Inwoners van Standerton keelvol vir rioolRou riool in Standerton se strate (Foto: Verskaf) Inwoners van Standerton in Mpumalanga is raadop oor rou riool wat volgens hulle al meer as ŉ jaar lank in die dorp se strate afloop en nou deur erwe vloei. Behalwe vir die reuk van riool wat inwoners onder kry, vrees inwoners dat hulle ernstig siek gaan word. Hul klagtes by die munisipaliteit val glo op dowe ore. Mari Louise Brits (28), ’n inwoner van Standerton, het ’n petisie begin as pleidooi aan die Lekwa-munisipaliteit om aan inwoners se klagtes oor die rioolprobleem, waterpype wat op ’n gereelde basis lek en daaglikse kragonderbrekings gehoor te gee. Dit volg nadat die munisipaliteit glo al vir byna ’n jaar nog niks aan die rioolprobleem gedoen het nie. Brits sê binne etlike ure het hulle reeds meer as 300 handtekeninge gewerf. Brits beoog om 1 000 handtekeninge te kry en dan die petisie aan die minister van gesondheid te stuur. Brits sê rou riool borrel uit mangate en begin al in mense se erwe vloei. Volgens Brits raak die riool by die dag erger en lê die rioolwater al tot by haar voordeur. Rou riool is orals in Standerton te sien (Foto: Verskaf) Brits se agtjarige dogtertjie het die afgelope jaar herhaaldelik blaasinfeksie opgedoen. Brits beweer sy het dit opgedoen weens haar kontak met die rou riool in hul erf. “Vandat my dogtertjie nie meer buitekant speel nie, het sy nie weer blaasinfeksie gekry nie,” vertel Brits. Brits sê hul huis se fondasie het die afgelope jaar begin kraak en skuif. Sy vermoed dit is omdat die huis konstant in rioolwater staan. “’n Jaar gelede toe ons die huis gekoop het, het die eiendomsagent in ’n beëdigde verklaring bevestig die huis is in ’n goeie toestand. Daar was ook geen krake nie,” sê Brits. ’n Ander inwoner van die dorp, Robert van Bulderen, sê die reuk van riool hang permanent oor die dorp. “Ek kan tans nie uit my huis gaan sonder om waterstewels te dra nie. Ek kan ook nie my erf se gras sny nie, want dit lê onder rioolwater,” vertel Van Bulderen. Daan Grobler, ’n dokter op die dorp, meen die dorp word deur ’n epidemie in die gesig gestaar as daar nie vinnig ’n oplossing vir die rioolprobleem gevind word nie. Hy sê behalwe dat mense van die riool gaan siek word, loop kinders ook die risiko om in die oop mangate in te val en te verdrink. Hillel Coetzer, AfriForum se voormalige takvoorsitter van Standerton, sê AfriForum het die munisipaliteit reeds in 2014 op terme geplaas oor die rioolprobleem. Daar is ’n ooreenkoms bereik net voor die saak die hof kon bereik. Die departement van waterwese het toe ingetree om die nodige verbeterings aan rioolaanlegte en herstellings aan riool-pompstasies te maak. “Maar weens versuim aan onderhoud het die situasie weer sedertdien agteruitgegaan,” sê Coetzer. Rou riool in Standerton se strate (Foto: Verskaf) Bronwen Pretorius, AfriForum se streekskoördineerder vir die Hoëveld, sê die dorp se infrastruktuur is besig om in duie te stort omdat die munisipaliteit versuim het om dit deur die jare te onderhou. “Dit sal die munisipaliteit miljoene rande kos om die infrastruktuur ten volle te herstel,” sê Pretorius. Pretorius sê die rioolwater vloei in stormwaterpype wat dan direk in die Vaalrivier invloei. “Daar is mense wat die rivierwater drink of daarin visvang. Dit hou geweldige gesondheidsrisiko’s vir hulle in, want die rivier is vol riool,” sê Pretorius. AfriForum se plaaslike tak probeer van sy kant druk op die munisipaliteit plaas om die rioolprobleem op te los. AfriForum help ook die inwoners deur verstopte rioolpype oop te maak waar hulle kan. Rosier de Ville, DA-wyksraadslid van die Lekwa-munisipaliteit, sê sommige dele van die dorp gaan dae lank ook sonder water. Inwoners in dié dele moet staatmaak op watertenks of boorgate vir water. Rioolwater is al tot by inwoners se voordeure (Foto: VerskafI De Ville sê kragtoevoer word ook saans tussen 18:00 en 21:00 in areas in die dorp afgeskakel. Dit gebeur sonder vooraf kennisgewing met die gevolg dat die nodige voorbereiding nie gedoen kan word nie. Van die boere in die distrik moet op kragopwekkers staatmaak om hul boerderye aan die gang te hou. De Ville sê die inwoners is keelvol vir die Lekwa-munisipaliteit se gebrek aan dienslewering. “Ek versoek en pleit al vir jare by die munisipaliteit dat iets gedoen moet word om dienslewering te verbeter. Die ondraaglike toestande waaronder die inwoners van Standerton moet leef, kan eenvoudig nie meer geduld word nie,” sê De Ville. Maroela Media het ’n navraag aan die Lekwa-munisipaliteit gestuur, maar het tot dusver nog geen reaksie ontvang nie.