Boer huil in landerye: ‘Ons stuur af op ŉ ramp’Sommige boere het Dinsdag tot meer as 100 mm reënval op hul plase gehad, terwyl die weerdiens nóg reën vir die volgende paar dae voorspel. (Foto: Verskaf) Duisende hektaar plaasgrond en aanplantings in die Vrystaat is reeds deur hael-, versuip- en vloedskade verwoes, terwyl talle boere sidder om te dink wat nog oor die volgende vier maande vir hulle voorlê. “Ons stuur af op ŉ ramp. Hier is boere wat reeds alles verloor het. Ek het self een van my plase weens haelskade heeltemal verloor. Ons het hael gehad wat jy nog nie vantevore gesien het nie,” het Janes Barnard, ŉ boer van die Hoopstad-omgewing, Woensdag aan Maroela Media gesê. Hy sê dat boere van onder meer Hoopstad, Heilbron, Bultfontein, Wesselsbron, Bothaville, Viljoenskroon, Kroonstad en selfs Theunissen en Parys veral Dinsdag erge skade gely het en dat ŉ misoes talle van hulle in die gesig staar. Sommige boere het Dinsdag tot meer as 100 mm reënval op hul plase gehad, terwyl die weerdiens nóg reën vir die volgende paar dae voorspel. Sommige boere het Dinsdag tot meer as 100 mm reënval op hul plase gehad, terwyl die weerdiens nóg reën vir die volgende paar dae voorspel. (Foto: Verskaf) “Dis nou eers Januarie. Wat my bekommer, is dat ons reënmaande nog tot April duur. Dié plase wat tot dusver oorleef het en potensiaal toon, kan deur een só ŉ reënbui soos gister tot niet gaan. “Hier is groot moeilikheid. Ek dink nie mense besef die omvang van dít wat aan die gebeur is nie.” Maroela Media het vroeër berig dat mielies op talle gebiede in die water staan en dat koring op sommige plekke nog nie gestroop kon word nie. Boonop is die gradering weens die aanhoudende reën swak. Dít nadat die afgelope seisoen volgens Barnard “die mooiste koringoes” opgelewer het. “Daar is koring wat aan die begin van Desember gestroop moes word, maar weens die reën kon dit nie gedoen word nie. Nou is daai koring tot niet.” Sonneblomaanplantings is ook in sommige gebiede agter, terwyl plantjies in ander erg beskadig is. Intussen probeer boere wat suikerbone plant nog in sopnat lande inkom terwyl grootskaalse versuipskade in ander gebiede aangemeld is. Jare laas ŉ “normale oes” Barnard sê boere in die omgewing het in 2014 laas ŉ “normale, ordentlike oes” gehad. Van toe af probeer boere net oorleef, sê hy. Skade op Hennie Roos se plaas. (Foto: Verskaf) “Ná 2014 was daar vyf jaar lank droogtes met niks reën nie. Nou sit ons weer met dié toestande. “Afgesien daarvan dat die lande groen is weens al die reën en die diere kos het, ly ons groot skade weens die nat toestande. Mense sê altyd ŉ nat misoes is beter as ŉ droë misoes, maar vir my is die finansiële skade weens ŉ nat misoes erger. Jou insette is hoog, terwyl jy min tot niks terugkry nie.” Barnard sê boere het vanjaar boonop baie meer uitgawes gehad – nie net om vir die afgelope jare se droogtes op te maak nie, maar ook omdat aankooppryse op ander terreine, waaronder die pryse van kunsmis en gifstowwe, drasties verhoog het. “ŉ Misoes vind nie net plaas as jy niks kan stroop nie. Nee, ŉ misoes vind plaas die oomblik dat ek nie my koste wat ek aangegaan het, kan verhaal nie. Al stroop ek iets, maar dit dek nie my onkoste nie, het ek ŉ misoes. “Hoe gaan ons dit oorleef? My hart is seer vanoggend. Ek het in daai lande gestaan en huil,” het hy Woensdag gesê. Groot skade Skade op Hennie Roos se plaas. (Foto: Verskaf) Hennie Roos, nog ŉ boer van dié omgewing, sê sowat 1 200 ha gesaaides op sy grond is deur hael weggeslaan. “Ons het baie skade met gister [Dinsdag] se reën gekry. Ons het in ŉ baie kort tydjie 110 mm reën gehad en baie, baie hael. Minstens ŉ derde van ons aanplantings is weggeslaan.” Roos sê hy weet van ander plase waar alles deur die hael vernietig is. “Verder staan die lande onder water. Ons het baie moeilikheid hier by ons en ons is maar bekommerd. ŉ Ou weet nie regtig hoe nou gemaak nie, want daar is nie eintlik nou ŉ oes nie. Die jaar gaan maar lank word, maar ons hoop ons gaan weer kan plant om op te maak vir die skade wat nou gely is.”