Nuuskommentaar: Bly of glyArgieffoto: Pixabay.com “Bly of gly” het ’n algemene uitdrukking geword om te onderskei tussen diegene wat die land wil verlaat, en diegene wat hier werk daarvan wil maak om van die land ’n beter plek te maak. Wat is die rol van rubriekskrywers om hierdie beïnvloeding te stimuleer? Sover ek weet, het ek dié uitdrukking die eerste keer in een van P.H. Nortjé se boeke gelees – as ek reg onthou, afkomstig van ’n oupa. Sedertdien is dit meermale gesien, en namate al meer mense die pas oorsee gevat het, het dit al meer voorgekom. Gaan ons bly, of gaan ons vir ons nageslag ’n veiliger bestaan oorsee probeer uitwerk? En dié vraag het weer by my opgekom ná ’n onlangse nuuskommentaar, “Waarvoor deug die Afrikaner en die wit mens in Suid-Afrika?”. Lees hier. Die spotprenttekenaar Jerm het dit ook met ’n spotprent ondersteun. Dit het 34 leserskommentare opgelewer. Die tema en inhoud het baie lesers duidelik pessimisties oor Suid-Afrika se toekoms gestem, want praatjies oor “gly” was volop. ’n Paar was vasbeslote om te bly en sake hier plaaslik te beredder. Die vorige dag se nuuskommentaar, wat oor die hantering van die grondgryp-kwessie gehandel het, het self 30 kommentare opgelewer, maar volgens die aangeduide Facebook-“shares” is dit deur baie minder lesers gelees. Is dit ’n geval van lesers wat smag na iets positiefs, wat die verkiesing tot president van Cyril Ramaphosa insluit, dat artikels wat hom met die grondgryp-kwessie verbind nou nie “pas” by die Ramaphosa-euforie nie? Die feit bly dat Suid-Afrika nie nou ’n maklike land is nie, ook nie om te regeer nie. ’n Mens hoef nie na voorbeelde te soek nie … in vandag se koerante kan ons lees van ’n minister en president van die ANC se Vroueliga wat deur ’n oudhoofregter erg bygedam word. Ons kan lees van ’n groep mense wat met motors by ’n huis opgedaag het waar die eienaar pas twee rowers doodgeskiet het (wat hom gedreig het). Plaasaanvalsyfers lyk beroerd. Protesoptrede rol oor die land. Infrastruktuur word verbrand … Niemand kan iemand met kinders verkwalik wat moed verloor en aan “gly” begin dink nie. Die media, en veral meningsvormers, speel ’n belangrike rol oor hoe mense oor die toekoms ingestel word. Dit is trouens ’n internasionale tema, en verskeie bekende oorsese skrywers het al hieroor die pen opgeneem. Dit, op sy beurt, begin meningspeilings beïnvloed, en heel dikwels word die boodskapper, in plaas van die persoon wat die gebeure geaktiveer het wat tot die slegte nuus gelei het, soos ’n dapper Herout van ouds spreekwoordelik doodgemaak. Elke rubriekskrywer het sy eie sterk- en swakpunte. Sommiges is eenvoudig sonskynskrywers wat die maksimum uit die donker wolk se silwer randjie haal. Ander belig dalk die negatiewe te veel – dermate dat dit hom sélf begin beïnvloed. Ander rubriekskrywers is veelsydig, maar in die mededingende koerantwêreld word dikwels van ’n vaardige rubriekskrywer verwag om te bly fokus op dit waarin hy die beste is. Dink maar hoe vreemd dit sal voel as Blouwillem Theron die dag ’n rubriek in die styl van Max du Preez moet lewer, en Max weer Blouwillem met sy onnutsighede sal moet nadoen. Dis dikwels nie maklik om in die sonskyn te baai nie. Maar dit sou ’n swaarmoediger plek gewees het sonder die Petro Hansens, Blouwillems en Ilse Bigalkes. Gelukkig is daar veelsydige rubriekskrywers wat deur hul publikasies die geleentheid gebied word om die spektrum te dek, soos Charles Smith van Volksblad. Met dieselfde behendigheid waarmee hy ’n hoofartikel kan skryf oor ’n plaasmoord op ŉ, vir hom bekende, dokter/boer van Rouxville, kan hy mense laat glimlag – en dit soms oor baie ernstige sake. Is daar nog ’n rubriekskrywer wat die kuns van omsigtigheid en gebalanseerde insig beter bemeester het as Barnard Beukman, redakteur van Beeld? Gesamentlik het die rubriekskrywers die taak om lesers so objektief moontlik in te lig (en objektiwiteit en politieke korrektheid loop selde in dieselfde spoor), en oor die ganse spektrum van die Suid-Afrikaanse samelewing in te lig – die onaangename en die dikwels verskuilde aangename. Die laaste soort leserskommentare is dit wat ’n mens “petrol” verskaf om ook die swartgalliges te kan verteer. Albei is aanwysers. Gelukkig is daar heelwat lesers wat uiters waardevolle kommentaar lewer wat regtig waarde tot die nuuskommentaar toevoeg. Bly of gly? Dis elkeen se eie keuse, maar dis nie almal wat graag wil gly beskore nie. Daarom is dit onnodig om deur oordrewe swartgalligheid en dikwels gelaai met fopnuus dié wat agterbly die skrik op die lyf te jaag. Die uwe, en Maroela Media, probeer allermins iemand so moedeloos maak dat hy of sy die land wil verlaat. Nee, die bedoeling is veel eerder om mense aan te moedig om saam te staan en die hand aan die ploeg te slaan, en saam ’n beter toekoms uit te kap. Die klippie in die skoen op die oomblik is diegene wat AfriForum en Solidariteit met die teerkwas bydam juis omdat hulle dit probeer doen. Dis iets wat nou al ’n hele ruk momentum het, en vandag is daar weer ’n brief met so ’n strekking in Volksblad – van ’n leser wat nou al meermale sy mond hieroor uitgespoel het.