Verskil tussen weergawes van "Gereformeerde kerk Potgietersrus" - Wikipedia
Verskil tussen weergawes van "Gereformeerde kerk Potgietersrus"
Gereformeerde kerk Potgietersrus (wysig)
Wysiging soos op 14:21, 25 Maart 2016
18 252 grepe bygevoeg , 4 jaar gelede
Wysiging soos op 12:27, 24 Maart 2016 (wysig)
Wysiging soos op 14:21, 25 Maart 2016 (wysig) (maak ongedaan)
=== Afstigtings ===
Buitedienste is soms op plekke soos [[Roedtan]], Saaiplaas en Limburg gehou. Eers is oorweeg om die Roedtan-wyke af te stig en ’n stuk grond is selfs vir die bou van ’n kerk daar geskenk en ’n plan opgestel vir so ’n gebou, maar later is die hele voorneme laat vaar. In 1937 het die [[Gereformeerde kerk Koedoesrand]] wel afgestig en so ook die [[Gereformeerde kerk Naboomspruit]] in 1957. Eindelik het ook die [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes]] op [[Mokopane]] self in Mei 1974 aan die beurt gekom, maar dié gemeente, wat einde 2015 ’n sieletal van net 173 gehad het, gebruik vandag nog die moedergemeente se kerk vir sy byeenkomste.
HOOFSTUK IV DIE GEREFORMEERDE KERK POTGIETERS-RUST, 1928-1959.
deur DS. G. B. S. PASCH
== Stigting ==
In 1959, met die eeufeesviering van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, het ds. G.B. Pasch soos volg geskryf oor dié gemeente, waarvan hy die leraar was van 1950 tot 1960: “Aan die begin van 1958 was die Gereformeerde Kerk, Potgietersrus, dertig jaar oud! In die moeilike en beproewingsvolle jare van [[Groot Depressie|depressie]] en worsteling om die tydelike dinge, het die geloofsbegeerte gegroei by lidmate en ouderlinge én diakens om hier op Potgietersrus 'n eie kerk te hê met Woord- en Sakramentsbediening! Dit sou Woord en Sakramente nader bring aan 'n groeiende lidmaattal en dit sou die sterker moontlikheid daarstel om in die toekoms 'n selfstandige kerk te word met 'n eie herder en leraar.”
Die gebied wat die [[Gereformeerde kerk Waterberg|kerk van Waterberg]], gestig in 1859, omspan het, was groot en die arbeidsterrein van sy predikant nog groter omdat by die gewone bediening ook nog dikwels konsulentsbediening van veraf kerke bygekom het. Met die daarstelling van nog 'n kerk, naamlik Potgietersrus, onder bediening van ds. H.J. Venter, het sy werk enersyds vermeerder, maar andersyds het die vooruitsig tot meerdere bediening sterker geword: 'n Nuwe kerk vra weldra 'n nuwe predikant!
In dié gees en in die geloofsvooruitsig het die afstigting van die Gereformeerde kerk Pietpotgietersrust plaasgevind op [[4 Maart]] [] op [[Potgietersrus]]. Ds. Pasch skryf in 1959: “Op hierdie dag het 'n dankbare dogter van die moeder, Waterberg, afskeid geneem en die eerste spore getrap op die weg wat nou reeds dertig jaar diep en lank lê! Waterberg! Kerk van Waterberg! Honderd jaar lê bykans vir dié kerk agter die rug. Honderd jaar van heilige bemoeienis en mildadige onderhouding deur die Here, onse God. Gedrywe deur die Heilige Gees van God het die kerkherstigter, ds. [[Dirk Postma]], in die stigtingsjaar van ons kerk op Rustenburg, ook die kerk van Waterberg gestig! Die presiese datum van hierdie kerkstigting het verlore geraak onder die sware stapeling van baie en moeilike en strydvolle jare. Maar een ding staan vas: Honderd jaar gelede het ds. Dirk Postma hier die Woord verkondig, die Sakramente bedien, nadat hy die kerk gestig het. En van toe af was daar kenmerkende en eiesoortige groei. Nooit met groot, indrukwekkende spronge nie, maar met 'n rustige voortgang langs die weg wat toe byna die enigste was: geboortes, die ernstige nakoming van doopsbeloftes, aflegging van belydenis. Uit dié groei is ook Potgietersrus gebore!”
Nadat ds. J.A. van Rooy die eerste vaste predikant van die kerk van Waterberg geword het en oor die hele Noord-Transvaal sy spore diep getrap het, het verskeie ander predikante gedien tot ds. H.J. Venter in 1923 predikant van Waterberg geword het. Met harde arbeid en met groot opoffering het ds. Venter ook die wyke wat later die kerk van Potgietersrus sou uitmaak, bearbei. Sy arbeid en dié van ouderlinge en diakens van hierdie wyke is ryklik geseën.
Die eerste kerkraadsvergadering van die kerk van Waterberg waarop daar sprake was van afstigting, was op [[23 Desember]] []. In Art. XXI staan in die half-Afrikaans, half-Hollands van destyds: “In verband met kerkbou besluit de kerkeraad om te adviseren de gemeente Waterberg in twee delen te snij, volgens de nieuwe distrikslynen, Waterberg en Potgietersrust zodat er ook een gemeente Potgietersrust komt, maar onder de bediening van een predikant. Waterberg kan dan een doelmatig gebou optrek en Potgietersrust ook een. De zaak zal in de gemeente voor gelegd worden en dan oorstaan tot e.k. vergadering in April 1927.”
In die volgende artikel van dieselfde notule is dan ook 'n kommissie benoem “om de afstichting en bou, doelmatig na te gaan en planne uit te werk.” Dié kommissie het bestaan uit: H.J. Swanepoel, A. Plomp sr., J.C. Smit, A. Heystek en Z. de Beer. So het die saak dan begin en daarna is die saak op byna elke kerkraadsvergadering genoem of behandel. So is op die volgende vergadering van 27 April rapport gedoen deur die kommissie. Die kommissie beveel afstigting aan. Dié verslag het die kerkraad aangeneem en besluit om dit aan die gemeente voor te lê.
Toe die saak voor die gemeente gebring word, was daar eenstemmigheid en staan daar in dieselfde notule: “Op voorstel J. Du P. de Beer en J.J. Prinsloo word na rijpe bespreking, in beginsel afstichting aangenomen en wel op de weg aangewys door de Kerkeraad." Die bogenoemde kommissie het ook aan die kerkraad voorgelê 'n konsep ooreenkoms tussen die twee gemeentes ná die afstigting van Potgietersrus. Hierdie konsep is voorgelê en is aangeteken in bogenoemde notule en in die eerste notule van die nuwe kerk, Potgietersrus.
In hierdie ooreenkoms is onder die volgende vasgestel: Eers is gepraat oor die wenslikheid van afstigting waaronder genoem word: (1) Die besondere grote afstande – ook vir die kerkraad. (2) Die noodsaaklikheid vir 'n groter kerkgebou, en die onwenslikheid om so 'n groot gebou op Nylstroom op te rig. (3) Beter bearbeiding. Verder is onder meer bepaal: (1) Die distriksgrenslyn tussen Waterberg en Potgietersrus sal ook wees die kerklike grenslyn tussen die twee gemeentes. (2) 12 Sondae in elke jaar sal aan die nuwe gemeente Woord en Sakramente bedien word deur die leraar. (3) Die bruidskat aan die nuwe gemeente is die bedrag van £250, benewens 'n erf wat reeds vroeër aan die gemeente van Waterberg op Potgietersrus geskenk is. Dan kom die finale beklinking van die saak op die vergadering van 1 Julie 1927 toe die kerkraad besluit om die Klassis te vra om die gemeente Potgietersrust af te stig.
Daarna het die toestemming van die Klassis plaasgevind en toe moes besluit word oor geskikte datum vir afstigting. In die notule van 19 Januarie 1928 staan: “Die eerskomende Nagmaal op Potgietersrust, wanneer de afstigting sal plaasvind op 4 Maart 1928. In verband daarmee moet twee deputate gevraag word van Pietersburg. Van Waterberg word verkies de leraar en oudl. H. Smit.” Met hierdie aanhaling word 'n algemene gangbare gedagte van vroeër in die Kerk ook in die Kerkalmanak reggestel dat die stigtingsdatum van die kerk op Potgietersrus nie in 1929 plaasgevind het nie, wel op 4 Maart 1928.
Ook blyk dit dat die naam van die nuwe kerk nie Potgietersrus is soos wat algemeen gebruik word nie, maar in die notule van 29 Maart 1928, Art. XIV staan die volgende: “Kommissie doet rapport over de afstigting van de nieuwe Gemeente Piet Potgietersrust.”
Hierna het die eerste gemeentevergadering van die nuwe kerk, Potgietersrus, op Saterdag [[3 Maart]] [] plaasgevind. By die opening van hierdie geskiedkundige vergadering het ds. H.J. Venter Ps. 121:1 laat sing, in die ou Hollands: Sla d'oogen naar't gebergte heen, Van waar ik dag en nacht Des hoogsten bijstand wacht. Hy lees 1 Timotheus 3 handelende oor die ouderlinge en diakens en hulle pligte. Op die vergadering was as deputate teenwoordig: oudl. Jan Last van [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] en H. Smit van [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]].
Tipies in die gees van die tyd is daar deur broeders uit die gemeente heelwat vrae gevra, vrae wat alles noukeurig deur die eerste skriba in die eerste notule aangeteken is. So wou mnr. H. Kruger graag weet “hoe sterk die gemeente omtrent is?” En dan gee die verskillende kerkraadslede sy wyk se getalle op wat opgetel die belydende lidmate se getal bring op 195. En toe H.G. Kruger voorstel, gesekondeer deur R. Scheepers, dat die afstigting nou 'n voldonge feit sal word, staan uitdruklik sat die naam van die nuwe gemeente volgens besluit is: Die Gereformeerde gemeente van Piet Potgietersrust.
Dan word daar, ná 'n vrye verkiesing, die eerste kerkraadslede verkies. Ongelukkig is geen foto van die eerste kerkraad geneem nie. So was die wyke en wykskerkrade: Roedtan: oudl. H.G. Kruger, diak. H. v. Rooyen. Dorpswyk: oudl. T. Henning, diak. H. v.d. Walt. Rooiwal: oudl. C. Engelbrecht, diak. G. Venter. Kwarriehoek: oudl. W. Kotzé, diak. J. Oosthuizen. Cleremont: oudl. J.J. Enslin, diak. J.A. Enslin. Koedoesrand-Suid: oudl. M. Erasmus, diak. Jan Smit. Koedoesrand-Noord: oudl. C. P. Dreyer, diak. J. Pretorius. Op 'n kerkraadsvergadering wat later die middag gehou is, is diak. G. Venter gekies as skriba en broeder P. de Boer as eerste kassier. En toe word daar ook besluit dat die inkomste deur raming verkry sal word en daar word beraam vir £250 wat na goeddunke verdeel word oor die sewe wyke.
== Vorige kerkgebou ==
Maar die noodsaaklikheid van 'n nuwe kerkgebou het nie buite rekening gebly nie en is daar dadelik 'n boukommissie aangestel, naamlik T. Henning, P. de Boer, L. van der Walt en H. van Rooyen met laasgenoemde as saamroeper. Hierdie kommissie het dadelik ernstig begin werk en het ook toestemming verkry van die kerkraad om £330 by die Standard Bank te leen vir die aankoop van 'n erf om 'n kerk op te bou. Opvallend is dit dan dat die kerkraad 'n opsie neem op die erwe waar die huidige, nuwe kerkgebou staan, naamlik erwe 554 en 555. Die erwe het behoort aan br. P. de Boer. Hy sou dan die bestaande kerkerf oorneem vir £200 en dan sou die kerkraad hom nog £300 toegee. Op die vergadering van [[23 Januarie]] [] is finaal besluit om die genoemde twee erwe aan te koop en ds. H.J. Venter ontvang magtiging om koopbriewe en dokumente in dié verband namens die kerkraad te onderteken. Later word egter besluit om te bou op erf 139 en dat met die boukoste vir die nuwe kerk gebly moet word binne die perke van £350. In hierdie stadium raak die notuleboeke van die kerkraad weg en in die volgende notule in 'n nuwe boek van 'n vergadering gehou op [[27 Augutus|27]] tot [[30 Augustus]] [] deel die voorsitter mee "dat die notuleboek van die kerkraad nergens te vinde is nie". Gelukkig het hierdie notuleboek sy weg weer gevind na die argief van die kerk. En toe word gerapporteer in verband met die bou: "Die kommissie het ook groter gebou as wat vroeër besluit is: 30 x 48 i.p.v. 25 x 40. Die gebou sonder meubelment kos sowat £430 en die banke sowat £70.
Intussen is gebou en op Saterdag [[29 Augustus]] [] is die kerk in gebruik geneem, hoewel die gebou nie heeltemal voltooi was nie. Die sekretaris van die boukommissie, oudl. J.L. van der Walt, gee 'n finansiële verslag en dit blyk dat die kerkgebou betaald is, mits die sowat £80 wat nog agterstallig is op die beraming ook inkom. Daar word veelvuldige gelukwensinge gespreek deur verskeie kerke en liggame en ds. A. Duvenage spreek namens die deputate van die Klassis. Die preekstoel van die kerk is geskenk aan die gemeente deur die [[Gereformeerde kerk Waterberg]], 'n preekstoel wat jare lank diens gedoen het in die geskiedkundige kerk van Waterberg, wat duidelik blyk uit sy holgetrapte planktrappies. In 1959 het ds. Pasch geskryf: "Dié preekstoel is nog in die gemeente se besit en wag vir 'n volgende kerk wat vra: Gee ons dié preekstoel!" (Wat sedertdien daarvan geword het, is nie bekend nie.)
Toe die formele plegtighede verby was, spreek ds. D.N. Kotze 'n kragtige rede uit op grond van Eks. 25:8 en 9. So het die feestelikhede om hierdie eerste kerkgebou van die Gereformeerde kerk Piet Potgietersrust ten einde geloop. Daarna het ds. H. J. Venter met ywer gewerk aan die opbou van die kerk. Die notules is vol van stryd en worsteling om die voortbestaan wat die tydelike dinge betref, maar ook stryd in die amptelike bediening van Woord, Sakramente en tug. Opvallend is die regsinnige besluit reeds op die eerste vergadering in die nuwe kerkgebou in Augustus 1931: Die kerkraad besluit dat voortaan elke Sondagmôre deur die dorpskerkraad diens in die kerk sal gehou word.
Die jare van swaar finansiële druk (midde-in die [[Groot Depressie]]) het ook elders sy stempel op die kerkraadsnotules gedruk. Armoede in die gemeente het dikwels voorgekom en verpligtinge teenoor die Weeshuiskommissie kon nie nagekom word nie. Maar afgesien van die armoede in die moeilike jare moet daar met leedwese melding van gemaak word dat daar elders hardnekkige sondes in die gemeente voorgekom het. So was daar op byna elke vergadering van die dertigerjare sake aangaande danspartye en alles wat daarmee saamhang. Maar uit dieselfde notules het ook geblyk dat die ampsdraers hulle roeping nie verwaarloos het nie. Oral is getuienisse van ernstige vermaninge en plek-plek tughandelinge oor die volhardende sondaar.
Hier en daar vind gebeurtenisse in die breëre kerkverband ook sy weerklank in die notules. Hier word bydrae gevra vir 'n kerkgebou in [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]]. Op 'n ander plek word besluit om die bedrag van £1 te stuur aan dr. [[Totius|J.D. du Toit]] as 'n geskenk „en 'n skin.-we te rig waarin die kerkraad van Potgietersrust dankbaar is vir die beryming van die Psalmboek in Afrikaans." (10 April 1936.) Op 'n ander plek word geld gevra deur ds. P.G.W. Snyman "om die Institusie van Calvyn te vertaal in die Oekraïnse taal omdat baie mense in Rusland onderdruk word. (9 Oktober 1936.) 'n Kollekte is daarvoor afgestaan.
== Koedoesrand stig af ==
Soos dit met 'n groeiende gemeente gaan, het die versoek dat daar 'n kerk in [[Gereformeerde kerk KoedoesrandKoedoesrand]] afgestig word, nie uitgebly nie. Die eerste keer dat hierdie saak ter sprake kom, was op 'n vergadering [[9 Januarie]] []. Ongelukkig was die kerkraad nie voltallig nie en is die saak uitgestel tot Aprilmaand. Op die kerkraadsvergadering van [[17 April]] is dan bepaal dat die afstigting in beginsel goedgekeur word. Verder word bepaal dat as daar beroep word, dit gesamentlik sal gebeur en dat die predikant op Potgietersrust sou woon. Daar word 'n kommissie benoem om die saak te finaliseer. En dan gebeur dit dat die afstigting van die eerste dogtergemeente van Potgietersrust plaasvind op [[20 Mei]] [] om 11 vm. in die teenwoordigheid van die deputate van [[Gereformeerde kerk Pietersburd|Pietersburg]] en [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]]. Ouderlinge H.J.P. de Beer en J.C. Oosthuizen bring die groete van Potgietersrust oor aan die nuwe [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|kerk Koedoesrand]].
En toe Koedoesrand afgestig is, is byna direk belangstelling gaande gemaak vir die bou van 'n [[pastorie]]. In die notule van 7 April 1940 word vermeld, nadat besluit is om te bou en dat daar gestreef word na 'n bedrag van £500, sal "lyste sal nie vanaand voorgelê word nie, maar sake sal baie warm gemaak word". Maar Aprilmaand is daar nog net £230 bygebring en word die bou van die pastorie uitgestel. Intussen is in die notules sprake van 'n moontlike kombinasie tussen Pietersburg, Potgietersrust en [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld ]] tussen Potgietersrust en [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]].
Die behoefte om ds. H J. Venter se uitgestrekte arbeidsveld te verlig word ál groter en daarmee die vraag na nog 'n predikant in hierdie geweste. Toe [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] dan afgestig word van Waterberg, kry 'n finale kombinasie-ooreenkoms tussen Potgietersrust, Magol en Koedoesrand sy beslag en is besluit om met die Nagmaalsgeleentheid op [[12 Februarie]] [] te beroep. Die werklike beroeping is egter eers op [[13 Augustus]] [] gefinaliseer en toe is ds. P.J. Venter beroep as herder en leraar van hierdie kombinasie.
== Eerste leraar ==
Op [[20 Januarie]] [] ontvang 'n dankbare kerk hulle eerste leraar: ds. P.J. Venter. Op Sondagaand 21 Januarie 1945 neem Potgietersrust op gepaste wyse afskeid van 'n baie getroue en konsensieuse herder en leraar, ds. H.J. Venter en van mev. Venter. Vanaf 1923 tot op hierdie datum het ds. Venter hier gewerk met veel opoffering en inspanning van alle kragte. Ds. P.J. Venter het met alle ywer begin arbei in die uitgestrekte kerke. Baie keer weg van die huis; sy vrou alleen tuis. Onder sy troue en bestendige arbeid het die kerk verder gegroei tot hy in 1949 'n beroep aangeneem het na Enkeldoorn, Suid-Rhodesië. Sy vrou was ’n dogter van wyle ds. H. Ph. J. Pasch.
Ná ds. P.J. Venter se vertrek het die kerk besluit om selfstandig te beroep. In Maart 1950 kon ds. G.B. S.Pasch die arbeid hier oorneem. Die kerk het intussen gegroei die kerkie het spoedig geblyk te klein te wees veral met Nagmaalsdienste sodat daar 'n aantal jare lank dankbaar gebruik gemaak is van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde]] kerkgebou wat goedgunstiglik aan hulle kosteloos voorsien is.
== Nuwe kerk ==
Ná baie oorwegings het die kerkraad in oorleg met die gemeente besluit om oor te gaan tot die bou van 'n nuwe kerk op die erwe wat eerder al genoem was, naamlik 554 en 555. Hierdie erwe is verkry van die stadsraad in ruil vir die bestaande erf en gebou. Daar is gebou en die gemeente kon met vreugde aanskou dat die Here vir ons goed is. Met vreugde en dankbaarbeid kon die nuwe kerkgebou op [[9 November]] [] feestelik in gebruik geneem word. Die argitek van die gebou was [[Hendrik Vermooten]] van [[Pretoria]] en die bouheer Frikkie van Deventer, 'n lidmaat van die kerk. By geleentheid van die ingebruikneming, terwyl reënbui die nuwe gebou oorstort, het prof. dr. J.P. Jooste 'n kragtige woord gespreek tot die gemeente. Dit was 'n dag van feesvreugde.
Steeds het die kerk gegroei. Getalle wat in 1950 410 was, het in 1957 te staan gekom op 620. Die arbeid het veeleisend geword vir een predikant en daar was genoegsame herdersarbeid beskikbaar in die kerkverband. Die kerkraad het besluit tot meerdere bediening. Van die Klassis Waterberg, in sitting byeen op [[Messina]], Oktober 1957, is toestemming verkry tot die afstigting van 'n nuwe kerk, naamlik [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]], wat ingesluit het die Sterkrivier-besproeiingskema. Op die vergadering is daar die vooruitsig gestel van 'n moontlike kombinasie met [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]], wat nog in die GKSA se eeufeesjaar (1959) ’n werklikheid geword het. In November 1957 het die afstigting van Naboomspruit plaasgevind in teenwoordigheid van die deputate.
Daar is dadelik oorgegaan tot beroep. Prop. J.C.T. Snyman is beroep, het die beroep opgevolg en kon in Februarie op Naboomspruit bevestig word. In 1958 was die kerk van Potgietersrust 30 jaar oud.
== Predikante ==
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/1438282"