“Nou ja, en ek het Oom net so lief daarsonder.” En sy gryp die ou man om sy nek en sy gee hom ’n soen. Ek ken vir Engela. Sy was te hoogmoedig om meteens reguit ekskuus te vra; sy ’t gewag vir die eerste ekskuus vir die ekskuus.
Loeloeraai kyk op na haar toe en glimlag. Toe glimlag hy vir oom Stoffel en die ou glimlag terug – die eerste vriendelike blik wat hy die vreemdeling gee.
“OUMAN,” sê Vroutjie, “oom Stoffel is seker moeg van die lange karreis en wie weet daardie vreemde man ook – as dit waar is wat hy sê, kom hy baie verder vandaan. Hoe sal ons maak vir slaapplek ? Sal ons vir hom en oom Stoffel saam die vrykamer gee ? – Daar is twee ledekante, Oom.”
“Nee, Lenie,” sê die ou. “Daardie man . .. ek ken hom nie en hy vir my nie. Neem dit maar dat hy te fyn is vir my. Soetlief sukkel hard om van my ’n dorpenaar te maak, maar die opvoeding vorder stadig op ’n man se oudag. Gooi tog maar vir my ’n matras hier in die eetkamer oop.”
Maar toe staan Loeloeraai op en hy wys buitentoe. Hoe ons ook aanhou, op die ou end het hy in sy sfeer gaan vernag. Ek en oom Stoffel het saam met hom uitgegaan. Met dieselfde ratsigheid het hy weer by die luikgat ingespring; toe ons weer sien draai die skyf in die rondte toe en daar bly nie ’n naatjie merkbaar nie.
“Omtrent, verbeel ek my, soos ’n hond teenoor ’n mens moet voel. Juis omdat ek nie daarop gesteld was om so te voel nie – hoe sal ek sê ? – so laag nie, het ek my teëgesit en na die ander uiterste gegaan en gesoek om my op te beur met agterdog en minagting. Maar dit wou nie help nie.”
“Oom Stoffel,” sê ek, “daar gee jy nou presies aan my eie gevoel uitdrukking. Al die tyd vandat die vreemdeling uit sy voertuig uitgespring het en ek in sy gesig gekyk het, was dit vir my nes ek ’n lae soort skepsel is en hy ’n hoë ... Vroutjie, ek maak altyd staat op jou vroulike deursig wat by die antwoord kom sonder om die som uit te reken. sê vir my, waarom was jy die hele tyd in Loeloeraai se teenwoordigheid so stil en afgetrokke ?”
“Ouman, oom Stoffel het gelyk. Daardie man – as ek hom ’n man moet noem – is nie óns soort maaksel nie. Hy trek my nie aan nie; hy stoot my nie af nie. Ek voel soos ek – hoe sal ek sê ? – in ’n spook se geselskap sou voel. Tog, hy is vleis en bloed, soos dit lyk . . . Maar nie van óns vleis en bloed nie.”
Ja. So was die saak. Daar was geen twyfel aan nie. En dit het ons baie ver laat dink. Immers wat het so ’n gevolgtrekking beteken ?
Ek kyk ons klompie mensies so deur om die tafel. Ek kyk af na Jakhals wat voor my op die vloer lê, sy kop op my voet. Hy voel dat ek kyk, hy maak sy oë oop en glimlag terug met ’n luie swaaitjie in die punt van sy stert. My oog val op ’n fladderende mot wat nog die heel aand sukkel om uit te vind dat hy nie deur die vensterruit kan vlieë om by die lamp te kom nie.
Kan so ’n soort wese, dog ek, ooit ’n meegevoel met ons hê ? Miskien nie soveel as ons met ’n skaap of ’n vlieg nie. Ons sal die vlieg vernietig omdat hy ’n pes is. Ons slag die skaap omdat die voorwaarde van ons bestaan hier op die aarde nou eenmaal van die gehalte is dat die lewe van die een op die dood van die ander moet voortgesit word. Maar ons sou nie ’n skaap of ’n vlieg aan omsonse foltering oorgee nie. Ons weet hulle voel pyn; ons weet dis dieselfde soort pyn wat óns voel. Maar van die gevoelens van daardie onmens, ondier, bowemens, weet ons niks. Al sou hy hulle ook aan ons wou meedeel – ek twyfel of hy hulle sou kon uitlê. Miskien so min as wat ek die indruk van kleure aan ’n blinde kan meedeel. En kan hy ooit ons gevoelens deel ? Sou dit hom hinder om ons seer te maak meer as vir my om ’n doringtak af te kap wat in my pad is ?
En toe maak ou Stoffel ’n aanmerking waaruit ek kon aflei dat sy gedagtes in dieselfde koers geloop het as myne. “Kerneels, wat sou daardie man . .. ek noem hom maar so .. . wat sou hy hier kom maak ?”
“My kindjie, wat help dit vir ons om sy planne of dryfvere te raai ? Wat help dit die wurm om te raai wat ek daarmee voor het wanneer ek hom middeldeur steek met my spit in my tuin ? En as ons nog sou raai – waardeur is hierdie laaste groot oorlog veroorsaak? Die een nasie wou voor die ander die hulpbronne van die wêreld in die hande kry. sê nou die hulpbronne van daardie wêreld, Venus, het begin kort te kom vir sy bevolking ?”
Daarop het ons weer ’n lange ruk stil gesit, elkeen skaam om met die gedagte uit te kom wat by almal van ons ontkiem het. Eindelik was dit Vroutjie wat praat, en soos ’n vroumens beantwoord sy ons twyfel sonder dat iemand hom uitgedruk het.
“Ouman,” sê sy, en vat my hand, “die vreemdeling is ons gas. Hy het ons vertrou. Hy het met liefde gekom; ons het hom met liefde ontvang; of hy ’n engel is en of hy ’n duiwel is ...”
“Dankie, Vroutjie,” sê ek. “Of daardie vreemdeling ’n mens is of nie – dankie dat jy my herinner aan óns menslikheid. Ek sal maar nie die polisie gaan aansê om te kom klaar staan om hom môreoggend te vang met sy uitkom nie . . . Verstaan oom Stoffel ?”
“Ja, Neels. Ek verstaan. Dis ’n gewigtige verantwoordelikheid. Wie weet, ons het vanaand die redding of die ondergang van die mensheid in ons hande. Maar soos Lenie sê: die man is julle gas.”
“Ja, my kind,” sê ek. “Hy kom van ’n ander wêreld om met hierdie te kom kennis maak. Hy sal baie dinge hier sien wat nie vir ons ’n eer is nie. Maar om mee te begin verteenwoordig hierdie vier van ons nou die menslike geslag. Die pand van die goeie naam van die aarde is in ons bewaring.”
Maar hoe kon ’n mens daardie nag slaap ? Om vieruur het ek opgestaan en vir my en Vroutjie gaan koffie maak. Ek kon my nie weer hou van uitkyk nie. Toe ek die agterdeur oopmaak, skyn die driekwartvolle maan helder. En skitterend blink soos geglansde goud langes die donker skaduwees van die somerhuis staan die geheimsinnige vaartuig met sy geheimsinnige reisiger.
Natuurlik was dit ou Stoffel wat die eerste opgestaan het. Hy het nie vir Kiewiet vertrou om sy perde vroeg genoeg voer te gee nie.
Ek gryp ’n jas en ek hardloop uit. Waar die sfeer die aand gestaan het, was niks. Maar aan die diep holte wat hy in die grond ingedruk het, kon ons sien hoe swaar sy gewig was.
Solank as oom Stoffel sy perde voer gee, het ek gaan koffie maak. Toe het Vroutjie en Engela ook uitgekom en ons het al vier onder die eikeboom op die bank gaan sit. ’n Meer miesrawele klompie mense kon jy jou nie verbeel nie. Bleek en verwilderd van slaaploosheid en skaamkwaad oor ons ons op so ’n simpele manier laat doodsit het. Ons oueres was bitter onrustig. Watter ondenkbare kwaad sou ons papperige sentimenterigheid nie tot gevolg hê nie.? Hier had ons die invaller in die holte van ons hand en ons laat hom ontsnap. Dit was vir my asof ek die wêreld al op ander plekke sien aan die brand slaan, dorpe en stede verwoes deur ongehoorde orkane, golwe van die see die binnelande oorstroom, aardbewings en vuurspuwende berge losbars. As ’n man die wette van die swaartekrag kan trotseer, watter perk is daar dan aan sy vermoë te stel ?
Engela was die ontroosbaarste van almal, maar om ’n teenoorgestelde rede. Daar was alle elemente van ’n baie bekoorlike digterlike geskiedenis, en voordat die dingetjie begin te ontwikkel, loop hy op hier die prosaïese manier dood.
Maar natuurlik was sy jeugdiglik lojaal aan haar eie eerste indruk. “Hoe dit ook al mag wees,” sê sy, “ek glo nie dat hy soos ’n skelm hier weggedros het nie. Daar is iets wat ons nie verstaan nie. A, Pappa, Pappa, kyk daar!”
Op Engela se uitroep kyk ons en ons sien vir Loeloeraai tussen die perskebome deur kom, agter uit die vrugteboord uit. Tegelykertyd kom die son net op – ou Stoffel het ons baie vroeg aan die beweging gesit – en die eerste strale skyn goudblink op die glansige hare en baard van die vreemdeling en op sy kleed. In plaas van by die hek om te loop, kom hy tot by die sesvoet heining en hy spring sommer in die loop los oor nes ’n kat oor ’n slootjie sou spring. Hy stap tot by ons, nog altyd met sy vriendelike glimlag. Op my wenk gaan hy langes Vroutjie sit.
In die tussentyd wys ek hom na die plek toe waar die sfeer gestaan het. Hy wys op in die lug, en toe met sy hand terug; maar ons kon nie die bedoeling van sy gebaar uitmaak nie.
“Engela,” sê ek toe sy hom die koffie gegee het – ek het gewonder hoe daardie eerste koffie vir hom sou smaak – ”Engela, jy moet die man klaar leer praat. Hy beduie dat sy vliegtuig weg is – en dit had ek reeds self sonder hulp uitgemaak – maar sy verdere beduienis kan ek nie verstaan nie.”
“Al hierdie dinge help net niks,” vervat ou Stoffel, “solank as die man nog nie kan praat nie. Hy kan nog nie eens lieg nie.” (Die ou se agterdog het blykbaar weer ’n oomblikkie bo gekom.) “Engela, jy moet gou maak met jou skoolhou. Ons kan nie hierdie kêrel soveel lange jare aan die leer hou as wat dit gekos het om vir jou en Grietjie te leer ‘yes’ en ‘no’ sê nie.”
En daarop het sy met Loeloeraai se taalonderrig voortgegaan. Dit was ’n goeie ding, dog ek, dat dit so getref het dat hy sy eerste aanraking met die aarde in Suid-Afrika gevind het. sê nou hy was in Holland of Duitsland of Sjina te lande gekom, hoe sou hy ooit oor die onmoontlikhede van daardie ongerymde en onleerbare tale gekom het om te kan verstaan en hom verstaanbaar te maak ? In Engeland sou dit nog op ’n manier kon gegaan het sover as die taal betref, maar natuurlik daar is die mense weer onmoontlik. Met Afrikaans en Afrikaners ondervind geen vreemdeling mos ooit moeilikheid nie. Hulle met hom altemit ja. En Loeloeraai het dadelik getoon dat hy nie aan ons menslike beperkings onderhewig is nie. Hy had ’n volmaakte beheer oor sy liggaamlike organe, sy verstandelike rede, en sy liggaamlike en verstandelike geheue – drie vermoëns wat by taalstudie te pas kom. Nooit was dit nodig om ’n woord of frase vir hom te herhaal, ’n klank oor te sê, of ’n idioom of taalreël uit te lê nie. In twee dae kon hy vlot gesels; in ’n week se tyd was hy volmaak: ja, meer volmaak as ons omdat sy stem welluidender was, sy gedagteloop suiwerder en sy begrippe omvattender. (Ongelukkig haal ek sy woorde uit my geheue aan in hierdie verhaal – daarom is hulle maar soos myne.)
Intussen, daardie oggend, onderwyl die skool eenkant aan die gang was, het ons drie oues ’n aantal sake in verband met Loeloeraai se teenwoordigheid bespreek.
“Vir my aandeel gee ek nie om nie. Ons kry min geselskap genoeg. My ouman” (sê sy met ’n glimlag) “is te ongesellig.”
“Ja, Vroutjie, ek dink darem ook daaraan. Maar ons sou nie graag hierdie besoeker sien vervolg nie. Jy sou die eerste wees om hom te wil beskerm, Vroutjie.”
“Ja, oom Stoffel, hy sal maar. Net omdat hy teen my ’n wrok het, sonder oorsaak. Maar sluit hy hom op, en ek teken appèl aan, dan sal die Hoë Geregshof my sê ek neem dan die standpunt in dat die wet niks met die beskuldigde te doen het nie, hoe kan ek wetsbeskerming vir hom soek ? Oom Stoffel, Loeloeraai is voëlvry, net soos enige ongedierte. Meer nog, want die wet verbied wreedheid teen gevange wilde diere. Die wet praat van mense en van diere, nie van sterbewoners nie.”
“Ek verstaan, Neels. Hierdie kêrel kan doen wat hy wil, en elkeen kan aan hom doen wat hy wil. Sovér as wat jy nie vir hom kan keer nie sal hy vir homself moet keer.”
“Kiewiet, maar dit lyk vir my baie dit sal jou niks help nie,” sê ou Stoffel. “Dit lyk vir my nes hierdie spookmeneer wat gisteraand hier gekom het ook sal moet tronk toe gaan.”
“Neels,” sê ou Stoffel, “ek moet ná brekfis maar weer begin. Ons kan ander dag oor die rentetjies verder gesels. Of het jy dit in die huis ?”
“A, Oom, natuurlik met Herrie en die trem . . . Ek wonder of die vreemde man sal wil saamgaan. Dit sal hom ’n uitstekende geleentheid verskaf om met allerhande stoffasie van aardse mense kennis te maak.”
“Wragtig, Neels, ek gaan saam. Ek sal my kar en perde op die plaas laat bly. Wanneer sal ons vertrek ?”
Die klaarmakery vir die tremtog het dadelik ’n aanvang geneem. Onder ander het Engela haar klere bestel.
LOELOERAAI het nie die tussentyd ledig deurgebring nie. Engela het maar haar aandag verdeel tussen hom en die negosiewinkel, en die eintlike twee aande in die week die jongkêrel: dit was nog dieselfde Willem van Meiringspoort, die krans-afdaler. Wanneer Loeloeraai dan nie met sy taallesse besig was nie – en hy het tegelykertyd ook Engels aangeleer en albei tale leer lees – het hy bome en blomme en diere bestudeer en sketse gemaak. Veral toe ons die vark en die skaap geslag het, het hy van die begin tot die end bygestaan by die slag en die uitmekaarsny en noukeurig die anatomie ondersoek. In Kiewiet het hy ook baie belang gestel; deur sy vriendelike innemendheid het hy gou die ou man se agterdog oorwin.
En so, voor ons dit wis, was die veertien dae amper om. Maar toe kom daar moeilikheid. Natuurlik. ’n Mens kan nooit ’n onskuldige plan hê nie of jy word in die wiele gery. Wanneer ’n mens wil goeddoen kry jy altyd teëspoed. By kwaaddoen nie. Buiten agterna.
Die gerugte van die geheimsinnige vreemdeling het gou genoeg versprei en dag vir dag was daar ’n digte skare voor my hek wat staan en inkyk. Loeloeraai moet ook maar vreemd gelyk het vir hulle. Ek wou vir hom ’n pak klere gee of’n nuwe laat maak, maar daarvan wou hy volstrek nie hoor nie. Hy’t glo daaroor gevoel soos ons sou voel as ons in ’n bobbejaanwêreld kom en hulle wil vir ons daar ’n bobbejaanvel laat aantrek. Familie en hier en daar ’n skaarse vriend het partykeer ingekom en nader kennis gemaak. Soos eendag my ou swaer Gideon, in die wandel bekend as ou Watwo.
“Ja, swaer, jy’t gelyk. Ek loop niks as verkeerde paaie. Al die regtes word vir my toegekap. Sien jy daar die konstabel daar aankom ? Ek sweer hy kom hierheen. Sonde soek.”
“Ek hulle laat versamel ? Ek hou reeds ’n olifant aan om hulle van my huis af weg te hou. Dit let my nie veel nie of ek sit hom aan jóú. sê vir jou baas hy moet na sy baas toe skryf, Pretoria toe, en kry vir my ’n klomp van die bomme wat ’n mens by werkstakings gebruik. Dan sal ek vir hom die skare hier verstrooi so gou as hy kan sê mes.”
“Nee. Hy kom nie onderdeur ook nie. Maar ek sweer hy sou gekon het as hy gewou het. Nee. Hy was nog nergens in die Unie nie as hier op my eiendom.”
“Nee, ook nie. Deel aan die magistraat, met my komplimente, die ou Romeinse regsreël mee: ‘Cujus est solum, ejus est ad coelum.’ Dit wil sê, as sy Latyn hom in die steek laat: ‘Die eienaar van die grond is eienaar van die lug wat daar regoor is tot in die eindeloosheid van die heelal.’+ Die kêrel wat jy na verneem, het loodreg uit die hemel uit hier op my erf neergedaal.”
“Nee, man, dis die reine waarheid. Wanneer ek sê die hemel bedoel ek natuurlik die sterrehemel. Wat sal ek ook met jou van die ander gesels ? Hy kom van die aandster af.”
Die uitspraak was ’n uitgemaakte saak. Ou Stoffel wou boete betaal of borg staan, maar die magistraat wou nie daarvan hoor nie.
“Wag, konstabel,” sê hy, “ek het iets om aan die magistraat te sê. Amptenaar,” gaan hy voort, tot die magistraat, “ek neem jou nie kwalik nie. Jy doen wat jy beskou wat jou plig is. Ek het ook ’n plig waaraan ek moet getrou wees – ’n plig teenoor myself en teenoor diegene wat ek hier alleen verteenwoordig. In die wêreld waar ek vandaan kom, is ons wetgehoorsaam, nie onder die dwang van magistrale en konstabels en tronke en boeie nie, maar uit wederkerige liefde. Ons het geleer om te besef dat dit die enigste manier is om ons geluk te verseker. En noudat ek as vreemdeling hierheen gekom het, en sonder om kwaad te soek, wil ek my nie verset teen die gesag wat hier heers nie, al is sy heerskappy oor sy eie onderdane ook so primitief en onvolmaak soos ek opmerk. Ek het nie die minste begeerte om stoornis te verwek, om teëstand te doen, om geweld te pleeg nie.
“Maar jy, amptenaar, vergeet die bepalings van jou eie gesag. Ek staan nie onder die wet wat jy hier moet handhaaf nie. Hy noem my nie, hy maak geen voorsiening vir my nie. En wat diegene betref wat met sy uitvoering belas is – jy, amptenaar, en jou polisie, en die gewapende dienare van jou hele Staat, het oor my geen mag nie. So min as wat hulle jou vonnis kan uitvoer om my terug te stuur na waar ek vandaan kom, so min kan hulle jou vonnis uitvoer om my gevange te hou.
Die konstabel tree nader en lig sy hand op. Net soos hy aan Loeloeraai se arm raak, word hy slap en hy sak inmekaar.
“Laat hom ’n paar uur slaap,” sê Loeloeraai. “Hy sal niks oorkom nie. Kom, Kerneels en Stoffel, kom ons gaan huis toe. Ons het baie om te gesels in die tydjie wat vir ons oorbly. Maar voor ek gaan – amptenaar, asseblief moenie gewapende magte stuur om my in hegtenis te neem nie. Ek wil niemand die minste leed aandoen nie.” Hy kyk by die oop venster van die hofsaal uit. “Sien jy daardie groot bos op die rand van die oorkantse kop ?” Hy haal ’n dingetjie nes ’n vérkyker uit sy bors en hy peil daardeur. Toe ons weer sien staan die bos aan die vlam.
“Lenie,” sê Loeloeraai – die laaste een wat hy mee in aanraking gekom het, het hy op die voornaam genoem, net soos of almal hier op aarde teen hom gereken kindertjies was! – “Lenie, jy weet dis nie my begeerte nie. Maar daar is mos nou geen ander uitweg nie. Ek kan my nie aan geweld onderwerp nie; ek kan nie hier in die vreemde wêreld kom geweld pleeg nie: en ek het, ten regte of ten onregte, die gesag hier getrotseer. Ek gaan na my verre vaderland terug, en ek sal nie weer kom nie. As julle hier sit in die aande en julle sien die aandster die ondergegane son agternavolg; of ander tye, as julle vroeg opstaan en julle sien hom as môrester die koms van die son aankondig, wy ’n herinnerinkie aan Loeloeraai. Ek sal daarvandaan terugkyk. Ek sal julle nie vergeet nie.”
“By my reise,” sê Loeloeraai, “is daar geen gevaar nie, Stoffel. By julle s’n ja. Julle rytuie kan stukkend stamp, hulle kan omslaan, hulle kan teen mekaar bots. Julle is aan winde en reëns en sware weer blootgestel. Maar daar waar my pad gaan, weg van die planete af, weg van die dunne lagie lug wat hulle omring, sonder gevoel van die swaartekrag wat van julle liggame hier ’n las maak, word jy veilig gedra op die wieg van die oneindigheid. Ja, as jy sou lus kry, kon jy maar val – en jy sou stil en ongemerk val deur die eeue heen, veilig van alle gevaar. En so trouens val ons almal maar al die tyd: so val die sterre wat sonne is, so val ons son wat ’n ster is, so val die planete en die mane. Komete en meteore en newelvlekke, uitgeleefde donker bolle: alles in die groot heelal is ewigdurend aan die val: en die val is die beweging en die lewe. Ook die stof van ons onmiddellike omgewing – die harde klip, die vaste yster, die roerende lewende vleis soos die drywende wolk, almal is maar heelalletjies van vallende deeltjies. Bang om te val, Stoffel ? Die val is al lewe wat daar is; as dit een oomblik sou ophou, sou die sigbare skepping tot ongesiene niks verdwyn. Daar in my wêreld het ons die wette daarvan ontdek, en daarom kon ek hierheen val en daarom kan ek nou terugval na my eie tuiste toe.”
“Loeloeraai,” sê ek, “en jy gaan nou weg. Ons moet vir jou soos wilde barbare wees. Ons arme wêreld is vol droefheid en lyding en onreg, stryd en wreedheid en selfsug. En alles, alles deur onkunde. Kan jy ons nie van jou kennis nalaat nie ?”
Voordat Loeloeraai my antwoord, kom daar ’n kleintjie met ’n telegram. Die drade was die dag nie ledig nie. Deur die land het die nuus van die snaakse afloop van die hofsaak gedreun. Die regering had die amptelike meedeling van die magistraat.
Die volgende voormiddag was die regeringsman daar – ene majoor sir Thomas Ietsofanders met ’n een-oog-glas en ’n peits-steel-rottang-kierietjie. Hy het sy vliegtuig onder die polisie se beskerming gelaat en met die magistraat saam deurgekom.
“Hou hulle dan maar,” sê Loeloeraai, met sy soete glimlag. Ek sien sommer die majoor was die verkeerde man om te stuur. Ek het dikwels in die koerante gesien dat hy die regering by deftige funksies soos gedenkdienste en hoe begrafnisse verteenwoordig – hy word daarvoor aangehou. En daar sal hy wel deug. Maar hier was militêre aksies misplaas.
“Daar is baie gewigtige belange op die spel,” sê die majoor. “Dringende kabels is aan die Home Government – ek meen aan die Imperiale Regering – gestuur en antwoorde is ontvang. Ek het opdrag om jou énige aanbod te maak. As dit geld is – noem jou prys. As dit eer is – tot ’n hertogskroon toe.”
“Ja ?” sê Loeloeraai, en ek merk in sy oog ’n glinster, koud en skerp soos van ’n diamant, wat ek nog nie daar gesien het nie.
“Deel aan die Imperiale Regering die geheim mee van die wapen wat jy in die hof gebruik het toe jy die vuur ontsteek het op ’n afstand.”
“Thomas,” sê Loeloeraai, “jou base vra nie veel nie. Dis by ons ’n verouderde wapen. Mag ek deur jou aan die Imperiale Regering ’n paar ander eenvoudige ontwikkelinkies van die wetenskap van die bewoners van Venus vermeld ? Julle gebruik julle kapitale voorrade van steenkool en olie wat nog in die aarde oorskiet op om elektriese krag te genereer om om te sit tot kunsmatige lig en hitte. Ons gebruik die natuurlike lig en hitte van die son om in elektriese krag om te sit. Ons span die oneindige bronne van energie van die atome in. Ons kon hierdie aardbol laat ontplof sodat sy deeltjies in die sterte van komete ronddwaal of as meteore die nagte van verre nageslagte op ander wêrelde verheerlik. Ons het die wette van die swaartekrag ontleed sodat ons die werking daarvan kan beheers. En die Imperiale Regering wil die geheim koop van ’n beuselagtige gogelspeletjie!”
“Ek is baie jammer, Thomas. Ek is ’n vreemdeling en ’n gas hier in julle wêreld – dit pas my nie om uit die hoogte te kom vergelykings maak nie. Maar jy dwing my daartoe. In my land weet ons nie van range en stande nie. Die hoogste by ons is die wat die meeste diens en offers bring. Hoedat daar by julle ’n ambisie kan bestaan vir ’n ledige titel waardeur die aannemer verlaag word omdat sy aanname ’n erkentenis is dat die titel hoër is as hy, kan ek nie begryp nie. Maar as dit ook anders was, sou jy, Thomas, jou beskaafde adel verwerp en verraai om jou diens aan wilde barbare te verkoop vir skulpies en klippies wat hulle om jou nek kon hang ?”
“Is daar niks wat ek kan terugneem nie ?” vra die majoor eindelik toe hy en die magistraat opstaan om te loop.
“Ja, Thomas, daar is ’n kostelike ding wat ek jou sal gee om terug te neem. Kostelik, omdat dit die beste is wat ek het; kostelik, omdat hy onbetaald en onverdiend is. Neem vir diegene wat jou gestuur het my vergiffenis terug. Ek vergeef hulle die belediging dat hulle op die gedagte gekom het om ’n poging te maak om ’n verteenwoordiger van Venus óm te koop. Ek vergewe hulle omdat ek ’n verskoning vind in die vermoede dat hulle beroep hulle met ’n ongelukkige keuse van dienaars gewoond gemaak het.”