Kommissie hoor oor Eskom se ‘twyfelagtige R25 miljard-lening’Andre Frank Pillay, Eskom se groeptesourier, voor die Zondo-kommissie van ondersoek na staatskaping. (Foto: Itumeleng English/ANA) Andre Frank Pillay, Eskom se groeptesourier, het Vrydag aan die Zondo-kommissie van ondersoek vertel hoe Eskom sy eie prosedures oortree het toe die kragvoorsiener ŉ ongevraagde kapitaalfinansieringsvoorstel van R25 miljard met ŉ Chinese konsortium onderteken het. Eskom het in 2015 ŉ twyfelagtige ooreenkoms met die Chinese Huarong Asset Management aangegaan. Die maatskappy het die sukkelende kragvoorsiener genader met ŉ voorstel om $1,5 miljard (ongeveer R25 miljard) aan Eskom te voorsien sodat hy nuwe kragstasies kan bou of oues kan opknap. Pillay het gesê dat Eskom ingestem het tot die ongevraagde voorstel om kapitaalprojekte te finansier, hoewel die bepalings daarvan verkeerd was. Hy het aan die kommissie gesê Eskom het sy eie reëls en prosedures geïgnoreer en die ooreenkoms deurgedruk, selfs nadat die kragvoorsiener besef het Huarong sou nie aan sy beloftes kon voldoen nie. Huarong het ŉ vennootskap aangegaan met Tribus Energy, ŉ Suid-Afrikaanse elektriese ingenieurskontrakteur, om ŉ konsortium op die been te bring wat aan SEB-vereistes voldoen: Huarong Energy Africa. Dié konsortium het die voorstel aan Eskom voorgelê. Destyds was Eskom op soek na ŉ befondsingsaanbod wat nie net op regeringsreddingsboeie staatmaak om finansiële uitdagings te oorkom nie. Pillay het getuig die bestuur van Eskom, gelei deur voormalige finansiële hoof Anoj Singh, het na China gereis om met Huarong te vergader. Pillay sê by hierdie vergadering het ŉ man genaamd Rex Madida homself voorgestel as ŉ politieke afgevaardigde van die ANC en hy was deel van die Tribus-groep. Pillay sê hy was bekommerd oor die manier waarop Eskom die Huarong-ooreenkoms hanteer het, selfs al het die kragvoorsiener dit voorgehou as innoverende befondsing wat sal lei tot ŉ kontantinspuiting sonder dat hulle beheer van die maatskappy hoef oor te gee of daar skade aan die balansstaat aangerig word. Pillay sê Eskom het toe besluit om ŉ “Versoek vir Inligting”-kennisgewing uit reik wat “’n nuwe proses” was, aangesien die kragvoorsiener gewoonlik ŉ “Versoek vir Voorstelle”-kennisgewing sou uitreik om seker te maak daar was nie enige ander soortgelyke voorstelle daar buite nie. Andre Frank Pillay, Eskom se groeptesourier, by die Zondo-kommissie van ondersoek na staatskaping. (Foto: Itumeleng English/ANA) Hy het gesê Huarong is toe aangestel as die voorkeurbieër uit die 12 wat gereageer het, insluitend JP Morgan, Absa en Rand Aksepbank. “Ons wou befondsing gehad het wat meer was as R15 miljard, maar nie sou lei tot agterstallige skuldbetalings nie. Die befondsing moes strook met Eskom se kapitaalprojekte en moes binne ŉ redelike kort tydperk geïmplementeer kon word,” het Pillay gesê. Pillay sê toe die “nie-bindende” voorwaardestaat aan Eskom voorgelê is, het hy besef daar is ŉ verbintenisfooi van 0,8% wat gelykstaande was aan $24 miljoen en ŉ kansellasiefooi van $30 miljoen sou Eskom kop uittrek. Pillay sê die ooreenkoms is nooit aan Eskom se interne regsafdeling voorgelê nie aangesien daar op ŉ eksterne regsfirma staatgemaak is, White and Case. Hy beweer Singh het hom gedruk om die nie-bindende voorwaardestaat te onderteken omdat die Huarong-vennote verseker wou wees van ŉ goeie sakeverhouding. “Dit is aan my gestuur en ek was ongemaklik om die voorwaardestaat te teken, want ons was nie gewoond daaraan om voorwaardestate soos dié te teken nie. Maar Singh het gesê ek moet nie bekommer nie, want dit was nie-bindend. Dit was ongekend om voorwaardestate te teken,” het hy gesê. “Toe het hulle die nie-bindende klousule uit die kontrak gehaal en ons het volgehou dat die proses wat ek gevolg het, was volgens die raad onderhandel, maar nie gefinaliseer nie. Ons het nie op ons interne regsdepartement staatgemaak nie, maar ŉ eksterne [firma] om ons hieroor die adviseer.” Pillay se getuienis duur voort.