Als is 'n f*kop: 'n gesprek met Tobi Jooste - LitNet
Elize Perrin, Tobi Jooste Skrywersonderhoude 2020-11-20
Tobi Jooste met sy nuutste boek in die hand. (Foto verskaf)
"Als is 'n f*kop."
Klink dit dalk soos die eggo van jou eie gedagtes? Of jou vriende se woorde om die braaivleisvuur? In hierdie geval is dit nie een van genoemdes nie. Dit is die ongewone titel van Tobi Jooste se boek oor die ongewone tyd waarin ons ons bevind. Dit was reeds 'n deurmekaar tyd waarin ons leef en toe tref Covid ons ook.
"Die boek gaan nie oor COVID-19 nie, alhoewel die virus die mat onder my voete uitgeruk het, nes by die mense in die res van die wêreld," vertel Tobi. "Ek kon nog met van die inperkingsreëls (hoe belaglik dit soms ook is,) saamleef, maar wat my bekommer, is die emosionele impak wat die pandemie op mense het."
Volgens die persverklaring is dit 'n boek waarin Tobi daardie jakkalsies wat tussen ons en ons geluk staan, kaalvuis aanpak. Die skrywer het begin navorsing doen, boeke lees en mense bel.
"Gedurende die navorsing het ek 'n goue draad gevind wat deur almal se stories geloop het: Ons humeure is kort; ons is bitter; ons bekommer ons oor die toekoms. Ons is bang," sê hy. Volgens Tobi is die oorsprong van al die spanning en onsekerheid die "onbekende". "Ons kan nie meer beplan en dieselfde dinge doen soos ons dit voorheen gedoen het nie," meen hy. "Ons is onseker en die brein weet nie mooi wat om met die onsekerhede te doen nie,"
Geweld teen vroue en kinders, selfdood en depressie is van die sake wat onder die vergrootglas geplaas is. "Die mensdom is goed met fisieke aanpassing," sê hy, "maar die meeste van ons sukkel met emosionele aanpassing. Ons brein hou van roetine."
Tobi verwys ook na die tuisvideo's wat aan die begin van die pandemie die ronde gedoen het en waarvoor almal lekker gelag het. "Dis nou maar in 'n Suid-Afrikaner se bloed," meen hy. "Gaan dit moeilik, dan lag ons vir onsself. Maar die grappies het gou flou geword." Volgens hom is ons vermoë om dinge te beheer van ons weggeneem. Gevolglik het depressie toegeneem.
"Die onsekerheid en onbekende van wat kom, bring emosies uit wat ons nie ken nie. Dit help egter nie dat ons ons hande elke uur ontsmet, maar vergeet om ons emosionele welstand skoon te hou nie," meeen hy.
Steve Hofmeyr, wat die boek se voorwoord geskryf het, sluit hierby aan. "Die tema van kwesbaarheid verdien om bespreek te word, nou meer as ooit. In verstaanbare taal," skryf Hofmeyr. "Niks meer of minder sal help nie. Dit verdien meer as 'n braaivleis en 'n twiet. Dit eis meer as die rou statistiek van ylende politici. Dit verdien 2020-visie. Meer eenvoud sal 'n vervlakking wees van empatie en dalk ook 'n onderskatting van ons pyn. Meer hoogdrawendheid sal pretensieus wees. En daarvoor het niemand meer tyd nie.
"Tobi Jooste omskryf ons tameletjie en lei ons daardeur met 'n deernis eie aan hom," skryf Hofmeyr voorts. "Hy wil hê gewone mense moet die Abraham Lincoln in hulself gaan vind."
Vra jy uit oor die titel, antwoord Tobi dat die inspirasie daarvoor van 'n bejaarde man kom. Laasgenoemde sou sê dat dit voel of hy homself nie meer ken nie en vir niks lus het nie; ook dat almal hom vergeet het. Sy slotsom is dus: Alles is deesdae net 'n f*kop.
Die boek is nog kraakvars. Dit sal by alle boekwinkels in die land beskikbaar wees en Naledi-uitgewers kan ook gekontak word.
Benewens skrywer wees, is die talentvolle boorling van die Karoo ook sanger, TV-aanbieder en sakeman. Nie net is Tobi direkteur van sy eie maatskappy nie, maar hy is ook 'n man met 'n passie vir reis en kook. Tans is hy die boeke- en kosredakteur van die tydskrif Bloss. Tobi inspireer ook graag mense met sy sang en motiveringspraatjies tydens geleenthede.