Gestremd, maar stééds nie ‘waardig’ vir Sasol nieŉ Maand nadat sy regterbeen weens ŉ spinnekopbyt geamputeer is, was Nico Coetzer (54) in ŉ rolstoel getrou terug op sy pos by Sasol in Secunda. Foto: Mia Slabbert. ŉ Maand nadat sy regterbeen weens ŉ spinnekopbyt geamputeer is, was Nico Coetzer (54) in ŉ rolstoel getrou terug op sy pos by Sasol in Secunda. Hy is egter steeds nie “waardig as wit gestremde werker” om deel van die brandstofreus se personeelaandeleskema, Khanyisa, te wees nie. Coetzer, wat al 29 jaar vir Sasol in Secunda werk, het op 15 Mei 2018 ŉ e-pos aan ŉ hooggeplaasde by Sasol gestuur waarin hy navraag gedoen het oor Khanyisa en wou weet of hy as gestremde ook deel van die skema gaan wees. “Ek is mos deel van Sasol se persentasie gestremde werknemers en dit tel vir swart ekonomiese bemagtiging (SEB), daarom wou ek uitvind of ek dan ook deel van Khanyisa gaan wees,” het Coetzer gesê. Hy is egter op dieselfde dag in kennis gestel dat hy nie ná ŉ driejaartydperk R500 000 se aandele gaan ontvang nie, omdat hy nie swart, Indiër of bruin is nie. Sasol se personeelaandeleskema, Khanyisa, sluit wit werknemers uit bloot op grond van hul ras. In dokumentasie wat op die Sasol Khanyisa-webblad beskikbaar is, word daar uitdruklik gesê dat wit werknemers en buitelanders nie aandele in hierdie skema kan kry nie. “Die SEB-eienaarskapplanne is ontwerp om aan die Departement van Handel en Nywerheid (DHN)-kodes (oftewel DTi codes) te voldoen. Die huidige DHN-kodes is duidelik ten opsigte van hul definisie van die aangewese groep, aangesien dit slegs betrekking het op Afrikane (Africans), Indiërs en Kleurlinge (bruin mense). “Die Kodes maak ongelukkig nie voorsiening vir ongeskiktheid om oorweeg te word as deel van wat die aangewese groep definieer om in aanmerking te kom vir insluiting in die bemagtigingstransaksies nie. Gevolglik is jy ongelukkig nie geskik om deel te neem aan fase 2 van die Sasol se personeelaandeleskema Khanyisa (oftewel Employee Ownership Plan [ESOP]-transaksie) nie,” het die e-pos aan Coetzer gelui. ‘n Skermskoot van die e-pos wat Nico van sy werkgewer ontvang het. Vir Coetzer, ŉ pa van vyf, was hierdie nuus ŉ geweldige teleurstelling. “Ek het my lewe vir hierdie plek gegee, my gesondheid, my eerste huwelik. Dit is ongelooflik hartseer om te sien wat hulle doen aan ŉ mens ná al hierdie jare. Ek is nog steeds trots op Sasol en my werk en ek glo regtig nie ek is beter as ander rasse nie, maar ek wil ook nie hê ander rasse moet dink hulle is beter as ek nie. Ek meen, ek is ook ŉ mens, ek het ook ŉ gesin,” het Coetzer aan Maroela Media gesê. Coetzer se been is op 9 September 2014 geamputeer nadat ŉ spinnekop hom gebyt het en behandeling nie suksesvol was nie. Hoewel dit ŉ groot kopskuif vir hom was, was hy vasbeslote om sou gou moontlik terug op sy pos by Sasol te wees. “Ek het ŉ maand ná my amputasie by die werk met my rolstoel ingerol, daardie Desember het ek met my prostese geloop en my eie kar bestuur. Ek het nie gaan lê en myself jammer kry nie. Ek wil nog werk, ek wil nog bydra en ek wil nog iets vir Sasol beteken,” het Coetzer gesê. Coetzer het in 1989 in die watersuiweringsaanleg by Sasol, Secunda, begin werk. “Ek het alles vir hierdie plek gegee toe ek jonk was en nou draai hulle hul rug op ons en op my as gestremde. Dit is ondenkbaar.” Die vakbond Solidariteit het vandag namens sy lede by Sasol ŉ stakingskennisgewing aan die maatskappy gestuur. Dit volg nadat 95% van die vakbond se Sasol-lede in Sasolburg gestem het om tot ŉ staking oor te gaan. As ŉ vakbondverteenwoordiger by Sasol se sake-eenheid vir gasprodukte, is Coetzer een van die 83% van die Solidariteit-lede in Secunda wat reeds “ja” gestem het vir ‘n staking. “Sasol-lede het eenparig gesê: ‘Genoeg is genoeg. Hierdie tipe brutale rasse-uitsluiting kan nie verder geduld word nie. Hierdie wit werkers is ook waardig’,” het dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, met die aflewer van die stakingskennisgewing gesê. Die stemming dien as ‘n stakingsmandaat en ook as toestemming vir die vakbond om die 48 uur-stakingskennisgewing aan Sasol te gee. Die kennisgewing beteken egter nie dat die staking ná 48-uur moet geskied nie. Volgens Coetzer is daar wit werknemers wat al 38 jaar by Sasol werk en wat werklik hul lewens vir die opbou van Sasol gegee het. “Hierdie personeelaandeleskema sit ons almal op moedverloor se vlakte. Dit is aaklig dat ons as werkers so min vir Sasol beteken,” het Coetzer gesê. Dit is in hierdie stadium nog nie duidelik wanneer presies Solidariteit se lede met die staking gaan begin nie.