Oekraïense misleiding fnuik Russiese weermagDr. Leopold Scholtz. Foto: Reint Dykema. Verskeie faktore is verantwoordelik vir die skouspelagtige sukses wat met die huidige Oekraïense teenoffensief teen die Russiese invallers behaal word, maar as één daarvan uitgesonder kan word, is dit die kwessie van misleiding. Dit was ŉ operasie wat met die grootste vrug by die Suid-Afrikaanse Militêre Akademie in Saldanha bestudeer kan word. Net om die geheue te verfris: Einde Februarie het die Russiese weermag die Oekraïne op bevel van president Wladimir Poetin binnegeval. Die rede was sogenaamd omdat die land se pro-Westerse houding ŉ bedreiging vir Moskou ingehou het, maar Poetin het die Oekraïense regering ook van “Nazisme” en “fascisme” beskuldig. Die eintlike rede was eenvoudig dat Poetin, ŉ imperialistiese Russiese nasionalis, nie Oekraïne se bestaansreg erken nie. Sy idee is om die ou tsaristiese Rusland, minstens met die inlywing van Oekraïne en Belarus, te herstel. Aanvanklik is groot sukses behaal. Die Russe kon deur die verdedigers se verbete teenstand gekeer word om die hoofstad, Kjif, in te neem, maar in die ooste van die land is groot gebiede beset. Toe het die oorlog taamlik bevries. Geen grootskaalse terreinwinste kon deur die een of die ander kant gemaak word nie, en waarnemers het al begin dink aan ŉ langdurige konflik wat moontlik selfs jare kon duur. Maar intussen het die Oekraïense president, Wolodimir Zelenski, die Weste – Amerika en Navo – daarvan oortuig dat dit in hul belang was om Poetin te keer en sy land met die nuutste wapentuig toe te rus. Só gesê, só gedaan. En binne enkele maande was die Oekraïense weermag een van die bes toegeruste strydkragte ter wêreld. Hiér kom nou die kwessie van misleiding in. Reeds weke lank sirkuleer gerugte, subtiel vanuit Kjif aangemoedig, dat Oekraïne ŉ teenoffensief voorberei, en dat die swaartepunt daarvan in die suide van die besette gebied sou wees. Vir die Russe, wat om verskeie redes met ŉ tekort aan mannekrag en toerusting te make het, was dit genoeg rede om die grootste deel van hul slaankrag te konsentreer in die suide, waar die Oekraïense aanval verwag is. Die probleem is – toe die knal kom, kom hy juis in die nóórde, waar die Russe hul eie magte danig verswak het. Dit was ŉ yslike sukses van die Oekraïners se misleidingsoperasie, want daardeur was die Russiese magte hopeloos verkeerd gekonsentreer toe die hamerslag kom. Die gevolg was (altans, tot dusver) skouspelagtig. Die Russe in die noorde is totaal op die verkeerde voet betrap. Luidens ooggetuieverslae was hulle só verras dat hulle alles – wapens, ammunisie, tenks, kanonne, voertuie, brandstof, noem maar op – in die steek gelaat en vir hul lewens gevlug het. Toe dié woorde geskryf is, het die Oekraïners in die noorde reeds die Russiese grens genader. Nie dat hulle dit sal oorsteek nie, want dít sal régtig op moeilikheid soek neerkom. Maar ook in die suide het hulle vordering gemaak, sy dit op beskeie skaal. Die Russe self praat van “hergroepering” van hul magte. Hulle wil begryplikerwys nie hul nederlaag erken nie. Volgens die meestal uiters goed ingeligte Britse departement van verdediging het die Russe begin met die ontruiming van ál hul magte uit die distrik Charkof – die noorde dus. Maar ook in die suide, by die stad Cherson, sukkel hulle: Hul enigste bevoorradingsroete, oor die rivier Dnipro, is deur die akkurate Oekraïense artillerievuur afgesny. Bowendien, meen die Britte, het die Oekraïense sukses behoorlike implikasies vir die oorkoepelende Russiese operasionele planne. Hulle kan tans nie aan verdere offensiewe operasies dink nie, maar moet op die verdediging konsentreer, wat beteken dat hulle die inisiatief verloor het. Daarby staan die volgende veelseggende sin in die mededeling van die Britse departement van verdediging: “Die al reeds beperkte vertroue van die ontplooide troepe in Rusland se senior militêre leiding sal waarskynlik verder daal.” Inderdaad, ander berigte maak al ŉ tyd lank melding van die skrille kontras tussen die moraal van die Oekraïners en die Russe aan die front. Die Oekraïners voel hulle veg vir hul vryheid, vir die voortbestaan van hul vaderland. Die Russe veg omdat hulle móét en vir die geldjie wat hulle aan die einde van die maand kry. In die Duitse koerant, Die Zeit, skets die analis Hauke Friederichs die situasie: “Russiese soldate wat hoenders jag en televisies steel. Verlate tenks, wat met beskadigings of leë brandstoftenks eenvoudig agtergelaat word. En stukkend geskiete burgers, manlik en vroulik, misvormde lyke wat massaal in Oekraïense dorpe agterbly, bewyse van oorlogsmisdade. Die beeld wat die Russiese leër in die huidige oorlog in Oekraïne agterlaat, is haatlik.” Terselfdertyd, gaan Friederichs voort, “behandel die Oekraïense leër sy mense veel beter. Ook daarom is die motivering duidelik veel hoër as by die teenstanders. Hulle verdedig hul land, baie doen dit vrywillig… Berigte oor ontevrede soldate is daar byna nie.” As ŉ mens die saak dieper bekyk, het die Russe te make met ŉ nadeel wat byna in elke totalitêre diktatuur teenwoordig is. Sake soos onafhanklike denke en eie inisiatief word in só ŉ stelsel ontmoedig of selfs gestraf. Dit het ook ŉ uitwerking op die slagveld, waar junior- en middelslag-offisiere te bang is om self besluite te neem en wag op die bevele van senior offisiere. Dit beteken dat blitssnelle besluitneming by die Russe nagenoeg onmoontlik is en dat alles log en vertraag gebeur. In Westerse weermagte is die doktrine dat besluite op die laagste moontlike vlak geneem word, en dat hoër range slegs inkom wanneer dit nodig is of wanneer besluite op strategiese of operasionele vlak moet gebeur. Dit is iets wat ook in Oekraïne oorgeneem is, en dít maak dié land se weermag op bevelsvlak ligvoetig en maklik aanpasbaar, in teenstelling met die stadige Russe. ŉ Kolonel in die Duitse weermag, Matthias Rogg, som die Russiese bevelsbenadering só op: “Ek is die hoof en julle is die idiote.” Vir só iemand is die gewone soldate eenvoudig kanonvoer. Intussen is iets unieks in die Russiese politiek aan die ontwikkel. Steeds meer openlik hoor ŉ mens die klanke van Poetin-kritici wat meen die man het ŉ yslike fout gemaak deur Oekraïne aan te pak sonder om behoorlik na te dink. ŉ Goeie voorbeeld is die stadsraad van Smilskinskoje by Sint Petersburg, wat Poetin daarvan beskuldig dat hy verantwoordelik is vir die “afmaai van jong gesonde Russiese manne”. Uiteraard slaan Poetin hard terug, want só iets kan hy nie bekostig nie. Maar steeds meer sulke klanke word hoorbaar. Die vraag is: Hoe lank hou Poetin nog in die regering uit? En indien hy val, is dit die einde van die oorlog? Dis egter nog te vroeg om dít te beantwoord.