Volume 43 Number 1, 2015
Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe - Volume 43 Number 1, January 2015
Volume 43 Number 1, January 2015
Authors: Carin Napier and Wilna Oldewage-Theron
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 43, pp 1 –15 (2015)
Die doelwit van hierdie studie was om die dieet inname en voeding status van tienermeisies (n=156) en jong vroue studente (n=367) in Durban, KwaZulu-Natal (KZN), Suid-Afrika te bepaal. Geen nasionale voorkoms syfers vir groeivertraging, "wasting" (spierverlies) en ondergewig kon gevind word vir tienermeisies in Suid-Afrika nie, en hierdie studie is belangrik want dit is een van die eerste studies wat die voedingstatus van tienermeisies as &apos;n groep in KZN rapporteer.
Pedagogical guidance for consumer studies reflected in the South African Curriculum and Assessment Policy statement (CAPS) : an international benchmarking
Authors: Adri Du Toit and Celia Booyse
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 43, pp 16 –25 (2015)
Pedagogie behels meer as slegs onderrigmetodes (of leermetodes), aangesien dit ook die benadering tot die onderrig of leer van die vak, sowel as die beginsels onderliggend aan die leer van vakinhoud, omvat. Die pedagogie van &apos;n spesifieke vak behels dus die "hoe" van die leer van daardie vak - met ander woorde, hoe leer gekonstrueer word en gekonstrueer behoort te word. Die voorlopige navorsingsbevindinge aangaande pedagogie, dui op beperkte vakspesifieke pedagogiese leiding in die Suid-Afrikaanse Verbruikerstudiekurrikulum. Die bevindinge in hierdie opsig noodsaak verdere navorsing. Navorsingsresultate aangaande die normstelling van die Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring (KABV) vir Verbruikerstudie, tesame met die kurrikula van soortgelyke vakke in Brits-Columbië, Singapoer en Kenia, benadruk dat ingeslote vakspesifieke pedagogiese leiding in kurrikulumdokumente van uiterste belang is, omdat onderwysers se kennis aangaande vakspesifieke pedagogie meer produktiewe leer kan meebring. Hoewel die fokus van hierdie artikel op pedagogie toegespits is, het die navorsing ook die volgende aspekte omvat: die analise van die breedvoerige kurrikulumontwerp; die gebruikersvriendelikheid van die dokumente; inhoud- en vaardigheidsdekking; asook kern ontwerpbeginsels. Die voorlopige bevindinge aangaande die aard van pedagogie, tesame met die normstelling van die KABV vir Verbruikerstudie en die kurrikula van soortgelyke vakke in Brits-Columbië, Singapoer en Kenia, het lig gewerp op die tipe pedagogiese leiding wat in die Suid-Afrikaanse Verbruikerstudiekurrikulum omvat behoort te word.
The efficacy of anolyte as an environmentally friendly disinfectant on Escherichia coli and Staphylococcus aureus contaminated cotton, polyester/cotton and polyester
Authors: Jana F. Vermaas, Celia J. Hugo, Hester J.H. Steyn and Robert Schall
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 43, pp 26 –32 (2015)
Tekstielstowwe word gewoonlik gesteriliseer deur dit te behandel met chemikalië soos natriumhipochloried en met temperature so hoog soos kookpunt. Dit lei tot twee potensiële probleme naamlik: (1) dit het &apos;n negatiewe effek op die sterkte eienskappe van die tekstielstof; en (2) die skadelike chemikalië word in die omgewing vrygestel. Elektro-chemies geaktiveerde water word geproduseer deur &apos;n anode-katode sisteem. Water en verdunde NaCl is die enigste rou produkte. Die Anolyte bestaan in &apos;n meta-stabiele toestand en bevat vrye radikale asook &apos;n verskeidenheid molekules, en het &apos;n hoë oksidasie-reduksie potensiaal. Die Anolyte keer egter terug na &apos;n stabiele toestand na 48 uur en word weer onaktief, en is dus nie &apos;n bedreiging vir die omgewing wanneer dit vrygestel word na gebruik nie. Anolyte word daarom as omgewingsvriendelik geag. Katoen, poliëster en poliëster/katoen monsters is afsonderlik besmet met E. coli en S. aureus, en daarna behandel volgens die AATCC 61-2009 toetsmetode. Wasmiddels wat ondersoek is, sluit in gefiltreerde water, fosfaat bevattende verwysings detergent B, natrium hipochloriet en Anolyte. Temperature was behou by 24 °C, 30 °C of 60 °C. Verdunnings was voorberei en oppervlak geplaat op nutriënt agar en geïnkubeer teen 28°C en 37°C (afsonderlik) vir E. coli en S. aureus. Bakteriese tellings is gerapporteer as hoeveelheid bakterieë of kolonie vormende eenhede (cfu) per ml. Anolyte was die suksesvolste behandeling, aangesien daar geen oorlewing was na behandeling, ongeag die was temperatuur. Daarom kan Anolyte as &apos;n omgewingsvriendelike alternatief gebied word tot die huidige steriliseermiddels.
Food additions that consumers in the professional sector in the city of Cape Town are likely to consume to enhance their phytochemical intake
Authors: Shelley Mager and Irma Venter
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 43, pp 33 –49 (2015)
Die voorkoms van nie-oordraagbare chroniese siektes in Suid-Afrika wat onder meer deur ongewenste lewenstylfaktore veroorsaak word - soos hartvatsiektes, diabetes mellitus en kanker - is toenemend rede tot kommer. Die inname van groente, vrugte en tee verlaag die risiko om dié siektes te ontwikkel weens die fitochemikalieë wat onder andere daarin voorkom. Vele fitochemikalieë het anti-oksidant en anti-inflammatoriese eienskappe wat die risiko van siekte verminder. Die polifenole is een van die grootste groepe fitochemikalieë, met tee, verskeie vrugte en veral kruie ryk bronne daarvan. Die algemene Suid-Afrikaanse dieet bevat egter te min van hierdie voedselbronne. Die inname van fitochemikalieë moet daarom op ander maniere bewerkstellig word.
Groente word teenoor vrugte baie meer algemeen by geregte gevoeg met min wat bekend is oor die byvoeging van kruie en tee in geregte in Suid-Afrika. Die doelwit van hierdie studie was om te bepaal of verbruikers in die professionele sektor in Kaapstad:
i. gewillig sou wees om tuisbereide geregte te eet waarby groente, vrugte, kruie en rooibos kruietee gevoeg is om die inname van fitochemikalieë te bevorder; en indien wel,
ii. watter groente, vrugte en kruie hulle sou inneem as byvoegings en watter tipe geregte hulle sou eet vir die byvoeging van kruie (as ryker bron van polifenole) en rooibos kruietee (as minder algemene byvoeging); en
iii. wie gewillig sou wees om geregte waarby vrugte, kruie en rooibos kruietee gevoeg is, in te neem.
Etiese goedkeuring is vooraf vir die studie verkry. Elke respondent (n = 184) het skriftelik toegestem om deel te neem. 'n Getoetste vraelys is gebruik om die inligting in te samel. Die vraelys is vooraf deur vyf akademici in die voedsel- en voedingsveld vir inhoudsgeldigheid nagegaan en deur 17 mense wat die deelnemergroep verteenwoordig vir voorkomsgeldigheid. Die grootste gedeelte van die vraelys (n = 48 vrae) het die respondente se bereidwilligheid bepaal om geregte te eet wat die inname van fitochemikalieë bevorder met die gebruik van 'n skaal met grense vanaf '1' as 'uiters onwillig' tot '5' as 'uiters gewillig'.
Skaalresponse is gebruik om te bepaal watter groente, vrugte en kruie die respondente bereid was om as byvoeging te neem en watter geregte hul bereidwillig was om te eet waarby kruie en rooibos kruietee as bronne van fitochemikalieë gevoeg is (met 'n blinde skyn veranderlike wat aangedui het of die respondent betrokke was by voedselvoorbereiding tuis wat as onafhanklike veranderlike gedien het). Dit is ook gebruik om volgens die demografiese en lewenstyleienskappe van die respondente te bepaal watter van hulle bereidwillig was om geregte te eet met vrugte-, kruie- en rooibosbyvoeging. Herhaalde metings variansieontleding (ANOVA) is gebruik om te bepaal of betekenisvolle (p < 0,05) verskille voorkom. Dit is opgevolg met veelvuldige vergelykings met Bonferroni-regstellings om te bepaal waar betekenisvolle verskille in die gepaarde vergelykings voorkom.
Die studie het bevind dat die respondente minder waarskynlik uie as groentebyvoeging en kruisement as kruiebyvoeging in geregte sou geniet en dat dit meer waarskynlik was dat hulle vrugtebyvoeging en kruiebyvoeging in geregte teenoor rooibosbyvoeging sou geniet. Eier, hoender en aartappel geregte was ook meer waarskynlike bronne vir kruiebyvoeging, terwyl ander stylsel-gebaseerde geregte meer waarskynklik was vir rooibosbyvoeging. Die studie het ook gewys dat heelwat meer vroulike as manlike deelnemers voorbereide geregte met vrugtebyvoeging sou geniet (p < 0,05), dat meer ouer (55 tot 64 jaar) as jonger respondente vrugtebyvoeging (p < 0,05) en kruiebyvoeging (p < 0,05) sou geniet en dat dit meer waarskynlik was dat diegene betrokke by voedselvoorbereiding tuis voorbereide geregte met vrugtebyvoeging (p < 0,05), kruiebyvoeging (p < 0,05) en rooibosbyvoeging (p < 0,05) sou geniet teenoor diegene wat nie daarby betrokke is nie.
Designing success : describing a collaborative clothing design process between apprentice designers and expert design entrepreneurs
Authors: Thea J. Tselepis, Anne Mastamet-Mason and Alex J. Antonites
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 43, pp 50 –61 (2015)
Die Suid-Afrikaanse kledingbedryf is onder geweldige ekonomiese druk, veral ten opsigte van vervaardiging, wat ook kledingontwerp insluit. Daar is bevind dat 50% van werknemers in hierdie bedryf in 2013 afgelê is weens die feit dat kledingmaatskappye nie met goedkoop kledinginvoere in die mark kon meeding nie. Entrepeneurskap in hierdie bedryf word aangemoedig om oplossings te bied vir werkloosheid. Gevolglik is daar 'n behoefte aan platforms wat kledingontwerpers kan ondersteun wat hul eie ondernemings wil stig.
Een sodanige inisiatief wat spesifiek vir kledingontwerpers in Gauteng geïmplementeer is, is deur 'n gevestigde modehuis geloods. Hierdie platform het ten doel om leerling-kledingontwerpers wat hul eie ondernemings wil begin, by te staan met tegniese opleiding en ondersteuning. Terwyl die leerling-ontwerpers se vaardighede in hierdie proses ontwikkel en verbeter word, word daar ook realistiese verwagtings oor die bedryf bewerkstellig.
Die studie handel oor 'n spesifieke ontwerpproses wat toegepas is tydens 'n opleidingsprogram vir leerling-ontwerpers by die gevestigde modehuis. Die bepaalde ontwerpproses wat in hierdie studie beskryf word, is gebruik om 'n kledingreeks saam te stel wat eers op 'n internasionale modeskou ten toon gestel is en daarna na 'n spesialiteitswinkel in Gauteng gestuur is om aan 'n spesifieke teikenmark verkoop te word.
Die navorsingsontwerp was 'n gevallestudie en die navorsingsmetodes was kwalitatief van aard. Die navorsingsmetodes het waarnemings van die ontwerpproses en semi-gestruktureerde onderhoude met deelnemers ingesluit. Die deelnemers het nege leerling- en drie spesialisontwerpers ingesluit.
Samewerking tussen twee leerlingontwerpers en 'n spesialisontwerper het kreatiwiteit van 'n span, in plaas van individue, tydens 'n ontwerpproses opgelewer. Die bevindinge dui daarop dat die span se kreatiwiteit voordele inhou vir alle betrokke partye. Die bevindinge ten opsigte van kreatiwiteit dui daarop dat spesialisontwerpers die vaardigheid en aanpasbaarheid, wat twee dimensies van kreatiwiteit is, van die leerlingontwerpers gestimuleer het. Verder is daar bevind dat die leerlingontwerpers met nuwe, oorspronklike idees vorendag gekom het wat die spesialis-ontwerpers inspireer het. Die sukses van die ontwerpte reeks ten opsigte van die beeld van die handelsnaam en die feit dat dit aan die behoeftes en voorkeure van 'n bepaalde teikenmark voldoen het, dui ook daarop dat die kreatiewe omgewing 'n positiewe bydrae tot die uitkomste gemaak het.
Die kreatiewe omgewing het nie net bewerkstellig dat nuwe tegnieke en idees toegepas is op die kledingreeks nie, maar daar is ook twee faktore geïdentifiseer wat belangrik is vanuit 'n besigheidsperspektief:
Realistiese verwagtinge oor wat kleding-ontwerp vir 'n bepaalde teikenmark en bemarkingsdoeleindes behels
Kreatiwiteit vanuit 'n probleemoplossings-perspektief
Realistiese verwagtinge oor die bedryf, die ontwerpproses en kreatiwiteit is van uiterste belang vir die bevordering van entrepreneurskap.
Die outeurs van hierdie artikel beveel aan dat die kolletiewe ontwerpproses, wat ontwerpers met verskillende vaardigheidsvlakke insluit, nie net gebruik moet word om kledingstukke te skep nie, maar ook as 'n proses om 'n veilige, kreatiewe omgewing daar te stel vir leerlingontwerpers wat ondernemings wil begin. 'n Veilige, kreatiewe omgewing behels dat leerlingontwerpers toegelaat word om foute te maak en ondersteun word om nuwe idees uit te toets, en sodoende aangemoedig word om hul entrepreneursdrome te verwesenlik.
Sizing for ethnicity in multi-cultural societies : development of size specifications for young South African women of African descent
Authors: A. Muthambi, Helena M. De Klerk and Anne Mastamet-Mason
Source: Journal of Family Ecology and Consumer Sciences = Tydskrif vir Gesinsekologie en Verbruikerswetenskappe 43, pp 62 –72 (2015)
Die huidige stelsel van Suid-Afrikaanse kledinggroottes word gebaseer op die Westerse ideale liggaamsvorm. Maar die meeste Suid-Afrikaanse vroue van Afrika-afkoms het &apos;n driehoekige liggaamsvorm. Die driehoekige liggaamsvorm verskil van die Westerse ideale liggaamsvorm waarop klere wat dragereed (&apos;ready-to-wear&apos;) is, tans gebaseer word, en dit is &apos;n bydraende faktor tot die probleme wat Suid-Afrikaanse vroue van Afrika-afkoms ondervind met die kwaliteit van passing van sodanige dragereed-kledingstukke. Die doel van hierdie studie was derhalwe om grootte-spesifikasies te ontwikkel vir jong Suid-Afrikaanse vroue van Afrika-afkoms met driehoekige liggaamsvorme. Die grootte-spesifikasies is ontwikkel vir jong vroue van medium lengte, ouderdom tussen 18 en 25 jaar, en wat in die 6/10- tot 14/38-groottereeks val. Die antropometriese data wat in die studie gebruik is, is verkry uit &apos;n substel van die antropometriese databasis wat in Makhanya et al (2014) gebruik is. Die metodologie van die ontwikkeling van die grootte-spesifikasies was soos volg: selektering van die horisontale sleuteldimensies, bepaling van die groottereeks, en berekening van die sekondêre dimensies. Ten einde die horisontale sleuteldimensies te selekteer, is Pearson se korrelasiekoëffisiënt (rxy) in Microsoft Excel bereken. Die borsmaat het oor die algemeen beter korrelasie met meeste van die horisontale mate getoon, vergeleke met die korrelasie tussen die heupe en meeste van die horisontale mate. Die borsmaat is derhalwe geselekteer as die horisontale sleuteldimensie vir die studie. Ten einde die groottereeks vir die grootte-spesifikasies te bepaal, is die antropometriese data in verskillende groottes verdeel, volgens die huidige industriepraktyk. Meeste van die antropometriese data het in die 6/30- tot 14/38-groottereeks geval; die groottereeks was dus beperk tot hierdie groottes. &apos;n Statistiese tegniek genaamd kleinstekwadrate-regressieontleding (&apos;least-squares regression analysis&apos;) is gebruik om die sekondêre dimensies te bereken, weens die klein grootte van die steekproef van antropometriese data wat in die studie gebruik is. Die grootte-spesifikasies wat in die studie ontwikkel is en die grootte-spesifikasies wat in die Suid-Afrikaanse kledingindustrie gebruik word, is vergelyk, om die kernverskille tussen die voorgestelde grootte-spesifikasies en die grootte-spesifikasies wat in werklikheid in die Suid-Afrikaanse kledingindustrie gebruik word, te illustreer. Die vergelykende ontleding het aangedui dat jong Suid-Afrikaanse vroue van Afrika-afkoms met &apos;n driehoekige liggaamsvorm &apos;n losserige passing mag ervaar in die bolyf-gedeelte van kledingstukke wat gemaak is ooreenkomstig die grootte-spesifikasies wat tans in die Suid-Afrikaanse kledingindustrie gebruik word.