Karelsuniversiteit - Wikipedia
8.9 miljard CZK
Rooi en Wit
Die Karelsuniversiteit, ook bekend as Karelsuniversiteit in Praag (Tsjeggies: Univerzita Karlova; Latyn: Universitas Carolina; Duits: Karls-Universität) of histories as die Universiteit van Praag (Latyn: Universitas Pragensis), is die oudste en grootste universiteit in die Tsjeggiese Republiek. Dit is in 1348 gestig en was die eerste universiteit in Sentraal-Europa. Dit is een van die oudste universiteite wat deurlopend operasioneel was vanaf sy stigting oftewel waarvan die aktiwiteite nooit gestaak is nie.  Vandag bestaan die universiteit uit sewentien fakulteite wat geleë is in Praag, Hradec Králové en Pilsen. Die universiteit se akademiese uitgewers-huis is Karolinum Press. Die universiteit bedryf ook verskeie museums en twee botaniese tuine.
Die universiteit se seël bevat sy beskermheer Keiser Karel IV, met sy wapen as Koning van die Romeine en Koning van Boheme wat voor Sint Wenceslaus, die beskermheilige van Boheme, kniel. Om dit is die inskrywing Sigillum Universitatis Scolarium Studii Pragensis (Afrikaans: Seël van die Praag akademie).
1.1 Middeleeuse universiteit (1349–1419)
1.2 Protestantse akademie (1419–1622)
1.3 Karel-Ferdinand Universiteit (1622–1882)
1.4 Skeuring in Tsjeggiese en Duitse universiteite
1.5 Teenswoordige universiteit (sedert 1945)
3.2 Akademiese instellings
3.3 Ander eenhede
3.5 Internasionale samewerking
4 tabel van noemenswaardige fakulteitslede en studente
4.1 Noemenswaardige studente
4.2 Noemenswaardige akademici
Monument aan die universiteit se beskermheer, Keiser Karel IV, in Praag (gebou in 1848)
Middeleeuse universiteit (1349–1419)[wysig | wysig bron]
Die inspirasie vir die stigting van 'n middeleeuse universiteit in Praag, was die Keiser van die Heilige Romeinse Ryk, Karel IV gewees. Hy het sy vriend en bondgenoot, Pous Clemens VI, gevra om die universiteit tot stand te bring. Op 26 Januarie 1347 het die pous die magtiging (pouslike Bull) uitgereik wat 'n universiteit in Praag sou vestig, welke universiteit gemodelleer sou wees op die Universiteit van Parys, met die volle aantal (4) fakulteite, d.w.s. insluitende teologie. Op 7 April 1348 het Karel, die koning van Boheme, aan die nou-gevestigde universiteit sekere voorregte en kwytskeldings verleen uit hoofde van sekulêre magte vervat in 'n Goue Bull  en op 14 Januarie 1349 het hy die handeling herhaal as die Koning van die Romeine. Die meeste Tsjeggiese bronne vervat in 19de eeuse ensiklopedies, algemene historieë, en materiale van die universiteit self - verkies om die jaar van 1348 aan te gee as die stigtingsjaar van die universiteit, eerder as 1347 of 1349. Dit is veroorsaak deur 'n anti-geestelike skuif in die 19de eeu wat deur beide die Tsjegge en die Duitsers gedeel is.
Onderwyser en studente word getoon in 'n Middeleeuse Boheemse manuskrip
Die universiteit het in 1349 geopen. Die universiteit was ingedeel in dele genoem nationes: onderskeidelik die van Boheme, Beiere, Pole en Sakse. Die Boheemse Natio het Boheme, Morawiërs, suidelike Slawe en Hongare ingesluit; die Beierse deel het Oostenrykers, Swabe, Franke en studente uit die Ryn-provinsies ingesluit; die Poolse deel het mense van Silesië, van Pole en Roetene ingesluit; die Saksiese deel het inwoners van Meissen, Thüringen, die Boonste en Laer dele van Sakse, Denemarke en Swede ingesluit.  Etnies Tsjeggiese studente het 16-20% van alle studente opgemaak. Aartsbiskop Arnošt van Pardubice het 'n aktiewe deel gespeel in die grondlegging van die instituut deur die geestelikes te vra om by te dra en het 'n kanselier van die universiteit geword.
Die lesings was gehou in die kolleges, waarvan die oudste, wat in 1366 gestig is, ter ere van die koning Carolinum genoem was. In 1372 het die regsfakulteit 'n onafhanklike universiteit geword. 
In 1402 het Jerome van Praag in Oxford die Dialogus en Trialogus van John Wycliffe gekopieer. Die dekaan van die fakulteit filosofie, Jan Hus, het die Trialogus vertaal in Tsjeggies. In 1403 het die universiteit sy lede verbied om die leringe van Wycliffe te volg, maar sy leerstellinge het voortgegaan om populariteit te verkry.
Tydens die Westelike Skeuring het die Boheemse Natio die kant van koning Wenceslaus geneem en die konsilie van Pisa (1409) ondersteun. Die ander nationes van die universiteit het hul ondersteuning vir die kant van Pous Gregorius XII verklaar. Derhalwe was die stem 1:3 teen die Boheme. Jan Hus en ander Boheme het egter Wenceslaus se opposisie teen Gregorius uitgebuit. Die koning het by wyse van die Dekreet van Kutná Hora (Duits:Kuttenberg) op 18 Januarie 1409 die universiteit se grondwet ondermyn deur aan die Boheemse meesters drie stemme toe te ken. Slegs 'n enkele stem het gekombineerd vir die ander drie nationes oorgebly, vergeleke met een stem vir elke natio soos tevore. Die resultaat van hierdie coup was die emigrasie van buitelandse (meestal Duits) professore en studente, welke in Mei 1409 die Universiteit van Leipzig sou stig. Voor die gebeurtenis het die universiteit omtrent 200 doktorale- en magister studente gehad, asook vyfhonderd baccalaureus studente en in totaal 30,000 studente; die universiteit het 'n groot deel van sy studente- en personeelkorps verloor. Skattinge van die verlies wissel van 5000 tot 20,000, insluitende ses-en-veertig professore.  In die herfs van 1409 was Jan Hus verkies tot rektor van die nou Tsjeggies-gedomineerde universiteit.
Derhalwe het die Praagse universiteit die grootste deel van sy studente en fakulteit verloor. Van toe af het die universiteit verval tot 'n blote streeks-instelling met 'n baie lae status. Die fakulteite van teologie en regte het gou verdwyn (in 1419), en slegs die Fakulteit van Kunste het bly voortbestaan.
Protestantse akademie (1419–1622)[wysig | wysig bron]
Carolinum – die oudste gebou van Karelsuniversiteit wat gebou is in die 14de eeu.
Die Fakulteit van Kunste, Karelsuniversiteit in Praag, het die sentrum van die Hussiete beweging geword, en die hoof doktrinale gesagsliggaam van die Ultrakwiste. Geen grade was in die jare 1417-1430 toegeken nie, en by tye was daar slegs agt of nege professors aanwesig.  Keiser Sigismund, seun van Charles IV, het dit wat oorgebly het as sy persoonlike eiendom opgeneem en daar was op beskeie vlak vooruitgang gemaak. Keiser Ferdinand I het die Jesuïete na Praag opgeroep, en in 1562 het hulle 'n akademie gestig-die Clementinum. Van 1541 tot 1558 was die Tsjeggiese humanis Mattheus Collinus (1516–1566) aldaar 'n professor van Grieks.  Vooruitgang was ook gemaak toe keiser Rudolf II residensie opgeneem het in Praag. In 1609 was die verpligte selibaatheid van professors afgeskaf. In 1616 het die Jesuïete Akademie 'n universiteit geword. (Dit kon akademiese grade toeken.) 
Die Jesuïete was uitgesit in 1618-1621 gedurende die vroeë stadiums van die Dertigjarige oorlog wat in Praag begin is deur anti-Katolieke en anti-imperiale Boheme. Teen 1622 het die Jesuïete beskik oor 'n predominante invloed oor die keiser. 'n Imperiale dekreet van 19 September 1622 het die Jesuïete beheer oor die gehele skoolsisteem van Bohemia, Morawië en Silesië gegee. Die laaste vier professors by die Carolinum het bedank en die Carolinum en nege kolleges daarvan het na die Jesuïete gegaan. Die reg om grade toe te ken, om kanselierskappe te hou en om sekulêre professors aan te stel was ook aan die Jesuïete toegestaan.
Karel-Ferdinand Universiteit (1622–1882)[wysig | wysig bron]
Kardinaal Ernst Adalbert von Harrach het aktief die samesmelting van die universiteit met ander institusies, en die onttrekking van die episkopalistiese reg tot die kanselierskap, teengestaan en het die optrek van die Goue Bull vir die bevestiging van die toegif aan die Jesuïete verhoed. Kardinaal Ernst het die Collegium Adalbertinum befonds, en in 1638 het keiser Ferdinand III van die Heilige Romeinse Ryk die onderrig-monopolie wat deur die Jesuïete geniet was beperk. Hy het hulle ontneem van die regte, eiendomme en argiewe van die Carolinum en die universiteit weereens onafhanklik gemaak onder 'n imperiale beskermheer. Gedurende die laaste jare van die Dertigjarige oorlog was die Karelsbrug in Praag op dapper en moedige wyse deur studente van die Carolinum en Clemtinum beskerm. Sedert 1650 het die wat enige grade ontvang het 'n eed geneem om die Onbevlekte Ontvangs van die Heilige Maagd te onderhou, welke elke jaar hernu word.
Op 23 Februarie 1654 het keiser Ferdinand III van die Heilige Romeinse Ryk die Carolinum en Clementium laat saamsmelt en 'n enkele universiteit geskep met vier fakulteite- naamlik Karel Ferdinand Universiteit. Carolinum het op die stadium slegs beskik oor 'n Fakulteit van Kunste (Praag) synde die enigste fakulteit wat die tydperk van die Hussiete-oorloë oorleef het. Beginnende in die tyd het die universiteit homself aangewys as Karel-Ferdinand Universiteit (Latyn:|Universitatis Carolinae Ferdinandeae). Die verweerde en verwaarloosde Carolinum was in 1718 op die onkoste van die staat herbou.
Die herbouing en die burokratiese hervormings van die universiteit in die tyd van die Habsburg vorstehuis in 1752 en 1754 het die universiteit ontneem van baie van sy voormalige voorregte. In 1757 was 'n Augustiniaan en Dominikaan aangestel om teologiese onderrig te gee. Daar was egter 'n geleidelike bekendstelling van verligte hervormings , en die proses het teen die einde van die eeu gekulmineer toe selfs nie-Katolieke die reg gegee is om te studeer. Op 29 Julie 1784 het Duits Latyn as die taal van instruksie of onderrigtaal vervang.  Vir die eerste keer was Protestante toegelaat en kort daarna ook Jode. Die universiteit het die benodigdheid vir 'n Tsjeggiese taal en literatuur Stoel erken. Keiser Leopold II van die Heilige Romeinse Ryk het op 28 Oktober 1791 die Stoel deur 'n Hof-like dekreet gestig. Op 15 Mei 1792 is die geleerde en geskiedkundige, Franz Martin Pelzel (Tsjeggies: František Martin Pelcl) die professor van die Stoel gemaak. Hy het op 13 Maart 1793 'n aanvang geneem met sy lesings.
Tydens die rewolusie van 1848 het beide Duitse en Tsjeggiese studente geveg vir die byvoeging van die Tsjeggiese taal by die Karel-Ferdinand Universiteit as 'n onderrigtaal. As gevolg van die demografiese veranderinge van die 19de eeu, het Praag teen omtrent 1860 nie meer beskik oor 'n meerderheid Duitstalige inwoners nie. Teen 1863 was twee-en-twintig kursusse gehou in Tsjeggies, en die res (uit 187 lesings) was in Duits gehou. In 1864 het die Duitsers die stigting van 'n aparte Tsjeggiese universiteit voorgestel. Tsjeggiese professors het die voorstel verwerp omdat hulle nie ontneem wou wees van die kontinuïteit van die universiteit se tradisies nie.
Skeuring in Tsjeggiese en Duitse universiteite[wysig | wysig bron]
Dit het gou begin duidelik word dat nòg die Tsjegge nòg die Duitsers tevrede was met die tweetalige reëling wat die universiteit na die rewolusie van 1848 aangeneem het. Die Tsjegge het ook geweier om die idee van die herinstelling van die 1349 Natio universiteit (Nasies-universiteit) te ondersteun, en het in stede daarvan hul ondersteuning verklaar vir die idee om die universiteit bymekaar te hou, maar dit in verskillende universiteits-kolleges te verdeel, een Tsjeggies en een Duits. Dit sou beide die Tsjegge en Duitsers toegelaat het om die kollektiewe tradisies van die universiteit te behou. Die Duitssprekendes het egter gou die voorstel ge-veto, en het 'n suiwer Duitse universiteit verkies: hulle het voorgestel dat die Karelsuniversiteit verdeel word in twee aparte institusies.
Doktorale diploma van die astroloog Friedrich Hopfner wat in 1905 uitgereik is deur die Duitse Karel-Ferdinand Universiteit in Praag
Na lang samesprekings was die Karel-Ferdinand universiteit in 'n Duitse Karel-Ferdinand (Duits:Deutsche Karl-Ferdinands-Universität) en 'n Tsjeggiese Karel-Ferdinand Universiteit (Tsjeggies:Česká universita Karlo-Ferdinandova) deur 'n wet van die Keiserlike Raad (Oostenryk) verdeel, welke op 28 Februarie 1882 deur Keiser Frans Ferdinand bekragtig is. Elke afdeling was heeltemal onafhanklik van die ander en het gelyke status geniet. Die twee universiteite het egter mediese en wetenskaplike institute gedeel, asook die ou kentekens, die aula, biblioteek, en botaniese tuine, maar algemene fasiliteit is deur die Duitse universiteit geadministreer. Die eerste rektor van die Tsjeggiese Universiteit was Václav Vladivoj Tomek.
In 1890 het die Koninklike en Keiserlike Tsjeggiese Karel-Ferdinand Universiteit honderd-en-twaalf lektore en 2 191 studente gehad en die Koninklike en Keiserlike Duitse Charles-Ferdinand Universiteit 146 lektore en 1 438 studente. Beide universiteite het beskik oor drie fakulteite; Die Teologiese Fakulteit is tot 1891 gedeel, toe dit ook verdeel is. In die wintersemester van 1909-10 het die Duitse Karel-Ferdinand Universiteit 1 778 studente gehad, en diè was verdeel in agt-en-vyftig teologiestudente, vir beide die sekulêre priesterskap en godsdienstige ordes; 775 regstudente; 376 mediese studente en 589 filosofiestudente. Omtrent tagtig van die studente was vroulik. Die professore was as volg verdeel: teologie, sewe gereelde professore, een assistent-professor, 1 dosent/lektor; regte, twaalf gereelde professore, twee assistent-professore, vier dosente/lektore; medisyne, vyftien gereelde professore, negentien assistente, 30 dosente/lektore; filosofie, dertig gereeld professore, agt assistent-professore, negentien dosente/lektore, sewe lektore. In die wintersemester van 1909-10 het die Tsjeggiese Karel-Ferdinand Universiteit 4,319 studente gehad, en diè was verdeel in 131 teologiestudente, vir beide die sekulêre priesterskap en godsdienstige ordes; 1 962 regstudente; 687 mediese studente en 1 539 filosofiestudente. Omtrent 256 van die studente was vroulik. Die professore was as volg verdeel: teologie, agt gereelde professore, twee dosente/lektor; regte, twaalf gereelde professore, sewe assistent-professore, twaalf dosente/lektore; medisyne, sestien gereelde professore, 22 assistente, 24 dosente/lektore; filosofie, nege-en-twintig gereeld professore, sestien assistent-professore, 35 dosente/lektore, elf lektore.
Die hoogtepunt van die Duitse Universiteit was die era voorafgaande die Eerste Wêreldoorlog, toe dit die tuiste was van wêreldbekende wetenskaplikes soos die fisici en filosowe Ernst Mach, Moritz Winternitz en Albert Einstein. Bykomend hiertoe, het die Duitstalige studente bekende indiwidue soos die toekomstige skrywers Max Brod, Franz Kafka, en Johannes Urzidil ingesluit. Die "Lese- und Redehalle der deutschen Studenten in Prag" (Die "Lees- en Lesingsaal van die Duitse studente in Praag"), wat in 1848 gestig was, was 'n belangrike sosiale en wetenskaplike sentrum. Hulle biblioteek het in 1885 meer as 23 519 boeke bevat asook 248 wetenskaplike joernale, 19 daaglikse koerante, 49 tydskrifte en 34 vermaaksuitgawes. Gereelde lesings is gehou met wetenskaplike en politiese temas.
Selfs voor Oostenryk-Hongarye in 1918 ontbind is, om opgevolg te word deur nasionale state, waaronder Tjeggoslowakye, het Tsjeggiese politici geëis dat die kentekens van 1348 eksklusief deur die Tsjeggiese universiteit gehou word.  Wet No. 197/1919 Sb. z. a n. het die Protestante Teologiese Fakulteit gestig, maar nie as deel van die Karelsuniversiteit nie. Dit het egter op 10 Mei 1990 verander, toe dit 'n fakulteit van die universiteit geword het. In 1920 was die sogenaamde Lex Mareš (No. 135/1920 Sb. z. a n.) uitgereik wat vernoem was na sy inisieerder, fisiologie professor František Mareš, wat bepaal het dat die Tsjeggiese universiteit die opvolger was tot die oorspronklike universiteit.  Dit het die Habsburgse naam of titel Ferdinand uitgelaat, en dit sou voortaan bekend staan as die Karelsuniversiteit, terwyl die Duitse universiteit nie genoem is in die dokument nie, en voortaan amptelik bekend sou staan as die Duitse Universiteit in Praag(Duits:Deutsche Universität Prag).
In 1921 het die Duitsers dit oorweeg om hul universiteit te skuif na Liberec (Duits:Reichenberg), in Noord-Boheme. In 1930 het omtrent 42 000 inwoners van Praag Duits as hul huistaal gepraat, terwyl miljoene Duitssprekendes in noordelike, suidelike en westerse Boheme, in Tsjeggies-Silesië en dele van Morawië naby die grense met Oostenryk en Duitsland gewoon het.
Die kenteken van die universiteit; 'n strydpunt tussen die universiteite
In Oktober 1932, na Naegle se dood, het die Tsjegge weer 'n kontroversie oor die kentekens veroorsaak. Etniese spanning het verhoog, alhoewel sommige professore van die Duitse Universiteit lede was van die Tsjeggoslowaakse regering. Enige ooreenkoms om die kentekens vir beide die universiteite te gebruik was verwerp. Op 21 November 1934 moes die Duitse Universiteit die kentekens oorhandig an die Tsjegge. Die senaat van die Duitse Universiteit het 'n afvaardiging gestuur na die Minister van Onderwys, ene Krčmář, om te protesteer teen die bevel. Op die middaguur van 24 November 1934 het duisende studente van die Tsjeggiese Universiteit voor die gebou van die Duitse universiteit geprotesteer. Die Tsjeggiese rektor, Karel Domin, het 'n toespraak gegee wat die skare aangemoedig het om aan te val, terwyl die oordonderde Duitse studente probeer weerstand bied het. Op 25 November 1934 het die rektor, Otto Grosser (1873-1951) onder die dreigement van geweld die kentekens oorhandig. Die moeilikhede van 1934 het die verhoudinge tussen die twee universiteite en nasionaliteit beskadig.
Die gety het egter in 1938 gedraai na die München-ooreenkoms toe Duitse troepe die grensgebiede van Tjeggoslowakye binnegeval het (die sogenaamde Sudetenland), net soos wat Poolse en Hongaarse troepe elders gedoen het. Op 15 Maart 1939 het die Duitsers Tjeggoslowakye gedwing om te skeur en die Tsjeggiese land is deur die Duitsers geokkupeer as die Protektoraat van Boheme en Morawië. Reichsprotektor Konstantin von Neurath het die historiese kentekens aan die Duitse universiteit oorhandig, wat amptelik hernoem was na die Deutsche Karls-Universität in Prag. Op 1 September 1939 is die Duitse Universiteit onderhewig gestel aan die Ryksdepartement van Opvoeding in Berlyn en op 4 November 1939 is dit geproklameer as 'n Reichsuniversität.
Op 28 Oktober 1939 gedurende 'n demonstrasie, is Jan Opletal geskiet. Sy begrafnis op 15 November 1939 het in nog 'n demonstrasie ontaard. Op 17 November 1939 (nou bekend as Internasionale Studentedag) was die Tsjeggiese Universiteit en alle ander hoër onderwysinstellings gesluit, en dit sou so bly tot die einde van die Tweede Wêreldoorlog. Nege studenteleiers is tereggestel en omtrent 1 200 Tsjeggiese studente is geïnterneer in die Sachsenhausen konsentrasiekamp en nie tot 1943 vrygelaat nie. Omtrent twintig or 35 geinterneerde studente het in die kamp omgekom. Op 8 Mei 1940 was die Tsjeggiese Universiteit amptelik hernoem na die Tsjeggiese Karelsuniversiteit. (Tsjeggies:Česká universita Karlova}}) deur regeringsregulasie 188/1940 Coll.
Die Tweede Wêreldoorlog merk die einde van die naasbestaan van die universiteit in Praag.
Teenswoordige universiteit (sedert 1945)[wysig | wysig bron]
Fasade van die moderne ingang na die Carolinum, die sentrum van Karelsuniversiteit
Alhoewel die universiteit begin herstel het na 1945, het dit nie vir 'n lang tyd akademiese vryheid geniet nie. Na die kommunistiese staatsgreep van 1948 het die nuwe regime begin om "suiwerings" te reel en alle vorme van meningsverskille en onenigheid met die amptelike ideologie van onderdruk, en dit het aangehou om so te doen vir die volgende vier dekades, met die tweede golf van suiwerings wat plaasgevind het gedurende die Tsjeggoslowaakse Normalisasie tydperk wat begin het in die 1970's.  Die situasie het slegs in die 1980's begin verbeter;studente het verskeie aktiwiteite georganiseer en verskeie vreedsame demonstrasies in die nasleep van die buitelandse Rewolusies van 1989 het plaasgevind . Die het die Fluweel Rewolusie in 1989 geïnisieer waarin beide studente en fakulteitslede 'n groot rol gespeel het. Václav Havel—'n skrywer, dramatis en filosoof, was van die onafhanklike akademiese gemeenskap gewerf en in Desember 1989 aangestel as president van die nuwe republiek.
Die Karelsuniversiteit beskik nie oor een gesamentlike kampus nie. Die akademiese fasiliteit is regdeur die stad van Praag geleë, en drie van die fakulteite is geleë in ander stede. (twee van hulle in Hradec Králové, en een in Pilsen). Die historiese hoofgebou van die 14de eeu, genaamd die Carolinum is geleë in die Ou Stad van Praag, en maak die universiteit se sentrum uit. Dit is die setel van die Rektor en van die akademiese senaat van Karelsuniversiteit. Die Carolinum is ook die ligging vir Amptelike akademiese seremonies soos matrikulasies of graduasies.
Die Botaniese Tuin van die Karelsuniversiteit in Praag word onderhou deur die Fakulteit van Wetenskappe en is geleë in die Nuwe Stad van Praag.
Fakulteit van Kunste (filosofie), Karelsuniversiteit in Praag
Die vier oorspronklike fakulteite van die Karelsuniversiteit was die: Regsfakulteit, Medisyne, Kuns (filosofie) en teologie (nou Katolieke teologie). Vandag bestaan die Karelsuniversiteit uit sewentien fakulteite, wat hoofsaaklik gebaseer is in Praag, met twee huise in Hradec Králové en een in Plzeň.
Fakulteit van Katolieke Teologie
Fakulteit van Protestantse Evangeliese Teologie
Hussiet Teologiese Fakulteit
Fakulteit van Regte
Eerste Fakulteit van Medisyne
Tweede Fakulteit van Medisyne
Derde Fakulteit van Medisyne
Fakulteit van Medisyne in Plzeň
Fakulteit van Medisyne in Hradec Králové
Fakulteit van Farmakologie in Hradec Králové
Fakulteit van Kunste in Praag
Fakulteit van Wetenskappe
Fakulteit van Wiskunde en Fisika
Fakulteit van Opvoeding
Fakulteit van Maatskaplike Wetenskappe, Praag
Fakulteit van Fisiese Opvoeding en Sport
Fakulteit Lettere en Wysbegeerte, Praag
Akademiese instellings[wysig | wysig bron]
Instituut van die Geskiedenis en Argiewe van die Karelsuniversiteit
Sentrum vir Teoretiese Studies
Sentrum vir Ekonomiese Navorsing en Nagraadse Opvoeding (CERGE-EI) saam met Akademie van Wetenskappe van die Tsjeggiese Republiek)
Ander eenhede[wysig | wysig bron]
Sentrum vir die Oordrag van Kennis en Tegnologie
Instituut vir Taal en Voorbereidende Studies
Sentrale Biblioteek van die Karelsuniversiteit
Agentskap van die Raad van Hoëronderwys-instellings
Ranglyste[wysig | wysig bron]
Volgens die QS Vak-ranglys is die Karelsuniversiteit tussen die beste 51–100 universiteite in die wêreld wat betref geografie en linguistiek.
Natuurlike Wetenskappe 174 197( )
Ingenieurswese en Tegnologie 325 401-450( )
Lettere en Wysbegeerte 184 193( )
Maatskaplike Wetenskappe en Bestuur 229 302( )
Menswetenskappe en Medisyne 250 219( )
Wiskunde 151–200 151–200(geen verandering nie)
Fisika 151–200 76–100( )
Internasionale samewerking[wysig | wysig bron]
In Duitsland werk die Karelsuniversiteit in Praag saam met die Goethe-Universiteit in Frankfurt/hoof. Beide stede is ook geskakel by wyse van 'n vennootskaps-ooreenkoms.
tabel van noemenswaardige fakulteitslede en studente[wysig | wysig bron]
Noemenswaardige studente[wysig | wysig bron]
Onverdeel, voor 1882
(1882–1939 en 1945–teenswoordig)
Bernard Bolzano (1781–1848), wiskundige en filosoof
Vincenz Czerny (1842–1916), snydokter
Josef Dobrovský (1753–1829), filoloog en historikus
Samuel Fritz (1654–1730), Jesuïet sendeling en kartograaf
Anton Gindely (1829–1892), historikus
Jan Hus (1369–1415), godsdienstige denker en hervormer
Karel Hynek Mácha (1810–1836), digter en skrywer
Giovanni Kminek-Szedlo (1828–1896), Egiptoloog
Jan Marek Marci (1595–1677), dokter
Jan Evangelista Purkyně (1787–1869), fisioloog
Agustín Stahl (1842–1917), wetenskaplike
Ferdinand Stoliczka (1838–1874), paleontoloog
Matthias of Trakai (c. 1370–1453), Biskop van Vilnius
Jan Erazim Vocel (1803–1871), digter, argeoloog, historikus
Václav Bělohradský (g. 1944) filosoof
Antonín Holý (1936–2012) Tsjeggiese chemikus wat 'n belangrike rol gespeel het in die skepping van medisyne om MIV en Vigs te behandel
Edvard Beneš (1884–1948), sosiloog, tweede president van Tsjeggo-Slowakye
Adalbert Czerny (1863–1941), pediater
Karel Čapek (1890–1938), skrywer
Eduard Čech (1893–1960), wiskundige
Stanislav Grof (b. 1931), 'n stigter van transpersoonlike psigologie
Jaroslav Heyrovský (1890–1967), chemikus, Nobelprys-wenner
Václav Hlavatý (1894–1969), Tsjeggies-Amerikaanse wiskundige
Miroslav Holub (1923–1998), skrywer en immunoloog
Bohumil Hrabal (1914–1997), skrywer
Jan Janský (1873–1921), ontdekker van bloedtipes
Charles I of Austria (1887–1922), laaste keiser van Oostenryk, laaste koning van Bohemia (Tsjeggiese en Duitse universiteite)
Jan Kavan (b. 1946), politikus en diplomaat
Luboš Kohoutek (b. 1935), astroloog
Henry Kučera (b. 1925), linguis/kognitiewe wetenskaplike
Martin Kukučín (1860–1928), Slowaakse skrywer
Milan Kundera (b. 1929), skrywer
Lyubomir Miletich (1863–1937), Bulgaarse akademikus
George Placzek (1905–1955), fisikus
Jan Stráský (b. 1940), politikus
Ota Šik (1919–2004), ekonoom
Vavro Šrobár (1867–1950), Tsjeggo-Slowaakse dokter en politikus van Slowaakse oorsprong
Peter Tomka (b. 1956), regter van die Internasionale Geregshof
Ivana Trump (b. 1949), entrepreneur
Vladislav Vančura (1891–1942), skrywer
Michał Vituška (1907–1945), Belarussiese leier van die Swart Katte
Wilhelm Winkler (1884–1984), statistikus
David Navara (b. 1985), skaak-meester
Max Brod (1884–1968), skrywer
Carl Ferdinand Cori (1896–1984), biochemikus, Nobelprys-wenner
Gerty Cori (1896–1957), biochemikus, Nobelprys-wenner
Karl Deutsch (1912–1992), maatskaplike en politiese wetenskaplike
Viktor Fischl (1912–2006), digter en diplomaat
Franz Kafka (1883–1924), skrywer
Charles I of Austria (1887–1922), laaste keiser van Oostenryk, laaste koning van Bohemia (Duitse en Tsjeggiese universiteite)
Egon Erwin Kisch (1885–1948), skrywer en joernalis
Johannes Urzidil (1896–1970), skrywer en joernalis
Max Wertheimer (1880–1943), psigoloog
Wolf W. Zuelzer (1909–1987), pediatriese patoloog
Noemenswaardige akademici[wysig | wysig bron]
onverdeel voor 1882
(1882–1939 en 1945–tot die hede)
Jan Hus – godsdienstige denker en hervormer
Jan Jesenius – dokter en politikus van Slowaakse oorsprong
Ignatz Mühlwenzel – wiskundige en oogkundige
Johannes Vodnianus Campanus – outeur, dramaturg
Vojtěch Jarník – wiskundige
Tomáš Garrigue Masaryk – filosoof, politikus, 1ste president van Tsjeggo-Slowakye
Jan Mukařovský – Literêre teoretikus, linguis (taalkundige)
Alois Musil – orientalis
Jaroslav Nešetřil – wiskundige
Jan Patočka – filosoof
Albert Einstein – teoretiese fisikus
Phillip Frank – teoretiese fisikus
Ernst Mach – teoretiese fisikus
Josef Pfitzner (1901–1945), Nazi politikus, geskiedkundige en Standartenführer in die SA wat vir oorlogsmisdade tereggestel was
Friedrich Reinitzer –
Prof. MUDr. Tomáš Zima, DrSc., MBA het prof. RNDr. Václav Hampl, DrSc. op 1 Februarie 2014 opgevolg as Rektor van die Karelsuniversiteit.
↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 "Facts and figures（sourced from Annual Report 2016 and Annual Financial Report 2016)" (in Engels). Charles University. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 30 Junie 2019. Besoek op 7 April 2018.
↑ "Opatření rektora č. 31/2016". Univerzita Karlova (in Tsjeggies). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 24 Februarie 2020.
↑ Joachim W. Stieber: "Pope Eugenius IV, the Council of Basel and the secular and ecclesiastical authorities in the Empire: the conflict over supreme authority and power in the church", Studies in the history of Christian thought, Vol. 13, Brill, 1978, ISBN 90-04-05240-2, bl.82; Gustav Stolper: "German Realities", Read Books, 2007, ISBN 1-4067-0839-9, p. 228; George Henry Danton: "Germany ten years after", Ayer Publishing, 1928, ISBN 0-8369-5693-1, bl. 210; Vejas Gabriel Liulevicius: "The German Myth of the East: 1800 to the Present", Oxford Studies in Modern European History Series, Oxford University Press, 2009, ISBN 0-19-954631-2, bl. 109; Levi Seeley: "History of Education", BiblioBazaar, ISBN 1-103-39196-8, bl. 141
↑ "Archived copy". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2015-07-10. Besoek op 2015-08-15. AS1-onderhoud: "Argiefkopie" as titel (link)
↑ "Description of the Charles University seal" (in Engels). Measuring Health and Disability in Europe. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Februarie 2012. Besoek op 21 Junie 2009.
↑ Charles was sedert 11 Julie 1346 die anti-koning van die Romeine, sedert 26 Augustus 1346 Koning van Boheme, sedert 17 Junie 1349 die wettige koning van die Romeine as Karel IV, en vanaf 5 April 1355 die keiser van die Heilige Romeinse Ryk.
↑ "Littera fundationis Universitatis Carolinae Pragensis" (in Latyn). 7 April 1348. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 15 Desember 2018.
↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Sjabloon:CathEncy
↑ Chyský, Václav (Maart 2005). "Sedmdesátileté výročí insigniády z jiného pohledu". CS Magazin (in Czech). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 Februarie 2019. Besoek op 21 Junie 2009. AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ Prague; Universität, Bohemia (1834). Album, seu Matricula Facultatis juridicae, 1372–1418, e codice membranaceo illius aetatis nunc primum luce donatum: Codex diplomaticus universitatis ejusdem (in Latin). AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ Lexikon des Mittelalters: "Prag. Universität", J.B. Metzler, Vol. 7, cols 163–164
↑ "KOLÍN (Kalina) z CHOTĚŘINY Matouš (Mattheus Collinus a Choterina)". KDO BYL KDO v našich dějinách do roku 1918 (in Czech). AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ 13,0 13,1 "Timeline of Charles University in Prague" (in Engels). Charles University. 12 Junie 2006. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 November 2018.
↑ Čapka, František (1999). "VII. Vláda Habsburků a protireformace". Dějiny zemí Koruny české v datech (in Czech). Prague: Libri. ISBN 978-80-85983-67-8. Besoek op 21 Junie 2009. AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ "History of Charles University" (DOC). Charles University. 18 Mei 2004. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Maart 2020. Besoek op 21 Junie 2009.
↑ "František Pelcl" (in Czech). Institute of the Czech Language of the Academy of Sciences of the Czech Republic. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 Maart 2015. Besoek op 17 Maart 2012. AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ Čapka, František (1999). "VIII. Od osvícenského absolutismu k národnímu obrození". Dějiny zemí Koruny české v datech (in Czech). Prague: Libri. ISBN 978-80-85983-67-8. Besoek op 21 Junie 2009. AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ Čapka, František (1999). "X. Směřování k samostatnému státu". Dějiny zemí Koruny české v datech (in Czech). Prague: Libri. ISBN 978-80-85983-67-8. Besoek op 21 Junie 2009. AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ "Johannes Urzidil – život – chronologie" (in Czech). Společnost Johannese Urzidila. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Maart 2016. Besoek op 21 Junie 2009. AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ Verwysing word benodig|date=November 2008}}
↑ "Národní shromáždění československé 1918–1920, 43. schůze, část 2/10". Společná česko-slovenská digitální parlamentní knihovna (in Czech). 8 April 1919. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 Oktober 2012. AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ "A brief history of the Protestant Theological Faculty of Charles University" (in Engels). Protestant Theological Faculty of Charles University. 12 Maart 2009. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 April 2019.
↑ "Národní shromáždění československé 1918–1920, 105. schůze, část ⅜". Společná česko-slovenská digitální parlamentní knihovna (in Czech). 1 Januarie 1920. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 3 Maart 2016. AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ "Registries of the German University in Prague". is.cuni.cz (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Julie 2019.
↑ name="history of CUNI"> "History of Charles University". www.cuni.cz. Charles University in Prague. Besoek op 23 Maart 2015.
↑ "Zákon o přeložení sídla německé university v Praze" (in Czech). Senát Národního shromáždění. 16 Desember 1921. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 Julie 2012. AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ Verw. benodig|date=November 2008}}
↑ Hlaváčková, Ludmila (December 1994). “Německá lékařská fakulta v Praze (1883–1945)” (in Czech). Vesmír (73).
↑ Čapka, František (1999). "XI. Léta první i druhé republiky a protektorátu". Dějiny zemí Koruny české v datech (in Czech). Prague: Libri. ISBN 978-80-85983-67-8. Besoek op 27 Junie 2009. AS1-onderhoud: Onbekende taal (link)
↑ Svoboda, Petr (2005). “17. listopad 1939 je opředen mýty, říká historik Petr Koura” (in Czech). IForum.
↑ Chalupský, Josef (December 2002). “17. listopad 1939” (in Czech). Zprávy ČPS (4/10).
↑ "History of CU" (in Engels). Cuni.cz. 4 April 2014. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 29 Maart 2019. Besoek op 12 Augustus 2014.
↑ "A University Fit for a King" (in Engels). Prague-life.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 April 2015. Besoek op 12 Augustus 2014.
↑ "Charles University Rankings". Top Universities. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 September 2019. Besoek op 12 Augustus 2014.
↑ Verwysingfout: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named universityrankings.ch
↑ "Charles University in Prague in World Top 500 Universities". Shanghairanking.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 April 2020. Besoek op 12 Augustus 2014.
↑ International cooperation – Germany. Web page of Goethe-University Frankfurt/Main. Date accessed: 22. November 2012
Historické senátní tisky[dooie skakel]
Sjabloon:CathEncy (with a lot of factual mistakes)
Ludmila Hlaváčková: Německá lékařská fakulta v Praze (1883–1945)
17. listopad 1939 je opředen mýty, říká historik Petr Koura
Josef Chalupský: 17. listopad 1939
Littera fundationis Universitatis Carolinae Pragensis. 7. Aprilis 1348
Album, seu Matricula Facultatis juridicae, 1372–1418
Page about Johannes Urzidil
cs (František Kavka): The Caroline University of Prague. A short history
Universita Karlova od počátků husitství do Bílé hory (PDF)
Prager Professoren 1938–1948 (de)
Koördinate: 50°05′18″N 14°24′13″O﻿ / ﻿50.0884°N 14.4037°O﻿ / 50.0884; 14.4037
WorldCat Identities: lccn-n80038495
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Karelsuniversiteit&oldid=2227701"
Geboue en strukture in Praag
AS1-bronne in Tsjeggies (cs)
Die bladsy is laas op 7 Julie 2020 om 02:20 bygewerk.