Nuuskommentaar: Malema die kaktus aan die boesemJulius Malema. Foto: EFF/Twitter Tegnies is dit reg dat Julius Malema die hooggeregshof nader om ’n ou wet waarkragtens hy aangekla word se grondwetlikheid in die hooggeregshof te laat toets. Trouens, dit sal waarskynlik goed wees dat daar regsopruiming geskied rondom die grondwetlike houdbaarheid van die Wet op Oproerige Byeenkomste nr. 17 van 1956, veral in die konteks dat dit eintlik ook een van die hoeksteenwette is wat saam met die verblyfsekerheidwet en aanvullende wetgewing regte op grond en bewoning reël. Hierdie wetgewing kan nie anders as problematies en in onderlinge verband as kompleks in uitleg beskou word nie. Malema is daarvan aangekla dat hy ’n bepaling in hierdie wet deur oproepe tot grondbesetting oortree het deur mense tot onwettige grondbesetting aan te hits. Die probleem is nou die rits uitlatings wat hy ná sy hofverskyning aan sy ondersteuners gemaak het. Volgens ’n berig in Netwerk 24 het Malema onder meer gesê: “Die wit minderheid, wees gewaarsku: Ons sal ons grond vat, dit maak nie saak hoe nie. Dit word onvermydelik. Die grond sal gevat word op enige manier wat nodig is. Die grond sal aan swart mense teruggegee word.” Of dit nie beter sou wees om hom weens rassistiese optrede of haatspraak of ander wetgewing aan te kla nie, sal blyk uit die uitslag van sy voorneme om die wet, wat hy ’n apartheidswet noem, se grondwetlikheid in die hooggeregshof te toets. Daar is ’n algemene opvatting dat wette mettertyd weens onbruik kan verval, maar in hoofstuk 4 van ’n studiestuk oor die tenietgaan en wysiging van wetgewing word dit duidelik gestel dat anders as reëls van die gemenereg, wetgewing nie weens onbruik verval nie. ’n Hof moet bepaal of dit (nog) geldig is, en die grondwetlike versoenbaarheid daarvan is belangrik. Die hof sal ook nie noodwendig die hele wet weens ongrondwetlikheid laat verval nie, maar net die gedeeltes wat ongrondwetlik is. In sekere omstandighede mag die howe die betekenis van wetgewing aanpas en wysig. Hoewel artikel 2 van die Grondwet uitdruklik bepaal dat wetgewing wat met die Grondwet bots, ongeldig is, beteken dit bloot dat sulke wetgewing potensieel ongrondwetlik is. Tot dusver lyk dit dus of Malema grondwetlik reg optree deur die wet te laat hersien, maar dit is kwalik die punt. Daar is verskeie probleme. Eerstens gaan hy uitgesproke van die standpunt uit dat wit mense geen aanspraak op grond het nie, en dat alle grond aan swart mense behoort. Hy beroep hom onder meer op die Freedom Charter. Die Vryheidsfront Plus stel dit so: “Uiteindelik sal Malema die volle verantwoordelikheid moet aanvaar vir die konflik wat hy nou stook oor grond in Suid-Afrika. Wit grondeienaars het gewerk vir hul eiendom en het dit regmatig bekom en is daarom geregtig op hul eiendom.” Malema het ná sy hofverskyning verskeie stellings gemaak wat juis dít waarvoor hy aangekla word, herhaal, maar dít waarmee hy sy stellings ingekleur het, stel hom ook bloot aan ander regsoptredes. Hiermee plaas hy die saak in ’n heel ander dimensie. Soos die Vryheidsfront Plus dit stel, hy maak hom aan haatspraak skuldig. “Malema se uitlatings wat lui, ‘We are not calling for the slaughtering of whites, at least not for now’, is haatspraak en daarmee sê Malema dat daar ŉ tyd kan kom dat hy swart mense wel sal vra om wittes uit te moor. Dit is rassehaat en skep die potensiaal van ŉ burgeroorlog in Suid-Afrika. “Malema en die EFF moet kennis neem dat wit grondeienaars nie net gedwee sal sit en toekyk hoe hul grond beset en afgeneem word nie.” Dr. Pieter Groenewald, voorsitter van die VF Plus, sê sy party sal om hierdie redes ŉ klag indien by die parlement se etiek-komitee teen Malema oor die feit dat hy die ampseed wat hy by die parlement afgelê het, verbreek. “Die ampseed (bylae 2 van die Grondwet) bepaal duidelik dat lede van die parlement onderneem om die volgende te doen: ‘… die Grondwet en die ander reg van die republiek sal gehoorsaam, eerbiedig, en onderhou’. Daar is geen twyfel nie dat Malema met sy optrede hierdie onderneming met sy aanhitsing verbreek.” Omdat Malema se vertrekpunt oor die oorsprong van grondeienaarskap so verkeerd is, kan verwag word dat verskeie belangegroepe, onder wie ook Khoi-San-groepe, op die een of ander wyse by die hooggeregshofsaak betrokke sal raak om die werklike historiese feite op die tafel te plaas. Daar bestaan byvoorbeeld ooglopend ’n reuseverskil in die weergawe van Malema en die ad hoc-komitee oor grondbesit. Die komitee het die opvattings, soos breedweg nou deur Malema verteenwoordig, as “die groot leuen” beskryf. So ’n toetrede tot die saak sal egter behoorlik die muskeljaatkat tussen die hoenders loslaat, want daar was groot ongedurigheid in die parlement toe dr. Pieter Mulder voorheen ’n geskiedenisles hieroor in die parlement afgesteek het. Tot Zuma het sy mond bitter hieroor uitgespoel. En Zuma se kennis oor grondsake is juis nie om oor huis toe te skryf nie. Hy het byvoorbeeld vanjaar weer die kluitjie gebak dat die grond wat swart mense gekry het (verwysend na die tuislande) die droë, onvrugbare dele van die land verteenwoordig. Reënvalkaarte toon duidelik dat die omgekeerde eerder waar is. Om sake reg te stel, sal diepgewortelde opvattings reggestel moet word. Malema se jongste optrede waarborg byna dat munisipaliteite wat die opposisie met die gedoogde steun van die EFF regeer, bitter kwesbaar is, en dat onwettige grondbesetting met die steun van die EFF in daardie munisipaliteite in ’n ommesientjie in ’n warboel gedompel kan word.