2019 September Archive - Rudie van Rensburg | Skrywer
Hou vlugsout reg vir Vloek – Rapport – 8 September 2019.
Posted on: September 12th, 2019	by admin	No Comments
Carl Bester, die geslepe speurder wat lesers ses jaar gelede in Rudie van Rensburg se debuutroman, Slagyster, ontmoet het, keer terug in sy jongste rondomtalierit, Vloek, en bevestig dat Van Rensburg waaragtig 'n wêreldklas-misdaadfiksieskrywer is, meen Jonathan Amid.
Rudie van Rensburg se eerste Kassie Kasselman-roman, Slagyster (2013), is destyds uit verskeie oorde – en redelik onregverdig – met Deon Meyer se werk vergelyk. Die woord "krimi" was toe nog volksvreemd vir plaaslike lesers (en resensente) en talle was bra skepties oor die vlaag misdaadromans wat oor die volgende paar jare die rakke sou tref.
Selfs die uwe wat destyds 'n opbloei in dié genre voorspel het, het nie 'n idee gehad oor presies hoe gewild dit in 'n betreklike kort tyd sou word nie.
Van Rensburg het daarin geslaag om sy eie slaafse gehoor op te bou. Soos 'n Lee Child, Ian Rankin, Jo Nesbo of Michael Connelly onder ons eie lesers groot aanklank vind, so is daar nou 'n Deon Meyer en 'n Rudie van Rensburg, albei met 'n reeks trefferboeke agter hulle naam.
Waar Meyer die Suid-Afrikaanse Polisiediens die spilpunt van sy vertellings maak en die klem plaas op die ondersoek van misdaad as 'n spanpoging (met die polisieprosedures wat deurgaans onderstreep word), betrek Van Rensburg ook die polisie, maar laat meer van sy verhaalgegewe berus op die lot van die skurke en boosaards. Daar kan toenemend van Van Rensburg as 'n wêreldklasskrywer gepraat word.
Onvergeetlike booswigte en bedrewe baasbreine word geskep om aktuele en dikwels netelige en maatskaplike kwessies te anker, soos die misbruik van vroue en kinders, vorme van geweld, en wraak en vergelding in die konteks van regsprosesse wat misluk het.
Wat veral aandag trek, is die misdadigers wat in 'n mate simpatiek is en moeilik om uit die staanspoor te oordeel. Die skrywer word deur grys gebiede geboei en deurgaan sword diepgang oopgeskryf en duiselingwekkende intriges georkestreer sonder om kompleksiteit en nuanse prys te gee.
Net soos die verhoudings tussen karakters ontwikkel en verras, en nodes en netwerke duidelik word, verdiep ook "verhoudings" tussen die misdaadfiksieresensent en die werk van die onderskeie skrywers. Die voortgesette gesprek tussen die romans van plaaslike skrywers in hierdie genre kom voortdurend onder die loep.
Die grense tussen die populêre en die literêre val ook stadig maar seker weg. Dis is belangrik om tred te hou met die maniere waarop krimiskrywers en dié met 'n meer "letterkundige" benadering in gesprek tree. Is Etienne van Heerden, Rudie van Rensburg of Chris Karsten in 2019 regtig nog so ver verwyder van mekaar?
Slagyster – 'n titel wat betekenismoontlikhede aktiveer, gekoppel aan die stryd om oorlewing en om inhegtenisneming op tronkstraf vry te spring, maar in retrospek ook lees as 'n wonderlike kopknik na die gevare van voorspelbaarheid en 'n afgesaagde struktuur – was wel die roman wat die potsierlike filatelis en flinkdinker Kassie Kasselman aan die leserspubliek bekend gestel het. Tog het 'n ander meer geslepe kalant, Carl Bester, die voortou in dié krimidebuut geneem.
Slagyster was om verskeie redes opspraakwekkend: Eerstens het die Afrikaanse misdaadfiksielandskap heel anders daar uitgesien toe Van Rensburg se debuut verskyn het; Deon Meyer het nog loshande die etiket van "gunsteling" onder lesers geniet en mense soos Martin Steyn, Irma Venter, Dibi Breytenbach, Madelein Rust en 'n rits ander was nog geensins as krimikoppe gevestig nie.
Om te debuteer in 'n veel minder versadigde en mededingende mark is een ding, maar Slagyster was ook besonders omdat die skrywer nie 'n tradisionele speurverhaal van stapel gestuur het nie. Kassie Kasselman en Carl Bester se paaie het wel gekruis, maar die roman in sy geheel het die ondersoek van misdadigheid en korrupsie in die polisiediens op ambisieuse wyse met 'n transnasionale fokus versoen: die stryd in Nigerië en die Nigerdelta, gedryf teen die magstryd tussen 'n paar monopolieë om die olievelde te beheer.
Hoewel die Nigeriese misdadige kabaal en Kassie Kasselman onderskeidelik die bose en goeie teenpole gevorm het, het die skrywer in Carl Bester 'n karakter geskep wat iewers tussen dié pole nes skop. 'n Gevalle speurder wat sy hand lekker diep in die cookie jar druk. Maar wag 'n bietjie: As daar beslag gelê is op etlike miljoene in 'n reuse-dwelmsaak, en jy het jou lewe op die spel geplaas om die saak op te los, is dit nie dalk meer reg as verkeerd dat jy ook in die vreugdes van die vangs deel nie? Is korrupsie ooit meer geregverdig, ietwat "sagter", minder skreiend?
Min lesers sal met my stry dat jy dikwels in 'n Rudie van Rensburg-roman mooi moet kophou. Met Vloek is dit nie soseer die naatloos verweefde verhaallyne en die veelvlakkige intriges wat jou konsentrasievermoëns uitdaag nie, maar iets veel meer opwindends: Die skrywer onderneem met Vloek om die leser te trakteer op 'n verbysterende vlaag van feite wat netjies in die verhaal ingebed is en wat deurentyd interesseer, prikkel en jou kennis oor 'n sekere onderwerp uitdaag en verdiep.
Neem twee verhaallyne as voorbeeld: Die een behels die "minerale en moord"-verhaallyn, wat inzoem op die myn van kolumbiet-tantaliet (coltan), wat die metaal tantaal bevat. Die Griekse mitologie bevat die mitologiese figuur Tantalus, seun van Zeus, wat as straf in die doderyk gegooi is met takke vol vrugte wat net buite sy bereik hang en water wat hom skraps ontgaan sodra hy wil drink.
Die "vloek van Afrika" soos dit verduidelik word in die roman, word treffend met hierdie nimmereindigende, verwoeste soeke op letterlike en metaforiese vlak geskakel en ontgin.
Die tweede verhaallyn wat ontsaglik deeglike navorsing met 'n trefseker intrige en spanninglyn kombineer, is die "Nasionalisme en Neo-Nazi"-gegewe. Namate verregse bewegings anderkant die water én op eie bodem groei en aandag trek en die "middel" wegkwyn, probeer ons almal sin maak van beweegredes vir ekstremiste en politieke partye. Vloek, met die antagonis Guido aan die spits, delf met mening om te verduidelik presies hoe 'n aanhanger van verregse ideologie sou dink en optree om sy ideale wêreld te verwesenlik.
Hier word 'n na aan volmaakte balans tussen storie en karakter gevind. Sir Philip Sydney se idee dat misdaadfiksie die vermoë het om te "instruct" en "delight" word op bevredigende wyse versoen met die skrywer se onmiskenbare flair en vernuf.
Carl Bester, die gevalle oud-speurder, wat lesers in Rudie van Rensburg van Welgemoed se debuutroman Slagyster ontmoet het, maak ná 'n dekade weer sy verskyning in Van Rensburg se nuutste spanningsroman, Vloek.
Slagyster eindig waar Bester op vlug slaan ná hy geld gesteel het waarop in 'n dwelmsaak beslag gelê is.
Francois Bekker skryf in sy resensie in Media24 se dagkoerante van dié agste spanningsroman van Van Rensburg: "Met sterk karakterontwikkeling, verrassende kinkels en 'n aktueel gegronde storie, is Vloek 'n oeuvre-hoogtepunt vir Rudie van Rensburg."
In Vloek is Carl terug, sê Van Rensburg. Ná 'n dekade word hy skielik gevrywaar van vervolging. Hy kan terugkom na Suid-Afrika – sy bannelingstatus uitgewis, maar teen 'n prys.
"Ons vergeet van jou sondes in ruil vir 'n teenprestasie," sê sy nuwe werkgewer. Hy moet 'n saak van internasionale belang help ontrafel – een wat met lyke besaai lê.
Carl was 'n dekade laas polisieman. Nou sal hy sy skadukant finaal moet afskud en weer soos 'n volbloedspeurder redeneer om die saak op te los.
Sal dié berugte rokjagter ook die versoeking weerstaan om betrokke te raak by 'n beeldskone kollega?
En gaan sy pad kruis met dié van Kassie Kasselman, die speurder wat sy diefstal destyds aan die Skerpioene blootgelê het?
Van Rensburg sê dit is moontlik die mees ambisieuse projek wat hy nog aangepak het, want dit het geweldig baie navorsing geverg om 'n geloofwaardige omgewing en agtergrond vir die verhaal te skep.