Hierdie Sondag staan bekend as Judica ("Die reg") na aanleiding van Psalm 43:1-2a: "Laat tog reg aan my geskied, o God …" Die teks uit Hebreërs 5 lê vandeesweek die grondslag met die belydenis dat Christus die bron van ewige saligheid geword het. Die sleutelteks uit Johannes 12 wys dat hierdie saligheid wat Christus bring slegs moontlik gemaak word deurdat Hy soos 'n koringkorrel in die grond val en sterf. Die twee tekste uit die Ou Testament eggo die Bybelse verlossingsritme deur Psalm 51 se smeekgebed om die vergifnis van sonde te beantwoord met God se verbondsvernuwing in Jeremia 31 nadat die volk die vorige verbond verbreek het. God is in Christus inderdaad die bron van ewige saligheid.
Openbare onderrig oor Jesus se dood
20 Daar was 'n aantal Grieke onder die mense wat gekom het om op die fees te aanbid.
21 Hulle het toe na Filippus gegaan, wat van Betsaida in Galilea was, en hom gevra: "Meneer, ons wil Jesus sien."
22 Filippus het dit toe vir Andreas gaan vertel, en toe gaan sê Andreas en Filippus dit weer vir Jesus.
23 Maar Jesus antwoord hulle: "Die uur het gekom dat die Seun van die Mens verheerlik moet word. 24 Amen, amen, i Ek sê vir julle: As 'n koringkorrel nie in die grond val en sterf nie, bly dit net een enkele korrel; maar as dit sterf, dra dit baie vrug.
25 Wie sy lewe liefhet, verloor dit; maar wie sy lewe in hierdie wêreld gering ag, sal dit vir die ewige lewe behou.
26 As iemand My wil dien, laat hy My volg; en waar Ek is, daar sal my dienskneg ook wees. As iemand My dien, sal die Vader hom eer.
27 "Nou is my siel j ontsteld. Wat sal Ek sê? Vader, red My uit hierdie uur? Maar Ek het tog juis met die oog op hierdie uur gekom!
28 Vader, verheerlik u Naam!" Daar het toe 'n stem uit die hemel gekom: "Ek het dit verheerlik, en Ek sal dit weer verheerlik."
29 En die skare wat daar gestaan en dit gehoor het, het gesê dat daar 'n donderslag was. Ander het gesê: "'n Engel het met hom gepraat." 30 Jesus het geantwoord: "Hierdie stem het nie ter wille van My gekom nie, maar ter wille van julle. 31 Nou het die oordeel oor hierdie wêreld aangebreek; * nou sal die heerser van hierdie wêreld k uitgedryf word.
32 En as Ek van die aarde af verhoog word, sal Ek almal na My toe trek."
33 Dit het Hy gesê om aan te dui watter dood Hy sou sterf.
34 Die skare het Hom toe geantwoord: "Ons het uit die wet gehoor dat die Christus l vir ewig bly, m en hoe sê u dat die Seun van die Mens verhoog moet word? Wie is hierdie Seun van die Mens?"
35 Jesus het toe vir hulle gesê: "Nog 'n kort tydjie is die lig by julle. Terwyl julle die lig het, leef daarvolgens, sodat die duisternis julle nie oorval nie. Wie in die duisternis leef, weet nie waarheen hy gaan nie. 36 Terwyl julle die lig het, glo in die lig, sodat julle kinders van die lig kan wees."
Toe Jesus dit gesê het, het Hy weggegaan en Hom van hulle onttrek.
Pers is die liturgiese kleur van Lydenstyd. Daar is ook dae waarop ander kleure gebruik kan word. Tydens die Groot Lydensweek word donkerrooi gebruik, maar op Donderdagaand vir die viering van die instelling van die nagmaal word wit gebruik.
Aanvangswoord: – uit Filippense 2:5-11
Seëngroet: (Uit 1 Pet 1)
Lied 547 "Alle volke, klap julle hande 1,2,3"
Skuldbelydenis: Psalm 51:1-12
Vryspraak: Jeremia 31:31-34
Loflied 223 "Aan Jesus Koning al die eer 1,2,3"
Epiklese: uit Psalm 25:1-10
Aanvangswoord – uit Filippense 2:5-11
Wet: Gebruik Jesus se opsomming van die Wet as voorbeeld van ons skuld voor die Here (maw lig die noodsaak uit dat ons daarvan verlos moet word).
Carolyn Brown beveel die volgende aan…
Display a crucifix to ponder what Jesus meant by "I will be lifted up." Point to the physical ways Jesus was lifted up and how many people saw him die there. Tell very briefly some of the stories of the cross emphasizing those in which Jesus forgives people. Acknowledge that it is hard to look at such a painful cross, but it also makes us realize how much God loves us. We are drawn to that love. (If the crucifix is not part of your tradition, feature it today to explain a cross they may see in churches of their friends or in their friends' jewelry.)
Baie van ons is ontwortel in die Corona-tyd. Ons betree die tweede jaar van inperking. Baie se lewens voel en is verrinneweer en gedisoriënteer. Mens wonder hoe dinge weer gaan regkom en hoe ons vorentoe sal regkom?
In so 'n tyd vra mens nuut wat beteken sukses vir ons. Hoe bereik ons sukses, hoe jaag ons dit na?
Baie mense smag daarna om die ongebreidelde soeke na selfvervulling, selfverruiming en selfverryking te hervat. Hoe gaan ons dinge weer herstel om te wees soos dit was voor Covid ons getref het?
Jesus wys 'n ander rigting. Sukses en vervulling het met diens te doen. Dit klink vreemd op ons Westerse ore. Ons ken ander opvattings oor sukses.
Waar plaas ons selfverloënende liefde en diens ons op hierdie weg na sukses? In ons teks word voorspoed verbind aan sterwe ter wille van ander, sterwe in diens. Dit staan lynreg teenoor ons gangbare strewe na sukses en bevordering van ons eie belang.
Jesus sê in ons teksgedeelte: "Die tyd het gekom dat die Seun van die mens verheerlik moet word" (v 23). In die eerste elf hoofstukke van Johannes se Evangelie verwys "die tyd" van Jesus se verheerliking na die toekoms. In Johannes 2:4 sê Jesus vir sy ma: "My tyd het nog nie gekom nie." By 'n latere geleentheid wil Joodse leiers vir Jesus gevange neem, maar hulle doen dit nie "… omdat sy tyd nog nie gekom het nie" (7:30). Die verteller sê weer in 8:20 dat Jesus nie gevange geneem is nie, ongeag sy Hy hoogs kritiese uitsprake teenoor die Fariseërs "… omdat sy tyd nog nie gekom het nie". Maar nou, in Johannes 12, het die situasie verander en het "die tyd", die oomblik aangebreek.
Wat het gebeur dat die situasie verander en die aangewese tyd nou hier is? Die verhaal gee minstens twee leidrade.
Grieke daag op
Die eerste teken van die tyd van Jesus se verheerliking is die Grieke wat opdaag om vir Jesus te sien. Ná die opwekking van Lasarus waarvan ons in Johannes 11 lees, het baie mense tot geloof in Jesus gekom en was daar ongekende belangstelling in Hom. Dit loop daarop uit dat die Fariseërs vir mekaar gesê het: "Sien julle, julle rig niks uit nie! Kyk, die hele wêreld gaan agter hom aan!" (v 19). Onmiddellik hierna daag 'n aantal Grieke op om vir Jesus te ontmoet … (v 20). As Jesus hiervan hoor, sê Hy: "Die tyd het gekom …" (v 23).
Die koms van die Grieke maak dat Jesus sê die tyd het nou gekom. Die tyd het gekom omdat die "hele wêreld" nou na Jesus toe kom. Dit wat reeds aan die begin van hierdie Evangelie aangekondig is, naamlik dat die ware lig elke mens verlig, is met die koms van die Grieke aan die gebeur.
Tyd van sy lyding
Tweede teken: Vir die Johannesevangelie is die tyd van Jesus se verheerliking ook die tyd van sy lyding en sy kruisiging. Jesus se kruis is die plek waar Hy almal na Hom toe trek. Sy kruis is sy verhoging.
Dit is 'n verstommende omkeer van alle menslike logika.
Die tyd van sy dood, die tyd van sy kruisiging, is die tyd wat Hy almal, die hele wêreld, na Hom toe trek (v 32). Wanneer die Grieke dan by Jesus opdaag, het die tyd aangebreek waarop Hy almal, Jode sowel as Grieke, na Hom toe trek. Dit is die tweede leidraad wat die teks vir ons gee om die tyd te verstaan. Dit is die tyd van sy dood wat Hy almal, soos hier in die verhaal, na Hom toe trek.
Jesus se sukses
Hierdie is die skynbare hoogtepunt in die "suksesstorie" van Jesus. Dit is die moment wanneer die hele wêreld agter Hom aanloop en Hom opsoek. Hoe hanteer Hy dit?
Hy sien dit as die beslissende uur wat in sy lewe aanbreek om God se plan vir die wêreld te volbring. Daarvoor moet Hy die weg van die koringkorrel gaan, die weg van die dood, die weg van liefde tot die uiterste van die kruis, loop. Daardeur en so alleen sou Hy vrug dra en alle mense na Hom trek, optrek vir die oordeel, vir die dood tot die ewige lewe (Joh. 3:16). Wie Hom soek, in Hom wil glo, moet Hom daar soek. Ook hierdie vyfde Lydensondag is 'n beslissende uur …
Die aanbreek van die beslissende uur is 'n kernwoord in ons teks en 'n keerpunt in die evangelie – maar ook in die geskiedenis van die hele mensdom, van wie die Grieke verteenwoordigers is.
Die terme "die uur van verheerliking" en "verhoging" van Christus dui by Johannes op die een groot gebeure van die kruisdood, opstanding en hemelvaart. Op hierdie vyfde Lydensondag, die Sondag voor Palmsondag, moet dit duidelik onderstreep word dat die weg van Jesus alleen deur die dood heen, deur die sterwe van die graankorrel, na die opstanding voortgaan. En alleen só dra dit vrug in die verloop van menselewens en van die geskiedenis.
In hierdie simboliese uur is alles op die spel, die volle heil, die heil wat Jesus buite ons, maar vir ons, bewerkstellig! En slegs só kan Hy alle mense optrek in sy verhoging, optrek uit die sonde en optrek uit die oordeel. Hierdie beslissende uur word op die vyfde Lydensondag herdenk, weer beslissend bedink.
Jesus se weg ook ons weg
Jesus se lydensweg wat met hierdie beslissende oomblik aanbreek, dui ook vir ons die weg aan.
Wie Jesus wil sien en gelowig volg, moet saam met Hom op die weg van die selfverloënende dienende liefde gaan; moet nie aan eie gemak of voordeel dink nie, maar trou bly tot in die dood (sien Luk 9:23).
Hier is lydenstyd aanskou ons enersyds Jesus se lyding ter wille van ons. Ons aanvaar ook deur geloof die heil van Jesus se verlossing. Dit is vir ons. Maar die proses eindig nie daar nie. Ons volg Jesus tot waar sy lyding diep in ons lewe insny, waar ons opgelig word tot daar waar Christus is: aan die kruis (12:26).
Jesus verander die wêreld
Die Grieke wat opdaag om Jesus te kom sien, is 'n aanduiding dat die wêreld gereed is vir die verlossing wat Jesus bring.
Hierdie verlossing is nie net vir individue nie, maar vir die hele wêreld. Vir die hele kosmos.
Terwyl Jesus in ons teks met die skare praat, hoor hulle 'n donderslag. Hulle eien dit as 'n stem. Jesus sê dan:
Hierdie stem het nie ter wille van My gekom nie, maar ter wille van julle. 31 Nou het die oordeel oor hierdie wêreld aangebreek; nou sal die heerser van hierdie wêreld uitgedryf word.
Die sterwende koringkorrel knikker die bose uit. Die koringkorrel se sterf en opstaan oorwin die bose, verander die hele wêreld. Jesus se uur van verheerliking lui in beginsel die doodsklok van die kwaad en die bose in die wêreld.
Die goeie nuus is dat die rug van boosheid, siekte en dood reeds aan die kruis gebreek is.
Veral in ons tyd waarin ons telkens bewus word van die deurwerking van die kwaad en magte van die duisternis, bring dit 'n troosboodskap. Dink maar aan Covid-19 en die doodsheid wat hierdie pes bring, maar ook in allerlei vorme van sinnelose geweld, verkragting, uitbuiting, korrupsie …
Jesus se verhoging aan die kruis red ons van ons eie skuld, maar het ook veel dieper betekenis. Immers deur die kruis het Christus die bose magte ontwapen en van hulle krag beroof (sien Kol 2:15; ook 1:13).
Teen die mag van die liefde, uitgedruk in sy vrugdraende dood, kan die Bose nie standhou nie. Hieraan kan gelowiges vashou, ook wanneer twyfel en wanhoop hulle oorval. Christus verlos hulle van hul valse sekerhede, maar ook van hulle wanhoop. Christene is immers wedergebore tot 'n lewende hoop (vgl. 1 Pet 1:3) om draers van hierdie hoop te wees. En juis as draers van hierdie hoop sal hulle ook ervaar dat die bose in hulle én in hulle omgewing oorwin word deur die hoop en die geloof en die liefde wat God se Gees in hulle harte uitstort (Rom 5:4-5).
Die nuwe weg vir ons
Die verheerliking van God, die doen van wat Gód wil, die weg van diens en liefde, staan haaks op die strewe na sukses. Dit is vir baie mense vreemd. Want ons Westerse verbruikergerigte en welvaartbeluste strewe na sukses, na gemak en gewin, na mag met al sy liefdelose, verontmenslikende, natuur- en medemens uitbuitende kultuur, staan fel teenoor die weg van die liefde, diens en offerbereidheid. Laat ons eerlik wees: as gelowiges is ons dikwels meer kinders van hierdie wêreld, vasgevang deur allerlei egoïstiese drange. Ook dit moet op hierdie Lydensondag bedink word – en in onsself oorwin word. In die skuldbelydenis tydens die erediens kan dit op hierdie dag aan die orde kom.
Deur die sterwende graankorrel, word gelowiges vernuwe tot 'n liefdediens wat alles ontvang wat die graankorrel gee, maar ook alles gee wat Hy vra.
Die uur van sy verheerliking is ook die beslissende uur vir hulle wat wil volg: dit sny diep in hulle lewe in, teen hulle natuurlike liefdes (liefdes bo Hom: sien vers 25), teen die gangbare gebruike en kultuur waarin ons lewe. Op hierdie Sondag word almal wat glo, opgetrek na Hom toe – vir die oordeel ja, maar tot Hom aan die kruis: om daar te wees waar Hy is (vers 26!).
Juis aan die kruis word die magte van die dood, van die versoeking, van die verslawing, van die verontregting, van die teenstand teen God deurbreek. Wie Jesus sien, wie Jesus volg, wie Jesus dien,, sien die wêreld anders: as die terrein waarop hulle draers van die liefde, en so draers van die hoop word – ook as hulle mense en stukke van hierdie wêreld aan die mag van die bose ontruk en hulle onder die heerskappy van God plaas.