In The President’s Keepers neem Jacques Pauw ons terug in “die hart van die hoer” soos wat hy destyds gedoen het toe hy en Vrye Weekblad die moordbendes van die apartheidsjare oopgevlek het, skryf die joernalis Mandy Wiener.
Maar Pauw het self verlede week in die Sunday Times erken die inligting in sy boek is net die oortjies van die seekoei. Die hart van die
Gelukkig bied hoofstuk ses in Basson en Du Toit se boek onverwagte komiese verligting. Dit begin waar Jacob Zuma se vierde vrou, Nompumelelo Ntuli-Zuma, by Nkandla weggejaag is omdat daar vermoed is sy was deel van ’n komplot om Zuma te vergiftig en dat sy ’n stomende verhouding met een van haar man se lyfwagte gehad het. In die res van die hoofstuk, wat by tye soos ’n absurde kortverhaal lees, word al die verdere verwikkelinge deeglik nagespoor. Enemy of the People draai ook nie doekies om oor die skinderstories oor die president se vermeende minnaresse (soos Dudu Myeni) nie.
Twee aspekte van Enemy of the People wat baie waardevol is, is dat die skrywers in een van die hoofstukke Pravin Gordhan se uitdaging aanvaar en die kolletjies verbind oor staatskaping, en in ’n ander hoofstuk ’n deeglike oorsig gee van al die belangrikste onthullings wat tot dusver uit die GuptaLeaks gespruit het. Die hele sage rondom staatskaping is baie kompleks en daar is so baie rolspelers, instellings en slange in die gras dat ’n mens soms sukkel om ’n stewige greep op al die inligting te kry. Dit is een van die aspekte wat indrukwekkend is van Basson en Du Toit se boek: Hulle help die leser om sy weg deur hierdie labirint te baan en om die bome deur die bos te sien. Dit verg insig, waaraan die skrywers kennelik nie tekort skiet nie.
Enemy of the People help die leser ook om talle ander kwessies skerper in fokus te kry, soos die krake in die ANC-SAKP-Cosatu-koalisie, die Nkandla-skandaal, die Guptas, die mynbedryf, staatsondernemings – die hele ou sous. Die navorsing wat hulle hieroor gedoen het, laat ’n mens besef watter uiters harde werk dit moet gewees het om hierdie boek te skryf.
Eweneens belangrik is die afdeling “We the People” waarin die “How the People Fought back” van die subtitel bespreek word: die verset in die burgerlike samelewing, nieregeringsorganisasies, grondwet- en menseregte-waghonde en stigtings teen staatskaping en die verval in Suid-Afrika. Dit gee ’n mens ’n mate van hoop te midde van al die troosteloosheid. Ook insiggewend is die laaste hoofstuk, “Death Race to December”, wat handel oor alles wat tot dusver gebeur het in die opbou en aanloop tot die ANC se verkiesingskonferensie oor enkele weke . . . die hoerhuis se kombuis blyk ’n slaghuis te wees van faksiegevegte, moorde, spookkiesers, ’n geknoei en ’n gekonkel. Dis om van naar te word.
Een ding staan soos ’n paal bo water: Ondersoekende joernaliste wat al hierdie stinkstories vreesloos oopvlek, is tans die ware helde in ons land, en so ook al die fluitjieblasers wat hul bronne is. ’n Mens moet jou hoed afhaal vir mense soos Pauw, Basson, Du Toit en die ondersoekspanne van amaBhungane, Daily Maverick, Scorpio en News24. Jy kan nie anders as om re­spek vir hulle te hê en die belangrike werk wat hulle doen nie. Hierdie boeke moet gekoop en geléés word – dis die minste wat ons kan doen.