Dis vroeg in 2017 geskryf en het ontstaan uit my belangstelling in die omgewing. As omgewingsjoernalis vir verbruikerstydskrifte het ek ’n artikel oor ’n bedreigde “Klein Vyf” ­ – ’n skilpad, seeperdjie, pikkewyn, paddatjie in KwaZulu-Natal en die oewerkonyn of doekvoet – geskryf. Die navorsing daaroor was interessant en droewig neerdrukkend en was die eerste inligtingsbron en inspirasie vir “Doekvoet”. Die Karoo hou al jare lank ’n groot bekoring vir my in al is ek net ’n sporadiese besoeker. Paul Miles het my vertel hoe ruik die Karoo in die nag. Dit alles het gewag om in ’n gedig saamgevoeg te word.
Die narratief in die gedig is redelik eenvoudig, dit is die (verbeelde) chronologie van Karoo toe ry, stilhou, deur heinings klim en veld-in stap. Dan is daar die geologiese chronologie. Maar gesamentlik moes die hele gegewe ’n verdere laag betekenis hê. Dié kom van die begin af, ’n mens kan dit nie later byvoeg nie.
Ek werk alleen aan ’n gedig tot ek meen hy’s klaar. In hierdie geval het ek wel wat ek gemeen het ’n voltooide gedig was vir Charl-Pierre Naudé gewys, wat voorgestel het dat ek die slotreël, as ek reg onthou, ’n slotwoord, verander.
Dit is ’n treurdig vir ’n spesifieke spesie wat gevaar loop om uit te sterf, maar betrek alle spesies, ook ons eie. Die “opdrag” aan die leser (“gaan dadelik, al is dit laat”) is eintlik ’n soort verwyt omdat dit nie nagekom sal word nie, want wie gaan dan nou opstaan en die oewerkonyn vaarwel toeroep? en wil terselfdertyd ’n dringendheid suggereer. Dit is ’n pryslied aan die Karoo. Dit is ’n meewarige aanvaarding dat die aarde sal bly voortbestaan en lewe voortbring, al sal ons nie altyd hier wees nie.
Ek skryf vir myself, as ek dink oor hoe mense of lesers of ’n naamlose, kritiese “hulle” iets sal lees of begryp, du ek myself ferm terug na my eie oordeel.
Dit is minder persoonlik as die meeste van die vroeë gedigte. Dit is langer, wat vir my ’n nuwe skryfervaring was. Gewoonlik reduseer ek, hier wou ek juis uitbrei, die net wyer gooi.
Ek wens steeds vir ’n wonderbaarlike allesomvattende laaste woord, maar laat gaan die gedig nou, hy moet nou staan soos hy staan.
Oor dié gedig het ek nog net Charl-Pierre se reaksie gekry, dit was positief, behalwe vir sy voorbehoud oor die laaste reël. Nelleke de Jager, my wonderlike redigeerder by H&R, het wel gemeen die gedig moet in die sterk laaste posisie staan in die bundel; sy het geen vrae daaroor gehad nie, dalk beteken dit sy hou daarvan. Oor die algemeen voel ek: As lesers daarvan hou, gaaf, as hulle nie daarvan hou nie, ook goed.
Op laerskool, op pad huis toe van die skool af. Ek het ’n tuinwerker op sy hurke sien onkruid uithaal. Ek was dalk agt jaar oud. Iets van die klonkie (ek is ’n kind van Verwoerd) sit/ in die tuin en spit,/ hy is seker baie fit. Iets het vir my gesê “fit” is nie reg nie. Ek het dit nietemin vir my ma opgesê en sy het gesê ek moet dit vir Die Jongspan stuur. Dit het eerstens ’n werkswyse aan die gang gesit wat ek nou nog van hou: om te stap en aan woorde te dink. Omdat ek ontevrede was met die poging, ten spyte van die aanprysing, het ’n tweede gewoonte net daar begin, om niemand se oordeel te vertrou nie, behalwe my eie.