Stellenbosch se eikebome ‘n gevaar - Stellenbosch Erfenis Stigting
Stellenbosch se eikebome ‘n gevaar
Verskeie van Stellenbosch se oudste eikebome het ’n gevaar vir mense geword. ’n Ma en haar baba het in die tyd ternouernood ernstige beserings vrygespring toe ’n gedeelte van ’n boom in Ryneveldstraat gebreek en ’n geparkeerde motor onhelstaanbaar beskadig het. In ’n ander geval is die gedeelte van Ryneveldstraat tussen Kerkstraat en Dorpstraat vir verkeer gesluit omdat een van die oudste bome, wat twee eeue gelede aangeplant is, sigbaar aan die skeur was. Inwoners het die skeur opgemerk weens die kanteling van die boonste gedeelte van die boom en ook vanweë die geluid van die gapende kraak in die wind.
Baie van die bome is siek, weens ouderdom of andersins, en heelwat sny – en snoeiwerk is in die afgelope twee maande gedoen om die situasie te beredder.
Me Portia Bolton, Hoof van Vergroening, sê die munisipaliteit het die nodige maatreëls is in plek om die dorp se historiese bome te bestuur: “Die bome word bestuur volgens ’n risiko-inventaris wat onderneem is in 2012 en 2015, asook ’n blaarfungus-beheerprogram wat twee keer per jaar toegedien word.” Die munisipaliteit is ook besig met die ontwikkel van ‘n startegiese boombatebestuurplan. Me Bolton sê ’n boombestuurstelsel, wat in 2015 vir dié spesifieke doel ontwikkel is, sal help om die bome pro-aktief te bestuur.
Die historiese argeoloog Hennie Vos het uitgewys die probleem begin reeds by die bome se oppervlakkige wortels, wat uitgesprei onder die boom groei, eerder as ‘n dieper penwortelstelsel. Vos sê die bome se wortelstelsel benodig water en voedingstowwe om die boom te kan voed. Omdat Stellenbosch se eike omring word deur plaveisel, geteerde paaie en geboue, is dit egter baie moeilik vir hulle om dit te kry. Boonop is die binnedorp, wat oorwegend ’n beboude omgewing is, geweldig droog en die watertafels het in ’n groot mate opgedroog. Die plaveisel om die bome keer ook dat die bome se blare op die grond onder val en vorm humus, wat die boom voed nie.
Volgens Vos is die bome onder geweldige stres “as gevolg van die omgewing waarin hulle moet groei … Die ou bome in die dorp word net gesnoei, wat hulle eintlik swakker maak. Bome is soos ou mense wat versorg moet word, want dan kan hulle ’n baie gevorderde ouderdom bereik.”
In ’n artikel in Eikestadnuus sê boomkenner Riaan van Zyl hy glo dat, sou die bome beter opgepas word, dit onnodig sou wees om bome af te kap. Hy stem nie saam met die Munisipaliteit se kennisgewing dat 80 ou bome moontlik verwyder kan word nadat rakswamme die strukturele integriteit van die bome aangetas het. “Buigsaamheid en struktuur word behou deur die silindriese vorm van die boom. Alle eike in Stellenbosch, veral die ouer bome, sal dieselfde lyk as dié bome wat verdoem is om verwyder te word.” Hy wil hê dié plan moet heroorweeg word.
SES is tans besig om ‘n opname van bome te doen as uitbreiding van die erfenisopname van 500 geboue in die middedorp.
Kyk ook artikel tevore oor ou bome en wanneer is ’n boom erfenis.