Ramaphosa oor Covid-19-korrupsie: ‘Net span stywer’Pres. Cyril Ramaphosa. (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) “Ek wil Suid-Afrikaners die versekering gee dat die net besig is om stywer te trek om diegene wat by korrupte dade betrokke is.” Pres. Cyril Ramaphosa sê ongelukkig het die laakbare gedrag van diegene wat wel sake het om oor verantwoording te doen die indruk geskep dat die hele Covid-19-periode gekenmerk is deur korrupsie en die diefstal van staatshulpbronne. ŉ Verslag van die spesiale ondersoekeenheid (SOE) oor bewerings van onregmatige verkryging en korrupsie dui daarop dat miljarde rande aan veral persoonlike beskermingstoerusting (PPE) tydens die Covid-19-pandemie bestee is. Volgens die verslag wat Vrydag bekend gemaak is, is verkrygingsprosedures omseil, pryse opgejaag en was daar in sommige gevalle uiters gebrekkige beheer deur staatsdepartemente oor die proses. Ramaphosa meen die verslag is ontstellend maar dat dit terselfdertyd ook bemoedigend is aangesien dit wys dat onwettige dade ontbloot word en dat daar teen die skuldiges opgetree word. “Die ontstellendste is dat dit nie bloot ŉ kwessie van nalatigheid of swak toesig was nie. Daar was opsetlike bedoelings om te bedrieg.” Terwyl duisende mense siek geword en doodgegaan het, het ander dit as ŉ geleentheid gesien om hul sakke vol te stop. “Individue en entiteite met geen ervaring in die vervaardiging, verskaffing van verspreiding van kritiek belangrike mediese voorrade nie het vinnig ondernemings op die been gebring. In sommige gevalle is hulle op nasionale databasisse geregistreer waar hulle bestellings ontvang het en in ander gevalle is hulle nie eens geregistreer nie, maar het hulle nogtans munt geslaan.” Daar was ook gevalle waar verskaffers van verskillende frontmaatskappye gebruik gemaak het om verskeie kontrakte van dieselfde departement te bekom. Daar is in sommige gevalle persoonlike beskermende toerusting en ander voorrade aangekoop waarvan die prys met tot 400% verhoog is. Ramaphosa meen daar word streng opgetree teen diegene wat hulle hieraan skuldig gemaak het. Stappe word gedoen om gesteelde geld terug te kry terwyl ongeldige kontrakte gekanselleer is. Daar is volgens Ramaphosa harde lesse geleer in die proses. “Dit het ons geleer dat elke regulerende, wetgewende en prosedurele leemte gesluit moet wees om te verseker dat daar geen toegangspunt is vir diegene wat dit wil uitbuit nie.” Die land se ervaring rakende die verkryging van noodsaaklike voorrade en dienste tydens die nasionale ramptoestand is ŉ skandelike hoofstuk wat deeglik moet afgesluit word, het Ramaphosa gesê. “In die toekoms sal daar onthou word dat die aksies wat ons in hierdie geval gedoen het, die standaard gestel het in ons strewe om ŉ etiese staat te bou met onkreukbare staatsamptenare en verkose openbare verteenwoordigers.”