Verwag dié agt fokuspunte in begrotingsredeEnoch Godongwana, die minister van finansies. (Foto: GCIS) Kenners verwag nie aardskuddende aankondigings tydens die 2023-begrotingsrede nie, maar meen tog Enoch Godongwana, minister van finansies, kan Woensdag met ŉ “paar goeie idees” vorendag kom. “Die minister het so ŉ bietjie spaargeld nadat die myne die laaste twee jaar goeie inkomste verdien het, maar hy is uiteindelik gebonde tot die mediumtermynbestedingsraamwerk,” sê prof. Waldo Krugell, professor in ekonomie aan die Noordwes-Universiteit (NWU). “Jy moet ook onthou dat die regering nie juis groot idees het nie. Hulle het klein idees en dít is gewoonlik hulle beste idees.” Krugell verwag daarom van die minister om blote aanpassings aan die mediumtermynbestedingsraamwerk te maak. Ander kenners stem saam dat die minister waarskynlik nié ŉ haas uit die hoed gaan pluk nie. Hier is die sewe fokuspunte wat hulle meen Woensdag prioriteit in die begrotingsrede sal geniet. Prof. André Roux, ekonoom by die Stellenbosch Sakeskool, voorspel daar sal tydens Woensdag se begrotingsrede ŉ beduidende toewysing in die begroting aan hulpbronne wees om aandag te gee aan die Eskom-krisis. Dr. Sandra Adendorff, dosent in ekonomie en internasionale handel by Akademia, voorspel dat die regering by die Brics-bank gaan aanklop in ŉ poging om Eskom se skuldlas van R400 miljard oor te neem en die ramptoestande te finansier. Krugell verwag egter nie dat Godongwana in sy begrotingsrede sy planne hieroor gaan bekend maak nie. Argieffoto bloot ter illustrasie. (Foto: Unsplash) Daar is geen twyfel by Krugell, Roux of Adendorff dat aksynsbelasting op drank en tabak verhoog gaan word nie. “Hulle maak goeie geld daaruit. En op die ou end is dit goed vir Suid-Afrikaners se gesondheid. So dit is ŉ maklike keuse. Adendorff verwag dat e-sigarette ook na alle waarskynlikheid belas sal word. Nie een van die kenners verwag dat die minister aan BTW gaan raak nie. “Dit sal ŉ maklike manier wees om baie geld in te samel, maar die kans is skraal dat die minister daaraan gaan karring wanneer dit só swaar gaan met die verbruiker, te midde van ŉ buitensporige hoë inflasiekoers en brandstofprysstygings,” sê Krugell. Krugell sê voorts die ANC sal homself in die voet skiet indien hy BTW voor die verkiesing verhoog. Ook Roux meen ŉ styging in die BTW-koers is “onwaarskynlik”. “Die tesourie kan dit oorweeg om verdere beplande verlagings in die korporatiewe belastingkoers uit te stel. Daar speelruimte vir ŉ betekenisvolle verlaging in persoonlike inkomstebelastingkoerse is baie beperk.” Middelinkomste-huishoudings sal waarskynlik Woensdag op die uitkyk wees vir ŉ laer persoonlike inkomstebelastingkoers. Krugell sê egter dit is nie in dié stadium nodig om persoonlike inkomstebelasting te verhoog nie. “Daar is ook nie juis enige speelruimte om dit te verlaag nie. Indien ons gelukkig is, sal die minister net weer die kerwe met inflasie aanpas. Ek verwag egter nie enige groot veranderinge nie.” Argieffoto bloot ter illustrasie. (Foto: Unsplash) Indien Godongwana gewild wil wees by Suid-Afrikaners, sal hy kreatief omgaan met brandstofheffings, sê Adendorff. Suid-Afrikaners hoop op die verskaffing van hoër kortings op diesel en petrol wat vir elektrisiteitsopwekking gebruik word. Dit is egter nie so eenvoudig om die gebruik van dié brandstof te monitor nie,” sê Krugell. Boere hoop ook vir geen verhoging in die brandstofheffing nie. Krugell voorspel egter dat die minister “ŉ ander vorm van verligting gaan bedink” as om te verander aan die huidige stelsel. Baie Suid-Afrikaners sal waarskynlik Woensdag regop sit wanneer Godongwana aan die onderwerp van maatskaplike toelae aandag gee. Adendorff verwag dat toelae effens verhoog sal word terwyl die spesiale Covid-19-toelae van R350 na alle waarskynlikheid verleng sal word. “Die minister het eintlik nie ŉ keuse nie, tensy hy wil hê mense moet in opstand kom. Daar is net te veel mense in hierdie land wat verskriklik swaarkry.” Krugell sê egter daar is nie geld vir groot aanpassings nie aangesien byna 30 miljoen Suid-Afrikaners van maatskaplike toelae afhanklik is. Dit is byna die helfte van die bevolking. Die gewraakte Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) sal na verwagting weer op die begroting verskyn. Krugell sê dit sal ideaal wees indien die minister dié omstrede wetsontwerp vir die volgende tien jaar opsy skuif, sodat geld hiervoor beter bestee kan word. Die vergoeding van staatsamptenare – wat ŉ groot invloed op die trajek van openbare skuld het – sal ook na verwagting op die besprekingslys wees. Vergoeding van staatsamptenare is gelykstaande aan byna 15% van die BBP (een van die hoogste verhoudings ter wêreld). “ŉ Verlaging – of ten minste ŉ stabilisering – van hierdie loonrekening is vanuit ŉ finansiële en ekonomiese perspektief regverdigbaar. Polities kan dit egter moontlik ŉ hoogsvlambare situasie skep, veral in die lig van die komende verkiesing,” waarsku Roux. Die begrotingsrede word Woensdag omstreeks 14:00 gelewer.