Die skep van die kaarte - Hugenote Kaart
Die skep van die kaarte
Hoe die Erfenis Kaarte is geskep
Hierdie stel Hugenote kaarte was deur Louis Gerber geskep. Louis het as advokaat gekwalifiseer en daarna as die politieke raadgewer vir Vereenigde Nasies Ambassadeur Charles te Water en as privaat sekretaris vir JGN Strauss van die Verenigde Party gewerk. Daarna beklee hy ‘n senior pos in die Automobile Association. Uiteindelik is hy aangestel as die Direkteur van die Suid Afrikaanse Stigting.
Louis het op die kaarte begin werk in 1989, en na uitgebreide navorsing het hy die stel in 1990 voltooi. Na sy aftrede het Louis ’n bekende waterverf skilder geword, en onder andere ‘n indrukwekkende reeks skilderye van Tafelbaai deur the eeue geskep. Hieronder is sy beskrywings van die kaarte en sy dankbetuigings:
Nieuwe Caert Van
De Kaap Der Goede Hoop
Dié opskrif is geraam in ’n krultablet bekroon met die Hugenote-embleem met boodskapper-engeltjies aan elke kant. 0nder is ’n allegoriese vrouefiguur met anker en horing van oorvloed, en wilde diere met wingerdranke en druiwe. Links onder is ’n uitsig op Tafelbaai met skepe – ’n algemene kenmerk van ou kaarte – en aan die regterkant ‘n groep vlugtelinge, amptenare, en inboorlinge teen die agtergrond van Simonsberg en ’n ou Kaapse herehuis (tans die Hugenote-museum in Paarl).
Bo aan die kaart en regs is die wapenskilde met naamlyste van etlike bekende Kaapse Hugenote-families. Langs elke naam aan die regterkant is een of meer nommers en datums; dié nommers stem ooreen met die nommers van plase op die kaart, en die datums dui op die jaar waarin die plase toegesé is. Aan die linkerkant verskyn die name van ander Hugenote met ’n aanduiding van hulle beroep of ambag en datums van aankoms. Verder is daar ’n lys van grondtoekennings op plekke buite die grense van die kaart. 0p die kaart self is daar ook ’n aantal “ongenommerde” plase wot op een of ander tyd aan Hugenote of hulle nasate behoort het, en op die see is voorstellings van skepe met die name van die 14 vaartuie wat van die eerste vlugtelinge na die Kaap gebring het.
Die volle opskrif lui as volg: “Algemene Kaart van die Koninkryk van Frankryk met Belangrike Plekke tydens die Godsdienstige Oorloë van die XVI en XVII eeue, sowel as die Name van Sekere Hugenote wat uit Frankryk gevlug het en hulle in die Kaap die Goeie Hoop Gevestig het.”
Dié opskrif word bevat in ’n krultablet wat versier is met voorstellings van die Muses van die Geskiedenis en van die Poësie wat hulde bring aan die simbole van die Hervorming, nl., die Hugenote-kruis, die seëls van Luther en Calvyn en die wapens van Hendrik van Navarre en van Gaspard de Coligny.
Links onder is ’n voorstelling van Coert Steynberg se beeld by die Hugenote-Gedenkmuseum op Franschhoek met die figure van Calvyn, Luther, Hendrik IV, Jeanne d’Albret en Gaspard de Coligny. 0p die kaart self is daar tekeninge van die hawe van La Rochelle en van die kerk van St. Thomas en die katedraal van Strasbourg.
Aan die regterkant tassen die wapenskilde is ’n lys van die name van 72 stamvaders van bekende Kaapse families, die jaar waarin elk hier aangekom het, sy plek van herkoms en die huidige vorm van sy van.
0fskoon die kaarte allereers as dekoratief ontwerp is, is nietemin gepoog om dit, binne die beperkings van die klein skaal, so akkuraat as moontlik te maak. Die geskiedkundige gegewens, genealogie, plekname en die ligging van plase en dorpe is op die jongste beskikbare gegewens gebaseer. In dié verband is ek besondere dank verskuldig aan: prof M. Boucher van die Universiteit van Suid-Afrika en skrywer van “French Speakers at the Cape – the European Background”; aan prof. F.C. Fensham en dr. Pieter Coertzen albei van die Universiteit van Stellenbosch en medeskrywers van “Die Hugenote van Suid-Afrika, I688 – 1988″; aan dr. C. Pama, Redakteur van ARMA, kwartaalblad van die Heraldiese Genootskap van Suidelike Afrika; aan Frikkie Botha, versamelaar, bibliofiel en voormalige Ambassadeur in Washington; aan Marianne Gertenbach, kurator van die Hugenote-Gedenkmuseum op Franschhoek en aan my eggenote Mabel wat long ure gewy het aan navorsing, die nagaan van gegewens en die juiste ligging van dorpe en plase. Aan almal van hulle en aan die baie ander vriende wat my bygestaan en aangemoedig het, in ’n lang en moeisame onderneming, my opregte dank en waardering.