Hofmannsthal is gebore in Landstraße, Wene, as die seun van 'n Oostenrykse moeder uit die boonste klasse, Anna Maria Josefa Fohleutner (1852–1904), en 'n Oostenryks-Italiaanse bankbestuurder, Hugo August Peter Hofmann, "Edler von Hofmannsthal" (1841-1915). Sy ouers was beide Christene.
Sy oupagrootjie, Isaak Löw Hofmann, Edler von Hofmannsthal, van wie sy gesin die edele titel "Edler von Hofmannsthal" geërf het, was 'n Joodse tabakboer wat deur die Oostenrykse keiser tot edele verhef is.
Hy het in Wene aan die Akademisches Gymnasium skoolgegaan, waar hy in aanraking gekom het met die werke van Ovidius, wat later 'n groot invloed op sy werk gehad het.  Hy skryf van 'n vroeë ouderdom af gedigte en toneelstukke. Omdat hy as student nie toegelaat is om te publiseer nie, is sommige van sy vroeë werke onder skuilname geskryf soos Loris Melikow en Theophil Morren. Hy ontmoet die Duitse digter Stefan George op sewentienjarige ouderdom, en publiseer verskeie gedigte in George se tydskrifjoernaal, Blätter für die Kunst. Hy studeer regte en later filologie in Wene, maar besluit na sy studies in 1901 om hom toe te wy aan die skryfkuns. Saam met Peter Altenberg en Arthur Schnitzler was hy lid van die avant garde groep Jung Wien (Jong Wene).
In 1900 ontmoet Hofmannsthal die komponis Richard Strauss vir die eerste keer. Later het hy libretti vir 'n paar van sy operas geskryf, waaronder Elektra (1909), Der Rosenkavalier (1911)- saam met Harry von Kessler-, Ariadne auf Naxos (1912, hers. 1916), Die Frau ohne Schatten (1919), Die ägyptische Helena (1928) en Arabella (1933).
In 1911 pas hy die 15de eeuse Engelse toneelstuk oor moraliteit getiteld Everyman aan as Jedermann; Jean Sibelius (onder andere) het insidentele musiek daarvoor geskryf. Die toneelstuk het later gereelde opvoerings tydens die Salzburgse-fees beleef.
Gedurende die Eerste Wêreldoorlog beklee Hofmannsthal 'n regeringspos. Hy skryf toesprake en artikels ter ondersteuning van die oorlogspoging en beklemtoon die kulturele tradisies van Oostenryk-Hongarye. Die einde van die oorlog het die einde van die Habsburgse monargie in Oostenryk beteken; dit was 'n slag waarvan die patriotiese en konserwatief-denkende Hofmannsthal nooit ten volle herstel het nie.
Nietemin was die jare na die oorlog baie produktief vir Hofmannsthal; hy het, byna sonder onderbreking, voortgegaan met sy vroeëre literêre projekte. Hy het verskeie nuwe libretti's vir Richard Strauss se operas geskryf. In 1920 stig Hofmannsthal saam met Max Reinhardt die Salzburg-fees. Sy latere toneelstukke toon 'n groeiende belangstelling in godsdiens, en bevat veral Rooms-Katolieke temas. Onder sy skrywes is 'n draaiboek vir 'n rolprentweergawe van Der Rosenkavalier (1925), soos geregisseer deur Robert Wiene.
In 1901 trou hy met Gertrud "Gerty" Schlesinger, die dogter van 'n Weense bankier. Gerty, wat Joods was, het haar voor hul huwelik tot die Christendom bekeer. Hulle vestig hulle in Rodaun (nou deel van Liesing), nie ver van Wene nie, en het drie kinders:
Christiane von Hofmannsthal (1902–1987), wat vroeg in 1929 met die Duitse indoloog Heinrich Zimmer getroud is. Zimmer doseer aan die Universiteit van Greifswald, Heidelberg-universiteit, en Balliol College, Oxford. Nadat hulle na New Rochelle, New York verhuis, word hy 'n besoekende dosent aan Columbia-universiteit.
Franz von Hofmannsthal (1903–1929), wat op 13 Julie 1929 selfmoord pleeg.
Raimund von Hofmannsthal (1906–1974), wat in 1933 met Ava Alice Muriel Astor, dogter van John Jacob Astor IV en Ava Lowle Willing, trou. Nadat hy in 1939 van Ava skei, trou Raimund met Elizabeth Paget, dogter van Charles Paget, 6de Markies van Anglesey.
Twee dae nadat sy oudste seun selfmoord pleeg, kort nadat hy die begrafnis van Franz bywoon, is Hugo self aan 'n beroerte in Rodaun dood.
Die Oostenrykse skrywer Stefan Zweig het as volg in sy herinneringe getiteld The World of Yesterday (1942) oor Hofmannsthal se vroeë prestasies en die invloed daarvan op Zweig se generasie geskryf:
Die verskyning van die jong Hofmannsthal is en bly opvallend as een van die grootste wonderwerke van vervulling van die vroeë lewe; in die wêreldletterkunde, behalwe vir Keats en Rimbaud, ken ek geen ander gelyksoortige voorbeeld van 'n onberispelike bemeestering van die taal nie, geen soortgelyke breedte van spirituele vermoë nie, niks wat meer deurdrenk is van poëtiese substansie nie, selfs in die mees toevallige en onvermoeide lyne, as in sy manjifieke genialiteit nie; hy wat alreeds in sy sestiende en sewentiende jaar homself in die onsterflike annale van die Duitse taal gevestig het met onuitwisbare verse en prosa wat vandag nog nie oortref is nie. Sy skielike begin en gelyktydige verwesenliking was 'n verskynsel wat skaars meer as een keer in een generasie voorkom.
Broch, Hermann (outeur), Steinberg, Michael P. (vertaler). Hugo von Hofmannsthal and His Time: The European Imagination, 1860–1920, University Of Chicago Press, 1984, ISBN 978-0-226-07516-7.