Samuel Doe in 1986.
12 April 1980 – 6 Januarie 1986
Homself as die een-en-twintigste president van Liberië
21ste President van Liberië
6 Januarie 1986 – 9 September 1990
Homself as militêre diktator
9 September 1990 (39 jaar)
Universiteit van Liberie
Samuel Kanyon Doe (6 Mei 1951 in Turzon, Liberië – 9 September 1990, Monrovia) was die president van Liberië van 1980 tot 1990. Sy regime is gekenmerk as 'n diktatorskap gebaseer op etnisiteit en onderdrukking van die opposisiepolitiek.
Doe, van die Krahn-etniese groep, 'n landelike stam op die vasteland van Liberië, het opleiding ontvang van die Spesiale Magte van die Verenigde State. Die Krahn was van suiwer Afrika-afkoms, net soos die meerderheid van die bevolking van Liberië. Hierdie meerderheid het 'n lang onderdrukking gely deur die Amerikaans-Liberiese elite, afstammelinge van die Amerikaanse slawe wat Liberië in 1847 gestig het.
1 1980 staatsgreep
1980 staatsgreep[wysig | wysig bron]
Op 12 April 1980 het Doe 'n staatsgreep uitgevoer wat geëindig het met die dood van William Tolbert Jr, waarna hy homself 'n generaal gemaak het en die "People's Redemption Council" (PRC) gestig, waarvan hy die hoof was. Dit was die eerste keer sedert Liberië gestig is dat dit deur afstammelinge van inheemse Afrikane regeer is, en binne enkele dae na die staatsgreep is baie lede van Tolbert se regering summier tereggestel. In Augustus 1981 word Thomas Weh Syen, volgens Doe pro-Amerikaans, saam met vier ander lede van die People's Redemption Council gearresteer omdat hy 'n plan beraam het om Doe te vermoor; die vermeende samesweerders is kort daarna tereggestel.
Gedurende sy eerste ampsjare het Doe vinnig 'n affiniteit vir die Amerikaanse regering ontwikkel, veral tydens die regering van Ronald Reagan (wat na Doe as "Voorsitter Doe" verwys het). Hy het die Amerikaanse buitelandse beleid van die koue oorlog openlik ondersteun gedurende die 1980's (selfs die diplomatieke betrekkinge met die Sowjetunie verbreek) en selfs diplomate wat die Verenigde State in sy teenwoordigheid gekritiseer het, tot 'n geveg uitgedaag.
Presidensie[wysig | wysig bron]
Doe het 'n nuwe grondwet deur 'n referendum goedgekeur in 1984 en het na die Liberiese presidensiële verkiesings op 15 Oktober 1985 skynbaar 51% van die stemme op hom verenig. Die verkiesing is ernstig gemanipuleer; hy het die stembriewe na 'n geheime plek geneem waar hy 50 van sy manne aangestel het om dit te tel en voor die verkiesing meer as 50 van sy teenstanders vermoor. Daar is ook gedink dat Doe sy geboortedatum van 1951 na 1950 verander het om aan die vereistes van die nuwe grondwet te voldoen, wat daarop aangedring het dat die president minstens 35 jaar oud sou wees. Thomas Quiwonkpa, wat die 1980-staatsgreep met Doe gelei het, het op 12 November probeer om aan bewind te kom. Nadat die verkiesing gewen is, was daar onluste in die land met 'n balans van 16 sterftes. 'n Oorwinnende Doe het 'n aandklokreël afgekondig vir die bevolking om vanaf 18:00 tuis te bly, anders word hulle as rebelle beskou, en hulle sou onmiddellik tereggestel word. Die poging het misluk ná 'n geveg in Monrovia en Quiwonkpa is oorlede. Doe is uiteindelik op 6 Januarie 1986 beëdig.
Onder Doe is Liberië se hawens oopgestel vir Amerikaanse, Kanadese en Europese skepe, wat aansienlike beleggings meegebring het van buitelandse skeepvaartondernemings, wat Liberië as 'n belastingparadys beskou het.
In die laat tagtigerjare, toe die bedreiging van kommunisme vervaag en finansiële ontneming na die Verenigde State gekom het, het die Verenigde State ontnugter geraak oor die korrupsie van die Doe-regering en groot bedrae buitelandse hulp onttrek. Dit, tesame met gewilde ontevredenheid wat deur Doe se voorkeur vir sy stam, die Krahn, gegenereer is, het hom in 'n baie bedenklike situasie gelaat.
Charles Taylor, 'n jarelange Doe-bondgenoot, het op 24 Desember 1989 Liberië vanaf die Ivoorkus binnegekom om 'n guerrilla-oorlog teen hom te voer. Taylor het ontsnap uit 'n gevangenis in die Verenigde State waar hy aangehou is nadat Doe hom van verduistering beskuldig het. In die middel 1990's is die grootste deel van Liberië deur rebellefaksies beheer. Doe is op 9 September 1990 in Monrovia vasgekeer deur Prince Johnson, en gemartel voordat hy gesterf het. Die marteling is op video opgeneem en in nuusberigte regoor die wêreld vertoon. Die video wys hoe Johnson 'n Budweiser (bier) drink terwyl hy Doe se oor afsny. Later word 'n stomgeslaande Doe ondervra, met boeie wat sy bene vasklem, in die opnames kan gesien word hoe Doe se geslagsorgane gemanipuleer is.