Zuma moet nou besluitPres. Jacob Zuma. Foto: Elmond Jiyane En sy opvolger gaan klaarblyklik adjunkpres. Cyril Ramaphosa wees, want die ANC se advies is dat die sestien maande tussen vandag en die volgende algemene verkiesing nie as ‘n volle presidentstermyn getel gaan word nie, het Khusela Sangoni, ANC-woordvoerder, by navraag bevestig. Die ANC het nog nie besluit wie as Ramaphosa se adjunkpresident van Suid-Afrika gaan dien nie. Die sekretaris-generaal van die ANC, Ace Magashule, het vanmiddag belowe Zuma sal môre aankondig of hy as president gaan bedank. Die ANC het hom reeds in kennis gestel dat hy nie meer die party se keuse vir die land se presidentskap is nie. Magashule het die sluier effe gelig oor die reusagtige stryd wat tans in die ANC afspeel, toe hy by die ANC-hoofkwartier, Luthuli-huis in Johannesburg, vrae moes trotseer van ‘n horde joernaliste wat presidensiële bloed geruik het. Volgens Magashule was dit hy en Ramaphosa wat gisteraand in Pretoria die strop om Zuma se nek gesit het deur hom in te lig dat die ANC nie sy versoek om ‘n grasietydperk van drie tot ses maande om sy presidensiële sake af te handel, gaan toestaan nie. Die nasionale uitvoerende komitee (NUK) van die ANC se besluit om Zuma te herroep is aan hom oorgedra, en volgens Magashule het Zuma geen keuse as om daaraan gehoor te gee nie. Terselfdertyd het Magashule, wat bekend staan as een van Zuma se grootste ondersteuners, gesê geen spertyd is aan Zuma gestel oor presies wanneer hy moet bedank nie. Tussen die reëls was dit duidelik dat Zuma verbete veg om so lank moontlik president te bly en elke jakkalsdraai moontlik uithaal om nog ‘n rukkie in sy pos aan te bly, maar dat die ANC meen hy het nou die einde van die pad bereik. Magashule het uiters ongemaklik voorgekom tydens die mediakonferensie, en het slegs gemaklik gelyk wanneer hy Zuma se lof besing het. Magashule het bly pleit dat Zuma die ruimte gegun moet word om “met waardigheid” uit die pos te tree nadat die ANC nasionale uitvoerende komitee tydens ‘n marathonsessie van 13 uur besluit het dis tyd vir Zuma om te gaan. Môre beloof dus om ‘n geskiedkundige dag van politieke hoogspanning te wees, met minstens die volgende drie hoogtepunte, twee in Kaapstad en die derde waarskynlik in Pretoria: * Om agtuur môreoggend is daar ‘n vergadering agter geslote deure van al die parlementêre partye, insluitend die ANC en die opposisie, se hoofswepe. Die verwagting is dat die moontlikheid van ‘n mosie van wantroue in Zuma bespreek sal word. Die EFF het só ‘n mosie ingedien, maar tans is die ANC daarteen gekant. Indien Zuma bly weier om as president te bedank, kan die ANC van besluit verander en hom deur so ‘n mosie uitdwing. * Ietwat later môreoggend vergader die ANC se parlementêre koukus agter geslote deure om deur die party se leierskap ingelig te word oor Zuma se lot. Dit sal interessant wees om te verneem of Zuma se ondersteuners in die koukus, veral LP’s uit KwaZulu-Natal, Noordwes en die Vrystaat, gaan probeer teenstand bied en vir hom gaan probeer tyd koop. * En derdens word verwag dat Zuma van hom gaan laat hoor. Selfs hy moet nou al besef hy is in sy kanon in. Hy sal ook weet dat die ANC hom nie as president kan afdank nie – net die parlement kan. As hy dus hardgebaker aan sy pos vashou kan hy nog ‘n tydjie in die Uniegebou bly, maar daar is twee risiko’s aan verbonde. Eerstens, as hy nie vrywillig afstaan nie, verloor hy sy omvattende pensioen en ander voordele. En tweedens is hy besig om met sy hardkoppigheid, groeiende aggressie teen hom in die ANC aan te vuur. Hul geduld met hom raak op. Dit raak dus nou tyd vir sy ondersteuners om hulself met die nare onafwendbaarheid van sy vertrek te versoen – en vir sy vele teenstanders om die vonkelwyn op ys te plaas en die vreugdevure aan te steek. Dis sowaar nou nie meer lank nie, dan is die Zuma-regering verby.