Die vyandskap tussen Jode en Samaritane word ongedaan gemaak deur geloof in Jesus (Joh 4). Dit is die resultaat van die vyandskap tussen God en mens wat in Christus opgehef word (Rom 5). Mense wat só glo, dien die Here eerder as om hardkoppig voor Hom te wees
(Ps 95 en Eks 17).
5Hy kom toe by 'n dorp in Samaria met die naam Sigar, naby die stuk grond wat Jakob aan sy seun Josef gegee het. 6Die fontein van Jakob was daar, en Jesus het toe, omdat Hy moeg was van die reis, sommer by die fontein gaan sit. Dit was omtrent twaalfuur die middag.
7Daar kom toe 'n Samaritaanse vrou water haal, en Jesus vra vir haar: "Gee My 'n bietjie water om te drink."
9Die Samaritaanse vrou sê toe vir Hom: "Hoe vra jy, wat 'n Jood is, vir my, 'n Samaritaanse vrou, water om te drink?"
10Jesus het haar geantwoord: "As jy geweet het wat God gee, en wie dit is wat vir jou sê: 'Gee My 'n bietjie water om te drink,' sou jy Hom gevra het, en Hy sou vir jou lewende water gegee het."
11Die vrou sê toe vir Hom: "Meneer, jy het nie eens 'n skepding nie, en die put is diep. Waar gaan jy die lewende water vandaan kry? 12Jy is tog nie tot meer in staat as ons voorvader Jakob wat hierdie put vir ons gegee het en self saam met sy seuns en sy diere daaruit gedrink het nie?"
13Maar Jesus antwoord haar: "Elkeen wat van hierdie water drink, sal weer dors kry; 14maar wie van die water gedrink het wat Ek hom sal gee, sal in alle ewigheid nooit dors kry nie. Nee, die water wat Ek hom sal gee, sal in hom 'n fontein wees met water wat opborrel en vir hom die ewige lewe gee."
17Die vrou het Hom geantwoord: "Ek het nie 'n man nie."
En Jesus sê vir haar: "Dis reg wat jy nou gesê het: 'Ek het nie 'n man nie.'18Jy het reeds vyf gehad, en die een wat jy nou het, is nie jou man nie. Jy het die waarheid gepraat."
19Die vrou het vir Hom gesê: "Meneer, ek sien dat u 'n profeet is. 20Ons voorouers het God op hierdie berg aanbid, en tog sê julle die plek waar 'n mens God moet aanbid, is in Jerusalem."
21Jesus sê toe vir haar: "Glo My, Mevrou, daar kom 'n tyd wanneer julle die Vader nie op hierdie berg en ook nie in Jerusalem sal aanbid nie. 22Julle aanbid sonder om te weet wat julle aanbid; ons weet wat ons aanbid, want die verlossing kom uit die Jode. 23Maar daar kom 'n tyd, en dit is nou, wanneer die ware aanbidders die Vader deur die Gees en in waarheid sal aanbid, want die Vader wil juis hê dat die mense wat Hom aanbid, dit so moet doen. 24God is Gees, en dié wat Hom aanbid, moet Hom deur die Gees en in waarheid aanbid."
27Net toe het sy dissipels teruggekom en hulle was verbaas dat Hy met 'n vrou praat. Tog het niemand vir haar gevra: "Wat wil jy hê?" of vir Hom: "Waarom praat U met haar?" nie.
28Die vrou het toe haar waterkruik net daar laat staan en na die dorp toe gegaan en vir die mense gesê: 29"Kom kyk, hier is 'n man wat my alles vertel het wat ek gedoen het. Is Hy nie miskien die Christus nie?"
31Intussen het sy dissipels by Hom aangedring: "Rabbi, eet tog 'n stukkie."
34Maar Jesus het vir hulle gesê: "My voedsel is om die wil te doen van Hom wat My gestuur het, en om sy werk te voltooi. 35Sê julle nie: 'Nog vier maande, dan is die oes daar' nie? Maar Ek sê vir julle: Kyk daar, kyk na die lande; hulle is ryp vir die oes. 36Nou al ontvang die man wat oes, sy loon en samel hy die oes in vir die ewige lewe. So is die een wat saai, en die een wat oes, saam bly. 37Hier is die gesegde waar: 'Die een saai, en die ander een maai.'38Ek het julle gestuur om 'n oes in te samel waaraan julle nie gearbei het nie. Ander het gearbei, en julle pluk die vrug van hulle arbeid."
Johannes 4:1–42 – Die Samaritaanse vrou aanbid Jesus en bring 'n hele dorpie na Hom toe
Let op dat Jesus se volgende gesprek 'n direkte gevolg is van die Fariseërs se kennisname van sy groeiende bediening, 'n bediening wat groter begin word as dié van Johannes die Doper, soos wat hy net in die vorige perikoop beskrywe het, sal gebeur. Hoewel dit nog onderbeklemtoon is, hoor 'n mens daarin ook die broeiende konflik met die leidende Joodse godsdienstige partye.
Interessant genoeg is die leidende metafoor steeds dié van water – ons het alreeds kennis geneem van die verandering van water in wyn (Kana), die verwysing na gebore uit water (Nikodemus), die verwysing na die reiniging met water (Johannes die Doper) en nou die doop (Jesus). En dít is presies dié metafoor wat in die verhaal van die Samaritaanse vrou die hoofrol gaan speel – 'n dors Jesus by die put, die water wat hy van haar vra, en die lewende water wat Jesus vir haar kan gee.
hulle afwykende godsdiens – die Samaritane het net die eerste vyf boeke van die Hebreeuse Ou Testament as gesagvol aanvaar, met 'n paar wysigings, en ook van die afgodsgebruike van die ander volke wat in hulle gebied gevestig is, gevolg.
Jesus gebruik in vers 14 'n besondere vorm van die werkwoord drink wat op 'n eenmalige handeling dui. Sy bedoeling is dus: wie eenmaal drink van die water wat Ek hom gee, sal in alle ewigheid nooit dors kry nie. In dié verband skryf Calvyn: "Die woorde van Christus weerspreek nie die feit dat gelowiges tot die einde van hulle lewe oorvloediger genade vurig begeer nie. Hy bedoel immers nie dat ons so drink dat ons van die eerste dag af volkome versadig is nie, maar wel dat die Heilige Gees 'n altyd vloeiende fontein is. Daar is dus geen gevaar van 'droogte' in die lewe van iemand wat van die geestelike water gedrink het nie".
Die opmerking "nog vier maande, dan is die oes daar" (vers 35) was 'n spreekwoord wat kom uit die feit dat ongeveer vier maande verloop het vandat die laaste lande gesaai is totdat die oestyd begin. Die spreekwoord het eintlik beteken, daar is dus geen haas nie, want niemand kan die rypword van die oes bespoedig nie. Jesus sluit hierby aan, maar beklemtoon daarteenoor die dringendheid van die huidige bedieningstaak, terwyl Hy en die dissipels moontlik almal na die aankomende Samaritane met hulle wit rokke (wat soos ryp koringare lyk) sit en kyk het: "Kyk daar … hulle is ryp vir die oes." (Die Bybel Verklaar).
Ek is verstom dat hierdie vrou met soveel passie op Jesus reageer dat 'n hele dorpie hulle in geloof aan Hom verbind. Dit stem my tot ontsag vir haar, maar natuurlik ook vir die impak wat Jesus op haar gehad het. En ek bid dat my lewe ook iets daarvan sal wys – dat my passie vir Jesus baie mense tot geloof sal bring.
Toetrede (en kers): Vonkk 174 of Flam 182
Votum: Nav Psalm 95
Lofsang: Flam 398 of Psalm 95
Genadeverkondiging: Romeine 5:1-2, 9-11
Toe-eiening: Flam 144 of Lied 334
Toewyding en geloofsbelydenis: Lied 290 of Flam 181
Skriflesing: Johannes 4:5-42 en video
Respons: Flam 182 Refrein of Vonkk 174 Refrein
(Terwyl derde kers aangesteek word, as julle tydens lydenstyd kerse aansteek)
Vonkk 174 Strome van seën uit die hemel [bekend: Halleluja-boek]
F182. Herder Heer (Herder Jesus [bekend: Rock of Ages]
Nav Psalm 95 (Uit Bybelmedia se Woord en Fees)
Voorganger: Kom, laat ons jubel tot eer van die Here,
laat ons na Hom toe gaan met lof,
want die Here is die magtige God,
Gemeente: Hy is ons God en ons is sy volk,
sy kudde, skape,
Voorganger: Die dieptes van die aarde behoort aan Hom,
Die see is syne, Hy het dit gemaak;
Voorganger: Kom ons val in eerbetoon voor Hom neer,
deur sy hand versorg (uit Ps 95).
Flam 398 Sing Tot Eer Van Die Here of
Toewyding en geloofsbelydenis
[Hierdie week fokus ons op die doop, in aansluiting by die sentrale rol wat water in die teks speel. Hierdie uit Cas Wepener se "Soos 'n blom na die son draai"]
F398. "Sing Tot Eer Van Die Here T176"
(RUBRIEK: Flam – Lof) Teks en musiek: Hannes Bosman © Hannes Bosman geadministreer deur Flam Musiek-Uitgewers
(Ps 92:9, 95:1, 96:2,13)
die Koning wat lewe,
so hoog en verhewe
Ons juig, ons jubel voor Hom!
Die Rots van ons heil,
die Koning wat kom.
(Die Koning wat kom!)
(RUBRIEK: Kruisfuur – Toewyding / Afhanklikheid en vertroue) Teks en musiek: Wian Vos © 2006 Urial Publishing
want U is my Fontein ..
Daar is wonderlike uitbeeldings van vandag se skrifgedeelte beskikbaar, wat jy gerus kan gebruik – en so veral ook die kinders en jongmense insluit:
Hierdie is 'n uiters treffende gedig, vanuit die oogpunt van die vrou.
Sand-kuns, wat die verhaal in sand uitbeeld, is altyd roerend. Jy kan die teks lees terwyl hierdie sand-kuns video wys: (Oefen vooraf vir tydsberekening. Jy kan ook die video effens verkort.)
Vir 'n kindervriendelike weergawe kan jy hierdie een gebruik. Lees maar die teks self – hierdie karakters klink almal aan die slaap), of die Holy Tales weergawe vanaf 1:15 tot 2:50.
Net soos wat Jesus 'n kans waag om uit te reik na die Samaritaanse vrou – 'n buitestander – so waag die Rainbow Fish dit (in Rainbow Fish to the Rescue) om uit te reik na 'n gestreepte vis, nadat almal die gestreepte vis geïgnoreer het en daar 'n haai verbykom. Hier is 'n video voorlesing.
As jy gratis by twinkl registreer, kan jy allerhande hulpmiddels aflaai. Daar is bv maskers vir karakters om die storie te vertel, inkleurprente, ens
Verduidelik eers hoe ander die Samaritaanse vrou gesien het: as 'n buitestander, verwerp, ongewild (dink aan woorde wat die kinders sal gebruik, soos "loser"). Vertel dan die storie.
Een van die ergste droogtes in menseheugenis. Só het Suider-Afrika die afgelope paar jaar beleef. Dalk was dit die ergste droogte ooit. Wie kan onthou dat die Oranjerivier al ooit ophou vloei het? Dat die Caledonrivier, een van die mees standhoudende riviere in Suid-Afrika, sou gaan staan?
Intussen het dit op baie gebiede in die land begin reën. Op verskeie plekke dreig vloede.
Maar ander dele van die land is steeds kurkdroog. By die skryf hiervan is Kaapstad se water byna op. Port Elizabeth gaan ook onder ernstige waterbeperkings gebuk. Op verskeie klein dorpe is die krane steeds leeg. Water word aangery.
Die droogte het op fisieke, emosionele en finansiële gebied, op alle terreine van die samelewing lyding vir mens, plant en dier meegebring. Die kettinggevolge van die droogte is enorm, veral ten opsigte van voedselsekuriteit en hemelhoë kospryse. Dit word ook nie in enkele maande of na 'n paar goeie reënbuie opgelos nie.
Vele verhale is vertel van gelowiges wat biddae vir reën van stapel gestuur het. Foto's van dooie gewasse, leë damme en sterwende vee is op sosiale media gedeel. Water en voer is oor die land heen aangery na boere en gemeenskappe wat weens tekorte eenvoudig nie meer op hulle eie kon oorleef nie. Die noodsaaklikheid van water as lewensbron en die kosbaarheid daarvan het onder die vergrootglas gekom.
Ons verstaan vandag nog net so goed soos die mense van Jesus se tyd dat water lewe gee, en dat 'n gebrek daaraan wat lewe ontneem.
Beeld van water
In die verhaal van Jesus se ontmoeting met die Samaritaanse vrou by die put gebruik Jesus die beeld van water om die vraag te beantwoord wat herhaaldelik in die Johannesevangelie voorkom: Hoe ken mens God?
Die antwoord is deur Jesus self, maar dit was vir Jesus se tydgenote nie so voor die handliggend soos ons wat op die Jesus-gebeure terugkyk nie. Daarom gebruik Jesus hier die bekende en alledaagse van water (tipies gebruik vir drink en was) om dit was mense sukkel om te verstaan (dat Jesus die Bron van lewe is) op 'n verstaanbare manier duidelik te maak.
Jesus self gee lewende water wat meer is as net om fisiese dors te les of oorlewing moontlik te maak. Die lewende water wat Jesus gee, kom van God af en gee lewe aan die mens tot in ewigheid. Dit kan nooit opraak nie en hoef nie herhaaldelik geskep te word nie. As die gewer van lewende water, is Jesus die ontmoetingspunt tussen die aardse en die hemelse, die tydelike en die ewige, die mens en God – terwyl Hy self ook ten volle God is. Jesus is die langverwagte Messias (die Verlosser, vgl. 4:42) wat die nuwe era van volle lewe inlei.
'n Agtergrond van konflik
Die agtergrond van hierdie verhaal is die lang en swaar geskiedenis van konflik tussen die Jode en die Samaritane. Dit was 'n kulturele en polities-godsdienstige skeiding. Volgens die Jode was die Samaritane onrein. Dit kom van die Assiriese ballingskap van die Noordelike tien stamme. Sommige oorblywende persone het met nie-Israeliete getrou wat deur die Assiriërs na hulle omgewing verplaas is.
Volgens die Joodse wet was dit 'n baie ernstige oortreding – een wat in ons tyd as "gemengde godsdienstige en rasseverhoudings" beskryf sou word.
Na die Babiloniese ballingskap kon die herbou van die tempel onder leiding van Esra en Nehemia plaasvind. Die Samaritane is egter nie toegelaat om aan die bouwerk deel te neem nie, weens hulle sogenaamde onreinheid. In reaksie daarop het hulle hul bes gedoen om die bouwerk aan die tempel te probeer verhinder (Esra 4:3; Neh 2:20). Aangesien hulle nie by die tempel in Jerusalem toegelaat is nie, het hulle hul eie tempel en priesterskap op Gerasimberg gevestig.
Sedertdien het die kloof onherstelbaar groot geword. Hulle het selfs mekaar se geografiese gebiede tydens reistogte vermy. Reinheidswette was duidelik: Vermy enige onrein persoon of groep en alles wat met hulle geassosieer word.
Bloot die oorvertel en neerskryf van 'n verhaal soos hierdie waar 'n intieme ontmoeting tussen Jesus, 'n Jood, en 'n Samaritaan uit Samaritaanse gebied afspeel, sou sterk reaksie en ontsteltenis ontlok het in Joodse kringe. Des te meer omdat dié interaksie plaasvind tussen 'n Joodse man en 'n Samaritaanse vrou. Die Samaritaanse vrou se eie ongemak met die ontmoeting is ook duidelik (4:9), maar Jesus steur Hom blykbaar nie daaraan nie. Inteendeel, Hy ontlok 'n gesprek wat uiteindelik daartoe lei dat hierdie einste Samaritaanse vrou, in haar "onrein" dorp, 'n getuie van Jesus word en dat die "onrein" inwoners self tot Jesus nader en tot bekering kom! Des te meer is dit 'n vrou wat haar getuienis met 'n gemeenskap deel en daardeur die rol van 'n dissipel vervul.
Die verhaal kan breedweg in drie dele verdeel word:
die gesprek tussen Jesus en die Samaritaanse vrou (4:5-30);
die gesprek tussen Jesus en sy dissipels (4:31-38), en;
die besoek van die inwoners van die dorp aan Jesus (4:39-42).
In vers 5 en 6 word vertel Jesus en sy dissipels is op reis. Omdat Hy moeg is, gaan sit Jesus by 'n fontein, bekend as die fontein van Jakob. Dit is in die Samaritaanse dorp, Sigar. Hierdie omgewing het vele Joodse herinneringe bevat. Daar was 'n stuk grond wat deur Jakob gekoop is (Gen 33:18, 19). Jakob het op sy sterfbed die grond aan sy seun Josef bemaak (Gen 48:22). Na Josef se afsterwe in Egipte, is sy liggaam teruggeneem na Palestina en daar begrawe (Jos 24:32).
Die tyd is ongeveer die middel van die dag (OAB "die sesde uur", NAB "twaalfuur die middag"). 'n Mens kan jou indink dat die kombinasie van die warm Midde-Oosterse terrein en 'n reis te voet daartoe gelei het dat Jesus 'n ruskans nodig gehad het. Daar is egter ook 'n besliste doelgerigtheid aan Jesus se blaaskans by hierdie spesifieke put.
Om in die middel van die dag alleen as vrou water te gaan haal, was ongewoon (4:7). Vrouens het tipies soggens en weer smiddae na die naaste waterput gegaan om water vir tuisgebruik te kry. Ter wille van veiligheid het vroue in groepe, eerder as alleen na 'n waterput gegaan aangesien dit dikwels 'n entjie buite die dorp geleë was. Hier kry mens dus reeds 'n eerste leidraad dat hierdie vrou, om een of ander rede, moontlik 'n randfiguur in haar gemeenskap was.
Die spanning van die ontmoeting word verder op die spits gedryf deurdat Jesus, Joodse man, ook alleen is. Sy dissipels het gaan kos koop in die dorp (4:8). Wanneer die vrou op Jesus se versoek vir drinkwater reageer, sê sy hardop wat enige hoorder van hierdie verhaal sou dink: Waarom vra 'n Joodse man vir haar, 'n Samaritaanse vrou, om drinkwater? Ingeval iemand toe steeds sou wonder, spel Johannes dit verder uit: "Die Jode en die Samaritane gaan immers nie met mekaar om nie" (4:9).
Die reëls van godsdienstige sowel as geslag-interaksie word hier oorskry. Buiten die feit dat 'n Jood met 'n "onrein" persoon praat en homself in die posisie van 'n behoeftige plaas, was dit ongehoord vir 'n Joodse man om in die publiek met 'n vrou te praat – wat nog te sê met 'n Samaritaanse vrou, met 'n skynbaar twyfelagtige reputasie, soos uitgebeeld deur haar alleenreis na die put.
In die gesprek gebruik Jesus 'n beeld wat sy eie identiteit kommunikeer (4:10). Jesus is die Een wat lewende water kan bied – 'n gawe van God af. Hierdie lewende water les veel meer as net fisieke dors (wat inderdaad menslike lewe onderhou). Die water wat Hy aanbied, skenk ware lewe. As sy dit maar net begryp het, sê Hy, sou sy die een wees wat vir Hom water gevra het.
Die vrou sukkel om te verstaan. Jesus is gereed om te verduidelik. Die water van hierdie put – hoe noemenswaardig die plek histories ook al is – les net vir 'n oomblik 'n mens se dors. Die dors sal egter terugkeer (4:13). Jesus kan iets bied wat ewige dors les. Dit is water wat ewige lewe gee. Hierdie water is 'n persoon en is vergelykbaar met 'n borrelende fontein – dinamies, en 'n konstante bron van lewe wat nooit opraak nie (4:14).
Skielik verander die rigting van die gesprek en word die vrou se persoonlike verhaal die fokus. Op Jesus se vraag, sê die vrou sy het nie 'n man nie. Jesus weet sy het al vyf mans gehad, en die een wat sy nou het is nie haar man nie.
Ons moenie die fout maak om te dink dis 'n losbandige vrou nie. Nêrens in die teks is 'n aanduiding of beskrywing van die vrou as 'n prostituut of 'n losbandige persoon nie. Inteendeel, gegewe die wette oor huwelik en egskeiding, vroue se afhanklikheid van mans (en hul fisieke, sosiale en ekonomiese weerloosheid sonder die beskerming van 'n man), sowel as hulle baie beperkte insette met die beëindiging van 'n huwelik (wat slegs in uitsonderlike gevalle toegelaat sou word), is dit waarskynliker dat daar van haar geskei is, dat sy die afsterwe van 'n huweliksmaat ervaar het, dat sy deur haar man verlaat is, en/of dat sy haarself in 'n leviraat huwelik bevind het (waar 'n broer of ander manlike familielid die plek inneem van 'n afgestorwe huweliksmaat).
Die besonderhede oor haar verhaal word nie uitgespel nie en ons weet nie presies hoe dit gebeur het dat sy reeds aan soveel mans verbind was nie. Wat wel afgelei kan word, is dat hierdie vrou se verhaal tragies is. Sy het al meermale seergekry en is goed vertroud met ervarings van weerloosheid en verwerping (4:16-18).
Lees mens die gesprek tussen Jesus en die vrou teen hierdie agtergrond, is dit 'n ongelooflike sensitiewe gesprek wat Jesus hier aanroer. Met sy vraag na haar man, open Hy die deur vir die vrou om haarself aan Hom – 'n man – bloot te stel. Haar verwagting was heel moontlik dat sy (weer?) verwerp sou word. Dan verras Jesus haar. Hy sien haar as persoon raak. Daarom kon sy Hom as profeet sien (4:19). Om te "sien" het in Johannes se skrywe 'n doelbewuste dubbele betekenis, naamlik om tot insig te kom of te begryp. Die vrou verstaan dus in hierdie intieme oomblik dat Jesus, die man wat nou by haar is, nie 'n gewone man is nie.
Die vrou ken dié belofte van die Messias, wat Christus genoem word. Dit is ook die Een waarop sy wag omdat Hy die Een sal wees wat alles aan hulle sal bekend maak (4:25). Die gesprek bereik 'n hoogtepunt: Uiteindelik verklaar Jesus in geen onduidelike terme nie: "Dit is Ek, Ek wat met jou praat" (4:26).
Verse 27-38 is die tweede bedryf van hierdie gedeelte.. Die dissipels, goed vertroud met die reëls van interaksie tussen mans en vroue, is verbaas (waarskynlik eerder geskok) oor Jesus se gesprek met 'n vrou. Teen hierdie tyd het hulle wel al agtergekom dat dit beter is om nie altyd Jesus se optrede te bevraagteken nie. Daarom ondervra hulle nie die vrou of Jesus oor wat hier gebeur nie (4:27).
Die vrou is oorstelp met wat sopas gebeur het en haas haar na die dorp. Sy laat haar waterkruik agter, moontlik omdat sy binnekort sou terugkeer (4:28). Haar woorde aan die dorpsmense is 'n uitnodiging. Hulle moet vir hulleself besluit oor dit waarvan sy, deur 'n persoonlike ontmoeting, redelike sekerheid het: die Christus is in hulle midde (4:29). Die mense reageer positief hierop en vind hulle weg na Jesus (4:30).
Die dissipels is besorgd oor Jesus en dring by Hom aan om tog iets te eet. Hulle het immers pas teruggekeer van die dorp af om kos te gaan koop (4:31). Jesus wys dit nie soseer van die hand nie as wat Hy die geleentheid benut om die groep volgelinge te leer: "Ek het voedsel om te eet waarvan julle nie weet nie" (4:32).
Die dissipels kyk vas in die letterlike betekenis van hierdie woorde en verstaan Jesus verkeerd. Het iemand anders hulle oor Hom ontferm en reeds vir Hom kos gegee? (4:33) Jesus moet noodgedwonge verduidelik. Hy word gevoed deur die wil van God te doen en om die Een wat Hom stuur se werk te voltooi (4:34).
Verse 39-42 is die derde bedryf. Die vrou se "getuienis" (die handeling van 'n dissipel) oor wat met haar gebeur het, is kragtig. Hierdie man, Jesus, was vertroud met haar storie sonder dat Hy haar van 'n kant af geken het. En waar sy elders op grond van dié verhaal verwerp is, het Jesus aan haar die lewende water aangebied! Haar getuienis is kort maar kragtig. Dit is 'n getuienis oor Iemand wat totaal anders is. Haar getuienis gryp die harte van 'n groot getal Samaritane aan en hulle kom op grond van "hoorsê" tot geloof in Jesus (4:39).
'n Groep Samaritane (waarskynlik dié waarna v 30 verwys) het self na Jesus toe gegaan en gesmeek Hy moet by hulle bly. Hy het ook – vir twee dae lank (4:40). Die radikale, inklusiewe aard van Jesus se bediening kring vinnig uit van 'n individuele na 'n gemeenskaplike vlak.
Hierdie beweging sou 'n belangrike boodskap vir 'n Joodse hoorder inhou: Jesus kies om tyd te spandeer saam met sogenaamde "onreines"; die ontmoeting met die Samaritaanse vrou was nie 'n fout nie. Dit is die begin van 'n groter verhaal. Die "oestyd" waaroor Jesus met sy dissipels gepraat het, kry gestalte in die bekering van hierdie Samaritane. Die inklusiwiteit van Jesus het tot gevolg dat nog veel meer Samaritane tot geloof gekom het – hierdie keer op grond van wat Jesus self vir hulle gesê het (4:41). Hulle woorde aan die vrou in 4:42 bevestig dat hulle nou hul eie getuienis het om te vertel; hulle kan nou in ek-taal getuig oor Jesus, die ware Verlosser. Hulle hoef nie bloot op hoorsê staat te maak nie. Hulle het self die lewende water ontvang en kan ook nou getuies daarvan wees.
Grensverskuiwende ontmoetings met Jesus.
Een van die opvallendste kenmerke van hierdie verhaal is die wyse waarop grense oorgesteek word. In hierdie geval die grens van geslag, maar ook godsdiens, kultuur en ras. Jesus huiwer nie om dit te doen nie – hy "moet" deur Samaria gaan.
Deurdat Jesus – die Joodse man wat Hom nie steur aan geslagsvoorskrifte nie – hierdie vrou raakgesien het, in 'n konteks waar dit onvanpas was, het dié anonieme Samaritaanse vrou 'n nuwe lewe ontvang. Deur Jesus se vrymoedigheid om grense oor te steek, in sy kapasiteit as die Messias, ontvang sy vrymoedigheid en selfvertroue om te gaan getuig.
Haar verhaal van seer op grond van haar vrouwees in 'n samelewing waarbinne vroue nie raakgesien is nie en wat tot op hierdie punt veroorsaak het dat sy uitgeskuif is, word die instrument waardeur sy getuig en baie na Jesus lok. Jesus beoefen 'n lewegewende gebruik van mag – die tipe mag wat weier om lewe (verder) te ontneem.
Ons leef vandag steeds in 'n tyd dat vroue dikwels stilgemaak word. In méér en minder gegoede woonbuurte gaan dit dikwels sleg met vroue. Mans stel hulle aan as hoof van die vrou, heers oor vroue, en in baie gevalle het vroue nie sê oor hulle eie liggame nie.
Ons praat te min, indien ooit, oor huishoudelike en seksuele geweld, of verkragting (ten spyte van die feit dat dit onomwonde deel is van elke gemeenskap van ons land). Seksistiese opmerkings en grappe in vergaderings word dalk ondersteun of met stilswye begroet, eerder as om dit uit te daag – deur beide mans en vroue.
In hierdie gedeelte gee Jesus lewe aan hierdie vrou. Hy bevry haar van haar isolasie van die gemeenskap en herstel haar menswaardigheid.
In Jesus se tyd is die Samaritane eenkant toe geskuif. Vir diegene in beheer van die tempel in Jerusalem het hulle nie getel vir insluiting in die genade nie. Jesus verander dit, Hy steek die grens oor na die Samaritane, Hy bring deur die vrou die water wat lewe gee.
Ook in ons tyd is so baie mense uitgesluit van water, brood, werk, vervoer, lewensmiddele, die hoorbare en tasbare dade van diens deur gelowiges.
Die droogte het wel die beste in ons na vore gebring. Terwyl so baie plekke sonder water was, het mense ruimskoots water gegee en aangery. Terwyl baie boere nie voer gehad het nie, het ander voer gesny en nog ander die bale vervoer. Mens, dier en omgewing is versorg, omdat mense uit hulle pad gegaan het om te gee.
Waarom het ons dit gedoen? Waarom was veld, dier en mens vir ons so belangrik dat ons gegee het? Die antwoord is eenvoudig: Omdat Jesus ons geleer het om dit te doen. Omdat Johannes 4 in die Bybel staan.
In Jesus se tyd was die Romeinse Ryk nie besorg oor mense wat swaar kry nie. As jy swak was, het jy dit nie gemaak nie. Oor die algemeen is daar nie veel omgegee vir die swakke en die een wat aan die kortste end trek nie. Nêrens in die wêreld nie.
Die direkte impak van Jesus se voorbeeld en die verspreiding van die Christelike geloof is dat mense begin omgee het. Ons het geleer God verwag van ons om te dien, om nederig op te offer ter wille van dié wat swaar kry.
Ons teks sit vir ons 'n bril op: wie is daar wat God wil hê ons moet raaksien en ondersteun? Watter vrou of vroue? Watter armes? Watter brose kind of jongmens? Watter groep?
Hierdie lewegewende optrede, ten opsigte van respek, gelykheid en deernis vir alle mense kan onmoontlik uit onsself uit kom. Dit vra goddelike ingrype. Ongelukkig is ons eie verstaan van mag dikwels nog té selfsugtig, eie gerig en onbeholpe. Hierdie verhaal herinner ons aan wat moontlik is indien ons ernstig is daaroor om Jesus se voorbeeld te volg; om sy lewende water te ontvang en daardeur deurdrenk te word – na binne, en borrelend ook na buite.
Mag ons leer by Jesus en met wysheid reageer op die nood van ander. Mag ons lewe bring!
Flam 182 Refrein: Daar is waters in woestyne / by die Herder se fonteine. / As die storms woed in my / sal ek daar my rus kom kry. of
Vonkk 174 Refrein: Strome van seën, / gee dit in oorvloed, o Heer, / dat ons kan groei en kan vrugdra, / daagliks kan leef tot u eer.