Almal hou asem op vir die groot Zuma-valPres. Jacob Zuma. Foto: Flickr/Governmentza/GCIS Die prima facie-getuienis dat pres. Jacob Zuma ’n korrupte politikus is, dat hy toegelaat het dat die familie Gupta die Suid-Afrikaanse staat vir alle praktiese doeleindes kaap, word al dringender. Wat hiermee saamhang, is hoe dié getuienis die magsverhoudinge in die leiding van die ANC beïnvloed. Enige poging om ’n antwoord hierop te verskaf, moet onderhewig wees aan die voorbehoud dat enige bewering oor Zuma se skuld – positief of negatief – in ’n ope hof bewys moet word. En dat die reg vereis dat hy, tot sy skuld bo alle redelike twyfel bewys word, geag word onskuldig te wees. Dis waar dat bewerings oor korrupsie deur Zuma nie nuut is nie, en dat hy nog nooit in ’n hof skuldig daaraan bevind is nie. Maar die bewerings is al tydens die wapenskandaal gemaak, en toe het regter Hillary Squires in sy uitspraak teen die sakeman Schabir Shaik wel deeglik ’n bevinding gemaak. In punt 1 van sy uitspraak het die regter op 31 Mei 2005 só bevind: “Since all the accused companies were used at one time or another to pay sums of money to Jacob Zuma in contravention of section 1(1)(a)(I) or (ii) of the Corruption Act and accused No 1 directed them to that end or made payments himself, all the accused are found GUILTY on the main charge on count 1.” Natuurlik was dit Shaik en sy maatskappye wat in die beskuldigdebank gestaan het. Aangesien Zuma nie self daar gestaan het nie, kon Squires hom ook nie formeel skuldig bevind nie. Maar sy bevinding was wel dat altesame R1 340 078 tussen Oktober 1995 en 30 September 2002 in 238 verskillende bedrae deur Shaik en/of sy maatskappye aan Zuma betaal is. As dít die geval is, gebied die logika die gevolgtrekking dat Zuma dié bedrae van Shaik ontváng het. En die regter het dié betalings vierkant in die konteks van Zuma se beweerde invloed op die destyds so omstrede wapentransaksie geplaas. ŉ Redelike mens kan dus stel dat Zuma in Squires se bevinding in die Shaik-saak in ŉ korrupte daglig afgeskilder word. Dié bevinding het destyds ŉ yslike gefladder in die hoenderhok veroorsaak. Die aandrang dat Zuma formeel aangekla moet word, het gegroei. Dit het grootliks bygedra tot die feit dat pres. Thabo Mbeki Zuma as adjunkpresident afgedank het. Maar Mbeki het indertyd sy eie mag oorskat. Hy het vergeet hoe leiers hul posisies behou, naamlik om voortdurend kontak te behou met sleutelfigure in die partytakke en -strukture, mense na aan voetsoolvlak. Inteendeel, hy het hom ná sy verkiesing as staatshoof in 1999 toenemend in ŉ geïsoleerde ivoortoring teruggetrek en hom met ŉ groep ja-broers omring wat hom vertel het wat hulle vermoed het hy wóú hoor, nie wat hy móés hoor nie. Dit was van dié gaping dat die afgedankte Zuma handig gebruik gemaak het deur Mbeki einde 2007 as partyleier – en ŉ paar maande later ook as president – van sy troon te stoot. Hiermee was die dreigende korrupsieklagte wat bo Zuma se kop gehang het, formeel nog nie weg nie. Maar Zuma is ŉ meesterlike, sy dit gewetenlose taktikus. Hy het blitsvinnig beweeg om beheer oor die kantoor van die Openbare Vervolger deur sy eie aanstellings te verkry, en toe Suid-Afrikaners hul oë uitvee, is ŉ gaping gevind om die ondersoek na die nuwe president se beweerde korrupsie te staak. Volgens sommige berigte is daar êrens ŉ lêer met verdoemende getuienis oor Zuma se beweerde korrupsie. Presies wat daarin staan, is nie bekend nie, maar as dit waar is, moet verwag word dat Zuma ŉ yslike geveg gaan voer om aan sy amp vas te klou. Solank hy president is, kan hy tot op sekere hoogte gunste en gawes uitdeel en enige poging om hom te vervolg te bemoeilik. Trouens, sedert sy bewindsaanvaarding het Zuma en sy kornuite ŉ aanslag soos min op alle sleutelelemente van die staatsmasjinerie gevoer. Die weermag, die polisie, die vervolgingsgesag, die SAUK, dele van die media (Times Media se koerante, New Age, die televisiesender ANN7), is almal onder sy of sy bondgenote se beheer. Daar is selfs bewerings dat hy deur regter John Hlophe die regterlike gesag probeer kaap het, al kon hy nie daarin slaag nie. Dit is teen dié agtergrond dat die bewerings oor pogings van die Gupta-familie om die Suid-Afrikaanse staat te kaap ekstra brisant is. Steeds meer geloofwaardig klinkende bewerings kom na buite dat die Guptas hooggeplaaste ANC-politici “ontbied” en kabinetsposte aanbied in ruil vir politieke gunste. Wat in dié verband veral belangrik is, is dat die ANC-beginsel van omerta (die Italiaanse woord wat gebruik word om Mafia-lede se stilswye aan te dui) eindelik deurbreek word. Prominente lede soos Fytjie Mentor, Mcebisi Jonas, Zola Tsotsi en Themba Maseko het vertel hoe die Guptas hulle probeer manipuleer het, terwyl ander – ŉ mens dink aan Raymond Suttner, Derek Hanekom, Rob Davies, Solly Mapaila en Gwede Mantashe – hulle openlik of by implikasie teen Zuma keer. Dit in skerp teenstelling met die ANC-kultuur om tot elke prys agter die party en sy leier te staan, ongeag die waarheid. Hoe moet ŉ mens nou die uitslag van die naweek se vergadering van die ANC se hoogste besluitnemende orgaan, die Nasionale Uitvoerende Komitee (NUK), vertolk? Immers, in die verklaring ná afloop spreek die NUK sy “volle vertroue” in Zuma uit. Wel, dis net naïewe mense wat verwag het dat Zuma in die naweek sou val. Zuma se voorsorgmaatreëls – die aanstel van sy ondersteuners in die NUK – het gesorg vir sy oorlewing. Immers, dis mense wat dikwels vir hul finansiële welsyn van Zuma afhanklik is. Tog kan die barste in die damwal nie meer toegesmeer word nie. Zuma het sy eie val voorkom, maar dit maak hom nie die groot wenner nie. Inteendeel, die groot wenner is Gwede Mantashe, die ANC se sekretaris-generaal. Dis Mantashe wat nou ondersoek moet instel na die rol wat die Guptas speel. En aangesien dit bekend is dat hy uiters krities teenoor Zuma staan, kan Zuma nie alte gerus voel oor dié ondersoek nie. Zuma het nie in die naweek geval nie, maar sy greep op die party is weer verswak. En dit maak sake vorentoe uiters vloeibaar. Verwag dat die spreekwoordelike bloed gaan vloei. Die uitslag kan alkante toe.