Ons kiesstelsel het 'n verbetering nodig | Die Son
Ons kiesstelsel het 'n verbetering nodig
Deur Jason LloydSaterdag, Maart 10, 2018 18:00
DIE herskikking van die politiek in die nabye toekoms is te ver...
Daarom lê dit nie opgesluit in die versterking van die reeds (flou) opposisiepartye nie, maar eerder in die herbesinning oor en verandering van die huidige kiesstelsel.
Die geskiedenis leer dat baie Afrika-bevrydingsbewegings suid van die Sahara 25 jaar ná bevryding en/of onafhanklikwording hul land diep die moeilikheid in regeer.
Die ANC onder Jacob Zuma was ? tipiese voorbeeld. Dis omdat dié partye eers die ekonomie vernietig. Dan volg politieke onstabiliteit wat die eens stewige pilare van 'n grondwetlike demokrasie verwoes.
Hopelik het 'n nuwe era onder Cyril Ramaphosa op ons neergedaal.
In Afrika – ook in Suid-Afrika – waar veral die voormalige onderdrukte meerderheid hoofsaaklik met hul hart eerder as hul kop stem, bewys die geskiedenis dat opposisiepartye dit moeilik vind om die bevrydingsbeweging by die stembus te klop.
Die onlangse diktatuur van pres. Robert Mugabe se Zanu-PF in Zimbabwe is 'n voorbeeld.
Bygesê, die oproep tot die verandering van die huidige kiesstelsel is niks nuuts nie. Die gevolg was die aanwysing van die (Frederik Van Zyl) Slabbert-kommissie, wat
Dié voorstelle (wat intussen stof iewers op 'n rak vergader) – met die kiesafdelinggedeelte geskoei op die Britse Westminsterstelsel – is 'n goeie verbetering op die huidige stelsel omdat kiesers nie direk betrokke is by die kies van hul LP's nie.
Ek het egter my bedenkinge oor die kommissie se voorstel dat 'n kiesafdeling drie tot sewe LP's moet hê omdat die konsep van aanspreeklikheid hierdeur verlam sou word. Dit sal 'n gestry onder LP's meebring oor wie 'n betrokke kiesafdeling se belange op die hard dra en andersom.
Daarom sou ek voorstel die land moet in 240 kiesafdelings, elk vir een LP, verdeel word. Dit sou die weg baan vir die vestiging van 'n gesonde kieser-LP-verhouding.
Die oorblywende 160 LP's kan proporsioneel vanaf lyste aangewys word. Dit sou meebring dat kleiner partye soos die PAC en VF+ deur die proporsionele gedeelte van uitwissing gered word as hulle nie 'n kiesafdeling kan wen nie.
Tesame met veral die kiesafdelingstelsel lê die antwoord tot die volle herskikking van die politiek opgesluit in die vorming van "persoonlike identiteitsvorming" in die politiek. Dit sal die fokus verskuif weg van die belang van die party wat meestal ideologies van aard is.
Hier dink ek aan die oorbeklemtoning van die eenvoudige lering van Madiba dat daar "goeie" en "minder goeie" mense in alle gemeenskappe en politieke partye is.
In die nominasieproses van kandidate vir die verskillende kiesafdelings moet die klem daarop val om "goeie" mense as LP's te kies.
Dit sou dan meebring dat kiesers minder fokus plaas en stem vir 'n politieke party se handelsmerk, maar op die karakter-gesteldheid van kandidate.
As die "goeie" die norm vir nominasie of verkiesing in 'n kiesafdeling word, sal dit outomaties oorspoel tot in partye se onderskeie strukture. Dít en die skrapping van die klousule in die Grondwet wat verhoed dat 'n LP van party verwissel sonder om sy of haar setel te verloor, sal 'n totale herskikking in die politiek teweeg te bring.
Dit sal die huidige diktatoriale beheer van partyleiers oor hul LP's verminder. Die oorsigrol van die parlement en provinsiale wetgewers sal só versterk word en dit sal bydra tot die groei en uitbou van ons demokrasie.