Regering se argument oor rookverbod ‘verstommend’(Foto: Maroela Media) Die regering se bewering dat rokers nie Suid-Afrika se vier maande lange verbod op tabakverkope kan betwis nie omdat die verbod primêr op die verkopers van tabakprodukte gemik is, is vals, het British American Tobacco (Batsa) Woensdag in die hooggeregshof in Kaapstad aangevoer. In haar verklaring in die regstryd met Batsa voer die minister van samewerkende regering, Nkosazana Dlamini-Zuma, aan die verbod is ŉ beperking op handel en dus die regte van verkopers. Enige inbreuk op rokers se reg op privaatheid, waardigheid en outonomie is volgens die minister ŉ bykomende saak en kan dus nie in die hof geopper word nie. Dlamini-Zuma voer aan die saak berus op die kwessie of tabakmaatskappye se regte ingevolge die Grondwet geskend is. Alfred Cockerill, Batsa se regsverteenwoordiger, het gesê dit is ŉ “verstommende argument omdat die hele doel van die verbod is om rook te stop”. “Ons is verward oor die argument. Ons geleerde vriende is desperaat om te sê dat hierdie saak nie handel oor die regte van verbruikers nie, maar oor die regte van handelaars.” Cockerill het ook verwys na die regering se veelbesproke verduideliking dat die verbod probeer om rokers te keer om tabak te gebruik en dan Covid-19 só ernstig op te doen dat hulle ŉ las op die land se reeds sukkelende gesondheidsorgstelsel plaas. “Ver van bykomend, is dit die hele doel van die verbod,” het Cockerill gesê. Cockerill het ook ten sterkste verskil van die minister se argument dat die verbod nie die grondwetlike regte van tabakprodusente skend nie omdat hulle nie verhoed word om hul werk te doen nie. Volgens die minister word hulle ten slegste deur tydelike kontantvloeiprobleme in die gesig gestaar omdat die verbod die aanvraag na hul produk verminder het. “Die minister sê, uit die verhewe hoogte van haar lessenaar in Pretoria, dat hierdie bloot ŉ kontantvloeiprobleem is,” het hy aangevoer. Dié argument is duidelik onwaar en help niemand nie, het Cockerill voortgegaan, omdat die eindresultaat is dat boere wat nie hul tabak kan verkoop nie, hul deure sal moet sluit. Die minister het boonop geen aanduiding gegee tot wanneer die verbod, wat reeds op 27 Maart in werking gestel is, gaan voortduur nie. Die hofsaak word oor twee dae aangehoor. Batsa se regstryd volg op ŉ onsuksesvolle hooggeregshofaansoek deur die Fair-Trade Independent Tobacco Association (Fita SA) om die verbod te laat omkeer. Fita SA het hom nou tot appèlhof gewend.