1 Konings 17:8-16, (17-24)
Die verhale in 1 Konings en Lukas 7 is beide verhale waarin die seun van 'n weduwee te sterwe kom en dan opgewek word. Hartseer verander in lof en aanbidding tot God. Psalm 146 is 'n lofpsalm wat die Here prys vir die omkeer van neerdrukkende omstandighede (verdrukking, honger, gevangenskap, blindheid, weerloosheid van die vreemdelinge, weeskinders en weduwees).
Galasiërs 1 getuig van 'n vervolger, Paulus, wat apostel geword het. God se sorg en die nuwe lewe wat Hy gee, bind die tekste saam.
Die opwekking van 'n weduwee se seun by Nain
11Kort daarna het Jesus na 'n dorp met die naam Nain gegaan, 12en sy dissipels en 'n hele menigte mense is saam met Hom. Toe Hy naby die ingang van die dorp kom, word daar juis 'n dooie uitgedra om begrawe te word. Hy was die enigste seun van sy ma, en sy was 'n weduwee. Byna die hele dorp se mense was saam met haar. 13Toe die Here haar sien, het Hy haar innig jammer gekry en vir haar gesê: "Moenie huil nie!"
16Almal is met ontsag vervul en het God geprys deur te sê: "'n Groot profeet het onder ons opgestaan," en "God het na sy volk omgesien." 17Die berig oor wat Hy gedoen het, het deur die hele Joodse land en die omliggende gebied versprei.
VONKK 102 "Mag Die Woorde Van My Mond (Psalm 19:15)" of
Votum: (Ps 146)
VONKK 64 "Prys Die Heer Met Blye Galme (Psalm 146) "
Miga 6:8 Mens, die Here het jou bekend gemaak wat goed is: Hy vra van jou dat jy reg sal laat geskied, dat jy liefde en trou sal bewys, dat jy bedagsaam sal lewe voor jou God.
(Wepener, C 2011. Soos 'n blom na die son draai. Wellington, BybelMedia.)
F195. "Ons Roep Na U"
(RUBRIEK: Kruisfuur – Diens en Getuienis / Toewyding)
1. Soos 'n ster skyn ons lig
die donker wêreld moet plek maak vir die Lig.
U liefde straal soos die son
elke mond sal uitroep en erken.
Ons roep na U want U is God, U is God. (x4)
2. Jesus lewe vir die mens.
Gebroke honger mense soek na U.
Lig van die wêreld kom skyn deur my hart
skyn in hierdie donker wêreld van my.
(RUBRIEK: FLAM Kruisfuur – Diens en Getuienis / Kerk)
VONKK 64 Prys Die Heer Met Blye Galme (Psalm 146)
Teks: Psalm 146 — JD du Toit 1937
Melodie: Liederwysie – opgeteken deur Chris Lamprecht by mnr JCH Lagrange, Rustenburg in 1953
RUBRIEK: Tradisioneel – Lof
Skriflesing: 1 Konings 1:8-24
Vertel die storie vir die kinders. Jy kan ook mense kry om dit op te voer. Of kry 'n kind om die weduwee te wees en 'n kind om Elia te wees. Laat hulle soos Bybelkarakters aantrek. Al wat hulle dan doen, is om die storie met gebare op te voer terwyl jy dit voorlees.
'n Eenvoudige opsie is om meel en olie saam te bring en dit vir die kinders te wys terwyl jy die storie vertel. Of maak roosterkoeke! Jy kan dit vooraf maak en uitdeel, maar as jy 'n manier kan prakseer dat mense die roosterkoeke ruik terwyl jy praat (as jul gemeente se kombuis naby die aanbiddingsruimte is, of 'n stofie in die kerk?), sal dit die beste werk.
By http://www.missionarlington.org/d/OT-2YR-56-ElijahWoman.pdf is 'n volledige "les" wat jou kan help met die vertelling van die storie. Hulle stel ook voor dat jy 'n "kruik pop" maak (net 'n prent van 'n kruik met 'n gesiggie op karton geplak, of as jy kreatief is op 'n papiersak sodat die mond beweeg, of plak plastiek ogies en lippe op 'n regte kruik). Die kruik vertel dan die storie vanuit haar oogpunt – begin deur te vertel dat sy 'n kruik is. Mense gebruik kruike om olie in te bêre. Een dag het 'n vrou my gebruik om 'n brood te bak. Ek het baie, baie min olie ingehad. Ens.
Sheikha is sowat 60 jaar gelede gebore in 'n Bedoeïen-familie, wat oor groot areas in die Midde-Ooste geswerf het. Deesdae word haar stam geforseer om op een stukkie grond te oorleef. Hulle nomadiese lewenswyse is onwelkom vir grondeienaars en word deur regerings as 'n bedreiging van sekuriteit gesien.
Sheikha se lewe het nie voldoen aan die groot drome wat haar ouers vir haar gehad het nie. Sy leef vandag op 'n stukkie grond, in 'n gehuggie, waarvoor geen regering regtig verantwoordelikheid neem nie. Daar is skaars sprake van wet en orde. Verbete gevegte tussen Jode en Arabiere vind in die nabye omgewing plaas. Haar eggenoot, by wie sy ses kinders het, het haar verlaat. Sy is op haarself aangewese vir haar oorlewing, asook dié van 'n erg-gestremde dogter.
Hoewel sonder opleiding, is Sheikha vol ondernemingsgees. Sy het bietjie kontant bymekaar geskraap, 'n paar afgeleefde busse gekoop, en hulle na haar gehuggie waar omtrent 1 500 mense woon, laat sleep. Sy en haar dogter woon in een van die busse. Haar plan was om 'n klein winkeltjie uit die dop van nog 'n bus te bedryf.
Met behulp van HOOP, 'n Christelike hulpverleningsorganisasie, het sy presies dit gedoen. HOOP het haar die geld geleen wat sy benodig het om voorraad soos seep, skryfbehoeftes en basiese medisyne te koop. Die winkeltjie lewer 'n noodsaaklike diens aan die gemeenskappie, maak dit vir Sheikha moontlik om te lewe, en is 'n getuienis teenoor die Moslems van Christelike liefde en bystand.
Sheikha is uitgesproke dankbaar teenoor die Christene wat uit liefde gehelp het om 'n beter lewe vir haar, haar dogter, en die mense rondom hulle te verseker. "Toe die mense van haar omgewing haar in die steek gelaat het, toe haar man haar verlaat het, het die Christene ingespring en haar ondersteun" vertel sy graag.
In ons teks is mens en dier besig om te versmag. Weens Israel se afgodery onder koning Agab en sy vrou, Isebel, kondig die Here 'n droogte aan. Elia, wat deur die koning gesoek word, word by die Kritspruit versteek, aar die kraaie vir hom brood en vleis bring, en hy uit die spruit kan drink. Spoedig eis die droogte sy tol, droog die spruit op, en moet Elia 'n ander heenkome vind.
Die Here gee hom opdrag om in die rigting van die see te gaan. Sidon is aan die kus, met Sarfat ongeveer 13 km suid daarvan. Dis ook die omgewing waarvandaan Isebel gekom het. Hy word weereens verseker dat God vir hom sal sorg. Hierdie keer is dit deur middel van 'n arm weduwee.
Teen die planke
Dit is nie maklik om 'n weduwee te wees nie. Nie vandag vir Sheikha nie, en veral nie sowat 3 000 jaar gelede in die tyd van Elia nie. Weduwees was die armste groep in die gemeenskap. Veral in die destydse wêreld was die fisieke oorlewing van weduwees en weeskinders – sonder 'n broodwinner of manlike beskermer – nie vanselfsprekend nie.
Daar was iets soos die Leviraatshuwelik, waar die broer van 'n afgestorwe man met die weduwee moes trou. Dit het net gegeld waar die man kinderloos gesterf het. Die bedoeling was om 'n erfgenaam vir die naam en eiendom van die oorlede man te verseker. 'n Kinderlose weduwee was dus die verantwoordelikheid van die familie. 'n Weduwee met 'n kind, soos die weduwee van Sarfat, het nie hierdie beskerming geniet nie. Sy en haar kind was van aalmoese afhanklik.
Uit die aksies van hierdie weduwee blyk duidelik dat sy van die hand na die mond geleef het. Sy tel stukkies hout by die stadspoort op. Sy het nie veel om haar kind mee te versorg nie. Sy skraap houtjies bymekaar om, volgens haar, die laaste maaltyd van brood vir haar en haar seun klaar te maak. Sy het klaarblyklik aanvaar dat hulle hierna die dood in die gesig kan staar.
En tog sal sy die instrument van versorging vir Elia word.
Geen versorgingsmiddele nie
Dit wat die Here belowe het, gebeur. Elia ontmoet die weduwee en versoek water en brood. Elia toets haar op twee vlakke. Die eerste is die maklikste, naamlik om water te bring. Water is duidelik nog beskikbaar, maar hy vra nie te veel nie (bekertjie). Die tweede versoek is groter. Hy vra kos van iemand wat nie veel het nie. Dit was 'n groot toets vir die weduwee. S In tye van hongersnood is dit juis die armes wat swaarder kry. Sy het niks waarmee sy die profeet kan versorg nie.
En tog vra Elia om brood te ontvang.
Die weduwee sweer by die Here se Naam: "So seker as die Here u God leef". Dit is betekenisvolle woorde, want sy was waarskynlik 'n Fenisiese vrou – 'n nie-Joodse vrou. Sy kom nie uit die kring van Israel se geloof nie. Haar woorde benadruk dat die Here, die God van die profeet, weet dat sy die waarheid praat. Sy het genoeg vir slegs een maaltyd vir haar en haar seun. Haar desperaatheid word beklemtoon met die woorde: "Daarna moet ons maar doodgaan." Sy is nie net 'n arm weduwee nie. Sy is nie net swak nie. Sy het aan die einde van haarself gekom. Sy sien waarskynlik selfs uit na die dood.
God het hierdie weduwee wat niks het nie, egter uitgesonder om sy mag te betoon. Dis die tema wat ons telkens in die Ou Testament aantref. Wanneer God wonderwerke doen, doen Hy dit sonder mense! Hy kry alleen die eer. Hy open die see voor sy volk toe hulle geen hoop het nie. Hy gee water en kos in die woestyn toe daar niks was nie. Hy gee die oorwinning oor vyande sonder dat hulle 'n vinger verroer.
Hierdie heidense weduwee word deur die profeet voor 'n uitdaging geplaas: kies tussen fatalisme of geloof in die lewende God. Fatalisme is om te aanvaar dat die wêreld nou een maal vol ongeluk en pyn is en dat ons niks daaraan kan doen nie. Dis om te sê: "que sera, sera" – wat sal wees, sal wees. Die noodlot bepaal alles. Dit druk ons net dieper in die ellende.
Geloof in God is om te aanvaar dat Hy die situasie kan verander. Dis wat hierdie verhaal vertel. Die verhaal plaas die Here op die voorgrond. Wanneer mense sy woord in hulle omstandighede hoor, verander alles. Hy is in beheer van alles.
God versorg die weduwee
Aanvanklik verwag Elia (en die Here!) van haar om alles wat sy het, die laaste bietjie, weg te gee. Die weduwee ontvang die wonderlike belofte uit die profeet se mond. Sy hoef nie bekommerd te wees nie. Die Here gebied dat die meel nie sal opraak nie, en dat die olie sal nie minder word nie.
Die beloftes van die Here oortuig haar om dit te doen. Nie haar god nie, maar die Heer van hemel en aarde gaan 'n groot ding doen. Dit lei haar tot 'n daad van uiterste gehoorsaamheid en geregtigheid in hierdie omstandighede.
Elia gaan om versorging by 'n arm weduwee te vind. Uiteindelik is dit God wat beide die weduwee, haar kind, en die profeet Elia versorg. "Van toe af het hulle genoeg gehad om te eet, hy en sy en haar gesin. Die meel in die kruik het nie opgeraak nie, en die olie in die kan het nie minder geword nie, soos die Here deur Elia beloof het." (15-16)
Sy ontvang egter baie meer as wat sy verwag het. Die grootheid van die wonder is ook geleë in die geloof van 'n Fenisiese vrou wat aan Israel 'n voorbeeld van geloof word.
Jesus belowe later dat so iets nie ongesiens verbygaan nie: "Wie 'n profeet ontvang omdat hy 'n profeet is, sal 'n profeet se beloning ontvang. Wie aan een van hierdie geringstes net 'n beker koue water gee omdat hy my dissipel is, sal sy beloning kry. Dit verseker Ek julle" (Matt 10:41,42).
Hierdie verhaal benadruk dat die God van Israel in beheer van die geskiedenis is. Hoewel die profeet en weduwee die karakters in die vertelling is, gaan die verhaal oor die hoofkarakter wat in beheer van die menslike lotgevalle is, naamlik die Here self. Ons sien hoe Hy onderstebo mense, die mense in ellende, die mense in 'n doodsatmosfeer met sy genade verras.
Hierdie verhaal vertoon daarom ooreenkomste met ander groot reddingsdade van God in die geskiedenis. Toe die volk in Eksodus 14 by 'n doodloopstraat gekom het (die Rooisee voor hulle en die Egiptenaars op hulle hakke), het Moses-hulle beveel om nie te vrees nie.
Elke keer wanneer Israel wou wanhoop as gevolg van honger en dors in die woestyn, het Hy hulle by groen weivelde, by waters van rus gebring. Waar menslike wanhoop skynbaar die laaste sê het, is die Here se genade lewensgroot.
Eers word Elia wonderbaarlik versorg. Dan vermeerder Elia die kos van die weduwee en dan wek hy in die volgende verse die vrou se kind uit die dood op. Dit is ironies dat juis die natuurgode nie die natuur beheer het nie. Nie die gode van Isebel nie, maar Hy is in beheer.
God se uitreik-karakter
Let op die besondere karakter van God. Hierdie verhaal vertel van 'n God wat met sy genade uitreik na die mees weerlose van mense. Dis sy karakter. Meer nog, Hy reik uit na mense wat op geen manier aan Hom verbind is nie. Dis hoe wyd God se genade strek.
Jesus is die toonbeeld van hierdie geregtigheid van God. God het 'n hart vir weerloses. Daarom haal Jesus Jesaja 61 aan in Lukas 4 wanneer Hy in sy tuisdorp, Nasaret, optree:
Wanneer die mense van Nasaret begin wonder wie Hy is, haal Hy die verhaal van hierdie weduwee aan om te sê dat Hy vir elke mens gekom het – veral vir hulle wat buite die kring van die geloof staan:
Hierin moet ons God navolg. Dis daar, die Sarfat van ons tyd, waar Hy ook sy kerk wil sien profeteer. Dis daar waar ons moet aankondig dat Hy sal sorg. Dit is waar ons met die brood en water moet staan.
Soos Elia die teenpool van Agab en sy gesin was, is die kerk in die wêreld sonder God geplaas om hoop te bring. Ons is daar om 'n alternatiewe lewensbeskouing aan hulle wat nie glo nie, voor te hou. Die wêreld sal dit eers glo as ons, soos Elia, gehoorsaam is aan God se woord. Elia het in die vorige paragraaf ook aan die einde van die pad gekom. Die water het opgedroog. Die Here gee hom egter die vreemde opdrag om Sarfat toe te gaan om deur 'n weduwee versorg te word. Wie sou so iets kon glo? En tog volg hy die stem van die Here. Deur sy gehoorsaamheid ontdek die weduwee die God van Israel se buitengewone mag en versorging.
Wanneer die kerk die moed het om die koninkryk van die Here eerste te stel, sorg die Here vir die res. Dis dan wanneer daar 'n kragtige getuienis na die wêreld uitgaan. Dis dan wanneer 'n kragtige beweging van hoop aan die gang gesit word. Dis dan wanneer mense besef dat God wel omgee vir die wêreld.
Tot vandag toe getuig mense, soos die Bedoeïen, Sheikha, van die grootheid van God wanneer die kerk die Here se karakter navolg.
Waarom steeds soveel hongersnood?
Dit gaan nie hier oor teoretiese sake of bloot geestelike insig nie. Dit gaan oor brood, water en olie. Dit gaan oor oorlewing, asemhaling, voortbestaan. Waarom is daar steeds soveel hongersnood in die wêreld. Waarom is daar mense wat sterf weens die gevolge van langdurige oor-eet, terwyl ander weens 'n gebrek aan meel, olie en water sterf?
Ons werk vir ons kos. Ons koop ons kos. Dit val nie uit die lug nie. Miskien is die grootste uitdaging om hierdie profetiese woord ook in ons voorspoed te laat hoor. Dis moeilik om in voorspoed die geloofsperspektief te behou dat alles uit die hand van God kom en dat Hy sy skepping sal onderhou. Indien ons dit kan regkry, word ons bevry om te doen wat God ons uitdaag om te doen.
Watter grense moet ons – in die Here se Naam – oorsteek na die armes toe om hulle te versorg? Soos die Here deur Elia gedoen het?
Elia se lewe word later weerspieël in Jesus se lewe. Soos Elia is Jesus in die woestyn versorg. Soos Elia het Jesus kos vermeerder. Soos Elia het Jesus mense uit die dood opgewek.
Jesus het neergebuig na die mees gevalle en gemarginaliseerde mense en hoop gebring waar daar geen hoop was nie. Hy was nie net 'n bewerker van wonders nie. Hy is die profeet van alle profete wat hoop in krisis bring en mense se wêreldbeskouinge radikaal uitdaag. Hy bemoei Hom met die mense wat deur die samelewing uitgeskuif is. Hy is volledig gehoorsaam aan sy taak as gestuurde van sy Vader in hopelose situasies.
Jesus belowe dat diegene wat in doodloopstrate is, in Hom die lewe ontdek. Hy is self die brood van die lewe: "Ek is die lewende brood wat uit die hemel gekom het. As iemand van hierdie brood eet, sal hy vir ewig lewe. En die brood wat Ek sal gee, is my liggaam. Ek gee dit sodat die wêreld kan lewe" (Joh 6:51).
Niemand anders kan ons so versorg nie. Niks sal ons ontbreek nie. Laat ons ons daarom allereers beywer vir God se koninkryk en sy geregtigheid. Hy sorg vir die res.
Voorbidding: (n.a.v. Ps 146)
Dit gaan goed met die mense wat hul hulp van die God van Jakob ontvang, die mense wie se hoop gevestig is op die Here, hul God.