340313 - 340 Series - Fuseholders from Fuse Blocks Fuseholders and Fuse Accessories - Littelfuse
340313 - 340 Series Gisela Ullyatt. Mame se kindjie: gedigte oor gestorwe kinders.
Pablo Picasso. Moeder en Kind.
jy’s ’n klein
met ’n ses-en-dertig
grade Celsius son,
waar jy vandaan kom
is dit altyd mooiweer
is dit altyd warm
jou ouers wentel
in hul eie bang bane.
jou stil ma
met haar vars keisersnit-wond.
met sy grysgroen oë,
wie sy trane moet verloën.
Liam, dis mooiweer
en warm ook hier –
maar jou borskassie
is ’n maankind
wat na die klein en ver planeet
waar elke teug liquid sunshine is
jy, klein planeet
waarin moedersmelk konstant drup
ook suurstof het jy
en ’n hartmonitor
(maar ’n planeet moet
vry tussen sy sterre
op die agste dag
van jou aardse hospitaalhotel
besluit jy oplaas:
hierdie wêreld was nooit my woning nie.
dus: reis Liam
reis deur sterre
na jou planeet waar daar vosse
en rose en stiltes is
jou ouers laat jy agter,
al wentelend om hul eie
jy weet van beter.
jy sal altyd hul eie klein
Gister ontvang ek en my man die boodskap dat vriende van ons se premature baba na agt dae aan septisemie oorlede is. Ons is geweldig bedroef, omdat ons die outjie gaan sien het in die intensiewe sorg. Daar was groot hoop vir hom. Hy sou twee maande daar moes vertoef, totdat hy die negemaand-baken oorsteek. Nooit het hy sy oë oopgemaak tydens ons besoek nie. Net die borskassie wat op en af dein, met rukke en stote, tot die groot bekommernis van sy ouers. Nie sy ma óf pa word toegelaat om die brose mannetjie op te tel en teen hulle te sus nie. Wat my laat wonder het of die hospitaalsisteem iewers iets mis.
Besoektyd was oor. Ons het hom agtergelaat in die oorverhitte saal. Dit het my laat dink aan die Suid-Afrikaanse Zenmeester en menseregte-advokaat, Anthony Osler, se woorde: “Sometimes, this life feels just too hard”.
Om ’n kind te verloor, is ’n ander soort dood. Rückert skryf sy roerende “Kindertotenlieder” in 1833 en 1834 nadat hy twee kinders aan skarlakenkoors afstaan. Mahler komponeer vyf van hierdie as Lieder nadat hy, ironies genoeg, sy dogter, Maria, ook aan skarlakenkoors verloor.
Totius is een van die eerste Afrikaanse digters wat oor hierdie onderwerp skryf nadat sy dogter deur weerlig getref is (“O die pyn-gedagte”): “Ja, lieflingskind, / een straal het jou skone liggaam verskroei”.
In die hedendaagse konteks skryf Susan Smith eweneens ’n roerende vers – “by die dood van ’n kind” – wat sy aan die ouers opdra (laaste twee strofes):
het jy versigtig langs haar ingekruip
en die oorgeblewe stukkie kind van jou
wat weer klein en lig geword het
vas teen jou lyf getrek
– soos kleintyd –
die storieboek sorgsaam oopgevou
en haar blindweg die nuwe landskap
Hier word die sterwende kind, in teenstelling met die premature baba, wel vasgehou en dan “ingelees” in die sterwenslandskap.
Alhoewel Antjie Krog se “by jou vertrek” nie oor die fisiese dood van ’n kind handel nie, skryf sy oor die hartverskeurende ervaring van ’n kleinkind wat finaal Israel toe vertrek saam met haar Israeli-moeder (laaste drie strofes):
’n Paar jaar gelede maak ’n ander premature baba hoofopslae in Bloemfonteinse koerante: sy word op ’n stortingsterrein ontdek; haar lewe klou aan ’n nerf-fyn draadjie. Niemand weet wie die ma is nie en die baba word vir maande in intensiewe sorg gehou. Daarna het die berigte opgedroog. Sou sy nog leef, en indien wel, sou sy beskadig wees, haar eerste oomblikke op aarde iets wat sy altyd gaan aanvoel? Deur watter dale van skaduwees sou die ma nie moes kruip om haar dogter-kind, naelstring en al, in ’n vullisblik te smyt nie? Ek was erg ontroer deur hierdie storie en sluit af met ’n gedig wat ek oor hierdie anonieme baba geskryf het.
sy skuil in die buik van ’n broeikas
ontblote goudvis in ’n tenk,
dun hospitaalpypies vislyn oor haar.
naamloos vir nou.
want haar eerste housewarming
was ’n ingeduikte vullisdrom
haar bestemming die stortings-
terrein (langs suid-park begraafplaas)
waar brandende bande nou al vir weke
aangrensende buurte se kele verkool
sy is gemus in pienk
(gehekel deur ’n kinderlose volunteer-tannie)
hier waar sy lê onder ’n karos van plastiekbuisies:
gemasjien teen die sterwensoomblik.
tog spin die broeikas baarmoedersproke.
dae op daardie godverlate vlakte van ontbinding.
miere wat haar halssnoer in swart pêrels. aan haar naelstring
begin knaag. die son het haar met ’n laaste ave maria ingesalf
toe die moeder haar
aan haar bloedskandelike rok.
Brink, A. ed. 2008. Groot Verseboek, Deel 1 en 3. Kaapstad: Tafelberg.
Osler, A. 2008. Stoep Zen: A Zen Life in South Africa. Aucklandpark: Jacana.
Tags: Anthony Osler, Antjie Krog, dood van 'n kind, KIndertotenlieder, Susan Smith