Rune of Runeskrif
Wendag > Forum > Artikels > Skandinawiese en Nordiese lande en kultuur > Rune of Runeskrif
Thread: Rune of Runeskrif
6th April 2009, 22:48 #1
Voor die koms van die Romeinse kultuur na Noord-Europa het die Germane ’n eie skryfsisteem gehad wat bekend gestaan het as rune of runeskrif. Die skryfsisteem van die Kelte het bekend gestaan as die ogham. Die woord alfabet kom van die Latynse letters ab of alfabeta. Die Germaanse woord rune beteken boodskap of (lopende) berig. Die Engelse woord run en die Afrikaanse woord ren(perd) is hieraan verwant asook die Duitse woord raunen wat fluister beteken. Die ou Germaanse priesteresse het moontlik 'n preweltaal of fluistertaal gebruik by die ontleding van 'n orakel. In Oudnoors beteken die woord rûn geheime- of towerteken. In Oudsaksies, Oudhoogduits en Goties was die tekens bekend as rûna. Die woord rune is afkomstig van die Indoeuropese wortel *ru wat geheim beteken.
Wat kenmerkend was van die rune (en ook ander ou alfabette) was dat elke letter ’n naam gehad het en dat hierdie letter ook ’n aparte betekenis gehad het wat dikwels in verband gestaan het met ’n geheime of ’n verborge boodskap (magie of Goddelike krag). In ons huidige alfabet word ‘n ‘a’ ’n ‘aa’ genoem en die ‘a’ het geen betekenis nie. Maar by die rune word die ‘a’ geskryf as ansuz. Dit word Ansuz (Aesir of God) genoem en dit simboliseer Goddelike krag. Elke woord in die runeskrif was dus swaar belaai met simboliek en betekeniswaarde. Elke woord het dan ook 'n bepaalde uitstraling gehad afhangende van die lettertekens waaruit dit opgebou was.
‘a’ geskryf as ansuz
Die rune toon ooreenkomste met ander bekende nuwe alfabette. Daarbenewens het die rune ook per gebied verskil.
Die futhark (runeskrif) is verdeel in drie groepe (opgedra aan drie Gode) van elk agt rune, wat bekend gestaan het as Aettir: Freya se agt, Hagal se agt en Tyr se agt. Die woord futhark word gevorm deur die 6 eerste letters van die runenalfabet: f, u, þ (th), a, r en k. Hierdie futhark het bestaan uit 24 runetekens of runestawe en staan vandag bekend as die Ou Futhark. Die latere Vikinge het ’n nuwe futhark gebruik wat slegs uit 16 runetekens bestaan (Nuwe Futhark). Op die Britse eilande was ’n Anglo-Saksiese runeskrifstelsel in gebruik met 33 runetekens bekend as Futhorc. Hierdie Futhorc was in gebruik tot en met die 11de eeu.
Runemeesters (was meestal vroue) het die rune ook stawe genoem omdat die letters opgebou was uit klein stafies (reguit lyne). Later was terme gebruik soos runstaf (runeteken) en bokstaf (Latynse letter) om tussen die twee skryfsisteme te kon onderskei. Die woord bokstaaf ken ons vandag steeds as boekstaaf. Bok en boek kom van beuk. Beuk is 'n soort hout (boomsoort) waarop die runetekens gekras was.
6th April 2009, 23:37 #2
Rune of Runeskrif - Freya se Agt
Freya se Agt
Naam van Rune
Vee was ’n baie waardevolle besitting. Hierdie rune is ook die belangrikste en simboliseer rykdom en voorspoed.
Die oeros het simbool gestaan vir krag en snelheid. Om ’n oeros je jag het veel kundigheid van die krygers, vereis. Hierdie rune is daarom van groot belang
Hierdie rune het beskerming gesimboliseer, maar soms ook ’n probleem of uitdaging.
Hierdie rune simboliseer kommunikasie en goddelike krag.
Hierdie rune simboliseer die siklus van die lewe en staan vir verandering of aksie.
Hierdie rune simboliseer vuur, lig of Goddelike lig.
Hierdie rune simboliseer spirituele geskenke of gawes.
Hierdie rune simboliseer balans en harmonie.
6th April 2009, 23:56 #3
Rune of Runeskrif - Hagal se Agt
Hagal se Agt
Hierdie is ’n weerrune en simboliseer uitdagings of ook onbeheerbare kragte.
armoede of nood
Hierdie rune simboliseer selfontwikkeling. Mense met ’n bepaalde behoeftekan hierdie behoefte realiseer.
Hierdie rune staan vir onaktiwiteit of <em>status quo</em>.
Jaar of Oes
Hierdie rune dui aan dat daar ’n nuwe tydperk aanbreek of dat ’n bepaalde inset wat in die verlede gemaak was nou vrugte kan werp.
Die taxusboom was gesien as die bewaarder van wysheid en as ’n poort na ander wêrelde. Hierdie rune staan bekend as die sjamaan rune, omdat sjamane die vermoë gehad het om na verskillende wêrelde te reis. Die rune staan ook vir motivering en transformasie.
Dobbel steen beker
Hierdie rune simboliseer Lot. Die dobbelsteenbeker was gebruik by dobbelspelle en weddenskappe.
Hierdie rune simboliseer die wêreldboom en stel "bescherming" voor.
Die son gee lig, warmte en lewenskrag. Aan hierdie rune word voorspoed en gesondheid toegeken.
7th April 2009, 00:09 #4
Rune of Runeskrif - Tyr se Agt
Tyr se Agt
Tyr was een oorlogsgod wat sy arm opgeoffer het om ander Gode te red. De rune word gesien as ’n bereidheid om ’n offer te bring wat sal lei tot ’n heldedaad of ‘n oorwinning.
Die Berk (boomsoort) is besonder taai en bestand teen brandskade. Ook herstel die boom vinnig na ’n brand. Hierdie rune word daarom in verband gebring met wedergeboorte en vrugbaarheid.
Die perd word beskou as ’n die kosbaarste dier in die diereryk. Hierdie rune simboliseer daarom samewerking en vooruitgang.
Hierdie rune word gesien as die verteenwoordiger van die mensheid.
Water word in verband gebring met intuïtie en emosie.
Inguz (of Ingwaz) was ’n Vrugbaarheidsgod. Hierdie rune staan daarom ook vir vrugbaarheid en ook kreatiwiteit.
Hierdie rune staan vir duidelikheid, oplettendheid en helderheid.
Hierdie rune staan vir voorouers en erfenis.
7th April 2009, 00:20 #5
Rune of Runeskrif - Oorsprong en gebruik
Die 25ste steen is 'n blanko steen en is later toegevoeg.
Oorsprong en gebruik van die rune
Hierdie skrifstelsel is verwant aan sowel die Griekse as die Romeinse skrifstelsels asook die ou Etruskiese skrif van Noord-Italië. Dit dui op 'n Noordwaartse invloed. Maar daar word ook deur ondersoekers aangedui dat die rune ooreenkom met rotstekeninge in Hällristningar wat dateer uit die einde van die steentyd en die begin van die bronstyd. Die tekens wat argeoloë in Oostenryk, Suid-Duitsland en Noord-Italië gevind het, is moontlik afkomstig van die emigrerende Germane uit die Noorde. By die oudste inskripsies was daar van regs na links geskryf.
Met die koms van die Christendom na Noord-Europa het die Latynse alfabet die Germaanse rune verdring. Die Germaanse skrifstelsel is deur die kerk verbode verklaar. Die Germaanse skrifstelsel het swaar gedra aan simboliek en betekeniswaarde wat weer nou gekoppel was aan die ou Germaanse Godsdiens. Verder was die rune ook gebruik om magiese kragte op te roep. Dit is gebruik by orakels om insig te gee in die daaglikse problematiek en die toekoms te probeer voorspel. Om hierdie redes was die Germaanse skrifstelsel vir die Christene onaanvaarbaar en is reeds bestaande geskrifte so ver moontlik vernietig. In baie Germaanse gebiede was die doodstraf later ingestel vir mense wat hulle met rune besig gehou het.
In die geïsoleerde Skandinawiese platteland sou tydens die Middeleeue 'n verdere verfyning kom van die rune (uit Nuwe Rune) wat bekend gestaan het as Futhork en het uit 27 tekens bestaan. In die Sweedse provinsie Dalarna was die runeskrif tussen 1500 tot 1800 nC ook verfyn. Dit het bekend gestaan as Dalrune en was 'n mengsel tussen Latynse letters en runetekens. Die Dalrune was in gebruik tot in die 20ste eeu.
Die meer as 4,000 inskripsies het behoue gebly het, is gemaak op stene, gedenkstene, bene en metaal voorwerpe.
Doel van die rune
Die rune was nie alleen gebruik as skrifstelsel nie, maar het ook 'n funksie gehad by bepaalde rituele. Hierdie tekens is dikwels gevind by altare, offerstene en ook in grafte van mense. Rune was gebruik om die Lot van mense en gebeurtenisse te voorspel. Maar dit is ook gebruik om invloed uit te oefen op die gedrag van mense, die weer, oeste, liefde, vervloeking, genesing, ens. Die rune het dus magiese waarde gehad. Sommige mense het runetekens (of een teken) permanent by hulle gedra omdat dit geluk sou bring of teëspoed sou afweer. Rooi was 'n heilige kleur vir die ou Germane. Die rune tekens was daarom meestal rooikleurig (bloed).
Uit die rune (25 stene of stawe) sou later die tarot (78 speelkaarte) ontstaan het. Die woorde spel, spelling, speel, verspeel en voorspel kom uit die gebruik van die rune. Terloops, die Engelse woord play, is verwant aan plooi (plooy) of ontplooi. Die woord lees kom ook uit die gebruik van die rune, want lees het vroeër die betekenis gehad van vorm, spoor, voetafdruk, en voetspoor. Vergelyk ook die woord last (Eng) en die Oudengelse læste (voetafdruk). Maar die woord leer (studeer) is ook verwant aan die woord lees en verder ook nog verwant aan die woord lis(tig). Lis(tig) wat vandag slu beteken, het vroeër die betekenis gehad van wysheid, kennis en verstand.
Nuwe rune moes altyd eers ingewy word voordat dit magiese waarde gehad het. Hierdie inwyding is in vier stappe gedoen. Die runestene was eers blootgestel aan rook, maar die rook moes van 'n spesifieke plant (kruie) kom. Hierdie rook het simbool gestaan vir Lug en Gees. Hierna is sout oor die runetekens gestrooi, as simbool van die aarde (Sout van die Aarde). Hierna is die runetekens in water gedompel uit 'n bron. Die stene was hier met Lewende Water gedoop. Laastens is die stene liggies oor 'n brandende vuur gehou om dit te suiwer. Lug, Aarde, Water, en Vuur is die elemente van die kosmos. Die runetekens moes hierna nog geaktiveer word of eie gemaak word. Om dit te doen moes die rune stuk vir stuk eers op die linkerpalm van die eienaar geplaas word, waarna die regterhand bakvormig en beskermend oor die runeteken gehou was. Die runetekens was hierna gereed vir gebruik (alleen deur die eienaar) en 'n sakkie bewaar.
Die rune(stene) kon op verskillende maniere geraadpleeg word, bekend as 'n orakel. Dit was 'n Goddelike raadpleging. Die mees bekende orakels was die volgende:
Dit was die eenvoudigste manier om die rune te raadpleeg. Die rune word in 'n sakkie gehou. Wanneer die eienaar sy/haar hand in die sakkie steek sal een van die rune 'n bietjie aan die vingers kleef. Hierdie rune word dan uitgehaal en gelees. Hieruit sal die huidige probleem blyk, asook die oplossing van die probleem.
Die Drie-Rune-Orakel was gebruiklik by ingewikkelde situasies. Dit word gedoen deur aan die probleem te dink. Daar word drie runestene uit die sakkie gehaal maar eers bly die teken aan die onderkant (dus onsigbaar). Die stene word van regs na links neergelê en daarna omgedraai. Die steen aan die regterkant, gee die situasie aan soos dit nou is. Die steen in die middel dui die nodige handelswyse aan en die steen aan die linkerkant dui op die nuwe situasie.
Die Runestene (5) word in die vorm van 'n kruis neergelê. Die stene word van regs na links gelees en weer van onder na bo.
Hier word nege stene (eerste 9) uit die sakkie gehaal en in die hand gehou. Hierna word dit versigtig op 'n wit doek gestrooi (nie neergelê nie). Die steen in die middel word eers gelees en daarna na die buite kante toe, maar met die volgende aspekte in gedagte:
1 'n Rune gedenksteen.
2 Die Codex Runicus is 'n Skandinawiese wetboek wat uit 1300 nC dateer en bevat 202 bladsye.
aesir, ansuz, lettertekens, orakel, rune, runekruis, runemeesters, runenalfabet, runeskrif, runeteken, skrifstelsel, wodan