Eksodus - Howling Pixel
Hierdie artikel handel oor die tweede boek van die Tora en die Ou Testament. Vir die oorsprongsmite van die Israeliete sien Exodus.
Moses, Aäron en die Farao
Eksodus (Grieks: Εξοδος = uittog; Hebreeus: שמות sjemot = naam) is die tweede boek van die Hebreeuse Bybel. Die boek vertel van die uittog van Jakob se nageslag uit Egipte onder leiding van Moses en Aäron. God het sy volk gered uit die mag van die farao, soos die Egiptiese konings genoem is.
Die boek begin met die sin:
Hier volg die name van die Israeliete wat saam met Jakob na Egipte toe gekom het, elkeen met sy gesin: Ruben, Simeon, Levi en Juda, Issakar, Sebulon en Benjamin; Dan, Naftali, Gad en Aser.
Die nageslag van Jakob word slawe in Egipte 1:1-22
Die geboorte van Moses, sy vlug 2:1-23
Die roeping van Moses 3:1-4:31
Moses en Aäron by die farao, die plae 5:1-11:10
Die Paasfees en die uittog 12:1-15:21
Van die Rietsee af tot by Sinaiberg 15:22-18:27
Die tien gebooie en die verbond 19:1-24:18
Voorskrifte vir die tent van ontmoeting en sy toebehore 25:1-31:18
Die goue kalf, die verbond word hernu 32:1 – 35:3
Die tent van ontmoeting word gemaak en ingerig 35:4 – 39:43
Die weiding van die tent van ontmoeting 40:1 – 38
Aäron (Hebreeus: אַהֲרֹן, Ahärôn, helder verlig of die verligte, Arabies: هارون, Hārūn; Grieks: Ἀαρών) is 'n persoon wat in die Bybel en die Koran beskryf word. Hy was die ouer broer van Moses. Volgens Eksodus 7: 7 was hy drie jaar ouer as Moses maar jonger as Mirjam, hulle suster. Aäron het sy broer Moses gehelp om die Israeliete uit Egipte te lei. In die Hebreeuse Bybel (Ou Testament) word hy in die boek van Sjemot/Eksodus beskryf.
Aäron is met Eliseba, die dogter van Amminadab en die suster van Nagson getroud (uit die stam Juda) en hulle het saam vier seuns gehad: Nadab, Abihu, Eleasar en Itamar (Eksodus 6: 22, Numeri 3: 2, 1: 7, 2: 3, 7: 12, 10: 14, Rut 4: 20, 1 Kronieke 2: 10-11).
Ikone (afgelei van die Griekse εικόνα, ikóna, "beeld", "afbeelding") is gewyde kultus- of heiligebeelde in die Oostelike Kerke van die Christendom, veral in die Ortodokse Kerke van die Bisantynse Rite en kan as een van die mees karakteristieke kenmerke van dié kerke beskou word. Ikone speel daarnaas 'n sentrale rol in die Bisantynse kuns.
Ikone word ook in die kultus van die Oosters-Ortodokse Kerke, soos byvoorbeeld die Koptiese Kerk of die Armeense Apostoliese Kerk vereer, maar nie in die Assiriese Kerk nie. Koptiese ikone toon invloede van die Oud-Egiptiese kuns.
Ikone word gewoonlik op hout geskilder en het Christus, Maria met die Christuskind, heiliges of Bybelverhale as sentrale motiewe, maar hulle teologiese en spirituele betekenis strek verder as dié van 'n gewone kunswerk of 'n versiering. Ikone help die gelowige aanskouer om 'n eksistensiële verbintenis met die afgebeeldes en sodoende ook met God te bereik.
Die oorspronge van ikonografie gaan terug na die 4de eeu. Die Ortodokse ikoneskilderkuns het vanuit die Bisantynse Ryk na Suid-Italië, Armenië en Rusland uitgebrei. Die oudste ikone, wat bewaar gebly het, dateer uit die 6de eeu. Maar slegs 'n klein aantal eksemplare uit dié tydperk is - veral in afgeleë gebiede - nie tydens die Bisantynse beeldestryd in die 8ste en 9de eeu vernietig nie. Hierdie teologiese stryd is rondom die Bybelse uitsprake teen beelde van God gevoer - soos byvoorbeeld in Eksodus 20,4: "Jy mag vir jou geen gesnede beeld of enige gelykenis maak van wat bo in die hemel is... nie."
Volgens die teologie van die Oostelike Kerke word dié Bybelse gebod egter nie deur die skepping en verering van ikone oortree nie aangesien dit God self was wat Christus deur sy menswording sigbaar gemaak het. Die godsdienstige verering van ikone het daarnaas slegs betrekking tot die waarheid wat met die beeld versinnebeeld word, nie tot die beeld self nie.
Die skilder van ikone is as liturgiese handeling aan streng reëls onderworpe en volg voorbeelde wat oor die eeue heen feitlik onveranderd gebly het. Heiliges word gewoonlik in 'n eenvoudige styl en in frontale aansig uitgebeeld, meestal teen 'n goue agtergrond wat die hemelryk versinnebeeld.
In Ortodokse kerke word ikone dikwels op 'n drieledige beeldewand, die sogenaamde ikonostase, tussen die altaar en die sentrale skip van die kerk vertoon. Uit die perspektief van die aanskouer word aan die ikonostase se regterkant 'n ikoon van die opgestane Christus geplaas, terwyl 'n ikoon aan die linkerkant Maria met die Jesuskind vertoon. Te midde van hierdie twee ikone is die koninklike deur waardeur die priester in die Evangelies en in die Eucharistie binnekom en vir die gemeente die "koning van ere" bring.
Mara is 'n klein nedersetting in Limpopo, Suid-Afrika. Die dorpie is 30 km wes van Louis Trichardt op die R522 hoofpad. Die naam is afgelei van die Bybelse woord wat 'bitter water' beteken (Eksodus 15:23) na aanleiding van die bitter water wat in die omgewing gevind word. Die Maraproefplaas is hier naby waar prof. J.C. Bonsma die Bonsmarabeesras ontwikkel het. Vivo en Buysdorp is wes van Mara.
Moord is 'n misdryf waar 'n persoon se lewe met opset (doelbewuste rade) geneem word. Die persoon wat die moord pleeg word die moordenaar genoem en die oorledene die vermoorde. As 'n persoon nie doelbewus doodgemaak word nie, staan dit eerder as manslag bekend.
Die straf vir 'n moordenaar is meestal lewenslange gevangenisstraf. In lande waar die doodstraf steeds gebruiklik is, kan die moordenaar tereggestel word.
Die eerste moord word in die Bybel in Genesis 4:8 beskryf waar Kain sy broer Abel doodslaan.
In Eksodus 20:13 word die sesde gebod van die Tien Gebooie aangegee as: "Jy mag nie doodslaan nie."
Ontario [ɔn.'tɛɹ.i.oʊ] is die mees digbevolkte en tweede grootste provinsie van Kanada in die sentraal-oostelike deel van die land met 'n oppervlakte van 1 076 395 vierkante kilometer en 'n bevolking wat in die tweede kwartaal van 2019 op 14,5 miljoen beraam is - wat gelykstaan aan sowat 35 persent van die totale Kanadese bevolking. Die hoofstad is Toronto en die nasionale hoofstad van Kanada, Ottawa, is ook 'n munisipaliteit van Ontario. Die naam van die provinsie is afgelei van 'n Irokese woord, wat "mooi meer" of "mooi water" beteken. Die provinsie sluit dele van gebiede in wat tradisioneel deur elf Eerste Nasies bewoon is - Ojibwa, Odawa, Potawatomi, Algonquin, Mississauga, Haudenosaunee, Neutral, Wendat, Cree, Oji-Cree en Métis.
Ten opsigte van sy bevolking is Ontario die grootste en ten opsigte van sy oppervlakte die tweede grootste Kanadese provinsie na Quebec. Ontario word in die weste deur Manitoba, in die ooste deur Quebec en die Amerikaanse deelstate Michigan, New York, Ohio, Pennsilvanië en Minnesota in die suide begrens. Die grootste deel van sy grenslyn met die VSA is van natuurlike oorsprong en sluit die Lake of the Woods, die Groot Mere en die Sint-Laurensrivier in. Ontario is die enigste Kanadese provinsie wat aan die Groot Mere grens.
Die provinsie se naam is afgelei van die Ontariomeer; Ontario is 'n woord uit die Huroonse taal en beteken letterlik "groot meer". 'n Ander etimologiese wortel is dalk skanadario ("mooi water" in Irokees). Saam met Nieu-Brunswyk, Nova Scotia en Quebec was Ontario een van die vier oorspronklike provinsies van Kanada toe die land op 1 Julie 1867 volgens die British North America Act as 'n nasie geskep is. Vandag is Ontario in geografiese opsig halfpad tussen die mees oostelike Atlantiese provinsie Newfoundland en Labrador en die Pasifiese weskusprovinsie Brits-Kolombië geleë.
Ontario is tans die beduidendste nywerheidsentrum van Kanada en het in 2004 sowat 52 persent van die land se industriële produksie opgelewer. Net die suidelike strook langs die grens met die Verenigde State is 'n digbevolkte verstedelikte gebied, terwyl die grotendeels ongerepte en ylbevolkte noorde die meeste van Ontario se meer as 250 000 mere, riviere met 'n totale lengte van 60 000 kilometer en uitgestrekte naald- en loofbosse behels. Ontario staan daarnaas bekend vir een van Kanada se grootste natuurwonders, die Niagara-watervalle, maar ook vir sy wingerde en vrugbare landbougebiede.
Ontario is in die nasleep van die Amerikaanse Rewolusie deur die United Empire Loyalists gestig, politieke vlugtelinge uit die dertien Amerikaanse provinsies wat in 1776 hul onafhanklikheid van die Britse Kron verklaar het. Hierdie setlaars, wat lojaal teenoor die Kroon gestaan het, het noordwaarts getrek om in hulle in Brits-oorheerste gebied te vestig. Hier het hulle nedersettings op 'n smal landstrook langs die boloop van die Sint-Laurensrivier en in die Niagara-gebied gevestig. Vanuit 'n beskeie begin het hierdie gemeenskap binne die volgende halfeeu tot 'n florerende agrariese samelewing van sowat 'n halfmiljoen inwoners gegroei wat hoofsaaklik op die wydgestrekte, vrugbare suidwestelike skiereiland tussen die Groot Mere en hul hoofstad Toronto saamgetrek was. Toronto was in hierdie tydperk reeds die spilpunt van Ontario se politieke en ekonomiese lewe.
Alhoewel die aantal lojaliste, wat hulle in Ontario gevestig het, op net sowat 10 000 beraam word, en hulle met die volgende immigrasiegolwe uit Europa getallewys 'n klein minderheid sou word, het hulle hul stempel in baie opsigte op die provinsie, sy kultuur en leefstyl afgedruk. Net soos in die geval van die Puriteinse setlaars in Nieu-Engeland en die oorspronklike setlaars van Quebec was hul vormende invloed danksy hul vroeë aankoms groter heelwat groter as hul getal sou laat vermoed het. Die simboliese krag van hul eksodus uit die rebelle-kolonies en hul triomfantelike nuwe begin mag eweneens nie onderskat word nie.
Pesach of Pasga (Hebreeus: פֶּסַח, péssag, ; Aramees: פַּסְחָא, pas’ga; Grieks: πάσχα, pás’ga; letterlik: "huppel", "spring"; figuurlik: "oorslaan", "weglaat"), ook lentefees, vryheidsfees of matsafees, is een van die belangrikste Joodse feesvierings. Dit herdenk die uittog uit Egipte onder die leierskap van Moses en die bevryding van die Israeliete uit slawerny, waarvan die Hebreeuse Bybel (Sjemot/Eksodus) vertel. Hierdie gebeure is sentraal in die Joodse etos en die oorvertelling (haggada) van hierdie gebeurtenis verbind elke nuwe generasie van Jode met hul sentrale bevrydingservaring.
Die verbondsark (Hebreeus: אָרוֹן הַבְּרִית, ʾĀrôn Habbərît) was in die tradisie van die Hebreeuse Bybel ’n heilige kis. Dit is deur Basaleël gemaak tydens die uittog uit Egipte, by Berg Sinai. Dit was ’n draagbare kis waarin die twee plat klippe met die tien gebooie op bewaar is. Dit het gestaan in die Heilige van die Allerheiligste, die binnenste ruimte van die tabernakel, en later op dieselfde plek in Salomo se Tempel in Jerusalem.
Wierook is 'n mengsel van aromatiese organiese stowwe, wat aangesteek kan word om 'n aangename soet geur in die lug te versprei. Wierook verwys ook soms na die hars van die wierookboom (Boswellia). Die oorspronklike betekenis van die woord wierook is "wyrook" (soos in gewyde rook).