Phoenix-moorde: 22 reeds vasDie geweld in Phoenix, KwaZulu-Natal, het minstens 36 lewens geëis. (Foto: DA/Facebook) Altesaam 22 verdagtes is reeds in hegtenis geneem in verband met ŉ vlaag moorde wat gepleeg is tydens verlede maand se grootskaalse oproer en plundering in Phoenix, KwaZulu-Natal. Die minister van polisie, Bheki Cele, het Dinsdag gesê die voorvalle van geweld in Phoenix was die episentrum van “grusame misdaad en rassistiese voorvalle wat gelei het tot wrede moorde en beserings, gruwelike skade aan eiendom en ongekende pyn en trauma”. Cele sê op 12 Julie het inwoners van Phoenix, in reaksie op die grootskaalse plundering, padblokkades opgestel en buurte gepatrolleer. Sommige was gewapen. Die situasie het egter vinnig versleg en die padblokkades het volgens die minister verander in plekke van boendoegeregtigheid waar mense boonop op grond van hul velkleur gekeer is om die buurt binne te gaan. Die talle voorvalle wat aangemeld is, het volgens Cele vermoedelik gespruit uit ŉ bakkie sonder nommerplate, gelaai met gesteelde items, wat by een van die padblokkades voorgekeer en deursoek is. “Vier mans in die bakkie het skote op die gemeenskap geskiet en hulle het teruggevuur. Die verdagtes het die bosse in gevlug. Die skietery het gelei tot die verwonding van vier swart mans. Een van hulle is op die toneel dood. Hulle voertuig is aan die brand gesteek,” sê Cele. Volgens die minister is daar bewerings dat sommige motoriste in Phoenix voorgekeer en beroof en hul voertuie geplunder is. Sommige is glo met bofbalkolwe, bakstene en stokke aangerand, of met bosmesse en ander skerp voorwerpe aangeval. “Na bewering is sommige mense doodgeskiet en hul voertuie aan die brand gesteek.” Cele sê hy het self ook met talle mense gesels wat glo vir hul lewe moes vlug nadat hulle Phoenix probeer binnegaan het om onder meer by klinieke of apteke uit te kom. Minstens 36 mense is tot dusver dood in die onlangse geweld in die Phoenix-gebied alleen. Van dié oorledenes is 30 doodgeskiet, twee is lewend verbrand, een is gesteek en nog een is deur ŉ voertuig omgery. “Die polisie ondersoek altesame 52 sake van poging tot moord, nege van gewone aanranding en 16 gevalle van aanranding met die doel om ernstig te beseer. “Ek wil dit duidelik stel: Dit wat in Phoenix gebeur het, was misdadigheid van die ergste graad en het ook ŉ rassekleur gekry. Dié soort optrede het geen plek in ons samelewing nie en oortreders sal in hegtenis geneem en vervolg word.” ŉ Span van 31 speurders ondersoek die sake en 22 mense is tot dusver aangekeer. Sommige van hulle word met meer as een moordsaak verbind terwyl ander tereg staan op aanklag van poging tot moord, opsetlike saakbeskadiging en dwarsboming van die gereg. Volgens die polisie ondersoek die speurders ook die rol wat private veiligheidsondernemings in die geweld gespeel het, terwyl die optrede van plaaslike polisiestasies ook onder die loep sal kom. Meer as 150 vuurwapens van vier private veiligheidsmaatskappye is reeds gekonfiskeer, terwyl die polisie ook beslag gelê het op 112 onwettige vuurwapens in Phoenix. Dit sal vir ballistiese toetse gestuur word. Sihle Zikalala, premier van KwaZulu-Natal, sê hoewel die meenste inwoners van die provinsie nie plunderaars of misdadigers is nie, is dit belangrik vir wetsgehoorsame burgers om misdadigers uit te wys en te help verseker hulle boet vir hul dade. Zikalala sê Phoenix, Inanada, Bhambayi, Zwelithsa, KwaMashu, Amaoti en ander gebiede het die ergste deurgeloop onder misdade wat gepleeg is onder die dekmantel dat dit gedoen is om die gemeenskap te beskerm. “Ons het soortgelyke gevalle van die moord op onskuldige mense in Chatsworth en Northdale gesien. Ons het verhale gehoor van mans en vroue wat uit hul voertuie gesleep is terwyl hulle op hoofweë gery het. Sommige is weens aanranding of skietwonde dood, of omdat hulle doodgebrand is.” Die premier sê die grootste prioriteit is om vrede en stabiliteit in die provinsie te verseker en dat verhoogde sigbaarheid van die polisie, en die teenwoordigheid van die weermag hiertoe bygedra het. Die tweede prioriteit is om met die heropbouproses te begin en noodleniging te verskaf. Skade aan openbare infrastruktuur staan in hierdie stadium op R2 miljard, terwyl munisipaliteite sowat R74 miljoen sal benodig. Die bedrae sal na verwagting mettertyd selfs verder styg. Die provinsie het ook reeds gevra dat ŉ ramptoestand in die provinsie afgekondig word, wat sal help om geld vinniger beskikbaar te maak en die herstelproses te versnel. Ian Cameron van die organisasie Action Society, sê die reg moet sy gang gaan wat die geweld by Phoenix betref, maar meen die werklike oorsaak van die chaos in KwaZulu-Natal en dele van Gauteng, is gesetel in die ANC en ŉ gebroke polisiediens wat gemeenskappe op voetsoolvlak in die steek gelaat het.