Sakeliga: ‘Sê ons hoe is besluit oor inperking’Dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, minister van samewerkende regering en tradisionele sake. (Foto: Siya Duda/ GCIS) Die organisasie Sakeliga wil die Suid-Afrikaanse regering met ’n hofaansoek dwing om sy gronde vir die instel van die staat van inperking, rampbestuursregulasies en die onderskeie inperkingsvlakke te midde die Covid-19-pandemie bekend te maak. Sakeliga meen daar heers groot geheimsinnigheid oor hoe besluite rondom die inperking geneem en gewysig is, wat boonop reuse-ekonomiese implikasies tot gevolg het. “Ondernemings en verbruikers mag en moet weet op watter gronde hulle vir uitgebreide tydperke hul ondernemings moes sluit, nie werk toe kon gaan nie, hul werk verloor het, en selfs waarom hulle – banaal genoeg – nie sekere produkte soos warm hoender mag gekoop of verkoop het nie,” sê Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga. Volgens die organisasie het die hofaansoek ten doel om die verantwoordelike persoon, dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, minister van samewerkende regering en tradisionele sake, te dwing om haar rekords van besluitneming vir openbare insae beskikbaar te maak. Dié aansoek is ingevolge die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting (Paia) gebring. “Die doelpale vir wanneer die inperking opgehef moet word, skuif aanhoudend. Die ramptoestand, wat in Maart verlede jaar aanvanklik vir net drie maande sou geld, is intussen 16 keer al verleng. “Pres. Cyril Ramaphosa se standpunt hierdie afgelope Sondag dat die inperking sal voortduur totdat ’n aanvaarbare hoeveelheid persone ingeënt is, weerspreek die vroeëre rasionaal dat inperkings ’n tydelike stap is en net ten doel het om infeksiegolwe af te plat,” sê Le Roux. Volgens Le Roux is die verskuiwing van dié doelpale nadelig vir die maatskaplike, ekonomiese en konstitusionele orde in die land. “Die ingrypende inperkings, die koste daarvan, en nou die moontlikheid van verpligte inentings is faktore wat met groot sorg nagegaan moet word. “Die besluite wat daartoe gelei het dat nagenoeg 2 miljoen meer mense vandag sonder werk sit as aan die begin van verlede jaar, moet deeglik ondersoek word.” Le Roux sê voorts Ramaphosa het sedert die begin van die inperking nog nie een mediakonferensie gehou om vrae oor die regering se strategie rondom die pandemie te beantwoord nie. Intussen skryf Dlamini-Zuma die weiering om die inligting wat Sakeliga versoek te oorhandig glo aan kabinetsprivilegie toe. “Dit kan egter nie die geval wees vir al die inligting relevant tot haar besluite nie, aangesien die wet duidelik sê dat sy in die uitvaardiging van regulasies haar oordeel moet uitoefen. “Nie alles wat relevant is kan deur kabinetsprivilegie gedek word nie.” Sakeliga sê hy beoog om die inligting wat met hierdie proses bekom word openbaar te maak, sodat lede van die publiek insae daartoe kan kry. “’n Mens kan waarskynlik min aan die skade doen wat reeds met swak besluitneming aangerig is, maar die rekords kan help om skadelike beleid stop te sit en toekomstige skade te verhoed.”