Agri SA: Minimumloon saboteer werksgeleenthedeFoto ter illustrasie. (Foto: Pixabay) Menseregte in die landbougemeenskap is vir Agri SA ononderhandelbaar, maar hulle keur die nuwe minimumloon ten sterkste af. “Daar is ŉ wanopvatting dat boere hul mense sleg behandel, maar die waarheid is dat boere vandag nie kan bekostig om ʼn slegte verhouding met hul werkers te hê nie. Ons lede doen inderwaarheid uitsonderlike moeite om aan alle wetgewing te voldoen, veral arbeids- en grondhervormingswette,” sê Christo van der Rheede, uitvoerende direkteur van Agri SA. Boere word tans deur verskeie uitdagings in die gesig gestaar, waaronder die Covid-19-pandemie, droogtes, klimaatsverandering, duurder insette weens die dalende rand, ʼn dreigende verhoging in watertariewe, die dieselprys wat onlangs skerp gestyg het, die Landbank se dreigende bankrotskap en Eskom se 15%-elektrisiteitsverhoging. Van der Rheede voer aan dat dit die regering se werk is om die ekonomie oop te stel, nie om dit nog meer te onderdruk nie. Dus moet hulle die arbeidswette verslap. “Die minimumloonverhoging van 16% het die teenoorgestelde bereik. Werksverliese gaan vermeerder en die mense wat die ergste geraak word, is kontrak-, seisoens- en informele werkers wat juis die weerloosste is. “Ons beleef die styging in misdaad, armoede en die maatskaplike verval op die platteland. Plaasaanvalle, veediefstal en veral koperkabeldiefstal is ʼn groot bron van bekommernis onder boere. Daar is reeds R11,1 miljoen van ons land se werkersmag sonder werk en die mense word al hoe meer desperaat.” In ʼn meningsopname deur Agri SA onder 577 boere het 549 (95%) van boere gesê die onlangse verhoging in minimumlone gaan hul loonbegroting vir 2021 oorskry. Altesaam 456 deelnemers (79%) verwag dat hulle mense sal moet afdank. Onder dié 456 deelnemers is daar ʼn moontlikheid van 4 384 werksverliese. Van der Rheede sê die proses om vir kwytskelding van die minimumloon aansoek te doen is ingewikkeld en omslagtig. Dit gaan dus nie talle boere wat daarvan afhanklik is, aanspoor om die regte proses te volg nie. Die span van Agri SA wat boere help om die minimumloonverhogingskrisis te trotseer is Kulani Siweya, landbou-ekonoom; Christo van der Rheede, uitvoerende direkteur; Johan Wege, voorsitter van die sentrum van uitnemendheid oor arbeid, en Lebo Sethusha, lid van die sentrum van uitnemendheid oor arbeid. “ʼn Nasionale minimumloon is nie die antwoord nie. Die regering moet eerder die hand uitsteek en meer werk en omstandighede skep waarin werkskeppers kan floreer. Agri SA wil die boere op die plase hou, maar koste wat net styg, gaan ʼn ernstige, negatiewe invloed op voedselsekuriteit en indiensneming hê,” sê Van der Rheede.