August | 2017 | huiskok
Cassoulet- bone en vleis met Franse flair
Die eerste keer wat ek cassoulet geproe het, het die Franse huiskosgereg uit die suidweste van die land my totaal oorrompel. Dis 'n moet-maak gereg van bone, vleis en tyd.
My vriend Big Big Joe (sy kos-skuilnaam) het 'n heilige respek vir cassoulet, 'n ryk, stadig-gekookte eenskottel-gereg van gedroogte bone en verskillende soorte vleis in 'n geurige sous met 'n kenmerkende kors bo-op.
"Dis 'n wintergereg wat jou met 'n oordawerende gevoel laat om daarna te gaan slaap."
Hy voel die aand is 'n sukses as sy gaste met genoegdoening en 'n groot grinnik van sy tafel af opstaan.
Alhoewel die Franse sjef Joël Robuchon met sy resep uit 'The Complete Robuchon' my vriend Joe se cassoulet- leidsman is, neem hy ook wyshede van mense soos Raymond Blanc, die Roux-broers, Pierre Koffman, Paula Wolfert en Paul Bocuse in ag.
Die puriste kan nogal grom oor wat 'n ware cassoulet nou eintlik is; met of sonder lam en of dit geduld kan word dat die kors onder aanmoediging van broodkrummels (ja, selfs Panko-of Melba-krummels) mag vorm kry.
Afhangende van waar in cassoulet se Heilige Driehoek jy is, sál die styl verskil. In Castelnaudery beland net vark in die pot, terwyl Carcassone lam en patrys ook bykry Joe volg Joël volg se Toulouse-styl met sy wye verskeidenheid vleis-elemente, van vark en lam tot eend.
Maklik om te maak:
Dis Franse huiskos, sê Joe. 'As jy 'n pot op die stoof kan sit, kan jy cassoulet maak. Dit verg wel tyd en deeglike beplanning. En 'n groot pot.'
Sorg ook vir 'n tenk vol petrol, want om cassoulet volgens sy standaarde te maak ry jy agter goeie verskaffers aan. By die Oranjezicht plaasmark koop hy die Toulouse-worsies wat Salvin Hirschfield volgens die tradisionele manier met grofgemaalde varkvleis maak. Die eend-confit en die kassler-tjops kom van Joostenberg deli. Die lamsblad hoef jy nie in die Karoo te gaan haal nie. Namakwaland-lam aard goed in die pot.
Die tipe boontjie is wel deurslaggewend, want dit moet twaalf ure van week, 2 ure se kook en 4 ure in die oond saam met die vleis sal oorleef sonder om moeserig te raak. Gebruik die Franse erfenisboon coco-tarbais (kyk daarvoor by Sagra Food in Montagu Gardens, Chef's Warehouse in Breëstraat of Giovanni's in Seepunt. Groot wit nierbone, 'navy beans' of kleiner cannellini-bone is ook geskik – ek gebruik heerbone, ons eie erfenisboon.
Cassoulet ken nie kortpad nie. Joe se raad is om vooraf te besluit hoe laat jy wil opskep, en terug te werk om te bepaal wanneer jy met die lang proses begin.
Joe en Joël se Toulouse Cassoulet
(aangepas uit The Complete Robuchon)
Genoeg vir 10 – 12 gaste
Nota: Die bone moet 12 ure week. Begin dus reeds die vorige dag.
1 kg droë wit boontjies
4 wortels, geskil en heel
4 uie (2 heel met 'n naeltjie in elk gedruk; 2 in dun skyfies gesny)
10 medium of 8 groot knoffelhuisies, gekneus
250 g houtgerookte streepspek met swoerd aan, gekap in 8 mm blokke
1 kruieruiker van 5 cm roosmaryn, 2 takkies tiemie, 3 lourierblare
Minstens 8 Toulouse-worsies, oorlangs in 2-3 cm stukke gesny
500 g Kasslertjops, in 3 cm stukke gekap
4 eend-confit Maryland, verdeel in dye en boudjies, elke stuk gehalveer
700 g ontbeende lamsblad, in 4 cm blokkies
80 g (sowat 24 snytjies) melbaroosterbrood, baie fyn gemaak
125 mℓ broodkrummels van 2-3 dae oue sourdough
125 mℓ Panko broodkrummels
1 bossie pietersielie, blare en stingel saam fyngemaal (sowat 30 mℓ)
Was die bone, bedek met koue water en week vir 12 ure. Plaas die bone, wortels, 2 uie met die naeltjes, 6 knoffelhuisies, kruie en streepspek in 'n groot kastrol. Bedek met koue water en verhit oor hoë hitte tot die water net wil begin borrel, draai laer en kook 1-2 ure afhangende van die tipe boon. Hou dit heeltyd onder water. Haal van die hitte af en geur. Dreineer die bone – behou kookvloeistof – en verwyder kruie en uie.
Verhit die eendvet in 'n pan en verbruin die Toulouse-worsies, skep uit. Herhaal met die Kassler-rib en lamsvleis, skep uit.
Verbruin die uiskywe 3 minute in die eendvet, voeg tamatie, 4 knoffelhuisies en 150 mℓ van die bone-kookvloeistof by, prut 10 minute. Proe en geur.
Pak bone op die bodem van 'n groot ronde kasserolbak, dan die uie-tamatiemengsel, dan die vleisighede laag-vir-laag sodat jy 3 lae bone en 2 lae vleis het. Gooi 30 mℓ van die eendvet uit die pan oor elke bonelaag. Maak seker dat elke laaste druppel vet op die laaste laag kom. Giet die orige bone-kookvloeistof oor. Die bone moet heeltemal Die vloeistof in die pot moet net-net die boonste laag bedek (indien nie, voeg van die bone-water by). Bak vir 30 minute teen 180°C, verminder oondtemperatuur na 150 °C en bak nog 2 ½ ure. Belangrik: vul die vloeistof elke 45 minute met die bone-kookvloeistof aan.
Meng die pietersielie met die broodkrummels en strooi oor die boonste laag. Druk die krummels liggies met die plat agterkant van 'n groot lepel effe in die sous in. Bak nog 'n uur tot die krummellaag 'n goeie bruin kors gevorm het. Skep in diep borde.
Bedien met baguette en 'n groen slaai.
Big Big Joe se wynaanbevelings: Skink 'n rustic rooiwyn uit die suidoos en suidweste van Frankryk, eerder as jou beste cabernet. Nuwerwetse rioja, grenache-cinsault of Mourvèdre is ook 'n goeie keuse. Witwyn-aanhangers sal een van ons eie ouer Chenin Blanc versnit geniet.
Volg @bigbigjoe1 se kos-en-wyn-twiets
Volg my kostwiets by @huiskok
Tags: bone, cassoulet, confit, eend, Frans, Franse kos, saucisson, Slow Food, Toulouse, varkworsies
Kerrie, koesterkos en kookboeke
'Die geheim van 'n goeie kerrie is dat jy dit moet koester; dit rêrig goed moet dophou.' Firdous Patel, Upington, Noord-Kaap.
Firdous is een van sestig kokke wat saamkom in CURRY, STORIES AND RECIPES FROM ACROSS SOUTH AFRICA deur Ishay Govender-Ypma. Dis 'n boek vir langsaam kook, knibbelend aan die verhale van gewone mense en hul diep verhouding met kerrie.
Ishay wat 'n regsloopbaan verruil het vir die nomadiese bestaan van kos-en-reisskrywer, het 'n groot belangstelling in kosantropologie. Haar oogmerk met hierdie boek is om ons land se kerriestories in al sy aromatiese fasette te vertel, die lief, maar ook die leed. In haar ondersoekende aard het sy van metropool na dorp na plaas en provinsie na provinsie gereis tot by die wortels van ons kerrie-verknogtheid.
Dis 'n fassinerende verhaal van uiteenlopende kulture se gedeelde liefde vir die aromatiese gereg. Elke resep dra die maker se storie. Kaatjie Bostander van Britstown glo aan 'n bietjie konfyt in haar lamskerrie en stywe pap daarby. Vir Jo Fritz van Calvinia is kerrie sinoniem met afval. Die kerriespoor laat sy merk in die kasi-bief uit Orlando-Wes, Kwa-ZuluNatal se krap- en gedroogte viskerries, Alice Mthembu van Clarens se lokasie-kerrie en die klassieke Bloemfontein-basaarkerrie van Tannie Pienkie van Eeden.
So gebonde laat die boek my voel aan ons kerriekultuur dat ek op Erfenisdag gaan afskop om binne 'n jaar dwarsdeur CURRY te kook ter viering van ons land se nasionale smaak. Die resepte wat ek hier deel, was so aanloklik dat ek nie kon wag tot dan nie.
Ma Inez Espost se frikkadelle met piesangkerriesous
My ma Inez se kosherinneringe en haar resep vir frikkadelle met kerriepiesangsous is ook opgeneem in CURRY. Sy het dit in 1962 die eerste keer gemaak nadat dit in Burger verskyn het – sy het dit uitgeknip vir haar resep-plakboek.
1 dik sny dagoud brood, in melk geweek
1 groot uie, gerasper of fyn gekap
15 ml Worcesterhire sous
6 ryp piesangs, nie oorryp nie
45 ml gedroogte klapper
Bedien: rys, tamatie- en ui-sambal, klapper en blatjang
Druk die oortollige melk uit die brood en druk stukkend met 'n vurk. Plaas die maalvleis in 'n bake n voeg die brood en res van die frikkadelbestanddele. Meng liggies met 'n vurk deur. Vorm 12 – 14 groot frikkadelle, sonder om die vleis onnodig te bewerk. Plaas frikkadelle in 'n enkellaag in gesmeerde oondvaste bak, bedek en laat in die yskas terwyl jy die kerriesous maak en die oond verhit tot 160°C.
In medium grootte swaarboomkastrol braai die uie in die botter tot sag en deurskynend, nie bruin nie. Voeg die knoffel, kerriepoeier, borrie, rooipeper en gemmer by. Roer deur tot jy die geure kan ruik. Sny die 2 rypste piesangs fyn direk by die sous in, voeg dan die meel, klapper, bruinsuiker en blatjang by. Draai hitte na laag. Voeg die biefaftreksel stadig by terwyl jy roer, prut tot die sous verdik. Voeg asyn by en kook nog 'n paar minute. Giet die sous oor die rou frikkadelle en sny die orige piesangs bo-op. Bak 45 minute tot die frikkadelle deurgekook is.
Kyle Dods van Saldanha-baai se bottermosselkerrie
500 g heel kersietamaties
3 ml stuk gemmer, geskil en gerasper
22,5 ml matige kerriepoeier
6-8 kerrieblare (opsioneel)
250 ml vars room20 g vara koljander, gekap
2 kg mossels in die dop
Verhit die ghee in 'n medium swaarboom kastrol op matige hitte, voeg die tamaties, suiker en sout by, en kook oor matig-lae hitte vir 10 minute tot sag en verpulp. Proe, geur en hou eenkant.
Voeg die uie in 'n medium swaarboom kastrol op matige hitte en braai dit saam met die gemmer in die ghee. Sodra die uie begin verbruin, voeg die knoffel by en gee dit 'n roer. Voeg die masala en kerriepoeiers by en verhit 10-20 sekondes, roer sodat dit nie brand nie.
Voeg die tamatiemengsel by en roer deur. Meng goed deur. Kook 10 minute en voeg hoenderaftreksel by.
Verwerk tot 'n baie gladdes sous met 'n staafmenger of in 'n voedselverwerker. Voeg die kaneelstokkie, sout en suiker by en verminder die hitte tot baie laag. Indien jy kerrieblare gebruik voeg dit nou by. Roer goed deur. Voeg helfte van die room by. Proe en geur. Voeg orige room by. Die sous moet dik wees.
Voeg die gekapte koljanderblare en lemmetjiesap by en geur vir oulaas.
Berei die mossels voor, soowat 5 minute voor die sous klaar is. Plaas mossels in 'n groot kastrol en kook met die deksel op vir 3-4 minute tot hulle oopmaak. Gooi enige toe mossels weg. Gooi by die sous, meng tot goed bedek.
Zeiboon Moosa se masalahoender
Anders is die langsous-'nat kerries' wat ek ken, is hierdie 'n tipiese droë kerries, waar alle vog geabsorbeer is en die dik sous vaskleef aan die vleis.
Halwe medium ui, opgesny
10 ml meel
1,2 kg hoender met vel aan, in 8 stukke opgesny
5 ml komynsade
10 ml gemmer en knoffelpasta
10 ml rooi brandrissies, vars of gedroog, grofgekap
2,5 ml saffraan
4 medium aartappel, bonkig opgesny
2 ryp medium tamaties, opgesny
Bediening: vars koljander, basmatirys en suurlemoenpiekel
Druk die uie in meel en skud om goed te bedek, braai dit in 60 ml van die olie tot bros. Dreineer op kombuispapier en sit eenkant.
Bedek die hoender met al die speserye, suurlemoensap, asyn en sout. Meng goed deur. Laat dit marineer vir minstens 30 minute. Verhit die ghee in groot swaarbomkastrol oor matige hitte.
Voeg die hoender by en draai die hitte op na hoog. Kook vir 10 minute, verminder hitte na matig en kook sonder 'n deksel tot al die water verdamp het. Roer gereeld.
Terwyl die hoender kook, voeg die tamatiepasta-bestanddele saam in 'n klein kastrolletjie en prut oor lae hitte tot die sous verdik, sowat 20 minute. Geur met sout en roer die tamatiepastamengsel deur die hoender.
Verhit die orige olie (jy kan dalk minder of meer nodig kry) op hoë hitte in 'n diep pan. Voeg die aartappels by en braai tot goudbruin en sag in die middel. Verwyder en dreineer op kombuispapier. Voeg die aartappels by die hoender terwyl nog warm en sprinkel die gebraaide uie bo-oor.
Ishay Govender Ypma se uitmuntende CURRY, stories and recipes from across South Africa is 'n koesterboek oor kerries van Suid-Afrika. Die boek is kos vir die siel met stof tot nadenke.
Dis in hardebank beskikbaar met pragtige foto's deur Ishay en kosfoto's deur Jurie Senekal. Dit word deur Human & Rousseau uitgegee met Daleen van der Merwe as opdraggewende redakteur. Dis te koop waar goeie boeke te kry is en die rakprys is R385.
Tags: Curry, Food stories, heritage, Ishay Govender Ypma, Kwa-Zulu natal, memories, mussels, seasoning, spices