Hikwalaho ko va Afrika Dzonga ri nga ri na sisiteme yin'we ya nawu wa ndhavuko, tihuvo ta ndhavuko ti na mintlhonltho naswona ti ta ya emahlweni ti hlangana na swiyimo leswi ti faneleke ku boha leswaku hi yihi eka tisisiteme letimbirhi kumbe to tala ta nawu wa ndhavuko leyi faneleke ku tirhisiwa eka timhaka ta nkanetano lowu nga ku tengiweni. Hi ntolovelo minkwetlembetano yo tano yi tala ku herisiwa hi ku twanana exikarhi ka mintlawa leyi kanetanaka. Loko ku nga twananiwi exikarhi ka mintlawa leyi kanetanaka, nawu lowu faneleke i nawu wa vaaki va ndhavuko va le ndhawini leyi khumbekaka, kumbe nawu lowu nandzu wu fambelanaka ngopfu na wona. Ku twisisa no tirhisa swivulwa swo olova swa nkarhi lowu taka (xik. Yi ta na mundzuku, Ndzi ta ku vona mundzuku). A ehleketa hi marito ya Humbulani. A tivutisa loko a fanele ku n'wi tshemba. Nkarhi wun'wana Humbulani a a ri ku n'wi yengeni. A tsundzuka swivuriso swo hlaya leswi Phakela a nga tshama a va byela swona. A n'wi twa na loko a vula: He vamanjhetse na vamanghovo, Vatsonga va ri 'Kuwa ro tshwuka ri na xivungu ndzeni.' Ma swi twa Va byela n'wina. N'wina vafana! Loko mo famba mi rholela swikangalafula mi ku i vavasati nkhari n'wina. Mi nga voni vanhwanyana ku xonga mi va teka mi ku i vasati va n'wina mi nga rhanganga mi va dyondza mahanyelo. Mi ta famba ximatsi maja'! Hi leswi xivuriso lexi xi ringetaka ku hlamusela swona. Vamavizweni wa xona hi lava va nge 'Homu ya ntlhohe a yi na ntswamba' na lexi xi nge 'Mbhuri a xi heti'. Mi nga rhurheli swikokovi etindlwini ta n'wina vafana. Swi ta mi luma.?