Ernstige omgewingskrisis - EU-verslaggewer
Azerbeidjan het 'n beroep op die internasionale gemeenskap, insluitend die EU, gedoen om druk op Armenië uit te oefen om rivierbesoedeling te voorkom. Dit het gewaarsku dat andersins 'n "ernstige omgewingskrisis" in die Zangilan-streek in die suidweste van die land kan voorkom. Daar is veral toenemende kommer oor besoedelingsvlakke in die Okhchuchay-rivier, wat sy oorsprong in Armenië het.
Spesialiste van die Ministerie van Ekologie en Natuurlike Hulpbronne van Azerbeidjan het onlangs vir die eerste keer in 83 jaar die 27 km lange rivier gemonitor.
Toetsresultate van watermonsters wat uit die rivier geneem is, het 'n hoë inhoud van swaar metale op die oppervlak aan die lig gebring, veral yster, koper, mangaan, molibdeen, sink, chroom en nikkel. Daar is gevind dat die konsentrasie van gevaarlike stowwe in sedimentmonsters baie hoër is as normaal en die vlak van besoedeling van die rivier is kritiek.
Umaira Taghiyeva, van die Ministerie, het gesê die bron van die "ernstige" besoedeling in die rivier is in Armenië en, spesifiek, van een maatskappy, die Copper Molibdeen Combine.
Sy het gesê die situasie is erg dat die water in die rivier van kleur verander het en nou geel is.
Sy het bygevoeg: "Ons het gesien hoe groot vis uitsterf in die rivier wat in die Rooi Boek van Azerbeidjan gelys is en ekologiese krisis is die oorsaak van hierdie spesie bedreiging."
"Die rivier is beide vir besproeiing en drinkwater gebruik, maar wat ons nou sien, het 'n nadelige en regstreekse impak op menslike gesondheid. Die besoedeling veroorsaak kardiovaskulêre siektes, siektes van die senuweestelsel en ander ernstige siektes."
Volgens amptelike data was die meeste van die aandele in Combine tot 2019 deur die Duitse maatskappy besit, wat later aangekondig het hy verkoop daardie aandele. Maar daar word beweer dat geen maatreëls getref is om die storting van onbehandelde afval in die rivier te bekamp in die tydperk sedert die werk daarvan in 2004 begin het nie.
Niemand van die maatskappy was onmiddellik beskikbaar vir kommentaar nie.
Azerbeidjan het egter nou gevra dat druk op Armenië toegepas word om rivierbesoedeling te voorkom.
Dit wys daarop dat die 1992 Helsinki-konvensie ontwerp is om sulke omgewingsrampe te voorkom.
Armenië het nog nie toegetree tot die Helsinki-konvensie oor oorgrenswaterbekkens nie, 'n internasionale dokument speel die rol van 'n meganisme vir die omgewingsgesonde bestuur van oorgrens-oppervlak- en grondwater en die versterking van internasionale samewerking en nasionale maatreëls wat daarop gemik is om hulle te beskerm.
'n Woordvoerder van die Ministerie van Ekologie en Natuurlike Hulpbronne van Azerbeidjan het gesê: "Ons doen 'n beroep op Armenië om ernstige maatreëls te tref om die besoedeling van hierdie rivier te stop. Waterafvoer sonder voorafgaande behandeling moet verbied word."
Daar word gesê dat afvalwater direk in die rivier gestort word sonder enige behandeling. Dit het die rivier besoedel en die konsentrasie swaarmetaal is tussen 5 en 7 keer hoër as die aanvaarbare of toelaatbare vlakke.
Die monitering het aan die lig gebring dat besoedeling in die rivier uiters hoog en op 'n gevaarlike vlak is en dit kan lei tot 'n ekologiese krisis. Dit, sê dit, is veroorsaak deur chemiese besoedelingstowwe.
Daar is ook 'n menslike dimensie aan die krisis.
Ilgar Mammadov se huis in Jahangerbeyli was naby die oewer van die rivier en hy het pas daarheen teruggekeer. Die rivier was die hoofbron van water vir die dorpenaars, sê hy.
Hy het gesê: "Ek onthou hoe ek hier grootgeword het en naby die rivier gespeel het. Ek het vroeër vis in die rivier gevang, 'n paar baie skaars spesies. Kortom die rivier beteken lewe vir ons
"Ek kan nie glo dat mense dit willens en wetens sal doen met die wete dat mense die rivier gebruik vir ontspanningsgebruik en om te drink nie."
Die besoedeling is uiters belangrik as in ag geneem word dat die Okhchuchay in die Arazrivier invloei - die tweede grootste rivier in die Suid-Kaukasus.
Die EU en ander word nou gevra om hul rol te speel om die onomkeerbare vernietiging van hierdie unieke ekosisteem van die streek te stop.