Ondanks ’n groot aantal vondste van Homo-fossiele, is sjimpanseefossiele in 2005 vir die eerste keer beskryf. Bestaande sjimpanseebevolkings in Wes- en Sentraal-Afrika oorvleuel nie met die groot fossielvondste van mense in Oos-Afrika nie. Daar is egter nou sjimpanseefossiele uit Kenia aangeteken. Dit sou beteken mense sowel as lede van die Pan-klade het tydens die Middel-Pleistoseen in die vallei van die Groot Skeurvallei voorgekom.
Volgens DNS-bewyse het die sjimpansee en bonobo moontlik minder as ’n miljoen jaar gelede van mekaar geskei (nes Homo sapiens en die Neanderdallers). Die sjimpanseelyn het sowat 6 miljoen jaar gelede van die laaste gemeenskaplike voorouer van die menslike lyn geskei. Omdat geen spesie behalwe Homo sapiens van die menslike lyn oorleef het nie, is die twee sjimpanseespesies die mens se naaste verwante. Die sjimpanseegenus, Pan, het sowat 7 miljoen jaar gelede van die gorillas se genus afgeskei.
Sjimpansees kom in bome (snags) en op die grond (bedags) voor. Hulle loop of staan gewoonlik op al vier pote, maar kan vir kort entjies op twee pote loop. Hulle loop op hul kneukels, nes gorillas en bonobos, teenoor die orangoetang, wat op die buitekant van sy palms loop.
Mannetjies vorm die kern van die sosiale struktuur. Hulle loop rond, beskerm groeplede en soek kos. Hulle bly in die gemeenskappe waarin hulle gebore is, maar wyfies kan na ander groepe oorloop as hulle volgroei is. Daarom is mannetjies in ’n groep meer geneig om aan mekaar verwant te wees as aan die wyfies. Onder die mannetjies is daar gewoonlik ’n dominansie-hiërargie en hulle oorheers ook die wyfies. Groepe of individue wyk ook gereeld van die groter gemeenskap af en sluit dan weer later by hulle aan. Dié kleiner groepe kan in ’n verskeidenheid vorme voorkom, om verskeie redes. ’n Groep mannetjies kan byvoorbeeld bymekaarkom om te jag, terwyl ’n groep wyfies saam ’n paar kleintjies kan grootmaak. ’n Individuele sjimpansee sal ander gereeld raakloop, maar feitlik nooit baklei nie – hulle baklei net in groot groepe.
Mannetjies in die Mahale Nasionale Park in Tanzanië.
Paring en ouerskapWysig
Die gebruik van gereedskap is al in feitlik alle sjimpanseegemeenskappe waargeneem. Hulle sal stokke, rotse, gras en blare aanpas en dit gebruik om heuning, miere, neute en water te soek. Al is die gereedskap nie ingewikkeld nie, verg dit tog vaardigheid en lyk dit of vooraf daaroor gedink is. Volgens die resultate van ’n ondersoek wat in 2007 gepubliseer is, lyk dit of die gebruik van gereedskap deur sjimpansees uit minstens 4 300 jaar gelede dateer.
Sjimpansees en menseWysig
Verband met MIV tipe 1Wysig
↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Oates, J.F., Tutin, C.E.G., Humle, T., Wilson, M.L., Baillie, J.E.M., Balmforth, Z., Blom, A., Boesch, C., Cox, D., Davenport, T., Dunn, A., Dupain, J., Duvall, C., Ellis, C.M., Farmer, K.H., Gatti, S., Greengrass, E., Hart, J., Herbinger, I., Hicks, C., Hunt, K.D., Kamenya, S., Maisels, F., Mitani, J.C., Moore, J., Morgan, B.J., Morgan, D.B., Nakamura, M., Nixon, S., Plumptre, A.J., Reynolds, V., Stokes, E.J. & Walsh, P.D. (2008). Pan troglodytes. 2008 IUBN Rooi Lys van bedreigde spesies. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur 2008. Verkry op 4 Januarie 2009.
↑ Won YJ, Hey J (Februarie 2005). “Divergence population genetics of chimpanzees”. Mol. Biol. Evol. 22 (2): 297–307. doi:10.1093/molbev/msi017.
↑ Cawthon Lang, K. A. (13 April 2006). "Primate Factsheets: Chimpanzee (Pan troglodytes)". Besoek op 29 Januarie 2012.
↑ "Chimpanzee Attack Revives Calls for Federal Primate Law". Fox News. 18 Februarie 2009. Besoek op 28 Januarie 2012.
↑ 17,0 17,1 Janssen, Ellen and Paul (2006). "Chimpanzee Fact File". African Wildlife Foundation. Besoek op 23 September 2012.
↑ 19,00 19,01 19,02 19,03 19,04 19,05 19,06 19,07 19,08 19,09 19,10 19,11 19,12 19,13 Guernsey, Paul. "What Do Chimps Eat?". All About Wildlife. Besoek op 22 April 2013.
↑ "Aggression toward Large Carnivores by Wild Chimpanzees of Mahale Mountains National Park, Tanzania" (PDF). Content.karger.com. 2008-09-11. Besoek op 2009-07-03.
↑ Guernsey, Paul. "WHAT DO CHIMPS EAT?". All About Wildlife. Besoek op 22 April 2013.
↑ Stanford, Craig. "The Predatory Behavior and Ecology of Wild Chimpanzees". USC. Besoek op 11 September 2013.
↑ Goodall, J. (1986). The Chimpanzees of Gombe: Patterns of Behavior. The Belknap Press of Harvard University Press. pp. 535–539. ISBN 0-674-11649-6.
↑ Goodall, J. (1971). In the Shadow of Man. Houghton Mifflin. pp. 35–37. ISBN 0-395-33145-5.
↑ "Gombe Timeline". Jane Goodall Institute. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2008-01-25. Besoek op 2009-03-05.
↑ Fox, M. (2007-02-22). "Hunting chimps may change view of human evolution". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2007-02-24. Besoek op 2007-02-22.
↑ Osborn, Claire (2006-04-27). "Texas man saves friend during fatal chimp attack". The Pulse Journal. Besoek op 2006-06-27.
↑ "Chimp attack kills cabbie and injures tourists". Londen: The Guardian. 2006-04-25. Besoek op 2006-06-27. Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (help)
↑ "Chimp attack doesn't surprise experts". MSNBC. 2005-03-05. Besoek op 2006-06-27. External link in |work= (help)
↑ "Birthday party turns bloody when chimps attack". USATODAY. 2005-03-04. Besoek op 2006-06-27.
↑ Argetsinger, Amy (2005-05-24). "The Animal Within". The Washington Post. Besoek op 2006-06-27.
↑ Sandoval, Edgar (2009-02-18). "911 tape captures chimpanzee owner's horror as 200-pound ape mauls friend". New York: Nydailynews.com. Besoek op 2009-06-06.
↑ Gallman, Stephanie (2009-02-18). "Chimp attack 911 call: 'He's ripping her apart'". CNN. Besoek op 2009-06-06.
↑ "Online Extra: Frodo @ National Geographic Magazine". Ngm.nationalgeographic.com. 2002-05-15. Besoek op 2009-06-06.
↑ 60,0 60,1 Reeves JD, Doms RW (Junie 2002). “Human immunodeficiency virus type 2”. J. Gen. Virol. 83 (Pt 6): 1253–65. doi:10.1099/vir.0.18253-0.
↑ Keele BF, Van Heuverswyn F, Li Y, et al. (Julie 2006). “Chimpanzee reservoirs of pandemic and nonpandemic HIV-1”. Science 313 (5786): 523–6. doi:10.1126/science.1126531.
↑ Gao F, Bailes E, Robertson DL, et al. (Februarie 1999). “Origin of HIV-1 in the chimpanzee Pan troglodytes troglodytes”. Nature 397 (6718): 436–41. doi:10.1038/17130.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjimpansee&oldid=2026774"
Last edited on 11 Augustus 2019, at 07:18