Kaapkolonie – Die Brandwag
Posted on April 27, 2021 April 28, 2021 .by Piet Retief.
Die Nederlandse nedersettingsgeskiedenis in Suid-Afrika het in Maart 1647 begin met die skipbreuk van die Nederlandse skip Nieuwe Haarlem. Die skipbreukelinge het 'n klein fort met die naam "Sand Fort of the Cape of Good Hope" gebou. Hulle het byna een jaar aan die Kaap gebly. Uiteindelik is hulle gered deur 'n vloot van 12 skepe onder bevel van W.G. de Jong. Op een van hierdie skepe was Jan van Riebeeck ook.
In 1679 het die kolonie 289 Europeërs gehad, van wie 142 vryburgers en 191 slawe was. Soos in Ceylon was die vryburgers in Kaapstad in die meeste gevalle tavernehouers of in 'n mindere mate ambagsmanne en winkeliers. In hierdie jaar is 'n nuwe goewerneur aangestel. Hy was die Mauritius-gebore Simon van der Stel. In die eerste jaar van sy regering stig hy Stellenbosch, die tweede oudste stad in Suid-Afrika, en gedurende die twintig jaar van sy regering bevorder hy die immigrasie van nuwe families uit Nederland, bou hy 'n nuwe hospitaal en ontwikkel die kolonie deeglik.
In 1688 kom daar 'n groep van ongeveer 200 Franse Hugenote aan. Hulle vestig hulle in Stellenbosch, Drakenstein, Paarl en Franschhoek en ontwikkel boerderye en veral wingerde. In 1691 bestaan die bevolking van Kaapstad of "De Kaap" uit 1000 Europeërs en 400 slawe. In 1695 was daar nog net 340 vryburgers in die kolonie.
In 1717 was daar meer as 5 000 siele, waarvan 2 500 Europeërs in die kolonie (meestal boere en telers) en 2 500 slawe.
Die eerste goewerneur wat in die Kaap gebore is, word in 1739 aangestel. Hy was Henry Swellengrebel. Sy naam is bewaar in die stad Swellendam, wat tydens sy regering gestig is. Tydens die regering van Ryk Tulbagh (1751-1771) is die Oranjerivier bereik. In hierdie jare het die Franse sterrekundige Abbé de la Caille 'n kaart en 'n katalogus opgestel van die lug van die Suidelike Halfrond in Kaapstad. Tydens die opvolger van Tulbagh, Joachim van Plettenberg (1771-1785), is die verkenning van die Oranjeriviervallei voltooi. Van Plettenberg was 'n bekwame en energieke goewerneur.