Gebeure in Oos-Europa versterk verdeling in EUFoto: Markusspiske/Pixabay.com Die 73-jarige president van Tsjeggië, Milos Zeman, is die afgelope naweek tot ’n tweede termyn verkies. Zeman beskou Rusland as ’n belangrike bondgenoot van sy land, handhaaf ’n goeie verhouding met Wladimir Poetin en is toenemend skepties oor die rigting wat die Europese Unie inslaan. Op 8 April vanjaar sal kiesers in Hongarye na die stembus gaan. Alle peilings dui daarop dat die regse Fidesz-party van eerste minister Viktor Orban, gemaklik die verkiesing met meer as 50% van die stemme gaan wen. Orban is bekend daarvoor dat hy die afgelope tyd een van die belangrikste stemme teen die sentralisering van mag binne die Europese Unie geword het. Orban is ’n sterk ondersteuner van Pole. Beide lande se leiers het die afgelope tyd hulself uitgespreek ten gunste van die bevestiging van ’n Christelike Europa in kontras met wat hulle beskryf as die sekulêre politieke elite wat leiersposisies in die Europese Unie domineer. Toe die regse regering van Pole gedurende Desember 2017 een derde van die land se hooggeregshofregters afdank en die EU ongekende stappe teen Pole begin doen, het Orban en Hongarye onderneem om enige poging deur die EU om Pole se stemreg in die Europese Parlement terug te trek, te veto. Hongarye, Pole, Slowakye en Tsjeggië vorm ’n blok van Oos-Europese lande wat gedurende 2017 sterk teenkanting teen onder andere die afdwing van immigrasie-kwotas deur burokrate in Brussel getoon het. Die nuwe regse regering in Oostenryk ondersteun, hoewel soms minder uitgesproke, hierdie teenkanting. Die verdeling in Europa het duidelik by sy bron te make met identiteit en waardes. Oos-Europese lande is opnuut besig om hul historiese Christelike karakter te herbevestig. Die leier van die regerende party in Pole, Jaroslaw Kaczynski het onlangs gesê dat hy graag sal wil sien dat Pole die siek Europa van vandag moet help om weer die pad te vind na gesondheid wat behels ’n beskawing gebou op Christenskap. Dit raak duidelik dat die liberale sekularisme van Wes-Europa en die Christelike konserwatisme van Oos-Europa die ware skeidslyn is wat sentralisering van beleid en waardes binne die Europese Unie kan verhoed. Burgers in Sentraal- en Oos-Europese lande reageer op hierdie spanning en selfs die gevoel dat hul waardes bedreig word, met die herbeklemtoning van nasionale soewereiniteit. Nog ’n wesenlike onderskeid tussen wes en oos in Europa is die hiper-individualisering wat oor die afgelope paar dekades in Wes-Europa plaasgevind het, terwyl die gemeenskapsbelang steeds baie sterk in Oos-Europa aanwesig is. In Wes-Europa is kiesers se prioriteite baie keer hul eie pensioen en gesondheidsorg en ander persoonlike belange, terwyl die gemeenskaplike in Oos-Europa kiesers beïndruk. Die Hongaarse regering se herbou van kerke en die Poolse regering se verwydering van regters uit die kommunistiese era, maak dus in Oos-Europa sin. Die Europese Kommissie, wat vir die dag-tot-dag-werksaamhede van die Europese Unie verantwoordelik is, se huidige konfronterende houding jeens opposisie uit hul oosfront, probeer nie ’n brug bou oor die skeidslyn nie, maar bevestig eerder hul siening dat liberale sekularisme, moderne demokrasie en die fokus op individuele regte op lidlande afgedwing moet word. Dit sal gedurende 2018 tot meer konflik binne die Europese Unie lei en kan uiteindelik tot die onttrekking van nog lande uit die EU of selfs ’n skeuring van die unie aanleiding gee.