Een storie skep stereotipes — alternatief
Foto via The Voice of the Cape FM.
June 06, 2016 by Nico de Wet in Cliffordene Norton
Ek kyk onlangs na die Nigeriese skrywer Chimamanda Adichie se TedX-lesing, The danger of the single story.
In dié lesing meen Adichie dat een storie negatiewe stereotipes in die breë samelewing skep.
'n Enkele narratief kan tog nie meer met hedendaagse tegnologie volhou word nie, dink ek, maar na vinnige blaai deur die Afrikaanse hoofstroomkoerantwebblaaie tref dit my tussen die oë. Daar word steeds net een storie in die Afrikaanse hoofstroommedia vertel.
Hoe is dit moontlik dat daar na 22 jaar van demokrasie dikwels net een narratief in die Afrikaanse hoofstroommedia vertel word? Dié van wit mense as goeie mense en alle anderskleuriges as slegte mense?
As dit dalk klink asof ek veralgemeen, ek doen nie – ek haal die media aan. Plaasaanvalle haal die nuus, word op groot plakkate langs die highway verkondig, maar die ou tannie of ou toppie wat elke pensioendag in die lokasie beroof word, is nie die moeite werd om oor te berig nie?
Foto via Grafika24.
Oscar Pistorius vermoor vir Reeva Steenkamp en die hele land (ek inkluis) hoop daar is 'n verklaarbare verduideliking, maar die kwaito-sanger Jub Jub veroorsaak 'n motorongeluk en die hele land kruisig hom.
Tydens my honneursjaar het 'n Sweedse student kom navorsing doen oor die aantal plaasmoorde waaroor daar oor 'n paar maande in hoofstroomkoerante berig is. Een keer hoor ek hoe geskok sy is oor die aantal plaasmoorde waaroor daar berig word. In my gedagtes tel ek die aantal moorde waarvan ek weet wat in die bruin of swart gemeenskappe plaasgevind en nooit die nuusblaaie gehaal het nie. Wel, nie sonder die subtiele, maar beoordelende "Wat kan jy verwag?" wat in elke woord deurskemer nie.
Maar daarin lê die probleem van een storie wat aan die land (en aan die wêreld) wat deur Afrikaanse hoofstroomkoerante/media voorgehou word – die agenda wat die koerant stel en dit waaroor hulle berig is selde objektief, en al die ander dele wat nie by hul subjektiewe oortuigings of beginsels inpas nie, word conveniently uitge-edit. Swart mense wat swart mense doodmaak is volgens die media aanvaarbaar, maar 'n wit pa wat sy hele gesin vermoor moet een of ander sielkundige probleem hê. Die weggelate byskrif: anders sou hy nooit só opgetree het nie.
Om een storie aan die wêreld te smous is egter niks nuuts nie. Een semester het ons koloniale teorie in my kunsgeskiedenisklas bespreek. Tydens 'n sessie het die dosent se assistent uitgewys hoe die inboorlinge van Afrika en Australië gestage is om in te pas by die kolonialiseerders se idee van die inboorlinge se identiteit. Die foto's is as bewyse gebruik om die kolonialisering of "beskawing" van ander lande te regverdig.
Dié foto's of bewyse is nooit bevraagteken nie, wat steeds die geval is in die hoofstroomdrukmedia.
As joernalistiekstudente is ons gewaarsku dat jy alle geloofwaardigheid sal verloor as jy by The New Age werk, want dié koerant bevorder die ANC se agenda. Maar word enige ander koerant se agenda bevraagteken? Of hoe die subtiele gebruik van foto's en woordspeling die "ons-teen-hulle"-siening na al die jare steeds laat voortbestaan?
Die moeilikheid van 'n eensydige storie, om Adichie aan te haal, is nie dat dit onwaar is nie – maar eerder dat dit onvolledig is. Dit gee nie konteks nie, lei nie tot insae en empatie nie.
'n Onvolledige verhaal wat herhaaldelik voorgehou word, is gevaarlik vir enige land, maar veral vir 'n land wat so jonk in sy demokratiese skoene staan. Dit het die vermoë om ons te laat vasklou aan die verlede en stuit ons toekomstige groei.