Dana Snyman: Commendatio by die oorhandiging van 'n ATKV-oorkonde - LitNet
Dana Snyman: Commendatio by die oorhandiging van 'n ATKV-oorkonde
ATKV ATKV-Portaal 2020-11-24
Op Vrydag 20 November 2020 is Dana Snyman deur die ATKV met 'n oorkunde vereer. Marlene le Roux, voorsitter van die direksie, het die oorkonde oorhandig.
Die nominasie om Snyman te vereer het gekom van die ATKV se Kaapstad-tak, die oudste ATKV-tak in die land. Die tak was ook verantwoordelik vir die opstel van die commendatio, wat deur die ATKV se hoofkantoor aan LitNet beskikbaar gestel is vir plasing.
Marius Ungerer, ATKV-direksielid, Marlene le Roux, voorsitter van die ATKV-direksie, Dana Snyman en die sanger Jodi Jantjies. (Foto: Izak de Vries)
In haar resensie oor een van Dana se vele boeke (Beeld, 9 November 2009) som Joan Hambidge hom soos volg op:
Dana Snyman is die optekenaar, ironies, sardonies. Hy skryf tydsdokumente wat vir Jan en Alleman bedoel is. Alles word beskryf in helder, sober Afrikaans en wanneer hy Engels inspan, is dit met woorde soos "side­board", wat sy plek in die volksmond gekry het. In 'n verhaal word hy as "klein­dominee" aangespreek en wanneer hy met sy pa gesels, is daar vergifnis en begrip. Snyman het 'n natuurlike talent. Maar deur hierdie uit-die-hart-uit-stories gee hy 'n nuwe lewe aan gemoedelike, lokale realisme waarop daar al neergesien is. Dalk sou 'n mens Snyman ten beste kon opsom as 'n be-oefenaar van nostalgie en sy beskrywing van 'n nagmaalfees op Soebatsfontein, kan as een van die sterkste voorbeelde daarvan gesien word. Hy beskryf alles met erbarming, terwyl hy homself as waarnemer en op­tekenaar daarstel."
Dana Snyman is in 1963 in Stellenbosch gebore, die enigste kind van Coenraad en Sara Snyman. Sy pa was predikant en Dana vertel in Rooi Rose van Maart 2007 aan Ilse Salzwedel:
My pa was een van daardie predikante wat byna altyd sy beroepe aanvaar het. Dus het ons min of meer elke drie jaar getrek: van Grootfontein in die ou Suidwes-Afrika na Daniëlskuil in die Noord-Kaap. Toe Naboomspruit toe. Ons het ook op Skeerpoort naby die Hartbeespoortdam en in Johannesburg gewoon. Dis moeilik om te sê waar was dit vir my die lekkerste. Miskien Naboomspruit. Ek was 12 jaar oud, die eienaar van 'n Challenger-resiesfiets, en onskuldig, so salig onskuldig.
Dana het van kleins af 'n voorliefde vir stories gehad. Sy oupa was 'n groot storieverteller en daar was altyd stories in die huis.
Nadat Dana in 1980 aan die Hoërskool Nylstroom gematrikuleer het, kry hy werk as veiligheidswag in Pretoria, maar vind die werk baie vervelig. Daarna gaan maak hy 'n draai in die weermag en kry werk in 'n boekwinkel. Toe verkoop hy in 'n stadium kaartjies by die Sunnypark-bioskoop en begin by Sterland-bioskoop werk waar hy tot skakelbordoperateur bevorder is.
En tussen die oproepe en mense met mekaar verbind deur het hy besluit hy wil joernalistiek studeer. Hy gaan studeer aan die destydse Technikon Pretoria en gaan werk daarna by Die Laevelder. Hierna begin hy as misdaadverslaggewer by Beeld in Pretoria werk. Jare later word hy artikelskrywer by Huisgenoot, waar hy vir tien jaar werk, maar gaan voort om sy gewilde rubrieke vir Beeld se "Beeld-Deurloop" te skryf. In 2007 word hy as reisjoernalis by die reistydskrif Weg aangestel. Sedert 2016 maak hy sy verskyning in sy eie televisiereeks, Op pad met Dana. Snyman skryf sy eerste verhoogteks in 2006 vir die eenmankomedie Die uwe, Pottie Potgieter deur Frank Opperman. In 2008 word Die uwe, Pottie Potgieter opgevolg met Wyk 14. Weer is Dana die skrywer en Opperman die akteur. Hierna skryf Dana nog 'n eenmanstuk vir Opperman getiteld Rooikaart. In 2014 span Dana en Frank saam met 'n solovertoning getiteld Die klaagliedere van ds Tienie Benade met Gerrit Schoonhoven as regisseur. Dit vertel van 'n Afrikaner-dominee in 'n tyd wanneer mense nie meer so gereeld kerk toe gaan nie. En weer is dit 'n sukses, met Frank wat aan die ontvangkant is van 'n Fiësta vir Beste Solovertoning in 2015. Selfs predikante het gesê dat die stuk baie raakvat.
Op die hakke van Ds Tienie kom Dana in 2016 met Hond vorendag en weer is dit 'n solostuk met Frank as die hoofspeler en Gerrit Schoonhoven weer as regisseur. Dit het by die Innibos Fees op Mbombela gedebuteer. Dana se teks gaan oor 'n joernalis wat op vryskutbasis vir Huisgenoot skryf en wie se hond dan siek word. Die joernalis moet 'n storie skryf oor 'n gesin wat in die parkeerterrein van 'n mall in 'n Toyota Camry woon. Maar dan word hy deur Rapport gescoop. Toe word hy aangesê om 'n storie te skryf oor sy hond wat aan die doodgaan is. "Dit vertel die storie van 'n ou wat nooit huil nie, maar nou 'n breakdown kry. As jy Hond sien, gaan jy hardop lag terwyl jy huil," sê Frank vir Jaco Nel (Rapport, 19 Junie 2016).
Dana geniet sukses as rubriekskrywer en die volgende logiese stap was dat sy rubrieke gebundel sou word. In 2005 word sy eerste boek, Uit die binneland, gepubliseer. Hierna volg vele ander besteverkopers:
Anderkant die scrap, 2006
Op die agterpaaie, 2008
Op die toneel: stories, reise en stemme, 2009
Hiervandaan: op reis in die geliefde land, 2011
Onder die radar: stories uit ons land, 2013
In die blou kamp: Facebook-stories, 2015
Op pad: 'n reisjoernaal, 2017
'n Keur van artikels deur Snyman is ook op die internet beskikbaar gestel.
So pas, aan die begin van November 2020, het 'n keur van sy verhale by NB-uitgewers verskyn onder die titel Onder een dak: 100 ou en nuwe stories deur Dana Snyman.
Dana se program Op pad met Dana word in 2016 op DStv uitgesaai. Vir die maak van hierdie program het hy saam met 'n televisiespan bestaande uit Niel van Deventer (vervaardiger), Charlenè Brouwer (regisseur), Christiaan Scheepers (redigeerder en kameraman) en Leon Human (kameraman) van dorp tot dorp deur die land gereis. Dana se indrukke en ervarings is op kamera vasgevang. Sy grootste uitdaging tydens die program was om gewoond te raak aan die kameras wat hom oral agtervolg, het hy aan tvplus (17 Februarie 2016) vertel: "Ook was dit nogal moeilik om die kopskuif te maak dat die kameras my visuele rol as skrywer oorneem. Maar dit bring ook 'n nuwe dimensie aan die manier waarop ek reis."
Dana word gereeld vir toekennings benoem. Voorbeelde hiervan is:
naaswenner van die AngloGold Ashanti/Aardklop-Smeltkroestoekenning
goue Technikon-raadsmedalje in 1990 vir buitengewone prestasie op akademiese, kultuur- en sportgebied
bekroning in die Suid-Afrikaanse tydskrifwêreld in 2008 as die Pica-wenner vir Reisskrywer van die jaar
in 2005, tydens die jaarlikse Mondi-kompetisie, bekroning in die kommentaarkategorie vir sy Hans Wallaby-artikel oor die omstrede vleuel Clyde Rathbone
in 2005 en 2006 die ATKV-prys vir gedrukte media in die kategorie vir tydskrifjoernaliste, 'n prys wat toegeken word aan joernaliste wat deur middel van die gedrukte media die meeste gedoen het om 'n kreatiewe bydrae tot die Afrikaanse taal en kultuur te lewer
in 2008 die gesaghebbende Pica-toekenning as Reisskrywer van die Jaar
in 2011 'n Mondi-koeranttoekenning in die afdeling Artikelskryf
in 2012 'n ATKV-Mediaveertjie in die kategorie Rubrieke vir die verhaal van Rooikappie in SMS-taal wat in Die Burger en Beeld verskyn het
in 2013 herhaling van die prestasie toe hy weer 'n ATKV-Mediaveertjie vir beste rubriekskrywer ontvang.
Een van Dana se bekende sêgoed is: "Stories is soos brood vir die hart. 'n Mens het stories nodig soos jy water nodig het – as jy 'n betekenisvolle lewe wil lei. Stories is groter as mense" (Die Burger, 4 Mei 2007).