Probleme by vuurwapenregister ‘vererger’‘n Kenner waarsku dat die polisie weens die swak rekordhouding en vertragings besig is om beheer oor vuurwapens te verloor. (Foto: Unsplash) Die agterstande met die verwerking van vuurwapenlisensies by die polisie se sentrale vuurwapenregister is ŉ “reuseprobleem en dit word net erger”. Martin Hood, ŉ kenner met omvattende ondervinding van die bedryf en regsverteenwoordiger van verskeie verenigings, veiligheidsmaatskappye en private vuurwapeneienaars, sê hy is weekliks in die hof om die polisie te dwing om aansoeke te verwerk. “Eenvoudig gestel: dinge het basies tot stilstand gekom,” sê Hood. Aansoek lê al meer as 1 000 dae In een geval sê ŉ vuurwapeneienaar van Brakpan hy wag nou al meer as ŉ duisend dae (amper drie jaar) vir die polisie om sy aansoek vir ŉ nuwe vuurwapenlisensie te verwerk. Sy aansoek is in Julie 2019 ingedien, met al die nodige dokumentasie, maar sedertdien wag hy vergeefs dat dit verwerk word. Die man, wat gevra het dat sy naam nie genoem word nie weens vrees dat sy aansoek dan selfs langer gaan neem om te verwerk, sê hy het al verskeie senior offisiere genader om navraag oor die aansoek te doen – maar sonder sukses. “Ek het nie meer opsies nie. Oral sê die polisiebeamptes net hulle sal ŉ senior offisier kontak. Ek was al hoeveel keer by die polisiestasie. En jy kan ook nie net jou aansoek kanselleer nie,” sê hy. “Ek weet regtig nie meer wat om te doen nie.” Op die polisie se webwerf kan aansoekers die status van hul aansoeke volg deur die aansoeknommer as verwysing te gebruik. Die man sê volgens dié stelsel het hy nie eens ŉ aansoek ingedien nie. ŉ Rekord daarvan kan wel op stasievlak gekry word. Geen rekord van die aansoek kan aanlyn gevind word nie. (Skermgreep: saps.gov.za) Die man het meer as drie jaar gelede ŉ vuurwapen vir sportskiet teen R6 000 by ŉ handelaar gekoop. Die wapen lê steeds daar omdat hy nog nie ŉ lisensie kon bekom nie. Hood sê hy is nie verbaas dat iemand so lank wag vir ŉ aansoek om verwerk te word nie. Aansoeke duur dikwels meer as twee jaar om verwerk te word, ten spyte van ŉ hofbevel wat bepaal dat dit binne 90 dae gedoen moet word. Die polisie het dié spertyd later self tot 120 dae verleng, maar steeds word die meeste aansoeke nie binne die voorgeskrewe tyd verwerk nie. Hood verteenwoordig talle mense wat hulle tot die howe moet wend om die polisie te dwing om bloot hul werk te doen. In sommige sake word aansoeke ingedien waarin die hof gevra word om die polisie te dwing om ŉ besluit oor ŉ aansoek te neem. In ander gevalle, veral rakende die veiligheidsektor, moet maatskappye hulle ook noodgedwonge tot die hof wend om permitte vir hul wapens te bekom. “Die polisie behoort hul werk sonder ŉ hofbevel te doen. Dit is ŉ mors van belastinggeld om hof toe te moet gaan.” Die polisie het steeds nie na ‘n behoorlike elektroniese stelsel vir die verwerking van aansoeke oorgeskakel nie. (Argieffoto: Verskaf). Die polisie se amnestieprogram vir vuurwapens het die situasie boonop kwaai vererger, sê Hood. “Die grootste probleem is dat die polisie die huidige werklading probeer verwerk, maar nie die historiese agterstand hanteer nie. “Daar is tienduisende aansoeke wat al vir langer as twee jaar uitstaande is. Dit is werklik ŉ probleem.” Elmo Scheffer, voorsitter van die nasionale vereniging van verantwoordelike vuurwapeneienaars (Narfo), stem saam dat die amnestietydperke die situasie vererger het. “Die polisie kan net nie die werklas hanteer nie,” sê hy. Covid-19-gevalle word ook dikwels as verskoning gebruik vir waarom aansoeke nie tydig verwerk word nie. Bygesê, sê Scheffer, doen sommige toegewysde vuurwapenbeamptes by polisiestasies ten spyte van haglike omstandighede waaronder hulle dikwels moet werk, steeds uitstekende werk. “Oor die algemeen sien ons nie juis verbetering nie. Bitter min van die amnestie-aansoeke is boonop al geprosesseer en goedgekeur. Die dokumente lê net daar. “Op die oomblik, so hartseer as wat dit is, moet jy die polisie deur die hof dwing om jou aansoek te verwerk. Ons vra net dat hulle hul werk doen, en dít sukkel regtigwaar.” Polisie ‘verloor beheer’ ŉ Waarnemende hoof is by die sentrale vuurwapenregister aangestel nadat die vorige hoof, wat Hood as ŉ “onbevoegde stommerik” bestempel, bedank het. Hy sê diegene in beheer het nie ŉ begrip van die wetgewing nie en beland in poste waarvoor hulle nie bevoeg is nie. “Wat mense moet verstaan, is dat die polisie weens die swak rekordhouding en vertragings besig is om beheer oor vuurwapens te verloor.” In sommige gevalle kom mense wat van die onwettige besit van vuurwapens aangekla word skotvry daarvan af omdat die polisie weens die swak rekordhouding nie kan bewys aan wie die wapen werklik behoort nie. (Argieffoto: SA Polisie) Terwyl wettige vuurwapeneienaars dit hotagter kry, sê Hood in sommige gevalle kom mense wat van die onwettige besit van vuurwapens aangekla word skotvry daarvan af omdat die polisie weens die swak rekordhouding nie kan bewys aan wie die wapen werklik behoort nie. Korrupsie vier glo hoogty, ŉ gerekenariseerde stelsel by die sentrale vuurwapenregister is ná jare steeds nie in werking gestel nie, en daar is begrotingsprobleme en swak bestuur. “Daar is onbevoegheid op elke vlak,” sê Hood. Hy sê ŉ elektroniese stelsel sal help om die werklas te verminder, die moontlikheid van korrupsie te minimaliseer en belangrikste, dit sal die polisie beter beheer oor vuurwapens gee. “Daar word in wetgewing hiervoor voorsiening gemaak, maar die polisie het dit bloot net nog nooit gedoen nie.” Scheffer meen daar is ŉ gebrek aan politieke wil om die situasie om te keer en skryf ook die situasie toe aan wanbestuur. Hy moedig vuurwapeneienaars aan om by toegewyde verenigings betrokke te raak sodat die bedryf se stem op dié manier versterk kan word.