Die werklike dialoog tussen Nederlands en Afrikaans as anderselwige gelykes begin nou eers. – Breyten Breytenbach - Voertaal
Willem de Vries, Breyten Breytenbach Meningen 2018-02-22
Die fokus op letterkunde waar taal die "plek" vorm eerder as ’n geografiese ruimte, beweeg op ’n terrein wat jy noem die Middelwêreld. (In die Middelwêreld is daar dan ook byvoorbeeld die gedagte van nieburgerskap.) Watter raakpunte en oorvleuelings bestaan daar vir jou tussen die transnasionale gesprek in die letterkunde en die Middelwêreld?
Jou publikasies het wat verspreiding en samestelling betref, ook iets van ’n nomadiese aard. Yves T'Sjoen skryf onlangs oor The Windcatcher / Die windvanger / De windvanger wat in drie taalgebiede sirkuleer en spreek sy nuuskierigheid uit oor die totstandkoming van die boeke in drie taalgebiede. Die Nederlandse weergawe is ’n bloemlesing en is geen vertaling van die Afrikaanse boek nie. Nou stel hy die vraag: Het die teksseleksie op voorstel van die uitgewer gebeur of is dit die resultaat van ’n seleksieproses wat jy self gedoen het? Welke kriteria het gegeld? Daar is opmerklike verskille, sê hy. Watter oorwegings het ’n rol gespeel in die keuse? Bestaan kortom ’n ander beeld, deur uitgewers en/of die skrywer self ontwerp, van die digter Breyten Breytenbach in Engels, Afrikaans en Nederlands?
Die Lae Lande is ’n leserswêreld, met boekkopende publieke waar onder andere werke van ’n skrywer soos JM Coetzee al eers in vertaling te lees was voordat dit in Engels verskyn het. T'Sjoen sê dat die literêre ruimte in die Nederlande ’n "crucial transit zone" na ander Europese letterkundes is. Hoe maak vertaling grense tussen mense ongedaan?
Jy sê in "Van die os op die jas", jou bydrae tot die Gentse Universiteit se kollokwium in 2014 met as tema "Die taal se stiltes", dit is belangrik om te onthou dat mens nie net "aanhou beweeg om gedig te maak nie maar dat jy ’n agent vir verandering is en dat dit die moeite werd is". My vraag neig dalk in die rigting van die ou vraag oor die rol/taak van die skrywer: Watter agentskap is hier te vinde vir die Afrikaanse skrywer vandag? (Ek dink hier ook aan die nuwe bande en groter aandag vir Suid-Afrika uit die Nederland.)
In "Van die os op die jas" skryf jy: "Beweging vloei na verandering, na saam-mekaar-andersmaak, na kreolisering en metamorfose." Jy praat elders van "die Afrikaanse tale". Watter soort beweging sou jy meer van wil sien in die Afrikaanse tale en gemeenskappe onderling? En is daar ten spyte van die magskuiwe onder die vaandel van Engels nuwe lewe en moontlikheid in gedeelde taalbelange tussen die Afrikaanse en Nederlandse tale nou? Hoe beskou jy die talesituasie?