(Aangestuur vanaf Argentinie)
2 780 400c km2 (8ste)
44 938 712 (32ste)
$903,542 miljard (25ste)
$20 055 (56ste)
$445,469 miljard (21ste)
$9 888 (53ste)
MOI (2017) 0,825 (47ste) – baie hoog
Gini (2017) 41,2 – medium
a. Alhoewel die Spaanse taal nie die amptelike taal is nie, is dit die enigste taal wat in die bewoording van wette, besluite, amptelike dokumente en openbare handelinge gebruik word.
b. Guaraní, Qom, Mocoví, Wichí en ander tale word as plaaslike tale erken.
c. Argentinië maak ook aanspraak op 1 000 000 km² van Antarktika, die Falkland-eilande en Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande.
Argentyne toon 'n neiging om hulself veral in teenstelling en opposisie met ander te definieer en het dus in hul geskiedenis onderskeidings tussen "federaliste en aanhangers van 'n eenheidstaat", "'n beskaafde samelewing en barbaarse toestande", "radikale en behoudendes", "Buenos Aires en die res van dié land", "Peroniste en anti-Peroniste" gemaak, ongeag dié land se redelik homogene bevolking van merendeels Italiaanse en Spaanse afkoms en die gebrek aan enige merkwaardige taalkundige of etniese diversiteit.
7.3 Walliese immigrasie
7.4 Indigene bevolking
7.5 Menslike ontwikkeling
Die inheemse Kreoolse bevolking was vasberade en magtig genoeg om politieke veranderings teweeg te bring, soos hulle reeds in 1806 en 1807 bewys het toe die inwoners van Buenos Aires 'n militêre oorwinning oor twee invallende Britse leërs behaal het. Terwyl die eerste Britse mag met slegs 1 500 soldate nog relatief klein was, was die tweede oorwinning oor 'n magtige en goed opgeleide leër van 11 000 man, wat deur Buenos Aires se bevolking gedwing is om te kapituleer, al hoe indrukwekkender. Die slaankrag van plaaslike burgermagte het selfs geblyk om groter te wees as dié van Spaanse koloniale regimente. Die Kreoolse bevolking het uit hierdie groot militêre sukses hul reg op selfregering afgelei.
Vervolgens word Argentinië egter gekenmerk deur aanhoudende politieke konflikte tussen konserwatiewe en liberale elemente en tussen burgers en die weermag. Na die Tweede Wêreldoorlog verskyn die populistiese "peronisme", wat die verhouding tot 'n punt dryf. Tot 1983 word steeds bloediger optredende militêre juntas afgewissel met outoritêre siviele regerings, wat lei tot toenemende ekonomiese probleme, korrupsie, algemene afkeur in die politiek en die nederlaag in die Falklandoorlog teen die Verenigde Koninkryk in 1982.
Hierna help vier vrye verkiesings om demokrasie in Argentinië stewig te vestig. In 2001 het ekonomiese probleme, insluitend die wanbetaling van buitelandse skuld, gelei tot bloedige onluste en die val van die regering. Ekonomiese maatreëls soos die ontkoppeling van die Argentynse peso van die Amerikaanse dollar het vervolgens tot ekonomiese herstel gelei en Argentinië is nou ook 'n gewilde toeristebestemming, aangehelp deur die gunstige wisselkoers teenoor meeste belangrike geldeenhede. Argentinië se totale buitelandse skuldlas het in 2009, te midde van die internasionale finansiële krisis, nogtans weer tot 145 miljard VSA-$ gestyg.
Die voormalige president Néstor Kirchner († 2010) en sy eggenote Cristina Fernández de Kirchner wat in Oktober 2007 as sy opvolger verkies is. Sy dien sedert Desember 2019 as Argentinië se adjunkpresident onder Alberto Fernández
Die huidige president Alberto Fernández
Die president benoem die ministers. Die grondwet gee aansienlike mag aan die president in die dubbele funksie as staatshoof en regeringsleier. Die president het onder andere die vermoë om in "dwingende en noodsaaklike" omstandighede presidensiële dekrete uit te vaardig. Die huidige regeringsleier is Alberto Fernández.
Vroue het eers in 1952 stemreg gekry en omdat daar nog steeds afsonderlike manlike en vroulike kieserslyste bestaan, moet vroue ook in afsonderlike verkiesingslokale stem. In die presidentsverkiesing van 2007 het twee vroulike kandidate meer as twee derdes van die uitgebragte stemme op hulle verenig.
Sojaboonoeste in die provinsie van Buenos Aires. Argentinië is die derde grootste produsent van sojabone in die wêreld. Die sojaboonbedryf is een van die drie grootste sektore in dié land, ná die petrochemiese en metaalbewerking
In 2006 het Argentinië se uitvoere met 15 persent gegroei en 'n rekordvlak van 46,6 miljard VSA-dollar bereik. Die invoere het selfs met 19 persent tot 34,2 miljard VSA-dollar gestyg. Agrariese grondstowwe en voedsel het weer sowat vyftig persent van die uitvoerwaarde verteenwoordig. Nogtans het die aandeel van nywerheidsprodukte (32 persent van die totale uitvoere) met 23,5 persent sterk toegeneem. Die belangrikste markte vir Argentynse uitvoere in 2006 was die Suid-Amerikaanse vryehandelsone Mercosur met 'n aandeel van 21,3 persent, die Europese Unie met 17,5 persent en die Noord-Amerikaanse vryehandelsone NAFTA met 12,9 persent.
Ander projekte sluit die modernisering en elektrifisering van spoorlyne in Groter Buenos Aires, die modernisering van die spoorlyn tussen Buenos Aires en Mar del Plata en beleggings in Buenos Aires se moltreinnetwerk in. Die stad Mendoza oorweeg die bou van 'n enkelspoortrein-netwerk, terwyl 'n beplande bilaterale projek met Chili die bou van 'n spoortonnel deur die Andes-gebergte met 'n totale lengte van 52 kilometer en multimodale terminale vir spoor- en padverkeer behels.
Andrea Gabriela García Gava, "Koningin van die Italiaanse Gemeenskap", tydens die XXXV Fiesta Nacional del Inmigrante (35ste Nasionale Immigrantefees) wat in 2014 in Oberá (provinsie Misiones) gehou is. Na beraming het 25 miljoen Argentyne ten minste een Italiaanse voorvader
Europese massaimmigrasie is 'n redelik onlangse verskynsel in die Argentynse geskiedenis. Nog tot omstreeks 1850 was dit hoofsaaklik relatief klein getalle Spaanse amptenare, militariste en soldate wat hulle in die La Plata-streek gevestig het. Eers daarna het dié land 'n belangrike bestemming vir Spaanse en Italiaanse immigrante geword. Die laasgenoemdes het die grootste groep nuwe aankomelinge gevorm – met twee miljoen immigrante in die tydperk tussen 1840 en 1960. Daar word beraam dat sowat 25 miljoen Argentyne tenminste gedeeltelik van Italiaanse afkoms is. Baie van hulle het net tydelik in dié land gebly om hier te werk en kon danksy regstreekse skeepsverbindings tussen Italië en Argentinië in groot getalle as seisoenale werkers immigreer.
Walliese immigrasie[wysig | wysig bron]
Die seilskip Mimosa
Teen die middel van die 19de eeu was Patagonië nog 'n fel omstrede gebied waarop Argentinië sowel as Chili aanspraak gemaak het. Die stigting van 'n Walliese kolonie is deur die Argentynse regering as 'n kans gesien om beheer oor die grotendeels onbevolkte streek te verseker. So het Walliese immigrante hulle in 1865 in Y Wladfa of "Die Kolonie" in Patagonië gevestig - 'n kolonie met 'n voorgestelde oppervlakte van sowat 100 vierkante myl waaraan volgens die oorspronklike planne militêre beskerming, selfbeskikking en selfs onafhanklikheid toegeken sou word.
'n Tweetalige straatbord in die provinsie Chubut. Die getal Argentyne van Walliese afkoms word op sowat 72 500 beraam - van wie tussen 5 000 en 12 000 nog Wallies as huistaal praat
In Liverpool, 'n Noordwes-Engelse hawestad met 'n betreklik groot bevolking van Walliese afkoms, is 'n emigrasie-komitee onder voorsitterskap van Michael Jones, 'n boorling van Bala, in die lewe geroep wat die Argentynse kolonie as 'n kans beskou het om die Walliese identiteit, taal en kultuur oorsee te bewaar. In 1865 het 'n groep van byna 200 Walliesers aan boord van die Mimosa, 'n brik van 447 ton, vanuit Liverpool-hawe na Patagonië vertrek. Die skip het veilig in Suid-Amerika aangekom waar die immigrante in die hawe van die latere Puerto Madryn voet aan wal gesit het.
Ná 'n moeilike begin het die Walliese nedersettings, wat grotendeels langs die Atlantiese kus van Chubut geleë is, begin floreer. In die volgende vyf dekades het nog honderde Walliese immigrante hulle hier kom vestig om Walliese nedersettings soos Porth Madryn (Puerto Madryn) in die Nuwe Baai; Rawson, Gaiman, Trelew en Dolovan in die Chubut-vallei en Trevelin in Cwm Hyfryd te stig. Nasate van Walliese setlaars word daarnaas aangetref in Esquel, geleë aan die voet van die Andes-bergreeks; in Comodoro Rivadavia (die grootste nedersetting in die provinsie); in Colonia Sarmiento en elders in Argentinië.
Die kolonie, waarin die tradisionele Walliese regstelsel toegepas en die Keltiese Walliese taal gebesig is, sou die eerste samelewing word wat stemreg aan vroue toegeken het. In 1876 is die eerste kulturele fees of Mawr Eisteddfod op Beti Huws se plaas in Chubut gevier. Die fees, wat sedert 1900 gereeld in Trelew gehou word, is die hoogtepunt van Patagoniese Walliesers se kulturele lewe.
Die Walliese nedersettings in Argentinië het - meer nog as soortgelyke Walliese gemeenskappe in Utica in die Amerikaanse deelstaat New York of Scranton in Pennsilvanië - daarin geslaag om hul kulturele identiteit tot vandag toe te bewaar.
Die noordooste met die provinsies Misiones en Corrientes is die enigste streek in Argentinië waar 'n kulturele versmelting tussen Guaraní-Indiane en Spaanse setlaars plaasgevind en 'n groot aantal gemengde huwelike voorgekom het. Oor 'n tydperk van driehonderd jaar vanaf die begin van die Spaanse kolonisasie het naas die Kreole (nasate van Spaanse setlaars) ook 'n groot groep van Mestiese (mense van gemengde Spaans-Indiaanse afkoms) ontstaan.
Pato is die nasionale sport van Argentinië en is 'n ou perdspel wat in die vroeë 1600's plaaslik ontstaan het en die voorganger van perdbal is. Die gewildste sportsoort is sokker. Saam met Brasilië en Frankryk is die Argentynse nasionale sokkerspan een van net drie nasionale sokkerspanne wat die belangrikste internasionale triplet gewen het: Die FIFA Sokker-Wêreldbeker (in 1978 en 1986), die Sokker-Konfederasiebeker en die Olimpiese goudmedalje. Hulle kon tot dusver ook 14 Copas América, 6 Pan-Amerikaanse goudmedaljes en verskeie ander trofeë verower. Daarbenewens het Argentinië die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978 gehuisves wat deur die plaaslike nasionale sokkerspan gewen is. Argentinië onderhou 'n sterk mededinging teen buurlande soos Brasilië, Chili en Uruguay. Argentinië se hoogste sokkerliga is die Argentynse Primera División, gevolg deur die Primera B Nacional. Van Argentinië se bekendste sokkerspelers sluit in Diego Maradona en Lionel Messi.
Rugby is een van Argentinië se gewildste sportsoorte en die Argentynse nasionale rugbyspan, bekend as Los Pumas, het tot dusver by elke Rugbywêreldbeker deelgeneem en tydens die Rugbywêreldbeker 2007 hul beste prestasie opgelewer en die derde plek bereik. Sedert 2012 ding Argentinië in die Rugbykampioenskap teen Australië se Wallabies, Nieu-Seeland se All Blacks en Suid-Afrika se Springbokke mee. Tydens die jaarlikse Superrugby-klubkampioenskap speel die Argentynse Jaguares teen vier Australiese rugbyspanne, vyf spanne uit Nieu-Seeland, drie spanne uit Suid-Afrika en een span uit Japan (Sunwolves).
↑ 1,0 1,1 1,2 (es) "Población por sexo e índice de masculinidad. Superficie censada y densidad, según provincia. Total del país. Año 2010" (XLS). Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2010. Buenos Aires: INDEC – Instituto Nacional de Estadística y Censos. 2010. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Junie 2014.
↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 (en) "Argentina". Internasionale Monetêre Fonds. Oktober 2019. Besoek op 10 Desember 2019.
↑ "2018 Human Development Report" (PDF) (in Engels). United Nations Development Programme. 2018. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 29 April 2020. Besoek op 10 Desember 2019.
↑ "Gini Index" (in Engels). Wêreldbank. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 April 2020. Besoek op 10 Desember 2019.
↑ (es) Argentina Investiga: Historias de inmigrantes italianos en Argentina. Besoek op 15 Oktober 2019
↑ Peter N. Williams, Ph.D: Presenting Wales from A to Y. The People, the Places, the Traditions. An Alphabetical Guide to a Nation's Heritage. Victoria, BC: Trafford 2003, bl. 79
↑ Terry Breverton: The Welsh. The Biography. Stroud, Glos: Amberley Publishing 2012, bl. 274
↑ (es) "Argentina Decree Nº 17468 of 16 September 1953". Federación Argentina de Pato. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 November 2013. Besoek op 16 Oktober 2012.
↑ "CONFIRMED: Cheetahs, Kings out of Super Rugby". Sport24 (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op 10 Desember 2019.
(en) "Argentina". Encyclopædia Britannica. Besoek op 10 Desember 2019.
(en) "Argentina". Central Intelligence Agency. Besoek op 10 Desember 2019.
Ekonomie en demografie
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Argentinië&oldid=2173823"
Die bladsy is laas op 29 April 2020 om 19:06 bygewerk.