Mense van my ouderdom sal baie skryf en praat oor die navorsing wat gedoen is oor die voordele van moedertaalonderrig, veral op skoolvlak. En dit is waar: daar is al baie oor die wêreld heen daaroor gesê en geskryf. Ek weet nie van iemand wat met enige mate van gesag hierdie navorsing meer in twyfel trek nie.
Maar daar is ’n ander rede wat ek deur die jare ontdek het oor hoekom ’n mens jou kinders in ’n Afrikaanse skool sal sit as jy Afrikaanssprekend is. Afrikaanse skole of skole waar Afrikaans as onderrigtaal aangebied word, is in vele opsigte die beste skole in die land.
’n Klompie jare gelede het ’n Engelse Sondagkoerant ’n lys van die 100 uitnemende skole in Suid-Afrika gepubliseer. Dit was hoofsaaklik gebaseer op die skole se matriekslaagsyfer en die studie is deur die koerant in samewerking met ’n bekende Suid-Afrikaanse (Engelse) universiteit gedoen. Voordat die berig oor die 100 uitnemende skole gepubliseer is, het een van die joernaliste wat aan die storie gewerk het, my geskakel om my opinie te vra oor hoekom die aantal Afrikaanse skole in daardie lys so disproporsioneel baie is. Ek kon hom met groot oortuiging antwoord.
Afrikaanse skole het van die beste onderwysers in die land. Dit is mense wat oor die algemeen onderwysers geword het omdat hulle onderwys as ’n roeping beskou. Onderwys is in hul bloed. Dis meesal nie mense wat onderwys as loopbaan gekies het omdat hulle nie geweet het wat anders nie. Hulle wíl onderwysers wees. En hierdie ingesteldheid beteken dat hulle oor en vir kinders omgee.
Oor die algemeen is Afrikaanse mense ook baie meer betrokke by hul skole as nie-Afrikaanssprekendes. As ’n skool goed wil wees, is dit nodig dat ouers, onderwysers en leerlinge trots moet wees op die skool en die skool moet ondersteun. Dit gebeur baie goed in die meeste Afrikaanse skole.
Die argument is dikwels dat Engels ’n wêreldtaal is en ook die taal van die handel en nywerheid is. Ouers en kinders glo dat dit hulle ’n voorsprong sal gee as hulle in Engels skoolgaan. Maar daar is soveel bekende argumente hierteen, veral vir jonger kinders, soos die ontwikkelingsielkunde met oortuiging aantoon. Daarbenewens verklap die uitslae in ons skole in die land die skokkende verhaal van kinders wat die skool verlaat omdat hulle taalvaardighede nie op peil is nie. Universiteite sukkel ook met taalvaardighede onder studente wat uit ons skoolstelsel kom.
Het jy al hard gesoek of lank gewag vir dit wat jy nodig het, net om teleurgesteld te wees wanneer jy dit eindelik kry? Die werk wat jy aanvaar het, is ’n doodloopstraat. Ongeskikte bure beroof julle van die vreugde van julle nuwe huis. Julle swaar verdiende spaargeld word deur onverwagte onkostes opgeslurp. Julle dink julle is amper by julle bestemming, maar dan duik daar probleme op.
Bid en vra vir die Here om vir julle te sorg. Hou vas aan die hoop en vertroue dat Hy sal voorsien wat julle nodig het.
Here, gee vir ons geloof om te glo dat U in ons behoeftes sal voorsien. Dankie vir die hoop wat ons in U het. Amen.
Materialisme is ’n buitengewone verknogtheid aan aardse goed. Dis nie net gewoon die waardering en benutting van die materiële seëninge wat die Here vir jou gee nie, maar eerder die verafgoding van die seëninge. Dis wanneer jy die klem van die Gewer na die gawe verplaas. Dan word die seën vir jou ’n vloek. En dit gebeur makliker en gouer as wat jy dink. Wanneer materie ’n obsessie word, kry dit daardie gewraakte “isme” agteraan, daardie duiwelstertjie.
“As jy in Suid-Afrika wil reis, moet jy dit in ’n tenk doen,” was min of meer die woorde van ’n Nederlandse toeris wat deel was van ’n groep toeriste wat beroof is terwyl hul toerbus aangehou is.
Dit is nie die eerste keer dat oorsese burgers in Suid-Afrika misdaadslagoffers geword het of selfs hul lewe verloor het nie. Van die voorvalle het redelik baie nuusdekking gekry, en in sulke berigte is daar dan gereeld agtergrond in die vorm van misdaadstatistieke verskaf. In enkele gevalle het oorsese burgers wat op plase in Suid-Afrika gewoon het, in wrede plaasaanvalle omgekom, en dan was daar skielik baie agtergrondmateriaal oor die omvang van plaasaanvalle in Suid-Afrika vir die andersins redelik swygsame media.
Dink net aan die kollektiewe gevoel as ’n bus vol medeburgers die slagoffers van geweldsmisdadigers word.
Maar sou daar, hipoteties, ’n gepantserde troepedraer ingerig word om die plek van ’n luukse toerbus in te neem – wat sou die besoeker waarneem?
Suid-Afrikaners onderneem daagliks sulke toere terwyl hulle in Jan Tuisbly se karretjie ry, maar deur ’n koerant (gedruk of in elektroniese formaat) blaai. Opskrifte soos die brandstofpryse wat weer styg, ’n erge bakleiery tydens ’n ANC-provinsiale leiersverkiesingskongres in die Oos-Kaap, ’n boer wat herstel nadat hy tydens ’n plaasaanval deur die kop geskiet is (met ander wat nie so gelukkig was nie), sterftes tydens motorongelukke, taxigeweld, politieke moorde… noem maar op, dit is te lese.
Maar hoe gaan Suid-Afrika vanuit ’n luukse gepantserde voertuig vir buitelandse besoekers lyk, veral as die pantser die toeroperateurs die vrymoedigheid gee om ook areas wat andersins vermy word, te besoek?
Gaan die toeriste hul koppe breek oor hoe dit kan wees dat ’n nasie nou al meer as twee dekades lank, en veral die jongste aantal jare, dit op hulself trek deur vir dieselfde party te stem? En nou nie kan plan maak met ’n president wat soos ’n neet klou terwyl die land onder hom verkrummel en moreel verweer nie? Trouens, waar staatskaping tot ’n ongekende vlak gevorder het, en die drywers daarvan nie net skynbaar onaantasbaar is nie, maar afgesien van ’n struikelblok of twee, lustig kan voortgaan om die land leeg te suig… Terwyl korrupsie ook jaarliks die ekonomie met miljarde rande verarm.
Vanuit ’n gepantserde voertuig kan dit wat verkeerd loop, soos riool wat in ’n straat in plaas van in die rioolstelsel af loop, helder en duidelik raakgesien word.
In daardie gepantserde voertuig kan die toeris rustig aan sy koue drankie suig, terwyl ’n horde honger kinders agterna tou – handjies uitgestrek. Of is dit om ’n aalmoesie te kry om bietjie gom te kan koop om te snuif?
Die sogenaamde oliekolbenadering gaan van die standpunt uit dat as almal saamstaan – veral in georganiseerde verband – ’n oliedruppel ’n groot kol op die water kan maak. Wanneer die veiligheidsmagte, private sekuriteit, burgerlike bewegings, buurtwagte en vele meer saamstaan, word ’n area te warm vir die misdadiger. Sy terrein van optrede krimp soos die oliekol uitbrei.