Die Pos | Letters | Debat oor grond en voedselsekerheid is belangrik
Debat oor grond en voedselsekerheid is belangrik
09 March 2018 l Ons lesers skryf... l Views: 28 l 15 days ago
Ben Greeff, Modimolle, skryf:
’n Sielkundige het op ’n keer vir my gesê dat ons vrese en bekommernisse in drie kategorieë ingedeel kan word.
Sy het dit gifappeltjies, spinnekoppe en spoke genoem. Gifappeltjies is dinge wat agter jou rug van jou gesê word met die doel om karakterskending te pleeg. Spinnekoppe is daardie dinge wat vrees inboesem omdat hulle vreesaanjaend is, maar wat eintlik heel skadeloos is. Spoke is die goed wat ons bang maak omdat ons gestalte gee aan dinge wat nie bestaan nie. Spoke is niks anders as gerugte nie.
Ek is nie ’n profeet nie en ek het ook nie binnekringinligting nie. Soos almal probeer ek ook maar beskikbare inligting en logika gebruik om afleidings te maak oor waarheen ons land met sy grondkwessie op pad is.
Grondhervorming is ’n proses waar die koek verdeel moet word tussen almal wat honger is en ook dié wat wil hê net omdat dit verniet is. Minder as 1% van die wêreld-bevolking is landbouers, maar in Afrika is die persepsie klaarblyklik anders. Die pro-bleem is net — die koek is te klein.
Ons het in Suid-Afrika ongeveer 12 miljoen ha hoë potensiaal landbougrond onder besproeiing. Wat my betref het ons in hier-die land bitter weinig streke waar gewasproduksie volhoubaar onder droëland-toestande verbou kan word as gevolg van klimaatsverandering wat die akkerboubedryf ernstig gekompliseer het. Is ons bloot in ’n droogtesiklus of is dit die toekomstige tendens met minder reën, hoër reënvalintensiteite met minder infiltrasie en hoër temperature? Voeg daarby mynbou, wat ’n verwoestende uitwerking op ondergrondse waterbronne het.
Die Merensky-platinarif wat vanaf Rustenburg tot Burgersfort loop, lê op ongeveer 2 600 m. Ons kan maar by die boere in dieselfde waterbank as sulke myne hoor wat die uitwerking op hul boorgate was. Die besoedeling van ons damme en riviere het die opbou van soute in ons grond tot gevolg gehad wat produksie beduidend beïnvloed. In die Krokodil-wesbesproeiingskema is boere nou genoodsaak om bykomende lande aan te lê om grond te laat rus.
Ek glo nie iemand het al ooit bepaal hoe-veel hektaar grond in Suid-Afrika gebruik word om gewasse vir die oorsese mark te produseer nie. Daar is onlangs ’n katoen-pluismeule tussen Koedoeskop en Thaba-zimbi opgerig. Heelwat boere is besig om van graangewasse na katoen om te skakel omdat die uitvoerprys dit ekonomies vol-houbaar maak om te boer en kontrakte met China die risiko van prysskommeling verlaag.
Nog ’n voorbeeld is die aanleg vir sonneblomolie wat op Radium beplan word. Die aanleg sal 30 000 ton sonneblom per jaar kan verwerk. Die sonneblomolie en sonneblomoliekoek gaan uitgevoer word Indië toe. Nog 30 000 ha wat nie vir voedselproduksie vir plaaslike verbruik beskikbaar is nie. Wat bly oor? Hoeveel hektaar is nodig om in ons eie behoeftes te voorsien?
Ons het geen idee hoeveel hektaar in buitelandse besit is wat eksklusief vir eie gebruik is en waar toegang bykans onmoontlik is nie. Vra maar die brandbestryders wanneer daar brande bestry word en toegang tot sulke plase verkry moet word.
Sanral besit duisende hektaar grond wat op tender uitgesit word vir verhuring. Destyds toe die N1-snelweg gebou is, moes hulle al die betrokke plase weerskante van die roete uitkoop en in ons omgewing is daar verskeie plase wat beskikbaar gestel kan word.
Ons president en Julius Malema het reeds die prioriteit van voedselsekerheid erken en voorgeneem dat grond onder produksie nie geteiken sal word nie. Dit is ten minste positief. ’n Feit wat hulle egter oor die hoof gesien het, is die verbande wat op die grond geregistreer is. Die grond is toe nie gesteel nie!
Dit is met die bank se geld gekoop en behoort regtens nog aan die bank. Dit is hoofsaaklik net buitelandse beleggers wat kontant kan koop.
Voedselproduksie is ’n wetenskap wat uitstekende bestuursvernuf en vakkennis verg om met beperkte hulpbronne optimale uitset te behaal. ’n Derde wêreldse benadering gaan eenvoudig nie werk vir eerste wêreldse behoeftes nie. Die beskik-bare grond het verminder en dié wat moet eet is baie meer.
Met die program “Mega Boere” op kykNET, het een aspek duidelik geword: maak nie saak met watter kommoditeit jy boer nie, jy kan nie meer op klein skaal ’n bestaan maak nie. Die winsmarge op land-bouprodukte vir die plaaslike mark is een-voudig te klein.
’n Groot hoenderprodusent in ons omgewing se netto boerderywins op heel gevriesde hoenders was in November 2002 altesame R0,81 per hoender, terwyl produk-siekoste R6,99 was. Ek glo die verhouding het min of meer dieselfde gebly. Hoeveel hoenders moet ek per maand slag om aan die lewe te bly?
Die feit is dat grond gevat gaan word — die vraag is net by wie? Waar sal die impak op voedselsekerheid die minste wees?