Goeie besetting moontlik met KI by Merinoskape
Last update: August 15, 2011 02:59:17 PM
Gedurende die afgelope jare het die gebruik van kunsmatige inseminasie (KI) veral by stoeterye toegeneem. Volgens mnr Andries Pretorius, tegnikus op Grootfontein, is die voordele van KI, waar ouer-identifiserings noodsaaklik is, ooglopend. Dit vergemaklik die dekproses omdat minder ramme langer gebruik kan word. Dit vereis egter beskikbare KI- fasiliteite, asook aanvanklike kapitaaluitleg vir apparaat.
In die Grootfontein Merinostoet is die aanteken van ouer-identifisering 'n vereiste. Sedert die ontstaan van die stoetery gedurende 1956 is handdekking gebruik en sedert 1988 is die KI-metode gebruik. Gedurende 1988 en 1989 is relatief "swak" besettings van onderskeidelik 87,6 % en 81,4 % verkry. Hierdie onbevredigende besettingsyfer is waarskynlik verkry omdat daar nie van opvolgramme gebruik gemaak is nie. Ooie wat dus nie in die eerste siklus beset geraak het nie, word weer in die tweede siklus kunsmatig geïnsemineer.
Mnr Pretorius het daarop gewys dat die kondisie en voeding van ramme en ooie die belangrikste faktor vir suksesvolle reproduksie is. Daar moet gesorg word dat ooie 3 tot 4 weke voor paartyd in liggaamsmassa toeneem, omdat dit 'n hoër ovulasietempo en beter konsepsie tot gevolg het. Daar moet egter teen oorgewig of ondergewig gewaak word. Ramme moet vroegtydig geselekteer word waarna deeglike kliniese ondersoeke vir enige geslagsiektes of semendefekte gedoen moot word. Ongeveer 4 weke voor paring word die ramme afgerig. Tydens die afrigtingsproses word ramme aan die kunsvagina asook die lokaal waar inseminasie gaan plaasvind, gewoond gemaak. Dit vergemaklik die KI-proses. Daarna word aantekeninge gemaak van die temperament, deklus, dekvermoë, semenvolume en -kwaliteit van elke ram tydens afrigting, want dit help om die dekvolgorde van die ramme te bepaal. Voor en tydens paring moet verseker word dat ramme voldoende oefening kry aangesien die ramme dan beter dek.
Ooie word nie gesinkroniseer nie. Ronderib-Afrikaner koggelramme word gebruik by die identifisering van ooie wat natuurlik op hitte kom. Die rede hiervoor is dat die ramme baie meer aktief is en die ooie fisies meer gestimuleer word. 'n Mengsel van margarien en oker word op die borsbene van die koggels gesmeer sodat die ooie wat op hitte is, gemerk word. Slegs die gemerkte ooie word twee keer per dag uitgehaal, terwyl die res van die trap in die kamp gelaat word. Daar moet beklemtoon word dat die hele proses so rustig moontlik en met die minste steurnis van die ooie uitgevoer moet word. Ooie wat gedurende die dag deur koggelramme gemerk is, word laatmiddag uitgehaal en vroeg die volgende oggend die eerste keer met vars semen geïnsemineer. Dieselfde middag, 8 uur later, word die ooie 'n tweede keer met vars semen geïnsemineer. Na elke inseminasie word die ooie ongeveer 30 minute in 'n wagkampie gehou en dan as 'n groep uitgelaat. Daarna word die ooie rustig na 'n nabygeleë kampie oorgeplaas. 'n Ronderib-Afrikaner koggelram word dan 'n verdere 24 uur by die ooie gelaat. Dit is belangrik dat die ooie die eerste 48 uur na KI so min moontlik gesteur moet word.
Sedert hierdie metodes toegepas is, was die besettingspersentasie 92,1; 93,8 en 93,3 vir 1990, 1991 en 1992 onderskeidelik. Gedurende dieselfde periode het die speenpersentasie (Iammers gespeen per ooie gepaar) tussen 123 % en 135 % gewissel.
Dit is verder interessant dat gemiddeld 87 % van die totale aantal ooie binne die eerste 3 weke van die lamseisoen gelam het. Dit dui daarop dat 'n groot persentasie ooie reeds tydens die eerste siklus beset geraak het. Met hierdie resultaat kan gesien word dat paring, slegs met KI, net so suksesvol soos handdekking kan wees.
Karoo Streeknuusbrief, No 2, 1993