Maatskaplike vooruitgang - Wikipedia
Maatskaplike vooruitgang of sosiale vooruitgang word gedefinieer as die vooruitgang van die samelewing wat die samelewing uit die algemene oogpunt verbeter, soos gesien deur dié wat die verandering veroorsaak. Die begrip, maatskaplike vooruitgang, is in 19de eeuse maatskaplike teorieë ingevoer, veral in die teorieë van maatskaplike ewolusioniste soos August Comte en Herbert Spencer. Dit was teenwoordig in die Verligting se geskiedenisfilosofieë.
Op die stadium toe belangegroepe met die gedagte van maatskaplike vooruitgang vorendag gekom het, is dit as geweldig radikaal beskou. Die rede hiervoor is dat mense tot op daardie stadium die maatskaplike orde as onveranderbaar, en dikwels deur 'n hoër gesag bepaal, beskou het. Met ander woorde sou uiteindelik die gode die maatskaplike stelsel geskep het, en die stelsel asook die plek wat mense binne daardie stelsel beklee het was ewigdurend, konstant en permanent (maar wel siklies, soos die seisoene). Niks het werklik verander nie, en hoe meer dit verander het hoe meer sou dit dieselfde bly; die klem is geplaas op die waarneem van die konstante, ewigdurende aspekte in die lewe. Hierdie opvatting oor die samelewing was baie konserwatief, aangesien selfs wanneer verandering plaasgevind het, dit slegs 'n oppervlakkige aspek van 'n onderliggende maatskaplike orde was, wat ewigdurend sou wees. Die beskouing was weer gegrond op 'n lewenswyse waarin min verander het (behalwe seisoenaal, soos die weer of die stadiums in 'n mens se lewe). Mense was vasgevang in hulle plek in die lewe en het nie die opsie of moontlikheid gehad of verwag om uit hulle bestaande stand te ontsnap na 'n nuwe stand nie.
1 Die verligting
2 Die idee van Vryheid
3 Marxisme en Humanisme
5 Postmodernisme en maatskaplike vooruitgang
6 Vier onlangse neigings in denke oor maatskaplike vooruitgang
Immanuel Kant 'n belangrike filosoof van Die Verligting
Die groot deurbraak het in Europa gedurende die Die Verligting ontstaan toe maatskaplike kommentators en filosowe begin besef het dat mense self die samelewing en hulle lewenswyse kon verander. In plaas daarvan dat dit heeltemal van die gode afhanklik was, was daar al hoe meer ruimte vir die gedagte dat mense self hulle eie samelewing skep – en verder, soos Giambattista Vico geredeneer het, omdat mense in praktyk hulle eie samelewing skep, kon hulle dit ten volle begryp. Dit het gelei tot die opkoms van nuwe wetenskappe, of proto-wetenskappe, wat beweer het dat dit beskik het oor nuwe wetenskaplike kennis oor wat die aard van die samelewing was, en hoe hoe mens dit kon verander om dit beter te maak.
Dit het weer aanleiding gegee tot progressiewe mening, in teenstelling met konserwatiewe mening. Die maatskaplike konserwatiwiste wat skepties, krities, en sinies oor panaceas vir maatskaplike vooruitgang. Volgens ultra-konserwatiewes, was dit byna onmoontlik om menslike omstandighede te verander. Hulle het ook geredeneer dat hoe meer dinge verander, hoe meer bly dit dieselfde. Die enigste vooruitgang wat daar kon wees, is as mens net die ewigdurende toestand van die lewe kon verstaan en kon ophou stry met die realiteit.
In teenstelling hiermee het die progressiewes gefokus op reële veranderings wat werklik voorgekom het, en die konsep van keuse ingevoer. Die lewe hoef dan nie op 'n voorafbepaalde manier af te loop nie; verrassend genoeg kon mense in werklikheid keuses uitoefen en gegrond op die keuses kon daar besonder uiteenlopende gevolge wees. Eties gesproke het dit geïmpliseer dat 'n mens morele verantwoordelikheid het vir dit wat met mense gebeur, eerder as om dit eenvoudig as God se wil te sien.
Die idee van Vryheid[wysig | wysig bron]