Du Toitskloof | LitNet Eerste Slukkie: In my vel deur Azille Coetzee | LitNet
LitNet Du Toitskloof Wyne | LitNet Eerste Slukkie 2019-08-01
Ek is in Amsterdam om 'n PhD aan die Vrije Universiteit te doen. Ek het 'n visum en 'n beurs vir 22 maande, maar het reeds besluit dat ek
vir ewig hier wil bly.
Met haar Nederlandse lover aan haar sy voel Azille Coetzee lig en bevryd. Sy hou van die sosiale gelykheid, die wêreldklas festivals, die
galerye, en lesings deur beroemde filosowe. Sy begin uiteindelik die ellendige taal baasraak.
Met In my vel verken Coetzee dwingende aktuele vrae oor Suid-Afrikanerskap op 'n verrassende, persoonlike manier. Dit is sowel 'n
leesbare, dikwels skreeusnaakse liefdesverhaal, as 'n vlymskerp bepeinsing van wat dit beteken om wit en Afrikaans te wees.
"Doe ... even ... normaal!" spoeg hy dit uit en beduie na my een skoensool wat teen die oortreksel van die sitplek langs my rus. O. Hy is kwaad omdat hy dink ek hanteer die tremsitplekke nie met genoeg respek nie. Dat die oortreksel gaan verweer as dit met almal se skoene in aanraking kom.
In die daaropvolgende maande begin ek besef dat ek daardie dag op die trem niks besonders ervaar het nie, maar bloot aan die ontvangkant was van Nederland se gunsteling- nasionale belediging. "Doe even normaal" (wees normaal, in Afrikaans) word elke dag oor-en-weer gewerp tussen mense, so hou hulle mekaar in lyn. Vat jy 'n draai te wyd op jou fiets, druk jy per ongeluk voor iemand in in die ry in die supermark, reageer jy te emosioneel op iets, praat jy te hard, dan doe je gewoon niet normaal.
"Hmm, ja ..." sê Eke. "Ek verstaan wat jy bedoel, maar daar is tog dinge wat almal weet is nie normaal nie." Die res van die lede knik.
"Ja," sê ek. "Natuurlik is dinge soos om mense aan te val, abnormaal ... Alhoewel, ek weet nie eens of normaliteit daar die regte maatstaf is nie. Dis krimineel. 'n Mens hoef nie eens die vraag van normaliteit daar in te bring nie."
"'n Mens weet mos maar net," sê Lieke. Ja! knik die res van hulle.
"Ek het 'n intuïtiewe begrip van wat normaal is," sê Dieuwertje, "ek verstaan wat jy sê dat daar nie iets is soos universele normaliteit nie, maar ek dink ek verskil van jou. Byvoorbeeld, om voor iemand in te druk in 'n ry is tog nie normaal nie, maak nie saak wie jy is nie."
"Ja ... jy is seker reg," sê Eke.
"Nee, ek veroordeel nie, ek vra! Ek wil weet hoe dit werk!" probeer ek keer dat al die deure weer toegaan.
Ek vertel hom gefrustreerd van die ondeurdringbare sirkels waarin my gesprek oor normaliteit met my boekklub geloop het. Hy dink 'n bietjie.
Ons duld in beginsel dat jy anders is, dat jy bruin is, Moslem is, want hierdie is 'n tolerante land, maar wees asseblief net normaal. "Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg." Selfs in die aande in die privaatheid van ons huise is ons heeltemal normaal, dit kan jy sien deur ons oop gordyne. "Wie het hoofd boven het maaiveld uitsteekt, word zijn kop eraf gehakt."
Moenie jou nek te ver uitsteek nie. Volg die reëls.
'n Goeie gevallestudie van hoe mense hulle vooropgestelde lewensopvattinge op die werklikheid kan afdruk, en dan verward raak oor die gevolge