Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Bekronings 2013 - LitNet
Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Bekronings 2013
Die Raad van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns het pas hul bekronings vir 2013 bekendgemaak. Die pryse sal na keuse van die bekroondes tydens bekroningsplegtighede, onderskeidelik in Pretoria (27 Junie) en Stellenbosch (13 September) oorhandig word.
Die Hertzogprys word vanjaar toegeken aan Ingrid Winterbach vir Die aanspraak van lewende wesens.
LitNet Akademies-resensie-essay: Die aanspraak van lewende wesens deur Ingrid Winterbach – 'n Postmoderne quest-verhaal
Boekbekendstelling: Die aanspraak van lewende wesens
Die prys word toegeken aan Hennie Nortjé vir In die skadu van soveel bome.
Die prys word toegeken vir die bevordering van hoogstaande Afrikaanse jeugliteratuur en moet van goeie letterkundige en/of opvoedkundige gehalte getuig.
Die prys word toegeken aan Derick van der Walt vir Willem Poprok.
Die prys word toegeken vir enige literêre werk in die kategorie kinderliteratuur d.w.s. die groep lesers van sewe tot twaalf.
Die prys word vanjaar toegeken aan Elizabeth Wasserman vir haar Anna Atoom-reeks.
Die prys kan jaarliks toegeken word en roteer in die volgende volgorde:
Klawerbord (orrel, klavier, klawesimbel) of Strykers (viool, ens.)
Blaasinstrumente (fluit, trompet, ens.) of Sangers
Komponiste of Opleiers van klassieke kunstenaars.
In 2013 kom die kunstenaars aan die beurt wat die klawerbord (orrel, klavier of klawesimbel) bespeel of kunstenaars wat stryk-instrumente bespeel (viool, ens).
Die prys word toegeken aan prof. W.D. (Wim) Viljoen, hoof van die Departement Musiek, Universiteit van Pretoria.
Prof. Viljoen is bekend as een van Suid-Afrika se beste orreliste. Hy tree gemiddeld 10 keer per jaar in Suid-Afrika op en internasionaal het hy as orrelis opgetree in Engeland, Frankryk, België, Nederland, Duitsland, Oostenryk, Switzerland en die Tsjeggiese Republiek. Landswyd lewer Wim Viljoen 'n belangrike bydrae tot die verhoging van die standaard orrelspel en –onderrig.
Erepenning vir 'n Televisiedrama in Afrikaans.
Die Erepenning word toegeken aan die regisseur, mnr. Regardt van den Berg vir Vloeksteen (Episode 1).
Reeds in die eerste episode tref die intrige die kyker met 'n uiters geloofbare spanningsdrama en gee 'n realistiese beeld van die skelmstreke, bedrog, omkoping, wantroue, moord, mag en misbruik daarvan deur onwettige handelaars in diamante. Onder Regardt van den Berg se regisseurshand skitter die hoofspelers met uiters oortuigende spel.
Die Erepenning vir Visuele Kunste (beeldhou- en skilderkuns) word toegeken aan me. Deborah Margaret Bell.
Deborah Bell word alom beskou as een van Suid-Afrika se voorste kontemporêre kunstenaars en sy het oor die jare volgehou om 'n baie hoë standaard in haar kunsskeppinge te handhaaf.
Die Erepenning vir Rolprentkuns word vanjaar toegeken aan me. Marie du Toit.
Marie du Toit is nie alleen een van Suid-Afrika se eerste volwaardige rolprent"-sterre" nie, maar ook een van die beste, mees gesaghebbende en briljante aktrises. In 'n loopbaan wat strek van die jare sestig het sy haar onderskei as 'n skitterende aktrise.
Erepenning van die Fakulteit Natuurwetenskap en Tegniek
Die prys word toegeken aan prof. T.E. (Eugene) Cloete, Dekaan, Fakulteit Wetenskap, Universiteit van Stellenbosch.
As Visepresident van die International Water Association (IWA) en voorsitter van die IWA se Strategiese Raad word sy impak op die watersektor internasionaal ondervind. Hy is verantwoordelik vir die strategiese bestuur van die wêreld se grootste vereniging van beroepslui in die waterbedryf waarvan 10 000 lede 153 lande verteenwoordig.
Die erepenning word toegeken aan mev. C.J. (Corrie) Schumann, dosent in Regslatyn en Mediese Latyn aan die Universiteit van Pretoria.
Erkenning word aan mev. Schumann gegee vir haar volgehoue voortreflike bydrae tot die "herlewing" van Latyn sedert die tagtigerjare. Vir haar vestiging van interfakultêre en interdissiplinêre samewerking aan universiteite in Suid-Afrika en vir haar innovering van interuniversitêre samewerking met universiteite in die buitland.
Die prys word vanjaar toegeken aan prof. H.M. (Henriëtte) Roos.
Die prys word vanjaar toegeken aan prof. Albert Grundlingh van die Departement Geskiedenis, Universiteit van Stellenbosch.
Die prys word toegeken vir prof. Grundlingh se oeuvre en spesifiek vir sy baanbrekerswerk getiteld Die "Hendsoppers" en "Joiners": Die rasionaal en verskynsel van verraad. Laasgenoemde werk het wel 'n geskiedenis deurdat dit reeds in 1979 gepubliseer is, maar erkenning word hiermee gegee aan 'n publikasie wat in die jongste tyd uitgekristalliseer het as baanbrekerswerk in die Afrikaanse geskiedskrywing. Dit het inderdaad die bakens van Afrikaanse geskiedskrywing oor die Anglo-Boereoorlog verskuif. Met die werk staan Grundlingh aan die voorpunt van 'n nuwe geslag Afrikaanse historici wat met hul objektiwiteit die leiding in die historiografie van die Anglo-Boereoorlog geneem het.
Stalsprys vir Toekomskunde
Die prys word toegeken aan prof. P.H. Spies, emeritus professor en direkteur van die Instituut vir Toekomsnavorsing aan die Universiteit Stellenbosch.
'n Operasionale sowel as 'n inhoudelik-akademiese aspek van prof. Spies se bydrae tot wetenskapsbeoefening in Suid-Afrika kan onderskei word. Op die operasionele front het dit veral te make met die totstandkoming van die Instituut vir Toekomsnavorsing – die eerste (en bes moontlik steeds enigste) instelling van sy soort in die land. Spies was die dryfveer en grondlegger van hierdie unieke akademiese instelling.
Die prys word toegeken aan prof. G.C. (Gerrit) Olivier is tans verbonde aan die Departement Politieke Studies, Universiteit van Pretoria.
Prof. Olivier ontvang die prys vir sy lewensbydrae tot die ontwikkeling van die vakgebied, in besonder die sub-dissipline van Internasionale Politiek en daarbinne buitelandse beleidsontleding. Erkenning word ook gegee aan sy rol in die herformulering en toepassing van Suid-Afrika se buitelandse beleid gedurende die land se politieke oorgang in die negentigerjare.
Die prys word toegeken aan prof. P.J. (Philip) Mohr, emeritus professor en hoof van die Departement Ekonomie, Universiteit van Suid-Afrika.
Prof. Mohr is bekend as een van die voorste ekonome in Suid-Afrika. Hy was ook lid of raadgewer van verskeie kommissies van ondersoek en ander amptelike liggame.
Die Ds. Pieter van Drimmelenmedalje word toegeken vir aktiwiteite soos Bybelvertaling, teologiese handboeke in Afrikaans vir gebruik deur universiteitstudente, gepubliseerde preekbundels, godsdiensonderwys en die skryf, vertaling, toonsetting en bywerking van Afrikaanse Psalms en Gesange.
Die prys word toegeken aan prof. A.P.B. Breytenbach, emeritus adjunk-dekaan, Fakulteit Teologie, Universiteit van Pretoria.
Erkenning word veral aan prof. Breytenbach gegee vir sy bydrae ten opsigte van die Afrikaanse Bybelvertalilng. Hy lewer tans 'n onvervangbare bydrae tot die nuwe vertaling van die Bybel in Afrikaans. Hy het ook 'n reuse bydrae gelewer tot die finale isiNdebele Bybel, getitel Ibhayibheli eliCwenileko. As projekleier en brontaalkenner het hy deel gevorm van die finale publikasie van die volledige Bybel vir die laaste van die elf amptelike tale van Suid-Afrika. Die Ndebele was die enigste volksgroep wat nog nie oor 'n volledige Bybel in hulle eie taal beskik het nie.
Die medalje is driejaarliks vir toekenning beskikbaar aan 'n kandidaat vir sy skeppende bydraes tot die ontginning, organisasie en volgehoue uitbouing van 'n vertakking of vertakkings van die geesteswetenskappe en wat as 'n wesenlike en belangrike bydrae tot die bevordering van die geesteswetenskappe beskou kan word.
Die prys word toegeken aan prof. H.B. (Hermann) Giliomee, Buitengewone professor in Geskiedenis aan die Universiteit van Stellenbosch.
Die grondslag van prof. Giliomee se metodologies-wetenskaplike denke is gelê deur die negentiende eeuse Duits historiese tradisie van die strewe na neutraliteit van die historikus en sy verantwoordelikheid om die geskiedenis nie aan allerhande teorieë of heersende idees te toets nie, maar om elke tydperk in die geskiedenis in sy eie reg en sy eie konteks te verstaan. Prof. Giliomee word vereer vir sy nuwe interdissiplinêre insig in die geskiedenis van die Afrikaner en van Suid-Afrika, wat verskil van die bestaande werke.
Die laaste Afrikanerleiers: 'n Opperste toets van mag
Die medalje word driejaarliks toegeken vir bedryfsleiding. Die volgende geld by die oorweging van 'n kandidaat:
(ii) sy volgehoue uitbouing oor 'n lang tydperk van die terreine waarop hy hom begewe het;
(iii) sy leiding op bepaalde terreine en die besieling wat daar van hom uitgegaan het om die gebied verder te ontwikkel. Die prys word as 'n kroon op 'n lewenstaak beskou en kan slegs een maal aan 'n persoon toegeken word.
Die prys word toegeken aan dr. Koos Bekker, Besturende Direkteur van Naspers.
Dr. Koos Bekker het die finansiële profiel en strategie van Naspers in die afgelope tien jaar verander om die leidende mediamaatskappy in Afrika te word. Die skep van M-Net het die ontwikkeling van soortgelyke dienste in die Verenigde Koninkryk en Duitsland vooruitgeloop. Hy en sy span het die potensiaal van digitale seltelefonie lank voor enigiemand anders in Afrika besef en suksesvol toegepas. In terme van 'n suksesvolle sakeman is Koos Bekker in alle waarskynlikheid een van die vyf mees merkwaardige Afrikanersakemanne van alle tye.
Die medalje word as 'n besonder hoë onderskeiding beskou en word alleen toegeken aan persone wat werk van die hoogste gehalte gelewer het ter bevordering van die Afrikaanse taal en kultuur. Die prys is elke drie jaar beskikbaar vir 'n toekenning.
Die prys word toegeken aan prof. J. de V. Lochner, emeritus Dekaan van die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe aan die Universiteit van Stellenbosch.
Prof. Lochner het 'n enorme bydrae gelewer tot die uitbouing van die Afrikaanse taal en spesifiek ten opsigte van mediese terme en die interpretasie daarvan.
Die medalje word vanjaar toegeken aan prof. P.S. Steyn, emeritus professor, Departement Chemie en Polimeerwetenskappe aan die Universiteit Stellenbosch.
Prof. Steyn word beskou as een van die mees uitnemende chemici in Suid-Afrika. Aan die WNNR het prof. Steyn 'n span organiese chemici gelei wat internasionaal as dié toonaangewende mikotoksiennavorsingsgroep beskou is. Hy is ook die enigste persoon uit Afrika om as president van twee internasionale organisasies te dien, naamlik "The International Union of Pure and Applied Chemistry" (IUPAC) en "The International Association of Cereal Science and Technology" (ICC), Wene, Oostenryk.
Die prys word toegeken aan prof. D.M. (Dave) Richardson, verbonde aan die Departement Plant- en Dierkunde van die Universiteit van Stellenbosch. Hy is ook die direkteur van die Sentrum van Uitnemendheid vir Indringerbiologie aan dieselfde universiteit.
Prof. Richardson is 'n plantkundige en omgewingskundige wat as 'n wêreldleier op sy vakgebied beskou word en hy geniet wye erkenning plaaslik en in die buiteland as een van die heel voorste kenners van die indringerbiologie, in besonder die dinamiek daarvan. Sy kundigheid is veral gesetel in die gebied van die indringer ekologie, en die ekologie en biogeografie van denne en fynbos ekologie, met besondere klem op bewaringsbiologie en omgewingsmodellering.
Die prys word vanjaar toegeken aan prof. T.F. Kruger, verbonde aan die Departement Verloskunde en Ginekologie, Universiteit van Stellenbosch.
As klinikus doen prof. Kruger baanbrekerswerk op manlike infertiliteit. Sy oorspronklike analise op sperm morfologie het gelei tot die wêrelderkende Tygerberg streng kriteria van sperm morfologie tydens semen analise en word tans wêreldwyd in reproduktiewe biologie gebruik.
Die prys word toegeken aan prof. Francois Durand vir sy artikel "Die karst-ekologie van die Bakwenagrot (Gauteng)" in Die Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie, Vol. 31, no. 1, 2012.
Die medalje kan jaarliks toegeken word vir die beste verhandeling ingedien by 'n Suid-Afrikaanse universiteit vir die M.Sc.-graad, om die beurt in die dierkundige of plantkundige wetenskappe. Vanjaar is plantkundige wetenskappe aan die beurt.
Die medalje word toegeken aan mnr. C.C.W. Scheepers, verbonde aan die Noordwes-Universiteit, Potchefstroomkampus.
Die titel van sy verhandeling is Physiological and biochemical constraints on photosynthesis of leguminous plants induced by elevated ozone in open-top chambers.
Die prys word toegeken aan:
Prosa: Ciska Julies vir Ons bure is huigelaars. Ciska is 'n graad 11-leerling by die Hoërskool Noord-Kaap, Kimberley.
Poësie: Tanita Permaul vir Ver liefde. Tanita is 'n graad 10-leerling by die Westville Meisies Hoërskool, Westville.