daar is maar één elim
Elim is een van daardie plekkies waarheen jy graag wil gaan, maar by die afdraaipad gekom ry jy w��r verby. Vir die verdere kilo�s sien jy nie kans na �n reeds vermoeiende rit nie. En gewoonlik skyn die son ook op di� dae barse uit die aarde, om by Breyten te leen.
Dis dan ook nie anders die dag toe ek uiteindelik so ver kom om juis vir Elim my best�mming te maak nie. Die pad beef in die hitte soos die son di� w�reld moor. Met elke motor wat aankom draai ons flink die vensters toe - stof kl�� aan �n sweterige vel.
Anders as die teerpad oor Hermanus, Stanford, Die Kelders, Gansbaai en Uilkraalsmond is die stuk vanaf Pearly Beach na Elim grond. Ander moontlikheid is via Bredasdorp (36 km), Napier (30 km), Waenhuiskrans (53 km) en Agulhas (40 km) aan die suidpunt van Afrika.
Dit is tien voor een op �n Sondagmiddag toe ek oplaas Elim binnery. Gewoonlik ry ek deur �n dorp vooraf ter ori�ntasie, maar spoedig kom ek agter dat dit hier onnodig is. Veel meer as �n hoofstraat is hier nie. As jy iemand in Elim se voornaam ken sal jy sweerlik slegs dit op �n koevert kan skryf en dit sal sy bestemming bereik.
Soos �n blas� stadsjapie sou kon opmerk, voel dit vir my of ons deur die nedersetting is nog voordat ek behoorlik besef het ons is daar. Was my verwagtinge dalk te hoog? Dit dateer immers terug na doerie tyd toe Panorama nog verskyn het. En dis nie gister se dag nie.
In die skaduwee van �n vy parkeer ons digby die kerk waarvan die deure nog oopstaan. Enkele palmbome staan ook hier rond wat in 1824 deur Duitse sendelinge geplant is. Dit was die vrugbare grond wat di� sendelinge verlei het om �n Morawiese Sendingstasie hier te vestig. Dit is genoem na die Bybelse oase, met sy 12 fonteine en 70 palmbome, waar die Israeliete die tweede keer kamp opgeslaan het nadat hulle die Rietsee oorgesteek het (Eksodus 15:27). Nes by die Morawi�rs se ander hoofposte by Genadendal en Mamre moes Elim �n plek wees om jou te verkwik op �n woestyntog na die Beloofde Land.
N� die vrystelling van die slawe in 1834 het baie arbeiders hierheen hul toevlug geneem. Dit het verset by baie koloniste uitgelok en die gevaar was groot dat daar met sendingstasies soos di� by Elim weggedoen sou word. Die Morawi�rs het hul egter nie van stryk laat bring nie. Vandag woon hier steeds rondom 1 500 mense.
Hierdie Strandveldse dorpe het dus �n lang geskiedenis, maar dit is nie net die geskiedenis wat dit fassinerend maak nie. Die pragtige ou kerk en omliggende geboue, die ou Kaaps-Hollandse huis, die rye huisies met hul tuintjies verleen �n ongewone argitektoniese skoonheid. Voeg daarby �n gemeenskap met sy samestelling, leefwyse en lewensbenadering en Elim word �n volkekundige, historiese en argitektoniese besienwaardigheid.
Die sendingstasie en huise het besonder goed bewaar gebly en die hele dorpie is tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. Tekens van verval is egter duidelik sigbaar en �n uitgebreide restourasieprojek is noodsaaklik. Die invloedryke kerk op die dorp sukkel met geld vir instandhouding.
Die grasdak godswoning spog met �n klok wat uit 1764 dateer. Dit is die oudste in Suid-Afrika en is in 1914 verkry van �n kerk in Herenhut, Duitsland, waar die Morawiese sendelinge vandaan gekom het. �n Staaf verbind die horlosie se wyserplate aan weerskante van die gewel.
Buiten die Bybel het die sendelinge hul volgelinge ook vele vaardighede geleer. Vandag nog is inwoners gesogte rietdakdekkers en ambagsmanne in die Kaap.
Langs die hoofstraat staan die grasdakhuisies gesellig teen mekaar. Almal nie meer grasdakke nie, want die gras is duur om te vervang. Sinkplate word al hoe meer gebruik. Ook was al die huisies vroe�r wit geverf, maar die dorp begin al hoe meer kleurryk word.
Met die neem van die foto�s volg �n klong se o� ons rond uit een van die huisies. Hy hang oor �n tweedeur deur. Verder is niemand in sig nie. Dis tjoepstil op hierdie uur van die Sabbat.
Ons stap verby die monument, die enigste in Suid-Afrika wat die bevryding van die slawe in 1834 gedenk.
By die Old Mill-teekamer kan besoekers Elim se beroemde mosbolletjies probeer wat met klipgemaalde meel gebak word. Die ou watermeul daarlangs dateer uit 1838 en is die grootste houtwaterwiel in die land.
Ook kenmerkend aan Elim is die wye verskeidenheid fynbos. Dertig bedreigde fynbosspesies kom voor en die pad na Wolvengat (Viljoenshof) is hiervoor aan te beveel. Veral die sewejaartjies het al menige blomliefhebber se hart gesteel in Europa waar dit bemark word.