Wat is putatiewe noodweer? - Jy en die RegJy en die Reg
Tuis › Artikels › Wat is putatiewe noodweer?
Wat is putatiewe noodweer?
In die appèlhofsaak van S v De Oliveira 1993 2 SASV 59 (A) is putatiewe noodweer beskryf as ʼn situasie waar ʼn persoon werklik subjektief glo dat sy lewe in gevaar is, maar objektief gesien is dit nie. Subjektief beteken dít wat in my eie kop aangaan en wat ek glo. Objektief is dit wat ʼn redelike man in daardie situasie sou glo.
Voorbeeld: ek hoor ʼn inbreker in my huis en dink my lewe is in gevaar, maar in werklikheid is dit een van my gesinslede wat in die huis rondstap. In putatiewe noodweer skiet ek die persoon dood of ek rand die persoon aan. Is ek skuldig?
Gewone noodweer word objektief getoets, m.a.w. die hof sal bepaal of ʼn redelike persoon in daardie omstandighede soos ek sou optree en die “inbreker” sou aanval of skiet.
Putatiewe noodweer word subjektief getoets en die hof plaas homself in die skoene van die beskuldigde. Dit bepaal wat die beskuldigde in daardie omstandighede gedink of gedoen het.
In die hof se ondersoek na die omstandighede van putatiewe noodweer in die saak van S v De Oliveira word daar nie gekyk na die wederregtelikheid van die beskuldigde se handeling nie, maar eerder na die skuld en/of opsetelement. Indien ʼn pleit van putatiewe noodweer aangeteken word, kyk die hof ook na die persoonlike omstandighede van die beskuldigde. Indien daar byvoorbeeld in 6 maande drie keer by die beskuldigde ingebreek is, sal daardie persoon baie makliker glo sy lewe is in gevaar as iemand by wie daar lanklaas of nooit ingebreek is nie.
Indien putatiewe noodweer (wat opset uitsluit) bevind word, sal die persoon onskuldig bevind word aan moord (waar opset ʼn vereiste is), maar die persoon kan steeds skuldig bevind word aan strafbare manslag as die hof bevind dat hy nalatig opgetree het. Hierdie beginsel is al in verskeie sake toegepas en ook weer bevestig in die bekende saak van S v Joshua 2003 (1) SACR 1 (SCA).
ʼn Suksesvolle beroep op putatiewe noodweer sal afhang van die feite van die saak en dít wat die beskuldigde subjektief geglo het ten tye van die misdaad, as die hof homself in die beskuldigde se skoene plaas. Het die beskuldigde opset gehad of nie?