Kgoro ya Bokgabo le Setšo, ka tumellano le Ditonakgolo tša Bosetšhaba le Balekgotlaphethiši (MECs) bao ba nago le maikarabelo a setšo kopanong ya bona ya MINMEC ka Matšhe 2004, e amogetše moko wa taba "Go keteka Bohwa bja Rena bjo bo Phelago ("Se Re se Phelago") ka go Ngwaga wa Lesome wa Temokrasi ya rena".
Moko wo wa taba o tla dirišwa mo mengwageng ye meraro ye e tlago gomme wa fela ka Setemere 2007. Kgoro e rera go diriša Kgwedi ya Bohwa bjalo ka kotse ya pono ya lebaka le letelele ya go kgoboketša, go boloka, go šireletša, go hlatloša le go phatlalatša bohwa bjo bo phelago/bohwa bja setšo bjo bo sa swaregego.
Go bohloka go lemoga gore seo ditokumente tša pholisi ya Afrika Borwa le tša molao di se bitšago bohwa bjo bo phelago, ka boditšhabatšhaba (UNESCO) se bitšwa Bohwa bja Setšo bjo bo sa Swaregego. Ka go thalathala ga bjale ga Kgwerano ya Boditšhabatšhaba ya Tšhireletšo ya Bohwa bja Setšo bjo bo sa Swaregego, taetšo ye mpsha e a gola moo ditsebi le bašomi ba thomago go diriša Bohwa bjo bo Phelago le Bohwa bja Setšo bjo bo sa Swaregego ka go šielana. Ge motho yo mongwe a bolela ka bohwa bjo bo phelago go kwešišwa gore poledišano e mabapi le bohwa bja setši bjo bo sa swaregego, go bjalo le ka tlhanollelo ya se.
Tlhathollo go ya le ka moo e laeditšwego ka gare ga Molao wa Bosetšhaba wa Khansele ya Bohwa (Molao wa 11 wa 1999) le Molao wa Bosetšhaba wa Methopo ya Bohwa (Molao wa 25 wa 1999).
Sebakeng sa Kgwerano ye - "Bohwa bja setšo bjo bo sa swaregego" bo šupa ditiro, boemedi, maikutlo, tsebo, mabokgoni - gammogo le didirišwa, dilo, didirišwa tša kgale le dibaka tša setšo tše di amanago mo le - gore ditšhaba, dihlopha le, mo mabakeng a mangwe, batho ka noši ba tšewa bjalo ka karolo ya bohwa bja setšo, bjoo bo fetišeditšwego go tloga go moloko go ya go moloko, bo hlodilwe sefsa ka mehla yohle ke ditšhaba le dihlopha ka go arabela tikologo ya tšona, tsenelelano ya tšona go tlhago le histori ya tšona, gape bo ba neela ka moya wa boitšhupo le tšwelopele, se se ra gore go hlatloša tlhompho ya setšo se se fapanego le tlholo ya batho. Sebakeng sa Kgwerano ye, šedi e tla fiwa bohwa bjo bjalo bja setšo bjo bo sa swaregego ka ge e sepelelana le didirišwa tša ditokelo tša bjale tša batho tša mašabašaba bjalo ka dinyakwa tša tlhompho magareng ga ditšhaba, dithlopha le batho ka noši gape le tšwetšopele yeo e tla swarelelwago lebaka le le telele.
a Ditlwaelo le maikutlo tša molomo, go akaretšwa le sedirišwa sa bohwa bja setšo bjo bo sa swaregego.
Ditlhalošo tše di fetilego (bobedi go ya ka molawana wa Afrika Borwa le Molawana wa Boditšhabatšhaba) di šupa dilo tša go nyaka go swana. Tša go swana ke ditlwaelo tša molomo, tiragatšo, ditiragalo le tsebo go tlhago, setšhaba le dikamano tša ditšhaba. Moo motho a bonago diphapano, ga se diphapano go ya ka go latela dilo eupša ke phapano ya tlhalošo fela. Ka fao go diriša mareo ka go šielana go ya le ka moo MaAfrika Borwa a mantši a dirago ka gona ga go laetše go tshela molao eupša go laetša fela boikgethelo bjoo bo lego gona.
Bohwa bo bo phelago go swana le seka se sengwe le se sengwe sa botho bo feta nako ya borena le ya koloni. E be e le gape e sa ntše e le maitemogelo ao a humanwago bophelong bja ditšhaba tša go fapana tša histori ya go fapana. Ke maitemogelo ohle a bona; mokgwa woo ba o dirišago go pelego, go goleng, lenyalong, go tšofaleng le lehung; mokgwa woo ba ketekago magato a a tšwelopele ya motho ka ona; mokgwa woo ka ona ba tšeago bodiidi le khumanego ka wona, ka moo ba agago diekonomi tša bona ka gona, ka moo ba hlolago boemotia bja bona gona, ka moo ba phelago le ditšhaba tše dingwe ka gona gammogo le ka moo ba phelago le tikologo ya bona ya tlhago ka gona, ka moo ba anegago dikanegelo tša bona ka gona, ka moo ba opelago le ka moo ba binago, bj.bj.
Mohuta wa bohwa bjo bo phelago bjo re nago le bjona lehono ke seripa sa kabelo ya rena go tšwa go badimo ba rena bao ba tumilego go tloga nakong yeo re ka se e gopolego. Bohwa bja rena bjo bo phelago bo tloga go tšwa go ditlwaelo tša molomo, dihistori tša molomo, ditiragalo, mekgwa ya tsebo ya tlhago tšeo di bego di bolokilwe; gomme di kilego tša fetošwa gomme ka fao di tlošitše gape di okeditše ditekanyo tše mpsha go ya ka tsenelelano yeo e sa fetogego magareng ga ditšhaba tša go fapana tša lefase tšeo mathomong di bego di kgaogantšhitšwe go ya ka bokgole bja sebaka le nako. Tsenelelano ye e ile ya phagamišetšwa pele ke bohlakanasela bja lefase bjoo bo tlišitšwego ke advente ya kgokagano ya kgole, koketšego ya boeti gomme ka fao go fokotša sebaka sa bokgole magareng ga ditšhaba.
Afrika Borwa e tšweletša seswantšho se se botse sa setšhaba sa tlhakanaselo seo se bopšago ke bohwa bja setšo bjo bo humilego gape bo fapanego - ke gona lereo le Setšhaba sa Molalatladi. Ka fao ke maikarabelo a mmušo go hlola tikologo yeo e kgontšhago go laetša maikutlo le pontšho a dibopego tša go fapana tša Bohwa bjo bo Phelago bja dihlopha tša go fapana tša setšhaba. Se se swanetše gore se direge ka mokgwa wo o thekgago maikemišetšo a rena go ba kgahlanong le kgethollo magareng ga merafe, bong, gape a go hlatloša setšhaba sa go bolela dipolelo tše ntši gape sa go hlatloša ditšo tše ntši. Se swanetše se direge gape mo mogopolong wa go leka go hlatloša go abelana maitemogelo a ditlwaelo magareng ga dihlopha tša ditšo tša go fapana ka gobane ke ka kabelano ye bjalo le kamogelo ya bohwa bja rena bja setšo bjo bo fapanego gore re fihlelele poelano, kago ya setšhaba le tlemagano ya ditšhaba.
Go tla ruta dihlopha tša ditšo ka moka tša go fapana ka ga go abelana tsebo ya diphetophetogo, tšeo bohwa bja bona bjo bo phelago bo di lemogilego. Se se ka tšea sebopego sa go lebelela dielemente tša phapano le tše di tumilego. Go tla ba bohlokwa go ithuta ka moo ditšo tše di tulafaditšego ka go putla ka gona go hlola ditšo tše di pasteregilego tšeo di nago le seka sa go swana sa Afrika Borwa.
Ka nnete go bohlokwa gore dipholisi le molawana tšeo di hlomilwego ka morago ga 1994 di boleletše tsošološo le poloko ya bohwa bja setšo bja MaAfrika Borwa ka moka, gomme ka fao di hlatloša ditšo tša dihlopha ka moka tša ditšhaba tša rena. Pampiri ye Šweu ka ga Bokgabo, Setšo le Bohwa gammogo le dilatelwa tša yona, ke gore Molao wa Bosetšhaba wa Khansele ya Bohwa (Molao wa 11 wa 1999) le Molao wa Bosetšhaba wa Methopo ya Bohwa (Molao wa 25 wa 1999) o bea bohlatse go pono yeo e akanyeditšwego go fihlelela morero wo.
Dikgoro tša mmušo, dithulaganyo tšeo e sego tša mmušo, dithulaganyo tšeo di theilwego godimo ga Setšhaba le batho ka noši ba tšere magato ao a sa kopanywago a go boloka le go tsebagatša bohwa bjo bo phelago. Ge tše di tsebega gape di tumišwa, tsela ya go šoma mmogo yeo e laolwago ke mmušo gammogo le mekgwatshepetšo yeo e laolwago ke setšhaba di a hlokega mo go tšwetšengpele ga lenaneo la kakaretšo leo le swarago kakanyo ya badudi ba Afrika Borwa ka moka. Lenaneo le swanetše le fete kgoboketšo ya dielemente tša bohwa bjo bo phelago gomme le fihlelele magomo a lona a tšwetšopele ya didirišwa tša pholisi le molawana tšeo di nyakegago tšhireletšong ya lona (mo kgatong ya kgwebefatšo). Dinkgwete tša bohwa bjo bo phelago tšeo di kgonnego go swarelela tsebo ka ntle le ditšhitišo ka moka di swanetšwe di laetšwe gomme di fiwe temogo ya maleba.
Go keteka bohwa bja rena bjo bo phelago ka Segopotšo sa rena sa bolesome sa Temokrasi ya rena.
Go tsebagatša le go tumiša Kgwerano ya Mašabašaba ya tšhireletšo ya Bohwa bja Setšo bjo bo sa Swaregego.
Go hlola sebaka sa poledišano ka Bohwa yeo e tla fanago ka pono ye kgolo ka go thuto ye gape le go thea moo go tlago latelwa dipholisi le molawana ka go poloko, tšhireletšo le hlatlošo ya Bohwa bjo bo Phelago.
Go tumiša tirišo ya bohwa bjo bo phelago bjalo ka sedirišwa sa go aga setšhaba, go boelanya setšhaba, go tsošološa setho, tlemagano ya setšhaba gape le go lebiša go hloma boitšhupo bja setšhaba sa Afrika Borwa.
Go tumiša le go hlatloša bohwa bjo bo phelago le go sepetša Afrika Borwa diputseletšong tša yona tša ekonomi, magareng ga dilo tše dingwe, ka boeti.
Setšhaba sa Afrika Borwa se dirilwe ka bohwa bjo bo humilego gape bjo bo fapanego. Ke setšhaba se sa Afrika Borwa seo kgoro e nyakago go se sepediša mo kgopolong ye ya Bohwa bjo bo Phelago. Go na le kgopolo mo Afrika Borwa ya gore Matšatši a Setšhaba a ba a poloko ya karolo ya Afrika ya setšhaba. Se se se na le seabe kgahlanong le kago ya setšhaba, poelano le tlemagano ya setšhaba. Maano a rena a kgokagano le papatšo a tla swanelwa ke gore a naganwe ka tsela yeo e lego gore Matšatši a Setšhaba ka kakaretšo le Matšatši a Bohwa kudukudu a goketša setšhaba sa Afrika Borwa ka bophara.
Kgoro ya Bokgabo le Setšo e šišinya mokgwa wo mongwe wa Mananeo a Kgwedi ya Bohwa le wa Letšatši la Bohwa a 2004. Re šišinya gore "Mokete wa Naga" woo gantši o ketekwago Meagong ya Yunione goba lefelong le lengwe o fetšišwe. Re ikemišeditše go thoma Kgwedi ya Bohwa le Letšatši la Bohwa moo re tla bonago Diprofense, Mebasepala, Mebušo ya Setšhaba di tla tšeago karolo ye kgolo go leano le gore Kgwedi ya Bohwa le Letšatši la Bohwa di be le seabe mo maemong a setšhaba gape di oketše bokgoni bja go hlohleletša setšhaba sa Afrika Borwa go tseba ka kgopolo ye ya Bohwa bjo bo Phelago. Re holofela go diriša moko wa taba bjalo ka motheo wa go fihlelela pono ye kgolo ya go kgoboketša, go boloka, go šireletša le go hlatloša Bohwa bjo bo Phelago. Ka moko wo wa taba, mo mengwageng ye mehlano ye e tlago, DAC e holofela gore e tlabe e hlomile pholisi le molawana gammogo le lenaneo la mahlahla la setšhaba le datapeisi ya bobedi ya Bohwa bjo bo Phelago le Mahumo a Batho ao a Phelago ka ge re lahlegelwa ke Mahumo a Batho ao a Phelago letšatši le lengwe le le lengwe.
Re šišinya gore go be le dibeke tše di tlago bea maemo a pele dielemente tša go fapana tša Bohwa bjo bo Phelago. Bakgathatema bao ba fapanego ba tla fana ka dintlha tšeo di laetšago ka moo ba rulaganyago go hloma mananeo ao a akanyeditšwego go tsebagatša Bohwa bjo bo Phelago. Kgoro ya Bokgabo le Setšo e rera go dira tirišano le Koporasi ya Afrika Borwa ya Phatlalatšo (SABC) go netefatša gore go na le phatlalatšo ye ntši ya moko wa taba le mananeo a wona kgwedi ka moka.
Ka tirišanommogo le SABC, poledišano ya sehlopha ka ga Tsebo le Ditiro tša Tlhago/Setšo e tla beakanywa. Mohola wo mogolo e tla ba go diriša bohwa bja setšo sa Afrika Borwa go neelana ka go ditlapele tša setšhaba go akaretša ntwa kgahlanong le HIV/Aids, phokotšo ya bosenyi, kago ya boitšhupo bja setšhaba sa Afrika Borwa le hlagišolefsa ya setho.
Go dira gore kgopolo ya tsebo le ditiro tša tlhago/setšo di be gona magareng ga baswa, go bohlokwa go šupa go go lokela le boleng bja tirišo ya ditiro tše lehono (Ka moo baswa ba ka holegago ka gona ka leago le ekonomi go tšwa go tšona). Go fa mohlala, go bile le go phagama ga tirišo ya diaparo tša setšo, ditlolong le dikgabišong, tšeo baswa ba swanetšego gore ba di tšee bjalo ka sebaka sa go matlafatša ekonomi ya leago.
MaAfrika Borwa ao a tsebegago ka gore a na le mabokgoni le dithekniki tše kgethegilego tša go swana ka lefelong la tsebo le ditiro tša tlhago/setšo ba tla mengwa go ya go SABC gomme ba fiwa sebaka sa go abela setšhaba ka moka ka ga tsebo ye. Kgatelelo e swanetše e be ka moo dielemente tše tša tsebo le tiro ya setšo di ka dirišwago go šoma ka ditlapele tša bosetšhaba.
Mmino wa tlhago/tlwaelo woo o tswalanago le maitemogelo a go fapana a bophelo le ditirelo tša go swana le pelego, bofsa, lenyalo, lehu, bj.bj.
Beke ye e tla farologantšhwa ke mananeo a mmino le go bina ao a se a akanyetšwago go bontšha ditiragatšo tša mmino le go bina fela eupša le go logaganya tše gotee le dikanegelo tše itšego, ditiragalo, ditlwaedi le mediro. Se e tla ba gape sebaka sa go laetša ka moo ditiragatšo tša mmino le go bina di tšweletšego ka gona mo nakong setšhabeng sa ditšo tše ntši le ka moo ditšo tša go fapana di tutuetšanego ka gona. Morero wa se e tla ba go gatelela bohwa bja rena bjo bo tlwaelegilego bjoo bo ka bago bja tše dingwe tša go aga setšhaba le go tlemaganya setšhaba. Ka fao go tla ba bohlokwa gore re hwetše batho ba bagolo bao ba tla re thušago go fihlelela pono ye ya go netefatša tlholo ya batho magatong a go fapana a histori gape le goba gore e a phagamišwa gape e amogelwa ke meloko ya ga bjalo le ya ka moso.
Kgoro e dirišana le diyunibesethi tša Venda, Zululand le Fort Hare ka go kgoboketša le go boloka Mmino wa Tlhago, Go bina le Histori ya Molomo. Beke ye e ka fa sebaka sa go bontšha mošomo wo protšeke woo o phethagaditšwego.
Se bohlokwa kudu e tla ba go tšea karolo ga ditšhaba tša selegae ka go bontšha ditiragatšo tša mmino le go bina.
Go na le tlwaelo ya go bapetša tsebo le ditiro tša tlhago/setšo mo karolong ya Afrika ya setšhaba sa rena. Se se dirile gore go be le maikutlo a a fošagetšego a gore dihlopha tše dingwe tša setšhaba ga se tšaka tša ba tša setšo gape ga se tšaka tša gahlana le mathata ao ditšhaba tše dingwe tša setšo di kilego tša gahlana le ona. Mohlala, go tšweletša dijo, dihlare, ditlolo mengwageng ye mentši ya go feta go fapana kudu le ka moo go dirwago ka gona lehono. Se ke maikutlo ao a swanago magareng ga dihlopha ka moka tša setšhaba gomme go na le tše ntši tšeo re ka di abelanago malebana le ka moo badimo ba rena ba šomilego ka gona ka go mekgwa ya go lema, ka moo ba bego ba gotša mollo ka gona, ka moo ba bego ba epa taemane le gauta, ka moo ba bolokilego tikologo ya rena ka gona, ka moo ba ruilego diphoofolo, ka moo ba tšerego karolo go ya ka bong bja bona bja bosadi, ka moo ba godišitšego bana ka gona, ka moo ba dirišitšego ditlolo tša difahlego ka gona, bj.bj. Kgoro e rata gore, go fa mohlala, e setlele poledišana ka ga dijo tša tlhago.
Dijo tša tlhago tša seAfrika di na le phepo ye ntši gape di a rekega go feta tša go swana le tšona tša bophirimela. Le ge go le bjalo ga se tšaka tša dirišwa go bontšha bokgoni bja tšona bja phepo le go rekega.
Dijo tša tlhago go swana le morogo, imifino, tihove, semphemphe, potele, mala mogodu le dino tša go swana le kgemere ga se fela ditaetšo tša boitšhupo bja seAfrika, eupša di laetša gape mothopo wo mogolo wa go rekega wo o nago le phepo.
Kgoro e ikemišetša go dirišana le CSIR gammogo le Motheo wa Kellog ka go rulaganya protšeke ya tshetledi moo dijo tša tlhago di tlago bontšhwa gape tša phatlalatšwa. Tiragatšo e tla netefatša go tšea karolo ga ditšhaba tša selegae.
Beke ye e tla lebišetšwa go kgoboketša le go boledišana le batho ka noši le go boledišana ka ga diphethagatšo tša batho ka noši bao ba twetwetšego makaleng a go fapana a bohwa bjo bo phelago.
Re dirišitše kgopolo ya baemedi go nolofatša kgopolo ya Mahumo a Batho ao a Phelago, yeo e lego tlhalošo ya UNESCO ya kgopolo ya go swana le ye.
Kgoro ya Bokgabo le Setšo e rera go swara poledišano ya bosetšhaba ka ga dilo tše go šetšwego go boletšwe ka ga tšona tša bohlokwa setšhabeng. Morero wo mogolo ke go nolofatša ditaelo tše gore badudi ka moka ba Afrika Borwa ba kgone go šoma ka tšona. E tšwela pele ka go hlaloša mokgwa woo Afrika Borwa e ka lemogago dikgopolo tše.
Tlhokomelong ya bohlale bjoo bo lego go setšhaba sa Afrika Borwa, Kgoro, ka go phatlalatša ya kgašo, e tla tsenya setšhaba poledišanong ya gore dintlha tša go fapana mo bohweng bja rena bjo bo phelago di ka dirišwa bjang go betana le ditaelo tše tša bosetšhaba.
Poledišano ye ya bosetšhaba e tla bea motheo wa tšwetšopele ya Leano la Bosetšhaba la Kgoboketšo, Tšhireletšo, Poloko le Hlatlošo ya Bohwa bjo bo Phelago/Bohwa bja Setšo bjo bo sa Swaregego.
Tirišanommogo e tla thewa le SABC go ba le dipoledišano tša sehlopha diteišeneng tša seyalemoya ka ga mananeo a tirišo ao setšhaba se ratago go a bea pele go kgoro ya bosetšhaba ka ga taba ye.
Mekete ya Letšatši la Bohwa e tla ketekwa diprofenseng tše senyane gammogo le mebasepaleng. Kgoro ya bosetšhaba e tla diriša kgwedi bjalo ka sebaka sa go thakgola lesolo leo le tla feletšago e le Leano la go Kgoboketša, go Boloka, go Šireletša, go Hlatloša le go Phatlalatša Bohwa bjo bo Phelago.