PressReader - Beeld: 2017-08-09 - Z­wa­ne, ka­mer klim kaal­vuis in
Z­wa­ne, ka­mer klim kaal­vuis in
‘Trans­for­ma­sie sal en­ke­lin­ge be­voor­deel’
Beeld - 2017-08-09 - KUNS & VERMAAK - El­vi­ra Wood
Mo­se­ben­zi Z­wa­ne, mi­nis­ter van mi­ne­ra­le bron­ne, en die Ka­mer van Myn­we­se klim nou kaal­vuis on­der me­kaar in oor die om­stre­de Myn­bou­hand­ves.
Die trans­for­ma­sie van die myn­be­dryf en wie werk­lik die kamp­veg­ter vir vol­hou­ba­re ver­an­de­ring is, is die kern van die bek­ge­veg.
Die mi­nis­ter is dalk op dun ys, want hy is uit al­le oor­de ge­kri­ti­seer oor die hand­ves – selfs deur die ANC.
het gis­ter be­rig dat as pres. Ja­cob Zu­ma die mo­sie van wan­troue teen hom oor­leef, Z­wa­ne se kop kan rol.
Z­wa­ne het Maan­dag uit­ein­de­lik in hof­stuk­ke ge­re­a­geer op die ka­mer se aan­soek om ’n in­ter­dik teen die toe­pas­sing van die hand­ves, wat die ka­mer sê on­wet­tig en on­grond­wet­lik is.
Maar, sê Z­wa­ne in hof­stuk­ke, “el­ke klag wat die ap­pli­kant oor die hand­ves het, is in we­se ’n po­ging om doel­tref­fen­de en be­te­ke­nis­vol­le deel­na­me van swart men­se aan die myn­bou­en mi­ne­ra­le­sek­tor te ver­hoed”.
Dit is nie waar nie, het die ka­mer gis­ter in ’n ver­kla­ring ge­re­a­geer: “Die ver­an­de­ring van die be­dryf oor baie ja­re be­wys dit. Maar die ka­mer wil hê werk­li­ke trans­for­ma­sie moet plaas­vind met in­ag­ne­ming van wat haal­baar is in die lig van die werk­lik­he­de wat die myn­be­dryf in die ge­sig staar.”
Die ka­mer sê krag­tens die Myn­bou­hand­ves sal mil­jar­de ran­de se in­kom­ste jaar­liks van die hou­ers van myn­reg­te ont­trek en in ’n fonds, wat die mi­nis­ter van mi­ne­ra­le bron­ne be­stuur, ge­stort word.
“Die trans­for­ma­sie wat die de­par­te­ment be­vor­der, is ont­werp om die be­lan­ge van en­ke­lin­ge te be­voor­deel.
“Hier­die a­gent­skap (waar­heen die geld gaan) het geen be­stuur nie en die on­ver­my­de­li­ke ge­volg­trek­king is dat die doel daar­van nie is om trans­for­ma­sie te be­vor­der nie,” sê die ka­mer.
“Daar is geen deur­sig­tig­heid of e­ni­ge aan­dui­ding van wie toe­gang tot hier­die geld sal hê of hoe die geld op ’n ver­ant­woord­ba­re wy­se toe­ge­deel sal word nie. Dit is ver­der ook ’n on­grond­wet­li­ke po­ging om ’n by­ko­men­de be­las­ting in te sa­mel.”
Z­wa­ne sê in Maan­dag se hof­stuk­ke sy weer­ga­we van die hand­ves is nie on­wet­tig nie.
Toe die Wet op die Ont­wik­ke­ling van Mi­ne­ra­le en Pe­tro­le­um­hulp­bron­ne op­ge­stel is, was die be­doe­ling dat die hand­ves ’n “ge­rief­li­ke en aan­pas­ba­re me­ga­nis­me” sou wees wat die mi­nis­ter in staat sou stel om te re­a­geer op ’n ver­an­de­ren­de om­ge­wing.
Z­wa­ne ver­tel uit­voe­rig hoe gereeld hy met die ka­mer ge­kon­sul­teer het oor die nu­we hand­ves.
Dis mis­lei­dend, sê die ka­mer.
Die mi­nis­ter kan nie ver­ga­de­rings tus­sen die ka­mer en die mi­nis­te­rie oor die hof­stryd oor die be­mag­ti­gings­be­gin­sel tel as kon­sul­ta­sies oor die myn­bou­hand­ves nie.
Van die 17 ont­moe­tings tus­sen A­pril 2016 en Maart 2017 waar­na die mi­nis­ter ver­wys, was net twee nié oor die ver­kla­ren­de hof­be­vel wat die ka­mer vra oor wat pre­sies die 26%-be­mag­ti­gings­ver­eis­te in die vo­ri­ge weer­ga­we van die hand­ves is nie.
“Op al­bei hier­die ver­ga­de­rings het die de­par­te­ment net ge­luis­ter na die ka­mer se voor­leg­gings. Hy het nie daar­op ge­re­a­geer of dit in ag ge­neem nie.”
Foto: EL­VI­RA WOOD
Mo­se­ben­zi Z­wa­ne, mi­nis­ter van mi­ne­ra­le bron­ne.