Gesamentlike verklaring van die Visekanseliers, Hoofde en Rektore van universiteite in Suid-Afrika
Ons, die visekanseliers wat al 26 universiteite in Suid-Afrika verteenwoordig, bly verbind tot die voortsetting van die verbreding van studentetoegang tot universiteitstudie en tot die transformasie van ons universiteite in ooreenstemming met die bepalings van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika. Ons glo dat 'n gehalte hoër-onderrigstelstelsel noodsaaklik is vir die verwesenliking van 'n demokratiese, nie-rassige, nie-seksistiese en ekonomies en sosiaal inklusiewe samelewing.
Ons ondersteun die strewe om toegang tot gehalte hoër-onderrig en ons het 'n kollektiewe verantwoordelikheid om die integriteit en geloofwaardigheid van ons hoër-onderrigstelsel te beskerm. Ons glo dat alle studente geregtig is op dieselfde gehalte van onderrig, ongeag hul ekonomiese of sosiale stand en ons kan nie hierdie aspek in gedrang bring as ons ernstig is oor werklike sosio-ekonomiese transformasie nie.
Ons het waardering vir die werk wat gedoen is deur die onlangs aangestelde Presidensiële Taakspan rakende die onmiddellike uitdagings vir befondsing by universiteite en verwelkom die President se aanvaarding van die taakspan se aanbevelings. Ons erken dat die mobilisering van meer as R6.5 miljard vir hierdie doel binne 'n kort tydperk en in 'n omgewing van fiskale selfbeheersing, uitsonderlik is.
Ons doen egter steeds 'n oproep vir voldoende finansiële bystand om alle akademies gekwalifiseerde studente in staat te stel om sonder voorbehoud in te skryf by universiteite, soos vervat in ons inskrywings planne. Ons versterk ook die oproep vir beter subsidiëring van die universiteitsektor deur die staat, in lyn met die huidige en geprojekteerde groei van die sektor.
Ons is van mening dat die nul persent toename in fooie vir 2016 verligting sal bied aan studente, aangesien die regering 'n bydrae tot die verwagte tekort sal maak. Die befondsing van 'n hoër-onderrigstelsel is egter gebaseer op 'n kostedelingsmodel waarin die staat elke student subsidieer en waar daar op hulle beurt van studente verwag word om hul eie bydrae te betaal. Daar sal dus steeds van studente verwag word om hul studiegeld in 2016 te betaal, al het dit nie toegeneem nie. Dit is een van die belangrikste bronne van inkomste wat universiteite finansieel volhoubaar hou. Op hulle beurt, verbind Universiteite hulself, waar moontlik, tot die mobilisering van nuwe fondse om finansieel behoeftige studente te ondersteun. Ons standpunt is dat universiteite nie winsgenererende organisasies is nie, maar dat hulle wel finansieel volhoubaar moet wees. Ons as visekanseliers moet verseker dat ons ons universiteite beskerm sodat hulle ook toekomstige geslagte kan baat.
Akademiese vereistes sal steeds 'n bepalende faktor van toelatings beleid by universiteite wees, wat aan verdienstelike leerders die beste geleenthede vir sukses sal bied. Daar moet in ag geneem word dat elke student wat herhaaldelik nie slaag nie en op universiteit bly, effektief die plek van iemand anders opneem.
Ons erken die grondwetlike reg van studente op wettige en vreedsame protes en doen 'n beroep op studente om verantwoordelik op te tree tydens betogings en om ook die grondwetlike regte van ander om te leer en te werk, te respekteer.
Terwyl ons dit eens is dat die vermindering van die koste van hoër-onderrig en die verhoging van toegang 'n edele saak is, kan ons nie die gebruik van sommige metodes wat tydens die onlangse betogings gebruik is goedpraat nie. In hierdie verband, veroordeel ons alle dade van geweld, kriminele dade, skade aan eiendom en gedrag wat inbreuk maak op die grondwetlike regte van ander.
Ons vra dat studente, ouers en ander belanghebbendes begrip sal hê vir die feit dat die universiteitsbestuur en personeel oor die algemeen nie oor die interne kapasiteit beskik om gewelddadige vorms van protes-aksie wat studente, personeel en fasiliteite aan die risiko van ernstige skade blootstel, te bestuur nie. Ons het ook nie die begeerte om so 'n kapasiteit te ontwikkel nie, omdat ons nie glo dat dit 'n normale deel van die vorm van betrokkenheid in 'n universiteit gemeenskap behoort te wees nie. In die geval van gewelddadige protes aksie, sal ons egter enige stappe neem wat nodig mag wees om almal op die kampus, sowel as die fisiese bates van die universiteit te beskerm.
Ons erken dat 2016 'n moeilike jaar mag wees en ons is bereid om saam met alle belanghebbendes, insluitend die studentebewegings en ander te werk aan ons gemeenskaplike doelwit van toegang tot gehalte en bekostigbare hoër-onderrig in ons kollektiewe strewe na 'n regverdige samelewing.
Die onderbefondsing van die hoër-onderrigsektor is erken deur die staat, die Departement van Hoër Onderwys en Opleiding en ander belanghebbendes. Hierdie saak word ook uitgelig in die 2013 Verslag van die Ministeriële Komitee vir die Hersiening van die befondsing van Universiteite onder voorsitterskap van mnr Cyril Ramaphosa. Die verslag erken dat "regeringsbefondsing het nie tred gehou met die groei van inskrywings in die stelsel nie".
Ons verwelkom en sal ten volle deelneem aan gesprekke rondom a nuwe befondsingsformule vir universiteite, wat na verwagting in 2017 in werking sal tree.
Ons doen 'n beroep op alle rolspelers in die samelewing - die staat, die privaatsektor, individue, die burgerlike samelewing en ander - om die befondsing van hoër-onderrig dringend te prioritiseer ten einde een van die bes funksionerende sektore op die vasteland te ondersteun en sodoende te belê in die ontwikkeling van die hoë vlak van intellektuele kapasiteit wat uiters nodig is om ons gesamentlike toekoms te verseker.