Nuuskommentaar: Die stille dood van liberalismeAngela Merkel. Foto: (AP Photo/Markus Schreiber) In 2015 het Europa verdeeld gestaan oor die migrantekrisis wat hulle binnekort in die gesig sou staar. Angela Merkel, premier van Duitsland, wou die grense van Duitsland – en sodoende van die ganse Europa – vir meer as een miljoen migrante open. Die migrante is hoofsaaklik Moslems wat deur die Siriese Burgeroorlog en die Arabiese Lente verplaas is. Duitsland en Frankryk het destyds ŉ beroep op ander lande gedoen om hulle porsie migrante ook te verwelkom. Nou beleef Europa die grootste migrantekrisis sedert die Tweede Wêreldoorlog. Hoewel die aanvanklike gedagte was om asiel vir vlugtelinge te gee, het mense uiteindelik die oop grense as ŉ geleentheid beskou om Europese burgers te word – of hulle nou werklik vlugtelinge was of nie. Hierdie grense is oopgestel onder die vaandel van liberalisme. Kultuur, herkoms, nasionaliteit en burgerskap maak nie werklik vir liberalisme saak nie, omdat almal eintlik liberale burgers van die wêreld is. Gemeenskappe, groepe, grense en geskiedenis maak ook nie eintlik saak nie – alle individue staan verwyder van die konteks van tyd, plek en kultuur. Daarom moet alle mense as ongebonde, enersdenkende individue gehanteer word. Geen voorsiening hoef vir groepe, kultuur of geskiedenis gemaak te word nie. Die Europese Unie (EU) soos wat dit tans is en die Europese projek is albei koorsdrome van liberalisme. Die EU beoog om een oorkoepelende, homogene kultuur daar te stel waaronder almal in Europa verenig is. Liberalisme glo dat Duitsers, Franse, Belge en Nederlanders mos eintlik maar almal dieselfde is. Afrika-vlugtelinge wat hoop om Europa te bereik gebruik meestal Libië se weskus as hoofvertrekpunt. Dié boot vol ontwaterde migrante, afgeneem deur ŉ patryspoort van ŉ skip, is op 30 Junie 2019 deur ŉ Spaanse hulpverleningsgroep gered waar dit naby die Lampedusa-eiland geseil het. (Foto: AP Photo/Olmo Calvo) Met die val van die Sowjetunie was die Weste oortuig dat lande oor die wêreld liberalisme met oop arms sou aangryp. Liberalisme is volgens hulle die enigste logiese wêreldbeskouing – enigiemand wat die geleentheid het, sal dit daarom aangryp. Sodoende sal ons almal uiteindelik liberale burgers van die wêreld word. Kulturele herkoms, burgerskap of etnisiteit maak nie meer saak nie. Weens liberalisme het die EU sy grense oopgemaak om medewêreldburgers van Noord-Afrika te verwelkom. Toegegee, alle Europese lande het nie hierdie besluit ondersteun nie. Dit het egter tot groot mate nie saak gemaak nie – hulle was in daardie stadium só in liberalisme ingegrawe dat oop grense tussen Europese lande werklike teenkanting baie moeilik gemaak het. Lande het tot groot mate reeds die soewereiniteit van die nasiestaat verloor – die besluite van Duitsland se politici het skielik onvermydelike gevolge vir die burgers van Swede. Die EU was onder die wanindruk dat die migrante in dankbaarheid teenoor liberalisme hulle oombliklik gaan aanpas en ook gewone “Europeërs” word. Dit het natuurlik nie gebeur nie – die migrante was nooit werklik agter die sogenaamde Europese kultuur aan nie, maar bloot agter meer gunstige ekonomiese en meer stabiele politieke omstandighede. Met aankoms wou hulle egter hulle kultuur behou. Mense het vinnig geleer dat alle kulture nie dieselfde is nie. Die Islam van die migrante is baie moeilik versoenbaar met die kulturele konserwatisme van sommige Europese groepe en die Westerse sekularisme van ander. Sodoende het konflik tussen migrante en verskillende groepe noodwendig begin toeneem. Europese burgers voel dat hulle vryheid, manier van dink, doen en leef bedreig en aangeval word. Verskeie Moslems ervaar Europese burgers se antagonisme weer as xenofobie. Hierdie wedersydse ongelukkigheid ontplof telkens in gewelddadige konflik. Frankryk, met die grootste migrantebevolking in Europa, loop die afgelope paar jaar onder verskeie dade van terrorisme deur. Foto: REUTERS/Eric Gaillard Gister is drie mense in ŉ terrorisme-aanval op ŉ kerk in Nice vermoor. Een vrou is onthoof en twee ander mense is met ŉ mes doodgesteek. Dít net twee weke ná ŉ onderwyser ook in ŉ terreuraanval in Frankryk in die openbaar onthoof is. Dié onderwyser is eers geteister en uiteindelik vermoor ná hy spotprente van die Moslemprofeet Mohammed ironies genoeg in ŉ les oor spraakvryheid gewys het. Liberalisme se vervlakte siening van die mens veroorsaak dat Frankryk nie die politieke middele het om dié probleem op te los nie. Liberalisme kan nie eintlik groepskonflik aanraak nie, juis omdat dit veronderstel dat mense altyd soos bloot rasionele individue sal optree. In die 1990’s het verskeie lande en kulture onder die entoesiasme van liberalisme deurgeloop. Veral verskeie lande in Afrika wat in daardie tydsgees van koloniale bewind bevry is, is in die rigting van liberalisme gedruk – liberalisme se meerderwaardigheidskompleks het Afrika ook binnegedring. Suid-Afrika self was tot ons bittere spyt ŉ slagoffer van dié tydsgees. Ons Grondwet beskerm hoofsaaklik individuele regte, eerder as groepsregte. Dit strook bloot nie met die werklikheid dat mense tropdiere eerder as ongebonde individue is nie. Boonop het ons ŉ een-man-een-stem-kiesstelsel wat in ŉ diverse land net ŉ regering vir die meerderheid is. Die groepe in Europa wat die minste onder die Europese projek gely het, is juis dié wat hulself teen liberalisme beskerm het. Dit is lande en groepe wat nie volledig die Europese projek gesteun het nie, maar juis eerste hulle eie groepsregte beskerm het, met die doel om meer individuele vryhede te verkry. Lande soos Suid-Tirool en België verstaan dat mense op grond van kultuur groepeer – daarom moet hierdie natuurlike groepering bloot die politieke mag en ruimte gegee word om oor hulself te besluit. Kulturele federalisme bied groepe juis die geleentheid – dit plaas besluitneming op die laags moontlike vlak en gee veral minderheidsgroepe die mees moontlik mag. Liberalisme is daarom net ŉ halwe antwoord. Dit is nodig om groepsregte ook deur ŉ stelsel soos kulturele federalisme te beskerm. Met dié regte wat beskerm is, kan individuele liberale regte soos vryheid van spraak, assosiasie en die reg op lewe beter beskerm word. Indien liberalisme egter die beginpunt is, gaan nie net groepsregte nie, maar uiteindelik ook die liberale waardes geskend word. Met liberalisme wat wêreldwyd aan’t afneem is, hou dit ook goeie nuus vir ons in. Mense begin al meer besef dat kultuur saak maak. Kultuur bepaal hoe ŉ mens dink, leef en dinge doen – en alle kulture is bloot nie dieselfde nie. Daarom moet ruimtes geskep word waarin mense eerstens as groepe kan organiseer, juis sodat hulle binne die raamwerk van groepsregte meer individuele vryhede kan geniet.