Familiegeskiedenis | minderheidsverslag
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 23 Maart 2018 Kategorieë GenealogieSleutelwoord Afrikaner, Boerevolk, Europese herkoms, Familiegeskiedenis, Gelofte, GeskiedenisLewer kommentaar op Engelse in die Laer
Die penvoerder van die Boek van die Gelofte
Hoekom is die Gelofte van Bloedrivier so 'n groot probleem vir so baie mense? Dit lyk of alles moontlik gedoen word om dit te diskrediteer. Die rede is dat Bloedrivier 'n getuienis is. Dit is die getuienis wat stil gemaak moet word. Ons het reeds gesien dat die bewoording van die Gelofte weens onbekende redes verander is.
Het jy byvoorbeeld geweet dat die Voortrekkers, as deel van die Gelofte van Bloedrivier, onderneem het om die oorwinning in 'n boek op te teken? Is dit gedoen? Het hulle hierdie belofte nagekom? Dit is nagekom. Die boek staan bekend as: Jan Gerritze Bantjes se joernaal oor die Slag van Bloedrivier en is in pdf-formaat beskikbaar by http://www.bloedrivier.org/gelofte/index.php/geskiedenis/die-bloedrivier-gelofte Die oorspronklike joernaal was ook in De Zuid-Afrikaan gepubliseer in Januarie en Februarie 1839.
Jan Gerritze Bantjes, wat die joernaal gehou het, is op 8 Julie 1817 in die Graaff-Reinet distrik gebore. Hy het op 1 Januarie 1837 by die Groot Trek aangesluit. Hy was toe 19 jaar oud en ongetroud. Dit wil voorkom of hy die enigste een van sy familie was wat aan die Groot Trek deelgeneem het. Die leke-prediker Erasmus Smit het gemeen Bantjes is skrander en talentvol en het hom gevra om met die godsdiens-oefeninge te help. Bantjes was ook vaardig met die pen en was Gerrit Maritz se sekretaris. Hy het ook die verdrag tussen Retief en Dingaan opgestel.
Hierna het Bantjes sekretaris van Andries Pretorius geword en het ook vir die Boere-Volksraad 'n joernaal bygehou. As gevolg van sy pligte, was hy teenwoordig by die vergaderings van die Volksraad en van die Hoof-Kommandant. Hy was ook teenwoordig toe die besluit oor die Gelofte geneem is. Hy was verder ook een van die manskappe in die Bloedrivier-laer wat teen die Zoeloes geveg het. Jan Gerritze Bantjes was gevolglik 'n ooggetuie van alles. Die joernaal wat hy gehou het, was die amptelike dokument van die Volksraad en is deur hulle goedgekeur. Indien daar enige iets was wat hy neergeskryf het wat nie korrek was nie, was daar genoeg ander ooggetuies wat beswaar kon maak.
Na Bloedrivier was hy Klerk van die Volksraad en prokureur in Pietermaritzburg. In 1840 het hy na die Kaapkolonie teruggekeer en verskillende betrekkings op verskillende plekke beklee. Hy is in 1887 op Potchefstroom oorlede. Hy is omstreeks 1839 getroud met Matthysina Germina Clasina Knoedzen (weduwee van Jan Oosthuizen). Een van sy kinders, ook Jan Gerritze, was 'n medeontdekker van die hoofgoudrif in Johannesburg. Daar was ook 'n Bantjes wat op St Helena as krygsgevangene gesterf het, maar dit is tans onbekend of daar 'n verwantskap was.
As jy nie die Gelofte en Bloedrivier kan stil maak nie, kan jy die probeer om die persoon wat alles neergeskryf het te diskrediteer. Met ander woorde, as jy nie iets aan die boodskap kan doen nie, dan kry jy iets teen die boodskapper. Daar word gesê dat Jan Gerritze Bantjes 'n kleurling was.
Hierdie aantyging word geïllustreer in die volgende 2 aanhalings. Die eerste aanhaling is 'n verdraaiing in Afrikaans van Erasmus Smit se dagboek: Die Voortrekkers se dominee, Erasmus Smit, het in sy dagboek geskryf: "Mnr. De Klerk het 'n jong kleurlingman saam met hom gebring, en aangesien laasgenoemde sekere talente had, het ek hom versoek om 'n passasie te lees en te sing. Sy naam is Jan Bantjes." Let op dat Erasmus Smit hier as 'n dominee voorgestel word om gewig aan sy woorde te gee. Let verder daarop dat Erasmus Smit se woorde in aanhalingstekens gegee word. Die oorspronklike Nederlandse teks lees: In Erasmus Smit se Dagboek is daar op Zondag, 1 Jan. 1837 die volgende inskrywing: 'De hr. De Klerk heeft 'n schrander brein jonkman met zich medegebracht; en daar deze enige talenten heeft, verzocht ik hem in de kerk voor te lezen en te zingen. Hij voldeed mij zeer wel; zijn naam is Jan Bantjes; maar hij heeft zich binnenkort zelf aan deze diens onttrokken; en hij vond veel schrijfwerk bij de heren in dit leger. Let daarop dat die jongman 'n skrander brein het en nie 'n skrander bruinman is nie. Die gedeelte in aanhalingstekens verskil heeltemal van die vorige. Let ook op dat Bantjes hom van die godsdienstige pligte onttrek het omdat hy baie skryfwerk gekry het.
Nêrens elders word Jan Gerritze Bantjes 'n kleurling genoem nie. Hy was nie gereken saam met die kleurlinge wat by Bloedrivier was nie. Hy is deurgaans deur die Voortrekkerleiers as 'n gelyke behandel. Ook in sy huwelik en latere loopbaan het hy deurgegaan as 'n blanke. Die foto van hom wat op die internet vertoon word, toon ook duidelik aan dat hy nie soos 'n kleurling gelyk het nie.
Jan Gerritze Bantjes se stamvader (sy oupagrootjie) was Jan Gerrit Bantjes van Winschoten in Nederland. Hy het in 1755 met die skip "Stadwyk" in die Kaap aangekom. Hy tree, in Paarl, op 5 Maart 1758 in die huwelik met Hilletje Agnita Jacobsz. Sy was die dogter van Jan Jacobsz en Johanna Agnita (Pieterz) Jacobsz. In 1760 word hy 'n burger en tree vir die tweede keer in die huwelik. Uit sy huwelik met Hilletje Agnita het hy net een seun gehad, hy was ook as Jan Gerrit gedoop. Hy was getroud met Maria Adriana Vermeulen. Hy was die oupa van Jan Gerritze van Bloedrivier. Bernhard Louis Bantjes (getroud met Isabella Johanna Adriana Swanepoel) was die vader van Jan Gerritze van Bloedrivier.
Daar was 'n greintjie waarheid in die bewering dat Jan Gerritze Bantjes 'n kleurling was. Sy een oumagrootjie was van gemengde afkoms. Van sy 8 grootjies was 1 van gedeeltelike slawe afkoms. Dit was Hilletje Agnita Jacobsz van de Caab, sy stammoeder. Die beskrywing "van de Caabˮ is gebruik waar iemand nie 'n van gehad het nie en plaaslik gebore was. Hilletje Agnita het wel 'n van gehad, dus is dit onduidelik hoekom sy as "van de Caabˮ beskryf is. Die meeste persone wat so beskryf was, was slawe – maar nie almal nie. Die meeste geslagsregisters identifiseer haar vader as: Jan Jacobus/Jacobs/Jacobsz, gebore in 1685 en oorlede 1737. Hy was die seun van Jacob van Macassar en Maria van Guinea (albei slawe). Hilletje Agnita se moeder word geïdentifiseer as Anna/Johanna Agnita Pieters/Pietersze, gebore 1695, dogter van Andreas Pietersze (van Lubeek, Noord-Duitsland) en Maria Domingo, 'n voormalige slavin (moontlik van Bengaalse afkoms, die Bengale is etnies Indo-Aries). Hilletje Agnita Jacobsz is in 1737 gedoop. Die doopgetuies was Theunis van Aart en Hilletje (Kervel) van Aart. Dit kom voor of Hilletje Agnita vernoem is na Hilletje van Aart (peetma?) en haar moeder Johanna Agnita Pieterze.
Die "gemengde bloedˮ in Jan Gerritze Bantjes se are was so min dat dit eintlik geen effek op hom gehad het nie. Dit het nie van hom 'n kleurling gemaak nie en hy is nie as een aangesien nie. Dit alles het natuurlik net mooi niks te doen met die Gelofte, Bloedrivier, of die amptelike verslag daaroor nie.
Deur te sê dat hy kleurling was, word geïmpliseer dat kleurlinge minderwaardig is want hulle sou nie in staat gewees het om 'n betroubare verslag oor die Gelofte en Bloedrivier te gee nie. Aan die ander kant, as hy wel 'n kleurling was, bewys dit dat die Voortrekkers nie rassiste was nie en ook nie die uitvinders van apartheid was nie.
Jan Gerritze Bantjes se joernaal oor die Slag van Bloedrivier is die korrekte en amptelike verslag wat die Voortrekkers beloof het om te laat opteken. Hierdie joernaal is die getuienis wat hulle aan hul nageslag nagelaat het.
(Terloops, in die joernaal is geen melding van kersfees nie. Waarskynlik was die Voortrekkers glad nie bekend met kersfees nie.)
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 24 Desember 2017 Kategorieë VolkskundeSleutelwoord Afrikaner, Boerevolk, Familiegeskiedenis, Gelofte, Geskiedenis, Geslagsregisters, Volkskunde5 Kommentare op Die penvoerder van die Boek van die Gelofte
'n Boererepubliek op wiele
Die oomblik toe die Voortrekkers op die oorkantste wal van die Oranje was, dink ek, het hulle seker 'n groot fees gehou. Hulle was, moes hulle gedink het, uit die kloue van die Britte. Die ding wat hulle wel gedoen het, was om hulle eie regeringstelsel in te stel, 'n republiek. Hulle het nog nie 'n grondgebied gehad nie, hulle kon nie eers saamstem oor waar 'n grondgebied moes wees nie, maar hulle het 'n eie regering ingestel. Daar is 'n les of twee wat ons by die Voortrekkers kan leer.
Die Boerevolk was die eerste republikeine in Afrika. Die republikeinse ideaal het hulle in Nederland gekry. Hulle denke kon ook deur die Amerikaanse Revolusie aangevul gewees het. Voor die Groot Trek was daar al pogings in Swellendam en Graaff-Reinet om republieke te stig. Op 2 Desember 1836 het die Voortrekkers hulle eerste republiek gestig op Marokashoek, naby Thaba Nchu. Hierdie republiek is gestig deur die trekgeselskappe van Maritz en Potgieter. Kort daarna het die trekgeselskappe van Uys en Retief ook opgedaag en is daar 'n nuwe verkiesing gehou. Op 6 Junie 1837 is Piet Retief verkies as Goewerneur (President) en Gerrit Maritz as Regter-President. Die naam van die republiek was De Vrije Provincie van Nieuw Holland in Zuid-Oost Afrika.
Die Voortrekkers het nie die uitvoerende gesag aan net een persoon opgedra nie, maar aan 'n Raad van Politie. Hulle het ook die uitvoerende en wetgewende funksies geskei. Die beginsels wat by Morakashoek neergelê was, was dat die volkswil deur stemming deurslaggewend sou wees. Hierdie beginsels was die grondslag waarop die latere Boererepublieke gevestig is. Dit het ook later tot gevolg gehad dat die Vrystaat 'n modelrepubliek genoem is. Dit was 'n republiek wat nog op pad was na 'n eie land toe. Dit was 'n republiek van mense en nie van grond nie. Die republiek se hoofstad en kantore was op ossewaens, die raadsaal was in 'n tent of onder 'n boom. Ons van vandag moet oplet. Hulle was nie meer onder vreemde heerskappy nie, dit was 'n regering uit die volk en vir die volk.
Soos dit met die Boerevolk gaan, was daar onderlinge twiste en faksies oor waarheen hulle moet trek. Potgieter was ten gunste van die binneland en betrekkinge met die Portugese hawe in Mosambiek. Die res was ten gunste van Natal met Port Natal as hawe. Na 'n ruk is besluit om eers na Natal te trek en daar 'n gebied te verseker. Potgieter het saam getrek maar het nie sy gekose gebied prys gegee nie. Terwyl Retief sy mense Natal ingelei het, het Potgieter die Matabeles verslaan en Transvaal en Noord-Vrystaat vir bewoning beveilig. In Natal is Retief deur die Zoeloes vermoor, Maritz is dood weens siekte en Uys het by Italeni gesneuwel. Andries Pretorius het hierna in Natal aangekom en is gevra om die leierskap op hom te neem.
Na die Slag van Bloedrivier word die Republiek van Natalia gestig. Hierdie tweede republiek het nou aanspraak gemaak op 'n definitiewe grondgebied. Die Volksraad het die hele gemeenskap van Voortrekkers as een volk gereken en het nie net aanspraak gemaak op 'n gedeelte van Natal nie, maar ook op die gebied wat deur Potgieter beveilig is. Die Volksraad het nie in Potgieter se gebied ingemeng nie. Daar was dus twee gebiede binne die een republiek: Winburg-Potchefstroom en Pietermaritzburg. Die Volksraad het 24 lede gehad en het 'n grondwet opgestel. Die hoofstad was Pietermaritzburg.
Toe die Voortrekkers oor die Oranje was, het hulle gedink hulle is nou verlos van die Britte. Maar die Britte het nie so gedink nie. Hulle het steeds die Voortrekkers as hulle onderdane beskou en in 1836 die Cape of Good Hope Punishment Act uitgevaardig. Hiervolgens sou Britse magistrate steeds jurisdiksie hê oor "onderdane" in gebiede wat nie deur Brittanje beset was nie. Een van die eerste probleme wat die Republiek van Natalia gekry het, was die Britse besetting van die Port Natal hawe. Dit is gedoen op bevel van die Kaapse Goewerneur Napier, sonder magtiging uit Engeland. Die Volksraad het protesteer, maar die Britte het hulle nie daaraan gesteur nie. Hiermee het die Voortrekkers die beginsel neergelê dat hulle vreemde onderdaanskap verwerp. Hierdie standpunt is volgehou tot by die Konvensie van Sandrivier in 1852. Napier se besettingsmag het 'n jaar later onttrek.
Die tweede probleem wat dringend deur die Volksraad hanteer moes word, was die onenigheid tussen die Natallers en Potgieter. Hierdie onenigheid kon die voortbestaan van die republiek in gevaar stel. Die President, Andries Pretorius, het dit self hanteer en daarin geslaag om die Voortrekkers te verenig. Pietermaritzburg sou die hoofstad van die Verenigde Burgerij wees. Die Potchefstroom-trekkers sou 12 volksraadslede hê. Hulle sou ook 'n adjunkraad op Potchefstroom hê wat hulle plaaslike sake sal hanteer, dit was gesien as 'n komitee van die Volksraad en nie as 'n aparte liggaam nie. Dieselfde vlag sal oor al die Voortrekkers waai. Ons merk dat desentralisasie toe die antwoord was, en vandag nog steeds is.
Die Republiek van Natalia het nie lank bestaan nie en het in 1843 ontbind. Die Britte was nie bereid om die Republiek van Natalia te erken nie en Napier het weer in 1842 'n besettingsmag na Port Natal gestuur. Andries Pretorius het sy land verdedig en by Congella die Britse mag verslaan. Die Britte het versterkings gestuur en Port Natal verower. In Mei 1843 het die Britte Natal geannekseer. Die Adjunkraad van Potchefstroom het nie die oorgawe onderteken nie en hulle nie aan Britse gesag onderwerp nie. Die Adjunkraad is omskep in 'n Burgerraad en het weer die Voortrekkerrepubliek ingestel en 'n grondwet opgestel. Die meeste Voortrekkers in Natal, ook Andries Pretorius, het tussen 1842 en 1847 na die Vrystaat en Transvaal verhuis.
In 1848 slaan die Britte weer toe en annekseer die Vrystaat onder die naam Oranjerivier Soewereiniteit. Nie al die inwoners van die Vrystaat was Voortrekkers nie, sommiges was Trekboere wat hulleself as Britse onderdane gesien het. Daar was ook Griekwas en Basoetoes in die gebied en hulle was verdragstate van Brittanje. Die Voortrekkerrepubliek van Potchefstroom-Winburg is in twee verdeel. Andries Pretorius het probeer om die gebied te herower maar is op Boomplaas verslaan.
In Transvaal was daar verdeeldheid onder die Voortrekkers. Daar was drie hoofsentra: Potchefstroom, Ohrigstad en Zoutpansbergdorp. Pogings om die drie groepe te verenig het aanvanklik misluk. In Mei 1849 is daar 'n groot deurbraak gemaak met die stigting van die Verenigde Bond onder 'n verteenwoordigende volksraad. Hiermee is almal Noord van die Vaalrivier verenig.
Die Britte het ernstige probleme uit verskeie oorde gekry. In Brits Kaffraria het die Agste Grensoorlog uitgebreek, die Khoi in die Kaapkolonie was opstandig en die Britte is deur die Basoetoes verslaan. Hierdie situasie was voordelig vir die Vrystaatse Voortrekkers en hulle vra Andries Pretorius om met die Britte 'n goeie verstandhouding aan te gaan. Die Britte was nou bereid om te onderhandel en hulle ontmoet Pretorius by die Sandrivier. Hier is die belangrike Sandrivier Konvensie onderteken op 17 Januarie 1852. Met hierdie ooreenkoms is die onafhanklikheid en soewereiniteit van die Voortrekkers Noord van die Vaal deur Groot Brittanje erken. Ongelukkig wou die Britte nie die Voortrekkers in die Oranjerivier Soewereiniteit se onafhanklikheid ook toestaan nie.
Nadat die Britte weereens deur die Basoetoes verslaan is, het hulle genoeg gehad. Op 23 Februarie 1854 word die Bloemfontein Konvensie onderteken. Daarin het die Britte die staatkundige onafhanklikheid van die gebied tussen die Oranje- en Vaalriviere erken. Die Voortrekkers wou oorspronklik net een republiek gehad het. In later jare was daar 'n ideaal om die twee republieke en die Kaapse binneland te verenig.
Die Groot Trek het in 1835 begin met die trekke van Louis Trichardt en Lang Hans van Rensburg. Die Groot Trek het geëindig toe die Zuid-Afrikaansche Republiek en die Republiek van Oranje Vrijstaat tot stand gekom het. Vir omtrent 20 jaar het die Voortrekkers gesoek na 'n eie land en is telkens verhinder. Maar al het hulle nie 'n eie land gehad nie, wou hulle steeds oor hulleself regeer. 'n Republiek wat op trek was, maar wat as regering gefunksioneer het.
Blykbaar was meeste van die Voortrekkerleiers nog jong manne in hulle laat dertigs toe die Groot Trek begin het. Met die stigting van die Zuid-Afrikaansche Republiek en die Republiek van Oranje Vrijstaat 20 jaar later, het hulle die leierskap oorgedra na die volgende geslag toe.
Hierdie drang na 'n eie land en 'n eie republiek leef nog steeds in die harte van die Voortrekkers se nasate. Die beginsel dat hulle nie onderdane van vreemdes wil wees nie, is uitgebrei met die beginsel dat hulle nie vreemdes as hulle onderdane wil hê nie. Dit word genoem die reg op selfbeskikking. Dit is waarheen ons op pad is. Die wiele draai en die osse beur vorentoe.
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 27 November 2017 Kategorieë GeskiedenisSleutelwoord Boerevolk, Etnologie, Europese herkoms, Familiegeskiedenis, Gelofte, Geskiedenis, VolkskundeLewer kommentaar op 'n Boererepubliek op wiele
Die Ander Wit Suid-Afrikaners
Daar is ten minste twee verskillende groepe blankes in Suid-Afrika. Die een is die Boerevolk, die ander een is …? Die Boerevolk is 'n eiesoortige etniese groep met 'n eie taal, kultuur en geskiedenis. Die ander blankes noem ons voorlopig die Ander Wit Suid-Afrikaners. Is hierdie Ander Wit Suid-Afrikaners 'n etniese groep of is hulle 'n rasgroep? Wêreldwyd word erken dat etniese groepe regte het, maar daar is geen erkenning van regte vir rasgroepe nie.
Die Boerevolk se stamouers uit Europa het veral uit drie groepe gekom: Nederlanders, Nederduitsers en Hugenote. Daar was ook 'n vierde groep uit Europa wat hulle aan die Kaap kom vestig het, die 1820 Setlaars uit Brittanje. 'n Minderheid van hulle het ook stamouers van die Boerevolk geword. Hulle is ook as pioniers aan die Oosgrens gevestig. Hulle was aan dieselfde omgewing en omstandighede blootgestel as die Boere pioniers. Blykbaar het die twee groepe ook goed met mekaar oor die weg gekom. Nogtans was daar groot onderlinge taal, kultuur en godsdiensverskille wat veroorsaak het dat hulle nie in een groep saamgesmelt het nie.
Die Setlaars was Brits en het uit verskillende dele van die Verenigde Koninkryk gekom. Uit 'n etniese oogpunt was hulle Engelse (Anglo-Saksers), maar daar was ook minderhede Walliesers, Iere en Skotte. Die Anglo-Saksers was verwant aan die Nederduitsers. Hulle het uit verskillende distrikte gekom en het ook aan verskillende Britse Protestantse kerke behoort. Die een gemeenskaplike eienskap wat hulle wel gehad het, was dat hulle Engelssprekend was. Hulle het gekom uit 'n tradisie van individualisme waar die individu belangriker is as die groep.
Hulle en hulle nageslag het nooit 'n eie afsonderlike identiteit ontwikkel nie. Aanvanklik het hulle hulself beskryf as Britte of Engelse. Van vroeg in die 20ste eeu af word hulle gesamentlik as Engelssprekende Suid-Afrikaners beskryf. Die Boere het hulle Britte of Engelse genoem. Deesdae word daar gepraat van Wit Engelssprekende Suid-Afrikaners – oftewel Wesas.
Na 1820 het nog nuwe immigrante uit die Britse Ryk hulle in Suidelike Afrika kom vestig. Hulle het aansluiting gevind met die reeds bestaande Britse bevolking. Nie almal was etnies Engels nie, daar was ook mense van ander etnisiteite wat verkies het om Engelstalig en Brits te wees.
Die Wit Engelssprekende Suid-Afrikaners het hiernatoe gekom met 'n nostalgiese idee van "home" en hulle omgewing Brits gemaak deur middel van argitektuur, meubels en plante. Hulle het hulle sportsoorte, politieke stelsel, feeste en lewenswyse gevestig. Hulle was trots daarop om Brits te wees. Hierin is hulle versterk deur Brittanje se invloed op Suid-Afrika. Die Engelssprekendes was lojaal aan hulle vors en aan die Britse Ryk. Begrippe soos "home" en "King and country" was algemeen gebruik.
Anders as by die Boerevolk, was etnisiteit en godsdiens nie so belangrik vir Engelssprekendes nie. Om Brits te wees, moes jy lojaal wees aan die Kroon, die Ryk en die Britse kultuur. Jy moes ook aan Engels voorkeur gee. Afrikaanssprekendes kon ook Brits wees as hulle angliseer. So ook mense uit ander wit volke, byvoorbeeld Jode.
Britsheid het nie die Engelssprekendes verhinder om terselfdertyd Suid-Afrikaners te wees nie. Daar was by hulle geen konflik tussen hierdie twee identiteite nie. Suid-Afrikanisme is aangemoedig deur sosiale kontak tussen Engelssprekendes en Afrikaanssprekendes. Onder andere kon hulle saam sport beoefen onder die naam Springbokke. Oorwinnings in die twee Wêreldoorloë het Suid-Afrikanisme versterk. Hierdie ideologie se groot vyand was Afrikaner-Nasionalisme en het groot terugslae beleef met die verkiesing van 1948 en Republiekwording van 1961.
Na Republiekwording het daar 'n vervreemding tussen Engelssprekende Suid-Afrikaners en Brittanje ontstaan. Brittanje moes haar leierskap in die Engelssprekende wêreld afstaan aan die Verenigde State. Verder het die gevoel ontstaan dat Brittanje die koloniale Engelssprekendes in die steek gelaat het, soos gedemonstreer met Rhodesië. Die Engelssprekendes het hulle veiligheid en lewenswyse so belangrik geag dat hulle gewillig was om die Bosoorlog te ondersteun. Met die Bosoorlog het 'n nuwe verhouding tussen Afrikaanssprekendes en Engelssprekendes ontstaan. Tweetaligheid het algemeen geword en daar was meer huwelike tussen die twee groepe. Nog Engelssprekendes het verafrikaans.
Vandag is daar min Engelssprekendes wat hulle groep se identiteit kan omskryf en 'n visie vir hulle as 'n eiesoortige groep kan uitspel. In Suid-Afrika is Engels nie meer hulle eie taal nie, hulle is nou 'n minderheid onder die Engelssprekende bevolking. Hulle sien Suid-Afrika steeds as 'n eenheidstaat volgens die oorspronklike Britse koloniale grense. Dit is hulle land. Na 1994 was hulle eufories oor die ekonomiese welvaart wat hulle verwag het. Nou het hulle sinies geword oor die verswakkende ekonomie, toenemende misdaad en korrupsie. Hulle leef hulle uit in besigheid, sport en buitelug aktiwiteite. Emigrasie na ander, hoofsaaklik wit, Engelssprekende lande vind ook plaas.
Die Wit Engelssprekende Suid-Afrikaners het 'n groot invloed op die kultuur en lewenswyse van die Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners uitgeoefen. Sommige Engelssprekendes het deel van die Boerevolk geword. Sommige Afrikaanssprekendes het verengels en Engelssprekende Suid-Afrikaners geword. As gevolg van Suid-Afrikanisme het baie Afrikaanssprekende blankes vervreemd geraak van hulle etniese bande. Van die vele dinge wat uit die Britse kultuur ontleen is, sluit in die viering van Kersfees, die tradisies rondom huwelike, 'n politieke stelsel met politieke partye, ensovoorts.
Is die Wit Engelssprekendes 'n volk? Of moet ons eerder vra: is die Ander Wit Suid-Afrikaners 'n volk? Die Boerevolk het 'n eie taal ontwikkel, ons het 'n eie geskiedenis, ons het die trauma van nederlaag en vernedering, ons het 'n eie stoflike kultuur geskep, ons het 'n eie geestelike kultuur. Die Ander Wit Suid-Afrikaners het dit nie. Die grootste saambindende eienskap van die Ander Wit Suid-Afrikaners is die ideologie van Suid-Afrikanisme.
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 7 September 2017 Kategorieë VolkskundeSleutelwoord Boerevolk, Etnologie, Europese herkoms, Familiegeskiedenis, Genealogie, Geskiedenis, VolkskundeLewer kommentaar op Die Ander Wit Suid-Afrikaners
Volkloses stig 'n volk
Hoe het dit gebeur dat ons Duitse stamouers hulle aan die Kaap van Goeie Hoop kom vestig het? Wou hulle 'n kolonie vir Duitsland kom oprig? Was dit so beplan of was dit toevallig? Of was daar vir hulle geen ander keuse nie?
Die wêreld van 1652 het heeltemal anders gelyk as wat dit vandag lyk. Die moderne staat Duitsland het eers in 1871 tot stand gekom toe Otto von Bismarck daarin geslaag het om 'n klomp kleiner state te verenig. Voor 1871, het "Duitsland" bestaan uit 'n klomp vorstedomme wat onafhanklik van mekaar was. Die mense van die vorstedomme het kultureel, godsdienstig en taalgewys van mekaar verskil.
Die eerste verskil tussen die noordelike en die suidelike Duitse state was taal. Die Hoogduitse klankverskuiwing het tot gevolg gehad dat die noord-westelike state Nederduits gepraat het en dat die suid-oostelike state Hoogduits gepraat het. Nederduits, ook bekend as Platduits, is naby aan Nederlands. Van hierdie gebiede waar Nederduits gepraat was, sluit in Neder-Sakse, Noordryn-Wesfale, Lippe, Hamburg, Bremen, Schleswig-Holstein, Mecklenburg, Wes-Pommeranië, Sakse-Anhalt, Brandenburg en Pruise. Daar was ook minderhede in Hesse, Nassau, Rynland-Palts wat Nederduits gepraat het. Selfs buite die huidige Duitsland is Nederduits gepraat in Poland, Oos-Pruise, Latvië en Estonië. Indien 'n stamouer uit een van hierdie gebiede gekom het, was hy of sy vir alle praktiese doeleindes Nederlands-sprekend.
'n Tweede verskil tussen die noordelike en suidelike Duitse vorstedomme was godsdiens. Die noordelike state het Protestants geword en die suidelike state het Katoliek gebly. Die Protestante het bestaan uit Lutherane, Calviniste, Mennoniete en Arminiane. Daar was ook minderhede Protestante in Katolieke state. Daar was aanvanklik relatiewe vrede tussen Katoliek en Protestant na die Godsdiensvrede van Augsburg in 1555. Mettertyd het die verhoudings versleg en tot spanning tussen die twee groepe gelei.
Die Dertigjarige Oorlog begin in 1618 en eindig met die vrede van Wesfale in 1648. Die meeste Europese moondhede was betrokke. Die hoofoorsaak was die spanning wat tussen Duitse Katolieke en Duitse Protestantse state geheers het. Die Protestante het hul verenig in die Protestantse Unie en die Katolieke het hulle verenig in die Katolieke Liga. Die Katolieke aanslag was gelei deur die Oostenrykse en Spaanse Ryke teen die Protestantse state. Denemarke, Swede en Frankryk het die Protestante gesteun.
Oorlog het uitgebreek nadat Ferdinand II, koning van Bohemië en toekomstige keiser van die Heilige Romeinse Ryk, probeer het om Katolisisme af te dwing op sy onderdane. Die Protestantse adel in Bohemië het hierteen in opstand gekom en die koning se verteenwoordigers gedefenestreer (by die venster uitgesmyt).
Die Dertigjarige Oorlog was een van die mees verwoestende godsdiensoorloë in Europa, tussen ses en twaalf miljoen mense het gesterf. Hele streke se bevolkings is deur hongersnood en siektes uitgewis. Die soldate, waarvan baie huursoldate was, is gefinansier deur plundery en afpersing. Dit het enorme swaarkry en lyding vir die burgerlikes veroorsaak. Gesinne en hele families is uitgewis. Plase en dorpe was onbewoonbaar. Baie mense het nie meer huise gehad nie, hulle was sonder enige heenkome. Die oorlog het geëindig met die verdrae van Osnabrück en Münster, wat deel was van die Vrede van Wesfale.
Terwyl die Duitse state in ellende gedompel is, het dit met Nederland aansienlik beter gegaan. Die Nederlandse Goue Eeu het in 1648 begin. Die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie is al in 1602 gestig en was die grootste maatskappy in die wêreld. Die Kompanjie het werksgeleenthede gebied oral waar hulle bedrywig was, ook aan die Kaap van Goeie Hoop.
Baie Duitsers het na die Kaap gekom, maar nie almal het gebly nie. Die wat hulle aan die Kaap gevestig het, het nie net uit die noordelike state gekom het nie, 'n minderheid het uit die suidelike state gekom. Daar was ook 'n paar Duitse predikante wat na die Kaap gekom het. Die stamvaders van sommige bekende families was afkomstig uit Noordryn-Wesfale, Hesse, Schleswig-Holstein, Hamburg, Bremen, Magdeburg, en Hameln – dus van die noordelike state.
Die eerste Duitsers aan die Kaap was soldate in diens van die Kompanjie. So gou moontlik het hulle vryburgers geword. Nie almal was landbouers nie. Baie van hulle het ambagte beoefen. Hulle was kleremakers, messelaars, skrynwerkers, skoenmakers, smitte, meulenaars, bakkers, en tuiniers. Daar was ook dokters en aptekers. Omtrent die helfte van die onderwysers aan die Kaap was Duitsers.
Dit was meestal Duitse mans wat na die Kaap gekom het. Hier het hulle ondertrou met meisies van Nederlandse en Franse afkoms. Taal was nie 'n probleem nie, Nederduits en Nederlands (die amptelike taal van die Kompanjie) was baie na aan mekaar. Die Kompanjie het nie godsdiensvryheid toegelaat nie, daar was net een kerk – die Nederduitse Hervormde Kerk wat Calvinisties was. Baie van die Duitsers was waarskynlik reeds Calviniste sodat daar nie 'n probleem hiermee was nie. Die Duitsers het verspreid tussen die Nederlanders en Franse gewoon en het dieselfde omstandighede en omgewing gedeel. Enige ander kultuurverskille het of aanvaarding by almal gevind, of dit het uitgesterf.
Ons merk dus dat ons vroeë stamouers, hoewel hulle van verskillende streke in Europa gekom het, heelwat eienskappe in gemeen gehad het. Net sommige Franse moes Nederlands leer, die res was eintlik eentalig. Al hierdie stamouers was Calviniste. Normaalweg sal ons Calvinisme as 'n teologiese stroming beskou, maar in hierdie verband het dit 'n kulturele rol gespeel. Die lewensbeskouing en waardestelsel van ons stamouers was almal dieselfde en dit was wat hulle aan hulle nageslagte oorgedra het. Verder is dit opmerklik dat hulle almal duur betaal het vir hulle godsdienstige oortuigings.
Dit wil amper lyk asof ons stamouers nie op 'n lukraak wyse in die Kaap beland het nie. Vir elkeen van hulle was dit uitkoms uit verskrikking, 'n redding uit nood. Is dit toevallig dat ons wesenlik uit 'n eensoortige groep mense ontstaan het? Is daar voorbeelde van ander volke wat so ontstaan het?
Ons stamouers en ook hulle nageslagte het deur groot beproewings gegaan. Dit het hulle gevorm en hulle taai gemaak. Was hulle lyding en standvastigheid vergeefs? Sal die volk wat uit hulle ontstaan het, bly voortbestaan?
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 1 Augustus 2017 Kategorieë GenealogieSleutelwoord Boerevolk, Christen, Etnologie, Europese herkoms, Familiegeskiedenis, Genealogie, Germaans, Geskiedenis, Geslagsregisters, VolkskundeLewer kommentaar op Volkloses stig 'n volk
Die Boerevolk van Suidwes
Een van my oumagrootjies was 'n Dorslandtrekker. Ek het lank gesoek na inligting oor haar, en ek meen ek het haar opgespoor onder die oorlewendes van die rampspoedige tweede Dorslandtrek. Dit was die trek wat bestempel is as "the most painful chapter in the whole history of the Afrikaner race".
Reeds in 1738 het die eerste blanke pioniers hulle oorkant die Oranje, in die latere Suidwes-Afrika, gevestig. In 1786 het sewe gesinne hulle naby Keetmanshoop gevestig. Ander klein groepe het voor 1870 hulle ook daar gevestig. Die Dorslandtrekkers het eers na Angola getrek, maar later verhuis na Suidwes-Afrika.
Wanneer daar van die Dorslandtrek gepraat word, word daar verwys na 'n reeks trekke uit die Transvaal, deur die Kalahari, tot in Angola. Hierdie trekke het tussen 1874 en 1927 plaasgevind. Die "dorsland" is die sentrale deel van die Kalahari.
Een van die redes vir die trekke was godsdienstig van aard. President T.F. Burgers was 'n Vrymesselaar en sy regering was gesien as ongodsdienstig en liberaal. Die predikante van veral die Gereformeerde Kerk se leierskap was gebrekkig en bedenklik. 'n Gedeelte van die trekkers was "Jerusalemgangers" wat geglo het hulle moet aanhou trek totdat hulle Jerusalem bereik het. Profete, visioene en drome het 'n belangrike rol gespeel in besluitneming. Nog 'n rede was dat daar teen 1890 nie meer grond beskikbaar was in Transvaal nie. Daar word gesê die meerderheid Dorslandtrekkers was welaf en leiers in die gemeenskap, maar was ook bywoners as gevolg van die min grond.
Die eerste drie trekke was tussen 1874 en 1877 toe omtrent 700 mense plus hulle arbeiders die Transvaal verlaat het. In 1881 het hulle in Angola aangekom en hulle daar gevestig. Die eerste trek van 60 mense het groot veeverliese gelei. Die tweede trek was omtrent 600 mense. As gevolg van swak beplanning en twiste tussen leiers het alles verkeerd geloop en het hulle ongekende lyding beleef. Dors, malaria en tsetsevlieë het hulle geteister. Een van die probleme was dat hulle nie in klein groepe getrek het nie, en dus nie die waterputte toegelaat het om weer nuwe water te kry nie. Los beeste het weggehol en wanneer die mense by die putte kom, moes hulle eers dooie beeste uithaal voor hulle kon water kry. Party mense het skape keelafgesny om bloed vir hulle kinders te gee om hulle dors mee te les. Panne is deur die beeste tot modder getrap en die mense moes probeer om vog uit die modder te suig vir die dors. Sterftes was nie direk van dors nie maar hoofsaaklik weens malaria. Die derde trek het uit 40 mense bestaan. In 1878 het die drie groepe verenig. Na hulle 'n ruk lank by Etoshapan en Kaokoland oorgestaan het, het hulle na Angola getrek. Slegs 370 persone het hul bestemming bereik. Omtrent 230 het gesterf en die res het teruggekeer Transvaal toe.
In 1884 het sommige Dorslandtrekkers besluit om Angola te verlaat. Dit was of terug Transvaal toe, of vestiging in Suidwes-Afrika. In 1885 het hulle grond in Grootfontein bekom. Hier het hulle die Republiek van Upingtonia gestig. Die mense het aanvanklik bymekaar gebly en hutte rondom die fonteine by Grootfontein bewoon. Later het hulle hartbeeshuisies gebou. In laagliggende gebiede het hulle koring, mielies en tabak verbou. Na 'n aantal moorde deur Herero's en voortdurende aanvalle deur Boesmans (San), is Upingtonia se naam verander na Lydensrust. Malaria was steeds 'n probleem. Hoewel hulle in 1886 onder Duitse beskerming gekom het, het dit niks beteken nie omdat daar nog nie beskermingstroepe was nie. Teen 1887 het etlike mense Grootfontein verlaat. Sommiges het hulle op Omaruru gevestig as transportryers.
Die wat in Angola gebly het, het hulle op die waterryke hoogland by Humpata gevestig. In 1883 was daar 325 blankes en 43 swart arbeiders. Mettertyd het party hulle op ander plekke gaan vestig en klein Boeregemeenskappe gevorm. Hulle het 'n bestaan uit landbou, transportry en jag gemaak.
Die vierde trek was 'n klompie kleiner trekke wat verenig het en in 1892 in Humpata aangekom het. Die vyfde trek het in 1893 in Humpata aangekom.
Hoewel Upingtonia nie meer bestaan het nie, het Grootfontein die basis gevorm vir die vestiging van nog Boere. Die gebied het in 1892 behoort aan die Suidwes-Afrika Maatskappy. Die maatskappy was die Boere goedgesind en wou hulle graag daar hou. Die Boere was toegelaat om grond te koop en te betaal met kontant of plaasprodukte. Die Boere moes hulle verbind tot permanente vestiging, militêre diens en hulle moes Duitse burgers word. Nadat die moerasse gedreineer is, het Grootfontein meer geskik geword vir bewoning. In 1899 het Grootfontein 'n eie distrik geword.
Die sesde trek het in 1893 begin. Een groep was onder die leierskap van die bekende kommandant J.M. Lombard. 100 gesinne het getrek, 70 na Angola en die res na Suidwes-Afrika. Die wat na Angola is, het in die sentrale dele gaan woon. Hulle het min kontak met die Boere in Humpata gehad. Die sewende trek was in 1905 en het uit 31 volwassenes en 27 kinders bestaan. Van 1880 tot 1927 was daar kleiner trekke en individue wat hulle by die Boere in Angola aangesluit het.
Na die Anglo-Boereoorlog het 'n aantal individue na Angola verhuis. Hulle was meestal enkellopende mans wat alles in die oorlog verloor het. Van die Boere het na die oorlog nie kans gesien om Britse onderdane te wees nie. Hulle het hul in Suidwes-Afrika, wat toe 'n Duitse kolonie was, hervestig. Een van hulle was genl. Andries de Wet. Hy het hom beywer vir 'n georganiseerde vestiging van Boere in Duits-Suidwes-Afrika. Met die Eerste Wêreldoorlog het hy die Vrykorps gestig om Duits-Suidwes-Afrika teen die Britsgesinde Suid-Afrika te beskerm. Die Vrykorps het dan ook met die leiers van die Rebellie saamgewerk. In later jare het hy hom beywer vir die repatriasie van die Boere in Angola na Suidwes-Afrika.
In 1928 het die Boerebevolking besluit om Angola te verlaat. In 1929 is die oorgrote meerderheid na Suidwes-Afrika gerepatrieer. Hulle word gevestig op plase in die omgewing van Gobabis, Aranos, Grootfontein en Otjiwarongo. Hulle was geprys vir hulle christelike lewenswaardes en die suiwer gebruik van hulle taal. Die omtrent 400 mense wat agtergebly het, is in 1958 na Suid-Afrika en Suidwes-Afrika gerepatrieer.
Die leiers van Suid-Afrika het die Boerevolk van Suidwes-Afrika in die steek gelaat en in 1990 word Suidwes-Afrika die onafhanklike staat Namibië. Afrikaanse kultuurorganisasies het oornag uit Suidwes-Afrika onttrek. Daar was nie meer Afrikaanse skole nie. Die getalle van die Boerevolk het erg gekrimp. Erfenisterreine het verlate geword.
Die oorblywende Boere in Namibië het daarop hul eie kultuurorganisasies gestig, hul eie erfenisplekke gebou en hul eie helde ontwikkel. Hulle het ook hul eie simbole. Hulle is nie meer die "vyfde provinsie" van Suid-Afrika nie, hulle staan op hul eie voete.
Dit is merkwaardig dat die Boerevolk, ten spyte van al die trekkery en die ver uitmekaar woon, bitter min van mekaar verskil. Uiterlik is daar verskille, maar innerlik is ons een volk. Indien dit sou gebeur dat die Boerevolk verenig word, sal ons oor heelwat sake moet herbesin. Byvoorbeeld, nie almal sal die ou ZAR-vierkleur as hulle vlag erken nie. Nie almal sal "Die Stem van Suid-Afrika" wil sing nie.
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 10 Julie 2017 Kategorieë GeskiedenisSleutelwoord Afrikaans, Anglo-Boere Oorlog, Boerevolk, Etnologie, Familiegeskiedenis, Geskiedenis, VolkskundeLewer kommentaar op Die Boerevolk van Suidwes
Ons Nederlandse stamouers was Geuse
Dat daar Geuzen was, was Martin Luther se skuld. Hy het in 1517 die Kerkhervorming begin. Ekskuus, nee, dit was Johannes Gutenberg se skuld. Hy het die drukpers in 1440 uitgevind. Die drukpers het geletterdheid veroorsaak, 'n middelklas tot stand gebring, die gebruik van eie tale bevorder en nasionalisme laat ontstaan. En het die Bybel aan die menigtes gebring. Toe vind die kerkhervorming plaas en teen 1560 wemel dit van Protestante in die noorde van Europa.
Op daardie stadium het die Spaanse koning ook die Nederlande besit. En die Protestante was 'n probleem vir die Spaanse koningshuis wat Rooms-Katoliek was. Die eerste optrede deur die koning teen die Protestante, ook bekend as ketters, was die Nederlandse Inkwisisie. Van 1521 tot 1564 was die Inkwisisie toegerus as die hoogste hof, sonder reg tot appèl, met geen beperkings om mense te arresteer, te martel en tereg te stel nie. Mans het die brandstapel gekry, vrouens is lewend begrawe. Die Anabaptiste het erg deurgeloop.
Teen 1560 het die aantal Protestante vermeerder, en hoewel hulle 'n minderheid was, het hulle 'n invloed begin uitoefen. Petisies aan Koning Philip het geen resultate behaal nie. In 1566 het omtrent 400 lede van die adel 'n petisie aan die goewerneur gerig. Dit was bekend as die Verbond der Edelen. Die vername mense van daardie tyd het Frans gepraat en hierdie 400 is uitgeskel as gueux, oftewel "bedelaars". Hierop het die Protestante besluit om hulleself Geuzen te noem, om die skeldnaam om te keer in 'n erenaam. Daar was twee groepe Geuzen, die Bosgeuzen en die Watergeuzen.
In daardie tyd het die Beeldenstorm plaasgevind waar Protestante die beelde in Katolieke kerke vernietig het. Die Protestante was van mening dat hierdie beelde afgodery was. In 1567 het die Spaanse goewerneur die Raad van Beroerten ingestel om die Protestante te straf. Dit het die bynaam Bloedraad gekry omdat daar so baie ter dood veroordeel is. Die Opstand van die Nederlande, ook bekend as die Tagtichjarige Oorlog, het van 1568 tot 1648 geduur. Die oorlog was tussen die Protestante provinsies van Nederland en koning Philip II van Spanje.
Vir die Geuzen was die inname van Den Briel in 1572 'n riem onder die hart. Dit was dan ook by Den Briel dat die Prinsevlag (die oranje, blanje, blou) vir die eerste keer gebruik is. Vir die Spanjaarde was die verlies van Vlissingen nog 'n groter skok. Die Geuze kry ook die steun van Willem die Swyer. Die Unie van Dordrecht kom tot stand. Die Geuze het nou beheer oor die handelsroetes. Spanje kan nie hulle huursoldate betaal nie en dit lei tot die Spaanse Furie, ook bekend as die Plunderingen van Antwerpen, in 1576. Dit lei tot die verlies van 8,000 lewens. In 1579 slaag Willem die Swyer om Holland, Zeeland, Utrecht, Guelders, Groningen, Brabant en Vlaandere in die Unie van Utrecht te verenig. Die 17 Nederlandse provinsies was nou in twee verdeel: die noordelike Protestantse provinsies en die suidelike Katolieke provinsies.
In 1584 word Willem die Swyer vermoor en sy seun, Maurits, word aangestel as kaptein-generaal. In 1585 val Spanje vir Antwerp in en meer as die helfte van die stad se bevolking vlug na die noorde. Die noordelike provinsies was nie in staat om 'n geskikte koning (uit die bestaande Europese koningshuise) te kry nie en verklaar hulleself tot 'n republiek. Onder Maurits se leierskap was daar vrede in die noordelike binneland en het dit vooruitgang beleef. Die tydperk van 1602 af word die Gouden Eeuw genoem. Die Vereenigde Oost-Indiesche Compagnie is ook in 1602 gestig.
Die Twaalfjarig Bestand was 'n wapenstilstand wat in 1609 tussen die noordelike en suidelike provinsies gesluit is. In hierdie tyd het die noordelike provinsies moeite gedoen om hulle vloot op te bou. Die oorlog met Spanje het voortgeduur. In 1625 is Maurits dood en word opgevolg deur sy halfbroer Frederik Hendrik. Frederik Hendrik het heelwat suksesse behaal, maar die grootste was die verowering van die Spaanse Silwervloot deur Piet Hein. Nog 'n groot oorwinning was die Slag bij Duins in 1639 toe Maarten Tromp en Witte de With 'n groot Spaanse oorlogsvloot verslaan het.
Die Tachtigjarige Oorlog eindig in 1648 met die Vrede van Münster. Die Republiek der Verenigde Provinciën word as 'n soewereine staat erken. Die Vrede van Münster was 'n onderdeel van die Vrede van Westfalen wat die Dertigjarige Oorlog beëindig het. By Westfalen is die begrip "soewereine staat" opnuut gedefinieer en het 'n nuwe stelsel van buitelandse verhoudings ontstaan. Die Huis van Habsburg het sy seggenskap oor die Duitse vorste verloor. Verdraagsaamheid tussen Katolieke en Protestante het verpligtend geword.
Die Dertigjarige Oorlog het 'n enorme slagting veroorsaak. Hele stede en streke was verwoes. Noordelike Nederland het 'n veilige hawe vir Protestante geword en daar was ekonomiese voorspoed en werksgeleenthede. As gevolg van die Tachtigjarige Oorlog en die Dertigjarige Oorlog was baie mense se lewens verwoes en het hulle hul tuisgebiede, waar hulle geslagte lank gewoon het, verlaat en 'n heenkome in die Republiek der Verenigde Provinciën gevind.
In daardie jare was daar, in wat vandag Duitsland is, 'n groot aantal klein state, elkeen met sy eie vors. Daar was 'n verskeidenheid dialekte wat gepraat is. Standaardduits en Standaardnederlands het nog nie bestaan nie. Van die "Duitse" dialekte was naby aan die Nederlandse dialekte. Destyds was die bewoners van hierdie "Duitse"state, in 'n etniese sin, naby verwant aan die Nederlanders. Die "Duitsers" wat na die Kaap gekom het was dus van dieselfde etnisiteit as die Nederlanders. Dit is dus absurd om ons volk te sien as 'n bastervolk.
Wanneer ons ons stamouers se plekke van herkoms soek, moet ons hierdie verstrooing van die bevolking in gedagte hou. Geboorte- en dooprekords sal wees waar iemand gebore is. Baie mense het die plekke waar hulle gebore is, verlaat. Selfs kinders het nie noodwendig groot geword waar hulle gebore is nie. Dieselfde geld vir registers van sterftes.
Die Nederlanders wat hulle aan die Kaap kom vestig het, was nie van die welvarendes nie. Hulle was meestal middelklas Protestante wat bereid was om van voor af te begin. Die Nederlanders, ook genoem Hollanders, wat na die Kaap gekom het, was die kinders en kleinkinders van die Geuzen. Die Geuzen se bloed is in ons are.
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 25 Junie 2017 Kategorieë GenealogieSleutelwoord Boerevolk, Etnologie, Europese herkoms, Familiegeskiedenis, Genealogie, Geskiedenis, Geslagsregisters, VolkskundeLewer kommentaar op Ons Nederlandse stamouers was Geuse