Walus op parool vrygelaatHierdie foto van Walus is in November 1997 geneem. (Foto: AP Photo/Cobus Bodenstein) Janusz Walus, moordenaar van die voormalige SAKP-leier Chris Hani, is ná 28 jaar agter tralies Woensdag eindelik op parool vrygelaat. Die departement van justisie en korrektiewe dienste het ŉ kort rukkie gelede bevestig Walus is “onder streng voorwaardes” vrygelaat. Sy vrylating op parool volg op ŉ bevel van die Konstitusionele Hof dat hy binne tien dae (die bevel is op 21 November gemaak) vrygelaat moet word. Die 69-jarige Walus se vrylating is egter vertraag nadat ŉ medegevangene hom in die tronk met ŉ skerp voorwerp gesteek het en hy eers mediese behandeling moes ontvang. Volgens die departement sal hy twee jaar parool onder korrektiewe gemeenskapsdiens uitdien. Die departement van korrektiewe dienste het sy paroolvoorwaardes aan hom uitgespel en sê indien Walus dit verbreek, sal hy moet terugkeer tronk toe. “Dit is ongetwyfeld só dat oortreder Walus ŉ verdelende figuur in ons ontluikende konstitusionele demokrasie is en dat sy vrylating verstaanbaar wonde vir sommiges in die samelewing oopgekrap het – veral die familie van die stydikoon Chris Hani,” lui die departement se verklaring. Volgens die departement het Walus die demokratiese bestel op ŉ belangrike tydstip probeer ontspoor toe “die keuse om die land op ŉ volhoubare pad na vrede, demokrasie en rekonsiliasie, of chaos, burgerlike onrus en bloedvergieting net een slegte besluit weg was”. Dié foto van die vermoorde SAKP-leier Chris Hani is in 1991 geneem. Hy is twee jaar later doodgeskiet. (Foto: Walter Dhladhla/AFP) Die moord op Hani was optrede wat die land se lot tot laasgenoemde sou kon verdoem, was dit nie vir leierskap en die vasbeslotenheid van Suid-Afrikaners nie, sê die departement Die departement sê voorts vorige besluite om Walus se aansoeke om parool af te keur, was nie vergelding vir die moord op die vermoorde vryheidsvegter nie. Die departement sê dit is gedoen “binne die raamwerk om uitvoering te gee aan die belange van geregtigheid soos gesien vanuit die perspektief van die hof wat die vonnis opgelê het”. Die Kgosi Mampuru-tronk in Pretoria waar Walus jare van sy tronkstraf uitgedien het. (Argieffoto: Stefan Heunis/AFP) Ná ŉ jarelange hofstryd het die land se hoogste hof egter vorige besluite om Walus se parool te weier ter syde gestel en beslis dat hy vrygelaat moet word. Hoofregter Raymond Zondo het in die uitspraak gesê daar is niks wat Walus kan doen aan die ernstige aard van sy destydse oortreding nie. Hy het meer as 25 jaar van sy lewenslange vonnis uitgedien, aan elke vereiste voldoen om sy kanse om parool te verbeter, ’n skoon dissiplinêre rekord oor die jare gehandhaaf, langer as ’n dekade verskeie pogings aangewend om vrygelaat te word en het die Hani-familie meer as een keer om verskoning gevra. Die Konstitusionele Hof se besluit is uit verskeie oorde egter skerp gekritiseer. Limpho Hani, weduwee van die vermoorde politieke leier, het ná die uitspraak uitgevaar en onder meer na die besluit as “diabolies” verwys. The ANC Limpopo and Alliance partners SACP and #Cosatu, are leading the Chris Hani #DayofAction #march to the Polokwane High Court today, to register its displeasure at the granting of parole to Janusz Waluś. The march started at the SABC Park pic.twitter.com/fVLCgED0CY — @COSATU Today (@_cosatu) December 7, 2022 Die departement het Woensdag gesê die “howe het ons by vorige geleenthede herinner dat ons Grondwet gesetel is in ŉ geskiedenis wat ŉ oorgang van ŉ samelewing, gegrond op verdeling, ongeregtigheid en uitsluiting van die demokratiese proses, na een wat die waardigheid van alle burger respekteer en almal in die regeringsproses insluit, behels het”. Die departement sê die vertolking van die Grondwet moet dus die konteks waarbinne die land is erken. “Ons paroolstelsel is nie ŉ roekelose lisensie vir ŉ gebrek aan aanspreeklikheid en straffeloosheid nie. Dit maak ook nie die oorspronklike uitspraak en vonnis wat die howe opgelê het ongedaan nie.” Die departement sê parool is ŉ erkende deel van die korrektiewe stelsel en dat almal die reg het om nie arbitrêr of sonder rede van hul vryheid ontneem te word nie en dat “veroordeelde misdadigers die reg het om voordeel te trek uit die voorgeskrewe straf wat die ligste is”. Die departement sê wetgewing is daar om die regte van almal in die land te bevorder en te handhaaf – op ŉ gelyke grondslag – ongeag hul kleur, geslag, taal, geloof of kultuur.