You are here: Home » Content » Afrikaans Huistaal Graad 5 » Leesstuk, woorde, uitdrukkings
OM VOORSPELLINGS OOR DIE INHOUD EN SLOT VAN ‘N LEESSTUK TE MAAK
‘n Arend vang nie vlieë nie
Wat beteken “‘n arend vang nie vlieë nie”? Dit is seker een van die minder bekende idiome in Afrikaans. Dit beteken dat iemand wat goed of edel is, hom / haar nie besig hou met onbenullige sake nie. Dit is amper soos wanneer iemand sê: “Ek hou my nie op met nonsies nie.”
Die leesstuk wat volg, handel oor Roland Schoeman, ons Olimpiese swemheld en wenner van talle goue medaljes in internasionale swemkompetisies. Roland is in 2005 baie miljoene rand aangebied om vir Katar, een van die state in die olieryke Verenigde Arabiese Emeritate, te swem, maar dan moes hy natuurlik eers sy Suid-Afrikaanse burgerskap prys gee. Lees eers slegs die opskrif van die leesstuk wat volg en skryf dan neer wat jy dink Roland besluit het oor Katar se aanbod.
Lees nou Marjolein van der Stad se berig oor die aanbod wat aan Roland gemaak is en beantwoord die vrae wat volg.
Roland se liefde vir SA laat hom nee sê vir Katar se miljoene
JOHANNESBURG – Roland Schoeman is ‘n Afrikaan en spesifiek ‘n Suid-Afrikaner en sowat R40 miljoen aan salaris gaan hom nie Katar toe lok om vir dié land te swem nie.
Só het Schoeman gister in ‘n verklaring gesê wat deur Jace Naidoo, voorsitter van Swem Suid-Afrika (SSA), op ‘n nuuskonferensie voorgelees is.
Suid-Afrika is gelukkig nou nie een van sy sterkste swemmers kwyt nie. Dit is ook goeie nuus vir die Statebondspelespan, want die 4x100-vryslagaflosspan, wat goud by die Olimpiese Spele in Athene verower het, is nou weer op koers om die Australiërs op hul agterstoep te klop.
“Ek hou by my aanvanklike besluit om nie vir Katar te swem nie. Dit was nie ‘n maklike besluit nie. Ek weet wat dit geldelik vir my gaan beteken. Ek glo en vertrou dat die oplossings vir die probleem beslis in Suid-Afrika gevind gaan word,” het Schoeman gesê.
“Dit is vir my belangrik dat ek deel van ‘n lewendige, uitdagende, frustrerende, pragtige en hoopvolle land wil wees wat ek tuis noem. Elke goue medalje wat ek verower het, het soveel vir my beteken omdat ek ons volkslied gehoor het en daarna deel was van die vreugde van die mense in Suid-Afrika. Hoewel ek deesdae baie armer is as wat ek kon wees, voel ek geseënd dat dit Nkosi Sikelel’I-Afrika is wat gespeel sal word as ek ‘n goue medalje wen,” het hy gesê.
Naidoo het gesê SSA is verheug dat Schoeman besluit het om steeds vir Suid-Afrika te swem. “Dit is jammer dat SSA nie ons swemmers meer steun kan bied nie. Roland is een van die top swemmers in wêreld swem. Ons sal met die sakewêreld moet onderhandel dat die top-deelnemers beter beloon word.”
Mev. Geraldine Schoeman, ma van Roland, het gister gesê nog nie veel het aan Schoeman se geldelike posisie verander nie.
Dr. Sieg Heydenrych, ‘n Suid-Afrikaanse en Kanadese sakeman, het Schoeman gekontak met die oog daarop om hom te borg, maar daar is nie verdere verwikkelinge nie.
g) Dr. Sieg Heydenrych is ‘n Suid-Afrikaanse en Kanadese sakeman. In watter land woon die Kanadese? Vind uit wat die Kanadese se twee belangrikste tale is.
OM NUWE WOORDE MET DIE GEPASTE BETEKENIS TE GEBRUIK [LU 2.4.1]
Soek eers in die HAT op wat die volgende woorde beteken: lojaal: lojaliteit:
patriot: patriotisme: opoffer: Probeer om hierdie woorde in julle bespreking en terugvoering te gebruik.
As Mamma ons roep vir ete, weet ons ons moet dadelik kom, anders is daar moeilikheid, want sy duld nie ‘n laatkommery nie. My ouer broer, Hein, is altyd honger, dus gaan hy dadelik en vinnig tafel toe. My klein sussie is gewoonlik besig om met iets te speel en draai eers nog ‘n bietjie, maar uiteindelik is sy ook daar. Hein is altyd bang hy kry nie genoeg kos nie, want hy wil altyd meer hê as wat hy kan opeet. As Mamma ons roep vir ete, weet ons ons moet dadelik kom, anders is daar moeilikheid, want as die kos koud word, word die vrou warm. My ouer broer, Hein, is altyd honger, dus laat hy nie gras onder sy voete groei nie en gaan dadelik tafel toe. My klein sussie is gewoonlik besig om met iets te speel en draai eers nog ‘n bietjie, maar agteros kom ook in die kraal. Hein se oë is altyd groter as sy maag, want hy is bang hy kry nie genoeg kos nie. Die vetgedrukte sinsdele in paragraaf B is idiomatiese uitdrukkings. Gesels in julle groepe daaroor en kyk of julle verklarings vir die oorsprong van elk kan gee. Julle opvoeder sal elke groep ‘n kans gee om te verduidelik en, indien nodig, julle dan help.
Hy hou sy lyf aasvoël.
Hy stap soos een wat ‘n hoender in die bank het.
Hy maak asof hy baie ryk is.
‘n Benoude kat maak benoude spronge.
Iemand wat in die nood is, maak snaakse planne.
As hy horings gehad het, was hy ‘n buffel.
Hy is baie onbeskof.
‘n Mens dink gewoonlik jou besittings is die beste.
Hy het nie al sy varkies in die hok nie.
Hy is nie by sy volle verstand nie.
Dit sal nooit gebeur nie.
Vee eers voor jou eie deur.
Maak eers jou eie foute reg, voordat jy ander op hulle foute wys.
As die pap te dik is, brand dit aan
Dit gebeur soms dat jy teë word vir iemand met wie jy te heg bevriend is.
Hy staan onder die pantoffelregering.
Sy vrou speel baas oor hom.
Hy is ‘n vreemdeling in Jerusalem.
Almal weet daarvan, net hy nie.
Praat jy wat baard het.
Jy wat baie van die saak weet, moet praat.
Sy steek nooit haar hande in koue water nie.
Sy doen geen werk nie.
Hy is ‘n jabroer.
Hy sê net altyd ja, maar doen nooit iets daaraan nie.
Hy het murg is sy pype.
Hy is dapper / het durf / is sterk.
My pa is ‘n man uit een stuk.
My pa is ‘n regte staatmaker / Jy kan altyd op my pa reken.
Om te probeer is ‘n goeie begin.
Woorde wek, maar voorbeelde trek.
Om ‘n goeie voorbeeld te stel, is meer werd as baie praat.
Word gesê as dit reën terwyl die son skyn.
Geld wat stom is, maak reg wat krom is.
Met baie geld kan mens baie dinge regkry.
Betekenis: (iii) Haastige hond verbrand sy _
Betekenis: Donkerwerk is _
Betekenis: (v) Trou is nie _ nie.
Betekenis: AKTIWITEIT 5
(i) herder – (ii) ween – (iii) spreek – (iv) masjien – (v) present – (vi) jok – (vii) noukeurig – (viii) onderwyser – (ix) chaos – (x) kiekies – b) Hieronder is ‘n afskrif van bladsy 495 in die HAT. Gebruik die inligting om die vrae wat volg te beantwoord.
jagspinnekop: ‘n sierboom met blou / pers blomme:
jakkalsreëntjie: jakker: jagtyd: Die stad Pretoria (Tswane) word ook die _ genoem, omdat _
arm – ryk klein – groot: Die arm mense woon in ‘n klein huisie.
Die ryk mense woon in ‘n groot huis.
Skryf antonieme vir die skuinsgedrukte woorde:
Die geduldige man stap haastig.
Dis nie mooi om nors te wees nie.
Die ou wat nie wil werk nie, is baie lui.
Pappa sit die vleis in die vrieskas om dit te vries.
Mamma verwag van my dat ek die tafel moet afdek.
d) Homonieme is woorde wat eenders gespel en uitgespreek word, maar in betekenis verskil, byvoorbeeld leer ( sodat jy dit kan ken) en leer (iets waarmee jy hoër klim) en leer (materiaal waarvan skoene gemaak word).
Gebruik elk van die volgende woorde in twee kort sinne sodat die twee betekenisse duidelik is.
brak jou kan roer kos hou graaf steel voor
weer e) Homofone is woorde wat dieselfde klank het, maar verskillende spellings.
Onderstreep met jou potlood die korrekte homofoon uit die twee tussen hakies in elk van die volgende sinne. Gebruik ‘n woordeboek om seker te maak.
Die (haal, hael) het die boere se vrugte baie beskadig.
Die siek persoon (lei, ly) aan ‘n ernstige siekte.
Die (steil, styl) waarin sy haar hare dra, is baie modern.
Ouma (brei, bry) graag.
Duitsers (brei, bry) hulle r’e.
Hy (peil, pyl) reguit op die doelpale af.
Sy sien baie netjies en (fiets, viets) daaruit.
Ek is moeg; dus (vly, vlei) ek my op die sagte gras neer.
2.2 interaksievaardighede en -strategieë in groepsituasies gebruik:
2.2.4 toon sensitiwiteit vir ander se regte en gevoelens tydens groepwerk;
2.4.1 gebruik taal met die gepaste register in minder bekende situasies.
f) Elke goue medalje wat ek verower het, het soveel vir my beteken omdat ek ons volkslied gehoor het en daarna deel was van die vreugde van die mense in Suid-Afrika. g) Kanada.
lojaal (b.nw.) en lojaliteit (s.nw.): Trou teenoor ‘n saak of persone waarteenoor mens ‘n verbintenis of verpligting het. patriot: Iemand wat sy / haar vaderland liefhet.
c) U kan na goeddunke die lys van idiome aanvul. Die gebruikswaarde daarvan in skriftelike werk en spreektaal behoort deurlopend aangemoedig te word. d) (i) ... vak.
« Previous module in collection Oor werkwoorde en nog meer
Next module in collection » Informatiewe tekste, skryfwerk en sinsdele
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on Jun 30, 2009 4:38 am -0500. Add to a lens