JY LEES NOU Gaan my kind werk kry?
Jy hou jou hart vas oor jou kind se toekoms. Dit lyk dan of die deftigste graad niks werd is nie in die arbeidsmark … ?Lees hier saam met hom hoe om dit reg aan te pak.
Jy wroeg saam met jou ?kind deur die matriek-eindeksamen. Met dít agter die blad, lê die groot besluit voor: wat gaan hy ná skool doen om hom te kwalifiseer vir ’n loopbaan?
Talita Pacé skryf: “My seun het argitektuur ?gaan swot, kon geen ?werk kry nie en het op ?die ou end ’n supermark-kassier geword.”
“Beroepsaanpasbaarheid is die ?sleutel tot sukses in die 21ste eeu. En doen jou werk so goed as moontlik. Volgens statistieke van die Amerikaanse departement van arbeid het mense deesdae teen 38 al sowat tien tot veertien verskillende beroepe beoefen. Plaaslik gaan dinge nie veel verskil nie.”
“Alles gaan oor die totale pakket ?wat jy kan bied. Kortom: wat gaan jou laat uitstaan tussen al die ander wanneer iemand na die CV’s kyk en nuwe mense aanstel?”
Loopbaankenners sê ook uit een mond: entrepreneursvaardighede is ?’n groot pluspunt.
As jy wil weet of jy die regte ?rigting gekies het, moet jy “ja” kan antwoord op die volgende twee ?vrae: “Geniet ek wat ek doen?” en “Doen ek dit goed?”, meen Kathy Knott, ’n voorligtingsielkundige ?van Johannesburg.
1. Werke van ?die toekoms
Prof. Maree sonder dié velde uit:
Beroepe in kommunikasie-tegnologie, onder meer rekenaar-?speletjie-ontwerpers, programmeerders, sagteware-ontwikkelaars, webontwerpers, netwerk-ontwikkelaars, aanlyn-?joernaliste en aanlyn-bemarkers.
Die werk van ’n prototis (iemand wat prosteses maak) gaan al meer in aanvraag raak soos sportlui met gestremdhede toenemend deelneem aan sportgebeure soos ?die Paralimpiese Spele.
Elektriese en bedryfsingenieurswese
Vergoedingspakkette is groot en dié ingenieurs is wêreldwyd gesog.? Die aanvraag na mediese tegnoloë het ontplof. Dis ’n skaars vaardigheid en die betaling is goed.
Die vraag na vaardigheid in kliniese tegnologie (waar jy onder meer kan spesialiseer in kardiologie ?en reproduktiewe biologie) het ?sterk toegeneem.
Toenemende elektrisiteits- en waterkrisisse plaaslik skep ’n behoefte na hidroloë.
Biologiese vooruitgang beloof nuwe beroepsmoontlikhede vir navorsers in biotegnologie (soos die navorsing en vervaardiging van voedsel, brandstof en alkohol). Laboratorium-beroepe is dus gróót nuus.
Hy en prof. Maree reken albei ?daar moet beslis meer aandag gegee word aan tegniese beroepe soos loodgieters, elektrisiëns, haarkappers en motorwerktuigkundiges. Hulle ?is wêreldwyd in aanvraag, goed ?gekwalifiseer en verdien uitstekend.
2. Eens gewilde beroepe wat steeds gesog kan wees – mét aanpassings
Prof. Maree lig ’n paar velde uit:
Die dae is verby dat jy net vir ’n gewone onderwysgraad studeer. Oorweeg dit om aanvullende vakke soos Engels te neem sodat jy, indien moontlik, kan klasgee in Engels in lande soos die Verre-Ooste of Indië. Dit maak jou meer bemarkbaar.
Dit is nie meer genoeg om net te kan skryf nie, deesdae moet jy kan foto’s neem, blogs skryf, video’s neem en redigeer ... kombineer die klassieke joernalistieke vaardighede met digitale kennis. As jy baie ondernemend is, kan jy byvoorbeeld deur Afrika toer en jou eie reisprogramme maak wat jy dan aan TV-stasies verkoop.
Kombineer dit met die regte bestuursvaardighede soos ’n MBA en selfs skryfvernuf. As jy ander vaardighede aanleer, kan jy byvoorbeeld ’n DVD maak van jou werkplek of handleidings skryf vir nuwelinge oor wat die werk behels (en dit selfs digitaal uitlê). Dink lateraal – dit verhoog jou bemarkbaarheid en jou werkbevrediging.
Doen aanvullende kursusse in forensiese sielkunde sodat jy die Polisie kan bystaan in moordsake. Of volg kursusse in prostetika sodat jy weet hoe om kunsbeen-passings te doen.
Gesondheidsorg (dokters, fisioterapeute, sielkundiges, arbeidsterapeute): As jy jou jou eie praktyk wil hê, is dit goed om sakekursusse te doen sodat jy weet ?hoe om dit te bestuur.
’n Aanvullende kursus in projekbestuur help jou om die gaping te vul tussen suiwer argitektuur en meer algemene projekbestuurswerk wat ook argitektoniese kennis verg.
Oorweeg aanvullende IT- en sakekursusse omdat baie ingenieurs uiteindelik ?na dié velde beweeg.
3. Werke wat vorentoe minder gesog gaan wees
“Sogenaamde lae-tegnologie-beroepe soos enjinmonteerders en masjien- en verpakkingsoperateurs (van bv. vrugte).” – Ian van den Berg, opvoedkundige sielkundige
“Meubelmakers, rekenaar-operateurs, bibliotekarisse, nuusontleders en teksverwerkers
(word processors) is van die sogenaamde ‘dinosourus’-beroepe.” – Dr. Neethling
“Enigiets wat te algemeen is, maak jou nie gesog nie. As jy ’n gewone B.A.- of B.Com.-graad volg en nie jou basiese kwalifikasies aanvul met byvoorbeeld talle ander gesogte kort kursusse nie, soek jy moeilikheid. ’n Wit Afrikaanse regstudent (tensy ?jy uitermate goeie punte en die regte kontakte het) se kanse om werk te ?kry, is byvoorbeeld uiters skraal.” – Prof. Maree.
4. Die voor?uitsigte ?vir goeie? entrepreneurs
Pavlo Phitidis, besturende direkteur van Aurik, ’n Johannesburgse maatskappy wat mense voorberei ?en begelei op die pad na entrepreneurskap, beskryf ondernemerskap?as een van die snel groeiendste ekonomiese neigings wat daar is.
“Dit gaan vorentoe dalk die enigste opsie wees as jy in ag neem dat ons in ’n ekonomiese klimaat is waar baie min mense in die korporatiewe wêreld ?die poste kry wat hulle wil hê.”
Hy reken die vooruitsigte ?vir entrepreneurs is goed: “Weens die internasionale resessie neem groot maatskappye al hoe minder mense in diens – al hoe meer werk word uitgekontrakteer. Dís waar groot moontlikhede vir entrepreneurs wag.”
Wat is belangrik om ?jou goed van jou taak ?te kwyt in dié “bedryf”?
Entrepreneurskap gaan oor toegepaste kennis. Jy kan hope boeke daaroor lees, maar die beste manier is om dit te doen. “Ek sal net tien persent van die boeke van entrepreneurs soos Donald Trump ?en Richard Branson oor dié onderwerp glo ...”
Suid-Afrikaanse kinders wat so gelukkig is om universiteitsopleiding te kry, moenie aanvaar dat deure eenvoudig sal oopgaan as hulle entrepreneurs wil word nie. Raak as studente betrokke by onder meer SIFE (Students in Free Enterprise), ’n internasionale nie-regeringsorganisasie wat saam met sakelui ’n verskil maak in gemeenskappe, waar jy jou universiteitskennis kan toepas in onder meer entrepreneursprogramme in die “werklike” ?lewe. Dit gee jou ’n reuse-voorsprong bo studente wat nie aan sulke programme deelneem nie.
’n Goeie entrepreneur moet ook weet hoe om vir hulp te vra. Dis ?’n komplekse en veeleisende “beroep”. ?Jy moet vasbyt, maar?ook luister wanneer ervare mense vir jou sê ?jy mors jou tyd.