HemelBesem is een van die sagste mense wat ek in ’n lang tyd ontmoet het. As jy hierdie ou al gesien opstaan het om die trane af te vee van ’n jong wannabe, dan weet jy: Onder daardie tats klop ’n wonderlike hart.
Dan gesels jy met Nederlandse konsul-generaal oor wat hy in die Nederlande doen, en jy weet: Die man loop met die konings, maar sy hart se mense het hy nie vergeet nie. Hier is hy saam met die plaaslike kunstenaar Linkris en die twee Nederlanders Marakit en Skafalau.
En, onthou, die straatpredikant, met die naam HemelBesem, dis hy wat geskryf het God praat Afrikaans. Maart 2017. Dit verskyn by LAPA Uitgewers.
Trein na Kalkbaai vertel ‘n semi-outobiografiese verhaal van ’n seuntjie en sy gesin wat in hierdie dae ná Kersfees altyd een keer per jaar die trein na Kalkbaai geneem het.
Die Kaapse treine is baie veilig en ek raai enige een aan om julle gesin te neem vir ’n rit na Kalkbaai of St James. Dit is baie mooi.
Wanneer daar ’n voorafbespreking vir ’n groep is, word daar wagte by elke deur geplaas, niemand anders word in daardie wa toegelaat nie.
Ek deel dit nou, want dit is presies die tyd dat ‘n klein tjokkertjie, Graham Isaacs, altyd met sy gesin strand toe gegaan het.
Vandag sit daar ’n klomp klein seuntjies en dogtertjies op die strand. Wie weet: Oor dertig jaar is daar dalk nog ’n outeur wat vir ons ’n boek gaan skryf oor vandag.
Mamre is ’n klein, historiese dorpie aan die Weskus. Whaden het gisteraand vir die gehoor gesê: “Mense kom skiet films in ons dorp. Wat doen ons?”
Tarra, die vroulike karakter, word verkrag, maar dominee, die hoofkarakter se pa, wil nie teen sy ouderling, wat die verkragter is, optree nie.
Dit is ’n tannie in Mamre, wat haar Christenskap op ’n gedwonge wyse buite die kerk moet uitleef, wat die verskil maak in hierdie karakters se lewens.
Die stuk is dus nie teen Geloof nie, dit is wel teen die mag wat gelowiges vir hulleself toeëien. Ek gaan nie meer vertel nie, want die stuk gaan nog toer. Gaan sien dit.
Vanoggend in die bed sit die geliefde met Dokters Sonder Grense se nuusbrief en sê: “Die wêreld is maar ’n droewige plek.”
Dit ná ’n goeie vriend ook weer nuwe nuus gebring het van die verkragtings en geweld teen vroue en kinders: Suid-Afrika is die land met die hoogste verkragtingsyfer buite ’n oorlogsone.
My probleem is, wat kan ek doen? Dit is maklik om oorweldig te voel en dan weg te hardloop. Tog het ek besluit ek gaan die idee van #16DaeVanAktivisme ’n bietjie kaap om oor boeke te praat. Juis.
Nou wil ek eers ’n geheim verklap: Dit was hierdie skermgreep op Amazon.com se webwerf wat my laat dink het ek wil oor boeke praat in die konteks van #16DaeVanAktivisme.
Interessant, die plasing was in Engels, maar dit handel oor Dina Botha se Suikersoetsoende. Ek weet nie wie Katrina is nie, maar sy het my anders laat kyk na die boek.
Zelda betrap haar man in die bed saam met ’n ander vrou, dit ná sy meer as twintig jaar lank alles vir haar huwelik gegee het. Haar prokureur se aandag gee weer rigting. Lees dit gerus. Ek het!
Kapp se boek is ’n maklike een om aan vroue te gee wat in die verkeerde verhouding is, want dit is duidelik geskryf vir mense wat seergekry het, al is die einde ook heerlik soet. Julle sal ook nooit weer eenders kan dink aan ’n donkerknal tydens die liefdespel ná jy hierdie boek gelees het nie!
Alta Cloete se Net ’n mens is weer ’n boek om aan iemand te gee wat sukkel om ’n familielid se seksuele oriëntasie te verwerk; en Fanie Viljoen se jeugboek Uit is ’n moet vir jongmense wat bang is om uit te kom.
In die wêreld van Brexit en Trump, gaan ons hierdie soort boeke nodig hê. Die verskrikking vir minderhede in die VSA gaan al hoe erger word, en hier in Suid-Afrika kopieer ons mos alles slaafs wat uit die regse Amerika kom. Ek wens so ek kan vir al die omies in die NG Kerk wat steeds hardnekkig weier om die Bybel postmodern te lees, ’n kopie van Marida Fitzpatrick se “Sonde” gee, soos opgeneem in die US Woordfeesbundel Bly. Dit is ’n briljante opsomming van soveel van my vriende se seer.
Ek het reeds berig oor Martin Steyn se wonderlike werk in Swartval en die Rakkers het hulle stemme uitgespreek.
Met ’n groot naam agter jou kan jy ’n ope brief teen Trump se fascisme skryf en dit publiseer, soos JK Rowling dit gedoen het. Maskas. Ek is mal daaroor. Ek is egter nie so bekend soos sy nie.
Jy kan die regte ding doen soos Thuli Madonsela; ek weet sy is nie ’n skrywer nie, maar sy verdien alle melding wat sy kan kry. Ek is nie so slim soos sy nie.
Ek is wel betrokke by PEN Afrikaans, en is trots op die werk wat ons saam met PEN International doen. As ek my klein stemmetjie voeg by die van ander skrywers en joernaliste van reg oor die wêreld, kan ons ’n verskil maak.
Ek lees tans Little Suns deur Zakes Mda. Dit onderskryf die teorie dat die geweld waarmee ons vandag te make het, direk verband hou met die gruwels wat die sogenaamde Westerse beskawing, Bybel onder die arm, in Afrika gepleeg het.
Meyer skets die probleem van ’n liberale staat vs ’n kerkstaat pragtig – sonder om te preek. Meyer se hele boek is gebaseer op die teorie dat die mens “kollektiewe fiksie” kan verstaan. Dit het hy van Yuval Noah Harari gekry.
Baie dankie. Veral aan die wonderlike mense van Lekkerleesboekrak wat soveel omgee. Ek het gehoop om ’n respons te kry op my oproep om via die letterkunde iets te doen rondom die #16DaeVanAktivisme. Wel, ek het. En wat ’n ongelooflike respons! Die lyste volg hieronder, rol gerus af.
Die Suid-Afrikaanse outeur, Helen Moffet, is nou al bekend vir haar jaarlikse aksie teen die die #16DaeVanAktivisme. Sy voel ons moet elke dag aktiviste wees teen geweld. Ek stem natuurlik saam. Die rede waarom ek egter die golf ry, is juis omdat ek hoop om mense aan boeke bekend te stel wat hulle koppe kan swaai. Die hele jaar lank.
Ek weet nie presies waarna jy op soek is nie, maar net my persoonlike ervaring. Vir iemand wat ‘n liefdevolle pa gehad het, en ’n goeie man getrou het, was die boeke ’n eye-opener. Daar is mense wat in totaal ander omstandighede groot geword het en ook ander huweliksmaats het. Die boeke lig my in, leer my empatie. Ek ek probeer help waar ek kan want my omstandighede kon baie makliker anders gewees het.
Ek wil egter ook die skrywer en joernalis, Elsabé Brits, se wysheid deel, want hierdie lyste kan natuurlik nie volledige wees nie.
In die geval sou en dink nie-fiksie is waarna ’n mens soek. Maar wat met vroue gebeur het in die land gaan sover terug as die storie van Sara Baartman, vergrype jeens slawevroue wat tragies was. Stories soos Krotoa, Armosyn van die Kaap, verhale uit die ABO en swart vroue se verhale ook.
Daar is ’n magdom boeke oor die ABO se wandade. Let wel Kamphoer (en het nie die ander een onder oë gehad nie) is geskoei op ‘n ware verhaal, maar dit blyk fiksie soos dit daar staan in swart en wit. Vir die verkragtings in die ABO is die Havanga-kommisie se verslae daar.
Ek wil ’n laaste punt maak. Een van die Rakkers het voorgestel Susan Lemmer se boek Ek wil hê jy moet weet: Sy is steeds my kind oor Cezanne, beter bekend as Advokaat Barbie, moet ook hier wees. Ek gaan ja sê. Die slagoffer van geweld word dikwels die een wat geweld pleeg.
Lees ook asseblief die kortverhaal “Om die hemel te proe” in die US Woordfees se bloemlesing, Bly. Dit verwoord die siklus baie goed.