Oormaatvraag | Die Ekonomie Blog
Ons het ‘n vinnige vraag gekry oor wat ‘n oormaatvraag in die ekonomie sal veroorsaak. Ek antwoord graag.
Ons neem meeste van die tyd aan dat ons werk met effektiewe vraag in ‘n volmaak-mededingende mark. Dit beteken dat as verbruikers ‘n behoefte na ‘n produk het en hulle is bereid om te betaal, sal verkopers die produk aanbied. Daar sal nie sommer ‘n surplus of tekort wees nie.
Soos die grafiek wys, is daar ‘n oormaatvraag teen pryse wat laer is as die ewewigsprys. As die mark egter werk behoort verkopers dadelik te besef dat hier is ‘n kans om geld te maak en hulle sal meer aanbied teen ‘n hoër prys. Die hoeveelheid gevra sal kleiner wees teen die hoër prys. Soos wat die pyle wys, beweeg die mark terug na die ewewigsprys en -hoeveelheid.
Die regte vraag om te vra is dus: wat kan veroorsaak dat die prys laer as die ewewigsprys is/bly? Dit kan veroorsaak word deur een of ander vorm van markmislukking.
Onthou dat een van die voorwaardes vir ‘n mededingende mark is dat almal alle inligting het. Daar kan tydelik ‘n oormaatvraag wees as verkopers nie besef daar is verbruikers wat hulle produk wil koop nie. Mense sou meer betaal om die produk in die hande te kry, maar die pryssein kom nog nie deur nie want meeste markte is nie ‘n veiling met direkte interaksie tussen kopers en verkopers nie. Daar kan ‘n oormaatvraag na ‘n populêre produk wees maar die prys word nie in die winkel op gebië nie – die produk word net vinnig uitverkoop en wanneer die rakke leeg staan besef die verkopers hulle kan meer verkoop teen ‘n hoër prys.
Ons neem ook aan dat al die produksie faktore volmaak mobiel is. Dit kan gebeur dat daar ‘n oormaatvraag na ‘n produk is en die verkopers besef dit, maar dit vat tyd om die produksiefaktore in die hande te kry, om meer van die produk te kan aanbied.
Dit kan ook natuurlik gebeur dat die prys op ‘n ander manier as net deur vraag en aanbod vasgestel word. Bv. die owerheid skryf ‘n maksimumprys / prysplafon voor, wat laer is as die ewewigsprys. Gewoonlik is daar dan ‘n tekort aan die produk teen die “amptelike” prys en ‘n onwettige swartmark waar dit teen ‘n hoër prys verhandel. Maar dit is nie net die owerheid wat pryse vasstel nie. Oppikoppie se organiseerders stel ‘n prys vas vir kaartjies, maar daar is baie meer mense wat graag die fees wil bywoon teen daardie prys. Dan is daar ‘n oormaatvraag.
Dit is nogals moeilik om prys vas te stel vir sulke produkte waar daar ‘n maksimum kapasiteit is – in flieks, konserte, sport arena’s. As jy meer wil leer, luister gerus hierdie NPR podcast oor hoe Kid Rock probeer het om die “scalpers” te wen.
This entry was posted in Gr10 and tagged oormaatvraag,prysplafon on Mei 28, 2015 by Waldo Krugell.
← Wisselkoerse en ondernemings Nuutste Ekonomiese Navorsing – Die ekonomiese stelsel van Apartheid →