Soos wat die mens ouer word benodig ons meer mediese sorg en daarom is dit noodsaaklik om met jou aftrede ‘n goeie mediese fonds te hê. Raad en advies word gegee oor mediese fondsaangeleenthede en die belangrikheid dat elkeen deeglik op hoogte moet wees van die vereistes, reëls en prosedures aangaande mediese fondse.
Die monargie en veral die Britse koningshuis het my nog altyd gefassineer en die 15 wetenswaardighede oor Prins Philip was vir my interessant. Sy opmerking dat tydens sy kort skooljare in Duitsland was die gebaar om aan te dui dat jy badkamer toe moet gaan die welbekende Nazi-saluut, baie amusant! Net soos geskiedenis lê veteraanmotors en stoom lokomotiewe my nog altyd na aan die hart en dit was interessant om te lees oor hoe ‘n langsame proses dit is om ‘n stoom lokomotief aan te skakel met die tydsame stook daarvan. Dit is ‘n nostalgiese reis vir menige van ons en ‘n era wat ongelukkig vir altyd verby is.
Elisa het gebid: “Here, maak tog sy oë oop dat hy kan sien.” Die Here het die oë van die slaaf oopgemaak, en hy het gesien: die berge rondom Elisa was vol perde en strydwaens van vuur.
Ek het baie ver geloop op die plaas saam met my pa en oupa. Ons het ‘n Land Rover gehad vroeër jare. My oupa het altyd gesê as die een fout reg is, wonder jy wat is die volgende fout. Die Land Rover het al baie so met ons gaan staan. En dit was nie naby die huis nie; dit was ver. As dit nie ‘n pap battery is nie, is dit die petrolpomp se pyp wat verstop het. Ek onthou die Land Rover se kleur was wit en die sitplekke was swart leer. Ek het dit baie geniet om saam met my pa en oupa in die Land Rover te ry. Ek het saam gery ook net om op die leersitplek te sit. Ek het dit baie geniet as ons oor ‘n dip gaan. Die sitplekke het binne-vere gehad en dan hop ons darem lekker as ons oor ‘n dip ry in die pad. My oupa het altyd vir my gevra – My kind, geniet jy dit as ons so spring? Toe sê ek – Ja oupa, dit is baie lekker! Ek het veral die sagte en gladde gevoel van die leer geniet.
As ‘n mens klein is het jy darem ‘n goeie verbeelding. Ek sê vir my pa – As ek groot is gaan ek die Land Rover koop by Pa. Hy sê – Ek weet hoekom wil jy dit koop; natuurlik om op die leersitplek te sit. Ek sê – Ja, en pa en oupa gaan langs my sit. Hulle lag toe lekker en sê ons sal langs jou sit en dan ry ons oor daai rowwe plekke dat ons kan hop!
Ek was nog in die skool toe my pa vir my sê hy het die Land Rover verkoop. Toe was ek darem baie hartseer. My Pa sê hy het nie meer lus gehad vir die moeilikheid wat die bakkie gee nie. Hy sê – toemaar my kind, ons het nou ‘n lekker nuwe bakkie. Dit is ‘n Toyota Hilux. Dit is nou ‘n baie lekker bakkie. Jy sal dit net so geniet om in die bakkie te ry en dit het spierwit leer sitplekke. My pa het my verras een skoolvakansie. Ek het nie geweet my Pa en Ma gaan my met die Toyota Hilux bakkie kom haal nie. Toe hulle daar aankom sê die koshuis juffrou vir my – Johan, daar kom jou ma en pa met ‘n nuwe bakkie aan. Ek sien toe die bakkie is ligbruin en my pa wys toe ook vir my die sitplekke – ‘n lang bank met spierwit leer soos my pa oor die foon gesê het. Ons het lekker Suidwes toe gery met die bakkie. As my pa ‘n hobbel in die pad sien jaag hy vinnig oor die hobbel. My ma vra dan – geniet jy dit my kind? Ek sê – ja, baie! Die bakkie is vandag nog op die plaas. Dit is ‘n baie goeie bakkie. Ons ry lekker met die bakkie op die plaas.
Soos ek en my ouers deur die mooi dorpies van die Karoo ry, kom ek tot die besef dat die tyd aangebreek het. ‘n Tyd wat ek sekerlik nooit sal vergeet nie. Op die plaas aangekom, Neil Pretorius se werkgewer – Bennie van Niekerk – se plaas, moes ons eers ‘n paar skote aftrek om te kyk of ons nog kan. Ek en Neil staan nog so en praatjies maak oor gewere en hoeveel grein jy jou rondtes laai, toe hy dit laat blyk dat my kans aangebreek het om die sneller te trek. Dis ‘n 270! Almal skater van die lag toe ek dit baie duidelik maak dat die geweer ‘n ‘hair-trigger’ op het. Die ’hair-trigger’ maak dit vir die skut makliker om te skiet omdat jy slegs die sneller saggies moet druk en nie moet trek nie.
Die kolf van die geweer is swaar teen my skouer. Die staal van die sneller is koud en onpersoonlik. Die geweer het ‘n laser teleskoop. Dit werk op dieselfde prinsiep soos die gewone teleskoop, maar daar skyn ‘n groen liggie op die plek waar jy jou geweer rig.
Die skoot knal. My ore sing. Die geweer ruk en daar kry ek dit toe reg om die teiken reg in die middel te tref.
Daar in die veld sit ons toe en wag dat die troppe springbokke verby moet kom. Dis toe dat ek uitvind dat Johan die redakteur van die mees bekendste tydskrif in Worcester – DIE PIONIER is. Terwyl ons nog so sit en staaltjies uitruil oor jagaangeleent­hede kom die eerste trop bokke by ons verby. Neil tik my saggies op die skouer en maak dit duidelik dat die bokke reg agter ons stelling ingeneem het. Ek sit toe een rondte in die slot van die geweer en maak gereed om te skiet. Neil rig toe die laser teleskoop waar ek vir hom gevra het, reg op die blad.
Jou waarlik waar! Dis ‘n springbok ooi. Neil wou toe weet of hy die pens moet oopsny, maar ek maak dit baie duidelik dat die jagter moet werk vir sy bok en dat ek liefs self die pens sal oopsny. Na al die foto-sessies was daar besluit dat die bok gedra moet word tot by die bakkie waar ons opgelaai sal word.
Ek vat toe die bok se horings vas en tesame met Neil dra ons die bok vir ongeveer 300 meter tot by die bakkie. By die kamp aangekom, kom ek tot die gevolgtrekking dat ek soos ‘n reeksmoordenaar lyk met al die bloed oor my klere. Die aand om die hardekoolvuurtjie kan daar oor geensins iets anders as my skoot gepraat word nie.
Nadat almal klaar ‘n voortreflike maaltyd genuttig het kan ek dit nie meer keer nie. Trane rol soos water in die Oranje Rivier van my wange af toe ek my PH moes groet.
Die les wat ek uit die ervaring geleer het was dat jy meer vir ander beteken as wat jy as mens ooit sou kon dink. (PH = dit beteken Professional Hunter)
Mag dit ‘n nuwe tyd van positiewe denke en sterk geloof vir ons almal wees. Laat ons mekaar bystaan en vir mekaar ondersteun met ons gebede vir mekaar. Mooi loop tot volgende keer.
Ek wil graag vir Ian van Wyk, Willie van Nieuwenhuys en Riaan Bester bedank wat so flink gehelp het om dinge vir Carel Boshoff in die toilet makliker te maak.
Ons ry in die reën uit Kaapstad om te gaan praat met skaapboere in die Noordwes-Kaap wat deur die ergste droogte in dekades op hul knieë gedwing is.
Die wêreld is mooi en groen, maar wanneer ons na die vlakte duskant Klawer afdaal, sien ons dit: die dorre, kaal landskap.
Adriaan en Willie staan by ‘n plaashek langs hul bakkies vir ons en wag. Nadat ons gegroet het, begin ons uitvra oor die droogte.
Willie sê: “Ek het gister met ‘n vrou gepraat en toe sê sy dis die ergste droogte in 114 jaar. Ek het ook al gehoor die ergste in 120 jaar.”
“Hier is dele waar die reënval in die laaste tien jaar net stelsel-matig afgeneem het. By mý het ek opgetel dat dit die laaste ses jaar aansienlik minder begin reën het. Die damme raak nie meer vol nie; die veld kom nie meer deur soos dit was nie. En toe het ons begin besef hier kom nou fout.
Ek ry saam met Willie in sy bakkie en kollega Le Roux Schoeman saam met Adriaan. Hulle gaan vir ons wys hoe dit in die Suid-Roggeveld lyk waar daar benewens die droogte ook in laat Desember en Januarie groot verwoesting deur brande gesaai is.
“Ek weet nie… Hierdie maand is eintlik ons laaste reënmaand vir die winterreënval-streek, en dan is die reën verby. Dan moet ons maar hoop op die somerreënval, die donderweer – ás hy kom. En hy is só: Dit reën by jou buurman, maar dit reën nie by jóú nie. So, ons moet nou voer bymekaarmaak vir die somer om ons skaap wéér te voer. En ons gee nog die heeltyd voer, want die veld is te swak om die skaap net alleen te los. ‘n Lammerooi kan jy nie in die veld los as dit só lyk nie.”
Hy praat weer oor die brand. “Hier het hy oor die pad gespring daai aand en toe het hy hierdie berg ook gebrand. Hier op het hy amper 25 000 ha gebrand.”
“Hy is bitterlik mooi as dit gereën het, maar vanjaar is hy nou wragtig die swakste wat ek hom nog in my lewe gesien het.”
“Jy raak lief vir hierdie wêreld. Jy’s mos gebore in hierdie wêreld. Ek sal nie maklik na ‘n ander plek toe kan gaan nie.
“Maar ons verwag nie van ons kinders om te kom boer nie. Ons wil nie hê hulle moet so swaarkry soos ons nie… Hier is mense wat seuns het wat nageslagte sal wees, en van húlle het al vir my gesê hulle gaan nie eens vir hulle séúns sê hulle moet kom boer nie, want… dit is net oorlewing op die einde van die dag. Jy oorleef van een jaar na die ander jaar toe; jy maak nie wins dat jy vir jou geld kan wegbêre nie.
“Ons bid elke aand vir reën; jy moenie ophou met glo nie. Jy kán nie, want dan kan jy mos maar opbou boer ook. ‘n Boer moet hoop hê vir die volgende dag. En vir die toekoms. Jy kan mos nie net ophou met glo nie. Ek dink ‘n boer is een van die mense wat die meeste geloof het.”
Vroeër het Adriaan ons vertel van die voerskenkings wat hulle ontvang en die projek wat hy koördineer om te sorg dat dié voer by boere uitkom.
“Die regering voel net níks meer vir ons nie. En jy kan nou maar hop en tekere gaan soos jy wil, die staat gaan ons nie verder help nie. Die droogtehulp wat nou uitbetaal is, is 2015 s’n wat nou eers uitgegee is.
“Ons wil die projek nou voortbou want ek meen… mens kan nie sien hoe mense agteruitgaan nie. Ek kán nie op my hande sit nie. Dis hártseer. Ek weet van oumense en gevestigde boere wat swáárkry. As ons nie eie inisiatief gebruik nie, waar gaan dit eindig? Ek meen, net die liewe Here kan hiérdie droogte breek, maar ek glo die Here wil hê ons moet iets van ons kant af ook doen.”
“Nou loop laai jy mense in ellende af. ‘n Mens wat klaar niks het nie, gaan laai jy nou af waar hy nóg minder gaan hê. En dis almal mense met klein kindertjies en vrouens.”
Op pad terug van die verbrande Suid-Roggeveld af ry ek saam met Adriaan. Hy praat van “groen droogte.”
“Hierdie besigheid wat ons nou hier het, is groen droogte. Daar is hier en daar ‘n groen skynseltjie, maar hy is nou nét so kort dat niks aan hom kan vreet nie. Mense verstaan nie, op ons Facebookblad waar ons vir fondse vra… mense dink as dit gereën het by jou of hulle sien ‘n modderkolletjie of so, dan dink hulle: Nee, hulle het niks nodig nie. Maar dit reën nie voer nie. Dit gaan máánde vat voor jy kan ophou voer gee as dit nou goed reën.
“Niemand kan aan hierdie droogte iets doen of dit breek nie behalwe die Vader deur die reën wat Hy kan stuur nie. Dis hopeloos te groot vir ‘n mens. Ons probeer maar aan die gang bly met skenkings, maar dís aan die gang bly; jy kan nie ‘n lewe maak van aan die gang bly nie. Ons sit klaar in ‘n land waarin die voedselsekerheid nie meer seker is nie en nou sit ons nog met ‘n droogte ook. Ek meen, ons is amper verliesprodusente. Die regering beskerm ons nie; daar word mos nou goedkoper vleis ingevoer.”
“Dis maar ‘n opdraande stryd met die droogte. Dág vir dág is dit voer om die affêre darem aan die lewe te hou,” sê hy.
“Ek is Afrikaans, maar die oues het vir my gesê ons is afstammelinge van die Namas. Voor ons, die agternamense, was daar Boesmans hier rond.”
Ek kry vir die eerste keer in ‘n lang tyd die geleentheid om ‘n skaap van nader te beskou. Daar is iets bekoorliks aan die diere se lang wimpers en satynagtige hare wat die gesigte bedek.
Ons ry na die grens van die plaas en hou stil op ‘n plato van waar die land in ‘n groot vallei wegval. ‘n Eenvoudige afgewitte struktuur staan naby die rand van die afgrond.
“Hierdie tradisie het ‘n baie sagte plek in my hart, rêrig. Ek het foto’s van my oupa en sy broers en van my pa toe hy ses, sewe jaar oud was wat hulle hier was met hierdie selle preekstoel en dis ‘n tradisie wat ék sal seker maak gaan aanleef.
“Kom ek sê vir jou só: Die Here kyk na ons. Ons is nog hier, en dit is nou wel die ergste droogte wat ons van weet wat in my leeftyd hier rond was, maar dis net baie toevallig dat dit ook die grootste mielieoes was in hierdie land se geskiedenis.
“Jy pak haar nie met houtskool nie, maar met steenkool en hout. En versigtig. Jy wag totdat sy lekker brand voordat jy geleidelik verder stook. Terwyl die stoomdruk opbou, strooi jy geleidelik meer steenkool. Geduldig.”
Mark glimlag. Hy was die een wat vroeër vandag sy heupe deur ‘n ysingwekkend smal ingang tot in die lokomotief se binneste, die vuurkis, moes wikkel om die steenkool eweredig daarbinne te versprei.
“Namate die vlamme suurstof suig, brand dit al hoe beter. Wanneer genoeg stoom opgebou het, kan jy die meganiese stoker gebruik om die kole op die regte plekke in die vuurkis te rol. So kry jy eweredige hitte en maksimum stoomkapasiteit.
“Snags het rangeerlokomotiewe die padlokomotiewe op hul plek geplaas soos dit die volgende oggend aan diens sou kom.”
Die maan skyn nog die volgende oggend toe die tweeling die brieke losmaak. Geen tyd vir koffie en ontbyt nie.
Peter, vaalmoeg en roetswart, is nie van sy Engelse humorsin gestroop nie. “Moenie die woord ‘eksentriek’ in die artikel gebruik nie.”
Hy het die naam Fluisterboom gekry nadat Anneke van der Merwe, ‘n besoeker, gesê het “dit is asof die boom met my praat as daar ‘n windjie deur die takke roer”.