Kies 'n boek - 7 Oktober 2011 | Vrouekeur
Ware dramas raak al gewilder. Willie Burger kyk hier na vier sulke boeke wat onlangs verskyn het
TV-programme oor werklike po­li­sie­on­der­soeke is baie gewild en tal­le ander sogenaamde "real life dra­ma"-pro­gramme word op verskeie ka­na­le uitgesaai. Soms is hierdie verhale insiggewend, soms skokkend en dikwels word dit só aangebied dat ander daaruit kan leer.
Niemand twyfel daaroor dat mense in ons samelewing aan geweldig baie span­ning blootgestel is nie. Ons hoor daag­liks van mense wat aangerand is, wat ver­dwyn het of vermoor is. Ons hoor ook van selfmoorde, van 'n gesukkel om ge­reg­tig­heid te probeer vind. Die vertellings wat ons hieroor hoor, is baie keer twee­de­hands; op hoorsê gegrond.
Ongelukkig is koerante en die elek­tro­nie­se nuusmedia so besig om oor nuwe ge­beur­tenisse verslag te doen, dat daar sel­de by die gevolge van al die trauma stil­ge­staan kan word. Ruimte vir deeglike ana­li­se van enkele gevalle is daar nie. 'n Mens kry dikwels nie die "hele storie" nie.
Slegs enkele lesers, byna net dié wat 'n professionele belangstelling het, sal siel­kun­dige werke of sosioloë se analises oor die gevolge van posttraumatiese stres, oor selfmoord of oor bipolêre siekte gaan raadpleeg. Almal hou egter van stories. As 'n mens boonop weet dat die storie wat jy lees 'n "ware verhaal" is, lees 'n mens dit skie­lik met meer aandag.
Tafelberg-uitgewers het duidelik besef dat daar 'n groot behoefte by lesers is om "ware verhale" te lees. Sommer vier boeke het die afgelope tyd verskyn waarin mense van hul ervarings vertel.
BIPOLÊRE SIEKTE – KYK MY IN DIE OË
AS DIE STROOM JOU VAT – DIE RAAISEL VAN SELFMOORD deur Jeanne Els
KOPWOND – VERGETE SLAGOFFERS VAN DIE BOSOORLOG
deur Anthony Feinstein
BETRAYED – A MOTHERS BATTLE FOR JUSTICE
deur Carol Thompson
Al vier hierdie boeke is veel meer as blo­te vertellings van 'n eie hartseerstorie. Die hoogs persoonlike en traumatiese er­va­rings word in al die gevalle boeiend aan­ge­bied. In al die gevalle gaan dit ook oor meer as om 'n eie storie te vertel – die sto­rie word telkens vertel sodat dit meer lig op 'n ingewikkelde situasie en verwikkelde probleme kan werp.
Elsabé Brits se hoogs persoonlike be­skry­wing van bipolêre siekte word eintlik 'n stu­die van die siekte waaraan sy lank ge­ly het sonder dat sy daarvan bewus was en wat dikwels bloot as depressie be­skou word. Die eerlikheid waarmee sy haar verhaal vertel, sonder goedkoop emo­sio­ne­le manipulering, gee insig en enigeen wat met hierdie siekte te doen kry, sal ont­set­tend baie hieruit leer.
Jeanne Els se boek is eweneens veel meer as die vertelling van haar eie self­moord­poging. Sy voer ook on­der­houde met ander men­se (onder meer Steve Hofmeyr) wat ook probeer self­moord pleeg het en doen na­vor­sing oor spesifieke self­moord­ge­val­le (soos onder meer die self­moord van die joernalis Chris Louw). Sy probeer om die "raaisel" oor waarom mense probeer selfmoord pleeg en waarom ander nie (weer) probeer nie, te verklaar. Die boek het ook 'n deel waarin praktiese raad deur 'n psigiater gegee word oor hoe om mense met selfmoordneigings te hanteer, asook raad aan agterblywendes. Net soos haar werk oor depressie, Ligdans, ontroer die eerlikheid 'n mens, terwyl dit nugter ondersoek is.
Anthony Feinstein se Kopwond sal by baie mans bo 45 wonde oopkrap. Hy beskryf sy ervarings as dienspligdokter. Sy beskrywings van die opleiding, die weer­mag­pro­se­dures en die kultuur van die ja­re tagtig (nie sonder humor nie!) bring baie herinnerings terug. Sy boek slaan nie die selfhelprigting van As die stroom jou vat in nie. Die blote be­skry­wing van situasies, van 'n dapper kaptein wat snags in sy nagmerries soos 'n vrees­be­vange kind uitroep, die chaos wat in 'n kon­tak­si­tu­asie deur vrees gesaai word en die eu­fo­riese gevoel onder die oorlewendes ná 'n skermutseling, lê die effek van oor­logs­trau­ma op 'n ontstellende manier bloot. Veral vir geliefdes van diegene wat destyds grensdiens gedoen het, gee Feinstein se memoires insig in daardie ervaring, wat 'n effek op almal se lewens gehad het.
Carol Thompson se vertelling oor die moord op haar 25-jarige dogter, Tracey, is enige ouer se ergste nagmerrie. Om 'n kind te verloor is sekerlik die grootste emo­sio­ne­le skok wat 'n mens kan tref. As die kind boon­op gewelddadig vermoor word en die saak nooit behoorlik ondersoek word nie, is dit om van waansinnig te word. Carol ver­tel die verhaal van haar pogings om ge­reg­tig­heid te laat geskied, maar hoe sy haar ook teen ongelooflike onbevoegdheid en moeds­wil­lig­heid in die polisiemag vas­loop. Dit is 'n ontstellende verhaal, maar ter­self­dertyd bied dit ook troos en dwing dit be­won­dering af vir die menslike gees wat, ten spyte van hierdie soort ervarings, steeds kan voortgaan.