Regering voortaan minderheidsvennoot in SAL(Argieffoto: ANA) Die regering het sy meerderheidsaandeel in die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) laat vaar en Vrydag ŉ nuwe ekwiteitsvennoot bekend gemaak om die lugdiens weer operasioneel te kry. Die aankondiging is as geskiedkundig bestempel en kom 19 maande nadat die sukkelende redery in sakeredding geplaas is. Pravin Gordhan, minister van openbare ondernemings, sê die Takatso-konsortium, wat strewe in Sotho beteken, sal voortaan ŉ 51%-aandeel in die SAL hê, terwyl die regering 49% behou. Die konsortium bestaan uit Harith, een van die grootste beleggers in Afrika-infrastruktuur, en Global Airways, ŉ bestaande Suid-Afrikaanse redery, en sal in Suid-Afrika gesetel wees. Harith besit onder meer die Lanseria-lughawe. Volgens die minister kan die nuwe SAL binne die volgende weke begin vlieg. Reëlings oor roetes, die redery se vloot en die personeelkorps sal afgehandel word sodra die ooreenkoms tussen die regering en die konsortium gefinaliseer is. Gordhan sê die vennootskap tussen die private sektor en die staat benut die kommersiële vaardighede van die konsortium, terwyl daar terselfdertyd gebou word op die bestaande handelsmerk. Gordhan sê die SAL is bekend op die vasteland en wêreldwyd en sal onder meer dié handelsmerk, sy landingsbeurte en lojaliteitsprogram tot die vennootskap bydra. Die regering sal die verpligtinge wat ingevolge die sakereddingsproses en die ooreenkomste wat daarvolgens aangegaan is steeds nakom, maar die redery moet nou op sy eie voete staan – sonder om deurlopend bakhand by die belastingbetaler te bedel. Die Takatso-konsortium sal voortaan moet pa staan vir enige geld wat die redery benodig. Hy het reeds sowat R3 miljard in die redery belê. Gidon Novick, uitvoerende hoof van die konsortium, sê dit is ŉ “emosionele dag” vir hom en sy span en dat ŉ mens nie dikwels die kans kry om jou droom te bewaarheid én die land te dien nie. Die Covid-19-pandemie en die gepaardgaande afsonderingsmaatreëls het die lugvaartbedryf wêreldwyd ŉ gevoelige hou toegedien. Novick sê egter dit is nou ŉ goeie tyd om toegang tot vliegtuie teen bekostigbare pryse te kry en beskikbare talent op te raap. “Ons dink ons gaan iets spesiaal bou,” sê Novick. “Ons is baie opgewonde. Dit gaan ŉ ikoniese handelsmerk wees wat nie net vir Suid-Afrika gaan trots maak nie, maar wat ook wêreldwyd raakgesien gaan word.” Gordhan sê in hierdie stadium word die naam Suid-Afrikaanse Lugdiens vir die redery behou, hoewel kreatiewe voorstelle daaroor in ag geneem kan word. Tshepo Mahloele, medestigter van Harith en voorsitter van die Takatso-konsortium, sê die bedryf ondervind geweldige groei en dat hulle daarna uitsien om die SAL winsgewend en volhoubaar te maak. Demografie, transformasie Volgens die minister sal plekke op die redery se raad toegewys word in ooreenstemming met die aandeelhouding, terwyl die personeelkorps sal bestaan uit oud-SAL-werkers asook werkers van die konsortium. “Die samestelling van die raad, bestuur en personeel sal vaardighede in ag neem en verteenwoordigend wees van die demografie en transformasie-agenda wat ons samelewing het,” sê die minister. Gordhan sê daar moet binne ŉ paar jaar ŉ ten volle opgeleide, demografies verteenwoordigende vaardigheid in Suid-Afrika opgebou wees om ŉ lugredery suksesvol en selfstandig te bedryf. Wat betref vlieëniers sal die konsortium voorkeur gee aan die “opleiding en bevordering van gekwalifiseerde swart vlieëniers as deel van ŉ nie-rassige span gekwalifiseerde mans en vrou”. Gordhan sê daar word ook beoog om in die toekoms aandele aan personeel van die SAL beskikbaar te stel en die redery te noteer sodat gewone burgers ook daarin kan belê. Wat van filiale? Op ŉ vraag wat die toekoms vir die SAL se filiale insluit, sê Gordhan “enigiets kan gebeur”. Die filiale sluit in Mango, SA Air Chefs en die SAL se tegniese afdeling, SAAT. Gordhan het laasgenoemde bestempel as ŉ belangrike bate om in Suid-Afrika te behou. Die minister sê alle filiale sal hersien word en sommige kan herstruktureer word. ŉ Aankondiging oor die filiale sal daarna volg, maar dat daar versigtig na werkers gekyk sal word.