‘n Roman wat in 1844 afspeel, laat volgens die resensent vrae ontstaan wat destyds net so relevant was as wat hulle in die moderne Suid-Afrika is. Sy spel die vrae nie uit nie; tog kry mens die gevoel dat dié vrae oor en rondom die “kleurgrens” sal wees. Die moderne leser sal daardie grens afgebreek wil sien, wat die outeur dan verlei om dinge makliker te laat lyk as wat dit is. Ek vind Susan Cilliers se reaksie op die boek amper net so interessant as die gegewe waarmee Du Plessis werk: jy moet saam met die skrywer droom oor hoe aangenaam onverkwiklike sake opgelos kan word. Die subteks praat egter hard en duidelik: Cilliers sê niks gebeur só maklik nie.
Dis maklik om resensies deur joernaliste en oud-joernaliste te onderskei van dié deur akademici – hulle lees gewoonlik makliker en lekkerder. Dit is beslis die geval met hierdie resensie deur Kerneels Breytenbach – onderhoudende trant, maklik om te volg. Daarin lê ook die probleem. Was dit ‘n akademikus wat die resensie geskryf het, sou hy/sy sekerlik pertinente vrae gevra het oor baie van die dinge wat Breytenbach prys. As ‘n resensent ‘n boek so ophemel soos Breytenbach hier doen, is dit soms nodig om in die detail in te gaan. En ofskoon hy wys op die historiese konteks van hierdie boek, laat hy na om een baie belangrike opmerking te maak, naamlik dat die uitgewer ‘n plakkertjie op die omslag laat plaas het om aan te dui dat hierdie boek “Slegs vir volwassenes” is. Ek kan nie help om te wonder hoekom hy dit misgekyk het nie – of besluit het om dit nie te noem nie?
Mens herken ook die joernalistieke agtergrond van hierdie resensent, maar sy het in baie opsigte ‘n moeiliker taak as Breytenbach hierbo. Die boek is nie ‘n verstrooiingsroman nie. Dit het ‘n Christelike inslag en te oordeel aan De Beer se kritiek is dit dan ook die rede hoekom die skrywer ‘n spesifieke benadering volg met die twee hoofkarakters. Baie tyd in hul gedagtes, sê De Beer. Sy verduidelik dan hoekom dit die gehalte van die res van die boek skeeftrek. Uiteindelik is haar slotsom nie ingegee deur die breë geloofsagtergrond nie, maar deur die feit dat die skryfgehalte die lees bemoeilik. Dit is een van De Beer se beste resensies tot dusver.
Dit verg ‘n towenaar om teleurstelling behoorlik te maskeer. Jo-Ann Floris is ‘n joernalis en amper ‘n towenaar. Mens kan sien hoe werk sy haar op om geesdrif te toon vir hierdie boek, wat handel oor haar jeugwêreld, en die kultuurgoed wat sy goed ken. Mens kan aanneem dat sy heeltemal in die kol is wanneer sy sê die boek maak die deur op ‘n skrefie vir jou oop oor die onderwerp van die Wellingtonse Klopse, maar dat dit net ‘n eerste aanduiding gee van dinge wat jy self sal moet gaan soek. Tussendeur laat skemer sy deur wat verkeerd geloop het: vrot redigering, en ontoereikende leiding aan die outeurs deur die uitgewer en redakteur. Sy het duidelik ‘n geloof in die skrywers, en dit blyk dat die fotografie puik is. Maar die geheelindruk is dat Jo-Ann Floris baie vriendelik is met ‘n boek wat skerp kritiek verdien, en dat sy dit besef. Sy sê dit nie reguit nie, maar alle simpatie met Michael le Cordeur en Marlene le Roux, wie se harde werk nou ‘n verspeelde kans geword het.
Van der Westhuizen sê in die begin van sy resensie dat daar seker nooit genoeg oor die Grensoorlog in Namibië en Angola geskryf kan word nie. Dan gaan hy voort om die inhoud van Ben Viljoen se boek te beskryf, en dit interessant genoeg te laat klink vir mense wat in hierdie onderwerp belangstel. Hy sê egter nie watse nuwe insigte die boek bring nie, of wat dit uniek binne die genre maak nie. En dit is wat ek nodig het om my te oortuig dat ek ‘n Nuwe wildernis moet lees. Ek wil nie hoor dat dit ‘n boek is wat my weer ‘n slag diep sal laat dink oor daardie oorlog nie.
Ek onthou dat ek in die tagtigs nie baie danig was oor Le Roux se TV-verslae nie. Bombasties. Gelukkig kan mens dit nie teen hom hou nie, en hierdie resensie is van só ‘n hoogstaande gehalte dat mens hom baie dinge sal vergewe. In baie opsigte is dit vir my ‘n voorbeeld van presies hóé ‘n resensent ‘n feiteboek soos hierdie moet benader. Le Roux gaan put uit sy eie ervarings, herlei dit na die inhoud van die boek, en vandaar lewer hy kritiek op die swak punte en prys hy die boek se goeie punte – terwyl hy steeds besig is om argumenterend verder te bou aan die reaksie. Le Roux voer sy argument tot by ‘n besluit, waarvan een helfte goedkeurend vir die boek is, en die ander daarop wys dat ‘n swak titel vir die werk gekies is. As enigiemand wonder hoekom die resensie so lekker lees, is die antwoord eenvoudig. Le Roux skryf nie net oor die boek nie, maar oor die boek se konteks, en hy gee ‘n persoonlike reaksie op albei. Daardie persoonlike reaksie is kosbaar. Gaan kyk maar hoeveel resensies verskyn waarin waaragtige persoonlike reaksie totaal afwesig is. Dit ís moontlik om ‘n mening uit te spreek en jou eie gevoelens onvermeld te laat. Ek hoop dat Le Roux ‘n meer gereelde resensent vir Boeke24 sal word.