Die Dubbel-dink van Afrikaner wees - Diskoers
Posted on Februarie 25, 2019 Maart 6, 2019
Doublethink: The acceptance of contrary opinions or beliefs. – 1984, George Orwell.
Ons dubbel-dink. En ons doen dit goed.
Die vermoë van jong Afrikaners om twee teenstrydige idees, nie net voor te hou nie, maar deel te maak van ons identiteit, is werklik ongelooflik.Amper indrukwekkend. En ons doen dit ook nie saggies nie. Ons dubbel-dink hard-op.
“Hoekom mag ons nie trots wees op ons geskiedenis nie?!” is ‘n uitlating wat ons almal, in een of ander vorm, al gehoor of gesê het. ‘n Regverdige sentiment waarmee enige trotse Afrikaner sal saamstem. En tog, vyf minute later, in dieselfde gesprek: “Kan ons nie nou net van apartheid vergeet nie? Hoekom moet ek skaam wees vir wat ander mense gedoen het?”
Hierdie twee vrae doen gereeld ‘n mooi en komplekse sirkel-dans om mekaar. Een kom vorentoe, maak dan plek vir die ander, ruil weer plekke. En gelukkig vir ons kruis hulle paaie nooit openlik nie. ‘n Kruising sou een, of al twee, van hierdie teenstrydige idees se einde beteken.
Hoekom is dit nodig vir ons om hierdie dubbel-dink-dans te doen?
Die moderne Afrikaner se identiteit is vasgevang tussen ‘n diep liefde vir sy taal en geskiedenis, en die gruwelike feite waarmee apartheid ons konfronteer. So wat doen ons? Ons aanvaar die een en verwerp die ander, met daai bekende Afrikaner hardkoppigheid.
Want as daar een woord is wat die jong Afrikaner gemeenskap haat, is dit die “skaam”-woord. “Skaam? Vir iets waarmee ek niks te doen gehad het nie? Belaglik.” Die woord het ‘n belediging geword, een wat ons laat borrel van woede en laat oorloop van self-verdediging.
Maar ons kyk iets mis (Dankie, Dubbel-dink!). Ons mis die omgekeerde weergawe van die “skaam”-woord.
Hoe kan ons skaam wees vir dit wat ons nie gedoen het nie? Wel, hoe kan ons trots wees op dit wat ons self nie bereik het nie?
Ons hunker na die goeie dele van Afrikaner geskiedenis en maak dit ŉ onlosmaakbare deel van ons identiteit. Maar wanneer ons gekonfronteer word met die verkeerde, die swart kolle van ons geskiedenis, ignoreer ons dit. Ek verstaan hoekom ons dit doen. Dit is ‘n natuurlike reaksie om weg te kruip in die goeie, en te vlug van die sleg. Maar hoe kan ons trots wees op wat goed was sonder om skaam te wees vir wat verkeerd was?
Die kruks hier lê in “skaam”, en in “trots”. Ons praat, en dink, verby mekaar wanneer ons die woorde gebruik. As ons die een woord uit ons identiteit verwerp, moet die ander een saam gaan. Hulle is twee kante van een muntstuk.
As ons die goeie wil behou en uitsprake wil maak soos: “Ek is trots op my taal, en trots op my kultuur, en trots op al die goeie wat in my geskiedenis lê,” dan gaan ons ‘n verandering moet maak aan hoe ons die “skaam”-woord gebruik.
Ek wil ons, as jong Afrikaners, nie vas-ketting aan ‘n donker verlede nie, slegs ons bedag maak oor hoe ons oor ons geskiedenis dink. Suid-Afrika is ‘n land waar die geskiedenis elke dag ‘n blywende rol speel, en dit is belangrik dat ons met eerlikheid ons geskiedenis benader.
“Ek is skaam vir wat Afrikaners gedoen het in Apartheid,” is nie die woorde van ‘n volksverraaier nie. Dit is die erkenning van ons geskiedenis en ‘n opregte manier om dit te hanteer. Dit wys ons erken dat wat gebeur het in die verlede verkeerd was, dat ons die rassisme en die seer waaronder mense moes leef raaksien, dat ons weet dat dit nooit moes gebeur het nie.
Ons moet uit ‘n eerlike en volledige geskiedenis leer. Dan kan ons, ons kultuur, taal, en identiteit positief ontwikkel. Wanneer ons die verkeerd in ons verlede erken, dankan ons die goeie ons eie maak. Slegs as ons bereid is om die woord skaam te gebruik vir die sleg, mag ons die woord trotsopneem vir die goed.
MP Fourie is tans ‘n derdejaar BCom Regte student aan die Universiteit van Pretoria. Hy dink soms te veel en doen te min, en probeer skryf oor altwee.