Daar is verskeie dinge aan die egpaar Mandela waaruit blyk dat die geykte swart-wit-siening foutief is, dat die werklikheid veel meer ongemaklike grys gebiede bevat.
Ten eerste, die destydse NP-regering was mede-aandadig aan die gedeeltelike toesmeer van die ware feite rondom Stompie se dood. Begryplikerwys, want baie was op die spel: Suid-Afrika het destyds op die rand van ’n afgrond, ’n burgeroorlog, gesteier. Om Winnie se saak soos ’n “normale” misdaad te behandel, sou maklik op ’n katastrofe en die dood van tienduisende onskuldige mense kon uitgeloop het.
In die tweede plek was Nelson Mandela ook nie die onbevlekte, moreel suiwer held wat baie mense in hom sien nie. Hy was die dryfkrag agter die toesmeer van sy vrou se moorddadigheid. Vir hom geld egter dieselfde oorwegings as wat vir De Klerk en die regering gegeld het.
Ek en my vrou het paar jaar gelede ’n akademiese artikel, gegrond op Mandela se vroeëre geskrifte, geskryf waarin ons sy kommunistiese oortuigings uiteengesit het. Een akademiese joernaal het dit verwerp op grond van die beswaar van ’n keurder wat – sterk vereenvoudig – nie daarvan gehou het dat iets oor Mandela gesê word wat nié 100% lowend is nie. ’n Ander joernaal was nie só bang nie en het dit wel aanvaar.
Ná die wettiging van die ANC in 1990 kon dié nie voorkom dat sy strafkampe – waarvan Quatro die ergste was – bekend word nie. Maar toe was die ekskuus dat dit eintlik alles die apartheidsregering se skuld was, wat spioene in die ANC ingestuur het om die bevrydingstryd te saboteer.
Nóg ’n kwessie waaroor nie gepraat word nie, is die oorheersing van die ANC-leiding deur lede van die SA Kommunistiese Party (SAKP). Verreweg die meeste van die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee (NUK) se lede was ook lid van die SAKP – een van die mees Kremlin-getroue kommunistiese partye ter wêreld.