Versindaba » PEN Afrikaans
Posts Tagged ‘PEN Afrikaans’
Pen Afrikaans. Oor: Meertaligheid en moedertaalonderrig as die uitgangspunte van ‘n bemagtigende Suid-Afrikaanse onderwysstelsel, en die beplande wysiging van die Universiteit Stellenbosch se taalbeleid
Die aankondiging van die Universiteit Stellenbosch se voorneme om Engels die verstektaal aan dié instelling te maak het die bestuur van PEN Afrikaans genoop om ernstig oor die implikasies van so ‘n stap na te dink. Ons het ná baie oorleg die volgende tweetalige verklaring opgestel.
Deel dit asseblief wyd indien jy daarmee saamstem en laat hoor van jou as jy die saak anders sien.
Die Bestuur: PEN Afrikaans
PEN Afrikaans eis meertaligheid en moedertaalonderrig as uitgangspunt vir onderwys in Suid-Afrika en ’n heroorweging van die Universiteit Stellenbosch se taalbeleid
[The English version of this declaration follows the Afrikaans below.]
Die openbare reaksie van skok op die voorgestelde afskaffing van Afrikaans as een van die verstektale aan die Universiteit van Stellenbosch het Afrikaans by ’n kruispad gebring waarin die ander inheemse tale hulle reeds van voor die dae van die apartheid-regime bevind. Een van Afrikaans se laaste verskansings as bevoorregte taal is nou daarmee heen, en die taal bevind hom so te sê in dieselfde bootjie as al die ander inheemse tale. Daar kan nie nou langer water getrap word nie oor die uiterste noodsaaklikheid vir die staat om te besin oor die meertalige aard van die Suid-Afrikaanse gemeenskap.
PEN Afrikaans doen hiermee ’n beroep op die Suid-Afrikaanse regering om onmiddellik gelyke opvoeding vir alle Suid-Afrikaanse taalgroepe te verseker deur meertaligheid as uitgangspunt te aanvaar.
Ons eis dat moedertaal-onderrig die hoeksteen moet word van ons meertalige bestel, en dat die staat ophou om groot dele van ons bevolking te vervreem van gehalteopvoeding, hulle intellektueel te verarm en hulle te verdoem tot lewens van knegskap en armoede weens onbegrip van die taal wat op hulle afgedwing word, naamlik Engels.
Geen ekonomies, intellektueel en/of polities toonaangewende land in die wêreld dwing die meerderheid van sy bevolking om in ’n tweede of derde taal onderrig te word nie.
Ons betreur die feit dat die Universiteit van Stellenbosch se besluit om Engels te aanvaar as verstektaal, die Afrikaanse gemeenskap ontneem van ’n sentrum waar die onderwysers van die toekoms opgelei kan word om kennis deur medium van Afrikaans aan skoliere oor te dra. Ons is uiters bewus daarvan dat dit rampspoedige gevolge vir die groei en oorlewing van Afrikaans as gebruiks-, wetenskaplike, kunste- en handelstaal sal hê.
Ons skaar ons egter in hierdie besef by ons landgenote wat deur die apartheid-regime én die huidige regime die kans ontneem is om in hul moedertaal kennis te verwerf, hoofsaaklik weens ’n minderwaardige onderwysstelsel bedryf deur mense wat self nie Engels ten volle magtig is nie.
Ons eis dat die staat in ag neem dat die getal Engelse moedertaal-gebruikers ver oorskadu word deur die hoeveelheid moedertaal-gebruikers in sowel Zoeloe en Xhosa as Afrikaans. Dit is ewe noemenswaardig dat daar eweveel moedertaal-gebruikers van Setswana, Sepedi en Sesotho is as wat daar van Engels is.
Ons beskou dit as een van die wrangste ironieë in die geskiedenis van Suid-Afrika dat die regering toesien en meehelp dat Engels, die taal van die kolonialiseerder, die botoon voer bo al die inheemse tale, waaronder ons Afrikaans tel.
In dieselfde jaar dat die #RhodesMustFall-proteste daarin geslaag het om ’n standbeeld wat Britse imperialisme simbolies verteenwoordig, van die Universiteit van Kaapstad se kampus te verwyder, wil die regering kennelik toesien dat Rhodes se taal die enigste toegang tot kennis en demokratiese deelname word. Hierdie soort “dekolonisering” in Engels is ’n oksimoron en ’n voorbeeld van verdere selfkolonisering. Ons voorvaders is in hierdie land gedwing om die taal van die Britse koloniseerder te praat, maar in die jaar 2015 besluit ons vrywillig om aan te dring op tersiêre onderrig in uitsluitend daardie taal?
Dit is nou die tyd om hierdie proses te stuit. Om voort te gaan om Engels af te dwing op skoliere wat dit nie verstaan nie, is een vorm van verraad teenoor die burgers van ons land; om te verhinder dat aan opleidingsbehoeftes voldoen word in alle plaaslike tale, is verraad nie alleen teenoor hulle wat so hard geveg het om hierdie land van sy koloniale juk te bevry nie, maar ook die geslagte van die toekoms wat geen kans het om die kulturele erfenis van hul moedertaal te bestendig en oor te dra na volgende geslagte nie.
Die nuwe, voorgestelde taalbeleid van die Universiteit Stellenbosch is een van die laaste stuiptrekkings van Afrikaans as taal van tersiêre onderrig as dit, soos al duideliker blyk, ook by Tukkies, die NWU en die UV dood verklaar gaan word. Ons eis dat die regering nie alleen die risiko’s hieraan verbonde erken nie, maar ook dat daar van owerheidskant rekenskap gegee sal word van wat gedoen gaan word om die enorme agterstand wat die ander inheemse tale reeds op tersiêre vlak het, uit te wis.
Ons eis voorts dat die lede van die Raad van die US, wat op 30 November 2015 oor die aanvaarding van hierdie voorgestelde nuwe taalbeleid moet besluit, hul stem daarteen sal uitbring omdat dit Engels bevoordeel ten koste van alle ander landstale. Ons eis dat die Raad oop kaarte speel oor die mate waarin finansiële oorwegings en politieke druk van owerheidskant agter die nuwe taalbeleid sit. Ons eis verder dat elke Raadslid sy of haar stem openbaar maak, sodat die breë publiek ten volle ingelig is omtrent die besluite wat namens hulle geneem word.
Ons doen ten slotte ’n beroep op die Suid-Afrikaanse parlement om, as saak van uiterste dringendheid, aan die parlementêre Kommissie vir die Bevordering en Beskerming van die Regte van Kulturele, Godsdienstige en Taalgemeenskappe opdrag te gee om die marginalisering van inheemse tale te ondersoek en ’n aanbeveling te maak oor die aanwysing van universiteite wat na die verskillende taalbelange kan omsien.
PEN Afrikaans demands that multilingualism and mother-tongue education become the cornerstones of the South African education system and that the language policy at Stellenbosch University be reconsidered
[Die Afrikaanse weergawe van hierdie verklaring is bo die Engels te lees.]
The public’s shocked reaction regarding the proposed abolition of Afrikaans as one of the default languages ​​at Stellenbosch University, has brought Afrikaans to the same crossroads already faced by the other indigenous languages ​before the days of the Apartheid regime. Afrikaans’ last bastion as a privileged language is now gone, and the language finds itself in more or less the same position as all the other indigenous languages. There can now be no more delays in the extreme necessity for the state to consider the multilingual nature of the South African society.
PEN Afrikaans hereby urges the South African government to immediately ensure equal education for all the South African linguistic groups by accepting multilingualism as a point of departure.
We demand that mother-tongue education should become the cornerstone of our multilingual dispensation, and that the state should stop alienating our people from quality education, impoverishing them intellectually and condemning them to lives of servitude and poverty due to a lack of understanding of the language forced upon them, namely English.
No economically, intellectually and/or politically prominent country in the world, forces the majority of its population to be taught in a second or third language.
We lament the fact that the decision of Stellenbosch University’s to accept English as the only default language of instruction is depriving the Afrikaans community of a centre where the teachers of the future can be trained to transfer knowledge through the medium of Afrikaans to pupils. We are very aware that this will have disastrous consequences for the growth and survival of Afrikaans as a language for common use, science, the arts and commerce.
Yet we hereby side with our compatriots in realising that the Apartheid regime as well as the current regime have denied them the opportunity to acquire knowledge in their mother tongue, mainly due to an inferior education system run by people who are not fully conversant in English.
We demand that government takes into account that the number of English mother-tongue speakers is overshadowed by the number of mother-tongue speakers of isiZulu, isiXhosa and Afrikaans. It is equally noteworthy that the number of mother-tongue users of Setswana, Sepedi and Sesotho is approximately equal to that of English.
We regard it as the wryest of ironies in the history of South Africa that the government ensures and assists that English, the language of the coloniser, will prevail over all the indigenous languages, amongst which we list Afrikaans.
In the same year that the #RhodesMustFall protests have succeeded in removing a statue, symbolically representing British imperialism, from the University of Cape Town’s campus, the government wants to ensure that Cecil John Rhodes’ language becomes the only access to knowledge and democratic participation. This kind of “decolonisation” in English is an oxymoron and is an example of further self-colonisation. Our ancestors in this country have been forced to speak the language of the British colonisers, but in 2015 we decide to voluntarily insist that tertiary teaching be exclusively delivered in that language?
Now is the time to stop this process. To continue forcing English onto pupils who do not understand it, is one way of betraying the citizens of our country; to prevent our training needs from being fulfilled in all local languages, is a betrayal not only to those who have fought so hard to liberate this country from the colonial yoke, but also of future generations who are denied the opportunity to consolidate and transfer the cultural heritage of their mother tongue to the next generations.
The new proposed language policy of the Stellenbosch University is the last convulsion of Afrikaans as a language of instruction after it will most probably be pronounced dead as a language of tertiary instruction at the University of Pretoria, The North West University and the University of the Free State. We demand that the government not only acknowledge the risks associated with it, but also that government give account of what will be done to eradicate the enormous backlog that the other indigenous languages ​​already have at tertiary level.
We demand that the members of Stellenbosch University’s Council, who need to vote on this policy on 30 November 2015, cast their votes against the proposed language policy which promotes English at the expense of all indigenous South African languages. We insist that the Council make public to what extent financial considerations and political pressure from the government played a role in forging the new language policy. We further demand that each Board Member makes public his or her vote, so that the general public can be fully informed about the decisions made on their behalf.
We finally call on the South African parliament to instruct, as matter of extreme urgency, the parliamentary Commission for the Promotion and Protection of the Rights of Cultural, Religious and Linguistic Communities to investigate the marginalisation of indigenous languages and to make a recommendation on the appointment of universities that can assume proper responsibility for these linguistic interests.
Tags: Meertaligheid en moedertaalonderrig, PEN Afrikaans, Universiteit Stellenbosch se taalbeleid
PEN Afrikaans. Die diktaat van Open Stellenbosch (Breytenbach)
Die Universiteit van Stellenbosch skenk tans oorweging daaraan om Engels die verstektaal in hul aktiwiteite te maak. Afrikaans en Xhosa sal as doseertale gebruik word as daar studente is wat dit versoek. Die universiteitsraad moet op 30 November die finale besluit oor dié nuwe taalbeleid neem.
Ons plaas hierby die reaksie van een van ons lede, Breyten Breytenbach, op die voorgestelde nuwe taalbeleid. Ons sien daarna uit om van ander lede te hoor.
Die diktaat van Open Stellenbosch
Breyten Breytenbach. (CorelDraw digitale verwerking van ‘n foto geneem deur Johan Kotze.)
Dit maak eintlik nie saak hoe die rektor se bestuurspan se aanbeveling/besluit betreffende die Universiteit van Stellenbosch se taalbeleid ingeklee, bewimpel of opgedollie word nie. Dit maak ook geen saak dat dié wat reeds oorgegee het nog praat van ‘n beleid wat deur die Raad bekragtig moet word nie. Dis beledigend om te wil voorgee hierdie besluit is geneem (en is waarskynlik al ‘n geruime tyd onafwendbaar) met enige sin of begrip van wat ‘n universiteit behoort te wees en die waardes wat dit veronderstel is om te inkarneer, of dat dit geneem sou wees met die belange van die studente in gedagte of selfs met die oog op die belange van die land nie. Dis beledigend en aanstootlik dat ‘demokrasie’ soos ‘n vrot vis voorgehou word om die stank van die karkas wat hierdie hele proses is te probeer verdoesel.
Daar sou ten minste ‘n greintjie eer kon gered word indien die universiteitsowerhede erken dat ‘n taal maar net ‘n kommunikasiemiddel is, hoe eenvoudiger hoe beter, dat hulle in feite nie omgee vir etiese oorwegings of begrippe soos ‘geskiedenis’ of ‘meervolkigheid’ of ‘identiteit’ of toegang tot kennis, of dat daar enige aanspraak op verantwoordelikheid teenoor die Afrikaans van die Bruin meerderheid in die Weskaap is nie. Dit sou al help indien die universiteitsowerhede rondborstig wou erken dat dit nog altyd deel was van die bestaansvesel van die Universiteit van Stellenbosch om die poitieke hegemonie van die dag na die mond te praat – en dan die karkas van dom lafhartigheid en sinisme te bewimpel in die kleed van akademiese oorwegings, of finansiële haalbaarheid, of om die onaanvaarbare toe te smeer onder voorwendsels van ‘bestuur’. Mens sou byna die beginselvasheid kon bewonder. Mens sou dit objektief kon bejammer as die jakkalsdraaie van ‘n instinktiewe fascisme as dit nie so treurige skouspel was nie.
Nouja, daar sal seker nie ‘n vlag gehys word nie, selfs nie eens die wit vlag nie. Dis nie nodig nie. Maar hierdie Vrydag die dertiende sal onthou word as die dag waarop die onverantwoordelikheid, gemaksugtigheid, domheid en ruggraatloosheid van die universiteitsowerhede vir ‘n oomblik in die geskiedenis duidelik was vir almal om te sien, insluitende dié wat nou hulle ‘oorwinning’ vier. Dis ‘n skande wat onthou sal word.
Tags: Breyten Breytenbach, Open Stellenbosch, PEN Afrikaans
Posted in Brieweboks | 7 Kommentare »
Persverklaring. Afskaling van Afrikaans aan die Universiteit van Kwazulu-Natal
PEN Afrikaans neem met groot kommer kennis van die Universiteit van Kwazulu-Natal se voorneme om die doseer van Afrikaans as taal af te skaal tot eerstejaarsvak. Ons is besorg oor die opleiding van onderwysers in Afrikaans, en die uiters nadelige gevolge wat dit in die toekoms sal hêvir Afrikaans in die skole van Kwazulu-Natal.
UKZN maak tot nou toe ‘n onvervangbare bydrae tot die opleiding van onderwysers wat Afrikaans in Kwazulu-Natal kan doseer. Die Afrikaans-departement aan UKZN het vanjaar groot groei op eerstejaarsvlak gehad, en die inkorting sal effektief alle groeimoontlikhede in die kiem smoor.
Dit sal katastrofale gevolge vir die toekomstige dosering van Afrikaans in skole in Kwazulu-Natal hê.
Die departement kom oor die weg met ’n minimum personeel en is geen noemenswaardige finansiële las binne die School of Arts aan UKZN nie. Boonop word Afrikaans beskou as Afrika-taal, en het ‘n belangrike rol gespeel in die vestiging van ‘n Zoeloe Literêre Museum in Pietermaritzburg. Hierdie ondersteunende rol wat deur die Afrikaans-departement gespeel word, sal noodwendig deur die afskaling vir die universiteit – en Suid-Afrika – verlore gaan.
Die departement het ‘n trotse tradisie binne die Afrikaanse letterkunde, met die digter D.J. Opperman, die taalkundige Gawie Nienaber, die egpaar Stoffel Nienaber en Miep Luitingh-Nienaber, die stigter van NALN en literatuurgeskiedskrywer PJ Nienaber, die bekende kritici en professore AP Grové en HP van Coller, die Neerlandikus Jacques van der Elst, asook professor Andries Visagie en die skrywers Ingrid Winterbach en Abraham H de Vries wat in die verlede deur dié universiteit gelok is om daar te doseer.
Ons eis ’n verduideliking van prof. Malegapuru Makgoba vir die besluit om Afrikaans aan UKZN te marginaliseer in ’n tyd waarin die departement ’n groot en wesentlike bydrae tot diéuniversiteit en provinsie lewer.
Uitgereik namens PEN Afrikaans
Tags: Afskaling van Afrikaans aan die Universiteit van Kwazulu-Natal, PEN Afrikaans
PEN Afrikaans. Voorsittersbrief aan alle lede
Beste PEN Afrikaans-lede
Ons het ’n baie bedrywige kwartaal agter die rug. Twee ruim skenkings van ons borge ten behoewe van PEN Afrikaans se werksaamhede, het ons in staat gestel om dadelik die bal aan die rol te sit met projekte wat andersins sou gesloer of glad nie van stapel gestuur sou wees nie.
Eerstens kon ons bekostig om PEN Internasionaal se Verklaring oor Digitale Vryheid, wat by die jaarvergadering aanvaar is, in Afrikaans te laat vertaal. Dit is ‘n belangrike dokument wat ook in plaaslike konteks toepaslik is en gebruikswaarde het. PEN Internasionaal het vroeër vanjaar versoek dat sentra dit in hul eie taal laat vertaal en dit was lastig dat ons (weens ‘n gebrek aan fondse) aanvanklik nie aan hul versoek kon voldoen nie. Intussen is die Afrikaanse vertaling egter by die ander gevoeg en danksy die gelukkige alfabetiese ordening staan dit heel bo-aan die lys vertalings op die PEN Internasionaal-webblad. Gaan kyk gerus daarna (by http://pen-international.org/pen-declaration-on-digital-freedom). Dit is ’n mooi illustrasie van hoe simbolies belangrik die gebaar was en ook van die wyse waarop ons lidmaatskap van PEN Internasionaal ons toegang gee tot kundigheid wat uit ’n breë basis put.
Tweedens kon ons twee jong Afrikaanse skrywers benoem vir PEN Internasionaal se Young Voices-kompetisie (ons het dit na die Jong Stemme-kompetisie herdoop). Elke sentrum het die geleentheid gekry om twee skrywers jonger as 30 in te skryf. Aangesien die wedstryd wil dien as aanmoeding tot vertalingsgeleenthede, moes alle sentra onderneem om hul wenverhale in Engels, Frans en Spaans te laat vertaal. Hoewel daar geen inskrywingsfooi was nie, was daar natuurlik wel koste verbonde aan dié vertalings.
Altwee hierdie jong skrywers is terloops ewe vaardig in Engels as Afrikaans (een van die twee praat ook Yslandies). Hulle het dit opwindend gevind om saam met die vertalers te werk en was baie opgewonde oor die kans om internasionaal mee te ding. Ek glo graag dat projekte soos hierdie, wat geleenthede in Afrikaans skep, meehelp om te keer dat talentvolle Afrikaanssprekendes volledig na ander tale migreer. Deur die kompetisie het ons ook ’n mentorskaprol vir jonger skrywers vervul.
’n Ander belangrike ontwikkeling is dat PEN Afrikaans tans baie nou saamwerk met die bestuur van PEN Internasionaal om befondsing te vind vir ’n jaarlange internasionale navorsingsprojek oor hoe minderheidstale en taalregte skrywers wat in daardie tale werksaam is, affekteer. PEN Internasionaal het PEN Afrikaans uitgesonder as een van die handjievol sentra met wie hulle graag wil saamwerk aan hierdie projek. Ons is tans besig om die aansoek te verfyn wat ons eersdaags aan UNESCO se Internasionale Fonds vir Kulturele Diversiteit gaan stuur.
Hoewel ons weens koste-oorwegings voorlopig besluit het om nié vanjaar ’n afgevaardigde na die jaarkonferensie van PEN Internasionaal in Ysland te stuur nie, gaan ons voort met die plan om ons volgende ledevergadering in Potchefstroom tydens die Aardklop-kunstefees te hou. Die amptelike kennisgewing oor die jaarvergadering word spoedig uitgestuur.
Intussen verwys ons u graag na die nuutgestigte PEN Afrikaans-blad op Facebook, wat baie entoesiasties ontvang is, asook die Kopskote-blog (http://kopskote.wordpress.com) wat ek en mede-bestuurslid Desmond Painter pas begin het. Ons webblad bly voorlopig op die LitNet-portaal staan.
Met vriendelike wense,
Tags: PEN Afrikaans, Sonja Loots
Posted in Brieweboks | Comments Off on PEN Afrikaans. Voorsittersbrief aan alle lede
Desmond Painter. Kopskote: PEN Afrikaans se nuwe blogruimte
Besoek gerus PEN Afrikaans se nuwe blogruimte, Kopskote. Dit word tans deur my en Sonja Loots behartig, en ons hoop om dit ‘n lewendige ruimte te maak waar kwessies rondom letterkunde, menseregte en politiek bespreek sal word. Vir die wat nog nie weet nie, PEN Afrikaans is ‘n lid van PEN Internasionaal, en ons missie word soos volg uiteengesit:
Sonja Loots (PEN Afrikaans se voorsitter) stel dit ook baie goed in haar eerste bydrae tot Kopskote:
“Een van die dinge wat ons met PEN Afrikaans probeer regkry, is om in Afrikaans aktivisties te wees sonder om noodwendig uitsluitlik oor Afrikaans aktivisties te wees.
Indien die gety in Suid-Afrika eendag sou draai teen die reg om as skrywers, digters en joernaliste onbelemmerd te skryf en te dink wat ons wil, sou ons hoop op internasionale steun en intervensie.
Daarom spreek dit vanself dat ons ook die belange van skrywers, joernaliste en uitgewers elders ter wêreld op die hart dra. in daardie opsig is wat vandag in Turkye gebeur, van belang vir almal wat sterk voel oor die reg op menings- en mediavryheid.”
Tags: Kopskote, PEN Afrikaans, PEN Internasionaal, Sonja Loots
Posted in Binneblik | Comments Off on Desmond Painter. Kopskote: PEN Afrikaans se nuwe blogruimte