‘Private veiligheidswagte is polisie se grootste probleem’Argieffoto Foto: SAPD, Facebook Lt.genl. Nhlanhla Mkhwanazi, KwaZulu-Natal se waarnemende provinsiale polisiekommissaris, meen die polisie in die provinsie se “grootste probleem” is privaat aangestelde gewapende veiligheidswagte. “Die polisie se grootste probleem is met gewapende veiligheidswagte. Dit is waar daar ernstige probleme is,” het Mkhwanazi gesê. Hy het in die Durbanse stadsaal gepraat as deel van die provinsie se eerste veiligheidsindaba. Die reguleringsowerheid vir die private veiligheidsbedryf (Psira) beheer Suid-Afrika se private veiligheidsektor. Manabela Chauke, Psira se uitvoerende hoof, was ook teenwoordig by die indaba. Willies Mchunu, premier van KwaZulu-Natal, Zandile Gumede, burgemeester van eThekwini, en Mxolisi Kaunda, die provinsiale LUR vir veiligheid en sekuriteit, het almal ook ŉ spreekbeurt by die geleentheid gehad. Honderde verteenwoordigers en eienaars van meestal klein, plaaslike sekuriteitsmaatskappye was ook teenwoordig. Private veiligheidsmaatskappye is in die verlede oor die kole gehaal omdat sommige glo nie die relevante wetlike regulasies nakom nie, ander voormalige misdadigers as wagte aanstel en wagte hulle glo skuldig maak aan aggressiewe optrede met wagte wat grootkaliber vuurwapens in die openbaar rondswaai en afvuur. Wagte is ook al daarvan beskuldig dat hulle as huurmoordenaars optree in die talle politieke moorde wat in die provinsie plaasvind. Mkhwanazi het gesê sedert hy vier maande gelede in KwaZulu-Natal aangekom het, het die SAPD in die provinsie al op meer as 1 200 vuurwapens beslag gelê wat gebruik is om misdade uit te voer. “Wanneer jy kyk na die veiligheidsmaatskappye in terme van die vuurwapens wat hulle het, is dit skokkend. Dit is iets wat bespreek moet word,” het hy gesê. “Jy maak ŉ koerant oop en jy lees van ŉ veiligheidsmaatskappy in Phoenix of Verulam wat lukraak op mense op straat geskiet het omdat hulle hulle van misdade verdink het. Watter mag het hierdie veiligheidswagte? “Wanneer jy veiligheidswagte het wat woonbuurte patrolleer, ten volle gewapen, is hulle by magte om jou voor te keer en jou te deursoek? Want die Grondwet maak nie vir hulle voorsiening nie; hulle is nie polisiebeamptes of metropolisiebeamptes nie. So onder wie se outoriteit werk hulle?” het hy gevra. Hy het daarop gewys dat selfs lede van die nasionale weermag deur die SAPD vergesel moet word wanneer hulle in die land ontplooi word. “Maar die veiligheidsmaatskappye hardloop vry op hul eie rond.” Mkhwanazi het gesê die meerderheid veiligheidsmaatskappye help die polisie om misdaad hok te slaan en te voorkom en hierdie hulp word waardeer, maar wagte wat inbraak maak op mense se regte moet vasgevat word. “In hierdie selfde proses oortree óns die wet, want ons laat hierdie veiligheidsmaatskappye toe om op te tree asof hulle deur die Grondwet gemagtig is om te doen wat hulle doen.”