Tydens sy besoek kom die magistraat agter hoe nóú verbonde die hede en die verlede is; dat hy nie die hede kan begryp sonder om die verlede in ag te neem nie. Op die misterieuse plaas Toorberg is die gestorwenes nie dood nie, maar leef hulle voort en tree hulle op as getuies voor die magistraat. Met behulp van die getuienis wat hy inwin, slaag Van der Ligt geleidelik daarin om die geskiedenis van die Moolmans bloot te lê.
Dit dan, is kortliks die geskiedenis van die Moolman-geslag. Daar is egter ook n ander deel van die gesin, die sogenaamde Skaamfamilie, wat nie deur die Moolmans as familie erken word nie. Hier is Jan Swaat en Haas Boesman die voorvaders. Ouma Kitty Riet is die dogter van Jan Swaat en die kleindogter van Haas Boesman, en deur haar kom die koppeling tussen Jan Swaat, Haas Boesman en die Moolmans tot stand. Floors Moolman, StamAbel se seun, het n seksuele verhouding met Ouma Kitty waaruit n seun, Andries, gebore word. Wanneer die skande op die lappe kom, word Floors deur sy pa met die sambok bygedam en van die plaas weggejaag; Kitty word weer deur haar pa, Jan Swaat, gelooi. Andries was so verbitterd oor die manier waarop StamAbel opgetree het dat hy sy van verander het na Riet  daarmee wou hy sy band met die Moolmans verbreek.
n Ander karakter op Toorberg is die Slams, met sy derde oog wat verborge waarhede kan sien, en wat glo kan toor. Hy word deur die plaasbewoners vir die onheil op Toorberg geblameer.
Tydens sy ondersoek word die magistraat geleidelik al dieper in die gebeure op Toorberg betrek; hy verander van n buitestander na n deelgenoot van die geskiedenis. Hy begin saam met Ella, die boervrou, te eet en in die huis op Toorberg te vernag; Ella sien hom as die reïnkarnasie van De la Rey, haar man se broer op wie sy vroeër verlief was, en hy sien haar as die reïnkarnasie van sy oorlede vrou. Wanneer Van der Ligt uiteindelik vertrek, is hy nie in staat om n objektiewe en finale oordeel uit te spreek nie  die saak is so ingewikkeld dat dit nie binne die grense van die regstelsel besleg kan word nie. Dit is n saak wat die mens in sy komplekse geheel raak; en die magistraat is van niks meer seker nie, behalwe van die noodsaak van vergiffenis en genade.
Die droogte wat oor die jare al hoe erger word, is simbolies van hierdie toenemende skuldelas. Al die pogings van die Moolmans om die waterprobleem op te los, soos om n kanaal te bou of na water te boor, is tevergeefs. n Offer is nodig om vir die skuld te betaal, en hierdie offer word gebring deur die onskuldige kind, Druppeltjie. Hy is n Christus-tipe wat deur sy lyding vir ander se sondes moet boet.
Die manier waarop Druppeltjie sterf, is van die grootste belang. Die boer Abel bring, vir die eerste keer, ál die bewoners van die plaas bymekaar om hul toestemming te vra dat hy die kind skiet om hom van sy lyding te verlos. Hy kry almal se toestemming, en trek dan self die skoot af. Daarmee word Abel ook n tipe offer-figuur, wat almal se verantwoordelikheid op homself neem, en die pynlike ding doen wat noodsaaklik is. Ook teen die einde van sy lewe neem hy n soortgelyke rol: hy gaan begrawe die boorpunt, met ander woorde, hy laat vaar sy hoogmoedige pogings om die droogte te omseil, en dan gaan hy na die solder, waar hy skynbaar in vrede sterf. Dit lyk of hy homself inderdaad as n offer aan God aangebied het, en of God sy offer, soos dié van die Bybelse Abel, aanvaar het.
Deur die dood van Druppeltjie en van Abel word die krisis afgeweer. As teken dat die oordeel van God afgewend is, sak die reën dan ook net na Abel se dood uit. Hierdie reën is teken van die suiwerende oordeel sowel as van die genade van God. Dit is n tipe sondvloed, soos wat Druppeltjie se naam Noag dan ook suggereer (vgl. Genesis 6-9); maar, soos wat God na die sondvloed genade aan die mens bewys het, is die reën hier ook teken van genade  die droogte is beëindig en die lewe kan voortgaan.
Die genade gaan egter veral na die eens uitgestote Skaamfamilie. Die Moolman-geslag het tot n einde gekom met die onvrugbare DwarsAbel, terwyl Oneday Riet daarenteen vyf kinders het. Die Moolmans leef dus voort deur die Riets, vir wie hulle oor die jare heen nie wou erken nie. Die kaart en transport van Toorberg , wat op Abel se skoot is wanneer hy sterf, is n teken van sy eienaarskap van die plaas; en sy dood bring n einde aan sy heerskappy en sy besit van die grond.
StamAbel was baie lief vir sy vrou, Magtilt, en sy sterkste motivering vir die opbou van die plaas was om n goeie woning vir Magtilt te skep. Sy kleinseun Abel, daarenteen, maak die lewe vir sy vrou, Ella, baie moeilik. Hy is ontrou aan haar en sy moet maar met sy nukke en grille vir lief neem en desondanks toesien dat die plaas nie verval nie. Geen wonder nie dat die magistraat, met al sy huiwering om uitsprake te maak, tog ten slotte sy bewondering vir haar te kenne gee (p. 177).
Een van hierdie foute was Ella se keuse van Abel as huweliksmaat in plaas van De la Rey vir wie sy liefgehad het. In hierdie opsig het sy ook skuld aan die probleme van die hede, omdat sy die man gekies het wat die baas van die plaas is in plaas van die een wat vir haar n geesgenoot sou kon wees. De la Rey, aan die ander kant, was skynbaar aarselend in sy toenadering tot Ella, en het sodoende sy geliefde in die hande van n ander laat kom. Nou spook hierdie episode voort in hulle albei, maar sonder dat daar werklik n verandering kom; in die hede is daar dieselfde aarselende toenadering gevolg deur n skeiding. Ella verkry mettertyd die identiteit van die magistraat se gestorwe vrou  die briewe vir sy oorlede eggenote geskryf, is inderwaarheid aan Ella gerig. Maar uiteindelik spoel hy die briewe in die toilet af en verlaat die plaas. Die geskiedenis het homself herhaal.
Dit is duidelik dat die gebeure van die roman in n magies-realistiese wêreld afspeel. Die roman is realisties in die sin dat die omgewing van die plaas en die tipe mense wat dit bewoon, herkenbaar is uit die alledaagse lewe. Die vreemd-magiese is veral daarin geleë dat daar geen onderskeid gemaak word tussen gestorwenes en lewendes nie; dat hulle saam op die plaas verkeer, sonder dat die lewendes die gestorwenes kan waarneem. Alleen die magistraat, wat as reïnkarnasie skynbaar tot albei wêrelde behoort (as De la Rey tot die gestorwenes, as Van der Ligt tot die lewendes), het tot albei wêrelde toegang om getuienis in te win.
Dit is nie dat die karakters van die hede realisties uitgebeeld word, en dié uit die verlede magies nie. Eerder is dit so dat die skrywer n skemerwêreld skep op die rand van lewe en dood, waar die sintuiglike en die geestelike ontmoet. Met hierdie magies-realistiese aanbod wil die skrywer ons oë oopmaak daarvoor dat daar meer in die lewe is as wat ons met die sintuie kan waarneem. Daar is n geheimsinnige skakel wat die mens aan sy voorgeslag bind; die gestorwenes leef voort na hul dood. Die mense van die verlede en die hede dra n gesamentlike verantwoordelikheid, en die skuld van die verlede moet in die hede verwerk en versoen word.
Sommige lesers mag miskien aanstoot neem aan die uitbeelding van die Slams, en dink dat die skrywer met hierdie karakter die Islamitiese geloof as boos uitbeeld. Dit is nie die regte interpretasie van hierdie karakter nie. n Mens moet onthou dat hy vir die mense van Toorberg n vreemde, andersoortige tipe mens is; vir hulle is enigiemand wat hom met toordery besig hou, n Slams. Dit is hulle voorstelling van hom wat dit moontlik maak om die Slams as n simbool van bose magte te sien  sekerlik word die Islamitiese geloof nie negatief uitgebeeld nie.
Die roman is n variasie op die misdaadverhaal, waarin die dood van n seun wat in n boorgat geval het en doodgeskiet is, ondersoek word. Maar dit is meer as n misdaadverhaal. In die ondersoek word die misdade van n hele geskiedenis ontbloot, en saam daarmee die rigting vir die versoening met die verlede aangedui. Die droogte van Toorberg is die droogte van die Afrikaner, maar uiteindelik van elke nasie en van elke mens, en die reën is die uitkoms wat ons almal nodig het.