Die Malan-Familiebond van Suid-Afrika – Afrikanergeskiedenis
deur Dennis Malan
Wat is die Malan-Familiebond en hoe lank bestaan die familiebond?
Die Malan-Familiebond is 'n kulturele organisasie sonder winsbejag en is te Krugersdorp op 15 Desember 1989 met 37 lede onder leiding van dr. Hercules Malan ('n onkoloog), die eerste voorsitter, gestig. Na 'n jaar gee hy die leisels oor aan JC Malan (tans beskermheer) wat vir 14 jaar voorsitter was en redakteur van die nuusbrief Deus Arx Mea wat 21 keer gepubliseer is. Dr. Malan het hom vir meer as dertig jaar op navorsing oor die Malan-genealogie en -geskiedenis in Suid-Afrika en Europa toegelê en talle boeke het uit sy pen verskyn. Hy is egter in 2019 oorlede.
Die vraag ontstaan hoe het dit dan gekom dat daar 'n Malan-Familiebond gestig is en die publikasie, Die Malans van Suid-Afrika, uiteindelik die lig gesien het? Dit bring ons by 'n baie belangrike datum in die geskiedenis van die Malan-Familiebond.
Op 6 Oktober 1951 vind die eerste Malan-saamtrek te Franschhoek onder beskerming van dr. DF Malan, die eerste minister van Suid-Afrika, plaas. Tydens hierdie byeenkoms spreek dr. Malan twee wense uit, nl. dat daar 'n Malan-Familiebond gestig moet word en dat die Malan-familiegeskiedenis en -genealogie in boekvorm uitgegee moet word. Hierdie drome is bewaarheid met die stigting van die Malan-Familiebond in 1989 en die uitgee van Die Malans van Suid-Afrika in 1988, 1989 en 2018 in Afrikaans en in 2019 The Malans of South Africa. Die nuutste weergawe bestaan uit vier volumes van 1 800 bladsye met Volume 1 wat die Malan-geskiedenis oor die 750 jaar bevat en Volumes 2-4 die familieregister van oor die 13 200 Suid-Afrikaanse Malans en 8 400 huwelike, asook inligting oor aangetroude families. Die simbole word in ses tale nl. Afrikaans, Engels, Nederlands, Duits, Frans en Spaans aangedui. Die publikasie kan tans by die Hugenote Vereniging van Suid-Afrika bestel word. Dr. Hercules se medewerkers was DG (Danie) Malan (Stellenbosch) en JD (Danie) Malan (Boksburg).
In 2006 neem DS (Dennis) Malan die leisels as voorsitter oor en word ook die redakteur van die elektroniese nuusbrief Die Malan Vonk. Die nuusbrief word sedert 2010 gratis aan 450 e-poslede versprei, waarvan 40% (180) in die WP/Boland woon, 20% (90) in Gauteng, 33% (150) in die ander provinsies in RSA en 7% (30) in die buiteland. Die buitelanders is woonagtig in Namibië, Australië, Nieu-Seeland, die VSA, Kanada, Engeland en Duitsland.
Die Malan-Familiebond het in 2021 430 Facebook-vriende wat oor die wêreld heen woon. Onder leiding van die ondervoorsitter Evan Franklin ('n gebore Malan) word wêreldwyd DNS-navorsing oor verskillende Malan-afstammelinge gedoen. Die lande sluit in Engeland, Tsjeggiese Republiek, Italië, die VSA, Suid-Amerika, Uraquay en Suid-Afrika.
Die bond het in 2019 sy dertigste bestaansjaar tydens 'n drie-en-twintigste saamtrek te Wellington en Pretoria gevier. Die saamtrekke vind veral op die Malan-familieplase (55 plase in die Boland), die Hugenote-Monument te Franschhoek of die Wellingtonse Museum plaas. Die Malan-Familiebond het in 2018 'n gesamentlike byeenkoms met die Hugenote Vereniging van Suid-Afrika te Franschhoek gehou om die 330ste jaar na die aankoms van Hugenote in die Kaap van Goeie Hoop in 1688 te vier.
Sedert 1992 behoort die plaas Morgenster, waarop die stamvader geboer het, aan Giulio Bertrand (1927-2018). Hy was afkomstig van NW Piedmont in Italië en het groot hoogtes in die vervaardiging van wêreldgehalte olyfolie en wyne bereik. Sy twee dogters Alessandra en Federica het na sy afsterwe die bestuur van die plaas oorgeneem.
Wat is die missie en hoofdoel van die Malan-Familiebond?
Missie: Die vestiging van 'n Malan-eenheid in die Republiek van Suid-Afrika.
Doelstellings: Die bewusmaking van 'n familie-eenheid by betrokkenes te skep en kerngesonde kameraadskap en onderlinge hulpvaardigheid onder lede te bevorder.
Die bevordering van:
Genealogiese navorsing oor familiebande
Versameling en bewaring van argivale dokumente
Die reël van reünies, saamtrekke, sosiale byeenkomste
Instandhouding en uitbouing van 'n NUUSBRIEF – Die Malan Vonk , voorheen die Deus Arx Mea
Beskikbaarmaking van publikasies van en oor Malans en verwante
Die publikasies en bekendstelling van navorsingsresultate
Die instandhouding, uitbouing en instelling van studiebeurse
Skakeling met binne- en buitelandse persone en organisasies
Lidmaatskap: Enige Malan-vangenoot en Malan-afstammeling (d.i. nasate van Malan-vrouens) en kulturele organisasies.
Grondwet: Soortgelyk aan dié van die Hugenote Vereniging van Suid-Afrika.
Watter bondsaktiwiteite vind plaas?
Die bestuur van die Malan-Familiebond bestaan uit vrywillige medewerkers wat elkeen 'n baie spesifieke bydrae maak as deel van hul eie belangstelling en stokperdjie wat hulle beoefen.
Die bestuur bestaan uit 'n beskermheer, JC (Jack) Malan van Port Elizabeth, 'n koördineerder van al die insette wat deur die individuele medewerkers gelewer word en ook die voorsitter, DS (Dennis) Malan van die Strand. Die voorsitter hanteer die administrasie en finansies, doen al die beplanning t.o.v. saamtrekke en byeenkomste en skryf artikels vir koerante en lewer bydraes vir die Bulletin van die Hugenote Vereniging van Suid-Afrika. Hy is ook vir die versameling van inligting en neem van foto's vir die elektroniese nuusbrief verantwoordelik.
Evan Franklin (gebore Malan) is in 2019 tot ondervoorsitter verkies na die afsterwe van dr. Hercules Malan. Hy hanteer die Facebook van die Malan-Familiebond. Sy belangstelling is DNS-navorsing oor Malans wêreldwyd om te bepaal of daar enige verband tussen hulle bestaan. Hy hanteer ook die bond se adreslys en versend die nuusbrief, die Malan Vonk, elektronies.
DG (Danie) Malan van Stellenbosch, genealogiese navorser, is sedert 1989 betrokke en is saam met Hercules Malan die medewerker en skrywer van Die Malans van Suid-Afrika. Die bewaring van die navorsing binne die Malan Digitale Argief is nie nou net 'n stokperdjie nie, maar het vir hom 'n lewenstaak geword en gee doelgerigte sin aan sy lewe. Sedert die verskyning van die Malan-publikasie in April 2018 is daar al 2 400 bywerkings gedoen of 18% van die bestaande register. Daar word reeds oorweeg om 'n vierde uitgawe, wat slegs die geslagregister bevat, in elektroniese formaat te publiseer.
DG (Danie) Malan is ook die webmeester van die Malan-Familiebond. U kan alle inligting oor die bond op http://malanbond.co.za te siene kry. Hy huisves ook alle Malan-foto's.
JD (Danie) Malan van Boksburg, voorheen Pretoria, is die derde medewerker van die publikasie, Die Malans van Suid-Afrika. Danie is die biograaf van die bond. Hy het oor al die jare alle argiewe besoek op soek na nuwe inligting en was gedurig besig met die bywerk van die geslagsregister. Hy versamel ook koerantberigte oor Malans en besit 'n magdom inligting oor die Malans van Suid-Afrika.
Paul Malan van Bloemfontein, seun van wyle dr. Hercules Malan, verteenwoordig die Vrystaat en is 'n nuwe medewerker. Hy was betrek om The Malans of South Africa persklaar te maak en in 2019 in kleur te laat druk. 'n Baie uitdagende taak wat hy baie suksesvol afgehandel het. Hy huisves nou alle boeke, tydskrifte en Malan-gedenkwaardighede.
Edie Malan van Wellington is al etlike jare verteenwoordiger van die Wes-Kaap. Hy is 'n kenner van die Malans van Wellington en kan jou ure besig hou met interessante Malan-staaltjies. Hy is die voorsitter se regterhand met die reël van saamtrekke en byeenkomste, asook ledewerwing en fondsinsamelings.
Dr. Jan Malan van Bredasdorp is die verteenwoordiger van die Suid-Kaap. Hy is die skrywer van Die Stranding van die VOC-skip Schoonenberg, Struisbaai 1722. Sy navorsing het bewys dat Jacques Malan en ander boere van Vergelegen/Morgenster nie verantwoordelik was vir die Stranding van die Schoonenberg, soos beweer deur Eric Rosenthal 1951 en Lawrance Green 1958 in boeke wat hulle geskryf het oor die stranding nie. Ongelooflike geskiedkundige leesstof. Met die afsterwe van dr. Hercules Malan het hy na vore gekom om die Engelse vertaling nl. The Malans of South Africa te proeflees. Hy het ook heelwat insette gelewer in die publikasie te wete die hoofstukke oor die Schoonenberg, die plase Diamant en Leeuwenjacht, Paarl.
Dr. Faffa Malan van Pretoria verteenwoordig Gauteng. Hy is welbekend in landboukringe en as veearts en is behulpsaam met die reël van saamtrekke en ledewerwing te Gauteng.
Wat beteken die Malan-Familiebond vir jou persoonlik, Dennis?
As jong seun het my vader, ook Daniel Stephanus Malan, ons gereeld op besoeke geneem na Vergelegen, Morgenster en La Motte. Hy het baie belanggestel. Die eerste groot moment in my lewe t.o.v. die Malan-geskiedenis was die bywoning van die eerste Malan-saamtrek te Franschhoek op 6 Oktober 1951 toe dr. DF Malan as beskermheer van die saamtrek opgetree het en adv. Paul Malan van Parys, Frankryk, die hoofspreker was. Ek verskyn op die foto met al die Danie Malans op. Ek kniel heel regs op die foto, min wetende dat ek later jare die voorsitter van die Malan-Familiebond sou word. Die tweede moment was toe ek te Boksburg 'n koerantberig in die Beeld sien waarin dr. Hercules Malan inligting soek vir sy nuwe boek oor die Malans. Ek het dadelik my tak opgeskryf en die besonderhede aangestuur. Ek het die negende Malan-saamtrek te Vredenburg, Stellenbosch, op 24 Oktober 1998 bygewoon en die luukse leergebinde uitgawe nr. 15 aangekoop.
Die derde moment was die bywoning van die ongelooflike Internasionale Malan-Familiereünie te Torre Pelice, Italië, op 23-25 Junie 2000 en 'n toer deur Frankryk vanaf Parys tot Merindol en La Motte saam met Hercules en sy seun Paul, toe 21 jaar oud. Ons het ook van De Nova aan die Franse kant van die Alpe oor die sneeubedekte pieke die vlugroete van die Malans gestap tot bykans Torre Pelice in Italië. Dit het ons so sewe uur geneem. Tydens die byeenkomste is daar van ses tale gebruik gemaak om te kommunikeer. Ons het o.a. ook Mérindol, La Motte en St-Martin-de-la-Brasque besoek.
Die vierde moment was toe ek tot skakelbeampte verkies is en die 50-jarige herdenkingsfees te Franschhoek op 6 Oktober 2001 te Franschhoek gereël het.
Die vyfde moment was toe ek in 2006 tot voorsitter van die Malan-Familiebond verkies is.
Die sesde moment was toe ek op Woensdag 22 Mei 2019 vir Hercules in kennis gestel het dat Oom Japie Malan, die welbekende orrelis van die Groote Kerk in Kaapstad, oorlede is. Min het ek geweet dat dr. Hercules Malan die Vrydag 24 Mei 2019 aan 'n hartaanval sou sterf terwyl hy en sy gade Roelien te Mauritius met vakansie was. Nou was my vriend en ondervoorsitter nie meer daar nie en moes ek die wiele aan die rol sit om The Malans of South Africa die lig te laat sien.