Tšhelete ka Sefoka sa Mapungubwe mmoto e be e le ye kgolo le wealthiest. Kgoši o be a dula a ka splendid a godimo, le ge e le gore batho bao ba bego ba gagwe ka terraces tikologong ya maoto a mmoto. Ka morago ga go phuhlama ga civilisation, mengwaga ye 700 ye e fetilego, setšhaba se se setšego mo lefelong, ba ganne go ya kgauswi le mmoto, ba be ba tšhogile, ba nagana gore ke fao badimo ba dulago gona. Mmoto wa mathomo o lemogile ke batho ba makgowa ka 1932, ge monna yo mogolo wa sefofu yo a bitšwago Mowena a gapeletšwa go šupa go kgolo ka mmoto go morutiši, Van Graan. Van Graan le bagwera ba gagwe ba hweditše palo ya dirapa tša mabitla godimo ga mmoto yeo e bego e tletše ka dilo tša maso tše botse, motho yo a tumilego kudu wa sebopego sa go dirwa ka tšhukudu e dirilwego ka foele ya gauta.