Antwoord aan Beeld
Demokrasie eintlik tirannie deur gepeupel
Brief geplaas in Beeld 10 Desember 2005
Die wereld om ons - Erick Holm
Nou die dag lees ek weer Plato se Die republiek. Ek kry toe verskriklik lag oor ons moderne politiek, want Plato beskryf "politeia" (waarvan ons woord politiek kom) as die heel slegste regeringsvorm in sy analise: `n tirannie, nie deur `n diktator nie maar deur die laagste gepeupel in `n volk. Ons noem dit nou "demokrasie".
Die Grieke en Romeine het onder demokrasie iets heel anders verstaan. Hulle behoort te weet: hulle het dit uitgedink. By hulle was dit so dat net die wat grond in Athene (of Rome) besit het kon stem. Nie Boemelaars, misdadigers, slawe of dienaars nie.
Die logika was dat net die wat verantwoordelikheid vir die gemenebes dra, seggenskap oor die gemenebes moet he.
Eintlik nader aan ons adelstandstelsel.
Ou Plato reken die beste regering sou bestaan uit filosowe wat goed onderle is in logika en dus vir die gemenebes die beste kon uitdink.
Sedert Plato het elke generasie verander aan die gedagte en eerder `n Josef Stalin of George W.Bush aangestel.
Ek het nogal simpatie met sy gedagtegang, maar dink net entomoloe is dalk `n beter keuse - hulle weet mos van miere en so.
Toe begin ek ernstig wonder wat is dan `n goeie staatsvorm.
In die natuur het ons min riglyne.
Die sosiale insekte is natuurlik elke sosialis en kommunis se droom: `n Stelsel waar die individu uitsluitlik leef vir die gemenebes. Net jammer ons genetika rebelleer so daarteen.
Selfs al die "brood en spele" wat die manipuleerders aanwend om ons dienswillige zombies van hul eenheidstate of een werelde te maak, kom nie verby ons biologiese program nie.
Nommer een bly maar ek en my familie. En ook dwang, a la 1984, werk net `n ruk, soos Rusland en nou China wys.
Alle ander diere wat ge- ordend saamleef, het rangordes. Die word kortstondig (en meestal bloedloos) kortgevat, en net af en toe hersien.
Intussen gaan die gemeenskap rustig, georden voort. Ons voorvaders en naasverwantes (ape) het ook so gewerk.
Die voorwaarde is egter direkte kontak van almal met almal, wat moeilik raak as jy meer as so 20 is en natuurlik absurd met miljoene en miljarde.
Ons het ons dus as't ware uit ons natuurlike regeringsvorm "uitgeoorbevolk". Die beste kunsmatige alternatief wat ek nog teegekom het, was in `n roman waarvan ek die titel, en baie detail, vergeet het.
Dit het daarop neergekom dat elkeen een geboorteregstem het in `n soort demokrasie, maar dat jy tot so 20 stemme kan byverwerf.
Matriek tel een, enige tersiere of ambagkwalifikasie een, nasionale toekenning en prestasie nog een. Elke kind deur skool gesit kry een. Kinders nie deur die skool gesit minus een, ligte misdade minus een halsmisdade minus almal.
So kan mens sonder veel kans op korrupsie die beste van demokrasie en eliteregering kombineer.
Maar totdat die gepeupelhelde wat nou regeer, so iets toelaat, is die beste opsie ook volgens Plato seker die welwillende en begaafde diktator.
Hom kry jy net deur hom teen sy sin aan te stel, want magsug is juis wat jy nie wil he nie. En daar was sukses: Cincinatti by die Romeine en Frederik die Grote by die Duitsers.
* Prof. Erik Holm is die afgetrede hoof van die departement entomologie van die Universiteit van Pretoria.
Graag reageer ek op Prof. Erik Holm se artikel wat Saterdag die 10 de Desember 2005 in die beeld verskyn het.
Prof. Holm wys daarin dat Plato baie krities was t.o.v. ons huidige politieke stelsel en hy wys uit dat mense moet kwalifiseer om te kan stem.
Dit is tog logies dat jy nie Boemelaars kan toelaat om jou land suksesvol te lei na die toekoms nie.
Hierdie mense wat jou regering is moet van die hoogste gehalte mense wees met `n toekoms visie van meer as tien jaar.
Hulle moet kwalifiseer vir hul poste en nie aangestel word nie.
Geen suksesvolle maatskappy word op `n een man een stem stelsel bedryf nie, nee dit word gebaseer op die Leiers Eienskap Beginsel sodat die beste gekwalifiseerde persoon die hoogste pos beklee.
Ons huidige stelsel veroorsaak dat `n Dokter en `n Boemelaar se stem dieselfde waarde het.
Ons weet ook dat daar honderde meer Boemelaars is en daarom sal ons land geen ware toekoms he, totdat ons `n kwalifiserende stemreg stelsel instel nie.
Ons het nie mense nodig wat met `n vliegtuig van tafel tot tafel vlieg en elke maand `n groter pak klere moet aankoop nie.
Ons het nie mense nodig wat net `n toekoms visie van vyf jaar het nie maar iemand wat vir `n 100 jaar vooruit kan dink en beplan en die planne kan uitvoer.
Ons het mense nodig wat met ander lande kan kompeteer en waarde aan `n beskawing heg.
In `n beskawing is daar `n "Gentlemans Agreement" dat die meer begaafde en bevoegde mense veiligheid en voorspoed sal voorsien, sodat die minder bevoegde of minder begaafde persoon nie tot niet sal gaan soos wanneer dit elkeen vir homself is nie.
Op hulle beurt moet die minder begaafde mense hul deel bring deur arbeid, spaarsinnigheid en wetsgehoorsaamheid sodat dar `n plek vir almal in die son kan wees.
In `n land waar kortsigtigheid seevier sal mens duidelik kan sien hoe die kos voorrade opdroog, brandstof te korte aan die orde van die dag is en dat korrupsie hooggety voer.
In `n versiende land is daar harmonie, `n goeie opgeleide polisie mag en wetsgehoorsame burgers wat liefde teenoor mekaar openbaar, omdat almal besef dat die groter VISIE vir almal voordelig is.
Artikel 6 van ons program handel oor kwalifiseerde stemreg en dit stem ten volle saam met Prof. Erik Holm se brief in Beeld.