Daar is so baie stories. Ware verhale. Stories wat gedeel moet word, stories wat vertel moet word. My skoolhoujare lê agter die rug, maar herinneringe bly vir altyd. En die meeste daarvan is mooi. Daar is kopiereg op my werk. Ek gee nie om as jy dit deel nie, maar onthou om my te erken.
Hoe lank is ses-en-veertig jaar? In ure, dae en maande gemeet is dit 'n bàie lang tyd. In onthou van wat toe gebeur het en hoe dit was, is dit soos gister. Kort. En vinnig verby. Amper 'n halwe eeu, eintlik net 'n oogwink.
Op 15 Des. 2016 kry ek 'n facebook-boodskap: "Hi, dis ekke , die klein Portugeuse seuntjie van 46 jaar terug my juffrou. Ek is so bly om te sien jy lyk nog goed en dis duidelik jy geniet die lewe."
Ek val amper net daar van my stoel af! Rui Cajada! Ek onthou hom sò goed. Ses-en-veertig jaar verdwyn soos 'n asempie voor die son. Ek staan wéér in my klaskamer in Laerskool Barberton. Jonk, lewensbly en vol energie. 1970, die tweede jaar van my lang onderwysloopbaan.
En hy staan reg langs my met sy pikswart ogies en vriendelike gesiggie. 'n Leerling so nà 'n juffrou se hart. Fluks en slim, op en wakker. Ek gaan grawe die ou album uit en soek die klasfoto. Daar is nog 'n paar gesiggies wat ek onthou: Roelfie du Plooy, Koos Smith, (van wie se ma ek byna elke dag 'n briefie gekry het) Inus Dreyer, (wat in dieselfde kerk as sy juffrou was) Hannes Gates, Leon Strydom, (wat my een naweek met sy pa se bakkie wou huistoe neem) Marinda en Louisa Goss wat maatjies was, Matilda, Burger van den Berg, (by wie se ouers ek 'n paar maal tussen die hoë bome van die bosbou-plantasie gaan kuier het) Paultjie. (Louisa het hom "Pippel" genoem as sy hom aan die hand vat wanneer die huistoetydklok gelui het) Was daar ook 'n Gerrie en 'n Thomas en wie se van was McSeveney? Ai, as mens se geheue jou so in die steek begin laat....
Nietemin, my Rui (spreek uit: Roei, soos in Louis) het intussen 'n man geword, 'n pa van twee seuns en ek 'n ouma van vyf kleinkinders en ma van vier eie kinders, almal nou al grootmense. Hy woon nie te ver nie. Ons reël 'n kuiertjie by my huis. Hy vertel vir almal by sy werk hy gaan sy juffrou weer ontmoet. Ek vertel vir my kinders die mooi ware verhaal. Ons is opgewonde.
Ek en Rui nà 46 jaar. Wat 'n voorreg. Wat 'n bevredigende gevoel om te weet hy het my kom opsoek, moeite gedoen, omgegee.
Ons stap rondawel toe waar my kuns lê en wag om verkoop of uitgedeel te word. Hy kies vir hom 'n waterverf skildery. 'n Pad wat kronkel en draai oor groen heuwels. Soos ons lewens, soms opdraende, soms afdraende en baie keer net heerlik gelyk pad. Soos vandag.
Nietemin. Hier staan Gawie nou. 'n Volwasse man. My somme was nog nooit te waffers nie, maar ek reken hy moet so om en by 53 jaar oud wees. Hy het al die pad van Johannesburg af gekom om na sy Gr. Een-Juffrou se kunsuitstalling te kom kyk. Hoe wonderlik. En hy het nie net gekyk nie. Hy het ook 'n skildery gekoop.
Ek wikkel my toe in sy Ma se groete, in sy teenwoordigheid, in my herinneringe en in syne. Hoe kosbaar is die lewe nie! My aand is gemaak. Ek gee nie om of ek min of baie skilderye verkoop nie, ek voel skatryk in die teenwoordigheid van die spesiale gaste wat my vreugdes saam met my kom deel het. Yzelle is ook daar, 'n mooi jong vrou. Sy woon in dieselfde dorp as ek en ons het eens op 'n tyd saam kunslesse gehad by Riana Dippenaar. Op 'n dag vra sy my: "Het jy nie op Barberton skoolgehou nie?" "Ja, dis waar ek begin het!" antwoord ek toe. "Ek was in jou klas!" Dit was ook een van daardie wonder-oomblikke in die lewe. Dis juis as gevolg van haar verbintenis met Gawie op facebook, dat hy gekom het.
Mag jou skildery veel vreugdes verskaf Gawie, mag jy elke dag die paadjie met ligte tred stap. Mag die waters rus verskaf as jy moeg voel. Mag die lug altyd helder en oop oor jou hang. As jy dalk alleen of eensaam voel, praat met die bome. Bome kan luister. Jy weet mos, jou Gr. Een juffrou het jou dit lank, lank terug geleer.
Jare gelede het ek vir hierdie kinders skoolgehou. Hulle is almal vandag lank reeds grootmense. As ek na dié kleurvolle foto kyk, dan onthou ek nog so goed die vreugde wat ek en hulle ervaar het terwyl ons die kunswerk wat hulle so trots hier sit en vashou, gemaak het. Dit het ure geneem om klaar te maak. Nee, langer. Weke.
Dié kinders was in die Spesiale Klas en hul konsentrasievermoë beperk. My geduld moes eindeloos gewees het. Ek wonder of ek dit vandag sou kon regkry. Ek twyfel. Die Bybel sê nie verniet daar is 'n tyd vir alles onder die son nie!
Nietemin, elkeen van hulle was tjoepstil besig om sy eie kleurryke skepping daagliks nog 'n bietjie mooier te laat lyk. Ons het gewone pastelle gebruik en op lekker groot velle papier gewerk. Die seuntjie regs agter het baie beperkte sig gehad en nog 'n snarsie stadiger as sy klasmaats gewerk. Wanneer hy geteken of geskryf het, het hy die papier so naby as moontlik aan sy oë gehou.
Ek blaai deur ou foto-albums. Hoe vinnig het die jare nie verbygevlieg nie. Hoe baie water het daar in die see geloop sedert hierdie heuglike dag! Dit was die jaar 1968 en ek het aan die einde van my driejaar-kursus aan Heidelberg en Pretoria se Onderwyskolleges onderskeidelik, gekom. Ek het 'n onderwysdiploma ontvang en op daardie stadium dalk gedink ek weet alles, min wetende wat alles wag!
Hier was ek 'n groepklas-Juffrou en het vir Graad twee en drie saam skoolgehou. Dit was by Tygerpoort Laerskool, duskant Pretoria. En ja, dit was die hele personeel! Dis hier waar ek en die Juffrou langs my die saal se agterste muur een jaar moes beskilder vir 'n konsert wat sou gebeur. Elke middag vir een hele week lank het ons soos kinders geverf, gespeel en geniet!
Ek dink daar was so 120 kinders op daardie stadium in die skool. Vandag bars dieselfde skool uit sy nate en is daar kwalik parkeerplek vir die ouers wat smiddae hul kinders kom oplaai. Meneer Booyens was toe die hoof en sy vrou die sekretaresse. Sy sit heelvoor regs. Dis by haar wat ek die heerlikste yskastert-resep gekry het. Ek het dit so baie maal gemaak toe my kinders nog in die huis was. Jy kan gerus ook probeer, so maklik soos... 'n yskastert! En heerlik!
Ek tel 39 kinders hier. Ek twyfel of ek dit vandag sou kon behartig...maar toe was dit kinderspeletjies en het ek elke oomblik daarvan geniet! Kyk die lekker kort rompie wat die Juffrou aanhet! Ai, waar is die dae. Op 'n dag vra ek die kinders wat sal hulle eerste inpak as hulle met vakansie sou gaan. Onmiddellik antwoord Koos: "'n Broodmethth Juffrou!" Hulle was arm en 'n sny brood was vir hom lewensnoodsaaklik. Al die ander het dinge soos sonroom, swemklere, branderplanke ens. genoem.
My eersteling was toe twee jaar oud. Laerskool Umzimkulu was 'n klein skooltjie met 'n leerlingtal van ongeveer veertig kinders. Die skoolhoof se naam was Mnr. A.J. van Rijn en wat ek van hom onthou, is dat hy baie lief vir sweiswerk was. Hy het ook graag met 'n lieflike, duur vulpen geskryf en het die mooiste handskrif denkbaar gehad.
Ek wou nie regtig op daardie stadium van my lewe skoolhou nie. Ek wou net Ma- en vrouwees, want alles was nog so nuut en opwindend. Toe een van die permanente onderwysers egter met kraamverlof moes gaan, was daar nood en het die hoof my gevra of ek nie kans sien om te kom "uithelp" nie. Dit was 'n klein dorpie en onderwysers so skaars soos hoendertande. Ek het ingewillig. My kleuterkind kon saamkom.
Op 'n stadium het die hoof bedank of afgetree en het baie kinders ook die skool verlaat. Ek en agt kleingoed het oorgebly. Hoe heerlik! Net agt leerlinge in my klas in verskillende Grade en tale en een kleinding van my eie. Ek was toe sommer die hoof, die Juffrou, die sekretaresse en die "tealady", alles in een.
Die seuntjie derde van links in die agterste ry se naam was John Havemann. Hy was baie intelligent. Suiwer Engels van bo tot onder. Op daardie stadium was my Engelse woordeskat maar beperk, komende van die goeie ou Transvaal. Ek het vinnig geleer as 'n mens nie Engels of Zulu in Natal praat nie, dan praat jy nie. Dit was John wat my ook geleer het dat 'n bourekenaar 'n "Quantity surveyor " in Engels is, want sien, sy Pa was een. Ek onthou dit tot vandag toe nog. 'n Onderwyser leer dikwels ook baie by kinders.
Die seuntjie heel regs agter se naam was Terry Hobson. Hy het pouses sy kosblik oopgemaak en gereeld vir my 'n stukkie van sy heerlike "Banana loaf" wat sy Ma gebak het, aangebied. Ek moet nog die resep iewers tussen my bêregoed hê. Dit was watertand-lekker!
Op 'n dag loop daar 'n kat by ons klaskamer verby. "Puuuusssss ! Puuuusssss!" roep Terry haar in Engels.
Dit was vreedsame dae propvol onskuld en eenvoud. Aan die einde van daardie jaar is die Gevangenisplaas aan die Transkei oorhandig en het die klein skooltjie ook toegemaak. Ons het na Ixopo verhuis en die kinders het elk 'n ander heenkome gevind. Ons almal was maar hartseer om te groet, want ons het geweet daar sou nooit weer presies sò 'n skool op aarde wees nie.
“Dis oor dit ‘n Engelsman is, Afrikaners maak nie so nie!” sê die slimme Andrew McSeveney met sy Engelse naam en van.
Ek kan kwalik glo dat dié foto drie-en-veertig jaar gelede geneem is. Dit voel soos gister. Rui Cajada, 'n Portugeuse seuntjie, staan langs my. Hy het pikswart ogies nes korinte gehad en het sy "s'e" as "z" uitgespreek. "Izzz my werk mooi?"
Heel voor links sit Burger. Ek is dikwels naweke uitgenooi om by hom en sy ouers op die plaas te gaan kuier. Sy Pa was 'n bosbouer en dit was heerlik om met die kronkelpaaie deur die baie denneplantasies te ry.
Ek het oral gesoek vir sulke belde soos wat ek net in die tweedanse winkels kry en toe besluit ons – maak dit!