Ons het verlede keer gesels oor twee belangrike beginsels wat nodig is om disleksie te verstaan: Die eerste is dat die mens niks weet en niks kan doen wat hy nie geleer het nie. Tweedens moet ons verstaan dat leer 'n laagsgewyse reeks gebeure is. Een vaardigheid moet eers vasgelê word voor ons 'n daaropvolgende vaardigheid kan baasraak. Dis soos met 'n leer opklim: sportjie vir sportjie, anders val jy.
Di dunia kini kita, tiap orang harus dapat membaca… As jy nie eers die taal Indonesies geleer het nie, is daar nie 'n manier waarop jy hierdie Indonesiese sinnetjie gaan verstaan nie. Dit wys vir ons dat taal op die heel onderste sportjie van die leer is. Ons kan die rol van taal in lees vergelyk met ysskaats in yshokkie. Mens kan nie yshokkie speel as jy nie kan skaats nie. Insgelyks kan mens nie lees as jy nie die spesifieke taal goed ken nie.
Indien 'n kind se kennis van Afrikaans swak is, sal hy sukkel om dit te lees. Sonder doeltreffende opleiding om sy Afrikaans te verbeter, sal sy leesvermoë nie verbeter nie. Die literatuur is oorlopens toe vol van bewyse dat daar 'n verband tussen leesprobleme en taalprobleme is. Navorsing bewys, onder andere, dat 60 persent van persone met disleksie laat begin praat het. Ouers word dus aangemoedig om hulle kinders wye blootstelling te gee om taal aan te leer.
Omdat aandag so belangrik is vir lees, kom ADHD en disleksie dikwels saam voor. Om en by 25 persent van kinders wat gediagnoseer is met ADHD, 'n leerprobleem wat konsentrasie affekteer, is ook dislekties.
• Vormwaarneming kan beskryf word as die vermoë om vormverskille tussen onderskeie voorwerpe te kan waarneem. Dit is een van die mees basiese diskriminasies wat 'n kind moet kan maak. Enige kind met swak vormwaarneming het beslis 'n groot agterstand wanneer hy met skoolverwante aktiwiteite van enige aard gekonfronteer word. Daar is skaars enige akademiese aktiwiteit te bedink wat nie van die kind verwag om vormwaarnemings te maak nie
Disleksie word verbind met stadige prosesseringspoed. Hermunder Sigmundsson en sy kollegas het twee simulasies van bestuurstoetse vir ses disleksie-lyers en elf ander persone laat uitvoer. Daar was padtekens en hulle het op nagebootsde plattelandse- en stadspaaie teen verskillende snelhede bestuur. Die span navorsers het waargeneem dat die dislektiese persone 20 persent stadiger reageer het op verkeerstekens op plattelandse paaie, en 30 persent stadiger op dié van stadspaaie, as die nie-dislektiese kontrole groep.
Goeie lesers kan woorde teen die spoed van lig erken wanneer hulle lees, omdat hulle die woorde in soort van visuele woordeboek geplaas het, sê Georgetown University Medical Center (GUMC) neurowetenskaplikes. Die visuele woordeboek-idee weerlê die teorie dat ons brein woorde klank elke keer wanneer ons dit sien.
GUMC-navorsers het die woordherkenning in 12 vrywilligers met behulp van fMRI-skanderings getoets. Die navorsers het bevind dat woorde wat verskillend is, maar dieselfde klink (soos "ly" en "lei") verskillende neurone aktiveer. As die klanke van die woord 'n invloed gehad het sou dieselfde of soortgelyke neurone geaktiveer gewees het, maar dit was nie die geval nie. "Ly" en "lei" kon net sowel "ly" en "sop" gewees het. "Dit dui daarop dat, wanneer ons 'n woord eers ken, die visuele inligting al is wat ons gebruik en nie die klanke nie," het hoofnavorser Laurie Glezer verduidelik.
Volgende keer gesels ons oor ouditiewe -, reeks-, ikoniese -, korttermyn-, langtermyn- en werkende geheue, sowel as logiese denke, die ander boustene van lees en spel.