PressReader - Landbouweekblad: 2017-11-17 - Fran­se ont­trek aan Pro­fert-tran­sak­sie
Fran­se ont­trek aan Pro­fert-tran­sak­sie
Landbouweekblad - 2017-11-17 - Lbw|in­houd - — JOYLENE VAN WYK
’N YS­LI­KE sty­ging van 16,32% in boe­re se loon­re­ke­ning staar hul­le in die be­las­ting­jaar 2019 in die ge­sig na­dat die Ka­bi­net on­langs die in­wer­king­stel­ling van ’n na­si­o­na­le mi­ni­mum loon van R20 per uur of R3 500 per maand goed­ge­keur het.
Dié loon sal na ver­wag­ting van­af 1 Mei vol­gen­de jaar geld.
Die Re­ge­ring het eg­ter ’n ver­gun­ning aan die land­bou toe­ge­staan dat die sek­tor se mi­ni­mum loon 90% of R3 150 van die na­si­o­na­le mi­ni­mum loon moet wees en dat dit oor twee jaar in­ge­fa­seer moet word.
Die land­bou­sek­tor se sek­to­ra­le vas­stel­ling, wat jaar­liks ein­de Fe­bru­a­rie aan­ge­pas word, sal tot en met 28 Fe­bru­a­rie vol­gen­de jaar op R15,39 per uur, R692,62 per week (vir 45 uur) en R3 001,13 per maand staan.
Wan­neer die sek­to­ra­le vas­stel­ling dan op 1 Maart vol­gen­de jaar moont­lik met 8% moet styg – 7%, ver­brui­kers­prys­in­fla­sie (VPI) plus een per­sen­ta­sie­punt – sal dit R16,92 per uur, R747,90 per week en R3 238,61 per maand wees.
Twee maan­de daar­na tree die nu­we na­si­o­na­le mi­ni­mum loon op 1 Mei vol­gen­de jaar in wer­king. Die land­bou­be­dryf sal dan ’n ver­ho­ging van 8,35% moet toe­staan om R18 per uur (90% van R20 per uur) te be­reik.
Me. M­ma­mo­lo­ko Ku­bayi, Mi­nis­ter van Kom­mu­ni­ka­sie, het aan­ge­dui die Par­le­ment sal nou die wets­ont­werp vir die na­si­o­na­le mi­ni­mum­loon en die Wet op Ba­sie­se Diens­voor­waar­des moet pro­ses­seer en in oor­een­stem­ming met me­kaar bring so­dat die mi­ni­mum loon teen Mei ge­ïm­ple­men­teer kan word.
BOE­RE SWAAR GE­TREF
Oor die al­ge­meen sal die im­pak van die mi­ni­mum loon gro­ter wees op die pri­mê­re land­bou as op be­sig­he­de ho­ër op in die waardeketting. Daar is eg­ter ook uit­son­de­rings, sê mnr. T­heo Bos­hoff, be­stuur­der van regs­in­tel­li­gen­sie by die land­bou­sa­ke­ka­mer Ag­biz.
Die mees­te pos­te in die land­bou­be­sig­heid­sek­tor is deels ge­skool­de of ge­skool­de werk. Die sa­la­ris­vlak­ke daar is dus reeds ho­ër as die mi­ni­mum loon. Daar is wél uit­son­de­rings, soos in die sitrus- en vrug­te­be­dryf, waar die ver­ho­ging ’n im­pak in ver­pak­kings­aan­leg­te sal hê.
Bin­ne die pri­mê­re sek­tor sal die in­vloed van die wet­ge­wing af­hang van hoe ar­beids­in­ten­sief die boer­de­ry is.
By meer ge­me­ga­ni­seer­de boer­de­rye sal daar waar­skyn­lik ’n klei­ner im­pak wees. Dit is om­dat daar­die be­dry­we ’n gro­ter be­hoef­te het aan ge­skool­de wer­kers – soos trek­ker­be­stuur­ders of an­der ma­sji­ne­rie-o­pe­ra­teurs – wat reeds sa­la­ris­se ver­dien wat na­der aan die voor­ge­stel­de mi­ni­mum loon is. Daar­en­teen sal die vrug­te­be­dryf waar­skyn­lik swaar­der ge­tref word, aan­ge­sien ar­beid ’n gro­ter deel van hul in­set­kos­te uit­maak. Baie van die wer­kers in dié be­dryf is on­ge­skoold en ver­dien dus ’n sa­la­ris wat na­der aan die hui­di­ge mi­ni­mum loon is, sê Bos­hoff.
“On­ge­luk­kig is dit juis ar­beids­in­ten­sie­we a­re­as, soos die WesKaap, wat reeds on­der druk is. In die der­de kwar­taal van van­jaar het die land­bou­sek­tor on­ge­veer 25 000 werk­ge­leent­he­de prys­ge­gee. On­ge­veer 84% daar­van was in die Wes-Kaap, aan­ge­sien die pro­vin­sie tans on­der baie druk is weens die droogte,” sê hy.
Bos­hoff gee toe dit is moei­lik om pre­sies aan te dui wat die im­pak van die mi­ni­mum loon op die land­bou­sek­tor as ge­heel gaan wees. Dit is eg­ter kom­mer­wek­kend dat die pro­vin­sies wat waar­skyn­lik die swaar­ste ge­tref
gaan word, dié is waar ar­beids­in­ten­sie­we be­dry­we pro­mi­nent is. Dié pro­vin­sies ver­keer ook tans on­der druk weens die droogte.
Die “lig­ter” kant van die bood­skap is dat be­dry­we waar ar­beid ’n klei­ner deel van die in­set­kos­te op­maak, waar­skyn­lik min­der van ’n im­pak sal voel.
In­dien die ho­ër lo­ne vir ’n land­bou­er on­be­kos­tig­baar is, word die op­sie om aan­soek te doen om kwyt­skel­ding ook in die kon­sep in­ge­sluit. Dit word eg­ter nie ge­waar­borg dat só ’n aan­soek toe­ge­staan sal word nie.
Adj.pres. Cy­ril Ra­map­ho­sa, wat die on­der­soek na die in­wer­king­stel­ling van die mi­ni­mum loon ge­lei het, het al ge­sê dat on­der­ne­mings wat dit nie kan be­kos­tig om die na­si­o­na­le mi­ni­mum loon te be­taal nie, aan­soek kan doen om tot 12 maan­de se kwyt­skel­ding.
Ken­ners voor­sien dat die mi­ni­mum loon ver­al ’n groot in­vloed op pri­mê­re pro­du­sen­te in ar­beids­in­ten­sie­we boer­de­rye sal hê.