USSEN die rotse aan die kus vind ’n mens soms seewier wat merkwaardig groot is. Maar in die oop see is daar geen rotse waarop plante kan groei nie. Hoe kry die plante van ons wye, weidse oseane dit dan reg om te bestaan? Hulle drywe eenvoudig in die water soos spikkeltjies stof—te klein om te sien en ontelbaar in getal.
Diatome is mikroskopies klein eensellige alge (wiere) wat ’n dop (frustule) van hoofsaaklik silika (silikondioksied) afskei, hoewel dit ook ’n bietjie sellulose kan bevat. Silika is ’n harde wit of kleurlose (glasagtige) vaste stof wat in der waarheid die vernaamste bestanddeel van die aardkors is. Dit kom in die vorm van sand, kwarts en in verbindings in gesteentes voor. Verskeie soorte van hierdie gesteentes, soos ametis en opaal, is gesogte edelstene.
Interessant genoeg is die dop van ’n diatoom self soos ’n klein juweeltjie, of ten minste soos ’n minuskule juwelekissie, nogal met ’n dekseltjie inkluis. Dit word ook baiemaal met ’n pilboksie en sy dekseltjie vergelyk. Tog is nie almal is so rond nie, maar ook langwerpig, ovaal, reghoekig, selfs boemerang-agtig en met talle ander vorms. Trouens, die menigte verskillende soorte word tot op die vlak van subspesies van mekaar onderskei op grond van die grootte, vorm en ornamentasie van die selwand.
Die selwande van klipharde silika het gemaak dat hierdie organismetjies se skelette oor haas onmeetlike tye as fossiele in die besinksel bewaar gebly het. Baie inligting omtrent die verlede van die aarde is dan ook in die oorskot van só ’n duisternis diatome vasgelê.
Maar wat is die vernaamste rol van die lewende diatome in die see, hierdie plantjies wat volgens geleerdes tot die grootste groep alge in die filum Bacillariophyta behoort? Omdat hulle so piepklein is, moet die diertjies wat hulle vreet ook piepklein wees. Dog groter diere kan weer dié diertjies vreet en nog groter diere die groteres totdat ’n mens by die logste en lywigste diersoorte uitkom. Dit staan bekend as ’n voedselketting.
’n Voedselketting in die see kan uiteindelik walvisse insluit, diere wat so groot is dat selfs ’n kalfie onder hulle so groot soos ’n olifant kan wees. Tog begin alles by die kleinste plantjies en diertjies van die plankton, organismetjies soos die diatome, wat belangrike elemente in voedselkettings in die moderne oseane en mere vorm.
Daar is meer as 200 genera lewende diatome en daar is al geraam dat daar sowat 100 000 bestaande spesies kan wees. Maar hulle is nie beweeglik nie en ’n mens kan wel vra hoekom hulle dan nie weens hul betreklik swaar doppies in die water wegsink nie. Hulle maak egter op die wind staat om die boonste lae van die sonverligte water om te woel om hulle aan die dryf te hou. Sekere spesies reguleer ook aktief hul vermoë om te dryf en nie te sink nie.