News - Nuwe era vir leer en onderrig breek aan by...
Nuwe era vir leer en onderrig breek aan by die US
"'n Universiteit is by uitstek 'n plek waar drome nagejaag en verwesenlik word. Elke jaar kom daar duisende studente na ons toe met groot drome vir hulleself, hul families en die breër gemeenskap. Dis ons rol om daardie studente te ontvang en hulle deur middel van die hoër onderwys te help om hul drome te verwesenlik.
"Hiervoor het ons goed-toegeruste geboue nodig waarin uitnemende leer en onderrig kan plaasvind. Ons het slim geboue nodig, ons het groen geboue nodig – geboue van die toekoms."
So sê prof Wim de Villiers, Retor en Visekanselier van die Universiteit Stellenbosch (US).
Hy het Donderdag 8 Februarie gepraat by 'n sooispitseremonie vir 'n nuwe drieverdieping sentrum vir leer en onderrig wat tans op die Stellenbosch-kampus opgerig word. Hy het verduidelik hoekom die Universiteit nuwe geboue nodig het: "Ten spyte van groot vooruitgang in inligting- en kommunikasietegnologie is daar steeds behoefte aan menslike interaksie. Hierdie persoonlike interaksie tussen dosent en student bly noodsaaklik en so ook dié tussen studente van verskillende agtergronde, as dit kom by saam leer en van mekaar leer. Maar terselfdertyd moet jy ook toegang tot die kuberruim hê, sodat kennis vrylik kan instroom én uitvloei."
Hy het bygevoeg dat dit baie spesiaal is dat die seremonie in die US se eeufeesjaar kan plaasvind. "Die Universiteit het juis in 1918 danksy 'n groot skenking van Jannie Marais tot stand gekom. En sedertdien stroom geslagte studente na Stellenbosch om hul drome te kom verwesenlik. Aanvanklik het die Universiteit, in die konteks van die tyd, op 'n bepaalde gemeenskap gefokus. Maar mettertyd is toegang verbreed, en nou dien ons met trots die hele land en al sy mense. En die nuwe gebou wat op hierdie perseel gaan verrys, sal die kapasiteit skep om die Universiteit nog verder toeganklik te maak."
Konstruksie van die Sentrum, wat meer studente sal akkommodeer as enige ander huidige onderrigruimte op kampus, het in Oktober begin en sal teen einde 2019 voltooi wees.
"In totaal beloop sy filantropiese skenkings aan die Universiteit nou al veel meer as hierdie verstommende bedrag. Maar belangriker as groot somme geld is die feit dat dit studente en die bevordering van studentesukses is, wat by Jannie se skenkings baat. Dít is kenmerkend van sy skenkings aan die US en sy geldelike hulp aan studente – dat dit die versterkende mag van die hoër onderwys inspan om lewens te verander, om die wêreld te verander," het De Villiers gesê.
"Mense wat hom ken, weet hy is nie iemand wat roem en eer najaag nie. Hy is nie iemand vir die kollig en die rooi tapyt nie. Op tipiese wyse het hy as die grootste individuele skenker vir hierdie projek versoek dat die gebou sy pa se naam sal dra – Johannes Jacobus Mouton, of kortom, Jan Mouton."
Mnr Mouton het vroeër gesê dat die skenking vir hom meer is as net 'n belegging in 'n kontemporêre ruimte wat die leerervaring van ons studente sal verryk. "Dit is inderdaad 'n belegging in die toekoms en voortgesette uitnemendheid van die Universiteit Stellenbosch as 'n wêreld-gehalte leier op die gebied van hoër onderwys."
"My pa het 'n bepalende invloed op my lewe gehad en ek het die allerhoogste agting vir hom. Dis om hierdie rede dat ek die Universiteit versoek het om die sentrum na my pa te vernoem. Benewens my pa is ek ook persoonlik deur mnr Warren Buffet aangespoor om 'n positiewe verskil in die samelewing te maak – tot voordeel van die volgende generasie."
Die sentrum, geleë tussen die Langenhoven Studentesentrum (Neelsie) en die Polimeerwetenskap-gebou op die Stellenbosch-kampus, sal 'n lae koolstofvoetspoor hê en sal onder meer spog met 'n gryswaterstelsel wat die ablusies sal dien. Die infrastruktuur sal gereed wees vir 'n foto-voltaïese dakpaneel-installasie, terwyl reën en grondwater opgevang en gestoor sal kan word.
Die sentrum sal ook spog met 'n binnehof en terrassitplekke wat sal bydra tot die skep van lig en beweging. Die fokus is op studente wat moet kan welkom voel terwyl hulle die nuutste teorieë ondersoek en konsepte aanwend. Die sentrum sal oor 350-, 270- en 150-sitplek plooibare lesingsale beskik waar studente en dosente die fisiese omgewing kan aanpas om besprekings en spanwerk te fasiliteer.
Driedubbelvolume sirkulasieruimtes met interaksiehoekies sal die ouditoriums en die rekenaarklaskamers verbind. Dit sal opeenhoping verminder en effektiewe leer-en-onderrigruimtes bevorder. Die gemeenskaplike ruimtes aangrensend tot die hoofkamers sal vir wegbreekbesprekings en portuurinteraksies ingespan kan word. Die onderdakdeurgang sal die sentrum met ander kampusgeboue verbind, en 'n restaurant sal vars etes verskaf.
Ruim parkering sal op 'n keldervlak beskikbaar wees.
De Villiers het ook erkenninge gegee aan die Departement Hoër Onderwys en Opleiding en ander donateurs wat die gebou finansieel moontlik gemaak het.
Benewens die Jan Mouton Leersentrum, het die Uitvoerende Komitee van die Raad ook onlangs die name goedgekeur van twee ander US-geboue: Die nuwe koshuis op die Tygerberg-kampus sal bekend staan as Nkosi Johnson Huis ter ere van dié kampvegter vir persone met MIV/Vigs wat in 2001 op 12-jarige ouderdom oorlede is. Die nuwe gebou waarin die Afdeling Informasietegnologie gehuisves gaan word, kry die naam Inligting- en Kommunikasietegnologie (Information and Communication Technology, Ubuchwepheshe Bolwazi Nonxibelelwano).
Die Universiteit is ook besig met 'n transformasieproses rakende die openbare simbole en ruimtes van die Universiteit. Dit sluit onder meer 'n naamgewingsproses in.
MEER OOR JAN MOUTON SENIOR
Soos sy seun, mnr Jannie Mouton, was mnr Jan Mouton Sr (die jongste van 7 kinders) ook 'n student aan die Universiteit Stellenbosch. Hy verwerf die graad BComm in 1941 en 'n nagraadse kwalifikasie in onderwys in 1942.
Hy was 'n eerste generasie student wat swaargekry het in die lewe en ná skool eers gaan werk het om genoeg geld vir sy studies bymekaar te maak. Aan die US het hy onder meer vir die eerste rugbyspan gespeel en was hy 'n inwoner van Dagbreek Manskoshuis.
Ná universiteit was hy enkele jare 'n onderwyser op Groblershoop en daarna 'n winkelier op Carnarvon en bekend in koöperasie-kringe. Hier het mnr Jannie Mouton Jr self vakansies in sy pa se winkel gewerk. Mnr Mouton Sr het ook 'n voorliefde vir aandele gehad – waardeur mnr Mouton Jr se belangstelling in die aandelebeurs aangewakker is.
Mnr Mouton Sr was baie gewild op Carnarvon waar hy ook jare lank burgemeester was. Hy was bekend daarvoor dat hy uitgereik het na verskillende gemeenskappe op die dorp.
Hy het later na Pretoria verhuis waar hy in landboubestuur gewerk het.
Hy is in 1975 oorlede.
Foto 1: Jannie Mouton is hier met sy familielede: Engela Olivier (suster), Jan Mouton (seun) Deidre Mouton (vrou) Piet Mouton (seun), Charité Volkwyn (dogter).