Kies en verseker jou opwekking­stelsels só  (Foto: pixabay) Elektrisiteitsprysverhogings tussen April en Julie 2021, tesame met die alomteenwoordige bedreiging van beurtkrag, lei daartoe dat talle Suid-Afrikaners hulself tot alternatiewe elektrisiteitsopwekking- en rugsteunstelsels wend, maar hoe kies ŉ mens die korrekte stelsel, hoe pas jy dit op en hoe laat jy dit voldoende verseker? “Suid-Afrikaners moet nie alleen ŉ allemintige 15% meer vir elektrisiteit opdok nie, maar is ook deurentyd bewus van die druk op die nasionale kragnetwerk wat hulle binne ŉ oogwink sonder elektrisiteit kan laat,” sê Ricardo Coetzee, woordvoerder van Virseker. “Dit gaan ŉ gesamentlike poging verg om verbruik te laat afneem, maar hierin lê ook ŉ geleentheid vir klein verstellings en slim beleggings wat verbruikers op die kort en lang termyn ŉ hele paar rand kan spaar en terselfdertyd die omgewing kan help.” As ŉ goeie vertrekpunt gebruik Virseker en die span by Solar Craft die energie-piramide vir doeltreffendheid: “Dis nie alles-of-niks nie, want ŉ mens kan die omskakeling na ŉ energieslim huishouding in fases benader,” sê Coetzee. “Fokus eers op besparing en effektiwiteit en takel die grootste verbruikers in jou huis. Daarna kan jy kyk na rugsteunstelsels, soos batterye wat van die gewone elektrisiteitstoevoer af laai, om jou tydens onderbrekings te help. Jy kan stelselmatig batterye toevoeg om jou vir langer of met meer toestelle te onderhou. Dan kan jy kyk na energie-opwekking deur byvoorbeeld sonpanele. Jy kan weer eens stelselmatig sonpanele byvoeg om jou huis meer onafhanklik van die netwerk te maak.” Wanneer dit by die keuse van ŉ stelsel kom, sê Rohann Mattheus, ŉ direkteur van Solar Craft, word die beste oplossing vir jou in die eerste plek bepaal deur jou huidige elektrisiteitsverbruik en hoe energiedoeltreffend jy leef, nie die grootte van jou huis of die aantal mense daarin nie, en tweedens deur jou behoeftes ten tyde van ŉ kragonderbreking: Slegs ligte: ŉ Klein stelsel van sowat R15 000 sal werk vir sporadiese onderbrekings van ŉ paar uur. Dit laai van die netwerk en skakel slegs tydens onderbrekings oor na die battery. Energiebesparende gloeilampe kan help om die maksimum diens uit batterye te put. Sonpanele lewer hier nie ŉ merkwaardige besparing nie. Ligte en noodsaaklike toerusting: Sou jy noodsaaklike toestelle soos TV’s, rekenaars, Wi-Fi, elektriese heinings, alarms en ŉ yskas byvoeg, is ŉ 3 kW-omsetter met 2,4 kWh-batterykapasiteit met drie uur se bystand die minimum vereiste. ŉ 5 kW-omsetter word egter aanbeveel vir opgraderingsruimte. Vir ongeveer R60 000 kan ŉ stelsel met 1,8 kW-sonpanele geïnstalleer word, met ŉ verwagte besparing van 8 kWh tot 10 kWh op ŉ sonnige dag. Ligte, noodsaaklike en nie-noodsaaklike toerusting: Sou jy toestelle soos wasmasjiene, swembadpompe en mikrogolfoonde byvoeg, is ŉ 5 kW-omsetter met ŉ 4,8 kWh-battery (3 uur bystand) die minimum vereiste. ŉ 8 kW-omsetter word aanbeveel vir opgraderingsruimte. Vir ongeveer R90 000 kan ŉ 5 kW-stelsel met 3 kW-sonpanele en ŉ 4,8 kWh-litiumbattery geïnstalleer word, met ŉ verwagte besparing van 15 kWh tot 18 kWh op ŉ sonnige dag. Verhittingstoeselle: Dit sluit onder meer geisers, stowe en verwarmers in. Laasgenoemde twee kan deur ŉ sonkragstelsel of ŉ gasstelsel gedek word, maar wat die geiser betref word ŉ sonkrag-waterverhittingstelsel sterk aanbeveel as ŉ meer geldslim belegging. Sonkrag en sonkrag-waterverhitting bied uitstekende beleggingswaarde met geen of lae risiko, met waterverhittingtoestelle wat normaalweg in minder as 24 maande vir hulself kan betaal en sonkragtoestelle wat normaalweg binne 3,5 tot 6 jaar dieselfde kan doen. Belangrike dinge om in ag te neem wanneer jy ŉ verskaffer kies: Wanneer dit by die ontwerp van en sorg vir hierdie stelsels kom, is dit beter om ŉ effens groter stelsel te kry as wat jy benodig, aangesien dit minder druk op die stelsel sal plaas en die risiko van probleme sal verlaag. Alle standaard beskermingsmeganismes moet ingesluit word en komponente moet op ŉ gepaste plek – veral wat temperatuur, blootstelling aan stof en water betref – geïnstalleer word. In terme van veiligheid beskik meeste moderne omsetters oor moniteringstelsels wat ŉ duidelike aanduiding sal gee as iets skort. Dit is belangrik om onmiddellik daarop te reageer, die oorsaak van ŉ fout vas te stel en, indien nodig, regstellings te maak. Ten slotte, wys Coetzee ŉ paar belangrike dinge uit om in ag te neem wanneer dit by die versekering van rugsteun- en opwekkingstelsels kom: