Wendag - Wie of wat God is
In 'n monoteïstiese beskouing word God as die opperste wese gesien, die skeppergod en die middelpunt van die geloof. Die God word gewoonlik beskou as alwetend, almagtig, alomteenwoordig en as 'n ewige en noodsaaklike bestaan te hê. Hierdie eienskappe word óf as analogie gebruik óf word letterlik geneem. God word meestal as geestelik beskou.
Sommige godsdienste beskryf God sonder verwysing na geslag, terwyl ander terminologie gebruik wat geslagspesifiek en geslagsbevooroordeeld is.
God is as persoonlik óf onpersoonlik beskou. In teïsme is God die skepper en onderhouer van die heelal, terwyl God in die Deïsme die skepper is, maar nie die onderhouer van die heelal is nie. In panteïsme is God die heelal self. In Ateïsme is daar 'n afwesigheid van geloof in God. In die agnostisisme word die bestaan van God as onbekend of onbewustelik beskou. God word ook beskou as die bron van 'n morele bestaan. Baie vooraanstaande filosowe het argumente vir en teen die bestaan van God ontwikkel.
Monoteïste verwys na hul gode met name wat deur hul onderskeie godsdienste voorgeskryf is, en sommige van hierdie name verwys na sekere kulturele idees oor hul god se identiteit en eienskappe. In die antieke Egiptiese era van Athenisme, moontlik die vroegste opgetekende monoteïstiese godsdiens, is hierdie godheid Athene genoem, met die uitgangspunt dat dit die een 'ware' Opperwese en skepper van die heelal was. In die Hebreeuse Bybel en Judaïsme word Elohim, Adonai, YHWH (יהוה) (Hebreeus: Yahweh) en ander name gebruik as die name van God. Yahweh en Jehovah, moontlike vokalisering van YHWH, word in die Christendom gebruik. In die Christelike leer van die Drie-eenheid word God, wat saam bestaan in drie 'persone', die Vader, die Seun en die Heilige Gees genoem. In Islam word die naam Allah gebruik, terwyl Moslems ook 'n menigte titelname vir God het. In Hindoeïsme word Brahman dikwels beskou as 'n monistiese konsep van God. In die Chinese godsdiens word Shangdi beskou as die stamvader (eerste voorouer) van die heelal, intrinsiek daaraan en voortdurende orde daaraan gebring. Ander godsdienste het name vir hul konsep van God, waaronder Baha in die Bahá'í Geloof, Waheguru in Sikhisme, Sang Hyang Widhi Wasa in die Balinese Hindoeïsme, en Ahura Mazda in die Zoroastrianisme hul gode voorstel.
Jou vraag of daar 'n God is, wys dat jy oor hierdie belangrike saak nadink. Dit is 'n sinvolle vraag waarop daar 'n duidelike antwoord is. "Kyk net 'n slag na die natuur en vra jouself die vraag af: "Waar kom dit alles vandaan?"
Die Eerste Antwoord op die vraag "Hoe weet ek dat daar 'n God is", is dus: God kan duidelik in sy skepping gesien word want Hy het homself deur Sy skeppingswerke aan die mens geopenbaar. So, daar is verseker 'n God.
Wanneer daar na die verband tussen God en die natuur/ die aarde verwys is, was daar onmiddellik die vrees van teoloe: maar wat van panteïsme? (God = alles en a alles = God) God kan tog nie in die natuur aanwesig wees nie en ons aanbid tog nie 'n boomstam nie?
Tog wemel dit in die Bybel van plante, voels en diere. Die sogenaamde natuurpsalm (Ps 19) jubel so oor die skepping dat die natuur 'n metafoor is vir God se teenwoordigheid. Dit verkondig die handewerk van God en bring die boodskap tuis dat God wel in die Skepping is, dat jy Hom wel in die natuurelemente kan hoor "praat" al is die Skepping nie gelyk aan God nie. Hierdie "in" is deel van hoe die skepping hoop en sug op vrymaking. Daar is inderdaad in geloof plek vir 'n God wat in die skepping aanwesig is en tog nie deur die skepping verswelg, geassimileer en opgelos word nie (panenteïsme). (Deur en in alles is God; alles is tekens en instrumente van God se teen woordigheid.)
The notion that God, the creator of the universe, became incarnate on earth, a cosmic speck of dust, in a human being, could only have been formulated by people whose view of the world was imprisoned in a quite naive geocentricity and anthropocentricity, and who through no fault of their own knew nothing of the real position of human beings in the cosmos (Weber 1998:16).
Vir mense wat in premoderne tye geleef het, was gode deel van hulle alledaagse bestaan. Weinig van hulle het die bestaan van gode bevraagteken. Met die triomfering van die Christelike geloof in die vierde eeu nC in Europa is die geloof in die bestaan van verskeie gode onder druk geplaas. Keiser Theodotius die Grote (346–395) het keiser Konstantyn (275–337) se amptelike erkenning van die Christelike geloof verder gevoer deur dit tot staatsgodsdiens van die Romeinse Ryk te verklaar. Die tempels van heidense gode is vernietig en Christene wat afwykende idees voorgestaan en verkondig het, is verbied om vergaderings te hou, hulle is as ketters beskou en moes voor inkwisiteurs verskyn wat hulle vir hul belydenisse gemartel het en hul geskrifte verbrand het.
Die Drie-eenheidsleer, soos dit aanvanklik by Nicea (325 vC) en uiteindelik by Konstantinopel (381 vC) geformuleer is, het die dominante siening binne die Christendom geword. Die idee van 'n Drie-eenheid wat in die hemel woon en gebeure op aarde rig en bestuur, het egter gedurende die vyftiende eeu begin verkrummel. Hierdie verkrummeling hang saam met Christophorus Columbus (1451–1506) se ontdekking van die Wes-Indiese eilande (1492) en Suid-Amerika (1498) asook die siening dat die aarde nie die sentrum van die sonnestelsel is nie. Die sterrekundiges Nicolaus Copernicus (1473–1543), Johannes Kepler (1571–1630) en Galileo Galileï (1564–1642) het 'n groot rol hierin gespeel.
Hierdie ontdekkings het 'n radikale invloed uitgeoefen op die meesterverhaal van die Westerse Christendom. Die idee dat die heelal uit drie-verdiepings bestaan en dat God en sy engele in die hemel woon, het al hoe meer problematies geword. Antwoorde op die vrae: "Waar is die hemel en waar die hel" kon nie meer so maklik beantwoord word nie. Maar dis nie al nie. Die siening dat God sy Seun na die aarde gestuur het om vir mense se sondes te kom sterf; dat Hy na die hel neergedaal het voordat Hy weer hemelwaarts gekeer het, het ook onder druk gekom. Die drie-verdieping heelal het geblyk 'n menslike verbeelding te wees en nie 'n goddelike openbaring nie.
Geseënd en verban:
Geloof is nie 'n alternatiewe natuurwetenskap nie. Enigiemand wat wil aanhou om God 'n plek in die natuurlike werklikheid te gee, sal binnekort met wetenskap moet deurmekaar raak. Hy moet hom met die natuur gelykstel, soos Spinoza ook gedoen het - want daar is niks meer as die natuur in die natuur nie. Maar dan kry hy moeilikheid met teologie, wat glad nie 'n Christelike God in so 'n God sal herken nie.
Baruch de Spinoza is op 24 November 1632 gebore en agt dae later besny. Die Spinoza-familie was deel van die Sefardiese Jode, wat hul moes bekeer of uit Spanje en Portugal moes vertrek. Aan die einde van die sestiende eeu het Spinoza se oupa 'n onderneming in Nantes begin. Later het die gesin na Amsterdam verhuis, waar Baruch gebore is.
Reeds in sy skooldae het Baruch ontdek dat die teks van die Talmud "soveel menslike gees daarin verraai dat die heilige Skrifte van die Jode onmoontlik die werk van God kan wees."
Spinoza se bondige stelling "Deus sive natura" het een van die beroemdste slagspreuke in die geskiedenis van filosofie geword. "God, of die natuur" - dit is, in kort "Die siening dat god en natuur uitruilbaar is, of dat daar geen onderskeid tussen die skepper en die skepping is nie." En dan hoef u nie meer teologie te hê om die wêreld op 'n streng wetenskaplike manier te kan verken nie.
U kan tog wonder of hierdie interpretasie heeltemal korrek is. Natuurlik: as God die natuur is, kan u die wese daarvan die beste opspoor deur die natuurwette te ontdek. Maar jy kan dit ook omdraai. As die natuur God is, kan dit godsdienstig beskryf word. Hierdie onduidelikheid is kenmerkend van die sewentiende eeu. Descartes kon ook nie sonder God in sy filosofie nie. En Spinoza was nie net prysenswaardig vir sy filosofie nie, maar ook vir die begin van die Bybelwetenskap.
Tog, in albei hul wiskundige filosofie, neem God onvermydelik 'wetenskaplike' eienskappe aan. Hy word 'n abstrakte konsep wat amper niks met die God van die gemiddelde gelowige of die Bybel te make het nie. U kan nie tot hom bid nie, hy het geen simpatie met sy mense nie. U kan hoogstens verbaas wees oor sy grootheid of vindingrykheid. Net soos die huidige iets in 'n indrukwekkende berglandskap geraak word deur 'n fluistering dat 'daar iets meer moet wees'.
Wetenskaplike studie van die Bybel
Om saam te vat, kan ons dus sê dat die wetenskaplike studie van die Bybel uitgewys het dat Augustinus die Ou Testament nie goed verstaan het nie. Daar bestaan nie iets soos erfsonde nie. Mense is nie verlore sondaars op pad na die hel nie. As daar dus nie iets soos erfsonde is nie, is daar ook geen rede waarom Jesus 'n goddelike en 'n menslike natuur moes gehad het nie. Dus hoef ons nie die redenasie te onderskryf dat Hy die tweede Persoon van 'n goddelike Drie-eenheid is nie. Om te argumenteer dat 'n teïstiese verstaan van God 'n voorvereiste vir die Christelike geloof is, hou dus nie meer water nie.