Die staat het rentmeesterskap oor minerale sê die hof - ProAgri
by Marlien Van der Westhuizen 19th April 2013, 5:18 am 128 Views Comments Off on Die staat het rentmeesterskap oor minerale sê die hof
Die Grondwethof het Agri SA se aansoek van die hand gewys in die mineraleregtesaak teen die regering. Agri SA se aansoek het ten doel gehad om vergoeding te bekom vir eienaars wie se mineraleregte in 2003 sonder vergoeding onteien is.
In sy uitspraak het regter Moegeng daarop gewys dat hoewel daar geargumenteer kan word dat grondeienaars se mineraleregte onteien is, die publiek se belang in mineraleregte swaarder weeg as eiendomsreg. Die Grondwethof het bevind dat die staat nie eienaarskap nie maar wel rentmeesterskap bekom het oor mineraleregte in Suid-Afrika.
Regter Moegeng het daarop gewys dat indien die applikant die bedoeling gehad het om minerale te ontgin, daar 'n moontlikheid vir vergoeding sou wees.
In reaksie op die uitspraak sê Agri SA dit is nie wat hulle verwag het nie en dat hulle die uitspraak goed gaan bestudeer om te sien of ander gevalle moontlik anders hanteer sal word as die voorbeeldsaak voor die hof.
Die Christen-demokratiese Party (CDP) het ook sy teleurstelling uitgespreek met die meerderheidsuitspraak van die Grondwetlike Hof.
"Baie aspekte van die bestaande wet wat nou getoets is, hinder die CDP," sê ds Theunis Botha, leier van die party.
"Ons is ook bekommerd dat die hof dit aan die onregte van die verlede gekoppel het. Hoeveel ander gevestigde belange kan nou eenvoudig vernietig word deur 'n wet deur te voer onder die voorwendsel dat dit 'n onreg van die verlede moet regstel. Welke empiriese, objektiewe toetse geld om dit te bepaal, of is eenvoudige politieke retoriek voldoende om 'n 'onreg' te bepaal?"
In 'n mediaverklaring sê AfriForum gegewe die Groenskrif op Grondhervorming asook die nuut voorgestelde Onteieningswet, is dit waarskynlik dat die staat nou gaan poog om ook "rentmeesterskap" oor grond te bekom. Die nuwe Onteieningswet, wat tans beskikbaar is vir openbare insette, bepaal dat grond op grond van openbare belang onteien kan word.
Ingevolge hierdie voorgestelde wetgewing is grondhervorming en gelyke toegang tot hulpbronne in die openbare belang en weeg dit swaarder as eiedomsreg. Die Groenskrif op Grondhervorming stel ook 'n gebruik-dit-of-verbeur-dit-regime ten opsigte van grond in.