Dringende ingryping gevra oor bus-aanvalleIntercape busse. (Foto: Intercape/Facebook) Busbestuurders is huiwerig om sekere roetes te ry en passasiers dink twee keer voordat hulle buskaartjies koop weens die skerp styging in aanvalle op langafstand-passasiersbusse. Tussen Januarie 2021 en Februarie 2022 het Intercape se busse onder meer as 150 aanvalle deurgeloop, wat insluit skietvoorvalle, asook ander gewelddadige en intimiderende aktiwiteite, met betreklik min tot geen inhegtenisnemings daarna nie. Volgens die parlementêre portefeuljekomitee oor toerisme is die toename in die aanvalle veral onder die Intercape-, Trans Lux- en Greyhound-busdienste te sien en is die meeste aanvalle in die Wes- en Oos-Kaap aangemeld. “Hierdie aanvalle hou ŉ gevaar vir busbestuurders en hul passasiers in, maar dit skend ook Suid-Afrika se beeld as ŉ toerismebestemming en wek die indruk dat toeristebesoekers onveilig is,” sê Jabulani Majozi, woordvoerder van die komitee. Intercape beoog regstappe teen die minister van vervoer, Fikile Mbalula, omdat hy meen Mbalula versuim om die voortdurende aanvalle op sy busse aan te pak. Volgens die DA dien hierdie regsdispuut as ŉ waarskuwing aan Mbalula oor sy departement se “gebrek aan optrede en gebrek aan strategie” rakende die kommer wat in die langafstandvervoerbedryf geopper word. “Dit was ontstellend om te sien dat die nasionale regering nie die geweld in die langafstandvervoerbedryf hanteer met die dringendheid wat dit vereis nie,” meen Ricardo Mackenzie, die DA se woordvoerder oor vervoer in die Wes-Kaap. In antwoord op ŉ parlementêre vraag van die DA, het Xolile Nqatha, LUR vir gemeenskapsveiligheid in die Oos-Kaap, onthul dat daar sewe aanvalle in die 2020-’21-boekjaar in die provinsie aangemeld is, en dat dit tot 61 aanvalle in die 2021-’22-boekjaar toegeneem het. ŉ Verdere 27 sake is reeds vir die huidige boekjaar aanhangig gemaak. Van die 61 aanvalle wat in die 2021-’22-boekjaar aangemeld is, was 17 van opsetlike saakbeskadiging, vier was van poging tot moord en 40 was voorvalle van intimidasie. Altesaam 4 734 versoeke vir polisiebegeleiding is reeds sedert April vanjaar ontvang. Bobby Stevenson, die DA se woordvoerder oor gemeenskapsveiligheid in die Oos-Kaap, sê as hierdie dade van ekonomiese sabotasie ongehinderd voortgaan, sal dit uiteindelik ŉ deel van die land se vervoernetwerk en daarmee saam werksgeleenthede vernietig. “Vlugte in en uit die Oos-Kaap het sedert die Covid-19-pandemie afgeneem, wat hierdie busdienste selfs meer kritiek noodsaaklik maak in die verskaffing van alternatiewe vervoergeleenthede vir reisigers. Hulle speel nou ŉ selfs meer kritieke rol om toerisme in ons provinsie moontlik te maak,” sê Stevenson. Ingryping broodnodig Volgens die portefeuljekomitee oor toerisme sal ingrypings wat deur die polisiediens ingestel word, toeriste verseker dat hulle veilig is wanneer hulle deur die land reis. Die polisie se betrokkenheid om die probleem aan te pak, word egter bevraagteken, aangesien daar ŉ toename in voorvalle sonder enige inhegtenisnemings is. “Die polisie het herhaal dat Intercape ŉ verteenwoordiger na die provinsiale gesamentlike operasies en intelligensiestruktuur moet ontplooi ten einde te verseker dat inligting beskikbaar is oor hul roetes en aantal busse in transito by enige gegewe punt. Dit sal die polisie help om hulpbronne op ŉ daaglikse grondslag te ontplooi om te help om hierdie aanvalle op die busdiens hok te slaan,” sê Majozi. Die komitee het die polisie en die nasionale gesamentlike operasies en intelligensiestruktuur verder aangemoedig om busse wat provinsiale grense oorskry, te beskerm. Tydens ŉ aanbieding oor die polisie se betrokkenheid by die bekamping van die aanvalle op die busdienste, het dit aan die lig gekom dat hulle die probleem egter nie so doeltreffend aanpak nie. “Dit is duidelik dat alle aksies deur die polisie reaktief van aard en nie proaktief is nie,” sê Manny de Freitas, die DA se skaduminister vir toerisme. “Hierdie ‘proaktiewe’ aksies sluit verskeie vergaderings en inligtingsessies in. Die een werklike proaktiewe aksie was toesig, maar die polisie het aangedui dat hulle die busoperateurs versoek het om ‘verteenwoordigers’ te hê om hierdie funksie te onderneem. Die polisie het eintlik erken dat hulle hierdie funksie aan busoperateurs ‘uitgekontrakteer’ het aangesien die polisie nie daartoe in staat is nie.” Die komitee het ook ŉ beroep op die Oos- en Wes-Kaapse LUR’e gedoen om meer betrokke te raak by die aanpak van die kwessie van geweld wat op langafstandbusreise gerig is. Die komitee het voorheen met die departement van vervoer en verteenwoordigers van Intercape vergader om bewerings van rampokkery in die sektor te bespreek en wat blyk gekoördineerde aanvalle op busoperateurs te wees.