Dagboek: Week 1 - Kalahari (Episode 2) | Voetspore RSA
𝐌𝐚𝐚𝐧𝐝𝐚𝐠 𝟏𝟓 𝐉𝐮𝐥𝐢𝐞
Die span moet weer bymekaarkom. Dis twee jaar sedert die laaste Voetspore. Ons het in 2017 in Indië klaar gemaak.
Die versamelpunt is die Molopo Lodge naby Askham. Jean Lambrechts het ons genooi om sy plek as basis te gebruik.
Simon het van Namibië gery. Gideon, wat as gevolg van Liiza se siekte nie saam was Indië toe nie, het van Pretoria oor Upington gery. Dis waar hy vir Norbert opgelaai het. Ook Norbert het om persoonlike redes die Indië reis gemis. Maar nou is die twee Voetspore veterane weer op hulle plek. Stefan het hulle vergesel.
Ek en Streicher het bietjie later in Pretoria weggetrek. So ook Leon en Nicolette. Hulle is twee nuwelinge wat ons na-produksiespan is. Hulle sal ons die volgende drie maande volg en die episodes redigeer soos ons vorder. Voetspore in Suid Afrika het ‘n realiteit reeks geword, wat uitgesaai word soos ons deur die land reis.
Teen agt uur Maandagaand was die hele span bymekaar, en het ons aangesit vir T-been en slaai by Jean se lodge. Die span is in die wegspringblokke. Lanklaas het ons so uitgesien na ‘n reeks. ‘n Reeks wat ons in totaliteit in Suid Afrika sal reis.
𝐃𝐢𝐧𝐬𝐝𝐚𝐠 𝟏𝟔 𝐉𝐮𝐥𝐢𝐞
Alles is nog nuut. Nuwe Cruisers, nuwe toerusting, ‘n nuwe werkswyse.
Na ontbyt sluit Paul Loots by ons aan. Hy is die operasionele bestuurder van die Kalahari Pyplyn. Vandag is die doel om te gaan kyk watter effek het die pyplyn op die dorre wêreld.
Ons eerste besoek is aan Daantjie en Lizette Knoetze. Hulle boer vir dekades reeds in die Kalahari. Hulle plaashuis is reg langs die oorspronklike pad wat Upington met die Gemsbokpark verbind het. Daantjie vertel hoe die pyplyn, wat in die 1980’s gebou is, lewegewende water plaas toe gebring het. Lizette het ook daarvan gebruik gemaak deur ‘n gastehuis te begin. Vandag het hulle vriende van dwars oor die wêreld. Die pyplyn is soos ‘n fontein van standhoudende soet water op die plaas.
Na Daantjie reis ons 140 km na Johan Myburg se plaas Hop Hop. Afstande in die wêreld is maar ver. By Hop Hop vertel Johan hoe hulle in die 1950 gesukkel het met donkies en boormasjiene. In die droë seisoen moes daar met die vee getrek word. ‘n Boer het 365 dae van die jaar, 24/7 geboer om al die boorgate en pompe na te gaan, anders vrek sy vee. Toe die pyplyn kom het hulle lewe dramaties verander.
So ook by Gerhard Scholtz. Water stel die boere in staat om te boer, selfs in tye soos nou waar die Kalahari deur ‘n ses jaar droogte tydperk gaan.
Die aand gaan slaap ons by Jean Engelbrecht se plaas Springputz. Ons braai springbok sosaties en gemsbok styks. Dit word afgesluk met ‘n heerlike Guardian Peak Cabernet Sauvignon. Die lewe kan nie veel beter nie.
𝐖𝐨𝐞𝐧𝐬𝐝𝐚𝐠 𝟏𝟕 𝐉𝐮𝐥𝐢𝐞
‘n Dag om te gaan jag. Springbokjag en die Kalahari is sinoniem.
Roy Barlow se Loch Broom is ideaal as mens iets vir die pot soek. Streicher en Norbert is ons jagters. Terwyl hulle saam met Roy die jagveld in is pak ek en Simon al die voertuie uit, en pak alles weer in. Ons moet seker maak wat ons alles het, en of daar dalk iets kort.
By Loch Broom is daar springbokke in al die kleur variante. Daar is wildebeeste, gemsbokke, koedoes en selfs die noord Afrika scimitar. Natuurlik ook kleiner bokkies soos duikers en steenbokkies.
Streicher skiet die eerste bok. ‘n Mooi groot springbok. Daarna is dit Norbert se beurt. Hy skiet toe sommer twee bokke met een skoot. Ons het gekom vir twee bokke, en toe het ons drie.
Roy berei sommer net daar in die veld die lewer in netvet voor, maak ‘n vuurtjie en braai dit. Vars is dit op sy lekkerste. Ek en Simon sluit by hulle aan.
Die bokke word afgeslag deur Roy se uiters bekwame span. Hulle sny die bokke boude en blaaie.
Laatmiddag ry ons uit op ‘n duin en geniet ‘n Sonsaksopie soos die son ondergaan en die maan opkom oor die Kalahari.
Die aand, terug in die kamp, braai ons saam met Roy en ‘n paar ander gaste wat ook by Loch Broom is om te jag.
Dis ‘n goeie aand. Dit was ‘n uitstekende dag.
𝐃𝐨𝐧𝐝𝐞𝐫𝐝𝐚𝐠 𝟏𝟖 𝐉𝐮𝐥𝐢𝐞
Vandag reis ons noord, dieper die Kalahari woestyn in. Maar nie voordat ons eers die vleis laat verwerk het van die springbokke wat Streicher en Norbert geskiet het nie. Dit word gedoen by Gemsbokkie.
Lourens en Greta Bothma het ‘n uitstekende bedryf. Hulle verwerk die vleis in sosaties, skenkels, maalvleis – net wat jy bestel. Ook sommer ‘n heerlike salami. Ons gaan kyk hoe lyk hulle besigheid. Die vrieskaste word vol gelaai. Toe kon ons vertrek.
Ons ry met die pad na die Kgalagadi Oorgrenspark. Net voor die hek draai ons links met ‘n mooi grondpad tot by Cammspannen. Hier ontmoet ons Dantes, Jaco en Dennis Liebenberg en Adonis . Hulle bring kliënte na Cammspannen om te jag, en ook net om die Kalahari te beleef. Die geriewe by hulle is basies. ‘n Spoeltoilet en ‘n donkie wat warm water maak vir ‘n stort. Verder word daar gelewe om die kampvuur.
Ons maak kamp. Vanjaar is dit ‘n kombinasie van ‘n Alu-cab Khaya waarin ek en Streicher slaap, ‘n daktent waarin Simon slaap, en ‘n paar Oz tente waarin die ander manne op kampbedjies slaap.
Met die son wat sak in die weste ry ons ‘n rooi duin uit saam met die manne. Mens voel bevoorreg met ‘n koue enetjie in die hand tussen goeie vriende.
Daar word laat aand gekuier om die kampvuur. Dis nie wat Dantes en Jaco sê nie. Dis hoe hulle dit sê. Die manne van die Kalahari het ‘n baie unieke manier van praat.
𝐕𝐫𝐲𝐝𝐚𝐠 𝟏𝟗 𝐉𝐮𝐥𝐢𝐞
Voor sonop vertrek ons. Dis ‘n duine roete, noord, al met die grensdraad wat Suid Afrika en Namibië skei.
Soos wat die son opkom word dit net mooier en mooier. Ons ry verby ‘n paar windpompe op die panne.
Die roete raak al hoe moeiliker. Daar is ‘n paar moeilike duine. Ons voertuie is swaar gelaai. Nadat ons die eerste of tweede keer nie die duin kon uitkom nie, laat sak ons die banddruk, gebruik ‘n ander rat kombinasie, en uiteindelik is almal oor. Dis duin na duin. Dis lekker uitdagend.
Teen middagete kom ons aan by Pulai. Dis die hoek van Suid Afrika. Dis waar die grensdraad van Namibië die grens van die Kgalagadi oorgrenspark ontmoet. Natuurlik moet ons eers braai. Dis nou van die springbok sosaties van Loch Broom. Die persieblad wat Jaco reeds van die vorige aand langs die vuur staan gemaak het is ook heerlik. In die wêreld gaan ons ons nog dood eet aan rooivleis en roosterkoek.
Teen die middag vertrek ons vanaf Pulai. By Cammspannen groet ons die Liebenbergs en ry suid. Dis grondpad oor Loubos tot by Rietfontein. By die Kalahari Info Centre en Tented Camp wag Gertruida Bot vir ons. Ons slaapplek vir die aand is in hulle netjiese chalets.
Laat middag ry ons Hakskeenpan toe. Die Kalahari, met sy panne, is bekend aan die manne wat hou van spoed. In 1929 reeds het Malcolm Campbell op Verneukpan ‘n wêreld land spoed rekord opgestel. Dit was net meer as 340 km/h. Nou, met Project Bloodhound, wil ‘n nuwe span deur die klankgrens op Hakskeenpan. Maar dis eers later vanjaar.
Op die pan het Gertruida en haar man, Hendrik, vir ons ‘n tent opgeslaan en aandete voorberei. Dit is skaapafval, skaapkop, skaap bredie, hoender, potbrood, roosterkoek, slaai…. van bederf gepraat!. En dan het hulle ook die Philandersbron Gemeenskapskoor genooi om te kom sing. Wat ‘n wonderlike aand op Hakskeenpan. Hierdie mense doen moeite om dit nog meer besonders te maak.
𝐒𝐚𝐭𝐞𝐫𝐝𝐚𝐠 𝟐𝟎 𝐉𝐮𝐥𝐢𝐞
Ontbyt by Gertruida en Hendrik. Ons gesels oor die toerisme bedryf in die Kalahari. Hulle doen dit reeds vir dekades lank.
Ons eerste afspraak vir die oggend is by Loch Maree waar ons vir Lothar Stadler kry. Hy wys vir ons die soutmyn waar daar 200 ton sout per dag gemyn word. Daarna ry ons ‘n gedeelte van die Loch Maree 4×4 roete. Dis mooi, maar dis moeilik. Dis ook baie lekker, tussen die rooi duine deur.
Ons val in die pad en reis suid. Dis in die loop van die Moloporivier. Die roete loop verby Noenieput. Later verby Lutzputs. Dis by die spoorlyn waar die Riemvasmakers in 1974 op die trein gelaai is en Damaraland toe geneem is omdat die weermag die noord Kaap wou gebruik om met groot kanonne te skiet. Hulle sou eers in 1995 terugkeer.
Ons kom aan by Riemvasmaak. Talle van die mense praat nog Nama, maar die taal sterf ‘n bietjie uit onder die jong mense. By die Riemvasmaak skool word dit as vak vir die kinders geleer. Lionel Davids is die onderwyser. Dis pragtig om te hoor hoe die graad 1 kinders leer Nama praat. Hulle tel, leer die verskillende kleure, dae van die week, leer bid… alles in Nama.
Die aand gaan ons na Norbert se Berg en Dal Coffee Shop. Julie, Ridi en Louw, Norbert se kollegas by die koffiewinkel, het vir ons genooi om te kom skaapkop eet en om die vuur te kuier. Na ete is ons af na die warm bron waar dit maar baie koud is die nag. Dis die einde van die eerste week, die eerste program.
It is time for the team to re-unite. It has been two years since our last expedition. We completed our tour through India in 2017.
We shall meet at the Molopo Lodge at Askam. Jean Lambrechts has invited us to use his venue as a basis.
Simon travels from Namibia. Gideon, who did not join us on the trip to India due to his wife’s illness, comes from Pretoria. This is where he will pick up Norbert, who also missed the trip to India due to personal reasons. The two veterans are now joined by Stefan and ready to go.
Streicher and I will depart from Pretoria at a later stage. Likewise, Leon and Nicolette. They are newcomers and part of our after-production team. They will accompany us for the next three months editing the programmes as we progress. This time Voetspore in South Africa will be recorded and broadcast as a reality series.
At 8’0 clock on Monday evening, the whole team is present, and we kick off with a T-bone steak and salad at Jean’s lodge. The team is in their starting blocks. This trip is long overdue. We shall travel across the whole of South Africa.
Everything is still a novelty. New Cruisers, new equipment, new methodology.
After breakfast we are joined by Paul Loots. He is the Operations Manager of the Kalahari Pipeline. Today we would like to observe the effect that this pipeline has on this barren land.
We first visit Daantjie and Lizette Knoetze. They have been farming in the Kalahari for decades. Their farmhouse is located next to the original road that connects Upington and the Gemsbok Park. Daantjie relates how the pipeline, which was built in the 1980’s, brought lifesaving water to their farm. Lizette took the opportunity to start a guest house and has since then established many friendships worldwide. The pipeline is like a spring with a consistent supply of sweet water.
After our visit we travel 140 km to Johan Myburg’s farm Hop Hop. The distances here are vast. Johan tells us how they struggled in 1950 with donkeys and drilling machines. During the dry season they had to find grazing for the livestock elsewhere. A farmer must tend the borehole and pumps 24/7, 365 days of the year in order to keep the cattle alive. The pipeline has however changed their circumstances drastically.
The same with Gerhard Scholtz. The water allows the farmers to farm even in times like the current Kalahari drought of six years.
We overnight on Jean Engelbrecht’s farm, Springputz and enjoy a barbecue of springbok kebabs and gemsbok steak. It is paired with a Guardian Peak Cabernet Sauvignon. Life cannot be better.
A day to go hunting. Springbok hunting and the Kalahari goes hand in hand.
Roy Barlow’s Loch Broom is the ideal location to shoot for the pot. Streicher and Norbert are the designated hunters, while Simon and I use the time to un- and repack the vehicles to take stock of all our supplies.
Loch Broom offers all springbok colour varieties. There are wildebeest, gemsbok, kudu and even the northern African scimitar. Even smaller buck like duikers and steenbok.
Streicher is the first one to shoot a springbok. Then it is Norbert’s turn. He manages to shoot two bucks with one shot. We wanted two, now we have three.
Roy immediately prepares the liver, lay a fire and grill it. Fresh is best. Simon and I join them.
Late afternoon we drive up a dune and enjoy a sundowner while the moon slowly appears.
Later, back at our camp, we enjoy a barbecue with Roy and a few other hunting guests.
It is a wonderful evening. It was a terrific day.
Today we head north, further into the Kalahari Desert. Firstly, we have the meat processed at Gemsbokkie.
Lourens and Greta Bothma run an excellent business. The meat is processed into kebabs, knuckles, mince – whatever you prefer. Including a delicious salami. We take a tour of their enterprise. The freezers are loaded. We can depart.
We follow the road to the Kgalagadi Trans frontier Park. We turn left just before the gate on an accessible dirt road to Cammspannen. Here we meet Dantes, Jaco and Dennis Liebenberg and Adonis. They transport guests to Cammspannen to hunt and experience the Kalahari. The facilities are basic. A flush toilet and donkie to heat water for the shower. Everything else gets done around the campfire.
We set up camp. This year Streicher and I sleep in an Alu-cab Khaya, Simon uses a day tent and the other members use Oz tents for their stretchers.
With a setting sun, we drive to a red dune. What a privilege to be here amongst friends.
We sit around the campfire till late. Dantes and Jaco have a unique way of expressing themselves. The Kalahari way.
We depart before sunrise. All along the dunes, towards the north, alongside the boundary fences of South Africa and Namibia.
As the sun rises the scenery becomes more beautiful. We pass a few windmills on the pans.
The route gets more intricate. The dunes are difficult to cross. Our vehicles carry a heavy load. After one or two unsuccessful attempts, we lower the tyre pressure, change gears and eventually succeed. Dune after dune. Most challenging.
At lunchtime we reach Pulai. The corner of South Africa. It is here where the borderlines of Namibia and the Kgalagadi Trans frontier Park intersect. Naturally we first start a fire to braai the Loch Broom kebabs and Jaco’s persie-shoulder of the previous evening. In this area, we are going to gorge ourselves on red meat and roosterkoek.
By afternoon we depart from Pulai. We say our goodbyes to the family Liebenberg and travel south. It is a dirt road over Loubos to Rietfontein. At the Kalahari Info Centre and tented camp, we are met by Gertruida Bott. We overnight in their neat chalets.
We leave for Hakskeenpan by late afternoon. The Kalahari with its pans is well known to speedsters. Malcolm Campbell has already set a world speeding record of 340 km/h in 1929. A new team, from Project Bloodhound, will attempt to break the sonic barrier later this year.
Gertruida and her husband pitch a tent for the team on the pan and prepare supper. On the menu is tripe, sheep’s head, mutton stew, chicken, pot bread, roosterkoek, salad … what a treat! They have also invited the Philandersbron Communal Choir to perform. What a wonderful evening at Hakskeenpan. So much effort was put into making it special indeed.
We have breakfast with Gertruida and Hendrik and discuss the tourism industry in the Kalahari. They have been in this industry for decades.
Our first appointment is with Lothar Stadler at Loch Maree. He shows us the salt mine where 200-ton salt is mined daily. We then drive a section of the Loch Maree 4×4 route. Sightly but difficult. Very pleasant between the dunes.
We arrive at Riemvasmaak. Many locals still speak Nama, but it is becoming less popular with the younger generation. At Riemvasmaak school it is still part of the curriculum. Lionel Davids is the tutor. It is such a pleasure listening to the Grade 1’s learning to speak Nama. They count, learn to pronounce all the different colours, days of the week, pray … everything using the Nama language.
That evening we visit Norbert’s Berg en Dal Coffee Shop. Julie, Ridi and Louw – Norbert’s colleagues – invite us to feast on sheep’s head and to sit around the fire. After supper we visit the hot mineral spring, but the evening temperature is cold. The first week, and first programme has come to an end.
Dagboek: Week 2 – Richtersveld (Episode 3)