René van Zyl (Skrywer): MAMMA MIA, A CHILD IS BORN!
Hier trek ek nou by die negende inskrywing oor Mev. Doeminie se irriterende en pynigende geblog oor haar Annus Horribilus! (Latyns vir Horrible year, Sandra...!)
Net toe jy dink ek wroeg heeldag oor my ellendige annus Horibilus: die positiewe dramas in my lewe. Ek moet sê die gewroeg het my ook nou lam in die onderste gestoeltes.
Met my jare en jare se gesukkel om iets gepubliseer te kry of om ‘n agent se aandag te trek, of om Mel Gibson se aandag te trek... gebeur toe iets heel nuuts en onverwags wat my histeriese lus vir draaiboek skryf bietjie bevredig. Druscila die dromer in my weet natuurlik dat God hierdie ding gebruik om my nog meer te slyp vir Hollywood... Gielie Galbraak rus bietjie tot later.
In 2008 gebeur 'n wonderlike ding in my lewe: ‘n nuwe baba word gebore... Nee, simbolies, man. Ek’s mos al oor 40! Ek, 'n lank-in-die-tand Abba aanhanger beleef die wonderlikste awesome-ste uur en 'n half: Ek gaan kyk Mamma Mia die movie! My arme tienerdogter, Chantal, gaan saam... Sy ontvang nou berading. Ek is uit my stoel van plesier en sing saam en beleef my jongdae en my lewe kry sommer nuwe betekenis. Toe Meryl Streep teen die einde so vir die gehoor kyk en vra: Do you wanna hear some more? Skreeu ek kliphard: Jaaaaaaa! En daar hoor sy my sowaar en sing nog iets! En ek sing saam, kliphard. Ag dit was lekker. Chantal, nodeloos om te sê, was getraumatiseerd.
Binne twee dae is ek terug in die fliek met my man en binne twee dae is ek terug met my goeie vriendin, Marlene McKay (op foto. Iemand wat self al baie trauma in haar lewe gehad het en gely het onder super Christene se veroordelende tonge). Ons kom singend uit die teater en wonder hoekom kan die kerk nie vir ons sulke tipe ontspanning bied wat jou so goed laat voel as jy daar uitstap nie... En ons wonder: Hoekom kan 'n mens nie 'n Nativity play (dis nou 'n Jesus geboorte verhaal vir die ouens daar oppie plaas!) opvoer met Abba musiek nie. Ek lag lekker vir die verspotte idee, maar in my hart wonder ek: hoekom nie? Behalwe dat daar mense is wat seker nog dink dat as jy Abba se plate agteruit speel, jy die duiwel self hoor praat. (Ja, onthou julle nog die dae... ek hoor daar is nou nog mense wat so dink... ek bedoel, hoe speel mens die plaat of cd agteruit? Kry mens agteruit-speel-cd-spelers? What the ffffrikadel?) Maar ek sien mos nie die duiwel in alles nie: ek sien die Here se hand in alles. Is Hy nie die Skepper van alles nie? Die duiwel kan nie skep nie, die duiwel kan nie genees nie, die duiwel kan nie musiek maak nie, die duiwel kan nie vir mense gawes gee en mense laat goed voel nie. Nee, hy kan nie. Mense kan dink alles is sleg en verkeerd, maar gelukkig is daar ons, die minderheid, lyk dit my, wat dink dat elke goeie gawe en talent kom van God af, selfs Abba!
Ek gaan sit daardie aand by my rekenaar en vra vir die Here om my te help om so ‘n storie te kan skryf as dit gedoen kan word: ‘n Bybelse storie wat met moderne musiek vertel word. En met al die Abba musiek wat in my kop draai, begin ‘n storie vorm... ‘n liefdesverhaal van ‘n jong vrolike meisie met baie drome in haar oë (I have a dream) wat geen probleme het nie maar deur die lewe dans (Dancing Queen) wat ‘n oulike ou het (Lay all your love on me). Toe skielik raak sy swanger omdat ‘n engel in die nag vir haar kom vertel het dat sy ‘n baba gaan kry, die Messias, die Redder van die wêreld. En raak sy ‘n engel daarna? Nee, man, sy sit in ‘n penarie, sommer ‘n grote en sy vlug na haar niggie Elisabeth, want die engel het gesê hierdie ou niggie van haar is swanger op hierdie oomblik, ook deur God se toedoen, want haar kindjie gaan die Messias vooruitgaan. So, beste opsie, gaan kuier vir Elisabeth want sy sal verstaan. As haar ouers uitvind of haar verloofde, gaan sy gestenig word, want waar het jy nou gesien ‘n meisie raak swanger van ‘n engel? Ja, nê? Die meisie, Maria, kom maande later terug na Nasaret, hoog swanger. Ag tog, groot familiekrisis. Josef maak planne om met ‘n ander meisie te trou, want wat doen ‘n man? Maria dink dadelik hy het haar verneuk met ander meisies omdat sy so lank weg was en daarom wil hy haar los (Mamma Mia!). Hy sit met ‘n dilemma, totdat die Engel ook vir hom vertel, trou met Maria, want sy praat die waarheid. En op die einde word ‘n pragtige kindjie gebore, met Bony M se kersliedere wat die aand afsluit. Daar is nog heelwat liedjies van Abba gebruik, maar dis die basiese storie. Ek skryf dit binne drie ure klaar. ‘n Bybelse Musiekblyspel met moderne musiek: Mamma Mia, a Child is born, die liefdesverhaal van Josef en Maria, twee gewone mense met gewone probleme.
(OP die foto is ek en my vriendin, Heloise, tydens die Mamma Mia show) Dit was die begin van Augustus. Binne drie maande (‘n rekordtyd) het ons mense uit die kerk en omgewing gekry, die ongelooflikste sangers en akteurs, ouens met gewone werke of tieners wat nog op skool is. Die eerste week in Desember tree ons op. Twee aande. 500 mense per aand. Volbespreek.
(Op die foto is my dogter Chantal wat dans en klein rolle in die plays speel en verseker goeie Bybelkennis opdoen in die proses en haar gate uit geniet!)
Nou voor ek verder aangaan met die fairytale storietjie, moet ek bysê dat hierdie mooi verhaaltjie nie gepaard gaan sonder kritiek nie. Steek jou kop uit in die Christenwêreld en jy word gery, ou matie. Ons wou ‘n hele orkes hê en soveel mense van die omgewing betrek as moontlik. Ons kry toe te veel orkeslede – dis viole, fluite, chello’s en wat nog. Maar gou trek die betrokke groepie kop uit, want: dit wat ons hier aanvang, moet goddeloos wees. God het nie Abba se musiek nodig om Sy woord te verkondig nie. Want, Abba se lewe was sedeloos. Nou wat van Abba was so sedeloos, wonder ek. Ek het nooit gehoor hul is op dwelms nie. Skoongesig groep uit Swede. O, ja, nou weet ek, hulle was almal geskei! Sonde! Uit die hel! Dan diskwalifiseer ons 64% van ons Suid-Afrikaanse bevoling om ooit vir Jesus iets te beteken, want soveel is geskei in ons land.
En ekskuus my, watse soort musiek gebruik God dus? Hy gebruik seker net edele klassieke komponiste? Kom ons dink so bietjie aan die outjies: Beethoven, ‘n gekneusde siel wat sy Geliefde (onthou die fliek: Immortal Beloved?) wat hom gelos het, en hul seun, uit wraak en bitterheid, ’n lewe van hel laat ly het en sy inspirasie hieruit geput het. Of nee, liewer Mozart, die klein mallerige dekadente mannetjie wat gely het aan vervolgingswaansin en mal geword het van depressie en angs. (So lees ek maar... seker niks waar nie - so engel van 'n komponis kan nie foute hê nie!) So kan jy aangaan. I rest my case. God gebruik wie hy wil, en dis gewoonlik die swakstes onder ons wat die grootste impak het, want dan kom God se krag die beste na vore.
Mamma Mia, ‘n Child is born, was pure plesier om te oefen, op te voer en te kyk. Die mense wat daar was, was met ‘n lied in die hart uit die kerk uit. En weet jy wie het ons gelok? Nie net kerkmense nie, maar veral kerklos mense wat gedink het: Cool, kom ons kyk wat vang hierdie Christene aan. Wat het ons aangevang? Ons het ‘n storie vertel uit ‘n ander hoek uit, sodat mense kan sien dat God gewone mense in die wêreld gebruik om GROOT dinge te doen. Soos Maria. Die menslikheid van die verhaal en sy rolspelers het die mense geraak. Ons het dit toe die volgende jaar weer opgevoer, want baie mense wou dit toe nog sien. Die wat nie die duiwel en Abba vrees nie. (Op die foto is my dogter, Michelle, wat dans en klein rolle vertolk in die shows en dit terdeë geniet.)
En hieruit volg toe nog stories: Joseph and His Amazing Blue Suede Shoes. Die verhaal van Josef met die musie van Elvis. Hoe doen mens so iets? Ek kry bv. ‘n liedjie van Elvis in my kop en begin dink daaroor. Dan kry ek ‘n paar Elvis cd’s en luister en so vorm ‘n storie in my kop en voor ek my kom kry, is die verhaal geskryf. Hierdie show was asemrowend. Ons het so skerp kontras tussen Israel en Egipte se kospotte geskep dat die spelers self na asem gesnak het die aand van die eerste vertoning toe al die dekor op die verhoog is. En daar was Bellly dansers, ja in die kerk, want kan jy glo, dis wat die mense in Egipte gedoen het vir ontspanning. Jy kan nie die msnelike aspek uit die storie laat nie. Dis juis wat ek wil oordra. Die arme Josef en israeliete is heelltemal oordonder deur die anderste kultuur. Tog het Josef sy Goddelike waardes behou en ‘n groot man daaruit gestap. Ag jy kan jou die kritiek indink. Ons goeie jarelange ouer vriendin, wat met haar een voet reg in die hemel staan, het ons kom vertel dat ons die pot mis sit en dat ons op die verkeerde pad is. Maar vra ek jou, hoeveel kerklos of kerkverskrik mense was in die diens en het met ‘n jubelende gevoel uitgestap, en gesê: dit het my weer lus gemaak vir Bybel lees? Baie. Vrouens wie se mans jare laas in die kerk was is terug kerk toe want die yskoue band van kerkwees is gebreek.
Toe kry ek my grootste inspirasie ooit: ‘n Passiespel! Ja, druk nou maar jou ore toe. A New Day Has Come, A Passion Play, met Celine dion se musiek. Dit het een CD van Celine gevat om vir my te oortuig dat byna elke lied wat sy sing, ‘n evangeliese boodskap bevat. My storie het gegaan oor Jesus se susters. Ja, sowaar dit staan in die Bybel, hy het susters gehad. Die twee gaan soek toe vir Jesus in die strate van Jerusalem met die laaste paasfees toe Hy gekruisig sou word. Hulle soek eintlik vir Maria wat nou al vir drie jaar saam met hom toer en saam met ander vroue hom versorg en etes berei, en dit terwyl sy die huishouding in Nasaret versaak. Daar raak die een suster verlief op ‘n Romeinse soldaat, en die gesin is op haar. Maar soos jonges maar is, is sy gou op haar perdjie want sien, Moeder Maria is die laaste een wat kan praat... sy was immers die enetjie wat te vertelle gehad het dat ‘n ENGEL haar swanger gemaak het. En die gesin was nog altyd die bespotting van Nasaret. Jesus se kruisiging loop parallel met die verliefdes se verhaal en as die einste soldaat hom uiteindelik kruisig, loop die 2 se liefdeslewe skeef. Hier is meer oor vergifnis te vertelle as wat mense dikwels lees as hul oor die kruisiging lees. Nou eers verstaan ek die Kruisdood regtig, want skielik raak dit ons gewone mense met ons eie lewens. Ek wil net sê, dat Maria, Jesus se ma, my dikwels in trane gehad het. Net voor hy na Getsemane is waar hy gearresteer is, sien Maria dat hy ‘n groot hartseer oor hom het. Dan sing sy vir hom: ‘I will be there’ soos ‘n ma sal sê vir haar kind:
You’re the bravest of hearts, you’re the strongest of souls, You're my light in the dark, you're the place I call home, You can say it's all right, but I know that you're breaking up inside, I see it in your eyes, Even you face the night afraid and alone, That's why I'll be there.When the storm rises up, when the shadows descend; Every beat of my heart, every day without end; Every second I live, that's the promise I make; Baby, that's what I'll give, if that's what it takes, If that's what it takes You can sleep in my arms, you don't have to explain; When your heart's crying out, baby, whisper my name; 'Cause I've reached out for you when the thunder is crashing up above; You've given me your love, When YOU smile like the sun that shines through the rain, That's why I'll be there When the storm rises up, when the shadows descend; Ev'ry beat of my heart, ev'ry day without end; I will stand like a rock, I will bend till I breakTill there's no more to give, if that's what it takes; I will risk everything, I will fight, I will bleed; I will lay down my life, if that's what you need; Ev'ry second I live, that's the promise I make; Baby, that's what I'll give, if that's what it takes Through the wind and the rain, through the smoke and the fire; When the fear rises up, when the wave's ever higher; I will lay down my heart, my body, my soulI will hold on all night and never let go; Ev'ry second I live, that's the promise I make; Baby, that's what I'll give, if that's what it takes. If that's what it takeswhatever it takes, whatever it takes; If that's what it takes; whatever, whatever, whatever it takes
En as Jesus sterf (My vriend, Bruce McKay op die foto) en Maria sing My heart will go on, is dit so ontstellend roerend dat niemand daar met ‘n droë oog gesit het nie:
Every night in my dreams I see you, I feel you. That is how I know you go on… far across the distance and spaces between us, you have come to show you go on… **Near far, wherever you are, I believe that my heart does go on… Once more you open the door, and you’re here in my heart and my heart will go on and on. Love can touch us one time, and last for a lifetime, and never let go till we’re gone. Love was when I loved you one true time I hold to, and my life will always go on. Near far, wherever you are, I believe that my heart does go on… Once more you open the door, and you’re here in my heart and my heart will go on and on. You’re here there’s nothing I fear and I know that my heart will go on… We’ll stand forever this way; You are safe in my heart and my heart will go on and on…
Ek weet nie of ek self al in hierdie eg menslike terme aan Maria en Jesus gedink het nie. Dit het my hart gebreek en my hart genees. Almal wat kom kyk het is stil uit die teater uit, maar met die lied in die hart van: A New Day Has Come. Maria wat by hierdie kind moes staan vir 33 jaar, met al die hartseer en verwagting wat daarmee saamgegaan het, het die lied toe by Jesus se graf gesing, nadat die Engel haar vertel het Jesus het opgestaan:
I was waiting for so long, For a miracle to comeEveryone told me to be strong, Hold on and don’t shed a tearThrough the darkness and good times, I knew I’d make it throughAnd the world thought I had it all, But I was waiting for youHush, now, I see a light in the sky, Oh, it’s almost blinding meI can’t believe, I’ve been touched by an Angel with loveLet the rain come down and wash away my tearsLet it fill my soul and drown my fears, Let it shatter the walls for a new sunA new day has come, oh. Where it was dark now there’s light, Where there was pain now there’s joy, Where there was weakness, I found my strengthAll in the eyes of a boy, Hush, now, I see a light in the sky, Oh, it’s almost blinding me, I can’t believe, I’ve been touched by an angel with love. Let the rain come down and wash away my tears, Let it fill my soul and drown my fearsLet it shatter the walls for a new sun, A new day has come, ohHush, now, Well I see a light in your eyes, All in the eyes of the boy, I can’t believe, If I’ve been touched by an angel with love. I can’t believe, I’ve been touched by an angel with love.
As dit nie Evangelie is nie, is ek seker reguit oppad warm plek toe. En raai raai riepa: ons groot tradisionele kerk en ‘n Charismatiese kerk op die dorp boikot die play, ons word deur goeie Christene sleg gemaak. Waar hulle gaan versuur hul die wonder van die Kruisiging vir so baie mense. Ek word vertel dat ‘n Passiespele slegs woordgetrou mag wees. Wat ek hier doen het geen sin of betekenis nie. En kan jy glo, Celine Dion in die kerk! Ek bedoel, sy sing nou al 5 jaar in Vegas! Nee, sies mev. Doeminie. Ek het baie gehuil oor die mense se oordeel en gebrek aan insig in Jesus se grootheid. Hy kan gelowiges uit klippe opwek, hoe kan hy nie my plays gebruik om kerklos mense ‘n stukkie van God se genade te wys nie. En hoekom geniet ander kerkmense dit net so? Is ons almal dan bestem vir die hel? Ek dink nie so nie. God gebruik elke talent en gawe tot sy voordeel. As jy dit nie kan sien nie, Hou jou bek, sê ek, mevrou Doeminie!
Die probleem met die Passiespele was dit: Dit het in 2010 gebeur, my Annus Horibilus jaar. Die hoop slegte goed wat hiermee saam gebeur het, het my geloof in die Christenmens en in ‘n onverstaanbare God ‘n knak gegee. Ook my geloof in myself en my talente. Ek probeer die babatreetjies vorentoe stap, na ‘n nuwe verstaan van God en mens en myself. Ook vir my op my geloofspad, hopelik, is die woorde waar: I was waiting for so long, for a miracle to come,everyone told me to be strong, hold on and don’t shed a tear. Through the darkness and good times, I knew I’d make it through and the world thought I had it all, but I was waiting for You...
Ek het nou ‘n play geskryf: Samson, the Lion of God, met Queen se musiek. Wat dink jy gaan SUPER Christene hiervan dink? Nou is die antichris in Hartbeespoort! Dalk is ek nou net gatvol vir kritiek en wil ek sê: Ja, sowaar, God kan selfs deur Queen werk! Prys die Here wat meer kan doen as wat julle kan bid of dink!
(Op die foto is my oorlede pa, Josua Joubert, se skildery van Simson, wat ons gebruik vir ons posters en kaartjies vir die play. )
Posted by René van Zyl at 1:57 AM
Leana March 14, 2011 at 4:31 AM
Ag bring jy nou wee soveel memories terug van d passionplay!
Jy is so talentvol en ek wens ek was daar om in jou simson ook
Te speel! Ek weet passionplay het baie mense se harte geraak!
En laat die maar judge wat wil judge, ons doen wat ons doen vir die Here!
Ek sal vir seker kom kyk in mei en sien so uit!
Rene March 15, 2011 at 9:12 AM
Their are two wolves inside of us and a battle going on inside of us... the one EVIL and the other one God. Dis waaraan jou storie my laat dink... daardie twee wolwe en ek sien dit in die omgewing/kerke om jou en ek se soos Douglas Forbes dit vertel: which wolf wins? The one you feed of course! Nou ja maatjie, wat 'n roerende storie en ek weet die wat jou veroordeel is beslis deel van die "Evil wolf" wat gevoed word deur jaloesie, hebsug, self bejammering, trots, ego, hoogmoed ens. ens.! Ek weet die ander wolwe wat kom kyk het en gevul was met vreugde, liefde, hoop, waarheid, menslikheid, geloof en vrede is die wolwe wat jy moet voer! Dankie vir mense soos jy!!!! Hou aan, ek kan nie wag vir SAMSON.... nie. Moenie dat die "EVIL WOLF" jou fokus laat verloor nie... Hy Leef en ons honger wolfies weet dit en beleef dit deur jou "plays"! Rene C