Houtbaai: Meer as net ŉ ‘ongerieflike reuk’Een van die foto’s van die Oceana-vismeelfabriek wat op sosiale media gedeel is deur inwoners van Houtbaai (Foto via Fresh Air for Hout Bay) Inwoners van Houtbaai in Kaapstad het hulself die afgelope twee weke tot sosiale media gewend oor ŉ baie skerp en onwelriekende reuk in die buurt. Die reuk word toegeskryf aan die waterstofsulfied (H2S) wat deur Oceana se Lucky Star-vismeelfabriek in dié vissersdorpie vrygestel word. Vanessa Haywood-Sandes, aktrise en inwoner van Houtbaai, het aan Maroela Media gesê die reuk is soms met tye ondraaglik en veroorsaak selfs gesondheidsprobleme. Haywood-Sandes is swanger met haar en haar man, die bekende ultramarathon-veldloper Ryan Sandes, se eersteling. Sy is in ŉ stadium vir twee dae lank in die hospitaal opgeneem weens dehidrasie as gevolg van die reuk van die vismeelfabriek wat haar swangerskapnaarheid vererger. “Daar is tye wat ek nie eers die huis se vensters of deure kan oopmaak nie,” het sy gesê. “Dit het een aand soos ŉ duisend lyke geruik.” Volgens haar beleef hul bure dieselfde. Haywood-Sandes is veral bekommerd oor die gesondheid van haar baba. “Die gevolge van waterstofsulfied-vergiftiging tydens swangerskap is ysingwekkend,” het sy gesê. Houtbaai, Kaapstad (Foto: Falco, Pixabay) Inwoners van Houtbaai is ontstoke oor mediaberigte en ander persone wat hulle daarvan beskuldig dat hulle bloot “gewoond moet raak aan die reuk” of “nie in ŉ vissersdorp moet bly as jy nie van die reuk van vis hou nie”. “Dis lankal nie net meer ŉ ‘ongerieflike reuk’ nie,” het Haywood-Sandes bygevoeg. “Dis ook nie die reuk van die see of vis nie.” Meeste inwoners, wat selfs al tot 20 jaar lank in Houtbaai woon, het bevestig dat die reuk nog nooit só erg was soos sedert Januarie vanjaar nie. Verlede week was egter die ergste nog. Inwoners het die Sondagaand, 10 April, selfs wakker geword van die stank. Maroela Media was self in Houtbaai en kan bevestig dat die reuk met tye ondraaglik is. Bestuurders van die gewilde Bay Harbour Market moet soms met wierookstokkies deur die gebou loop in ŉ poging om die reuk te verdryf. Van die stalletjie-eienaars het aan Maroela gesê hul motors, wat buite geparkeer staan, ruik ook soos die vismeelfabriek aan die einde van die dag. Reaksie van die gemeenskap Intussen het ŉ groep besorgde inwoners ŉ petisie op die been gebring in ŉ poging om die plaaslike regering en Oceana oor te haal om die kwessie aan te roer. Kiara Worth, ŉ volhoubare ontwikkelingskonsultant en inwoner, is een van die stigters van die webwerf, Fresh Air for Hout Bay. Inwoners en ander belangstellendes word versoek om die petisie te onderteken en beëdigde verklarings af te lê indien inwoners gesondheidsprobleme ontwikkel het weens waterstofsulfiedvergiftiging. Dit is egter nie net meer Houtbaai se inwoners wat deur die reuk van die Lucky Star-vismeelfabriek geraak word nie. Inwoners van omliggende buurte soos Llandudno, Constantia Nek en selfs Noordhoek het ook hul klagtes op sosiale media gedeel. Maroela Media kon nie bevestiging van mediese dokters in die gebied bekom dat gesondheidsklagtes wat verband hou met waterstofsulfiedvergiftiging, die afgelope ruk toegeneem het nie. Simptome van waterstofsulfiedvergiftiging sluit in lugwegirritasie, naarheid, hoofpyn, ylhoofdigheid, bewerigheid, konvulsies en vel- en oogirritasie. Blootstelling aan waterstofsulfied oor ŉ lang tydperk kan lei tot longedeem. Honderde Houtbaai-inwoners het die afgelope week op Facebook bevestig dat hulle hierdie simptome onder lede het. Terugvoer van Oceana Pamela Manda, woordvoerder van die Oceana-groep, het Maroela Media verwys na ŉ webwerf waar die situasie bespreek word en ŉ lys van veelvoorkomende vrae. “Oceana Group sal nie in hierdie stadium kommentaar lewer nie,” het sy gesê. “Ons het ŉ webwerf opgestel om die gemeenskap en media by te staan met inligting en vrae oor die onderwerp.” Dit is egter nie aan Maroela Media duidelik wanneer die lys van veelvoorkomende vrae en antwoorde opgestel is nie. Terugvoer van stad Kaapstad Siyabulela Mamkeli, burgemeesterskomiteelid vir gesondheid van die stad Kaapstad, het aan Maroela Media gesê die stad is bewus van die klagtes wat deur die gemeenskap van Houtbaai geopper is. “Die stad doen alles in ons vermoë, binne die bestaande regulasies,” het Mamkeli gesê. Mamkeli het dit benadruk dat die stad die bekommernis van die inwoners in ŉ baie ernstige lig beskou. Geen voorgeskrewe beperkings op uitlaatgasse Volgens Mamkeli voldoen bedrywighede by Oceana aan die bestaande nasionale wetgewing. “Kragtens die Wet op Luggehalte: Nasionale Omgewingsbestuur, moet die minister van omgewingsake die voorskriftelike beperkings op uitlaatgasse bepaal vir die betrokke bedrywighede. Wat betref kategorie 10 wat handel oor verwerkingsfasiliteite van dierlike materiaal, het die minister nie enige beperkings op uitlaatgasse voorgeskryf nie.” Mamkeli het gesê die stad sal met die Nasionale Luggehaltebeampte in verbinding tree om ŉ wysiging aan te bring dat beperkings voorgeskryf moet word. Vrystelling van waterstofsulfied Mamkeli het bevestig vrylating van waterstofsulfied is ŉ algemene byproduk van die vismeelvervaardigingsproses. “Lucky Star het ŉ onafhanklike spesialis aangestel om jaarliks toetse te doen van die waterstofsulfiedvlakke wat deur die aanleg vrygestel word. Die jongste toetse is verlede week gedoen. Die monsters is na ŉ Suid-Afrikaanse Nasionale Akkreditasiestelsel (Sanas)-geakkrediteerde laboratorium gestuur vir analise. Ons verwag om binne drie tot vier weke die verslag te ontvang van Lucky Star se bestuur. Mamkeli het verduidelik die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) se luggehalteriglyn vir waterstofsulfied is 150 µg/m3 vir ŉ gemiddelde konsentrasie oor ŉ 24 uur-periode. “Die vlak het ŉ veiligheidsfaktor wat 100 keer laer is as die laagste vlak waar waterstofsulfied ŉ nadelige effek het, naamlik 15 milligram/m3 (i.e. 15 000 mikrogram/m3), wanneer mens se oë geïrriteerd raak. “Die 24 uur gemiddelde luggehaltekonsentrasies wat op Sondag, 11 April 2016, deur die Wes-Kaapse regering geneem is by die metingstasie wat by Sentinel-skool in Hangberg geleë is, was 15,3 mikrogram, wat laer is as die WGO-gesondheidsriglyn,” het Mamkeli gesê. Maroela Media het die skool geskakel, maar die skool kon nie bevestig dat enigiemand van die regering daardie Sondag ŉ lesing kom neem het nie. Volgens die skool kontak beamptes hulle gewoonlik en word die lesings tydens skoolure gedoen. Die skool het egter nie self toegang tot die metingsinstrument nie en kan nie bevestig wanneer metings gedoen is nie. Volgens Haywood-Sandes is die metingstasie by die skool nie ideaal geleë om akkurate lesings te neem nie en voeg by daar moet minstens drie of vier ander metingstasies beskikbaar wees vanwaar lesings geneem kan word om seker te maak dit is akkuraat en volledig. “Daar is ŉ verskeidenheid omgewingsfaktore wat in ag geneem moet word wat die verspreiding van waterstofsulfied bepaal,” het sy verduidelik. Oceana bevestig op sy webwerf die onaangename reuk is ŉ direkte gevolg van trimethylamien (N(CH₃)₃ en waterstofsulfied. “Dié gasse en ander uitlaatgasse word versamel en in die aanleg se reukonderdrukkingsaanleg behandel. Die gevolglike uitlatings is weglaatbaar klein in konsentrasie en hou nie ŉ gevaar in vir die gesondheid van die gemeenskap nie,” aldus die maatskappy se webwerf. “Interne analise en ŉ onafhanklike analise deur die departement van omgewingsake en die Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad (WNNR) is die uitlatings nie skadelik vir die omliggende gemeenskap nie, aangesien dit binne die Wêreldgesondheidsorganisasie se voorgestelde vlakke val. Daar is nie voorgestelde regulerende beperkings vir reuke nie, en ongelukkig is mense se reuksintuig hoogs ontwikkeld en uiters sensitief vir onaangename reuke.” Een van die foto’s van die Oceana-vismeelfabriek wat op sosiale media gedeel is deur inwoners van Houtbaai (Foto via Fresh Air for Hout Bay) Skoorstene blyk foutief te wees Verskeie inwoners van Houtbaai het foto’s van die fabriek op sosiale media gelaai waar dit blyk dat die uitlaatgasse uit die dak en vensters lek, en nie uit skoorstene nie. “Ons is bewus van die foto’s,” het Mamkeli verduidelik. “Volgens Lucky Star se bestuur is die uitlaatgasse veroorsaak deur ŉ stoomlekkasie van ŉ stoomlynklep. Die saak is reeds afgehandel. Die stoom word nie as lugbesoedeling beskou nie.” Nuwe filtrasie-eenheid Mamkeli het gesê die stad Kaapstad is in gesprek met Lucky Star en die Wes-Kaapse departement van omgewingsake. “Lucky Star het homself daartoe verbind om sy reukfiltrasiestelsel (chemiese gaswasser) op te gradeer en die bestaande eenheid te vervang met ŉ meer doeltreffende, hoëkapasiteitseenheid. Die nodige omsigtigheidsondersoek is reeds gedoen en Lucky Star het toestemming ontvang om met die ontwerp, aanskaffing en installasie van die nuwe eenheid voort te gaan. Die proses sal egter ŉ paar maande lank duur,” het hy verduidelik. “Sodra die nuwe eenheid geïnstalleer is, sal die maatskappy vereis word om weer onafhanklike uitlatingstoetse te doen en dit te vergelyk voor en ná die installasie van die eenheid. Volgens Oceana se webwerf sal die ontwerp, bestelling en installasie van die nuwe filtrasiestelsel tot ses maande duur. “Die eenheid sal in die laaste kwartaal van 2016 geïnstalleer word,” lui ŉ verklaring op die webwerf. Terugvoer van die plaaslike regering Rodney Lentit, DA-LP en voorsitter van die staande komitee oor omgewingsake en ontwikkelingsbeplanning, het in ŉ verklaring bevestig die Demokratiese Alliansie is besorg oor die uitdagings wat inwoners van Houtbaai beleef. “Ek sal ŉ skrywe rig aan Anton Bredell, Wes-Kaapse minister van omgewingsake, om ŉ omgewingsklagteregister op te stel. Só kanaal sal ŉ platform vir inwoners bied waar hulle hul besware kan aanteken, en die staande komitee in staat stel om oorsigtelik op te tree en seker te maak dat die klagtes doeltreffend opgelos word. “Dit is belangrik om te noem dat die vismeelfabriek in Houtbaai ŉ sleutel werkverskaffingsentiteit is, aangesien dit ŉ aantal inwoners van noodsaaklike werk voorsien. Maroela Media verneem egter dat die vismeelfabriek slegs ongeveer ses maande van die jaar bedrywig is en dat die werknemers dus slegs seisoenale werkers is. Maroela Media het hieroor navraag gedoen, maar Oceana het dit nie aan Maroela bevestig nie. Volgens Lentit bepaal artikel 28(1) van die Wet op Nasionale Omgewingsbestuur: Afval No. 59 van 2008, dat “enige persoon wat beduidende besoedeling veroorsaak of mag veroorsaak, redelike maatreëls in plek moet stel om dié besoedeling te voorkom”. “Die Wes-Kaapse regering het in 2010 ŉ luggehaltebestuursplan van stapel gestuur om die gehalte van die lug in die provinsie te beheer. Dit is ŉ prioriteit dat ons die luggehalte in die provinsie beveilig, aangesien dit ŉ direkte impak op ons gesondheid het. Die DA in die Wes-Kaap beskou dit in ŉ baie ernstige lig en sal verseker dat alle munisipaliteite, op ŉ plaaslike vlak, luggehaltebestuursplanne in plek het om seker te maak dat die luggehalte dwarsoor die provinsie gemonitor word. “Die DA is daartoe verbind om ŉ gunstige omgewing vir werkskepping te verseker terwyl mense ook die vryheid het om in ŉ gesonde omgewing te leef.” *Maroela Media vra om verskoning indien voldoende krediet nie vir enige van die foto’s gegee is nie. Dit was nie moontlik om te bepaal wie oorspronklik die foto’s geneem het nie. Kontak ons asseblief by [email protected] – ons bring graag die nodige krediet aan – Red