Daar is die afgelope tyd al meer kommer dat Suid-Afrika op ’n glybaan na “Zimbabwe” is. Grondonteiening, wetteloosheid en swak ekonomiese syfers versterk die vrese vir mislukking. Daar is boonop belangrike ooreenkomste tussen Suid-Afrika en Zimbabwe.
Nes Zanu PF, is die ANC ook ’n rasnasionalistiese rewolusionêre beweging met ’n Marxistiese grondslag. Vir sulke partye is die grondwet en die oppergesag van die reg ondergeskik aan hul nasionaal demokratiese rewolusie, en die verouderde Freedom Charter uit die vergete vyftigs. Dit raak ook ál duideliker dat die ANC die grondwetlike ooreenkoms van 1994 net as ’n tussentydse stap gesien het om die mag te kry, en dat hulle nou daardie mag gebruik om hul oorspronklike doelstellings te verwesenlik.
Daar is dus wesenlike gronde vir die kommer dat die ANC nie van hul sosialistiese wortels vergeet het nie, en niks van die rampspoedige gevolge daarvan onthou nie. Gerusstellings dat die Grondwet gewysig sal word om onteiening wettig uit te voer, beteken niks. Om diefstal te probeer wettig, maak dit nog nie reg nie. Daarom is onteiening vir baie mense ’n kodewoord vir nog ’n Zimbabwe-mislukking. Dis ook belaglik om mense se vrese oor ’n Suid-Afrikaanse Zimbabwe af te maak as rassisme, omdat daardie selfde mense nie voorspel het dat lande soos Botswana, Namibië, Lesotho of Swaziland gaan verval nie.
Maar daar is steeds baie verskille tussen Suid-Afrika en Zimbabwe wat verreken moet word voordat mense nou aanvaar dat die enigste verskil net ’n paar jaar is. Inteendeel, hoewel daar ’n wesenlike gevaar van ’n al gladder glybaan na Zimbabwe bestaan, is daar tans nog baie meer verskille as ooreenkomste tussen die twee lande.
Die eerste verskil is dat Zimbabwe ’n landelike hoofstadstaat met die presidentsgebou as enigste magsentrum is. In Suid-Afrika is daar vele magsentrums, soos groot stede, provinsies, en ’n groot ontwikkelde sektor;
Suid-Afrika is steeds ’n ekonomiese reus, terwyl Zimbabwe se ekonomie op sy sterkste net met Durban en omstreke vergelyk kon word;
Demokrasie in Zimbabwe was maar altyd op ’n mespunt. Daarteenoor is dit baie sterker gevestig in Suid-Afrika, met partye wat verwoed meeding en ’n parlement waar in die openbaar skerp verskil word. Radikale partye soos die EFF se steun bly klein;
In Suid-Afrika keer die howe, polisie, en privaat sekerheid onwettige grondbesettings, en is die polisie en die weermag nie blote verlengstukke van die regerende party nie.
Die groot swart middelklas in Suid-Afrika besef hul afhanklikheid van ’n gesonde ekonomie, en weet dat hul vryheid en veiligheid ook in gedrang sal kom as die land die Zimbabwe-roete loop;
Die buitelandse magsewewig is vinnig besig om te draai teen die regering se vryery met anti-Westerse groepe soos Brics. Waar Zimbabwe ’n klein landjie is wie se verval nie die belange van groot lande geraak het nie, word die gebeure in Suid-Afrika met ’n valkoog dopgehou. Die Suid-Afrikaanse diaspora word veral meer hoorbaar;
Tegnologie vul baie leemtes van die swak staat. Anders as in Zimbabwe, beskik Suid-Afrika oor ’n groot tegnologiesektor, wat vir burgers baie dienste bied wat vroeër deur die staat gelewer is, soos telefone, posdiens, biblioteke tot sekerheid;
Ek dink ook die Afrikaners se volkswording op Suid-Afrikaanse bodem en volkswil om oorlewing, was nie teenwoordig in die blanke gemeenskap in Zimbabwe en elders, wat ander lande van herkoms gehad het nie. Ek dink daarin lê ‘n sterk krag om uitdagings die hoof te bied in Suid-Afrika.