SA se ekonomie ploeter voortFoto: Pexels/Pixabay.com Die Suid-Afrikaanse ekonomie het in ’n groef verval – en die pad vorentoe lyk nog baie duister. Dit is die mening van die ekonomiese agentskap NKC Research in reaksie op die 0,8%-groeikoers wat die land in 2018 behaal het. Die groeikoers was ’n aks beter as markverwagtinge en is ondersteun deur die 1,4%-groei wat in die vierde kwartaal behaal is. Die ekonomie het in die eerste helfte van 2018 in ’n tegniese resessie verlangsaam nadat groei in die eerste twee kwartale negatief was. Volgens NKC dui die gegewens daarop dat die ekonomie voortploeter en dat dit nou op ’n stadige pad na herstel is. Dit voeg by dat dit duidelik is dat die ekonomie nie uit die moeras is nie en baie werk nog voorlê. Die agentskap waarsku ook dat beurtkrag, stygende brandstofpryse, ’n hoër belastingslas en die verlangsaming van die wêreldekonomie waarskynlik vanjaar ’n negatiewe impak op die groeikoers kan hê. NKC wys daarop dat die faktore ook ’n nadelige effek op broodnodige herstel in sake, beleggers- en verbruikersvertroue kan lei. Die maatskappy sê Suid-Afrika benodig dringend ’n gunstige omgewing waarin die privaat sektor kan floreer – die voorvereiste is beleidsekerheid. Verskeie kwessies oor beleid, wat die mynbouhandves en die gronddebat insluit, stook steeds onsekerheid by beleggers. NKC sê terwyl die negatiewe toedrag van sake aan die orde van die dag is, sal die ekonomie steeds voortploeter en sukkel. “Dit is ’n scenario wat Suid-Afrika en die regering nie kan bekostig nie,” het die agentskap bygevoeg. Ekonome waarsku dat die bevolkingsgroei steeds hoër as ekonomiese groei is en dat dit nie tot ’n gesonde stand van sake kan lei nie. Mike Schüssler, die hoofekonoom by economists.co.za, sê daar is verskeie stappe wat die regering moet neem om ekonomiese groei ’n hupstoot te gee. Dit sluit in die deregulering van kritiese sakebelange soos elektrisiteitsvoorsiening, die afbreek van monopolie wat in staatsbesit is en die regruk van alle staatsbeheerde ondernemings, soos Eskom, Transnet, SAL, Prasa, Denel en die SAUK. Volgens hom is die grootste fokus op Eskom, maar ander staatsbeheerde ondernemings is ook in krisisse van hul eie, ofskoon op ’n kleiner skaal as Eskom. Schüssler sê staatsbesteding sal ook dringend gesny moet word. “Ingryping met die staat se loonrekening is nou uiters belangrik. Dit kan in die kort- tot medium termyn voordelig wees,” het hy gesê. Schüssler wys daarop dat ander stappe moet beleidsekerheid wees en hy het ook na die gronddebat en mynbouhandves as knelpunte verwys. Hy het bygevoeg dat rompslomp ook verminder moet word omdat dit tot talle frustrasies vir beleggers lei. Hy sê egter dat, ofskoon die regering in meer konkrete infrastruktuurprojekte sal moet belê om ekonomiese groei ’n hupstoot te gee, is dit noodsaaklik dat die privaat sektor ook nou sy bydrae moet lewer. “Ons het ’n gesamentlike aksie nodig tussen die regering en privaat sektor om die ekonomie aan die gang te kry wat ook tot werkskepping kan lei. Intussen het die ekonomie nog slegte nuus gekry. Die Suid-Afrikaanse Kamer van Koophandel en Nywerheid, (Sacci) sê sakevertroue het in Februarie verder verlangsaam. Die Sacci-vertroue-indeks het 93,4 beloop, wat 1,7 punte laer was as in Januarie. Dit was ook 5,5 punte laer as Februarie ’n jaar gelede. Volgens Sacci is vertroue gekniehalter deur beleid- en politieke onsekerheid. Dit wys daarop dat beleggers skepties jeens president Cyril Ramaphosa is en of hy wel die hervorming kan lewer wat nodig is. Die getuienis oor staatskaping, sukkelende staatsbeheerde ondernemings en volgehoue beurtkrag eis ook sy tol op vertroue, het Sacci bygevoeg. Die organisasie wys daarop dat verskeie ekonomiese uitdagings Suid-Afrika in die gesig staar en die verkiesing sal waarskynlik die platform vir Ramaphosa bied om ’n rasionele en volhoubare ekonomiese beleid te implementeer. Lesetja, die president van die Suid-Afrikaanse Reserwebank, het ook aangekondig dat die sentrale bank steeds by sy beraamde groeikoers van 1,7% vir vanjaar volstaan. Hy het bygevoeg dat stygende brandstofpryse en elektrisiteitstariewe die inflasievooruitsig kan belemmer.