resep met karakters en dryf hul dan soos ou donkies, deur nuwe landskap.