‘Dit was hel’ – onnie oor vals rassismeklagDie Pretoriase onderwyseres Anneke Smit kan op 1 Augustus terugkeer skool toe. (Foto: Alexa Reinecke / Solidariteit) ŉ Vals klag van rassisme teen ŉ Pretoriase onderwyseres het haar lewe byna drie jaar lank hel gemaak. Anneke Smit kon boonop vir 10 maande nie werk nie nadat sy skuldig bevind en in September verlede jaar onbillik afgedank is. “Dit was hel,” het Smit aan Maroela Media gesê oor die emosionele tol wat die ervaring op haar en haar gesin geëis het. “Ek was regtig in ŉ donker plek en wou vir die eerste paar maande ná die afdanking nie ŉ voet buite die huis sit nie. My eie kinders was daai tyd ook in die skool en wanneer ek hulle gaan oplaai het, het ek ŉ blok ver gestop. Ek wou niemand sien en met niemand praat nie.” Haar afdanking het boonop kort voor haar dogter se matriekafskeid plaasgevind, asook enkele dae nadat Smit en haar man ŉ nuwe huis gekoop het. Skielik het sy sonder ŉ werk en salaris gesit. Sy was onder meer ook bekommerd oor die uitwerking wat haar skielike afdanking op haar gr. 10- en gr. 11-leerders se eksamenvoorbereiding vir lewenswetenskappe sou hê en het steeds ŉ plan gemaak om al hul werk by hulle uit te kry terwyl die skool ŉ plaasvervanger gesoek het. Maroela Media het vroeër berig dat Smit (49) nou op 1 Augustus kan terugkeer na die skool in die noorde van Pretoria waar sy die afgelope dekade gewerk het. Dít volg nadat die vakbond Solidariteit ŉ saak namens Smit gewen het. Sy moet ook skadevergoeding ontvang vir die 10 maande wat sy nie kon werk nie. Die hele herrie is ontketen nadat ŉ gr. 11-leerder in 2019 aangevoer het dat Smit haar ŉ “police monkey” genoem het terwyl sy eintlik die woord polisiemannetjie in haar klas gebruik het. Smit gee lewenswetenskappe in Engels en Afrikaans en sê dat sy gereeld uitdagings ten opsigte van dissipline met sommige leerders in dié spesifieke Engelse klas ondervind het. Smit sê sy het gemengde gevoelens oor haar terugkeer na die skool op 1 Augustus aangesien sy verlig is dat die proses afgehandel is, maar ook voel asof sy nou ŉ teiken vir die onderwysdepartement is. Hoewel sy bang en versigtig is, is sy egter bly sy kan haar werk terugkry, aangesien sy ŉ “juffrou in haar hart en siel is”. Smit is ook dankbaar dat sy in 2020 en 2021 (tot in September) steeds kon skoolgee en “die voorreg gehad het om ŉ wonderlike groep leerders te onderrig”. “Ek is baie bly geregtigheid het geskied. Die afgelope 10 maande was moeilik en ek het vir myself gesê ek wil nooit weer skoolhou nie.” Smit sê die ondersteuning van haar kollegas en geliefdes het haar egter gedra en gehelp “Ek wou aanvanklik net gaan lê en nie veg nie. Ek hoop dat hierdie oorwinning en uitspraak ook hoop vir ander onderwysers sal gee wat hulself in dieselfde situasie bevind.” Tydens die verhoor by die Raad op Arbeidsverhoudinge in die Onderwys (Ravo) is bevind dat die aanklag sowel as die prosedure rakende Smit se ontslag ongegrond was en daarom behoort sy in haar pos heraangestel te word. “Dit is verregaande dat ŉ onderwyser se lewe en werk onder haar uitgeruk is bloot omdat ’n vals klag van rassisme teen haar aanhangig gemaak is,” het Anlia Archer, organiseerder by Solidariteit se onderrigsektor, gesê. Archer meen daar is geen plek in die onderwys vir aanklagte van rassisme elke keer wat dissipline ter sprake is nie. “Kamma-rassisme kan nie die aanklag wees elke keer wat iemand ongelukkig is oor ŉ interaksie wat in die klaskamer plaasvind nie. In hierdie geval is ŉ hele gesin se lewe ontwrig deur een vals aantyging,” voer Archer aan.