Die Europese Kommissie het vandag (28 Julie) aangekondig € 40 miljoen in nood humanitêre hulp vir mense wat geraak word deur die krisis in Suid-Soedan, wat die totale steun van die Kommissie tot € 103m vir 2016. Die befondsing kom as die humanitêre situasie vererger in die land, met meer as 40,000 mense verplaas na die uitbarsting van [...]
Humanitêre hulp en Crisis Management Kommissaris Christos Stylianides (foto), wat 'n besoek Suid-Soedan, kondig aan dat die Kommissie is versoek nuwe belangrike ondersteuning in die bedrag van € 50 miljoen van die Europese Unie vir die slagoffers van hierdie humanitêre krisis. "Ek het gesien eerstehands die geweldige lyding van die mense van Suid-Soedan. Mense wat [...]
'N Duidelike meerderheid van Thai referendum kiesers het 'n konsep-grondwet geskryf deur 'n weermag-aangestelde komitee ondersteun. Nie-amptelike tellings toon dat 61.45% ten gunste gestem. Die militêre gooi die ou grondwet as dit het die mag in 2014, na maande van politieke onstabiliteit en sporadiese geweld. Ondersteuners van die nuwe dokument sê dit sal herstel [...]
Die militêre junta in Thailand staan ​​voor 'n "krisis van legitimiteit" en 'n gebrek aan openbare vertroue onder sy burgers. Dit was die eis van Xavier Nuttin, 'n senior Asië-ontleder by die Europese Parlement tydens 'n debat in Brussel op Dinsdag (21 Junie). Nuttin het gesê dat, twee jaar na 'n militêre staatsgreep wat omgekeer het [...]
Die gesondheid van Thailand se 88-jarige koning word noukeurig dopgehou in 'n land wat groter politieke afdelings en geweld ly. Koning Bhumibol Adulyadej het die wêreld se langste dienende monarg geword toe hy 70 jaar van sy regering op Donderdag gevier het (9 Junie), skryf Martin Banks. Maar die koning het pas 'n groot hartchirurgie ondergaan en [...]
Saturnus is die sesde planeet van die Son af. Dit is 'n gasreus en die tweede grootste planeet in die sonnestelsel na Jupiter. Die planeet is vernoem na die Romeinse god Saturnus en sy simbool is 'n gestileerde weergawe van Saturnus se sekel (♄).
Saturnus het 'n kenmerkende ringstelsel wat hoofsaaklik bestaan uit ysdeeltjies, klipperige afval en stof. Die planeet het ten minste 60 mane, waarvan Titan die grootste is.
Die samestelling van Saturnus bestaan hoofsaaklik uit waterstof, met klein proporsies helium en spore van ander elemente. Inwendig bestaan die planeet uit 'n klein kern van rots en ys wat deur 'n dik laag waterstof en 'n gas-agtige buitelaag omhul word.
Saturnus het ook die laagste digtheid van al die planete in die sonnestelsel, met 'n gemiddelde digtheid van 0,69, wat heelwat laer is as water. Dit is egter slegs die gemiddelde waarde: Saturnus se kern is heelwat digter as water, maar die boonste atmosfeer is so gasserig dat dit die gemiddeld merkwaardig afbring.
Saturnus is inwendig soortgelyk aan Jupiter, met 'n rotsagtige kern in die middel wat omhul word deur 'n vloeibare metaliese waterstoflaag wat weer deur 'n molekulêre waterstoflaag omhul word. Spore van verskeie ysse is ook teenwoordig. Die binneste deel van Saturnus is baie warm met 'n kern wat oor die 12 000 kelvins (11 700 °C) meet; die planeet gee ook meer hitte af as wat hy van die Son ontvang. Die meeste ekstra energie word deur die Kelvin-Helmholtz-meganisme (stadige swaartekrag saampersing) opgewek, maar dit is moontlik dat dit nie genoeg is om Saturnus se hitte produksie te verduidelik nie. 'n Addisionele meganisme wat moontlik gebruik word is die "reën" van heliumdruppels diep binne-in Saturnus: daar word geglo dat sulke heliumdruppels, deur middel van wrywing, hitte af sal gee soos hulle deur die ligter waterstof val.
Saturnus se redelik eentonige atmosfeer vertoon soms langdurige ovale en ander verskynsels wat algemeen op Jupiter is. In 1990 het die Hubble-ruimteteleskoop 'n enorme wit wolk naby Saturnus se ewenaar waargeneem wat nie daar was met Voyager se besoeke nie en in 1994 was 'n ander, kleiner storm waargeneem. Die 1990 storm was 'n voorbeeld van 'n Groot Wit Vlek, 'n unieke, maar kort Saturniese gebeurtenis wat ongeveer elke 30 jaar te voorskyn kom. Vorige vlekke was waargeneem in 1876, 1903, 1933, 1960, en 1990: die 1933-storm is die bekendste. As die storm aanhou om die patroon te volg behoort die volgende vlek in ongeveer 2020 verskyn.
Sterrekundiges het deur middel van infrarooi-fotografie gewys dat Saturnus 'n warm poolse maalstroom het, sover is hy ook die enigste planeet in die sonnestelsel met die verskynsel.
'n Skynbaar permanente heksagoniese golfpatroon is om die Noordelike poolse maalstroom in die atmosfeer by ongeveer 78°N is vir die eerste keer in die Voyager-beelde waargeneem en deur Cassini bevestig. Beelde van die Hubble-ruimteteleskoop dui op die teenwoordigheid van 'n straalstroom aan, maar geen sterk Suidelike poolse maalstroom of enige heksagoniese golfpatroon nie. NASA het egter in November van 2006 gerapporteer dat die Cassini-ruimtetuig 'n 'orkaanagtige' storm by die Suidpool waargeneem het en wat 'n duidelik gedefinieerde oog in die wolke gehad het. Die waarneming is van belang omdat sulke oë in stormwolke nog op geen ander planeet behalwe die aarde opgemerk is nie. (Die Galileo-ruimtetuig het geen oog in Jupiter se Groot Rooi Vlek kon waarneem nie.)
Terwyl die Cassini-ruimtetuig Saturnus in 2004 benader het, het dit 'n geringe versnelling in die radio-omwentelingsperiode van Saturnus waargeneem; die nuwe tydsduur was 10 uur, 45 minute en 45 sekonds (± 36 sekondes). Die oorsaak van die versnelling is onbekend, alhoewel daar gespekuleer word dat dit as gevolg van die beweging van die radio bron na 'n ander breedtegraad binne-in Saturnus kan wees; met as gevolg 'n verskillende omwentelingsperiode, eerder as 'n verskil in die omwenteling self.
Hierdie ringe is die eerste keer waargeneem deur Galileo Galilei in 1610 met sy teleskoop, maar hy kon hulle nie as sodanig identifiseer nie. Hy het aan die Hertog van Toskane geskryf "Die planeet Saturnus is nie alleen nie, maar bestaan uit drie, wat amper aan mekaar raak, maar nooit beweeg of uit verhouding gaan nie. Hulle is in 'n lyn parallel met die diereriem geleë en die middelste een (Saturnus self) is sowat drie keer die grootte van sy planete [die ringe]." Hy het ook daarna verwys as Saturnus se "ore". In 1612, as gevolg van die omwenteling van die planeet en sy ringe was die vlak ringe direk na die Aarde geörienteer en het dit gelyk asof hulle verdwyn het. In 1613 het hulle weer verskyn, tot die konsternasie van Galileo.
In 1655 word Christiaan Huygens die eerste persoon om voor te stel dat Saturnus deur 'n ring omring word. Deur middel van 'n teleskoop wat meer gevorderd was as die tot Galileo se beskikking, het Huygens Saturnus kon bestudeer en het waargeneem dat "Dit [Saturnus] is omring deur 'n dun, plat ring, wat niks aanraak nie en 'n neiging na die elliptiese het."
Saturnus se ringe kan met behulp van 'n klein moderne teleskoop of selfs net 'n goeie verkyker waargeneem word. Hulle strek van 6 630 km tot 120 700 km bo Saturnus se ewenaar met 'n algemene gemiddelde dikte van een kilometer en is saamgestel uit silikarots, ysteroksied en ysdeeltjies wat wissel in grootte van so groot soos 'n stofdeeltjie tot die grootte van 'n motorkar. Daar is twee hoofteorieë aangaande die ontstaan van Saturnus se ringe. Een teorie, wat oorspronlike deur Édouard Roche in die 19de eeu voorgestel is, beweer dat die ringe oorblyfsels is van een van Saturnus se mane wie se wentelbaan so verswak het dat dit deur trekkragte uiteen geskeur is (sien Rochelimiet). 'n Variasie van hierdie teorie stel voor dat die maan deur 'n groot komeet of asteroïde getref is en toe uiteen gespat het. Die tweede teorie beweer dat die ringe nooit deel van 'n maan was nie, maar eerder die oorblyfsels van die oorspronklike nebulase materiaal waaruit Saturnus ontstaan het. Die teorie is tans nie meer gewild nie – daar word geglo dat Saturnus se ringe oor 'n tydperk van miljoene jare onstabiel is en bly verander en dus onlangs ontstaan het.
Die grootste gaping tussen Saturnus se ringe, soos die Cassini-divisie en die Encke-divisie, kan van die Aarde af gesien word. Die Voyager-ruimtetuie het egter ontdek dat daar 'n ingewikkelde stelsel van duisend klein gapings en klein ringe is. Daar word gespekuleer dat die stelsel die gevolg van die swaartekragsaantrekkings van Saturnus se baie mane is. Sommige van die gapings het hul ontstaan te danke aan die wentelbane van klein mane (waarvan baie nog nie ontdek is nie), soos Pan, en sommige ringe blyk instand gehou te word deur klein skaapwagter satelliete soos Prometheus en Pandora. Ander gapings ontstaan as gevolg van die resonansie tussen die wentelperiode van klein deeltjies in die gaping en dié van 'n groter maan wat verder weg is. Mimas hou die Cassini-divisie op so 'n manier in stand. Ander strukture in die ringe bestaan uit spiraalgolwe wat deur die mane se tydelike swaartekrag onrus-periodes veroorsaak word.
In 1980 het Voyager I verby Saturnus gevlieg en ontdek dat die F-ring (die buitenste ring) saamgestel is van drie nou ringe wat lyk asof dit volgens 'n ingewikkelde struktuur gevleg is. Dit is tans bekend dat die twee buitenste ringe (van die drie) bestaan uit knoppe, knikke en klonte wat die illusie van 'n vlegsel skep, terwyl die middelste vaer ring binne die twee lê.
Tot en met 1980 was die struktuur van Saturnus se ringe eksklusief verduidelik as die gevolg van swaartekragte. Die Voyager-ruimtetuig het egter radiale verskynsels in die B-ring gevind, waarna as "speke" verwys word. Hierdie speke kan nie as gevolg van swaartekragte verduidelik word nie, aangesien hulle blywende posisies en wenteling om die ringe nie ooreenstem met wentelmeganika nie. Die speke lyk donkerder teen die verligte kant van die ringe en lig teen die verdonkerde kant van die ringe. Daar word aangeneem dat hulle verwant is aan elektromagnetiese wisselwerkings, aangesien hulle amper gelyk met Saturnus se magnetosfeer saambeweeg.
Vyf-en-twintig jaar later het Cassini weer die speke waargeneem. Hulle blyk 'n seisoenale verskynsel te wees: hulle verdwyn in die middel van die Saturniese winter en somer en verskyn dan weer soos Saturnus nader aan sy dag-en-nag eweninge beweeg. Die speke was nie sigbaar toe Cassini by Saturnus in 2004 gearriveer het nie. Sommige wetenskaplikes het gespekuleer dat die speke nie weer sigbaar sou wees tot 2007 nie, gebaseerd op modelle wat die speke-formasie probeer beskryf. Die Cassini beeld-span het nietemin bly kyk vir speke in inkomende beelde van die ringe en die speke het weer verskyn in beelde wat op 5 September 2005 geneem is.
Saturnus het 'n groot aantal mane. Dit is nie bekend presies hoeveel mane Saturnus het nie, aangesien die wentelende stukke ys in Saturnus se ringe tegniesgesproke almal mane is en dit is moeilik om te onderskei tussen 'n groot ysdeeltjie en 'n klein maan. Teen 2007 was daar reeds 'n totaal van 60 mane geïdentifiseer, saam met drie onbevestigde mane wat miskien net groot klonte in die ringe is. Baie van die mane is uiters klein: uit die 60 is daar 30 wat 'n deursnit van minder as 10 km het en nog 13 ander het 'n deursnit van minder as 50 km. Slegs sewe van die mane was groot genoeg om in sferoïdes in te sak as gevolg van hulle eie swaartekrag. Hulle word in die tabel hieronder met die Aarde se maan vergelyk. Die noemenswaardigste maan is Titan, aangesien hy die enigste maan in die sonnestelsel is met 'n digte atmosfeer.
Saturnus se ringe sny deur 'n rare toneel met Titan wat deur 'n lig-waas omring word en die klein maan Enceladus aan die onderkant.
Op 20 September 2006 het 'n Cassini-sonde 'n voorheen onontdekte ring ontdek, buite die helderder hoofringe van Saturnus en binne die G- en E-ringe.
Alhoewel dit ter eniger tyd lonend is om Saturnus te besigtig, word die planeet en sy ringe die beste waargeneem wanneer sy ringe naby of in teenstelling met die aarde is. Die planeet was laas op 13 Januarie 2005 op sy helderste, te danke aan die helling van sy ringe ten opsigte van die aarde. Die volgende keer is eers weer in 2031.
Wanneer mens Saturnus van die aarde af besigtig, is dit interessant om in gedagte te hou dat Saturnus 75 ligminute van die aarde af is. Die beteken dat, wanneer Saturnus van die aarde af gesien word, die beeld 'n vroeër weergawe van Saturnus is en ons telkens kan sien hoe Saturnus 75 minute gelede gelyk het en nie hoe hy op daardie oomblik voorkom nie.