Nauurse borgtog: Wat is my regte?Hein Gonzales is bestuurder van risiko en ondersteuning by AfriForum se afdeling vir gemeenskapsveiligheid.Foto: Verskaf. Deur Hein Gonzales Luidens art 50(1)(b) van die Strafprosesregwet word bepaal ŉ beskuldigde wat in aanhouding is ná inhegtenisneming moet so spoedig moontlik ingelig word van sy reg om aansoek te doen om borgtog en vrylating. Laasgenoemde is nie ŉ keuse nie, maar ŉ direkte bevel en opdrag vir uitvoering deur SAPD. Inhegtenisneming en die gepaardgaande gevangesetting op ŉ Vrydagaand is nie die beste manier om ŉ naweek af te skop nie. Daar is dikwels verwarring oor nauurse borgtog wat buite die hof toegestaan kan word, en aan die ander kant borgtog toegestaan deur ŉ hof. Deel 1 van hierdie bespreking handel oor nauurse borgtog, waarna Deel 2 en 3, wat in die komende weke op Maroela geplaas sal word, gaan handel oor borgtog wat toegestaan word deur ŉ hof. Die vertrekpunt in hierdie proses gaan wees om vas te stel op welke klagte jy in hegtenis geneem en aangekla is. Laasgenoemde gaan die bepalende faktor wees of jy in aanmerking sal kom vir nauurse borgtog, al dan nie. Die Strafprosesregwet, wet 51 van 1977 (hierna genoem die “Wet”), het verskeie skedules waarin die betrokke misdrywe verdeel word en borgtog word dienooreenkomstig hierdie skedules toegestaan. Gaan lees gerus die skedules by Justice.gov.za en maak seker jy weet wat jou regte is. Waar begin ons? Kragtens art 59 van die Wet kan borgtog toegestaan word aan jou as beskuldigde voor jou eerste verskyning in die hof indien jy aangekla word van ŉ misdryf wat nie in Deel II en Deel III van Skedule 2 val nie. Borgtog kan slegs deur ŉ lid van SAPD met rang van onderoffisier of hoër rang toegestaan word, op voorwaarde dat daar oorlegpleging met die ondersoekbeampte moet wees oor die meriete. By die oorweging van die borgtogaansoek moet die SAPD-beampte billikheid aan die dag lê deur oorweging van alle tersaaklike feite. Indien die SAPD-beampte kwaadwillig die borgtog weier of weier om sy diskresie uit te oefen, kan dit lei tot siviele eise teen die betrokke beampte. Faktore wat oorweeg moet word, is of jy ŉ vaste adres het en of jy jou verhoor sal bywoon sonder om te vlug. Hoe gaan die proses lyk? Nadat hierdie borgtog toegestaan is, sal jy die volgende oggend in die hof moet verskyn op die aanklagte teen jou. Die SAPD-beampte sal vir jou ŉ J398-borgtogakte oorhandig wat al die nodige inligting vervat soos hofdatum, tyd, plek en klagte teen jou. Voorbeeld: Daar breek ŉ woordewisseling uit tussen jou en die karwag by ŉ parkeerterrein oor ŉ fooi. Die karwag val jou aan uit woede en jy weer die aanval af deur hom te slaan ter selfverdediging. Die karwag gaan dien kwaadwillig ŉ klagte van aanranding teen jou in waarna jy in hegtenis geneem word. Kan die polisie vir jou borgtog toestaan? Ja, jy kan borgtog toegestaan word deur SAPD aangesien dit nie ŉ misdryf is wat val binne Deel II of Deel III van Skedule 2 nie. Kragtens art 59A van die Wet kan ŉ staatsaanklaer vir jou as beskuldigde borgtog toestaan voor jou eerste verskyning in die hof, op voorwaarde dat jy aangekla is van ŉ misdryf soos verskans in skedule 7 van die Wet. Hierdie soort borgtog kan slegs verleen word deur ŉ staatsaanklaer wat daartoe gemagtig is deur die direkteur van openbare vervolging, asook ná oorlegpleging met die betrokke ondersoekbeampte. Die staatsaanklaer kan ook sekere voorwaardes oplê ten opsigte van die verlening van borgtog soos dat jy geen kontak mag hê met getuies nie en/of jou elke dag aanmeld by die plaaslike polisiestasie, of selfs moet aanmeld vir ŉ uitkenningsparade. Hoe gaan die proses lyk? Hierdie soort borgtog kan toegestaan word onderhewig aan die volgende voorwaardes: Voorbeeld: Jy is in ŉ motorongeluk betrokke waartydens een persoon oorlede is. Die staat beweer dat jy nalatig was en jy word aangekla van strafbare manslag. Kan ŉ staatsaanklaer vir jou borgtog toestaan? Ja, aangesien die misdryf binne skedule 7 van die Wet val. Indien jy nie binne die bestek van die raamwerk hierbo val nie, sal jou aangeleentheid na die hof verwys word vir ŉ formele borgtogaansoek kragtens art 60 van die Wet en wel binne 48 uur ná jou inhegtenisneming. Hierdie soort borgtog sal in Deel 2 van hierdie reeks hanteer word. Die ondersoekbeampte en staatsaanklaer kan moontlik borgtog weier op die volgende gronde: Vir nog veiligheidswenke gaan kyk gerus na AfriForum se jongste video oor jou grondwetlike reg om jouself en jou familie te beskerm tydens ŉ aanval op jouself, meer spesifiek jou regte en verantwoordelikhede. Bykomende bronne: