Ja, haar tesis gaan oor die Gatsby-broodjie | Netwerk24
Deur Roshé Taka 12 April 2019 08:28
Talle Kapenaars ken die gatsby as 'n heerlike lang broodrolletjie gevul met slaptjips, slaai, 'n sousie en polonie, hoender of bief.
Maar as jy weglê aan dié broodjie en sy hamburger-boetie, die Wembley Whopper, neem jy ook 'n hap uit 'n stukkie politieke geskiedenis van Kaapstad.
Tazneem Wentzel Foto: Verskaf
Tazneem Wentzel van Grassy Park het haar meestersgraad in geskiedenis aan die Universiteit van Wes-Kaapland behaal met die tesis "Producing and Consuming the Wembley Whopper and the Super Fisheries Gatsby: Bread Winners and Losers in Athlone, Cape Town, 1950-1980."
Dié mondvol is 'n blik op die verband tussen kos, plek en politiek in Athlone in die apartheidsjare.
"Ek kan net skryf oor dinge waarby ek aansluiting vind. Ek was nog altyd geïnteresseerd in hoe mense elke dag leef. Hoe mense 'n bestaan maak binne 'n omgewing van onderdrukking. Ek dink wat ons eet en hoe ons eet, is noodsaaklik vir voedselsekerheid, maar ook vir versoening en genesing," sê sy.
Wentzel het onder meer gekyk na die uitwerking wat gedwonge verskuiwing onder die Groepsgebiedewet op kos gehad het.
"Kosmaak was 'n vorm van verteenwoordiging. Toe Distrik Ses tot 'n wit gebied verklaar is en mense na die Kaapse Vlakte verskuif is, is hul kosnetwerke afgebreek. Die verhouding tussen sake-eienaars en klante het drasties verander.
"Bure het mekaar nie meer geken nie, en die buitewyke van die stad was 'n onbekende en dikwels skrikwekkende plek. Net soos die mense hul huise en die lewe so goed as moontlik met die 'oorblyfsels' kon herbou het, het die gatsby ook ontstaan."
Vir Wentzel is daar dus 'n ooreenkoms tussen die heropbouing van mense se lewens op die Kaapse Vlakte en die bestanddele van die gatsby, wat eintlik uit 'n samevoeging van "oorblyfsels" ontstaan het.
Die gatsby weerspieël wat baie mense tydens apartheid moes deurmaak en hoe hulle hul lewens moes herbou.
Sy sê toe Rashad Panday van Super Fisheries destyds net slaptjips, polonie en atjar in sy winkel oorgehad het en dit in 'n broodjie gesit het, was hy verstom toe sy werkers dit geniet.
Hy het die gatsby aan sy klante bekend gestel en toe hy goeie terugvoer kry, het hy dit op sy spyskaart gesit.
'n Man met die naam Froggy het dit 'n "smash, oftewel 'n gatsby-smash genoem" en so het die naam ontstaan.
"Die gatsby weerspieël wat baie mense tydens apartheid moes deurmaak en hoe hulle hul lewens moes herbou.
"Ek het op die Athlone-gebied van 1950 tot 1970 gefokus, omdat dit die tuiste van baie politieke, kulturele en kreatiewe organisasies was."
Binne dié raamwerk het sy die gatsby en die Whopper as deel van die argief gesien wat 'n geskiedenis vertel, wat ontstaan het uit nood en as gevolg van onderdrukking, maar uiteindelik ook 'n simbool is van die vryheid van keuse en samesyn.
Wentzel, wat tans by die Simonstad-museum werk, sê sy is nie seker of sy nou 'n doktorsgraad gaan aanpak nie. "Ek sal graag wil, maar ek wil ook by onderwys betrokke raak."