Blues Peer 2019 - Stad Peer
Met Black Box Revelation, Matt Schofield, Blues beatles, Kenny wayne Shepherd, Beth Hart, Chris Robinson Brotherhood, Malford Milligan & The Southern Aces, Kyla Brox, Black Cat Biscuit, The Allman Betts Band, Piet Van Den Heuvel, Tim Easton, Tiny Legs Tim Revue
vr 19 juli 2019 van 18.30 tot 1 uur
za 20 juli 2019 van 11.30 tot 1 uur
zo 21 juli 2019 van 11.30 tot 1 uur
Basistarief: 170,00 €; Dagticket: 90,00 €
Deusterstraat z/n, 3990 Peer Gespierde Afrikaans | LitNet
LitNet Akademies en skole 2019-06-25
Links is woorde wat dikwels in voorleggings voorkom. Regs is ander voorstelle.
Help ons om hierdie lys uit te brei deur voorstelle te e-pos aan akademies@litnet.co.za. Ons sal sinvolle voorstelle plaas.
Alfabetiese lys van voorstelle
die hoof bied, hanteer
bykomend, toegevoeg, aanvullend
ontketen, veroorsaak, sit aan die gang, gee aanleiding tot
gebied, oppervlakte (in tegniese verband)
Pieter GR de Villiers, Stephan Oberholzer
aankom, aanland, opdaag
attent maak op
aandag vestig op
bylae (meervoud: bylaes)
geringskat, in waarde verminder/verlaag
breekbaar (voorwerp)/ broos, tingerig (kindjie)
[die dak] geskaal
na die dak opgeklim
toepas, in werking stel, uitvoer, ten uitvoer bring
innoveer, innovasie, innoverend
vernuwe, vernuwing, vernuwend
wisselwerking / wisselwerkend
kattebak (van ’n kar)
kis (van ’n kar)
kriminele hof/ reg/ saak
strafhof/ -reg/ -saak
hoeveelheid bepaal/ omvang bepaal
GD of glimdiode
sleutel (op landkaart)/ verklaring (van simbole)
regstreeks (uitsaai) of regstreekse uitsending
nodus (meervoud: nodusse)
ligging (geografies)/ plek (in span)
plaas, plasing, vestig
i) besin, nadink, oordink, dink
ii) weerkaats, weerspieël
van die omgewing, plaaslik, streeksverband, streeksgebonde
Philip Calitz, Jo-Ansie van Wyk
ter sake, tersaaklikheid, toepaslik(heid)
bestee (geld); deurbring (tyd)
skyfie (soos in mikroskyfie)
herskep, verander, omskep
druk (met ’n rekenaar se drukker)
weglaat (van lys)
wedersyds voordelige uitkoms (geval)
[in die] wild
Sou graag verdere kommentaar hieroor ontvang.
Ek het met die grootste vreugde hierdie lys oopgemaak en gelees – net om te
dink dat so 'n lys bestaan, is 'n riem onder my taalhart.
Elke gespierde Afrikaanse woord daarin opgeneem, is ongetwyfeld kragtiger as
die Romaanse 'sinoniem' – vir my (oor) altans. Daar is nog talle voorbeelde wat
bygevoeg kan word sodat ons taal weer op die Germaanse spoor teruggeplaas kan
word, soos dit was en behoort te wees.
Jare gelede het ek al die besluit geneem om 'eenvoudige' en verstaanbare
Afrikaans te gebruik en dit kenmerk my skrywes. Die dele waaruit die eie woorde
bestaan, is verstaanbaar, terwyl dit nie die geval is met vreemdwoorde nie (bv.
klink+er en mede+[klink+er] teenoor vokaal en konsonant
wat as geheel 'geleer' moet word, want die spreker verstaan nie die
onderdele se betekenis nie).
Waar die aankleef van vreemdwoorde veral in akademiese taalgebruik hoogmode is,
is dit nodig dat die gebruikers en hoorders weer aan die taaleie gewoond gemaak
moet word. Ongelukkig het daar oor die jare talle taalvreemde woorde hulle met
betekenis en al, wel in Afriaans tuisgemaak en dan is dit moeilik om sodanige
woord(e) bloot met 'n taaleie een te vervang.
Sekere vakgebiede leen hulle meer na die gebruik van gespierde Afrikaanse
woorde, maar in ander vakgebiede is die gebruik van 'internasionalismes' al so
ingeburger dat dit moeilik vervang sal kan word, in elk geval nie sonder slag
of stoot nie.
Dit is 'n fyn spel van die woord, wat met omsigtigheid en weldeurdagtheid
gevoer moet word.
2014-03-13 at 14:26
Goeies! Ek hou van die lys.
2014-03-23 at 04:42
Behalwe dat woorde uit Germaanse oorsprong dalk beter op die ore mag val wanneer dit met ander Germaanse woorde omring word (en dit is 'n swepende veralgemening), is daar enige ander positiewe stelling wat gemaak kan word wat hierdie anti-Romeinse kruisvaart regverdig?
2017-11-14 at 11:26
Vir my ‘n goeie rede is dat 1) ek hou nie van Engels nie en 2) ek hou nie daarvan dat dit Afrikaans oorvat soos ‘n kanker.
2014-04-14 at 12:31
Baie geluk hiermee. Ek gaan beslis voortaan bedag wees op woordgebruik in Afrikaans met moontlike alternatiewe wat ek vir julle kan aanstuur. Regsgeleerdes veral, en in navolging van veral die ou regsengels en regshollands, het nou maar eenmaal die geneigtheid om te wil "slim" en "belangrik" klink wanneer daar formeel geskryf en gepraat word! Dit terwyl die "gewone engels" veldtog wêreldwye sterk steun geniet. Vir my lê die waarde van hierdie poging van julle daarin dat ons Afrikaans verder ontwikkel deur die gebruikmaking van die ruimte wat Afrikaans self, en ook ons Suid-Afrikaanse omgewing daarvoor bied. 'n Onnodige "lenery" van woorde uit ander tale dui soms vir my op of luiheid of onnodige windmakerigheid! Nie dat sodanige lenery en uiteindelike deelwording van Arikaans van woorde en uitdrukkings van ander inheemse Afrika tale nie soms interessante moontlikede sal kan bied nie! Ek hoor baie hoe my Sotho-studente Afrikaanse woorde in hulle gebruikstaal vermeng en dit laat 'n warm gevoel by my opkom. Mits nie geforseerd nie, het ek geen beswaar as Afrikaans self eendag in sodanige rigting beweeg nie! Ons wil mos "inklusief" (!) wees! Of dalk," re akaretse".
2014-05-01 at 12:22
In die natuurwetenskappe is die saak anders. Ons woorde kom uit die brontale van die oorspronklike skrywers ('algebra' en 'syfer' uit Arabies, 'elektron' en 'omega' uit Grieks, 'kontinu' en 'diskreet' uit Latyn, en talle meer). 'n Wiskunde-artikel is in die meeste gevalle leesbaar selfs in Russies (as 'n mens natuurlik eers jou weg deur hulle alfabet gestoei het). Dis mos 'n goeie ding.
Hoe meer woorde 'n mens tot jou beskikking het, hoe meer genuanseerd kan jou taalgebruik wees. Bv. die woord "oppervlakte" het twee betekenisse wat albei van kardinale belang in die wetenskap is, en ek kry nie 'n warm gevoel van Germaanse genoegdheid as ek besluit om een van die twee net "oppervlak" te maak nie. Dan sê ek liewer "area" vir die een — kort, kragtig en ondubbelsinnig.
Verder kan ek nie sien wat gespierd daaraan is om omslagtige omskrywings soos "differensiaal- en integraalrekene" (met twee klassieke woorde daarin) eerder as "kalkulus" te gebruik nie. Al het "wiskunde" die stryd teen "matesis" gewen, doen "skeikunde" en "natuurkunde" vir my smaak argaïes aan.
Ek kan met baie van die woorde op die lys saamstem, maar die beginsel "Germaans Goed, Klassiek K..." is wat my betref te simplisties. (Oorvereenvoudigend, as jy dan ses lettergrepe bo drie verkies.)
Wat taal betref, kan 'n mens nie op die lang termyn die volksmond oopsper en dogmadruppels in die keelgat af forseer nie.
Wat daardie laaste sin betref - daai's nou spiere: "Wat taal betref, kan 'n mens nie op die lang termyn die volksmond oopsper en dogmadruppels in die keelgat af forseer nie." Ek hou daarvan! Terloops, Engels is ook 'n Germaanse taal, al dink mense anders.
2014-05-06 at 14:42
wat met mekaar in aanraking kom, enersyds as gevolg van die feit dat
verskillende tale sy aan sy in een gemeenskap gebruik word, en andersyds omdat
sprekers van verskillende tale kennis opdoen van mekaar se tale, oefen op
verskillende vlakke van taalbeskrywing (bv uitspraak, woordeskat, grammatika,
betekenis) invloed op mekaar uit. Dit is ? universele feit, wat met talle
voorbeelde toegelig kan word. Wanneer twee tale om een of ander rede in
wedywering met mekaar verkeer, soos in die geval van Engels en Afrikaans, as
gevolg van politieke of ander faktore, is daar ? verhoogde sensitiwiteit oor
die mate van invloed wat (veral) van die sosio-ekonomies sterker taal uitgaan. Dit
lei dikwels daartoe dat ooreenkomste wat duidelik sigbaar is, met agterdog
bejeën word en in die geval van Afrikaans sonder meer as anglisismes
vlakke van taalbeskrywing wat die duidelikste sigbaar is, is natuurlik die
woordeskat en uitspraak, en daarom is ? mens geneig om individuele woorde in
die twee tale met mekaar te vergelyk en gevolglik as anglisismes te etiketteer,
terwyl daar ? veel groter invloed vanuit Engels op Afrikaans uitgaan op die (minder
opsigtelike) vlakke van grammatika en uitspraak.
Engels en Afrikaans is beide Germaanse
tale, en hulle kernwoordeskat stem dus in ? groot mate ooreen (vgl die bekende
voorbeeld “My pen is in my hand”), maar die klassieke tale Latyn (en dié se
dogtertaal Frans) en Grieks het ? sterk invloed op beide uitgeoefen, sodat
Afrikaans en Engels dikwels ook woorde van klassieke herkoms deel. (? Paar
voorbeelde uit die teks van hierdie antwoord is “anglisistiese”, “feit”,
“grammatika”, “universele”, “sensitiwiteit”, “sosio-ekonomies”, “individuele”,
“klassieke”.) Wat algemene woordeskat betref, is Engels sekerlik in ? veel
groter mate deur die klassieke tale en (oa) Frans beïnvloed as ander Germaanse
tale, soos Afrikaans en Nederlands. Maar klassieke leenwoorde wat in Afrikaans
naas die Germaanse woorde gebruik word, verhoog dikwels (hoewel nie altyd nie)
die beskrywingsvermoë van Afrikaans en onderskei betekenisse wat byvoorbeeld
nie in Engels deur verskillende woorde uitgedruk word nie (vgl Afr “direksie”,
“dirigeer”, teenoor Engels “direction” en “direct”). ? Mens vind ook dat die
styl (formeel/informeel) en register (tegnies/algemeen) ? keuse tussen twee
alternatiewe bepaal. In die vertaling van die Bybel laat ons ons dikwels ook
deur hierdie riglyn lei. In die geval van Griekse, Latynse en Hebreeuse
leenwoorde in die teks (“indringerwoorde” soos byvoorbeeld “tetrarg”,
“denarius”, ea) word die betekenis wat uitsluitlik aan daardie woorde gekoppel
kan word, en nie presies deur ? moderne Afrikaanse woorde uitgedruk kan word
nie, die maatstaf vir die insluiting van sulke woorde.
is dit miskien ook nodig om daarop te wys dat die herkoms van sommige vermeende
anglisismes eerder aan die invloed van die klassieke tale en Frans op ouer
vorme van Nederlands toegeskryf kan word as aan Engels. Neem maar net as
voorbeeld die woord “sober”: In Middelnederlands kom die uitdrukking “Sijt
sober ende waect” (“Wees matig en bly wakker”) reeds in 1348 voor, waar “sober”
ontleen is aan die Frans “sobre”,
uit ongeveer 1180, wat “matig’ en “deugsaam” beteken, en weer ? ontlening is
aan die Latyn “sobrius”: “nie
dronk nie, matig, verstandig”. Die eerste optekening in Afrikaans hiervan kom
voor in die Patriotwoordeboek van 1902, met die betekenis “matig”, “karig”
en ook “nugter”. (Engels het hierdie woord in 1387 uit Frans oorgeneem, met
slegs die betekenis “nugter”.) In die dagboek van Jan van Riebeeck is daar ?
groot getal sulke woorde wat hedendaags nie algemeen in Afrikaans gebruik word
is daar talle woorde in Afrikaans wat nie so ? gemeenskaplike herkoms met
Engels uit die klassieke tale deel nie, en eenvoudig blatante anglisismes is
wat geen bykomende betekenis- of styl/register-onderskeid tot ? bestaande
Afrikaanse woord kan voeg nie, soos “ejeksie”, “persuasie”, “impudensie” ea, en
moet dus vermy word. Ons moet ons dan ook deur die register van die Bybelteks
laat lei by die keuse tussen alternatiewe wat wél moontlik is. Dit is nie altyd
? maklike taak nie, en daarom verg dit ook noukeurige beoordeling van sulke
2014-10-19 at 08:22
Mooi om hierdie lys uit te bou - gespierde mense gebruik gespierde tale.
Afrikaans se spiere is ook inheems, outentiek plaaslik, AFRIKAans - in woorde en in dade.
2014-11-13 at 10:59
Ek verstaan nie mooi die opgewondenheid oor die "Gespierde Afrikaans"-lys nie. Daar is geen nuutskeppings in die lys nie - almal doodgewone Afrikaanse woorde wat 'n mens in enige woordeboek kry. Of is die aanname dat sprekers, wat al so gewoond is aan die anglisistiese woorde, nie woordeboekgebruikers nie?
Wat ek baie graag sal wil sien, is 'n lys met rekenaar/internetterme in "Gespierde Afrikaans"!
2017-02-02 at 10:28
In die 21ste eeu weet almal wat sagteware is. Min weet wat programmatuur is. Almal weet wat die aansitter van 'n motor is, maar wie weet dat dit 'n knormoer is? 'n Vis en tjips winkel is eintlik 'n visenaartappelskyfierestourant.
2017-06-13 at 13:31
Ek stel belang in hierdie probleem vanuit 'n psigolinguistiese perspektief. As sulks is my idees nie noodwendig taalkundig korrek nie.
Nie so lank gelede het George Carlin gekom met die konsep van "soft language". Ek vertaal dit as "dwaaltaal" - my term. Dit kan gedefinieer word as taal wat die impak van die oorsponklike term of verswak, of mens laat afdwaal van die oorspronklike betekenis van die konsep.
Die voorstelle lyk na 'n interessante manier om hierdie probleem aan te spreek.
Die beste voorbeeld is:
Jy stel 'n feit. OF Jy konstateer 'n feit. Lg stelling is tipiese dwaaltaal.
Die probleem is m i baie meer kompleks as die vervanging van taalvreemde terme. Mens kan nie die rol van die neurologiese struktuur van die brein ignoreer nie. Net so ook nie die rol van gewoonte, en die neiging om woorde te begin verkort om hulle makliker as spreektaal te gebruik. Angus se voorbeeld dat "Vis-en-tjips-winkel" 'n baie beter uitdrukking is, as die woord "visenaartappelskyfierestourant" is 'n uistekende voorbeeld.
Vanuit 'n sosiaal-sielkundige perspektief gaan dit buiten die leksikale of denotatiewe betekenis ook oor die konotatiewe betekenis en emosionele lading wat woorde dra. Hierdie punt is heel moontlik buite die veld van hierdie LitNet-stuk.
2017-06-15 at 18:42
Ek kon skooltyd (1960s) nooit die bohaai oor Anglisismes kleinkry nie.
Anglisismes was totaal verboten, maar Fransismes, Duitsismes, Maleisismes, Zuluismes, Tswanaismes, Griekwaismes en vele meer, hulle was almal piekfyn.
En toe wonder ek altoos hoe dink die klomp anti-Anglisismerers het Afrikaans ontstaan ...
Kyk gerus ook na bestaande Afrikaanse ondinge:
Huidiglik (siesa!) - gebruik Tans
2017-06-23 at 19:50
In die tegnologie (oeps! is daar dalk 'n woord met meer spiere?) is dit myns insiens verkieslik om te hou by meer "internasionale" woorde wat in die vakgebied verstaan word, bv "transformator" ipv "omvormer", "generator" ipv "opwekker", "transistor", "tiristor". "Beeldradio" het ook al geswig voor "televisie". Wat van "video", "cd" ("laserskyf" het dit nie gemaak nie) en "dvd"? Destyds is gepoog ("probeer") om "komper" ipv "rekenaar" (in die geval het Germanië geseëvier!) op ons af te dwing (nie "forseer" nie. Gelukkig het hulle nie "komputer" voorgehou nie, wat net bewys dat taal sy eie loop neem.)
Oor die algemeen moet gewaak word daarteen om nie te puristies ("behep met suiwerheid"?) te wees nie. Goggas soos "ek doen" (sonder voorwerp), wat taalkundig (in die geval liewers as "grammatikaal") nie sin maak nie.
'n Woord soos "opinie" (afkomstig uit Latyn) is vir my al net so ingeburger as "mening" en het soms ander betekenisse en nuanses ("skakerings"?)
Die saak is dus nie so eenvoudig nie. Waar moontlik moet pretensieuse ("vertonerige"?) en wollerige woorde vermy word.
2017-10-26 at 16:14
Dink net hoe klink 'fassinasie' in 'n Afrikaanse tesis.
Sommige mense het 'n fassinasie (is behep?) met wollerige woorde ...
2017-11-11 at 01:28
'n Amerikaanse professor (Irving Younger) het regslui gewaarsku teen die gebruik van "a polysyllabic slab of jargon" wanneer 'n penny-word voldoende is. My leuse is, kort woorde, kort sinne, kort paragrawe.
2017-11-11 at 01:26
Verskoon my asseblief as ek maar swaar sluk aan hierdie onderwerp terwyl die volgende net hierbo verskyn:
outentiek - eg?
edutainment - opvoedende vermaak? vermakerige opvoeding?
bucket list - emmerlys is so onoortuigend, is dit nie?
geakkrediteerde (artikels) - goedgekeurde, aanvaarde, erkende (artikels)?
kreatief - wat is fout met skeppend(e)?
fiksie - verbeeldingswerk?
essay - opstel?
Sommige woorde of terme het 'n besondere betekenis - kyk maar na bucket list - wat verloor word in die soeke na 'n eg (outentieke?) Afrikaanse woord van Germaanse oorsprong. Verder, alhoewel Afrikaans die draer van ons kultuur is, is ons kultuur self nie suiwer nie. Elemente en invloede van elders is oral te sien.
2017-11-13 at 10:03
Ek sien Joan Hambidge gebruik vandag "komputer" in 'n resensie (genoeg spiere?) in die Burger.
As woorde so naas mekaar bestaan in 'n taal, is daar 'n rede voor, en die rede is dat hulle nie absolute sinonieme is nie.
Ja, maar taal laat hom nie in 'n blik druk nie. As 'n term soos "rekenaar" by die sprekers/ gebruikers ingeburger is, dan kan jy nie sommer "blikbrein" of "komputer" op hulle afdwing nie.
Hoe lekker lag ek nou vir bucket list - emmerlys.
Ek stel voor voorjylepelindiedaksteeklys.
Ek dink Mark Twain sou 'n woord of twee oor voorjylepelindiedaksteeklys gepreek het. Never use a dollar word when a penny word wil do.
Wat van terwylonsnogbogrondswakkerwordlys? Ons hou mos van sulke lekker lang Germaanse woorde.
2017-11-16 at 20:35
Koos Holzhauzen slaan die spyker op die kop! Jy kan 'n taal standaardiseer en bearbei soos jy wil, maar hy gaan sy eie gang. As jy vir Riemvasmaak se mense sê die dispuut oor hulle grondgebied is eintlik 'n geskil, sal hulle wil weet waar die pampoen is.
Leenwoorde en -ismes. 'n Aspek wat miskien beklemtoon moet word, is die wesenlike verskil wat bestaan tussen leenwoorde en -ismes in 'n taal. Jare gelede al het iemand beklemtoon dat enige woordvoorraad van 'n taal bestaan uit: erfgoed, leengoed en eie goed. Veral die tegnologie vereis [soms] dat van leengoed - hopelik net tydelik gebruik gemaak sal word. Lui of verloopte taalgebruikers is egter soms geneig om sulke vreemdelinge permanente verblyf in die taalakker te laat kry. Dié optrede strem meestal die vorming van taaljuwele soos 'bromponie' en 'blitsboodskap' [BB ipv SMS] en self iets soos 'koggel-klofie' wat onlangs in die taalnuus was ...
Daarteenoor is die eintlike taalgoggas die -ismes wat wat as onkruid in die taalakker vestig - en soos onkruid maar maak - die taaleie geleidelik vernietig. Verwysende na die taal waaruit die woorde en veral frases [wat na die vreemde taal gevorm word] word gepraat van bv neerlandismes, germanismes, latinismes, bantoeïsmes en tov Afrikaans veral anglisismes en selfs al amerikanismes. Iets soos 'hy doen' of 'hulle het toe nie opgedraai nie' [suiwer Afrikaanse woorde maar verwurgend verkeerd ingespan] laat enige taalgevoelige gril.
Ek dag ons was verby die era van anglisismejag. Heelwat van die Romaanse woorde (nie Engels nie) wat in die lys deur Germaanse woord vervang word, is natuurlik verrykend, maar dit hang altyd van die nuanse af. In die natuurwetenskappe kan ons nie sonder Romaanse woorde klaarkom nie.
Ons kan wel klaarkom sonder die gedrogwoord 'oorsig' wanneer ons 'toesig' bedoel. Die Afrikaanse media behoort hulle in dié verband te skaam.
2019-07-10 at 17:42
Dit doen my hart goed om hierdie lys te lees. Ek het onlangs Reisiger van Elsa Joubert gelees, en ek wonder waarom hierdie gevierde Afrikaanse skrywer dit nodig gevind het om die volgende woorde te gebruik: bisar, aberrasie, omineuse, kloustrofobies, preker (met ’n kappie op die 2e e), nerveuse, fabuleuse, atrositeite, mirakel, literatore, efemeer, embarrasseer.