Terwyl Dalene besig is om ’n hoendergereg in die kombuis voor te berei, sit Johan in sy studeerkamer, besig om die nuutste Tweede Wêreldoorlog-modelletjie te bou. Klein Rieghard (7) kyk televisie en Johanné (17) is besig met huiswerk. Op die oog af lyk die Genisse soos ’n doodnormale gesin. Maar wat ander bewoners straat-af dalk nie weet nie, is dat Dalene en Johan al meer as drie jaar lank geskei is.
Die probleme het in 2005 begin. Teen die einde van 2007 het Dalene vir Johan gesê sy dink dis beter as hulle skei. Hulle het alles in hul vermoë probeer om die huwelik te red en hierdie worstelende stryd het hulle nader aan God gebring, vertel Dalene. Maar hul probleme, onder meer die verlies aan intimiteit tussen hulle, het ’n seer wond geword wat hulle bloot nie meer kon verwerk nie. In ’n laaste reddingspoging is klein Rieghard onbepland op ’n huwelikskamp verwek. Die stresvolle swangerskap en daaropvolgende geboorte het verdere stremming op hul huwelik geplaas en hulle is in 2010 van bed en tafel geskei. “Dit het ons ’n tyd geneem om te besluit hoe ons dinge gaan doen van daar af. Ons het baie trane gehuil, baie gebid – en in 2012 is ons finaal geskei,” vertel Dalene.
Toe hulle na sake soos finansies en leefomstandighede rondom ’n egskeiding kyk, het baie vrae ontstaan. Hoe sou twee afsonderlike huishoudings werk? Sy was ’n sielkundige wat op daardie stadium weer oor naweke die verhoog wou betree as ’n country-sangeres en hy was ’n mynkaptein wat soms skofte moes werk. Nadat hulle die situasie van alle kante af bekyk het, het hulle uiteindelik die omstrede besluit geneem om saam onder een dak te bly woon.
Op ’n praktiese vlak moes hulle besluit hoe dinge sou werk: Elkeen genereer sy/haar eie inkomste en betaal vir die helfte van alles. Elkeen het sy/haar eie slaapkamer, studeerkamer en ingang, maar hulle deel ’n woonarea en ’n kombuis. Dalene hanteer die kosmakery, was en stryk (ook Johan se klere) en is verantwoordelik vir onderhoud in en om die huis. Kommunikasie is beperk tot administratiewe reëlings, maar hulle eet saam as gesin en speel selfs op Sondae bordspeletjies. Dalene het primêre toesig en beheer oor die kinders, maar wanneer sy oor naweke vir haar sang toer, versorg Johan hulle. Daar is vanuit die staanspoor besluit dat hulle mekaar geensins sou slegmaak by die kinders nie en as ’n span sou saamstaan wat die dissiplinering van die kinders betref. Hul boedel en testament is nie verander nie, omdat die kinders uiteindelik voordeel daaruit gaan trek. Daar is ook nie besluit op ’n spesifieke tydsduur nie en hulle vat dit dag vir dag, vertel Dalene.
Hoewel dit ’n seer egskeiding was, het Johan se betrokkenheid by die kinders dramaties verbeter en Dalene beskryf hom as ’n “fantastiese pa en ’n wonderlike mens”. Sy kyk soms na hom en wonder waarom hulle juis hierdie pad moes stap. Hy is goed vir hul kinders (ook haar twee dogters uit ’n vorige huwelik wat hy soos sy eie grootgemaak het) en doen sy deel. Daar was net té veel verskille en komplekse probleme om die huwelik te laat werk, meen sy. “As mense skei, is daar baie woede en wrokke. Maar ek kan myself nie in ’n situasie indink waar ek hom en die kinders sal straf deur hulle van hom te weerhou omdat ek vir hom kwaad is nie,” vertel sy. Dis amper vier jaar later en hul saambly-situasie geld steeds . . .
Saambly-egskeidings, wat ook nesting genoem word, is aan die toeneem – veral onder paartjies wat tydelik hiermee eksperimenteer tydens die oorgangsproses. Eerstens is dit goedkoper. Tweedens is dit vir albei makliker om na die kinders om te sien en betrokke te wees in hul lewens. As daar verskille is betreffende die egskeiding, gee hierdie saambly-situasie vir ’n paartjie meer tyd om tot ’n vergelyk te kom. En as daar ’n huis is wat verkoop moet word, kan albei steeds finansieel bydra tot dit gebeur. Boonop laat dit die kinders toe om so min as moontlik ontwrig te word deur elke paar dae heen en weer te trek.
Oorweeg jul kinders in die proses. Gaan dit op die lange duur vir hulle voordelig wees of die rouproses net uitstel? Wil julle dit juis uitstel tot hulle dit beter kan verstaan?
Net soos sommige geskeide pare nie apart wil woon nie, is daar ook sekere getroude pare wat nie saam wil woon nie – hoewel hulle steeds lief is vir mekaar. ’n Lewensafrigter vertel op die Internet hoe sy verskeie variasies van “huwelike” gesien het. In ontwikkelende, arm lande werk die tradisionele huwelik oor die algemeen, want ’n paartjie word gebind deur oorlewing (en soms is liefde nie eers ter sprake nie). In ontwikkelde lande met geriewe, familie, vriende en verskeie belangstellings lyk die situasie anders, en die uitdagings ontstaan wanneer twee uiteenlopende individue saam aan ’n lewe wil bou.
Soos ’n man en vrou wat weg van mekaar af woon vanweë verskillende leefstyl-voorkeure – sy is super-netjies en hy is ’n versamelaar wat hou van clutter. Of die paartjie wat op ’n sosiale vlak só verskil dat sy dit nie kan verdra om op ’n gereelde basis vriende oor te nooi nie, terwyl hy nie sonder daardie sosiale interaksie kan klaarkom nie. Hy rook, sy kan rook nie verdra nie. Sy is lief vir katte, hy kan nie sonder sy honde klaarkom nie . . .
Luister na jou maat. Nadat jy jouself uitgedruk het, moet jou maat kans kry om te reageer. As hy klaar sý mening gelug het, herhaal dit om seker te maak jy verstaan hom reg. “Hoor ek reg as ek sê jy dink die lewe nader aan jou ouers se wildsplaas gaan ons kinders meer oor die lewe leer?” Vermy sarkasme, dis ’n bespreking.
Wees regverdig. Is jy die een wat altyd jou sin kry? Voel jy ingedoen omdat jou maat altyd die besluite neem? Jy is dalk nader aan Pretoria, maar gaan dit jou maat se kilometers verdubbel as julle hier bly?
Neem ’n besluit en hou daarby. As julle al die stappe noukeurig deurgewerk het, behoort julle op ’n middeweg te kan besluit waarmee albei van julle tevrede is.
Maak seker die een wat die meeste van ’n opoffering moes maak, verwyt nie die ander party nie. Julle moet gereeld met mekaar gesels om seker te maak albei is nog gelukkig met die stand van sake.