#JongStemme: Die verwronge en teenstrydige aard van sosiale geregtigheidDeur Reiner Duvenage Reiner Duvenage Die idee van geregtigheid het in die geskiedenis geëvoleer soos wat die mensdom krities in gesprek met die tradisie getree het. In die antieke Griekse tradisie beskryf Plato die idee van geregtigheid breedweg as ŉ harmonieuse skakeling tussen die deugsame stad en die deugsame mens. Aristoteles se teorie van geregtigheid berus ook op deugde, maar beklemtoon proporsionele sosiale wederkerigheid deur aan elkeen te gee wat hom of haar toekom. Alhoewel die Antieke Griekse samelewing lynreg van die moderne samelewings verskil, verskaf hierdie filosofieë steeds breë riglyne en belangrike temas binne die Westerse kanon. Die Middeleeuse Christendom se beskouing van geregtigheid word sterk deur die Antieke Griekse konsep van deugde beïnvloed, maar heg stelselmatig meer waarde aan die belangrikheid van vryheid. Dit is egter na aanleiding van die Hervorming in die 16de eeu, wat ŉ sleuteldeurbraak in die ontwikkeling van geregtigheid gemaak is, vanweë die ongeëwenaarde klem in die Protestantse tradisie op die unieke vryheid van die mens, die “trias politica” en skeiding van die kerk en staat. Sonder hierdie historiese ontwikkeling is geen hedendaagse opvatting van geregtigheid moontlik nie. Vanuit die Protestantse tradisie formuleer Immanuel Kant sy deontologiese teorie van geregtigheid wat die belangrikheid van die individu se vrye wil beklemtoon, solank dit nie inbreuk maak op die regte of vrye wil van ander nie. Hiermee is die idee van geregtigheid onlosmaaklik verbind aan vryheid, maar ook aan die gepaardgaande verpligtinge wat geregtelik vereis kan word. Tesame met die verdere demokratisering van die Weste in die eeue na die Hervorming, het idees van vryheid (met gepaardgaande verpligtinge), gelykheid voor die reg en vrye maatskaplike deelname in die openbare sfeer om politieke besluitneming te beïnvloed inherent deel van die Westerse geregtigheidsbeskouing geword. Uit hierdie uiters bondige opsomming van die ontwikkeling van die filosofie van geregtigheid in die Westerse tradisie, is dit duidelik dat daar hoegenaamd nie eenparigheid met betrekking tot die konsep is nie. Wat wel waargeneem kan word, is dat die Westerse begrip van geregtigheid histories in ŉ dialektiese en opbouende gesprek met die tradisie ontwikkel het. Dit is hierdie einste intellektuele tradisie wat geheel en al omver gewerp word deur die postmodernisme, waaruit die teorie van sosiale geregtigheid voortspruit. Die sentrale basis van postmodernisme is dat ŉ radikale breuk gemaak moet word met alle tradisies en instellings van die verlede, asook dat die werklikheid nie objektief geïnterpreteer kan word nie. Die Britse filosoof Roger Scruton beskryf en kritiseer die denkfout van utopiese gelykheidsdenke wat immanent in postmodernistiese sosiale geregtigheidsteorieë is. Agter die doelwit van “sosiale geregtigheid” skuil ŉ hardnekkige egalitêre mentaliteit wat glo dat ongelykheid in enige moontlike sfeer onregverdig is. Volgens dié ideologie se voorstanders is die enigste oplossing hiervoor ŉ omvattende herstrukturering van die samelewing sodat “bevoorregting”, hiërargieë en enige vorm van ongelykheid oorkom kan word. Scruton wys egter daarop dat vryheid (“liberation”) en gelykheid nie verenigbaar is nie. Dus as vryheid die bevryding van individuele potensiaal behels, sal sekere mense met karaktereienskappe soos intelligensie en ambisie logieserwys bo ander uitstyg. Die moderne opvatting van sosiale geregtigheid kan hierdie teenstrydigheid nie oplos nie en verskaf geen antwoorde op die mate wat vryheid beperk sal moet word om totale maatskaplike gelykheid te bereik nie. Daarom poog voorstanders van hierdie Weltanschauung om die teenstrydigheid agter alles oorheersende verwyt (resentment) teenoor hiërargieë en instellings te verduister. So word die verwyt ŉ suiweringsmeganisme waarmee alle handelinge gemik op die einddoelwit van sosiale geregtigheid geregverdig kan word. Hiervolgens kan diskriminerende kwotastelsels en regstellende aksie op grond van ras of identiteit verdedig of selfs toegejuig word, aangesien dit te make het met die afbreek van magshiërargieë en bevoorregting op die weg na die suiwere einddoelwit. Die gevolg hiervan is uiteraard ŉ verwronge verdraaiing van die ware aard van geregtigheid, oftewel diepe ongeregtigheid. #JongStemme is ŉ projek deur Maroela Media en Solidariteit Jeug wat die jeug se stem in die openbare domein wil beklemtoon. Besoek Solidariteit Jeug se webblad by www.jeug.co.za vir hulp en raad met jou loopbaan.