Driekwart van SAAT nou hul werk kwytHonderde werkers by SAAT, sommige van hulle met dekades lange diens, is vandeesweek finaal afgelê. (Foto: Phillip Joubert/Facebook) Die afleggingsproses by die tegniese afdeling van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAAT) is afgehandel en sowat 75% van dié eens trotse onderneming se werkers het vandeesweek hul werkplek vir die laaste keer verlaat. Vir hierdie mense, baie van hulle uiters kundig in hul veld, is die toekoms nou onseker. “Dit was ŉ lang en uitgerekte proses. Dinsdag het almal uitgeklaar wat klaargemaak het. Dit was ŉ geweldige hartseer situasie,” het Derek Mans, sektorkoördineerder van verdediging en lugvaart by Solidariteit, gesê. Mans sê die afleggingsproses was onvermydelik nadat SAAT se inkomste nie meer sy uitgawes kon dek nie en sy grootste drie kliënte self in die moeilikheid beland het. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) is vroeër in sakeredding geplaas en begin nou eers weer op dreef kom, Mango is in sakeredding geplaas en vlieg in hierdie stadium glad nie, terwyl Comair – wat SAAT honderde miljoene rande skuld – ook in sakeredding geplaas is en reeds geruime tyd nie vlugte onderneem het nie. “SAAT kon nie ŉ inkomste genereer nie en werkers kry al vir langer as ŉ jaar net tussen 25% en 50% van hul salaris,” sê Mans. In April vanjaar het SAAT altesame 2 019 werkers gehad. Sommige het vrywillige skeidingspakkette aanvaar, maar uiteindelik het net 484 posisie oorgebly. Werkers kon vir dié poste aansoek doen en diegene wat onsuksesvol was, is afgelê. Comair gaan in die toekoms boonop sy sake na ŉ ander diensverskaffer skuif, terwyl SAL deesdae net ses vliegtuie bedryf van die net minder as 50 wat hy vantevore gehad het. Die vermindering in sakebedrywighede het afleggings verder onvermydelik gemaak. Mans sê die Covid-19-pandemie het die nasionale tesourie se beursie boonop toegemaak en staatsbeheerde ondernemings (SBO’s) wat vantevore reddingsboeie van die staat ontvang het, moes skielik bedryf word met die geld wat hulle self genereer. “Covid-19 het SBO’s gedwing om soos ŉ gewone maatskappy bedryf te word, maar hulle het nie die vermoëns gehad nie,” sê Mans en waarsku dat soortgelyke situasies ondervind word by ander staatsinstellings soos die Poskantoor, Denel en die SAL. Eindelik het honderde SAAT-werkers “betaal” vir die geld wat jare lank verkwis is deur diegene aan die stuur van SBO’s. “Die beursie is tóé en nog swaar tye lê voor.” Toekoms onseker Vir die honderde werkers by SAAT wat afgelê is, wag ŉ onseker toekoms. ŉ Werker wat die afleggingsproses vrygespring het en op voorwaarde van anonimiteit met Maroela Media gepraat het, het die situasie as ongelooflik hartseer bestempel. “Ons het geweet dit gaan kom, so dit was nie ŉ verrassing nie, maar dit was werklik nie ŉ lekker gevoel nie. Dit het amper soos ŉ begrafnis gevoel.” Hy sê dit was ook moeilik om die afgelope paar maande kommentaar oor die situasie by SAAT aan te hoor en te lees hoe mense vra dat die instelling sy deure sluit. “Ons is net mense. Ek het kinders, ŉ gesin. “Ek moes mense in die oë kyk, broodwinners, en sê ‘jammer, jy het môre nie meer werk nie’.” Hy sê die afleggings lei ook tot ŉ reuseverlies aan kundigheid. “Daar is soveel ondervinding wat verlore gegaan het, jare lange kennis.” SAAT-werkers wat afgelê is, het op sosiale media hul stories gedeel en mekaar sterkte toegewens. Sommige van hulle het tot 40 jaar lank by die instelling gewerk. In ŉ interne nuusbrief aan werkers sê SAAT die afleggings word betreur, maar kon nie vermy word nie. “Dit is ons opregte hoop en wens dat die lugvaartbedryf vinnig herstel sodat SAAT in ŉ posisie is om mense wat deur aflegging in die gesig gestaar word, sover moontlik weer in diens te kan neem. “Hoewel die ongelukkige verwikkeling baie moeilik vir werkers en hul gesinne is, hoop ons mense besef dat ŉ versuim om SAAT te herstruktureer waarskynlik sal lei tot ŉ algehele ineenstorting van die onderneming wat beteken álle werksgeleenthede sal dan weens moontlike likwidasie verlore gaan.” SAAT het werkers vir hul “lojale diens” bedank en hulle sterkte vir die toekoms toegewens.