Nuuskommentaar: Ras en taal in een klasDie foto wat ‘n rasse-herrie ontketen het en daartoe gelei het dat ‘n onderwyseres geskors is. Foto: Twitter Die Grondwet is veronderstel om aan Suid-Afrikaners die reg te gee om onderrig in hul amptelike taal van keuse te ontvang, waar dit enigsins prakties moontlik is. Die ongelukkige voorval in ’n graad R-klas op Schweizer-Reneke, en die mediadekking daaroor, is op so ’n wyse hanteer dat daar min van enige grondwetlike regte tereggekom het, kinders getraumatiseer is en ’n onderwyseres geskors is. In hoe ’n mate die voorval verdien om veroordeel te word, hang af van of ’n skynbaar geïsoleerde mediaberig wat meld dat Afrikaans- en Engelssprekende leerders minstens tydelik geskei was, korrek weergee wat gebeur het. Dit was immers politiek korrekte praktyk om by universiteite na Afrikaans- en Engelssprekende studente te verwys, wat in die praktyk eintlik ’n onderskeid was tussen (meestal) wit studente en swart studente. Omdat swart studente, en ook leerders, onderrig in Engels verkies, en Afrikaanssprekendes meestal moedertaal-onderrig verkies, het dit gewoonlik in die praktyk ’n de facto-rasse-onderskeid beteken. Dié kwessie het onafwendbaar voortdurend in die hof beland. In die Wes-Kaap, terwyl die provinsie danksy die assimilasie van die NNP in die ANC aan bewind was, het die hof teen die provinsiale minister, Cameron Dugmore, beslis, wat ’n skool wou dwing om Engelssprekende leerders in te neem. Die betrokke skool was reeds oorvol, en moes ’n stoorkamertjie as “klaskamer” inrig. Met die hofuitspraak (in Engels gelewer) moes die uitspraak aan die ouers van die “Engelssprekende” leerders in Afrikaans getolk word sodat hulle dit kon volg. Die hof het ’n soortgelyke uitspraak in die geval van Overvaal gelewer. In die geval van universiteite, waar in wese met Afrikaans weggedoen is, is ’n mite geskep dat feitlik almal bereid is om hul moedertaal-onderrig prys te gee ten einde rasintegrasie as politiek korrekte uitkoms aan te bied. As die onderwyseres op Schweizer-Reneke inderdaad die leerders volgens taalvoorkeur geskei het, was haar enigste “oortreding” dat sy nie sensitief genoeg was om ’n ongelukkige werklikheid, en leerders se grondwetlike regte, op ’n politiek korrekte wyse weer te gee nie. Nog foto’s wat in die klas geneem is, toon dat daar later wel uitruiling tussen die wit en die “Engelssprekende” leerders was. Die bekende ekonoom, Chris Hart, het by die bank waarvoor hy gewerk het, in die sop beland toe hy op die sosiale media na die aandrang van sekere eise as “toe-eiening” verwys het. Een van die belangrikste manifestasies hiervan is as ’n persoon in ’n Afrikaanssprekende instelling aanland, en dan op sy eie taalvoorkeur (Engels) aandring. Afrikaanssprekendes moet dan eenvoudig hul grondwetlike regte op moedertaalgebruik en -onderrig prysgee. Nog ŉ foto wat op dieselfde dag in die klas geneem is waar gesien kan word hoe swart en wit leerders by mekaar sit. Foto: Twitter Is nou van die onderwyseres verwag om Afrikaanssprekende leerders en Engelssprekende leerders saam te onderrig, of is sonder meer aanvaar dat die onderwyseres die Afrikaanssprekendes (die meerderheid) se reg op moedertaalonderrig moet prysgee? Internasionale studies oor die voordele van moedertaalonderrig, veral in die grondslagfase, word te maklik van die tafel gevee oor die politieke opvatting oor die voordele van Engels. Ongelukkig ondergrawe dit in die praktyk ook Afrikaans, al is dit onbedoeld. So gebeur dit dat in dieselfde radioprogram om die beurt deur verskillende paneellede na miljard en biljoen vir dieselfde begrip verwys word. Trouens, ’n Afrikaanse tydskrif gebruik slegs biljoen as eintlik na miljard verwys word. In Engels word “billion” wel gebruik vir wat in Afrikaans as miljard verstaan word. Daar word geargumenteer dat die voortgesette gebruik van miljard verwarring in die hand werk, omdat Engels so ’n wêreldtaal is. ’n Klein bietjie navorsing toon egter dat naas Afrikaans ook Nederlands, Vlaams, Frans, Duits, die Skandinawiese tale, Romeens en vele ander Germaanse en Romaanse tale miljard of vervormings hiervan gebruik. Engels blyk die uitsondering te wees. “Miljard” blyk die internasionale norm veel meer getrou weer te gee. Hart se politiek niekorrekte verwysing het hom nie net sy werk gekos nie, maar fel kritiek as “rassis” besorg. Die geskiedenis sedertdien dui egter op die teenoorgestelde. Hy is ’n leidende figuur onder ’n groep mense wat dorpe heropbou, en wat by Coligny begin het ná dié dorp erg onder rassespanning deurgeloop het. Dit is duidelik uit onder meer hoofartikels oor die Schweizer-Reneke-voorval dat Suid-Afrikaners nie net kan fokus op dit wat grondwetlik en vakkundig reg is nie, maar ook ’n gevoeligheid moet hê vir kwessies wat rasseherries kan veroorsaak. Die uwe was as kind baie ontsteld wanneer sy pa hom daarop gewys het dat iemand wat so vreeslik op sy regte aandring wel sy regte kry, maar ook net sy regte en niks meer nie. Maar as iemand doelbewus daardie regte wil vertrap ter wille van populistiese of politiek korrekte opvattings, of omdat die regerende party se beleid met grondwetlike regte bots? ’n Paar jaar gelede het die DA se jeugvleuel by Kleinfontein buite Pretoria gaan betoog omdat die dorp glo uit pas met die Grondwet sou wees. Senior DA-leiers moes die jong mense daarop wys dat Kleinfontein streng binne hul grondwetlike regte optree en woon. Die groot geheim is dat ras nie as norm gebruik moet word nie. Ras as norm het ook in die internasionale reg nie sogenaamde positiewe regte waarop aanspraak gemaak kan word nie. Daar is wel ’n sogenaamde negatiewe reg – dit wil sê iets wat nie gedoen mag word nie, soos om teen iemand op grond van sy ras te diskrimineer, eerder as ’n reg oor wat gedoen mag word. Kulturele en taalregte wek positiewe regte oor iets wat gedoen mag word. Dit bly egter wys om waar ras enigsins ter sprake is nie regte op grond van ras te probeer oproep nie maar op grond van kulturele regte. Dit is ook in pas met die Grondwet. Wat dit betref, stel die ANC, om nie van die EFF en die BLF te praat nie,’n baie swak voorbeeld. Intussen is dit verblydend dat die onderwyseres wat nou so in die spervuur is se vakbond haar nie in die steek laat nie. ’n Onafhanklike ondersoek is nodig omdat dit so ’n sensitiewe kwessie is.