Dood van Koningin Elizabeth II: ŉ Afrikaner-perspektiefKoningin Elizabeth II (Foto: Paul Edwards/AFP) Die Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal beskryf ŉ rojalis as “ŉ aanhanger van die monargie; koningsgesinde”. In die ure sedert die dood van koningin Elizabeth II van Brittanje sien ŉ mens op sosiale media die verskillende lofbetuigings van staatshoofde, bekendes en politici van regoor die wêreld. Brittanje is in rou en net so is daar baie rojaliste regoor die wêreld wat hartseer is. Sonder om by die lofbetuigings by te voeg, is dit ongetwyfeld so dat koningin Elizabeth II die een konstante baken was in ŉ wêreld wat deurlopend verander. In die meeste van ons se leeftyd was sy maar net altyd daar. Dit is inderdaad die einde van ŉ era. Sy verdien die eer en respek wat tans aan haar toegedig word. Oor haar dood en haar nalatenskap sal nog baie gesê word. Dat sy waardigheid uitgestraal het, is verseker waar en dat sy die vergestalting is van ŉ ryk tradisie wat wyd gerespekteer word, is nog meer so. Opmerklik is ook die eer en hulde op sosiale media van soveel Afrikaanse mense. In ongekende afwesigheid is die verwysing na die geskiedenis wat ons voorsate onder die Britse ryk deurgemaak het. Daarom dan die vraag. Vind Afrikaners aanklank by haar en wat sy verteenwoordig as rojaliste, of is daar iets anders? Bes moontlik verteenwoordig koningin Elizabeth iets waarmee Afrikaners wel identifiseer en dit is respek vir tradisie. Tradisie het sy oorsprong in die Latynse wortels van die woord “tradere”, wat volgens die HAT ‘oorhandig’ beteken en dan word tradisie soos volg verklaar: “Eerstens: Die oordra van geslag aan geslag, mondelings of in geskrif, van geestelike besittings en kultuurgoedere; tweedens: Die navolging van vaste, oorgelewerde gebruike, menings, gevoelens, beginsels; en derdens: Gebruike wat binne ŉ groep oorgelewer is. Ons tradisies is te vinde in ons lewenswandel, ons geloofslewe, ons skoolstelsel, universiteite en akademie, filosofie en politiek, militêre en ons burgerlike organisasies en op vele ander terreine. Dit is dus nie verbasend om dan die Britse ooreenkomste te vind nie, wat in die meeste gevalle waarskynlik die oorsprong het in die koloniale verlede van Suid-Afrika, waaronder Afrikaners ook onderworpe was. Die Britse monargie, met al sy foute en skandale in die individue in die koninklike gesin, word nie gesien as verteenwoordigers van Afrikaners nie, maar identifiseer ons wel met die ryk tradisie en die respek waarmee dit gepaard gaan. Ons voorsate mag van Europese afkoms wees – Frans, Hollands of Duits en Engels – maar ons identifiseer waarskynlik die sterkste met ons Engelse voorsate in ons gebruike en tradisies vandag. Rugby en krieket, spek en eiers en marmelade, so Engels as kom maar dit is deel van ons daaglikse lewenswyse. ŉ Koerantman het eenkeer in ŉ gesprek gesê dat Afrikaners waarskynlik beter is in die uitlewing van Engelse tradisies as die Engelse self. Daar is ook ŉ ander karaktertrek wat tiperend is van Afrikaners. Die Latynse gesegde: “De mortuis nihil nisi bonum”, word vry vertaal as: “Moenie kwaad spreek van die dooies nie”. Dit kom neer op die normale en basiese ordentlikheid van respek vir die dood en eerbied vir die naastes. Die laaste maande het so ŉ bietjie van die wrewel van sosiale media gesien in die dood van verskeie bekendes, waaronder FW de Klerk. Natuurlik was leiers van die vorige bedeling ook menslik en het hulle ook foute gehad. Onmiddellik na hulle dood, is dit egter dié gewaande foute waarin mense hulle op sosiale media verlustig het. Afrikaners is egter meestal grootgemaak met die wete dat as jy niks goeds van iemand ten tyde van sy of haar dood kan sê nie, jy liewer moet stilbly! Dit wil egter voorkom asof daardie basiese respek oor die algemeen ontbreek in die sosiale media van alle kulture regoor die wêreld. William Gladstone, voormalige Britse premier, het gesê: “Wys vir my die manier waarop ŉ nasie omgee vir die dood, en ek sal met wiskundige akkuraatheid die sagte genade van sy mense, hul respek vir die wette van die land en hul lojaliteit teenoor hoë ideale kan bepaal.” Ons sal dit in die komende dae en maande sien. Dit is hierin waarin Brittanje en die res van die wêreld getoets sal word.