Januarie | 2008 | Rosalind Franklin
Archive for Januarie, 2008
Die Aliens se reis
Januarie 30, 2008 in astronomie, wetenskap
Sleutelwoordw:aliens, astronomie, fermi, heelal, sonnestelsel, sterre
Ek wil vir elke van die 6 miljard sterflinge op Aarde sou sê: Ek het vir jou 'n geskenk: Want eintlik voel ek, Rosalind Franklin helse beknop hier.Daar is vir elke een van julle op Aarde 3 triljoen sonnestelsels. Vat dit.
Nie sterre nie. Nie sterrestelsels nie. Hele sonnestelsels – drie triljoen vir elke mens op Aarde.
Ons sonnestelsel is net een sonnestel. En die Melkweg sommer 'n piepklein plekkie. Dus, die Heelal is baie groot. Dit is ook hoekom die Aliens nog nooit vir ons kom kuier het nie en ook nie sal nie (al bestaan hulle nie).
Die Heelal is 13,7 miljard jaar oud en is besig om teen 'n versnelling uit te dy.
"Ons leef in 'n vreemde en wonderlike heelal. Sy ouderdom, grootte, geweld en prag vereis buitengewone verbeelding om te waardeer," skryf prof. Stephen Hawking in die fantastiese boek A Briefer History of Time. (die makliker weergawe van die boek Brief History of Time)
Een van die verstommendste aspekte is hoe groot die Heelal wérklik is (en dan moet mens ook onthou hy is besig om in 'n versnellende tempo uit te dy).Ek reis teen 100 000 km/h en só verloop die reis.
Maan (3,83 uur), Mars (1,09 maande), Saturnus (1,46 jaar), Pluto (6,59 jaar), Proxima Centauri – die naaste ster aan die son – (46 400 jaar), die middel van die Melkweg (323 miljoen jaar), die Andromeda-sterrestelsel – die naaste spiraal-sterrestelsel – (26,9 miljard jaar) en die einde van die sigbare heelal (161 000 miljard jaar). Laasgenoemde is 'n onmoontlike reis, omdat die Heelal eintlik besig is om die hele tyd uit te dy en daar nie grense is nie.
Die Wit Koningin het in Through the Looking Glass aan Alice gesê: "Why, sometimes I've believed as many as six impossible things before breakfast."
Lyk my die Wit Koningin het 'n groot gevolg, ook in Suid-Afrika, waar mense in 2006 'n meningspeiling aangedui het (Huisgenoot) nie minder nie as 25% het al interaksies met wesens van die buitenste ruimte gehad.
Indien ons nie alleen in die Heelal is nie, hoekom het ons nog nie enige seine van buite-aardse beskawings opgevang nie? Dié vraag staan bekend as die Fermi-paradoks, vernoem na die fisikus en Nobelprys-wenner Enrico Fermi, wat eerste die vraag gestel het.
Dit is steeds een van die sterkste argumente teen die bestaan van sogenaamde ruimtewesens. Hoekom kom kuier hulle nie elke dag vir ons nie? Hoekom het ons nog nie een bewysbare radio-boodskap ontvang nie?
Want ás hulle daar is, en dit is nog nóóit bewys nie, kán hulle dit nie doen nie.
Fermi het uitgewys dat die Melkweg sowat 100 000 ligjaar in deursnee is. Selfs al kan die sogenaamde ruimtemannetjies teen 'n duisendste van die spoed van lig (300 000 km/sekonde) reis, sal dit hulle 'n 100 miljoen jaar neem om die hele Melkweg te kruis. Dit is veel minder as die Melkweg se ouderdom van 10 miljard jaar.So, die reis van aliens na ons deur die Melkweg moes begin het voordat die pad wat hulle moes volg bestaan het. Onmoontlik.
En die redenasie is ook net van toepassing op die Melkweg, wat 'n klein deeltjie van die Heelal is. (En ons ken die Melkweg al baie goed.) Myth busted.
Die verbode liefde
Januarie 28, 2008 in verhaal
Sleutelwoordw:afrikaans, afrikaner, algemeen, boere-oorlog, engelse, geskiedenis, konsentrasiekamp, lewe, liefde, storie, verhaal
Die liefde ken geen grense nie, nie vandag nie en ook nie sowat 85 jaar gelede toe 'n jong Afrikaner vrou en 'n Engelsman op mekaar verlief geraak het nie.
My Girlie, soos hy haar genoem het, en John, se liefde is wreed deur 'n leuen verskeur. 'n Leuen wat aangevuur is deur haat ná die Anglo-Boere Oorlog en ongelukkig sterker was as alles. Sonder dat John geweet het het sy dekades daarna nog getreur oor hom.
Reeds as eerstejaarstudent jare gelede het ek die ingewikkelde legkaart stukkie vir stukkie probeer bou, maar dit was 'n moeilike taak. My Ouma Ellie was toe reeds naby 80, emosioneel en hartseer oor die dae wat verby is.
Dit was die maklik nie. Ouma Ellie was self in die verhaal betrokke, nie was antagonis nie, maar wel as 'n Grootmaak-kind wat baie anders as haar maatjies moes opgroei by Kleinma-haar grootmaak-ma. (Haar eie ma (Nonnie) het gesterf kort na haar geboorte en haar suster, Hannie alias Kleinma, het haar nuwe ma geword – sien vorige posting oor "My Ouma en die Kakie" vir konteks).
Ouma Ellie het baie keer sommer die albums toegeklap en gesê: ''Ag, dis sommer stupid goed die."
Maar ek en Ouma Ellie het tog stadig gereis sover as vyf geslagte terug. En een vir een het ek die dele van die stukkende liefdesverhaal van Kleinma en die Engelsman aan mekaar probeer las.
Van kleins af was daar iets anders aan Kleinma haar. Sy het goed op skool gevorder, later onderwyser geword, pragtig geskilder, wyd gelees en kon vlot Engels praat, lees en skryf. Dit was destyds 'n doodsonde.
Sy het standard agt gehad ­– en vir 'n vrou in die jare twintig van 'n arm Afrikaner-familie was dit groot geleerdheid.
Die jong Afrikanermans wat vir Kleinma kom kuier het, het haar gespot as Ellie vir haar ''ma'' sê. Kleinma het toe vir Ellie gesê om haar nie ma te noem nie, maar Kleinma. Maar die Afrikanermans was nie lus om 'n ander man se kind groot te maak nie.
Kleinma het Ouma Ellie soos haar eie grootgemaak en daar was 'n diep en liefdevolle band tussen hulle gewees. Ek onthou die teerheid waarop Ouma Ellie vir Kleinma gesoen en teen haar vasgedruk het toe Kleinma in haar laaste jare bedleênd was. Hoe ek gesit en kyk hoe sy haar was, en haar vrugte voer.
Die groot liefde van haar (Kleinma) se lewe was John Marais – 'n Engelse Marais.
Hy kon egter Afrikaans praat, maar in die vier briewe aan haar wat behoue gebly het slaan hy oor na Engels wanneer hy intiem raak. Dat hy 'n volbloed Engelsman was is egter 'n seker saak.
Waar en hoe hulle ontmoet het weet ek nie. Die verhouding was in die 1920's. Hoe dit geëindig het weet ek wel – met 'n leuen weens haat oor die Boere-oorlog. Daar moes baie briewe geskryf gewees het waarvan talle vermoedelik deur haar ma Susanna onderskep is, maar Kleinma het vier van hulle, haar lewe lank bewaar. Ouma Ellie het hulle daarna gehou en nou het ek hulle.
John se briewe is vol liefde en geselsies. Nogal intiem. En vir daardie dae liberaal as dit kom by briewewisseling tussen twee ongetroudes – veral as een 'n Afrikaner is. Hy noem haar ''My Girlie'' in al sy briewe en sluit dit met intieme liefdesverklarings in Engels af. Ek wens ek kon van die briewe lees wat sy aan hom geskryf het.
7 September 1921, Bus 26, Robertson. Die brief begin met: ''My liefste hartlam''.Hy skryf: ''Dit is jammer ek is niet daar zoo lang als jou Ma weg is, zou ons tyd zeker goed gewardeerd hefd. Maar dit is ook zoo ons was nooit eigenlik bang. Ek verlang al om die lekker lyfie te kom vat een bietjie sweet smiles en kisses te
kry.'' En hy sluit af met From Your Sweatheart John Marais.
Hier kom mens al klaar agter Ouma Susanna hou nie van die verhouding nie.
Nog 'n brief van 29 April 1923 sluit hy af met Your Sweat Boy. Die brief kom van Tweefontein in Pietersburg.
Die derde brief van 26 Augustus 1926 uit Robertson sê baie. Daarin lui ek af hy het vroeër probeer om haar ' 'te kom haal'' maar dat dit nie geslaag het nie. Op die stadium is sy briewe aan haar dalk reeds onderskep.
John: ''Ik sckryf zoo baaie, en ik hoor niks zoo wonder ik wat is gaande … dit is nou al byna een maand en ik weet nie
wat dit is …''
John: ''Als het ek nog zoo baie werk, ek hoop om begin Mei of vroeg in Junie jou te kom haal. Ek hoop nie ons zal weer teliurgesteld word al kom daar ook wat in die weg. Ik het nou weer een maal vast besluit.''
Hy skryf voort en sê dat sal nie weer gaan soos die vorige keer in Junie 1921 toe hy soveel geloof gehad het dat alles sal uitwerk toe hy haar wou gaan haal nie. Hy sê die€ keer sal dit nie so maklik wees om hom te keer nie.
''… you can perhaps come and meet me in (onleesbare woord). I better close with kind love and kisses. From your naughty John''.
Ek wens ek het meer geweet oor die brief en wat dit alles beteken, maar ek kan aflei dat hulle teen 'n muur vasgeloop het. Ek vermoed Kleinma het die brief later iewers ontdek ek glo nie sy het dit in 1926 gekry toe dit aan haar gepos is nie.
Ten spyte van Kleinma se eie swaarky in die konsentrasie-kamp en die gevolge en die Boere-oorlog het sy John liefgehad met haar hele hart Engelsman of te nie. Die liefde het nie grense nie, net die grense wat ons of ander self daar stel.
Iewers in die 1920's het Ouma Susanna besluit sy het genoeg gehad van John Marais. Of sy saam met ander lede van die familie haar plan beraam het, weet niemand meer nie.
Sy het aan haar dogter gesê sy het tyding ontvang John is getroud en dat sy van hom moet vergeet. Sover ek kon vasstel het sy ook briewe onderskep.
Vir haar sou daar niks erger in die lewe wees as haar kind met 'n Engelsman trou nie.
Kleinma het haar onttrek en alleen getreur. Die geheim is dig bewaar en vir die hele familie weggesteek.
Kleinma jare is jare later toe sy reeds in haar vyftigs was met 'n vriend getroud.
Hoekom het John nie op sy perd of op die trein geklim en haar kom soek nie? Is hy voorgekeer? Hoekom het hy die stilswye aanvaar? Of was hy moeg gesukkel? Het sy familie dalk dieselfde gevoel en is daar dalk met hulle ooreengekom
om aan hom dieselfde leuen te vertel?
Presies hoe en wanneer Kleinma die waarheid uitgevind het weet ek nie. Dit wou Ouma Ellie nooit sê nie. Ek dink nie omdat sy dit nie met my wou deel nie, maar omdat dit te emosioneel, die wonde te diep was.
Op 'n manier het sy haarself kwalik geneem vir Kleinma se ongelukkigheid. Sy het gevoel Kleinma se lewe sou anders gewees het as sy nie 'n ander se kind moes grootmaak nie. Dan sou sy miskien saam met John kon wegloop. Maar dit was onnodig, want Kleinma was oneindig lief vir haar en 'n goeie ma.
Tussen Kleinma se goedjies het ek op 'n stukkie papier afgekom. Dis iets soos 'n outydse visitekaartjie, maar die datum daarop is baie belangrik. 1946 is met pen daarop geskryf terwyl die res gedruk is. Dit is dus geskryf voor haar latere troue:
Bo-aan staan: John Marais. En onder: Breeder and Exhibitor of Seeds and Seed Maize. Produce Breeders
Championship Gold Cap of SA: 1935, 1936, 1937, 1938, 1939 and 1944. Mizpah. Bethlehem.
Ek wonder of hulle kontak gehad het en sy daarna toe besluit het om te trou. Om vrede te maak met die verlede.
Ek weet wel dat sy op een of ander stadium 'n vreeslike dag op 'n die stasie in Johannesburg of Pretoria beleef het voor sy getroud is. Sy was alleen daar en toe sy opkyk staan hy daar, haar geliefde John.
^Hulle het mekaar glo lank met ongeloof en skok en van aangesig tot aangesig gestaan en aankyk. Wat alles gesê weet net sy en hy. Sy het hom op die perron agtergelaat. Dis al wat sy daaroor wou sê.
Omstreeks 1970 het sy op haar plasie in die Magaliesberge waar sy en haar man gewoon het een aand met my ma gepraat. ''Ek wil aan jou die mooiste maar hartseerste liefdesverhaal ooit vertel,'' het sy gesê.
Hulle hy by kers- en lamplig gesit en tee drink terwyl sy oor John gepraat het. ''Die trane het oor haar wange gestroom.
Sy het gepraat van die liefde van haar lewe,'' vertel my ma. Sy het gepraat van ''die liefde wat ek nooit weer sal hê nie''.
Kleima het my ma gevra om niks aan haar man te sê en wou nie hê hy moet ooit daarvan weet nie, want sy wou hom nie seermaak nie.
Sy het gesê John was 'n ''lang man met 'n fyn hart''.
Sleutelwoordw:australopithecus afarensis, baba, evolusie, fossiel, geneties, hominied, lucy, mens, skelet, wetenskap
Sleutelwoordw:ancient, design, evolution, primate, science
Fossiele is IO se doodsteek
Januarie 17, 2008 in evolusie, wetenskap
Sleutelwoordw:evolusie, fossiele, intelligente ontwerp, nature, science, soogdiere, wetenskap
Kreasioniste (IO) se geykte speletjie is: Daar bestaan geen tussenganger-fossiele om te toon dat spesiasie bestaan nie. Wel daar is baie, hulle verkies net om die unieke fossiele te ignoreer.
Twee sulke fossiele is die afgelope twee jaar ontdek. Een toon hoe diere van die see na die land ontwikkel het en tetrapode geword het en die ander hoe diere ontwikkel het om van die land na die see aan te pas.
Die jongste ontdekking is in Desember 2007 bekend gemaak. Dit toon die walvis se dramatiese evolusie van land na see, nadat 'n tussenganger-fossiel van sy naaste bekende familielid opgespoor is.
Dié dier is inderdaad uniek: Dit het 48 miljoen jaar gelede geleef, was so groot soos 'n vos en het soos 'n miniatuur-takbokkie gelyk.
Voorheen was die naaste bekende voorsaat van die mariene soogdiere bekend as setaseë – die walvis, dolfyn en tornyn – die seekoei, maar al die stukkies van die legkaart het nie gepas nie. Seekoeie verskyn in nie die fossiel­rekord sowat 35 miljoen jaar nádat die walvisse van hul landelike voorsate afgeskei het nie. So waar kom walvisse dan vandaan en wie was hul vierpotige voorsate?Die nuwe fossiel het nog 'n deel van die legkaart in mekaar laat vou.
Prof. Hans Thewissen, van die Northeastern Ohio Universities Colleges of Medicine and Pharmacy se departement van anatomie, het in die jongste uitgawe van die vaktydskrif Nature sy vonds van die uitgestorwe dier Indohuys bekend gemaak.
Thewissen en sy span het honderde bene van Indohuys in Kasjmir, Indië, gekry.
Luidens 'n verklaring wat Thewissen saam met die Nature-artikel uitgereik het, is daar groot ooreenkomste tussen die skedel en die oor van die nuwe fossiel en dié van setaseë. Die betrokke dier se oor toon 'n unieke verdikking in die middeloor wat net by die setaseë voorkom en nie by ander soogdiere nie.
Die skelet self toon 'n dik buite-laag, baie dikker as in ander soogdiere van dié grootte. Dit word gesien in veral stadig bewegende waadvoëls.
Indohuys se waterbestaan word verder bevestig deur die chemiese samestelling van sy tande, met dieselfde suurstof-isotoop-verhouding as ander waterdiere.
Dit blyk dat die dier baie van sy tyd, maar nie die hele tyd nie, in die water deurgebring het. Hy sou veral na die water gevlug het om weg te kruip.
Die dier was 'n plantvreter en walvisse het later eers jagters geword.
Die evolusie van die walvis is een van die beste voorbeelde van soogdierevolusie.
Die afgelope 15 jaar is verskeie fossiele gevind wat lig werp op die setaseë se ontwikkeling van land- na seediere.
Van land na see
Die eerste fossiel wat toon dat diere op land eens visse was, is in 2006 opgespoor. Tiktaalik roseae was die oorgang in die evolusieproses: halfdier en halfvis. Hy het kieue, vinne en skubbe soos 'n vis gehad, maar ook 'n primitiewe kakebeen en longe, 'n vergrote ribbekas, nek en 'n kop soos dié van 'n krokodil. Dié krokodilvis, wat 375 miljoen jaar gelede geleef het, is een van die sterkste bewyse van die oorgang van vis na vierpotige dier.Alle gewerwelde diere met ledemate (tetrapode) het tussen 370 en 360 miljoen jaar gelede uit lob-gevinde visse ontwikkel, berig Science. Baie van die visse het aangepaste skelette gehad soos vergrote bene in hul vinne wat uiteindelik nuttig was in ledemate wat gewig moes dra. Tiktaalik roseae is die mees vierpootagtige vis wat tot nou toe gevind is.
So werklik die bewyse vir evolusie is so duidelik soos daglig. Baie mense hou nie van die idee dat die mens 'n primaat is wat 'n gemeenskaplike voorsaat met die groot primate deel nie: hoe klink 'n vis vir jou?