Jare gelede, toe my Pa so ‘n bietjie ouer was as wat ek nou is, kla hy by sy swaer, my oom, dat dit darem ‘n gedoente is elke oggend om uit die bed te kom. “As jy een oggend opstaan en jy het nêrens ‘n pyn nie, moet jy weet jy is laasnag oorlede” seg my oom toe. Dus staan ek elke oggend op, met ‘n diepe dankbaarheid gevul vir elke pyn wat ek kan voel.
Alles gaan nie te vrot nie, totdat ek moet grimeer. (Let wel, die klem lê op “moet” want lank vergete is die dae wat ek dit sonder grimering buite die poorte van hierdie of enige ander huis gewaag het!) Die probleem is nie die grimeer self nie; ek kan nie sonder die bril sien nie. En ek kan nie grimeer met die bril aan nie. Ek het nou al na kontaklense oorgeskakel maar dit skep weer probleme van sy eie. Ek kan nie vêr sien nie en naby sien, glad nie. Dis mos waar die naam “bi-focal” vandaan kom – met die boonste gedeelte van die bril sien jy “baie” en met die onderste gedeelte “fôkkol.” Ek het dus ‘n linkeroog met ‘n lens in vir naby sien en ‘n regteroog met ‘n lens in vir vêr sien. My arme brein sukkel nog steeds om te weet watter oog se sein hy wanneer moet gebruik. Dus ‘n babelse verwarring elke keer wanneer ek die kontaklense dra.
Maar ek dwaal af. Ek het agtergekom dis eintlik makliker om net die bril te dra – altwee oë kyk gelyktydig waar en wanneer hulle moet en my brein kan fokus op dít wat belangrik is. Wat beteken ek doen my grimering sonder dat ek mooi kan sien. En dit wat ek sien, lyk vir my mooi. Eintlik lyk ek beeldskoon – so wasig en sonder ‘n plooi! Totdat ek die bril opsit. Liewe hel, ek skrik my elke oggend oor ‘n mik. Dan moet ek probeer om herstelwerk te doen met die bril op.
Maar ek is darem dankbaar. Dankbaar vir oë en pyne. Dis ‘n bewys dat ek darem nog leef. Ek dink ook ek weet hoekom mense Alzheimers kry en hoekom jou sig gaan met die ouderdom – dis sodat jy nie kan onthou jy het ooit beter gelyk nie en sodat jy nie die verval kan sien nie.
In 2008 gaan kuier ons vir liewe vriende van ons in ‘n land waar mense borde breek wanneer hulle “happy” is. Ons kuier verwoed en die kinders speel ‘n storm los. Die een Pajama-koffie na die ander word op die stoep gedrink, kitsoplossings vir die wêreld se probleme word gevind en ons poog om verlore tyd in te haal en op te maak vir die maer tye wat voorlê.
Daar gaat sy! Ek skrik my eers flou en toe skop die adrenalien in. Ek besef hier kom groot bollie. Want, die pad maak ‘n negentig grade na regs en op daai draai is daar ‘n huis wat teen ‘n krans gebou word. Dus gaan sy haar óf teen die huis te pletter ry of sy gaan oor die krans vlieg. Ek begin hardloop. Duncan sê hy het besef hier is groot moeilikheid want dis die eerste keer in sy lewe wat hy my sien hardloop. Ek hol al skreeuende by hulle verby en probeer die kleintjie inhaal. Dié trap net al hoe harder. Ousus en ouboet hoor die geskree en gaan stop onder in die draai. Hierdie gebeur binne sekondes maar voel soos ure. My lewe flits voor my verby en sommer al die ander s’n ook. Ek besef daar is geen manier dat almal van ons heelhuids uit dié petalje gaan kom nie. Ek dink die Liewe Vader het ook gesukkel om my skietgebede te verstaan – ek het gesukkel om gelyktydig te hol en te bid.
Kleintjie skree sy kry nie asem nie. Ek sukkel om haar neus in haar gesiggie raak te sien so tussen die bloed deur. Ousus lê op die naat van haar rug en die bloed stroom uit ‘n wond op haar skeen. Dis chaos. Ek beveel die kleintjie om deur haar mond asem te haal en vir Duncan en Kaitlin om aan ousus aandag te gee.
Die volgende oomblik stop liefste vriendin gelukkig daar met die kar. Ouboet het vir Ma gaan roep toe hy besef hier is moeilikheid. Ek klim met die twee gewondes in die kar saam met hulle Ma en Duncan, Kaitlin en ouboet stoot dit wat oor is van die fietse, huis toe. Dis ‘n kakofonies lawaai in die kar – kinders skree, ek huil en vriendin probeer uitvind wat gebeur het. By die huis spoel ons die ergste van die bloed af en kry almal in orde vir die tog hospitaal toe.
Eintlik gaan my storie nie oor hom nie maar oor sy liewe Pa. Dié is ‘n opregte Ier – gebore en getoë in Killarney, Ierland. ‘n Ekstrovert van formaat en iemand wat nog eendag die Pous gaan oortuig hy is eintlik ‘n Jood. ‘n Hart soos ‘n hotel en die enigste Ier wat ek van weet wat geen druppel alkohol ooit oor sy lippe laat gaan nie. Ek verstaan hom net wanneer ek voor hom sit of staan en na sy lippe kyk as hy praat. Oor ‘n telefoon klink ek soos die spreekwoordelike “village idiot” en is ons gesprekke uiters eensydig en baie niksseggend. Hy het egter in ons Coetzee’s se harte gekruip om daar te bly.
Ewenwel, soos ek gesê het is ons daar na hulle toe in Sandland toe Mannetjie gebore is. Swaer kom my haal by die lughawe en ek het nog skaars my voete uit die lughawegebou gesit toe word ek vertel dat ons eers ‘n draai gaan maak daar waar ‘n mens tydelike bestuurslisensies kry. Sus het ‘n keisersnit gehad en dit was dus moeilik vir haar om te bestuur en ek sou die amptelike rondkarweier vir haar en die res word. Dit was ‘n vreesaanjaende gedagte – alles is andersom as hier by ons. Ek was papnat gesweet teen die tyd wat ons by die lisensieplek aangekom het en dit was nie as gevolg van die hitte nie. So kry ek binne ‘n halfuur ‘n tydelike lisensie. Ek was eintlik teleurgesteld dat hulle so effektief funksioneer. Het so in die stillegeit gehoop dat my oë of iets my gaan diskwalifiseer om die blêrrie lisensie te kry.
Dis tóé dat ek sommer oor die middel van die sirkel ry om weer veilig aan die anderkant in die regterbaan te land. Ek dink daar is nou nog ‘n paar Arabiere wat my my kundigheid en vernuf beny!
Nadat my liewe Pa afgetree het, het hy en liewe Ma ‘n karavaan gekoop. En ernstig begin om ons erfgeld uit te gee. As jy weer hoor, is hulle oppad êrens heen vir ‘n laaaaang tyd. Hulle het die wêreld plat getoer en dinge gesien en beleef waarvan die meeste mense nie eers droom nie.
‘n Rukkie later, wonder Pa waar draai Ma so lank. Hy vermoed sy het intussen badkamer toe gegaan vir die laaste piepie voor hulle die lang pad aandurf. Hy wag maar. En hy wag. Ma kom nie terug nie. Hy besluit toe maar om te stap en haar te gaan aanjaag. Dis toe hy so by die agterkant van die karavaan verbystap dat hy vir Ma sien. Sy is papnat gesweet en bloedrooi in die gesig soos sy nog steeds die karavaan stoot sodat Pa die koppeling kan doen!
Ek het ‘n stuk deur Verashni Pillay gelees wat sy vir die Mail & Guardian geskryf het onder die titel “Six things white people have that blacks don’t”