Die Pad na Lewe – Matteus 5 Preek – NGK Somerstrand
Die Pad na Lewe – Matteus 5 Preek
Written by Rethie van Niekerk on 17/03/2019 . Posted in Preke, Rethie van Niekerk.
Kom ons verbeel onsself gou vir 'n paar oomblikke dat ons deel is van die skare wat daardie dag, soveel eeue gelede, saam met Jesus teen die berg gesit het.
Daar is twee groepe van ons. Party van ons is bietjie bekommerd oor Jesus. Ons is tradisionaliste. Ons is baie geheg en getrou aan die wet en die profete. En ons is bekommerd dat Jesus té anders is, dat Jesus nie meer getrou is aan die oorgelewerde tradisie van Moses en die profete nie.
Die ander groep van ons voel ons glad nie gebonde aan die tradisie nie. Ons buig die reëls om ons te pas, om ons eie sin te kry. Ons wil ontslae raak van die Romeinse onderdrukkers. En ons is bekommerd dat Jesus nie anders genoeg is nie, dat hy nie ver genoeg gaan om die juk van die onderdrukkers af te gooi nie.
So ons luister na Jesus. Elk bietjie skepties. Maar elk in die hoop dat Jesus óns agenda gaan bevestig, gaan sê dat óns eintlik reg is.
Verlede week: wie is Jesus vir jou? Hoe beïnvloed dit jou gedrag? Terugkyk na week: waar en hoe het jou idee van wie Jesus is, jou gedrag beïnvloed? (Kers aansteek)
Vonkk 23 Jesus, U is die lig vir ons lewe (3x) Afr, Eng, Afr
Lied 393 Middelpunt van ons verlange
Lied 287 By u verbondsbeseëling, Heer
Twee groepe in een skare
Daar is twee groepe van ons. Party van ons is bietjie bekommerd oor Jesus. Ons is tradisionaliste. Ons is baie geheg en getrou aan die wet en die profete – tot die uiterste toe. Ons sif letterlik ons meel, om seker te maak dat daar nie muggies in is nie. Want muggies is onrein en ons wil nie eers per ongeluk 'n muggie sluk nie. Ons is só getrou aan die tradisie, dat ons muggies sif. En ons is bekommerd dat Jesus té anders is, dat Jesus nie meer getrou is aan die oorgelewerde tradisie van Moses en die profete nie.
17"Moenie dink dat Ek gekom het om die wet of die profete ongeldig te maak nie.
En die tradisionaliste onder ons voel "phew". Hy is een van ons. En die rebelle begin effens ongemaklik rondskuif.
Maar Jesus gaan aan:
Ek het nie gekom om hulle ongeldig te maak nie, maar om hulle hulle volle betekenis te laat kry.
Die Ou Vertaling het gesê om dit te vervul.
Nou is ons almal effens ongemaklik en agterdogtig. Vervul? Hoe wil jy die wet en die profete – die oorgelewerde tradisie – vervul?
En steeds is Jesus nie klaar nie:
As julle getrouheid aan die wet nie meer inhou as dié van die skrifgeleerdes en die Fariseërs nie, sal julle nooit in die koninkryk van die hemel ingaan nie."
Die helfte van ons is reeds besig om muggies uit te sif! Wat meer kan ons doen?! Ons is reeds in elke moontlik opsig getrou aan die tradisie. Nou moet ons getrouheid méér inhou?
Die pad die toekoms in
So Jesus sê eintlik ons is almal verkeerd, almal van ons wat daardie oggend saam met hom op die berg sit: die tradisionaliste en die rebelle. Nie een van ons se paaie gaan ons by ware lewe uitbring nie. Ons moenie die tradisie verwerp aan die een kant, of muggies sif aan die ander kant nie – ons moet die hoogste bedoeling van die wet vervul, die hart agter die reëls.
Dit help nogal as 'n mens dink aan die tradisie – die wet en die profete – as 'n pad. Die pad is millennia gelede gebou. En Jesus sê: dit is die pad. Die pad na die lewe lê nie, soos wat die rebelle gehoop het, daar in die bosse op onbekende weë nie. Die pad uit die verlede is die regte pad.
Maar die pad gaan verder as wat ons gedink het. Ons het gedink dit eindig hier – by die muggies en die reëls wat ons nougeset nakom. Maar om werklik te lewe, en dit in oorvloed, moet ons op die pad van die verlede bly – én vorentoe gaan, verder gaan as voorheen.
Hier loop die pad
En gelukkig spel Jesus uit wat dit beteken. Hy los ons nie om self te probeer soek waar is die pad nie. Hy sit helder merkers neer. Die pad is nie om muggies te sif nie. Die pad gaan oor verhoudings. Die hart agter die tradisie was toe al die tyd om die Here ons God lief te hê – en om mekaar lief te hê. Dit is die pad van die tradisie wat ons vorentoe neem, na lewe neem. Dis toe al die tyd nie eksterne reëls nie, maar ons harte, ons innerlike wese en begeertes, wat moet verander.
Jesus begin by die tradisie wat gesê het "jy mag nie moord pleeg nie". Dis die eerste tree. Maar die verdere tree op die pad, is om die woede wat die moord veroorsaak, uit te wis. Die tweede stap is om die beledigings wat die moord voorafgaan, te stop. Iemand noem dit "preemptive reconciliation" – versoening nog voordat die breuk gebeur.
Die doel van die tradisie was toe al die tyd nie net om moord te vermy nie. Die doel is die regte verhouding.
Jesus spel dit verder uit met nog 4 voorbeelde: seksualiteit, huwelike, eerlikheid en wraak. In elke geval het die tradisie daarop gefokus om nie ekstern verkeerd te doen nie. Maar Jesus sê dat die pad na lewe nie net gaan oor ons eksterne dade nie. Op die pad na lewe word ook ons innerlike begeertes getransformeer.
Ons gaan vanaand in meer detail kyk na elkeen van hierdie sake en wat Jesus daaroor sê.
Maar Jesus eindig die gedeelte wat ons vandag gelees het – en onthou, dis nie die einde van sy lering daar op die berg nie, dis maar net waar ons vanoggend ophou lees – maar Jesus eindig dit met die mees radikale voorbeeld van almal.
Die tradisie sê dat jy na joune, jou mense moet omsien. Jou vriende en jou bure. Die mense wat soos ons is. Maar Jesus sê hierdie pad strek veel verder. Dit strek al die pad tot by ons vyande. En nie sommer net verdra of in vrede met hulle saamleef nie. Ons moet hulle liefhê. Liefhê.
Wanneer ons sien op watter pad ons al die tyd was
Ek voel dis nodig om op die punt te sê dat my kop nie kan begryp hoe terroriste soos dié wat die afgelope week gruwelike moorde in Nieu Zeeland gepleeg het, ooit in hul lewens al van Jesus gehoor het nie. En dat sulke mense – en die tipe mense wat dieselfde tipe ideologiese drek spuug – hulleself Christene kan noem. Dit breek my brein. Hoe jy haat en rassisme kan verkondig – en in dieselfde asem kan maak asof jy vir Jesus verkondig – dit gaan regtig my verstand te bowe.
Nou kan ons natuurlik maklik sê: "ten minste doen ek nie dit nie. Ek is nie 'n terroris nie. Ek hang nie al hierdie ideologieë aan nie". Ek sif muggies! Maar in my hart loop ek met wrokke en haat, groepeer ek ganse mensegroepe as "hulle", "die ander", nie "ons mense" nie. Droom ek heimlik van die dat wat ek vergeld gaan word. Ek sal nooit moord pleeg nie! Maar ek kan vir jou 'n lys maak van gekke wat my pad daagliks kruis. Ek jok darem nie, maar ek verdraai die waarheid net so éffens – nie op 'n manier wat onwettig is nie, natuurlik! – ek verpak dit darem net só dat jy hoor wat jy wil hoor, dat ons gesprek my help. Natuurlik pleeg ek nie egbreek nie! Maar dis ook maar goed dat meeste mense nooit sien of hoor hoe ek my lewensmaat behandel nie. Natuurlik verneuk ek nie my lewensmaat nie! So kom ons lol nou nie oor die grappies wat ek om die braaivleisvuur maak of die dinge wat ek dink wanneer ek iemand sien wat vir my aantreklik is nie.
Daar is minstens nie muggies in my meel nie!
En dan sê Jesus:
En nou is ons in die moeilikheid. Want dis maklik om muggies te sif. Maar hierdie ander goed?
Nie alleen op die pad nie
Volgende week gaan ons DV verder lees en dan praat oor die maniere wat Jesus prakties uitspel oor hoe ons dit kan regkry. Oor wat die voertuie is waarmee ons op hierdie pad gaan, sodat ons kan leef.
Maar vir nou wil ek onderstreep dat Jesus nie sê: "Wees volmaak" en dan sê: "Daar gaat jy" nie. Hierdie woorde van Jesus staan nie los van die res van die Bybel en van Jesus se lewe nie.
Ek wil jou herinner aan die doop, wat ons netnou gesien het. 'n Sakrament waarmee God sê: ek tel jou op van daardie ander pad af en ek sit jou op hierdie pad. Ek is saam met jou op hierdie pad. En ek gaan jou vorm, ek gaan jou leer hoe om op hierdie lewens-pad te reis.
Ek was 'n paar weke gelede by die opening van die Andrew Murray Sentrum vir Spiritualiteit in Wellington. En daar het 'n vrou gesels oor die impak van daagliks voor God staan, nakend, met al sondes. Om daagliks voor God te staan en te sê:
Here, ek het daardie persoon uitgeskel vir 'n gek
Ek het daardie persoon nie met menswaardigheid behandel nie
Ek wil hieroor wraak neem
Ek het beslis nie so-en-so lief nie
Wanneer jy élke dag so voor God staan, eerlik jou sonde bely, en dag na dag helder hoor dat God jou liefhet, dat God jou liefhet ten spyte van daardie vieslike goed wat jy aanhoudend met jou saamsleep, wanneer jy dag na dag nakend in die helder, warm lig van God se liefde staan – dan word jy geleidelik, tree vir tree, wat God jou roep om te leef.
So die antwoord is nie om harder te probeer nie. Dis om langer by Jesus te sit. Om meer na hom te luister.
En dis een van die gawes van lydenstyd. Want ons gebruik hierdie tyd om eerlik te wees met Jesus. Om voor hom te staan met al ons sonde, met al die goed wat vieslik, taai aan ons kleef. Dis hoekom ons vas. Dis hoekom ons swaar, gelade liedere sing.
En dis hoekom ons fokus op Jesus se kruisdood.
Want ons weet: ons is nie perfek nie. Maar ons hoef nie alleen die pad na die lewe te soek en te probeer bewandel nie.