In hierdie profiel val die klem op Preller as historikus, veral as verteenwoordiger van ‘n nasionalistiese Afrikanergeskiedskrywing. Afdeling 2 bevat ‘n kort lewenskets wat as agtergrond vir sy geskiedbeskouing dien en die leser ‘n beeld van hom as geskakeerde persoon gee. In afdeling 3 volg ‘n oorsig van sy geskiedkundige publikasies oor veral die Groot Trek en die Anglo-Boereoorlog, in afdeling 4 besonderhede oor die erkenning wat hom gedurende sy leeftyd en daarna te beurt geval het en in afdeling 5 word sy rol as nasionalistiese historikus krities onder die loep geneem. Die profiel word afgesluit met ‘n kort samevatting.
Soos dit uit die enigsins kursoriese bibliografie blyk, is baie oor Preller geskryf en word vandag nog van hom notisie geneem. “Oor geen Afrikanerhistorikus is so veel geskryf as oor Preller nie – nie net na sy dood nie, maar nog tydens sy lewe,” aldus Van Jaarsveld. Aandag aan Preller se werk kom van sowel Afrikaanse as Engelse historici, wat baie oor sy nasionalistiese Afrikanergeskiedskrywing te sê het. Aangesien Preller homself in die eerste plek as ‘n Afrikanerhistorikus beskou het, is dit nie onvanpas om hierdie faset in meer besonderhede te behandel nie. Interessant genoeg gee die beskouings oor Preller ons ook ‘n blik op die beskouings van sommige historici wat hulle ideologies binne die Suid-Afrikaanse situasie probeer posisioneer.
Preller het dwarsdeur sy lewe ‘n belangrike rol op kulturele en politieke gebied gespeel. Deur bydraes op verskeie terreine beywer hy hom vir die bevordering van Afrikaans, onder meer as een van die leiers van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging. Hy was ook betrokke by die stigting van die Afrikaanse Taalgenootskap en die Z.A. Akademie voor Taal, Letteren en Kunst (die latere Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns). In 1910 bring hy ‘n Afrikaanse tydskrif, Die Brandwag, tot stand. Benewens sy joernalistieke bydrae, lewer hy ook beduidende werk as prosaïs, literêre kritikus, vertaler en natuurlik as historikus. Hy beywer hom vir sowel natuur- as kultuurhistoriese bewaring, byvoorbeeld deur die versorging en uitgee van ou dagboeke soos dié van Louis Tregardt in 1917. Hy neem ook aan die Afrikaanse toneel deel en skryf in 1916 die draaiboek vir die rolprent De Voortrekkers.
Preller het ‘n groot aantal publikasies die lig laat sien, wat in “drie afdelings” ingedeel kan word, naamlik “sy werke oor die Groot Trek, sy werke oor die Anglo-Boere-oorlog en verskeie werke wat buite hierdie twee terreine val”.
Direk ná die Anglo-Boereoorlog het Preller met sy “alternatiewe, opposisionele volksgeskiedenis” die Afrikaners wat pas die oorlog verloor het, verdedig en hulle bestaan “gewettig en geregverdig”. Preller het dus die geskiedskrywing as hulpmiddel gebruik om sy volk te inspireer deur hulle met nuwe oё na hulle geskiedenis te laat kyk. Sy eerste werke het oor die Groot Trek gehandel, is in Afrikaans geskryf en het onder meer verset teen die verengelsingsbeleid van lord Alfred Milner getoon.
Die feit dat, soos Van Jaarsveld dit stel, “die Afrikaners as aparte volk binne die Britse Unie van Suid-Afrika ook ‘n aparte, isoleerbare geskiedenis van Suid-Afrika het, wat dié geskiedenis van die land verteenwoordig”, was skering en inslag van Preller se geskiedskrywing. Dit het ongelukkig meegebring dat hy “[d]ie eis dat die geskiedskrywer onpartydig of neutraal of objektief teenoor die verlede moet staan” met minagting verwerp het. Sy beeld as historikus is ook geskaad deur sy negatiewe sienings van Engelse en swart mense.
PRELLER, Gustav S., Daglumier in Suid-Afrika: oorsig van die geskiedenis van Suid-Afrika van die vroegste tye tot 1881. Pretoria, 1937.
 Gustav S. Preller, Agt jaar s’n politiek: skoon geskiedenis van die Suid- Afrikaanse Nasionale Party, 1902-1910. Die werk het onder die skuilnaam “Knop” verskyn.