Deur Ria van der Merwe
Gelaai op 07 Januarie 2010
Alhoewel die Universiteit van Pretoria reeds in 1908 gestig is as die Transvaal Universiteitskollege (TUK), het hierdie inrigting eers in 1910 na die huidige kampus in Hatfield verskuif. Aanvanklik was die universiteitskollege versprei tussen verskeie geboue in die dorp: Kya Rosa en Kya Lami in Skinnerstraat waar die eerste studente in 1908 aangemeld het, was gou te beknop en is as studente-akkommodasie gebruik.
Chemie is by Boys High School wat oorkant die straat was, aangebied; Geologie by die Departement van Mynwese en die res van die studente moes die lawaai van die Staats Gymnasium se “Infant School” met wie hulle ‘n gebou moes deel, verdra.
Maar daar was hoop: die plaas Sunnyside, oos van die dorpsgebied is in 1907 as ‘n opvoedkunde terrein opsy gesit. Die koloniale sekretaris, genl. Jan Smuts het verklaar dat die TUK, tesame met Boys High, op hierdie terrein gehuisves sou word, in geboue “wat die beste in Suid-Afrika” sou wees. Die gruispad wat die stuk grond verdeel het, het gou as “College Avenue” bekend gestaan.
Hierdie kampus was waarlik op die buitewyke van die dorp: die dorpsmense se vee het nog op die veld tussen die TUK en Boys High gewei en die tram se laaste stop was waar die Loftus sportvelde vandag is. Gedagtig aan die poetse wat die studente soms vir die inwoners van Pretoria gebak het, was hierdie miskien ‘n doelbewuste skuif.
Die fondamente van die hoof- en wetenskapgeboue is in 1910, tussen die doring- en kareebome, digte struike en lang gras gelê. Die amptelike hoeksteenlegging van die hoofgebou wat vandag as die Ou Letteregebou bekend staan, het op 3 Augustus 1910 plaasgevind. Volgens die plaaslike koerant De Volksstem was dit ‘n feestelike geleentheid met kleurvolle vlae wat in die wind gewapper het en ‘n heerlike tee wat na afloop van die verrigtinge bedien is. By hierdie geleentheid het genl Smuts gesê dat: “Dalk breek die dag nog aan dat hierdie TUK vir ons land sal wees wat Oxford vir Engeland is. Miskien moet ons die gras nog honderd jaar op die veld sien groei eer dit gebeur, maar ‘n goeie begin is gemaak.”
In September 1911 kon die dosente en studente die nuwe geboue betrek. Ten spyte van hulle formele voorkoms - die mans in driestuk pakke met gestyfde boortjies en die dames in korsette en lang rokke - het die studente nie gehuiwer om die meeste van die geleentheid te maak nie. Die nuwe meubels vir die universiteit is in kratte met hooi verpak en baie gou het die studente die hooi voor die Ou Letteregebou bymekaar gemaak en van die eerste verdieping op die hooimied gespring. Dit is nie seker of die aankoms van die dosente of die feit dat die hooimied nie meer so hoog en sag was na al die gespring die jolligheid tot 'n einde gebring het nie.
| Geredigeer deur: Ria van der Merwe