Waarheid en leuen moeilik te onderskei - Tafelberg Nederduitse Gereformeerde Kerk
DEEL 19: RIGTERS 18 > WAARHEID EN LEUEN MOEILIK TE ONDERSKEI
Blykens Jos 19: 41-46 het die (klein) stam Dan ‘n grondgebied tussen Efraim, Benjamin en Juda ontvang, maar het dit om die een of ander rede kwytgeraak. Dalk was hulle nie opgewasse teen die Filistyne nie en het laasgenoemde hulle grond gevat. Toe stuur hulle 5 spioene om die wêreld vir ‘n ander woonplek te gaan verken. Dit gebeur toe só dat die spioene by Miga (sien vorige studie) uitkom en daar oornag. Hulle ontmoet toe ook die Leviet wat Miga se privaat priester was. Blykbaar het hulle die Leviet geken, want hulle het sy stem herken. Hy vertel hulle wat hy by Miga doen en wat sy vergoeding is. Díé inligting sou hulle later handig te pas kom. Maar, vir eers konsentreer die spioene op korttermynvoordeel: “Raadpleeg God tog”, vra hulle hom, “en hoor of ons reis voorspoedig sal wees.” Onmiddelik verklaar die Leviet dat die Here hulle weg voorspoedig sal maak. Waarop hy hierdie inligting grond, weet nugter. In ‘n “godshuis” vol afgode, kon die Here se stem seker nie te duidelik wees nie. Waarheid & leuen was moeilik te onderskei. Waarskynlik het dit vir hom net oor sy eie belang gegaan. Profeteer wat die mense wil hoor en jou beloning is groot. Daar is min dinge wat soveel verwarring veroorsaak soos “kerkmense” wat voorgee dat hulle die Woord verkondig, maar intussen net hulself en eie belange dien. In tye van verwarring, is dit moeilik om tussen die Waarheid en dwaalleer te onderskei.
Die 5 spioene moes ver soek om ‘n geskikte plek te vind waarheen die stam van Dan kon verhuis. Hulle het tot heel noord gereis – tot waar die huidige Golan-Hoogland is. Dáár kom hulle toe op die stadjie Lais af waar die Sidoniërs gewoon het. Hulle stel vas dat niemand hierdie mense beskerm nie. Hulle woon daar in alle vrede en rus. Hulle het ook geen bondgenootskappe met naburige stede nie. Hulle is onnosel en vermoed niks en die land is pragtig. Dis nét wat hulle gesoek het. Die spioene kon nie wag om die goeie nuus tuis te gaan vertel nie. So gesê, so gedaan. Hulle gaan vertel vir hulle stamgenote met opgewondenheid van die wonderlike gebied in die noorde – en voeg die godsdienstige sousie by: “God gee dit in ons hand.” Só voel almal goed en die gewete is gesus. Maar, hoe kon hulle so seker wees? Op grond van die Leviet se woorde?
Die groot trek na die noorde begin. Hulle was min: 600 wapendraende mans plus vrouens en kinders en bejaardes. Toe hulle digby Miga en sy “godshuis” kom, vertel die spioene vir die res van die mense van die Leviet wat by Miga diens doen as priester. Dit nét wat hulle nodig het. Hulle stam kort beslis ‘n priester vir wie hulle gereeld kan raadpleeg. Tewens, die spioene het mos so half en half reeds die Leviet voorberei op die feit dat daar vir hom ‘n blink toekoms wag! Terwyl die soldate die Leviet ontmoet, gaan die 5-man bende Miga se heiligdom binne en begin inpak. Hulle vra nie. Hulle koop nie. Hulle pak in. Die skouerkleed, die afgodsbeeldjies. Toe die Leviet sien wat aangaan, skrik hy effens, maar wat is meer voordelig: om priester vir een man of vir ‘n hele stam te wees? Die finansiële implikasies is groot. Hy is dolgelukkig. Hy groet nie eens sy vorige baas nie, maar help sommer inpak. Die Daniete wou tekens van God se guns by hulle hê – maak nie saak op watter manier hulle dit bekom nie. By hoeveel mense is daar geen teken van ‘n geloofsverhouding met God nie, maar hulle wil tot elke prys tekens van Sy guns hê: wil gedoop wees, wil in die kerk trou, wil nagmaal gebruik. Dit is leëdop-godsdiens wat niks werd is nie.
Toe begin die poppe dans. Miga sien wat gebeur het en hy storm agter die voortrekkers aan. Hy gil dat hulle moet stop. “Wats dit met jou?” wil hulle weet. “Wat bedoel julle? Julle het al my gode en my priester gevat – en nou het ek niks!” skreeu Miga. Sy stem slaan byna deur. “Pasop wat jy sê, meneer. Roekelose manne kan dalk vir jou en al jou mense doodmaak” antwoord die voorttrekkende Dan – húlle wat op pad is om ‘n vreedsame stadjie te gaan uitmoor, maar darem graag God sígbaar aan hulle kant wou hê. Só verloor Miga tóg al die geld wat hy van sy ma gesteel het. “O, my gode wat ek gemaak het. Géé my gode wat ek gemaak het. Nou het ek niks” kerm Miga. En die God van die hemel wat die mens na Sý beeld gemaak het, sien dit alles, maar druk nie vir Miga óf die Daniete met Sy duim dood soos ‘n mens met miere maak wat vrypostig agter suikerkorrels op die tafel aanloop nie.
Toe Dan by Lais kom, oorval hulle die niksvermoedende Sidoniërs en moor almal uit. Hulle brand die stad af en herbou dit weer. Waarom só? Dalk uit bygelowige vrees dat die plaaslike stadsgod hom op hulle sal wreek indien hulle in sy mense se huise gaan woon. Daarom rook hulle eers die stadsgod uit sy nes uit. En, toe hulle Lais herbou het, noem hulle hom DAN. Só het die spreekwoordelike uitdrukking “van Dan tot Berseba” ontstaan as aanduiding vir die héle Israel: noord tot suid.
In Dan het die bastergodsdiens van Miga gou wortelgeskiet. Die slotverse van Rigters 18 stel dit duidelik: Die kinders van Dan het gesnede beelde opgerig. Hierdie skandalige praktyk het bly voortbestaan tot by die Assiriese ballingskap (733vC). Dit beteken dat koning Jerobeam by hierdie reeds gevestigde valse kerk aangesluit het toe hy sy goue kalwers in Dan en Betel opgerig het (1 Kon 12).
Maar toe volg die skokkendste onthulling. Dié leviet-priester, wás toe al die tyd glad nie ‘n onbekende nie. Hy was ‘n direkte afstammeling van Moses self. Hy was Jonatan, uit die geslag van Gersom. En Gersom was die oudste seun van Moses. Ja, ‘n man uit Moses se geslag word ‘n vals profeet! “Die bederf van die beste word die slegste” lui die spreekwoord. Vir latere Joodse Skrifgeleerdes was dit só ‘n skande dat hulle die naam “Moses” gaan verander met na “Manasse”. In Hebreeus is dit slegs een letter N wat ingevoeg moet word. MSH word MNSH. Só wou hulle die kroon op Moses se kop hou.
Indien ‘n mens weet wat die waarheid is en tog die leuen bly aanhang, dreig ‘n baie groot gevaar. Hebreërs 10:26 praat daarvan. Dan is daar geen offer meer wat die sondes kan wegneem nie. Wie die Waarheid hoor en ken en tóg opsetlik die evangelie minag, verwerp die enigste offer waardeur daar redding gekom het.