Ramaphosa distansieer hom van EFF-grondbeleidPresident Cyril Ramaphosa in die parlement (22 Augustus 2018) (Foto: Elmond Jiyane, GCIS) Pres. Cyril Ramaphosa het hom en die ANC vanmiddag tot die duidelikste mate tot dusver gedistansieer van die EFF se voorstelle om die staat die eienaar van alle grond in Suid-Afrika te maak. Ramaphosa het geantwoord op ‘n vraag deur die DA-leier, Mmusi Maimane, oor hoekom die ANC dit nodig ag om die Grondwet te verander ten einde grondhervorming te versnel. Dinge het egter warm geraak toe die EFF-leier, Julius Malema, ‘n opvolgvraag oor die kwessie stel. Ramaphosa het Maimane eerstens geantwoord dat sy aankondiging verlede maand op televisie, dat die ANC die Grondwet wil verander om die vereistes vir onteiening sonder vergoeding te verhelder, nie ten doel gehad het om die openbare deelnameproses oor die kwessie te ondergrawe nie. “Al wat dit is, is die stel van die ANC se beleidsvoorkeur, soos wat verskeie partye, insluitend die DA, reeds hul beleidsvoorkeur gestel het. Die ANC se beleid is voorts dat enige verandering nie die ekonomie of voedselproduksie moet skaad nie, en dat dit die onregte van die verlede moet regstel. “Dit het ten doel om meer voedselprodusente en ‘n meer produktiewe aanwending van landbougrond tot gevolg te hê. Die eiendomsregte van alle Suid-Afrikaners moet versterk word – diegene wat grond besit, diegene wat grond wil besit en diegene wat eiendom wil koop,” het Ramaphosa aangevoer. Maimane het gesê voordat private grond onteien of aangekoop word, kan staatsgrond eerder vir behuising afgestaan word. As voorbeelde in Kaapstad het hy die uit diens gestelde lugmagbasisse Youngsfield en Wingfield genoem, asook die spoorweggrond by Culemborg neffens die middestad. Ramaphosa het dadelik ‘n jakkalsdraai gegooi en beweer hy is onbewus van die eiendom waarna Maimane verwys, maar dat die kabinet opdrag het om die aanwending van onbenutte staatsgrond vir behuising te versnel. Toe doen Malema aan die hand dat Ramaphosa ‘n denkfout maak deur die oordrag van titelaktes aan minderbevoorregtes te bepleit, want hy meen al wat sal gebeur is dat die rykes die armes weer sal uitkoop en weer alles sal besit omdat die armes in die versoeking sal wees om hul eiendom weer van die hand te sit. Daarom meen die EFF die staat moet alle grond besit en dit aan landsburgers toewys vir gebruik. Hiervan wou Ramaphosa niks hoor nie en hy het Malema uitgetrap dat die EFF swart mense onderskat. “Ons mense is trots op die eiendom wat hulle besit, en sal nie sommer daarvan afstand doen nie. Ons kan nie die reg om grond te besit, weer van ons mense steel nie. Die openbare verhore wys dat ons mense grond wil besit. “Hierdie situasie is nie vergelykbaar met ons standpunt oor minerale regte nie. Buitendien is daar heelwat groot maatskappye wat wil help met die verskaffing van grond sodat mense daarop huise kan bou,” het Ramaphosa gesê. Dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, het gesê daar is baie boere wat nooit vrywilliglik van hul grond afstand sal doen nie. Dit het tot ‘n groot stryery tussen hom en die EFF gelei. Ramaphosa het in antwoord op Groenewald gesê transformasie, ontwikkeling en stabiliteit is van mekaar afhanklik – die een kan nie sonder die ander twee nie. In antwoord op ‘n vraag van die ANC-LP Nocawe Mafu het Ramaphosa gesê stedelike vestigingspatrone dra by tot die land se armoedeprobleem en moet verander word. “Die werkersklas, wat oorweldigend swart is, se lewens moet verander word sodat hulle nie meer 20 tot 30 persent van hul inkomste aan vervoer hoef te bestee nie,” aldus Ramaphosa. Malema het in ‘n opvolgvraag aangevoer townships is konsentrasiekampe en grond vir armes moet nader aan dorpskerns beskikbaar gestel word. Ramaphosa het geantwoord dat meer grond beskikbaar gestel sal word vir woonplek. Alle grondhervorming sal volgens die staatshoof ordelik en binne die grondwetlike raamwerk geskied. Maimane het Ramaphosa vervolgens gekonfronteer oor die land se werkloosheidskoers. Ramaphosa het gesê Suid-Afrika se werkloosheidsyfers is hoog en kommerwekkend, soos die geval ook is in ander lande ter wêreld. “Dis ‘n brandende kwessie, onder meer omdat ons te veel rou hulpbronne uitvoer. Daar is ook strukturele werkloosheid weens benadeling uit die verlede,” het Ramaphosa gesê. Hy het gevra dat maatskappye wat mense wil afdank, moet terughou dat ‘n ander plan gemaak kan word. Maimane het aangevoer 75% van werksgeleenthede in die land word in DA-beheerde gebiede geskep. Ramaphosa het geantwoord mense stem ANC want hulle weet dis die ANC wat die land se rigting verander en 8 miljoen ekstra werksgeleenthede sedert 1994 geskep het. Die EFF-hoofsweep, Floyd Shivambu, het Ramaphosa se aansprake afgeskiet en gesê hy is te gefokus op buitelandse beleggings. Slegs binnelandse beleggings kan werklik die ekonomie laat groei. ‘n Vraag van die ANC-LP Fish Mahlalela oor BRICS het Mkhuleko Hlengwa, IVP-LP, laat aanvoer die klem op handel met China het die president se slagspreuk van Thina Mina Thina uChina laat verander, wat deur Ramaphosa ontken is. Die laaste vraag het aan Malema behoort, wat wou weet of Ramaphosa se swaer, die miljardêr Patrice Motsepe, bevoordeel is deur die toetrede van onafhanklike kragprodusente tot die elektrisiteitsnetwerk. Ramaphosa het dit ontken en gesê Malema moet ophou gerugte versprei. Hy moet met bewyse vorendag kom as hy insinuasies wil maak.