WOORDE WAT WEEG: Keorapetse Kgositsile - This way I salute you (2007)
Keorapetse Kgositsile - This way I salute you (2007)
Keorapetse Kgositsile. This way I salute you. Kwela, 2007. ISBN 107957 0251 5.
Keorapetse Kgositsile is ons Nasionale Poet Laureate in 2006. In 2005 is hy bekroon met die Herman Charles Bosman-prys. Nederland het 'n hofdigter van Gerrit Komrij se formaat; die VSA het al 'n figuur soos Robert Pinsky gehad as poet laureate wat 'n fenomenale rol vervul het om poësie by gewone mense uit te bring. Hy het o.a. 'n projek op die internet begin waar gewone mense – soos 'n trokdrywer of verpleegster – hul gunsteling-vers mag voorlees. Selfs Bill Clinton het deelgeneem. Jy klik en dan hoor jy hoe 'n gewone mens 'n Sylvia Plath of 'n Walt Whitman voorlees.
Hofdigters of poet laureates is dus digters wat in die volksmond lê en gewoonlik die digkuns bevorder, hetsy met openbare optredes, vertalings of bloemlesings. Dit was terloops een van die wonderlikste ervarings van my lewe om Pinsky sy Jersey Rain op Harvard Square te hoor voorlees.
Ons kort in Afrikaans 'n hofdigter: daar is 'n handvol om uit te kies.
Gwendolyn Brooks, die poet laureate van Illinois roep Kgositsile 'n meester; Gus Ferguson praat van 'n tour de force. Die digter is terloops internasionaal bekend.
Die bundel is 'n keuse uit die digter se oeuvre en in die inleiding wat deur Gus Ferguson behartig word, verneem ons die volgende: hoe hierdie digter die prosodiese tradisie van die Engelse letterkunde verander het en die invloed van jazz op sy digkuns.
Dit was nou onlangs 'n fassinerende ervaring om by Spier te hóór hoe digters uit die Nederlandse Antille woeker met Nederlands en die huis van die digkuns, het deesdae al hoe meer wonings!
Die gedigte – ek het al die digter dit hoor vertolk – maak staat op die gehoor. Soos Loit Sôls se Die faraway klanke vanne hadeda (Kwela) is dit gedigte wat bedoel is om voorgedra / vertolk / op 'n drom of kitaar gespeel te word. En wanneer jy dit hoor, kan jy nie koud staan nie. Die gedig glip sommer só onder jou hartspier in en voor jy kom kry, sing of "chant" jy saam.
Vir die leser wat onbekend is met talle van die verwysings, is daar 'n handige endnotas.
Wat veral fassinerend is van hierdie bundel is gesprekke met o.a. Chinua Achebe, die Nigeriese skrywer; David Diop, die Sengalese digter; onse Hugh Masekela wat so lekker met die trompet kan woeker; Wally Serote, digter en aktivis; Nina Simone en Mazisi Kunene wat geroep word as die "living repository of South African memory".
In "SantaMaria" (p. 47) staan die bekende reëls:
Hierdie is nie gedigte wat sal praat met diegene wat op Groot verseboek gespeen is nie.
Die gedigte vervul 'n ander funksie. Dit wil mense mobiliseer, bewus maak van hul regte, van hul pyn verlos. Hierom die refreine, die herhalings:
"we will tame and heal the times of eurocentric design" ("For Otis Redding", p. 40).
"Home is where the music is" (p. 28) skryf hy aan Hugh Masekela.
Besluit self of dit musiek vir jou is.
Vir Johnny Dyani spreek hy soos volg aan:
without even touching air (...., p. 46)
'n Kritiese leser sal wel vra: is dit ons beste poet laureate?
Kan ons nie 'n sterker digter kies nie? Te meen: een waar die gedigte met sterker beelding en metaforiek werk? Of moet 'n mens net die gedigte hoor?
Hoe staan dit teen Komrij, Pinsky, of 'n voormalige hofdigter: Ted Hughes?
En boonop weet ons hoe die buitelandse verpakking werk hier te lande: die digters wat dit buitelands "maak" is nie noodwendig 'n "show case" van ons bestes nie.
Daar is allerlei voetwerk o.a. om by Poetry International in te kom of jy kort die nominasie van ander (buddy) digter om iewers op te tree, nie waar nie? Daar is uitsonderings ja.
Dus as jy hierdie kritiese leser sou wees, is die besware jou besware en beslis nie die bundel vir jou.