Sassa-krisis: ‘CPS het staat afgepers’Argieffoto Cash Paymaster Services (CPS) het twee keer in die verlede die regering ŉ twee dag-ultimatum gegee om in te stem tot sy eise om te verhoed dat die betaling van toelaes onderbreek word, het die konstitusionele hof Woensdag gehoor. David Unterhalter SC, wat Freedom Under Law in die hof verteenwoordig, het aan die hof gesê CPS het op 28 Desember aan die Suid-Afrikaanse agentskap vir maatskaplike sekerheid (Sassa) gesê as sy kontrak nie verleng word nie, hy dadelik sal begin om sy stelsels af te breek. Die maatskappy het gesê hy hoop dat dit nie “groot ontwrigting” sal veroorsaak nie, het Unterhalter gesê. Hy het gesê dit is duidelik as ŉ subtiele dreigement bedoel. Hy het aangevoer die maatskappy was duidelik seker oor sy onderhandelingsmag oor die regering. “Die tweedag-dreigement in Desember is ŉ duidelike manifestering van sy mag en dit is presies daardie mag wat na ons mening deur hierdie hof gedissiplineer moet word,” het Unterhalter gesê. FUL, asook Black Sash, het Woensdag in die hof aangevoer daar moet toesig gehou word oor die maatskapliketoelaestelsel, wat in gedrang gebring sal word indien Sassa by CPS moet oorneem wanneer die maatskappy se kontrak die einde van die maand verstryk. Unterhalter het na ŉ beëdigde verklaring verwys van Net 1, die beheermaatskappy van CPS, waarin gesê word indien Sassa nie instem tot ŉ nuwe kontrak op Net 1 se voorwaardes teen Woensdag nie, die maatskappy nie die einde van die maand toelaes aan die 17 miljoen begunstigdes kan betaal nie. Die maatskappy eis ook dat die administrasiefooi van R16,44 per toelaag tot R22 vermeerder word om in pas te bly met inflasie. Die Nasionale Tesourie het Dinsdag hierdie verhoging geweier en gesê dit hou geensins verband met die verbruikersprysindeks nie. Unterhalter het aangevoer die konstitusionele hof is by magte om CPS se kontrak te verleng as ŉ noodmaatreël, aangesien die maatskappy ŉ grondwetlike verpligting aanvaar het toe hy ingestem het om ŉ funksie van die staat te verrig wat die regte van die toelaagbegunstigdes verseker. Regters het bevraagteken of die hof werklik by magte is om ŉ kontrak te verleng wat slegs tot April geldig is. Die advokaat het geantwoord daar is ruimte om dit te doen. Hy het voorgestel die hof kan ŉ bevel verleng wat die hof in 2013 uitgereik het, waarin die kontrak as ongeldig verklaar is weens tender onreëlmatighede. ŉ Prokureur van Corruption Watch het dieselfde oplossing aangevoer. Regter Edwin Cameron het voorgestel dit sal meer gepas wees om CPS tot ŉ verpligte kontrak te verbind om in April voort te gaan met toelaagbetalings vir “oortuigende redes”, eerder as om die hofbevel te verleng. Bathabile Dlamini, minister van maatskaplike ontwikkeling (Foto: ANA) Die dreigende toelaagkrisis het daartoe gelei dat ŉ ministeriële taakspan vandeesmaand op die been gebring is om seker te maak toelaagbegunstigdes sit nie met leë hande nie. Die taakspan het die onderhandelinge op die laaste minuut met CPS tersyde gestel omdat die Nasionale Tesourie nie ŉ afwyking van die reëls op openbare finansies wou goedkeur deur net een bieër toe te laat nie. Bathabile Dlamini, minister van maatskaplike ontwikkeling, het volgehou CPS is die enigste entiteit wat die toelaaguitbetalings in die nabye toekoms kan hanteer. Kritici het egter gesê Dlamini het die ontvouende krisis geïgnoreer totdat dit te laat was om ŉ alternatief vir CPS te vind. Intussen het Pravin Gordhan, minister van finansies, Dinsdag gesê ŉ formele aansoek om van die reëls af te wyk, word deur die Nasionale Tesourie oorweeg, indien onderhandelinge met CPS van voor af kan begin. Hy het egter etiese probleme met die maatskappy se optrede uitgewys. FUL het aangevoer enige toekomstige kontrak moet, in teenstelling met CPS se eise, tot “geen voordeel” van die betrokke maatskappy strek nie, wat sal verhoed dat die maatskappy wins daaruit maak. Daar is ook aangevoer CPS mag nie toegelaat word om wins te maak uit ŉ kontrak wat deur die hof as ongeldig verklaar is nie. Budlender het ook aangevoer die hof moet toelaagbegunstigdes beskerm teen derdeparty-bemarking vir lenings, begrafnispolisse, lugtyd en elektrisiteit, omdat CPS-filiale voordeel trek uit hierdie verkope. Die deel van toelaagbegunstigdes se persoonlike besonderhede was een van Gordhan se bekommernisse.