'Is Engels nie ook taal van onderdrukker?' | Netwerk24
'Is Engels nie ook taal van onderdrukker?'
Deur Nadine Theron 04 Maart 2017 16:08
Die paneel wat die afskaffing van Afrikaans op kampus bespreek het, van regs na links: Marius Swart, Mercy Kannemeyer, Susan Marais, Bernard Pieterse, Chenique Wehrs en Ezra Plaatjies.Foto: Nadine Theron
“As Afrikaans die taal van die onderdrukker is omdat dit op mense afgedwing word, is Engels ook die taal van die onderdrukker omdat dit nou op mense afgedwing word.”
So het ’n Afrikaanse student van die Kaapse Skiereiland-Universiteit vir Tegnologie (KSUT) se Engels-medium-Wellington-kampus Saterdag in Stellenbosch gesê.
Die student was in die gehoor gedurende ’n gesprek by die US Woordfees in Stellenbosch oor die afskaffing van Afrikaans as onderrigtaal op universiteite.
Die gesprek se onderwerp was “Van Afrikaans na Engels as onderrigtaal: Traak my nie, raak my nie?” en dit is deur die Afrikaanse Taalraad aangebied. Dit is deur Marius Swart, ’n taalbeplanningskundige aan die Universiteit Stellenbosch (US) se Afrikaans-department gelei.
Mercy Kannemeyer, ’n dramastudent aan die US, Susan Marais, van die Afrikaanse Taalraad se moedertaalinisiatief, Bernard Pieterse, ’n student aan die US en verteenwoordiger van AfriForum Jeug, Chenique Wehr, ’n gr. 10-leerling aan die Hoërskool Breërivier in Worcester en Ezra Plaatjies, ’n student van een van die KSUT se Engelse kampusse, het aan die gesprek deelgeneem.
Plaatjies het verduidelik hoe moeilik dit vir hom was om Engelse wiskundige terme baas te raak toe hy begin studeer het.
“Afrikaans is kleurvol, maar daar is ’n stigma aan Afrikaans verbonde waarvan ons nie altyd wil praat nie,” het Kannemeyer gesê.
“Maar daar is ruimte om dit af te breek.”
Pieterse het gesê dat dit moeilik is om verby mense se vooropgestelde idees en persepsies oor Afrikaans te kom.
“Die stigma is dat dit die taal van die onderdrukker is en ons kan dit nie ignoreer nie,” het Kannemeyer gesê.
“Maar Afrikaans is ook die taal van die bevryder. Daar’s soveel ander rasse wat ook Afrikaans praat.”
“Is die bestaande negatiewe persepsies oor Afrikaans nie dalk omdat sekere mense die taal wil kaap vir politieke agendas – om ’n nuwe soort apartheid te skep nie?” het ’n gehoorlid gevra.
Pieterse het gesê dat dit nie moontlik is om Afrikaans te gebruik om “apartheid” te skep nie omdat dit deur so ’n diverse groep mense gepraat word.
“Ek dink daar is verskriklik baie inisiatiewe wat Afrikaans vir negatiewe doeleindes en ’n politieke agenda wil gebruik en mense wat hul eie agendas probeer bevorder,” het Kannemeyer gesê.
Marais en Kannemeyer het albei gedurende die loop van die gesprek gesê dat, hoewel dit idealisties mag klink, daar vir moedertaalonderrig in alle tale van Suid-Afrika geveg moet word en nie net vir Afrikaanssprekendes nie.
“Maar Afrikaans het reeds die infrastruktuur om behoue te bly en ander moedertale het nog nie daardie infrastruktuur nie,” het Kannemeyer gesê.
“Ons moet dit ons plig maak om die ander moedertale op te bou. Dis nie maklik nie, dis dalk idealisties, maar jy moet droom.”
Swart het die paneel gevra of hulle die gevoel kry dat daar meer kwaadwilligheid jeens Afrikaans is as wat daar moeite gedoen word om ander tale op te hef.
“Julle vra, hoekom iets wegvat wat werk. Maar wat as dit nie vir ander mense werk nie?” het Kannemeyer gevra. “Die geveg teen Afrikaans is die geveg teen die mense wat dit praat, wat ander mense as onderdrukkend ervaar.”
Een van die studente in die gehoor wat die gesprek bygewoon het, het ná afloop daarvan gesê dat die studente op haar kampus meestal Xhosa of Sotho is.
“Dis vir hulle ook moeilik om onderrig in Engels te ontvang. Die beskerming van een taal alleen is die onderdrukking van ander tale.”
Hoërskoolleerlinge van die Worcester Sekondêre Skool wat die gesprek bygewoon het, het gesê dat hierdie inligting vir hulle nuut was en dat hulle die gesprek baie opvoedkundig gevind het.
“Ek het nie besef dat daar druk is op ander tale ook nie,” het Mpotseng Mohale gesê.
* Kannemeyer het verlede week haar dokumentêr, Die Ander Kant, bekend gestel waarin die verlies van Afrikaans as tersiêre onderrigtaal in verskeie onderhoude ondersoek word.
Meer oor: Woordfees | Ksut | Afrikaans | Engels
Ag, ‘ma-hulle’ is Afrikaanser as koeksisters