Nuuskommentaar: Grondbesetting, gekookte verslae en anargieMetropolisielede het op 12 November 2014 met rubberkoeëls op klipgooiers by Nellmapius in die ooste van Pretoria losgebrand nadat die persone onwettig plakkershuise wou oprig. Foto: Daniella van Heerden/eNuus, Twitter Die EFF se ondersteuning aan plakkers om grond buite Pretoria te beset, is so duidelik anargie dat dit geen debat verg nie… nie eens met die EFF wat meen dis “wettig” nie. Dit onderstreep bloot dat ’n groot deel van die EFF se beleid en styl duidelik uit pas met die grondwet is. Dit is egter nie die enigste geval van anargie nie. Die mate waarin die parlementêre ad hoc-komitee oor Nkandla hom aan anargie skuldig gemaak het blyk uit die voorspelbare verslag wat dit oor pres. Jacob Zuma se betrokkenheid by die kwessie opgestel het en aan die parlement gaan oorhandig. Die opskrif van Die Burger se hoofartikel,Zuma en sy ‘Frolicke’ vriende , vertel die ganse verhaal. Die Burger meen die hele saak moes voor ’n onafhanklike regter dien, en dan die oordeel: “Dít is die pad wat in elke volwasse demokrasie gevolg sou word. Ongelukkig nie onder ANC-bewind nie.” Twee optredes van anargie op dieselfde dag – die een net ’n rapsie (maar net so opsigtelik lomp) soos die ander. Die Burger gaan verder: “Hier word alles freneties toegesmeer. Verslae wat téén Zuma bevind, word platgetrap; ánder verslae wat hom onskuldig bevind, word uit die duim gesuig. En siedaar, opeens is daar geen bewyse teen Zuma nie.” Vir die eerste keer het Suid-Afrika nou ’n Openbare Beskermer wat haar taak met die nodige erns aanpak, maar dit pas nie die ANC nie. Met die aanstelling van Thuli Madonsela het die ANC klaarblyklik ’n ligte mistykie gemaak – sy was dan ŉ parlementslid uit eie geledere wat in hierdie pos ontplooi is. Het sy dan nie mooi verstaan hoe dinge werk nie? Frolick toon immers hoe die ontplooide rolmodel lyk. Daar is verskeie definisies van anargie, wat nie een strook met die algemene begrip wat Jan Alleman daarvan het nie. In die handel en wandel word anargie beskou as ŉ toestand waar wetteloosheid heers, en veral die gewelddadige misdadigers die botoon voer. Dis ’n baie negatiewe begrip. Die een formele definisie is egter nog meer onheilspellend, en ook van toepassing in Suid-Afrika: “’n Toestand van wetteloosheid of politieke wanorde weens die afwesigheid van owerheidsgesag.” As Frolick en die vrolike vriende van Nommer Een hul opdragte uit Lethuli-huis kry en dit uitvoer, is dit anargie. Die veronderstelde owerheid hier, die parlement, het dan geen soewereine gesag om objektief sy verantwoordelikheid teenoor die land en sy burgery uit te voer nie. Die opposisiepartye (deel van die owerheid) het gou gesien hoe die wind waai, hulle van die komitee onttrek, hul eie ondersoek gedoen en ’n minderheidsverslag die lig laat sien. Hierin word opsigtelik meer juridies gefundeer na die saak gekyk, en onder meer aanbeveel dat die president uit sy amp verwyder word. Die verwydering van Zuma uit sy amp, wat ook die land in geheel as beleggingsbestemming ’n reuse guns sal bewys, is egter nie op die ANC se agenda nie. Hier is die persone wat as sondebokke (fall guys) die pyne moet vat reeds aangewys. So ook in die Guptagate-sage. Ja, as die sondebokke redelikerwys moes geweet het die opdragte wat hulle gekry en uitgevoer het is onwettige opdragte, dan bly hulle in beginsel aandadig, maar afhangende van die kwesbaarheid van hul loopbane, darem met baie versagtende omstandighede. Maar dit beteken steeds nie dat die opdraggewers daarom nie met die dubbele roede geslaan moet word nie. Om hulle ’n vrypas te gee is… anargie (en ŉ hele rits ander lelike goggas ook). Wat die grondbesetting betref – daar het die metropolisie met rubberkoeëls op die besetters losgebrand, weliswaar in reaksie daarop dat hulle onder klippe gesteek is. En dit was nie rubberklippe nie. Die EFF se reaksie op die gebeure is dat dit nog net die begin is. Strome propaganda is reeds uitgestuur oor die “onnodige geweld” van die metropolisie. In baie van die sosiale kommentare is “spyt” uitgespreek dat die metropolisie nie lewendige ammunisie gebruik het nie, sodat die anargie hier en nou gestuit kan word. Dit dui op ŉ frustrasie wat oorkook, maar net ander probleme kweek. Die gebeure voor die Farlam-kommissie oor Marikana is ’n goeie voorbeeld van wat gebeur as mense hul lewens in owerheidsoptrede verloor. Advokate eis nou dat verskeie mense, waaronder adjunk-president Cyril Ramaphosa, strafregtelik aangekla word, en indien nie, sal die saak na die Internasionale Strafhof geneem word. Die skietery het nie die groot platinum-staking voorkom nie, en elke belastingbetaler in hierdie land word nou hard geslaan om die skade daarvan te probeer verhaal. Ilse Bigalke, rubriekskrywer en oud-hoofredaksielid van Die Burger, is bekend as ’n persoon wat hard daarvan werk maak om die silwer randjie raak te sien, en sy maak ook weer so in haar jongste rubriek. Maar die inleiding vertel tog iets daarvan dat die anargie soms dreig om haar ook te laat struikel: “Weens al die slegte nuus wat ons oordonder, gaan dit soms broekskeur om positief te bly. Die oorheersende sentiment is dat Suid-Afrika in die doldrums is en dat die rigtinggewende Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP) met pres. Jacob Zuma as die keiser sonder klere bloot ’n papiertier sal bly. Al was dit ’n gegewe, help dit nie dat die Nkandla-komitee Zuma se hande in onskuld gewas het nie. Voorts sal ek my hoed opeet as die nuwe polisie-ondersoek teen hom op enigiets anders as net nog ’n verontskuldiging uitloop.” Die EFF is volgens sy eie aansprake nie van plan om hom by “ongeregverdigde” parlementêre reëls te hou nie. Kortom, hier kom weer konfrontasie binne die parlement self. Weliswaar is hierdie reaksie ’n kortpad-aanspreek van ’n frustrasie op party-anargie waarmee die ANC nou al lank probeer wegkom, soos met (anargistiese) parlementêre reëls wat al deur opposisiepartye se hofaansoeke in die slag gebly het. Die refrein op hierdie soort uiteensetting bly dieselfde: Dit toon opnuut hoe belangrik die rol van burgerlike instellings is soos Freedom Under Law, Outa, AfriForum en ander is, wat grondwetlike belange deur behoorlike regsprosesse bestendig. Die vryheid van die media is baie belangrik – solank die media nie in styl optree dat dit deel van die anargie word nie. En dan is nog nie eens begin krap aan die moontlike anargistiese impak van die skynbaar onafwendbare skeuring in Cosatu nie. Ja, hoe sterker die opposisie teen die ANC word, hoe beter vir Suid-Afrika – en dit sou ook die geval gewees het as die ANC ŉ puik regering “bedryf” het. Maar kan ’n land met soveel anargie nog regtig ’n beduidende mag uit die (lank reeds gediskrediteerde) Leninisme bekostig?