Pioniersland tussen die Twee Riviere
DIE woord Mesopotamië beteken tussen twee riviere. Hierdie vrugbare landstreek, wat in Wes-Asië tussen die riviere Tigris en Eufraat gelê het, was die geboorteplek van ’n paar antieke beskawings. Mesopotamië was ’n gebied in die huidige Irak. Die hoofstad van Irak is Bagdad, aan die Tigris—’n stad wat in die Amerikaans-Irakese oorlog van 2003 erg onder die bomme deurgeloop het en steeds in onrus verkeer.
BO: ’n Historiese foto van die Boog van Chosrau by Ktesiphon, 'n stad in die antieke Mesopotamië aan die oostelike oewer van die Tigrisrivier, naby die teenswoordige Bagdad.
Hoe het dit in die ou Mesopotamië gelyk? Presies hóé sal die moderne mens stellig nooit in hierdie lewe weet nie, omdat Mesopotamië se beskawings so bitter lank gelede bestaan het. Tot oormaat van ramp is die gebied se argeologiese skatte nie ongeskonde gelaat deur die jongste oorloë in daardie wêrelddeel nie. Maar die tonele hierbo en heel onder, op foto’s wat in 1912 geneem is, is darem byna honderd jaar nader aan die antieke tyd as wat ons vandag is. Hulle lig die sluier miskien net so rapsie meer van hoe die lewe oorspronklik kon gewees het in die geskiedkundige Landstreek tussen die Twee Riviere...
Die Sumeriërs het hulle omstreeks die vierde millennium vC noord van Mesopotamië naby die Persiese Golf gevestig. Die mense van die Sumeriese beskawing was waarskynlik die eerste wat die wiel gebruik het. Sumeriese strydwaens het die vyandelike troepe geterroriseer.
Die Assiriese beskawing het in die tweede millennium vC in die Tigris-vallei gefloreer (waar die stad Assur opgerig is) en die Babiloniese beskawing het in die Eufraat-vallei ontwikkel. (Volgens party geleerdes was die toring van Babel van die Ou Testament in die stad Babilon, ofskoon ander reken dit is elders gebou.)
Die Babiloniese koning Hammurabi (1792—1750 vC) het ’n stel wette opgestel en hulle op ’n plat swart basaltsteen laat uitkerf. In die agtste eeu vC is die Babiloniërs deur die Assiriërs verslaan, wat op hul beurt in 539 vC deur Cyrus die Grote van Persië oorwin is.
Die toring van Babel: In Genesis 11 in die Bybel word vertel hoe “die mense ooswaarts getrek” en besluit het om “ ’n stad met ’n toring” te bou “waarvan die punt tot in die hemel reik”. God het egter hierdie arrogransie gestraf deur ’n spraakverwarring onder die mense te bring—hulle verskillende tale te laat praat sodat hulle mekaar nie kon verstaan nie. Die naam “Babel” en “in verwarring bring” klink amper eenders in die Hebreeus.
LINKS: Die Vlaamse skilder Pieter Bruegel die Ouere se bekende olieskildery van die Toring van Babel (1563). Die omgewing lyk egter eerder Noord-Europees as dat dit die vlaktes van Mesopotamië sou voorstel.
Krediet: Openbare besit; kopiereg het verval vanweë ouderdom
REGS: ’n Sumeriese kleitablet met sy wigskrif—en die skrif van naby gesien.
Die Sumeriërs het wigskrif uitgevind deur met wigvormige tekens afdrukke in vars kleitablette te maak. Die Akkadiërs (einde van die derde millennium vC) het hierdie skrif uitgebou en die Assiriërs-Babiloniërs het gehelp om dit na ander beskawings oor te dra. Wigskrif, soos die Egiptiese hiërogliewe, was egter nie ’n ware alfabet nie, omdat dit bestaan het uit ideogramme, die voorstelling van begrippe deur middel van afbeeldings pleks van deur lettertekens.