GoWikipedia - Stellenbosch
Bynaam: Eikestad, Matiestad, Matieland
Gesie van Deventer (DA)
21,5 km² (8,3 vk m)
136 m (446 vt)
3 600/km² (9 324/myl2)
Die dorp is ook die tuiste van die Universiteit van Stellenbosch, wat as die Stellenbosch Gymnasium in 1866 gestig is.
Die gebied rondom Stellenbosch is al sedert die vroeë steentydperk bewoon. In 1899 het Louis Péringuey, latere hoof van die Suid-Afrikaanse Museum in Kaapstad, 'n aantal klipwerktuie in 'n steengroef naby die huidige Adam Tas-brug oor die Eersterivier ontdek. Hierdie, en ander vondse in die Stellenbosse omgewing, was die eerste aanduidings dat oermense ook al 'n geruime tyd in Suider-Afrika gewoon het, en destydse argeoloë het aanvanklik skepties teenoor die ontwikkeling gestaan. Die klipwerktuigkultuur is aanvanklik die Stellenbosch Kultuur gedoop, maar die benaming is later verander na die internasionale term Acheuliese kultuur na aanleiding van Saint-Acheul, 'n dorpie in Frankryk waar soortgelyke werktuie eerste gevind is.
Minder as drie weke nadat Simon van der Stel in 1679 as kommandeur van die nedersetting in die Kaap aangekom het, het hy en enkele amptenare 'n tog na Hottentots-Holland (vandag Somerset-Wes en omgewing) onderneem. Enkele Vryburgers het daar geboer. Op 8 November het hulle in 'n landstreek aangekom wat in die Dagregister beskryf is as 'n vlacke valeij, in sicht begrijpende attelijcke duysent morgen schoon weijlant, mede seer beguam tot den ackerbouw, versien van een seer treffelijcke afwaterende verse rivier, ter wedersijde met schoone hooge boomen versiert, beguam tot tuijnen en brandhout. Hulle het op 'n eiland in die rivier (later die Eersterivier genoem) oornag. Op die eiland was volop hoë bome en omdat geen ander kommandeur of goewerneur nog daar was nie, het Van der Stel volgens die Dagregister die eiland Stellenbosch genoem (letterlik "(Van der) Stel se Bos").
'n Skildery van Stellenbosch uit 1779.
Die plek was uiters geskik vir landbou. Van der Stel was van plan om deur private boerdery voedselverbouing sodanig te verhoog dat die Kaapse nedersetting selfversorgend kon word en selfs kos sou kon uitvoer. Ná sy terugkeer na die Kasteel, het hy aangekondig dat daar vir mense wat hulle aan die oewers van die Eersterivier wil vestig, grond in die vorm van plase beskikbaar is. Voornemende boere kon op verskeie gunstige voorwaardes daarheen trek. Die reaksie was goed en voordat die eerste winterreën in 1680 geval het, het agt mense hulle reeds daar gevestig.
Die dorp het in 1710 heeltemal afgebrand. In Desember 1803, het 'n soortgelyke brand gebeur en het slegs 80 huise staande gebly. Die eerste kerk is in 1722 gebou, kleiner as die eerste kerke in Roodezant en Paarl, maar nie minderwaardig in terme van argitektuur nier. Teen 1819 het Stellenbosch ongeveer 1000 inwoners, insluitend slawe, gehad.
Drostdy — Die Kaapse regering het in 1804 heraldiese seëls aan die plaaslike owerhede toegewys. Die Stellenbosch-drostdy het Simon van der Stel se familiewapen gekry : Gevierendeel, I in goud twee rooi torings langs mekaar; II in rooi 'n pronkende pou; III in rooi drie ronde silwer skywe geplaas 1 en 2; IV in goud 'n rooi toring; 'n blou binneskild belaai met ses silwer wassenaars geplaas 2, 2 en 2. 'n Anker is agter die wapenskild geplaas. Die regering het egter in 1814 besluit dat drostdye voortaan eerder die Britse koningswapen moet gebruik.
Munisipaliteit (1) — Alhoewel die munisipaliteit wat in 1840 gestig is nie die regsopvolger van die voormalige drostdy was nie, het dit die drostdy se wapen en seël aangeneem. Met die verloop van tyd is verskeie veranderinge daartoe aangebring : kwartiere II en II is van rooi na blou verander, die pou is omgedraai om na regs te wys, die silwer skywe is met goue ringe vervang, en die binneskild is van blou na swart verander.
Munisipaliteit (2) — 'n Nuwe wapen is in 1951 ontwerp en in 1952 deur die Engelse College of Arms aan die munisipaliteit verleen : In goud, 'n rooi dwarsbalk belaai met 'n pronkende pou van natuurlike kleur tussen twee goue ringe, vergesel van drie rooi torings. Die helmteken was 'n goue anker omwonde van 'n eiketak, en die wapenspreuk was "Fortis et superbus". Die wapen is in 1979 by die Buro vir Heraldiek geregistreer.
Afdelingsraad (2) — Die afdelingsraad het die wapen in 1970 deur dr Cornelis Pama laat hersien en dit toe by die Buro geregistreer. Die hersiene wapen was : Gedeel van goud en rooi, in die skildhoof twee burgte [d.w.s. torings] van die een op die ander, in die skildvoet 'n burg van die een in die ander. Die helmteken was weereens 'n rooi burg.
Kayamandi — Die Swart woongebied Kayamandi se dorpskomitee het in 1987 'n wapen by die Buro geregistreer : Deursnede blou en rooi, 'n silwer dwarsbalk aan die bokant pylpuntvormig geknobbel, aan die onderkant geknobbel en op die erepunt belaai met 'n swart blokkie; 'n goue skildhoof met drie uitkomende blou torings. Die helmteken was 'n rooi muurkroon, en die wapenspreuk was "Kaya mandi".
Lys voorstede of buurte
Sien Stellenbosch in Wiktionary, die vrye woordeboek.
↑ 5,0 5,1 Abraham Rees (1819) The cyclopaedia: or, universal dictionary of arts, sciences, and literature, Volume 34, Longman, Hurst, Rees, Orme, & Brown, Paternoster-Row.