Grafika: Polisiestasies val (letterlik) uitmekaarVan links: Theuns du Buisson, ekonomiese navorser aan die SNI, Morné Malan, hoof van kommunikasie aan SNI, en Renate Barnard, sektorkoördineerder aan Solidariteit (Foto: Anja van der Merwe, Maroela Media) Onpadwaardige voertuie, geen internettoegang of lugversorger nie en riool wat teen die mure afloop. Dit is wat talle polisielede landswyd elke dag moet trotseer om hul werk te doen. Dit het uitgekom in ŉ omvattende studie van die Solidariteit Navorsingsinstituut (SNI) onder 400 speurders oor hul persoonlike en werksomstandighede in die polisiediens. Die SNI het Dinsdag ’n verslag van die studie, saamgestel deur Theuns du Buisson, ekonomiese navorser aan die SNI, bekendgestel. Van die 394 respondente wat die vraag beantwoord het of hulle tevrede is met hul werksomstandighede, het 57% gesê hulle is nie tevrede nie en ’n verdere 19% wat die meeste van die tyd nie tevrede is nie. In verband met hulpbronne het 233 van 393 respondente (59,2%) gesê hulle is nie tevrede met die hulpbronne tot hul beskikking nie en amper ŉ kwart (24%) is meestal nie tevrede nie. Du Buisson sê die tekort aan toerusting en hulpbronne kan toegeskryf word aan die tekort aan kapitaal en ondoeltreffende aanwending van kapitaalhulpbronne. “’n Tekort aan hulpbronne kan ’n enorme impak op sake hê deurdat bewysstukke wat speurders ingesamel het, soms nie in die hof toegelaat kan word nie of sake laat sloer. “Boonop dra die agterstand met DNS-toetse in die forensiese laboratorium ook by dat sake sloer.” Hy sê die polisie sukkel al die afgelope dekade om ŉ voldoende aantal dossiere betyds hofgereed te kry. “Dit het verbeter van 2016 tot 2020, maar daarna het dit drasties afgeneem.” Renate Barnard, ŉ netwerkkoördineerder by Solidariteit en voormalige luitenant-kolonel in die polisie, sê speurders word nie net met sake oorval nie, hulle word ook onder die bus gegooi en as lui uitgekryt sou hulle kla oor die tekort aan hulpbronne wat hulle ondervind om hulle werk te kan doen. “Sommige speurders sit met 500 onafgehandelde dossiere, maar met geen hulpbronne nie,” verduidelik Barnard. “Dit is skokkend om te dink dat sake onafgehandel bly, nie omdat mense nie hul werk doen nie, maar omdat dit onmoontlik is vir hulle om dit te doen.” Gebrek aan toerusting (Foto: Unsplash) Volgens die verslag moet tot vier speurders een rekenaar wat 15 jaar oud is, deel; een wat boonop nie eers internettoegang bied nie. Van die respondente het gesê hulle moet telefone deel en indien hulle hul eie selfone vir werk gebruik, word hulle nooit daarvoor vergoed nie. Dieselfde geld vir skryfbehoeftes en drukpapier. “As speurders dit nie uit hul eie sakke koop nie, het hulle dit bloot nie tot hul beskikking nie,” sê Du Buisson. Van die stasies het nie internet nie en die stelsels is gewoonlik van lyn af, wat meebring dat misdadigers wat in hegtenis geneem is, nie geprosesseer kan word nie of met ander sake verbind kan word nie. Saaknommers kan ook dikwels nie uitgereik word nie. By sommige polisiestasies deel die hele stasie, dikwels met meer as 30 lede, een drukker. ’n Paar respondente het ook gekla oor die verouderde rekenaars en sagteware en in party gevalle word ongelisensieerde sagteware gebruik. “Wanneer lede kommer daaroor uitspreek, word dit geïgnoreer.” ’n Ander respondent noem dat bewysstukke wat met ongelisensieerde sagteware verwerk is, nie in die hof toegelaat word nie. Die speurders meld ook dat nie eens die noodsaaklikste forensiese toerusting soos handskoene, vingerafdrukpoeier en stokkies waarmee DNS-monsters geneem word, beskikbaar is nie, wat werk onmoontlik maak. Gebrek aan voertuie Argieffoto (Foto: SAPS) Volgens die verslag is die gebrek aan voertuie en geskiktheid daarvan ŉ enorme probleem, met voertuie wat vir lank stukkend is of breek terwyl speurders daarmee ry. “Sommige lede is bang om stukkende voertuie vir herstelwerk in te stuur uit vrees dat daardie voertuie aan diens onttrek sal word. Wanneer speurders se voertuie se bande gedaan raak, word daar van hulle verwag om self daarvoor te betaal. Hoewel hulle dit kan terugeis, noem sommige dat dit ’n mors van tyd is omdat daardie eise nooit hanteer word nie,” sê Du Buisson. Een speurder gee die volgende opsomming van hul stasie se voertuie: “Ons moet met voertuie ry waarvan die bande gedaan is. Party van hulle vat net as mens hulle aan die brand stoot. Van ons ses voertuie werk net een. Dit is ’n gemerkte voertuig, so as ons daarmee ry, stop die publiek jou die hele tyd vir hulp. Dan moet jou speurwerk terugstaan om plek te maak vir die werk van sigbare polisiëring en misdaadvoorkoming, want jy kan nie weier om mense te help nie.” In die verafgeleë stasies kla veral veediefstaleenhede oor voertuie wat nie die swak paaie op die plase wat hulle besoek, kan hanteer nie. Haglike werksomstandighede Rou riool loop by die Pretoria-Sentraal se polisiestasie teen die gebou se mure af (Foto: Verskaf) ’n Oop vraag oor werksomstandighede is aan die 400 respondente gestel, van wie 204 almal negatief jeens hul werksomstandighede was. Baie vroulike speurders het aangemeld dat hulle nie behoorlike badkamerfasiliteite het nie. Een noem selfs dat duiwe op hulle mis terwyl hulle die toilet gebruik en dat daar niks gedoen word om die plaag te beheer nie. Van die respondente by ’n verlate opleidingsinstansie het gekla dat infrastruktuur nie voldoende is nie en die polisielede deur wilde diere soos slange, varke en poue geteister word. Ander stasies is nie omhein nie, wat die algemene veiligheid van polisielede in gevaar stel. Volgens Du Buisson loop rou riool by Pretoria-Sentraal se polisiestasie teen die gebou se mure af. Daar is ook geen internet, e-poskommunikasie, telefone, skryfbehoeftes, drukkers, ink, voertuie, hulp, vingerafdrukpoeier, besems, moppe of toiletpapier nie. Daar is ook nie lugreëling in die meeste speurkantore nie en as daar is, word dit nie na behore in stand gehou nie of is al jare lank stukkend. “Soms val geboue ook letterlik uitmekaar.”