Amcu-staking: Rustenburg-besighede sluit; voedingskemas in skole beginRustenburg. Foto: SunCity.hotel.co.za Laerskole in Rustenburg in Noordwes moes met voedingskemas begin en banke het in een week nagenoeg 300 voertuie teruggeneem weens die invloed van die voortslepende Amcu-staking. Gerrit Viljoen, ŉ verteenwoordiger van die vakbond Solidariteit by een van Lonmin se myne, het gesê Rustenburg en die omliggende gebiede is nie ŉ mooi prentjie nie. “Ondernemings en almal wat by die myne werk, begin aan die swaar kant trek sedert die wiele ophou draai het,” het Viljoen Maandag aan Maroela Media gesê. “Almal van kontrakteurs tot verskaffers word geraak. As daar nie geproduseer word nie, is daar nie werk nie, en kry die mense nie geld nie.” Viljoen het gesê bonusse en oortydgeld word ook nie meer betaal nie. “Daar is mense wat Januarie laas ŉ salaris gekry het. Die mense wat geraak word, het ook nie geld om te koop nie, so besighede in die dorp loop ook erg deur onder die staking. Mense koop net wat broodnodig is,” het hy verduidelik. Werkers is intussen ook versoek om op verpligte verlof te gaan, aangesien daar nie werk is nie. Rinette Riekert, ŉ inwoner wat al 15 jaar lank in die dorp bly, het gesê die onderneming waarvoor sy gewerk het moes hul deure sluit. Sy was sedert 2007 ŉ verkoopskonsultant wat verskeie mynboutoebehore aan Anglo American en Lonmin verskaf het. “Ek en my gesin word direk geraak,” het Riekert aan Maroela Media gesê. “Ek het my werk op 27 Maart verloor. Die eienaar van die huis by wie ons huur, gebruik vandeesmaand my deposito as huurgeld en hy gee ons dan nog twee maande. So ek het letterlik drie maande om werk te kry. Ek het darem geld vir krag, en daar is nog kos.” Riekert sê die impak op die gemeenskap is duidelik sigbaar in Rustenburg se winkelsentrums. “Gewoonlik ná betaaldag op die 25’e van die maand, was die winkels baie besig. Nou is dit soos ŉ spookdorp. Klein maatskappye wat produkte en dienste gelewer het aan die myne sluit een ná die ander hul deure.” Volgens Riekert het ‘n bekende boekhouer van Rustenburg verlede week aan hulle bevestig dat hy 83 maatskappye help wat moet sluit. Charmaine Bradshaw, wat by ŉ kleiner myn in die gebied werk wat nog operasioneel is, het gesê myne en die ses laerskole in die dorp het saam begin werk om voedingskemas by die skole te begin. “Kinders van alle rasse word geraak,” het Warren gesê. “Die betrokke skoliere kry in die oggend kos, en in die middae ŉ kospakkie. Van hulle neem ook kospakkies vir hul ouer boeties en sussies huis toe. Dit breek ŉ mens se hart om so iets te sien.” Sy voeg by die myne ontvang gereeld oproepe van kinders wat smeek dat hul “pappas en mammas” weer kan gaan werk. “Die mense is op moedverloor se vlakte. Ek weet van iemand wat onlangs selfmoord gepleeg het, omdat alles uit beheer raak. As die staking nie gou tot ŉ einde kom nie, gaan hier ŉ groot krisis ontstaan, indien dit nie al klaar te laat is nie,” het Warren gesê. Mynbase het in Maart aangekondig dat die staking reeds tot ŉ verlies van R10 miljard gelei het. Amcu-lede staak al sedert 23 Januarie by Lonmin, Anglo American Platinum (Amplats) en Impala Platinum (Implats). Hulle dring aan op ŉ intreevlaksalaris van R12 500. Amcu het die loonaanbod van 9% verwerp. Die maatskappye het Amcu se gewysigde eis, dat die R12 500 oor vier jaar behaal kan word, verwerp. Intussen het ŉ groep inwoners ŉ aanlynpetisie van stapel gestuur in ŉ poging om die staking te beëindig. Die groep bekommerde inwoners doen dit saam met ŉ prokureur van die dorp. Aldus die prokureur kort hulle nagenoeg dieselfde hoeveelheid handtekeninge op die petisie as die hoeveelheid stakende mynwerkers, dus 80 000. Hulle het verlede week met die petisie begin en teen Maandag het 1 117 persone die petisie onderteken. Klik hier om die petisie te onderteken. Lees ook: Amcu-staking: “Stakers hou inwoners gyselaar”