Moet ek in Afrikaans studeer?Advokaat Dries Diamond. Foto: Pretoriabar.co.za Deur adv. Dries Diamond Veertig jaar gelede, toe Afrikaans in woord en daad ’n amptelike landstaal was, sou enige Afrikaanse ouer sy Afrikaanse kind in Afrikaans laat onderrig het tot op tersiêre vlak, indien moontlik. Oor die afgelope drie dekades het die wêreld op sy kop gedraai, en die geslote, ingeperkte gemeenskappie Afrikaanssprekendes is blootgestel aan sowel die verlies van mag as die herordening van die regering se prioriteite en globalisasie. Afrikaanssprekendes wat in baie gevalle nie Engels magtig was nie, moes meteens ŉ groot aanpassing maak toe hulle bykans van vooraf moes leer kommunikeer in hul eie kantoor, asook met die buitewêreld wat nou weer bereid was om met Suid-Afrika besigheid te doen. Dit is dus verstaanbaar dat ouers van leerders of studente vra: “Moet ek nie eerder my kind in Engels laat onderrig of studeer nie?” Die algemene argument is dat Engels ŉ internasionale taal is wat in die kantoor en in die buiteland gebruik word. Die veronderstelling is dat iemand wat in Engels studeer het, Engels magtig sal wees en dus beter sal funksioneer in ’n moderne omgewing. Meeste mense sal erken dat ŉ mens die een of ander tyd, of dit nou op hoërskool is of aan ’n universiteit, sal moet leer om in Engels te kommunikeer en funksioneer. Bly daar dan enige rede oor om in Afrikaans te studeer? Vyf redes waarom ŉ Afrikaanse student (wat kies om so lank as moontlik sy of haar) onderrig in Afrikaans te ontvang) voordeel uit so ’n besluit sal put, volg hieronder. Die stuk fokus veral op studies op tersiêre vlak. Weens die uitfasering van Afrikaans uit die openbare en privaat sektor, gaan ŉ afgestudeerde student wat die werkplek betree, nie baie blootstelling aan Afrikaans kry nie. Dit kan wesenlike probleme veroorsaak veral in, byvoorbeeld, die regte of ŉ akademiese rigting. Daar is dekades van regspraak en navorsing wat in Afrikaans gedoen of afgegee is en net verstaan kan word deur iemand wat Afrikaans magtig is. Die Afrikaanse student bestudeer vanaf sy eerste jaar aan ’n universiteit Engelse en Afrikaanse regspraak en navorsing, terwyl die Engelse studente (omdat hulle nie Afrikaans magtig is nie) nie juis die Afrikaanse leermateriaal in die klas gebruik nie (minstens nie in diepte nie). Die Afrikaanse student het dus toegang tot die volle konspektus van sy studierigting se beskikbare bronne terwyl die Engelse student ná sy studies Afrikaans sal moet aanleer om die beskikbare Afrikaanse materiaal ook en met redelike gemak te kan gebruik en ondersoek. Een van die belangrikste funksies van universiteite is om studente as bevoeg te vind om die arbeidsmark te betree. As ŉ student by ŉ geakkrediteerde instelling ŉ graadkursus voltooi en sy graad ontvang, kan ŉ werkgewer aanvaar hy het die vereiste vlak van kennis ten opsigte van sy vakgebied. Om akkreditasie te behou, moet universiteite op hoogte bly van internasionale tendense, asook die akademiese inhoud van instansies oor die wêreld heen. Hierdie studiemateriaal word hoofsaaklik in Engels gepubliseer. Die Engelse student en die Afrikaanse student raadpleeg dieselfde bronne en studiemateriaal. Omdat die hele Afrikaanse klas aan ŉ universiteit minstens Engels as eerste addisionele taal op skool geleer het, word die Engelse studiemateriaal in die klas behandel (in Afrikaans). Die Afrikaanse student moet die Engelse vakterminologie leer en vergelyk met die Afrikaanse vakterminologie, en verbeter só sy Engels. Die feit dat daar van die Afrikaanse student verwag word om die Engelse materiaal te raadpleeg en dan sy assesserings in Afrikaans te voltooi, gee hom die unieke geleentheid om die Engels te leer en verstaan. ŉ Afrikaanse student wat kies om in Engels te studeer, moet op sy eie die Engels baasraak, en sukkel boonop om die klas te volg totdat hy die Engels heeltemal baasgeraak het. Om dieselfde konsep in twee tale te skryf, elimineer foute en onduidelikhede in die kursusmateriaal. Handboeke en kursusmateriaal wat oorgeskryf word tussen Engels en Afrikaans, noodsaak die outeur om te oorweeg of hy die konsep wat hy probeer oordra, duidelik genoeg geformuleer het sodat die leser dit sal kan oorskryf in Afrikaans of Engels. Daar is ook ŉ magdom bronne wat in Afrikaans en Engels beskikbaar is soos, byvoorbeeld, wetgewing. Die Afrikaanse regsgeleerde kan die Afrikaanse weergawe van ŉ wet bestudeer om die dieper betekenis van die wet se inhoud te illumineer. Terwyl die student vertaal uit die een taal na die ander, verdiep sy begrip van die vakinhoud terselfdertyd. Omrede die Afrikaanse gemeenskap klein en eksklusief is vergeleke teenoor die Engelse gemeenskap, bevorder dit samewerking tussen Afrikaanse akademici en professionele persone. Die Afrikaanse student kan na willekeur in sowel die Engelse as die Afrikaanse gemeenskap funksioneer, terwyl die Afrikaanse student wat slegs in Engels studeer het, die gevaar loop om hom/haar te vervreem van die Afrikaanse gemeenskap. Afrikaanse akademici haal mekaar se werk aan, bespreek dit onderling en vorm ŉ nuttige netwerk wat gebruik kan word om sukses te behaal in sowel die internasionale as die plaaslike omgewing. Die Afrikaanse navorser kan ook vrylik navorsing doen oor onderwerpe wat spesifiek die Afrikaanssprekende gemeenskap raak, en sal ŉ afsetgebied vir sy werk hê. Dit gee sy navorsing betekenis wat keer dat dit bloot ŉ nuttelose akademiese tog is wat verlore raak in die moeras van internasionale bydraes. Die gebruik van Afrikaans op akademiese vlak bevorder só ŉ sin van samehorigheid en samewerking tussen Afrikaanssprekende mense. Hierdie samewerking plaas Afrikaanssprekende persone in ŉ posisie om, ten spyte van ons klein getalle, ons stempel af te druk op die akademie, plaaslik en internasionaal. (Besoek die webwerf waar ŉ Afrikaanse professor, Andries Coetzee, as Afrikaanssprekende, ŉ span taalkundiges by die Universiteit van Michigan in ŉ posisie plaas om navorsing van onskatbare waarde te doen aangaande die ontwikkeling van tale oor generasies). Die Afrikaanse graduandi kan ingewikkelde konsepte wat normaalweg slegs beskikbaar is aan dié wat in Engels studeer het, vertaal en oordra aan die algemene Afrikaanse persoon. Die Afrikaanse pasiënt sal sy diagnose makliker kan verstaan indien sy dokter ook Afrikaanssprekend is. Die Afrikaanssprekende Jan Alleman sal waarskynlik ook sy regte as burger beter verstaan indien ŉ Afrikaanse regsgeleerde dit aan hom in sy moedertaal verduidelik en só sy belange beter beskerm. Ons gaan nie universiteit toe sodat die dosent vir ons kan verduidelik hoe om Engels te praat nie, ons gaan sodat die dosent ons kan help om te gradueer en ŉ beroep te volg. Dit is baie makliker om die vakinhoud te bemeester en daarna te leer hoe om dit in Engels oor te dra aan ander, as wat dit is om Engels eers te bemeester voordat iemand die vakinhoud aan jou oordra. Ons is dit aan onsself verskuldig om die gereedskap wat ons ouers en grootouers met baie opoffering vir ons ontwikkel het, te gebruik tot voordeel van onsself en ander. Dit is belangrik om te volhard met ons studies in Afrikaans (soos wat ons omstandighede dit toelaat), en nie toe te laat dat vrees, as gevolg van radikale verandering van ons omstandighede, ons beweeg om die baba saam met die badwater uit te gooi nie. Jy het net een kans om jou taal te leer, gryp dit aan. Dit gaan jou funksionaliteit in die buitewêreld nie inperk nie, maar uitbrei.