Die Kerk en Sending: IN DIENS VAN GOD SE KONINKRYK - Cruma
In die Woord van God is daar dus 'n baie duidelike verband tussen die koninkryk van God wat in Jesus Christus gevestig is, die kerk wat deur die Gees van God toegerus is en die evangeliseringstaak wat, met die oog op die Wederkoms van Jesus Christus aan die kerk opgedra is. Die openbaring van God sluit ook met 'n dringendheid, as die Gees van God die kerk van die Nuwe Testament met verlange laat uitroep: "Kom Here Jesus" (Openbaring 22: 20). Die verwagting is dus dat die kerk van Jesus Christus met dieselfde dringendheid besig sal wees om die opdrag van sy Koning uit te voer.
Ten spyte van Jesus Christus se duidelike opdrag, is die kerk volgens Floor (1990:99), weinig bewus van sy missionêre roeping en word dit in 'n deputateverslag aan die Nasionale Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika in 1997 onomwonde gekonstateer: "Dit kan tereg gesê word dat die Gereformeerde Kerke nog nooit juis evangeliserende kerke was nie" (GKSA, 1997:875).Alhoewel die koninkryk van God as 'n sentrale Bybelse motief in die gereformeerde teologie aanvaar word (Vorster, 1996:23), neem dit in die tradisie van die gereformeerde teologie nie 'n sentrale plek in nie en word dit ook nie in die gereformeerde belydenisse uitvoerig bespreek nie (Floor, 1981:6). Godschalk (1968:12) beweer tereg dat al die ruim besinning in die verlede, met betrekking tot die betekenis van die koninkryk van God, feitlik niks bygedra het tot 'n dieper inhoud of 'n beter konkretisering van die saak nie.
Die Gereformeerde Kerke het om een of ander rede die bewussyn van en fokus op hul missionêre roeping in hierdie wêreld verloor. Dalk was dit nog nooit 'n integrale deel van hul na-Reformatoriese teologiese erfenis nie. Feit is dat die kerke se perspektief in so 'n mate vereng het, dat hulle volgens Kruger (1990:198) vaskyk teen die muur wat rondom die eie plaaslike gemeente opgerig is.Godschalk beweer dat die leerstuk van die kerk so omvattend in die tyd van die Reformasie was, dat dit die gesig op die wese van die koninkryk verduister het (Godschalk, 1968:12). Dit is die rede dat in die geskiedenis van die kerk en die teologie, Jesus verkondig is en in sommige gevalle steeds verkondig word, sonder sy koninkryk (Verkuyl, 1993:72). Spoelstra (1986) se vraag: "Het ons kerk-wees in strukture gestol?" moet binne die kerkverband van die Gereformeerde Kerke baie ernstig opgeneem word.
In die lig van bogenoemde het dit dus vir die Gereformeerde Kerke dringend noodsaaklik geword om 'n diagnostiese ondersoek te doen na die oorsake van hierdie missiologiese leemte. Indien die oorsake gevind kan word, kan die Bybelse riglyne vir die oplossing van die probleem geformuleer word. Die kerk van Jesus Christus kan nie kompromieë aangaan ten opsigte van sy missionêre roeping, sonder om die wese van sy kerkwees in gedrang te bring nie. Om waarlik kerk te wees, soos ons bely, moet ons waarlik kerk wees, soos ons beveel word.
2. Koninkryk, kerk, sending en evangelisering
Die koninkryk en koningskap van God is 'n ewige realiteit. Hy is die ewige, almagtige en enigste God en die Skepper van alle dinge. Daar is geen mag of gesag bokant Hom nie. As Skepper van hierdie heelal, is Hy tegelyk ook die Koning van Sy geskape werklikheid. Die koninkryk van God word, met die skepping van hierdie wêreld, 'n skeppingsordening. Alle skepsele, ook die mens as kroon van die skepping (onderkoning) moet God se oppergesag erken en Hom alleen dien.
Met die sondeval het die mens hom (onder aansporing van die Satan) van hierdie heerskappy van God losgemaak. Dit het tot gevolg gehad dat die koninkryk van God, deur die sondeval van die mens, 'n verduisterde werklikheid geword het. God sou egter in Sy groot genade 'n genadepad met sy skepping stap.
2.1.2. Belofte van die koms van die koninkryk in die Ou Testament
Na die tragedie van die sondeval bemoei die Almagtige en liefdevolle God Hom steeds met die sondewêreld. Hy wil deur 'n besondere verbondsgemeenskap met 'n uitverkore volk (Israel), steeds sy Koningsheerskappy in die hele wêreld bekendmaak. Die moederbelofte van Genesis 3 word die goue lyn en die vreugdevolle verwagting dwarsdeur die Ou Testament, dat God in die toekoms sy Koningskap weer op 'n besondere wyse in die wêreld sal openbaar.
2.1.3. Die koms van die koninkryk in die Evangelies.
Dit wat dwarsdeur die Ou Testament 'n heerlike maar onvervulde belofte was, word in die Nuwe Testament 'n vreugdevolle werklikheid wanneer hierdie Ou Testamentiese belofte, in Jesus Christus vervul word. In Hom word die koninkryk van God 'n lewende werklikheid en word die hele skepping voor 'n beslissende keuse gestel. Sy verlossingswerk aan die kruis en die oorwinning oor die dood bring die heerlike magsverklaring van Mattheus 28 dat aan Hom alle mag in die hemel en op die aarde gegee is. Sy hemelvaart is inderdaad sy troonsbestyging.
2.1.4. Die uitbreiding van die koninkryk in die boek Handelinge.
Die boek Handelinge maak die feit en die gevolge van die troonsbestyging van Jesus Christus bekend. Sy hemelse koningskap vind deur die Heilige Gees aardse uitdrukking in die lewe en die werk van die kerk, as sy liggaam op aarde. Die kerk word in diens van die koninkryk gestel om die blye boodskap van hierdie Christusregering, tot aan die eindes van die aarde te verkondig.
2.1.5. Die ontvouing van die koninkryk in die briewe van die Nuwe Testament
In die briewe van die Nuwe Testament gaan dit hoofsaaklik oor die kerk van Jesus Christus (plaaslike en universeel) se"worsteling" om die volle implikasies van die reeds gekome koninkryk in Jesus Christus, in hulle praktiese geloofslewe te verreken. God het vroegtydig duidelike riglyne vir die ontvouing van sy koninkryk, oor die tydperk van die kerkgekiedenis heen, laat opteken.
2.1.6. Die voltooing van die koninkryk in die boek Openbaring.
In die boek Openbaring word die agtergrondsgebeure van die koms van die koninkryk, in die tydperk tussen hemelvaart en wederkoms, belig. Dit is God se besondere troosboek vir Sy kerk, wat in bogenoemde tydperk weet dat Hy regeer en aktief besig is om die geskiedenis van die hele wêreld na die voleinding te bestuur. Die kerk van Jesus Christus moet volhard, totdat Hy kom.
2.2. Verhouding koninkryk en kerk.
Uit die Woord van God word dit baie duidelik dat die kerk nie 'n doel opsigself is of bedoel was om te wees nie. Die koninkryk, wat die kerk voorafgaan, bring die kerk voort. Binne die kerk manifesteer die koninkryk wanneer diegene wat aan die kerk verbonde is, hulle aan die Koning van die kerk onderwerp. Die kerk is dus in diens van die koninkryk om die koningskap van Jesus Christus in die hele wêreld te proklameer. Dit is wesentlik die doel van die kerk se bestaan.
2.3. Koninkryk, sending en evangelisering.
Dit is baie duidelik dat daar huidiglik in die Gereformeerde Teologie 'n "terminologiese verwarring" is rondom die begrippe wat die kerk se werk na buite probeer beskrywe. Dit is egter duidelik dat die begrip sending die mees omvattende begrip is, wat God se totale gerigtheid (Missio Dei) op die wêreld beskrywe. In God se gerigtheid op die wêreld het Hy Sy Seun na hierdie wêreld gestuur. Soos Sy Vader Hom gestuur het, stuur Jesus Christus ook nou Sy kerk. Die kerk se bestaan is ter wille van sy sending (gerigtheid op die wêreld). Die hart van hierdie sendinggerigtheid is evangelisering. Evangelisering is 'n kerklike handeling, met 'n koninkryksdoel. Dit is konsekwent 'n koninkryksbegrip en het te make met die aankondiging van die goeie nuus (blye boodskap) van die werklikheid van die Christusregering.
3. Historiese en teologiese ontwikkeling van GKSA se sendingfokus
3.1. Reformasie en die sending
Die Reformasie van die sestiende eeu was 'n baie besondere belangrike tyd in die geskiedenis van die Gereformeerde Kerke. Daar is egter vrae oor die plek wat die sending en die besinning oor sending binne die reformatoriese werksaamheid gehad het. Oor die sendingfokus van die reformasie is daar sterk uiteenlopende standpunte.
3.1.1. Bewering dat sommige Reformatore gekant was teen sending.
3.1.2. Daar is 'n missionêre vakuum in die tyd van die Reformasie.
3.1.3. Daar is ook 'n sterk pleidooi om begrip vir historiese omstandighede.
3.1.4. Daar is ook 'n nuwe waardering wat vra vir dringende herbesinning.
Die vraag moet gevra word: "Is daar inderdaad 'n reformatoriese stilswye met betrekking tot die saak van die sending, of eerder 'n reformatoriese onontdektheid." Dit blyk dat die bydrae wat die Reformasie tot die verstaan van die die sending gelewer het, nog nie in diepte nagevors is nie en gevolglik nog nie ten volle begryp en daarom baie beslis nog nie tot praktyk verwerk is nie.
3.2. Na-Reformatoriese sendinggeskiedenis in Nederland
Die na-Reformatoriese sendinggeskiedenis in Nederland vertoon 'n baie hartseer verloop. Vir eers het die gewapende stryd om oorlewing teen die Roomse magte (Tagtigjarige Oorlog (1568-1648)) en die voortdurende leerstellige worsteling binne die kerk, die kerk onmagtig tot sendingwerk gelaat. Die ongekende voorspoed wat na die vredesluiting en met die begin van die ontdekkingsreise oor Nederland neergedaal het (die sg. Nederlandse Goue Eeu), het die kerk onwillig teenoor sending ingestel. Vasgevang in koue verstandelike formalisme was dit nie die kerk nie, maar die Piëtisme wat deur middel van talryke sendinggenootskappe, met 'n filantropiese verblindheid, die Evangelie na die eindes van die aarde wou neem. Van 'n kerklik-Reformatoriese sendingwerksaamheid is daar aan die einde van die 18e eeu, geen sprake nie.
In die na-Reformatoriese Nederland het die opkoms van die ortodoksie tot teologiese en dogmatiese verstarring gelei. Met hartseer moet kennis geneem word van die feit dat die reformasie maar baie oppervlakkig in Nederland deurgewerk het. Die verdere teologiese ontwikkeling het te doen met die opkoms van die Piëtisme en Metodisme, as reaksie teen die ortodoksie. Die beweging wat bekend staan as die Nadere Reformasie het later uiting gevind in die sogenaamde neo-Calvinisme, waarin Abraham Kuyper 'n beduidende rol sou speel en 'n wesentlike invloed sou uitoefen. Sy "kerksentriese visie" wat wêreldwyd in Reformatoriese kerke ingang gevind het, het egter tot "ekklesiologiese verstarring" gelei, aangesien dit, vir sover dit die sendingfokus van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika raak, geen helderheid oor die roeping van die kerk in die wêreld gebring het nie.
Dit is voorwaar "een vingerwijzing Gods tot in verre geslachten" (Hamersma, 1911:268) dat nie die Portugese nie, maar die Nederlanders die suidpunt van Afrika eerste beset het. God het 'n duidelike doel met die planting van die Gereformeerde godsdiens aan die suidpunt van Afrika gehad. Die begin van die sending in Suid-Afrika was egter negatief. Die Genootskaplike sending het nie net deur sy negatiewe sendingpraktyke nie, maar ook deur die negatiewe reaksie wat dit by die Gereformeerdes gelaat het, groot skade aan die Gereformeerde sendingfokus aangerig. Van der Vyfer stel dit duidelik: "Dit is juis die bedroewende en diep tragiese feit in die sendinggeskiedenis van die Gereformeerde Kerk, dat 'n groot deel van sy lidmate as gevolg van hulle antipatie teen misbruike in die sending, nou ook vyandig gesind geraak het teen die sending as sodanig" (Van der Vyfer, 1958:401).
Die verloop van die Gereformeerde sending in Suid-Afrika word sigbaar in drie tydperke. Die beginjare word, soos verwag kan word, gekenmerk deur die groeipyne waardeur 'n nuwe kerk noodwendig gaan. Die ekonomiese omstandighede van die Vryheidsoorloë het ook nie die sake vir die sending vergemaklik nie. Die tweede tydperk is die tydperk waartydens die sending só gesentraliseer word, dat die plaaslike kerk feitlik uitgeskakel is. Die derde tydperk het, in 'n tyd van politieke omwentelinge, die sendingfokus weer teruggebring na die plaaslike kerk se sendingaksies in sy eie omgewing. Dit blyk egter dat hierdie ontwikkeling die gesamentlike fokus van die Gereformeerde Kerk as kerkverband, heeltemal verdof het.
Die Gereformeerde Kerke beleef tans 'n sendingstilstand en is gevolglik nie net op 'n verbypad, verby die samelewing en sy woelinge is nie (Vorster, 1996:23), maar het in sy strukture "gestol" (Spoelstra, 1986). Die resultate van hierdie studie bevestig hierdie stelling.
Dit wil werklik voorkom asof die groot Reformasie van Luther en Calvyn 'n belangrike saak nog onaangeroer gelaat het (Hestenes in die voorwoord van Ogden, 1990:7). Die saak van die sending, 'n wesenssaak vir die kerk van Jesus Christus, is nog nie volledig deel van die gereformeerde ekklesiologie nie.
Gegewe die radikale transformasie van die samelewing wat sedert 1994 besig is om in Suid-Afrika en Afrika plaas te vind, moet die optimistiese woorde van Ogden as 'n nuwe motivering vir die Gereformeerde Kerke dien "...We live in the generation when the unfinished business of the Reformation may at last be completed..." (Ogden, 1990:11). Semper reformanda.
Openbarings-histories beskou bied die tema van die koninkryk van God die mees sentrale Bybelse perspektief aan die teologie. Vanuit hierdie perspektief moet die Missio Dei ongetwyfeld die uitgangspunt of fokuspunt van die teologie wees. Die implikasie hiervan is dat die missiologie nie maar 'n periferale aspek van die teologie is nie, maar dat dit inderdaad die hart van die teologie moet wees. In die woorde van Andersen (aangehaal Bosch: 1991:494) "Just as the church ceases to be church if it is not missionary, theology ceases to be theology if it loses its missionary character…"
Bosch: "We are in need of a missiological agenda for theology rather than just a theological agenda for mission; for theology, rightly understood, has no reason to exist other than critically to accompany the Missio Dei…"
Persoonlik: Die wese van die GKSA se kerkwees is in gedrang. Ons sal baie dringend moet reformeer om kerk te wees, soos God in Sy Woord vir ons beveel. As die missiologie nie inderdaad die uitgangspunt en fokuspunt van ons teologie word nie, is ons eintlik net met onsself besig.