WOORDE WAT WEEG: Resensie | Alfred Schaffer -Mens dier ding (2018)
Resensie | Alfred Schaffer -Mens dier ding (2018)
Alfred Schaffer -Mens dier ding. Human & Rousseau, 2018. ISBN13: 978 07981 78143 (Vertaal deur Zandra Bezuidenhout)
Die digter gebruik anachronismes en intertekste om die lewe van Shaka Zoeloe oor te vertel. Daar is films (Apocalypse now en Raging bull, o.a.), 'n perskonferensie, selfone, drome, UFO's, die Lonely Planet-gidsboek, komiekstrips, Kafka, Plath, die blinde digter Borges, Superman o.a. wat die storie uit die perspektief van 'n spreker wat soms hoog op dagga is, weergee. Susan Sontag se Illnes as Metaphor luier ook in die agtergrond. Verskillende vertellers en stemme dus. Schaffer teenoor Thomas Mofolo se Chaka, die roman uit 1931 met 'n voorblad van Mohau Modisakeng: Qhata (2011). Die tirannie van indertyd teenoor die geweld van nou. Die bemarking van die bundel wys op die spel tussen mite en werklikhede:
Daar word dikwels na hom verwys as ’n gesaghebbende dog ongevoelige krygsman en strateeg – uitvinder van die kort assegaai. Maar sy lewe verteenwoordig ook dié van asielsoeker, vlugteling, digter, weeskind, ’n sieklike man wat wegkwyn weens ouderdom. ’n Slagoffer van kolonialisme. Kon hy regtig ’n gloeiende vuur met sy kaal voete uitdoof en was visvang sy stokperdjie? Het hy inderdaad skaak gespeel, en met ’n blitsige motorkar in voorstede rondgejaag? En op ’n goeie dag vir dood op die snelweg gaan lê? 
Die bekroonde digter Alfred Schaffer (vertaal deur Zandra Bezuidenhout) word 'n buikspreker vir hierdie figuur. Maar meer as dit. Hy kyk as Nederlander van buite na die kolonistiese landskap. En ook van binne. Schaffer het hier in 2002 sy doktorsgraad voltooi (onder wyle Henning Snyman) en gee klas aan die Universiteit van Stellenbosch. Hy was ook mede-redakteur van Nuwe stemme saam met Antjie Krog.
Kom in, dit vries daar buite (vertalings deur Daniel Hugo in 2013) som iets van sy posisie op as inkommer én buitestander.
Mens dier ding is 'n pragboek. My eksemplaar sit vol uitroepe van beelde wat bybly en kwel.
Hoe moet 'n mens hierdie bundel benader? Is dit 'n gedig-as-draaiboek? 'n Kreatiewe onderhoud met die historiese figuur, Shaka? 'n Dagdroom? 'n Hallusinasie? Iets geskryf op lekker twakkies? 'n Skaakspel?
Daar is kort vinnige gedigte (soos "Lekker!", 64) en dan weer 'n prosavers (67).
Die stylversnellings en -veranderings plaas die leser pens en pootjies binne die metamodernisme. Brian McHale se Postmodernist Fiction (Methuen, 1987: 36 - 37) op die sosiale konstruksies van die (on)werklikheid. Dit wat ons dink ons weet, word dikwels op sy kop gekeer. Die anargistiese landskap van die wêreld in meervoude ...
Dewald Koen beskou hierdie bundel tereg as 'n tour de force.
Die bundel is veelsydig van aard en word Koning Sjaka se lewensverhaal deur middel van dagboekinskrywings, monoloë, dagdrome, briewe en herinneringe aangebied. (Versindaba » Resensie/ Mens Dier Ding (Alfred Schaffer). Vert. Zandra Bezuidenhout. Besoek 3 Februarie 2019)
'n Mens sou kon byvoeg: 'n mens sien ook die binnewerkinge in 'n dagboek van 'n digter se kreatiewe prosesse. Dit tree nie alleen in gesprek met Lady Anne nie, maar ook met Raka.
'n Moderne epos met stylbreuke. Soms liries. Soms verhalend.
Hierdie gevoel word bevestig deur die volgende op bladsy 109:
Nog nie 'n paragraaf verder nie, of Shaka se moeder
lê vir altyd in 'n voetnoot plat op die grond.
Hierdie vers word dan parodies oor die volksaal en met 'n verwysing na method acting:
Die aarde, donkerpers vandag en leeg
is glad soos 'n enorme rolbalbaan.
Daar kom die eerste bal al aangerol. (110)
Hierdie bundel is reeds met die Awater Poëzieprijs, Paul Snoekprijs asook die Charlotte Köhlerprijs bekroon. Die vertaling sal waarskynlik geloof word. Dit dans naatloos van Nederlands na Afrikaans.
en ek bid dat iemand my gebed verhoor.
Hierdie bundel is 'n noodlyn vir die moderne leser. Boonop lees ons in die verantwoording dat De Sovjet UFO dossiers van Paul Stonehill (1998) besoek is. Aha.
Ons is terug by McHill en Patricia Waugh.
Ek het goed om my rondgekyk maar ek was heeltemal alleen
as mens as dier as ding ... (68)
1. Versindaba » Nuwe bundels. Besoek 3 Februarie 2019.
Schaffer ontvang ook die volgende toekennings vir sy digkuns: die Jo Peters-poësieprys, die Hugues C. Pernath-prys, die Ida Gerhardt-poësieprys en die Jan Campert-prys.
Labels: 2018, Alfred Schaffer, Human en Rousseau, Joan Hambidge, Mens dier ding, Poësie, Resensie
Rubriek | Pomo & Die ongelooflike onskuld van Dirk...
Resensie | Carina Diedericks-Hugo – Karaktermoord ...
Resensie | Dolf van Niekerk – Berigte uit die skem...
Resensie | Philip Kerr - Hans-Nazi's: 'n Bernie Gü...
Filmrubriek | Can You Ever Forgive Me? (2018)
Resensie | H.P. van Coller, Helize van Vuuren & Lo...