Help só jou kind om die dood te hanteer - Jou Gesin | Solidariteit WêreldJou Gesin | Solidariteit Wêreld
Tuis › Artikels › Help só jou kind om die dood te hanteer
Help só jou kind om die dood te hanteer
Die meeste jong kinders is van die dood bewus, selfs al verstaan hulle dit nie. Dit is immers 'n algemene tema in tekenprente en televisiereekse. Sommige van jou kind se maatjies het moontlik ook reeds 'n grootouer of ander geliefde aan die dood afgestaan. Maar om eerstehands hartseer te ervaar is 'n vreemde en dikwels verwarrende proses vir kinders.
Nou met Covid-19 kan die intensiteit van die verlies geweldig wees. Hoe verwoord 'n mens daardie verlies? Hoe verduidelik jy aan 'n kind dat die dood nie iets is wat gevrees moet word nie, en ook dat hulle nie iets gedoen het wat dit tot gevolg gehad het nie?
Ongelukkig kan ons nie altyd ons kinders teen die pyn van hartseer en verlies beskerm nie. Kinders, soos volwassenes ook, het tyd nodig om te treur en ontsteld te wees. Solank jou kind net weet dat jy altyd gereed is om te luister, en die versekering het dat hy of sy nie alleen deur hierdie pyn hoef te gaan nie.
Help jou kind om te verstaan wat hy of sy voel en laat hom of haar toe om dít te voel. Jou kind mag byvoorbeeld te bang wees om dit te verwoord. Indien die idee van skuld of 'n skuldgevoel na vore kom, verduidelik dan dat die dood nie noodwendig iemand se skuld hoef te wees nie.
Deur jou kind toe te laat en aan te moedig om sy of haar gevoelens uit te druk, kan jy hom of haar help om gesonde hanteringsvaardighede op te bou wat hulle in die toekoms goed sal kan benut.
Besef egter dat kinders die dood op baie verskillende maniere hanteer, en nie noodwendig op dieselfde manier as 'n volwassene nie. Voorskoolse kinders sukkel om te verstaan dat die dood nie tydelik is nie, maar kinders tussen die ouderdomme van vyf en nege jaar begin om verlies meer soos volwassenes te ervaar.
Moenie te bekommerd wees as jou kind op een van die onderstaande maniere reageer nie:
ontkenning, skok en verwarring
onvermoë om te slaap of nagmerries
bang om alleen te wees
klagtes oor fisieke pyn, soos maagpyn en hoofpyn
skuldgevoelens omdat hy of sy versuim het om die verlies te voorkom
depressie of verlies aan belangstelling in daaglikse aktiwiteite en geleenthede
regressie – 'n terugkeer na uitgegroeide gedrag (byvoorbeeld bednatmaak, babataal of duimsuig)
onttrekking van vriende
oormatige nabootsing, of herhaalde vrae rakende die oorledene of herhaaldelik die begeerte uiter om by die oorledene aan te sluit
dink speletjies oor die dood uit
Bostaande reaksies is normaal en mettertyd keer die meeste kinders terug na die gedrag wat hulle gehad het voordat die persoon gesterf het.
'n Paar aspekte wat oorweeg moet word wanneer jy kinders ná 'n geliefde se afsterwe help om na hulle normale aktiwiteite toe terug te keer:
Moenie probeer om jou kind teen die hartseer te beskerm wat ná 'n verlies ervaar word deur jou eie gevoelens te probeer ignoreer of weg te steek nie. Laat jou kind toe om te sien wat jy voel.
Kinders is konsekwent in hulle denke. Om verwarring te verminder, moet jy eufemismes, soos die oorledene het "gaan slaap", vermy. Beantwoord hulle vrae oor die dood eenvoudig en eerlik, maar bied slegs besonderhede wat hulle kan hanteer. Moenie hulle met inligting oorlaai nie.
Die dood kan kinders bang maak vir die toekoms. Gee hulle die geleentheid om oor hulle vrese te praat en hul gevoelens te bevestig. Deel gelukkige herinneringe oor die persoon wat gesterf het en ruim tyd in om na jou kind te luister.
Kinders het opsies nodig. Waar moontlik, bied keuses oor hoe hulle die oorledene kan gedenk asook hoe hulle hulle gevoelens oor die dood kan verwoord. Bied byvoorbeeld aan om te help met die plant van 'n boom ter nagedagtenis aan die oorledene.
Kinders is geneig om hulself te blameer. Beklemtoon dat die dood nie jou kind se skuld was nie, en dat hy of sy niks anders kon doen om dit te voorkom nie. Verduidelik dat die oorledene hom of haar liefgehad het, en sou wou hê dat hy of sy gelukkig moet wees.
Sommige kinders het hulp van buite nodig om hulle hartseer te hanteer en verwerk. Soek hulp by geestelikes of by 'n skool-, familie- of kinderberader in jou omgewing as jy voel dat jou kind meer hulp nodig het om die verlies te hanteer. As jy moontlike tekens van depressie of selfmoordgedrag herken, soek onmiddellik hulp by 'n geestesgesondheidswerker of jou dokter.
Hoe weet jy jou kind het meer nodig as om net met jou as ouer te gesels ?
Jou kind begin ontwrigtend by die skool optree.
Jou kind presteer swakker op skool.
Jou kind se gedrag verander, miskien is hy of sy stil terwyl hy of sy voorheen meer spraaksaam was.
Jou kind het herhalende en voortdurende woede-uitbarstings, selfs al het jy geduldig na hom of haar geluister en probeer help om te verstaan wat gebeur het.
Psigosomatiese simptome wat gereeld terugkeer (bv. maagpyn sonder rede, lam gevoel in die bene, kopseer en moegheid wat nie weggaan nie).
Wat om te doen indien jy nie dadelik by 'n kundige hulp kan kry nie.
Maak seker julle hou by 'n vaste roetine.
Ruim elke dag tyd in vir refleksie oor die dag wat verby is. Vra byvoorbeeld die volgende vrae: Wat was lekker? Waarvan het jy nie gehou nie?
Doen aktiwiteite saam met jou kind wat ontspannend is.
Hanteer die gedrag wat jy sien sonder om te raas, terwyl jy verwoord wat jy dink. Byvoorbeeld: "Mamma sien jy het nie vandag jou kos by die skool geëet nie. Het jou maag weer gepyn?".
As jy na leiding soek, is daar boeke oor die onderwerp beskikbaar (soos Die klip in Lisa se borskas deur die predikant en spelterapeut Siegfried Louw). Maak net seker die boek wat jy kies is ouderdomsgepas, want dit bly belangrik om die gesprekke lig te hou en in verstaanbare taal wat die kind kan verwerk, te gesels.