PressReader - Landbouweekblad: 2017-11-17 - Raad teen siek­tes
Raad teen siek­tes
Met plant­tyd van Ok­to­ber tot De­sem­ber ver­le­de jaar was ’n groot ge­deel­te van die re­pro­duk­tie­we sta­di­um van son­ne­blom­me aan koel, nat en be­wolk­te weer bloot­ge­stel. Aan­plan­tings het ve­ge­ta­tief hoog uit­ge­groei en baie siek­tes is op die lan­de­rye waar­ge­neem.
Landbouweekblad - 2017-11-17 - Sonneblomme -
Die son­ne­blom­me wat ein­de De­sem­ber ver­le­de jaar en in Ja­nu­a­rie en be­gin Fe­bru­a­rie van­jaar aan­ge­plant is, het met op­koms die voor­deel van koe­ler en nat­ter toe­stan­de ge­had. Die tra­di­si­o­ne­le stand­pro­ble­me weens hoë grond­tem­pe­ra­tu­re het nie so al­ge­meen voor­ge­kom in Ja­nu­a­rie en Fe­bru­a­rie van­jaar nie. In die al­ge­meen was die stan­de vir hier­die plant­tye re­de­lik goed.
Swak­ker as ver­wag­te re­ën in Maart en A­pril het ’n in­vloed ge­had op die fi­na­le op­brengs, maar met ’n doel­tref­fen­de pen­wor­tel was die plan­te in staat om vog te gaan haal. In dié kli­maats­toe­stan­de het S­cle­ro­ti­nia-be­smet­tings re­la­tief min­der as ge­woon­lik voor­ge­kom. Die voor­koms van Al­ter­na­ria en swart­stam was ook re­la­tief min­der vir hier­die aan­plan­tings. Be­ter op­brengs­te is met die la­ter aan­plan­tings be­haal.
Swart­stam (P­ho­ma mac­do­nal­dii) is nie ’n siek­te van e­ko­no­mie­se belang nie, bui­ten in die ge­val waar dit lei tot stam­me wat knak en plan­te wat om­val.
Hout­skool­vrot (Ma­crop­ho- mi­na pha­se­o­li­na) het in die vo­ri­ge groei­tyd on­ge­siens re­de­lik al­ge­meen voor­ge­kom by son­ne­blom­me. Dit word ge­ken­merk deur voor­ty­di­ge af­ster­wing en die af­dro­ging van die son­ne­blom­aan­plan­ting.
Hout­skool­vrot is die af­ge­lo­pe twee tot drie jaar in die wes­te ver­al by mie­lies waar­ge­neem. Die siek­te word ver­bind met goeie, vog­ti­ge toe­stan­de vroeg in die groei­tyd, ge­volg deur strem­ming in die re­pro­duk­tie­we sta­di­um.
Van­weë die voor­koms van hout­skool­vrot by mie­lies het die pa­to­ge­ne or­ga­nis­me al re­de­lik in oesreste op­ge­bou. Be­smet­ting vind reeds vroeg in die groei­tyd plaas, maar kom eers ge­du­ren­de ’n tyd­perk van strem­ming in die re­pro­duk­tie­we sta­di­um na vo­re.
Bruin­roes (Puc­ci­nia he­li­an­thi) is die af­ge­lo­pe twee sei­soe­ne al­ge­meen by son­ne­blom­me waar­ge­neem. Dit wil voor­kom of die na­tuur­li­ke weer­stand wat son­ne­blom­bas­ters teen be­staan­de roes­spe­sies ge­had het, af­ge­breek het. Be­smet­ting weens be­smet­te oesreste word deur nat, koel en vog­ti­ge toe­stan­de be­vor­der.
Dit is dui­de­lik dat daar in die vo­ri­ge groei­tyd ’n sterk wis­sel­wer­king tus­sen die om­ge­wing, die pa­to­ge­ne or­ga­nis­me en die gas­heer plaas­ge­vind het. Om ver­skeie re­des wat met die prys, op­brengs en be­dryfs­kos­te van mie­lies ver­band hou, het boe­re son­ne­blom­me vir ’n twee­de maal op die­self­de lan­de aan­ge­plant. Dié ty­de­li­ke be­stuurs­plan ver­hoog eg­ter die ri­si­ko weens ho­ër druk van die pa­to­ge­ne or­ga­nis­me en die teen­woor­dig­heid van die ge­pas­te gas­heer­plant.
Hoë in­sek­druk is ver­al waar­ge­neem by van die vroeë aan­plan­tings. Saad­be­han­de­lings by son­ne­blom­me is nie soos in die ge­val van mie­lies ge­re­gis­treer om ’n wye reeks in­sek­te te be­kamp nie.
Che­mie­se oor­drag, spuit­tenk­be­soe­de­ling en che­mie­se be­spui­tings wat nie ge­re­gis­treer is nie, is al­ge­me­ne fou­te wat van tyd tot tyd ge­sien word. Boe­re moet ont­hou as hul­le die vo­ri­ge jaar kalk toe­ge­dien het, is daar ’n ho­ër ri­si­ko dat die band tus­sen die che­mie­se mid­del en die klei­deel­tjies ver­breek kan word. Dit kan die aan­plan­ting be­ïn­vloed.
Die om­val van plan­te is op tal­le lan­de in die Vry­staat en Noord­wes ge­sien. Na­de­re on­der­soek het ge­toon die plant se pen­wor­tel kon weens aan­sien­li­ke ver­dig­tings­pro­ble­me nie deur die ver­dig­tings­laag dring nie.
Op baie lan­de is ge­sien dat die be­mes­tings­pro­gram of die grond se voe­ding­sta­tus nie op op­ti­ma­le peil is nie. Aan­plan­tings het ve­ge­ta­tief swak ge­groei en het ’n re­la­tief k­lein blaar­op­per­vlakin­deks ge­had. Dit het ook swak sel­wand­sterk­te ge­toon. Die in­vloed van ’n lae grond-pH moe­nie bui­te re­ke­ning ge­laat word nie. Baie son­ne­blom­me word ge­plant op lan­de waar­van die pH (KCL) ver on­der 4,8 is. Ont­hou, son­ne­blom­me is ge­voe­li­ger vir ’n lae pH as mie­lies.
Mn­re. Cor­né van der West­hui­zen en Hen­drik Lin­de is land­bou­kun­di­ges by Pan­nar. NA­VRAE: www.pan­nar.com
FOTO: VER­SKAF DEUR PAN­NAR
Swart­stam kan ska­de ver­oor­saak wan­neer dit stam­me der­ma­te ver­swak dat plan­te om­val.