Flashcards - Biologie Opsomming
Hoe groter die massa van die voorwerp...
Hoe groter die swaartekrag wat dit produseer
die aantrekkingskrag wat elke voorwerp op elke ander voorwerp uitoefen
Massa is 'n manier om wat te se
hoeveel materie daar in iets is.
waarin meet ons massa
waarin meet ons gewig
hoeveel weeg 1kg op aarde
wat is 'n wentelbaan in die sonnestelsel
die baan waarin 'n planeet om die Son beweeg, of die baan waarin 'n maan om 'n planeet beweeg.
Wat is swaartekrag
krag wat voorwerpe in die ruimte in wentelbane om groter voorwerpe laat beweg
wat is 'n satelliet
enige voorwerp wat in 'n wentelbaan om 'n ander voorwerp beweeg
waardeur word mensgemaakte satelliet in die wentelbaan gehou?
Waar is die SA satellietontvangsstasie
Van waar kom die beelde van Pelindaba
hoe lank neem 'n omwenteling om die aarde vir die Landsat-7
99 minute14 keer per dag
vir watter doeseindes word die data verskaf deur Landsat-7 gebruik
Waterpenitrasiebeelde - toon gebiede met droogtes/vloedeBeelde - tipes plantegroei en digtheid v plantegroei - toon gebiede waar plantegroei verdwynBeelde - tipes wolke en wolkbedekking - help watervoorspellingsBeelde - sneeu- en ysbedekking verskaf inligting oor uitwerking van aadverwarmingBeelde - stedelike gebiede - wys stedilike groei
wat is hoogwater
die hoogste punt wat die see tot die kus bereik
wat is laagwater
die laagste punt wat die see by die kus terugtrek
wanneer verander getye
omdat die aarde 1 keer elke 24 uur roteer - moet daar 2 hoogwaters en 2 laagwaters elke dag wees - 6 uur 20 min tussen elke gety
hoe vorm springety
As die son, Aarde en maan in 'n reguit lyn is, die gekombineerde swaartekragaantrekking van die Son en Maan veroorsaak buitengewoon hoe en lae getye wat springgetye genoem word.
hoe vorm dooiegety
as die swaartekrag van die Maan en Son reghoekig op mekaar inwerk, veroorsaak dit buitengewoon lae hoogwater en buitengewoon hoe laagwater
getye is sigbare getuienis van...
wat veroorsaak getye
in - wentelbaan om aarde trek die maan - swaartekrag - die oseane in 'n bult daarheen aanom dit te balanseer vorm nog 'n bult n die oseane aan die teenoorgestelde kant van die aarde, sodat daar 2 bulte is.
waarvoor saan SALT
wat is SALT
die grootste optiese teleskoop in die suidelike halfrond en gelyk aan die grootste ter wereld
Wanneer is die SALT amptelik geopen
waar is SALT gebou
by die SA Astronomiese Observatorium SutherlandNoord-Kaap
Waarvoor is die ligging belangrik by die SALT
die afgelee ligging, met helder lug sonder beoedeling help om beter beelde van die ruimte te gee
hoe groot en in watter vorm is die SALT se spieel
11m heksagonale spieel
SALT kan sterre stelsels sien wat...
1 biljoen keer te dof is om met die blote oog te sien
Hoe sterk is die SALT
Dit kan mense in staat stel om tot 'n kersvlam op die Maan te sien
Hoeveel van SALT se komponente is in SA gemaak
60% asook die aluminiumkoepel
wat is die atmosfeer
die laag gasse wat die aarde omring
Waarmee was die Aarde bedek oe dit begin vorm het
watse gasse stel vulkane vry?
koolstofdioksied - CO2klein hoeveelhede metaan - CH4 en ammoniak - NH3
waaruit bestaan metaan
elemente van koolstof en waterstof - CH4
waaruit bestaan ammoniak
stikstof en waterstof - NH4
Waaruit het die eerste lewe op Aarde bestaan
Wat was die eerse groen organismes wat op die Aarde verskyn het
klein, eensellige alge wat in die see geleef het
hoe is suurstof by die atmosfeer gevoeg?
Soos die alge gefotosinteer het, het hulle begin om suurstof by die atmosfeer te voeg
waaruit bestaan sonstrale
lig met baie verskillende golflengtes - soos ultravioletstrale
wat voorkom ultravioletstrale
watse funksie het die osoonlaag dus.
belangrike beskermde funksie
wat is ons atmosfeer se amestelling
suurstof - 20%stikstof - 79%Ander gasse, soos koolstofdioksied en waterdamp - 1%
Wat het met die koolstof gebeur (kortliks)
Opgelos in seeSeediere se skulpekrytklipsteenkool en olie
verduidelik "opgelos in die see" - Koolstofdioksied
Baie koolstofdioksied - in see opgelos - met ander elemente gekombineer - karbonate te vormOor miljoene jare - karbonate deel geword van sedimentere gesteentes
verduidelik "seediere se skulpe" - Koolstofdioksied
Baie seediere - karbonate - see - skulpe te maak
verduidelik "krytklip" - Koolstofdioksied
baie kranse - bestaan uit krytklip - suiwer vorm van kalksteen
Verduidelik "steenkool en olie" - koolstofdioksied
Steenkool word gevorm van bome - miljoene jae gelede al dood is. Olie - gevorm van fitoplanktonDie koolstof waaruit hierdie organismes bestaan het, het steenkool of olie geword
wat is fitoplankton
'n klein organisme in die see wat miljoene jare gelede al dood is.
Met hoeveel het die aarde se temp. gestyg /jaar
oor die afgelope 100 jaar - met 0,6*C gemiddeld per jaar
Wat is aardverarming
Die voortdurende styging van die aarde se oppervlaktemperatuur
Wat is die hoofoorsaak van aardverwarming
die veranderende balans van gasse in die lug
wat doen kweekhuisgasse?
Dit stel die atmosfeer in staat om 'n deel van die hitte-energie van die Son vas te vang
Wat veroorsaak die toename in kweekuisgasse?
menslike aktiwiteite - veral die verbranding van fossielbrandstowwe soos steenkool, olie en gas.
Hoe beinvloed aardverwarming die aarde
Temperature stygHoer reenvalWoestne brei uitYsplate en gletsers krimpVerandering in die seevlak
Verduidelik die probleem van temperature wat styg
Warmste jare op rekord - almal sedert 19902003 - 4000 Franse gesterf agv hittegolgWetenskaplikes voorspel nog hittegolwe regoor die wereld, asook nog hitteverwante siektes en sterftesHoer temperature verhoog die risiko van veldbrande en bosbrandeGewasse verdroog voordat dit geoes kan word.
Verduidelik die probleem van hoer reenval
Hoer temperature veroorsaak - meer water uit oseane verdampekstra vog vorm digter wolke en swaarder reenToenemende hitte-energie in die atmosfeer sal sterker en meer vernietigende tropiese siklone veroorsaak - uiters swaar reen en oorstromings meebring
Verduidelik die probleem van woestyne wat uitbrei
daar is bewyse dat al die Aarde se warm woestynde uitbrei
Verduidelik die probleem van Ysplate en gletsers wat krimp
Elke jaar - Arktiese ysplaat kleiner en dunner1910 - Amerika - Glacial National park - 159 gletsers gehat, nou slegs 3080% van snee op Kilimanjaro het gesmeltal hierdie gesmelte water laat seevlak styg
Verduidelik die probleem van die verandering in die seevlak
Seevlakke wereldwyd styg met 2mm tot 3mm per jaar.Meer as 100 miljoen mense - minder - 1m - huidige gemiddelde seevlak woon - gevaar om oorstroom te word.Die Nyldelta, Egipte - hoofgebied vir die kweek van gewasse - stadig deur seewater oorgeneemMaldive-eilande = besig om te verdwynMense - reeds van sommige eilande ontruim word
oorblyfsels - plante en diere - geesteentes gevinderskaf bewyse van hoe - lewe miljoene jare gelede was
Wie was Afred Wegener
hy het die idee in 1912 geopper dat kontinente eens almal - enkele landmassa verbind was, wat oor lang tyd verdeel het om - afsonderlike kontinente te vorm
Wat is die enkele landmassa genoem
Pangea (alles grond in Grieks)
As wat was Alfred Wegener se teorie bekend
Waarop het Wegener sy teorie gebasseer
dat kontinente se vorms lyk asof hulle inmekaar pas - hulle waarskynlik eens soos 'n legkaart inmekar gepas het
waarom het geoloe nieWegener gesteun nie
hulle het gese dat hy geen werklike bewyse gehad het vir sy idees nie
Wie het bewys dat Wegener reg was
Die SA geoloog Alex du Toit - 1928
Wat het Alex du Toit ontdek
dat die ooskus van Suid-Amerika en weskus van Afrika uit dieselfde tipes gesteentes gevorm isAlbei kuste fossiele van identiewse diere en plante bevatDit het bewys dat Afrika en Suid-Amerika eens aan mekaar vas was
Voorbeelde van fossiel brandstowwe
definieer fossiel brandstowwe
stowwe wat gevorm is van die oorblfsels van lewende dinge wat miljoene jare gelede al dood is.
dieoorblyfselsvan tropiese plante
hoe is steenkool gevorm
bome is daaden het inmoerasse weggesinklae dooie bome het indiemoerasse gele - sodat bakteriee niekonbestaannie, dooie bome kon nie verrotnieDie saamgeperste dooieplantegroei het gefossieleer in 'n laag steenkool
Waarvan hang die gehaltevan steenkool af
van die % koolstof wat dit bevathoe hoer die koolstof - hoer temperatuur waarteen steenkool brand
wat is die hoogste graad steenkool?
As steenkool verbrand, gebeur wat
gasse wordasrook vrygestel
watter gasse kombineer om wat te vorm
Koolsto, stikstof en swawel kombineer omkoolstofdioksied, swaweldioksied endistikstofmonoksiedtevorm
Gewig Folders: Description: Biologie Opsomming - 24 Augustus 2010 - Swaartekrag (bl 74-93)