Daar is nou ’n advertensie op televisie wat handel oor die wonderwêreld van boeke, wat my bly maak, maar ook ’n bietjie treurig laat voel. Want eerstens identifiseer ek met dit wat die skepper daarvan sê: dat boeke die deure is waardeur ons in Narnia-wêrelde stap, maar meer nog, die spieël waarin Sneeuwitjie en Alice – en elkeen van ons – kyk om onsself te leer ken terwyl ons verbeeldingsmilieu’s verken.
Ja, die fantasiegenot kan amper tasbaar-werklik word deur die soort tegnologie wat Avatar aan ons gebied het, en dit bly fantasties dat daar ál meer moontlikhede op die menu is, ál meer virtuele wonderwêrelde, elkeen letterlik net ’n vingerpunt weg van waar jy gemaklik en veilig sit terwyl jy/jou held(e) aksie en liefde en opwinding en allerhande verstommende verskynsels aanskou, geniet of trotseer.
Ja, dis héérlik, dis ’n visuele of virtuele brander wat oor jou spoel soos in ’n vrugtesap-advertensie waarin die held(in) aan die einde daarvan staal en ril in ’n nat wit T-hempie of klewende rompie wat niks aan die verbeelding oorlaat nie. En dis ongelukkig die een ding wat altyd die verskil sal wees tussen boeke en al die ander vermaaklikheidsaanbiedinge waaruit ons kan kies: die aanwending van jou eie verbeelding. Boeke skakel jou verbeelding aan, soos jy ’n iPod, televisiestel of rolprentprojektor aanskakel, maar die skrywer van ’n boek beskryf – die “show, don’t tell”-beginsel – sodat jy steeds baie ruimte het om jou eie beelde te skep en jou eie interpretasies te maak.
Dog, dalk is dit juis die boek se gawe aan die mens: jy kan ’n individu wees deur op jou eie te lees, op jou eie te wéés, en jou eie beelde te skep op die maat van die outeur se towerfluit. Dis seker hoekom musiekvideo’s niks vir my beteken nie – ek wil my eie beelde sien; of ek na AC/DC, Mozart of Anton Goosen luister, ek wil nie gevoer word met ander mense se prentjies/interpretasies nie.
Dit bekommer my dat die jeug vandag nie soos Huppelkind in die middel van ’n verbeeldingswêreld wegraak wat hulle self help skep het nie. Hoeveel ruimte vir eie interpretasie is daar in rekenaarprogramme opgesluit? Gewoonlik dink ek aan ruimtefiksie as die grenslose alles-is-aanvaarbaar-want- niemand-wéét-tog-nie-genre, maar so skokkend as wat gruwelike aliens en predators kan lyk op die groot skerm – of enige skerm – kan niks my so bang maak as die spookstorie wat eindig met die paniekbevange held(in) wat in die verste hoek van die vreemde huis probeer wegkruip terwyl swaar voetstappe stadig teen die lendelam houttrap opgekraak kom nie.