Nuuskommentaar: Sien ons nou die voortekens van ’n staatsgreep?(Argieffoto) Fopnuus of alarmisties, praatjies oor die moontlikheid dat Suid-Afrika op ’n staatsgreep of iets soortgelyks afstuur het nou só algemeen begin word dat dit die afgelope Sondagaand selfs vlugtig in RSG se program Kommentaar onder die vergrootglas geplaas is. Hoewel die paneellede nie reken dat die kanse goed is nie, is daar min of meer saamgestem dat daar sekere faktore met die hantering van die Covid-19-afsonderingstrategie is wat die klimaat daarvoor meer waarskynlik maak. Veral die ontplooiing van 70 000 soldate sonder ’n werklike ontplooiingsmandaat, word beskou as teken dat die regering self nie oorgerus is dat daar nie sulke sprake is nie. Die groot interessantheid is dat daar op die oomblik ook ’n laevlak diskoers is dat iets soortgelyks in die VSA op hande kan wees. Die noem van die moontlikheid dat pres. Donald Trump ’n staatsgreep kan uitvoer as hy later vanjaar die presidentsverkiesing sou verloor, is veral gelanseer deur Michael Cohan se getuienis ’n jaar gelede waaroor soos volg in US Today berig word: “Yet, given how Trump has already blown through the norms of governance in previously unimaginable ways by attacking the judiciary, Congress and the free press – as well as the increasing possibility that Trump’s post-presidential life could very well consist of criminal trials – Cohen’s warning [van ’n moontlike staatsgreep] is worth serious consideration. After all, during the last campaign Trump refused to commit in advance that he would accept the results.” Selfs in die mees onlangse voorspellings word hierdie redenasie bykans onveranderd gebruik. Dit word gebruik al het geen verslane president nog geweier om die Withuis se sleutels aan sy opvolger te oorhandig nie. Maar reeds in 2017 het The Conversation ’n artikel oor die “ondenkbare” gedra (lees gerus hier). Trump het op sy beurt die pogings om hom in ’n staat van beskuldiging te plaas, as ’n gepoogde staatsgreep beskryf. Benewens die skynbaar sinnelose motiverings vir die bykomende ontplooiing van 70 000 soldate, wat sou die dryfkragte wees vir die volharding van die storie? Of is dit maar net een van die talle fopnuusstories wat nou so in omloop is, en wat deur ontstellend baie mense met sinker, hoek, vislyn en vrot aas en al gesluk word? As die redes vir staatsgrepe in verskillende lande bestudeer word, is daar verskeie van die faktore daarvoor ook in Suid-Afrika teenwoordig. Ons gooi ’n paar hiervan in die ontleedpot, hoewel dit onwaarskynlik is dat enige hiervan tot ’n staatsgreep sal lei. Losstaande opstande, oproer en hofsake om die regering tot besinning te bring is egter ’n ander saak.