PressReader - Beeld: 2017-12-12 - Brail­le in A­fri­kaans met die klik van ’n muis
Brail­le in A­fri­kaans met die klik van ’n muis
Beeld - 2017-12-12 - Nuus - Car­ryn­Ann Nel
Die om­ska­ke­ling van A­fri­kaan­se teks na brail­le – en an­ders­om – kan nou let­ter­lik met die klik van ’n muis ge­beur.
Dit is dank­sy ’n pro­gram wat De Pal­lier Ger­ber, ’n re­ke­naar­we­ten­skap­stu­dent aan die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch (US), as deel van sy fi­na­le­jaar­pro­jek vir die Pi­o­nier­skool vir B­lin­des in Wor­ces­ter ont­wik­kel het.
Ger­ber het ver­le­de week sy BSc(Hon­neurs) in re­ke­naar­we­ten­skap aan die US ver­werf.
Vol­gens Han­nes By­le­veldt, ad­junk­hoof van die Pi­o­nier­skool, gaan dié pro­gram on­mid­del­lik die ma­nier be­ïn­vloed waar­op hul­le klas­gee.
“Die voor­be­rei­ding van les­ma­te­ri­aal is tans baie tyd­ro­wend. Al­les wat ons vir die leer­lin­ge voor­be­rei moet eers via ’n pro­gram na brail­le om­ge­ska­kel en met ’n spe­si­a­le druk­ker ge­druk word, waar­na dit aan die leer­lin­ge in die klas uit­ge­deel word. Die pro­gram wat tans ge­bruik word, is nie 100% ak­ku­raat nie en ie­mand moet al­les eers proef­lees. Die leer­lin­ge sal dan die oe­fe­ning op ’n e­lek­tro­nie­se brail­le­skry­wer doen en daar­na moet dit weer ge­de­brail­leer word so­dat die on­der­wy­ser dit kan na­sien.
“Nie net is dit ’n baie tyd­ro­wen­de pro­ses nie, maar dit ver­eis ook baie pa­pier en be­na­deel die leer­pro­ses en in­ter­ak­sie in die klas. Brail­le­des­kun­di­ges is ook nie al­tyd ge­re­de­lik be­skik­baar nie,” sê By­le­veldt.
Met Ger­ber se pro­gram kan die on­der­wy­ser reeds in die klas op ’n re­ke­naar­skerm die teks in brail­le met die teks in A­fri­kaans ver­ge­lyk en on­mid­del­lik te­rug­voe­ring gee.
“Die on­der­wy­ser kan nou soos in ’n hoof­stroom­skool klas­gee. Dit ver­ge­mak­lik en ver­kort die pro­ses, en o­pen eint­lik ’n nu­we wê­reld vir on­der­wy­sers.”
Die pro­gram sal ook die om­ska­ke­lings­pro­ses van A­fri­kaan­se hand­boe­ke na brail­le ver­ge­mak­lik.
Die pro­gram is ook die eer­ste in sy soort wat vir ver­skil­len­de vlak­ke van ver­kor­te brail­le voor­sie­ning maak in die om­ska­ke­ling tus­sen brail­le en ge­skre­we A­fri­kaans, en an­ders­om.
Ger­ber ver­dui­de­lik: “Ek het die pro­gram so ge­skryf dat daar ver­skil­len­de vlak­ke van kom­plek­si­teit tus­sen gr. 1- en gr. 2brail­le is. Die on­der­wy­ser kan dus ’n teks voor­be­rei en self be­sluit op wat­ter moei­lik­heids­graad dit aan­ge­bied word.”
Die pro­gram is boon­op so ge­brui­kers­vrien­de­lik dat on­der­wy­sers dit self kan aan­pas na ge­lang van nu­we taal­re­ëls in A­fri­kaans of brail­le. Dit neem ook kom­plek­se uit­spraak­re­ëls, wat brail­le­ring be­ïn­vloed, in ag.
By­le­veldt sê hul­le be­plan om ná die proef­fa­se die pro­gram op al die on­der­wy­sers se re­ke­naars te in­stal­leer en gaan in die nu­we jaar dit in die klas­ka­mer be­gin ge­bruik. Geen ek­stra op­lei­ding is no­dig vir on­der­wy­sers of leer­lin­ge nie.
Prof. Ly­net­te van Zi­jl, ’n na­vor­ser in die US se af­de­ling re­ke­naar­we­ten­skap wat on­der meer in on­der­steu­nings­teg­no­lo­gie spe­si­a­li­seer, sê hul­le sal die s­kool by­staan tot­dat die ge­bruik van die pro­gram fout­loos uit­ge­voer kan word. Daar­na kan die pro­gram na an­der sko­le en in­stel­lings ver­sprei word.
Regs sit De Pal­lier Ger­ber, hon­neur­stu­dent in re­ke­naar­we­ten­skap wat die pro­gram ont­wik­kel het wat A­fri­kaans na brail­le om­ska­kel, en by hom is, van links, Paul G­rey­ling, hoof van die Pi­o­nier­skool vir B­lin­des, prof. Ly­net­te van Zi­jl en Han­nes By­le­veldt,...