... Die Bybel ? ... Jy Speel Seker! - Deel 1
Published: 2015-02-19 Views: 1047
In meeste van ons huise kry mens een of meer van hulle... Bybels. Tog is dit miskien een van die boeke wat ons die meeste misverstaan en wangebruik? Hoeveel duisende (selfs konstraterende) interpretasies spruit uit hierdie boek? Geen wonder dat vir baie moderne mense die Bybel eintlik irrelevant geword het nie.
Mense soos ons sê maklik en onnadenkend dat die Bybel die “Woord van God” is. Wat bedoel ons daarby? As ons sê die Bybel is die selfopenbaring van God wat beteken dit? Ons het baie woorde oor en rondom die Bybel van kleins af aangeleer, sonder dat ons regtig gedink het wat dit beteken.
Wat sê die Bybel nou eintlik? Wat mens lees in die Bybel het baie te make met wat mens glo oor die Bybel – ‘n mens se vertrekpunt maak ‘n reuse verskil in jou interpretasie van die Bybel. Soos mense se konsepte deur die eeue heen en oor die wêreld heen verander het, so het dit ook verander dit wat hulle dink hulle in die Bybel lees.
Sommige mense gebruik die Bybel soos ‘n dobbelsteen: Slaan ‘n teks willikeurig na en interpreteer dit volgens hulle huidige omstandighede. Soms pas dit, soms nie. Dan probeer hulle nog ‘n ander teks. Ek het ‘n soortgelyke gebruik by ‘n Taoistiese tempel in Taiwan teëgekom. Hulle het by die ingang van die tempel ‘n silindriese houer met ‘n klomp stokkies of rietjies in, met nommers daarop. As ‘n gelowige kom met ‘n probleem of ‘n versoek, dan trek hy ‘n rietjie en die priester neem die nommer om ‘n gedeelte in hulle heilige skrif na te slaan – dit sou dan die goddelike antwoord wees. Sommige mense gebruik die Bybel om hulle eie wil op God te probeer afdruk deur dit wat in die Bybel staan te te probeer opeis. Ek het eenkeer ‘n gepaste spreekwoord gehoor: God is getrou aan Sy Woord, maar mens kan nie Hom programmeer deur middel van Sy Woord nie!
Ek dink dis Luther wat gesê het: Die Bybel is soos ‘n waterstroom. Vlak genoeg vir ‘n kind om in te speel, maar diep genoeg vir ‘n professor om in te verdrink.
Die Bybel is eintlik biblioteek van boeke van verskillende literatuursoorte wat oor duisende jare geskrywe is. Oor die tyd het beskawings gekom en gegaan en mense se denke het ontsaglik verander oor die millenia. Hoe kan mens verwag dat so ‘n samestelling van boeke ooit ‘n sinvolle geheel kan vorm? Kom ons doen ‘n gedagte eksperiment: Ons loop na die dorpsbiblioteek toe en vra aan die biblioteekaresse: “Wat is die sentrale tema van al die boeke op die rakke van hierdie biblioteek?” Geen mens sal ‘n redelike antwoord kan verwag nie. So kan mens beswaarlik verwag dat ‘n versameling van antieke boeke ‘n sentrale tema sal hê, tensy dit ‘n bo-natuurlike boek is, tensy daar ‘n groter ‘ontwerp’ daar agter is.
Kan mens die Bybel se boodskap ooit verstaan? Indien wel – hoe?? God is tog verborge en niemand kan Hom sien nie. Hy kan slegs geken word soos Hy Homself wil openbaar. Sy werke en plan is ook moeilik indien nie onmoontliknie om te ontsluier. Is dit dalk ge-openbaar vir die wat dit wil sien? Sê die Bybel iets daaroor? As stelselingenieur het ek in my loopbaan altyd “die groter prentjie” rondom ‘n probleem probeer raaksien, alvorens daar ‘n oplossing gesoek word. Dit was ook my lewenslange versugting : Om die “groter prentjie” in die Bybel raak te sien, en hoewel dit wat hieroonder opgeteken is miskien vir die leser alledaags mag wees, het dit my ‘n leeftyd geneem om dit te verstaan.
Ek dink daar is ‘n paar dinge wat mens moet weet om die Bybel se boodskap te kan verstaan:
- Eerstens moet mens geloof hê. Geloof is mos oë. Sonder geloof sien mens God nêrens nie. Met geloof sien mens Hom oral. (Sien Hebr 11:6 – 1953 Vertaling)
- Tweedens is die Bybel saamgestel as ‘n ontvouende openbaring van God en Sy werk en dit het ‘n fokuspunt waarheen dit opwerk en ‘n klimaks wat dit bereik. Elke deel van die Bybel pas derhalwe êrens in die konteks van die groter geheel in.
- Derdens was dinge wat gebeur het en mense wat geleef het duisende jare voor die dramatiese fokuspunt plaasgevind het, voorafprojeksies daarvan. So het die Heilige Gees van God onbetwisbaar Sy vingerafdrukke in die Bybel gelaat vir almal wat dit wil sien. Toe op ‘n tyd in die wereldgeskiedenis die vervulling gekom het, kon dit nie ontken word deur enige eerlike soeker nie. Hierdie “waarmerk” van die Gees van God vind mens in die Bybel.
Begin by die Einde:
As mens ‘n spannende verhaal lees, is dit soms goed om net vinnig na die einde te loer! Om die dinge waarna ek hierbo verwys in ‘n konteks te plaas, kom ons begin naby die einde – by die klimaks - dan weet ons waarheen ons op pad is. Lees nou asseblief die sentrale gedeelte van die Openbaring van Johannes in Op 12:1-17. Dit is ‘n mistieke profetiese vertelling wat duidelik heelwat beeldspraak bevat. Let veral op verse 10 en 11:
Toe hoor ek ‘n groot stem in die hemel sê: Nou het die heil en die krag en die koningskap die eiendom van onse God geword, en die mag van sy Christus; want die aanklaer van ons broeders is neergewerp, hy wat hulle aanklaag voor onse God, dag en nag. En hulle het hom oorwin deur die bloed van die Lam en deur die woord van hulle getuienis, en hulle het tot die dood toe hulle lewe nie liefgehad nie.
Hoe lees mens die Boek Openbaring ?
Daar is verskillende maniere waarop mens die boek Openbaring kan benader:
(a) Histories (Preteristies) – Mens kan aanneem dat die boek geheel-en-al betrekking het op die skrywer se tyd
(b) Futuristies – Mens kan aanneem dat die boek geheel-en-al betrekking het op die laaste aardse geslag
(c) Historisties – Mens kan aanneem dat die boek profeties van aard is en dat dit die ontvouing van die eeue vanaf die tyd dat dit geskrywe is tot aan die einde van die tye beskrywe.
(d) Simbolies – Mens kan aanneem dat dit gladnie aan die tye gekoppel is nie en dat dit net algemene beginsels bevat – soos byv die beginsel van die stryd tussen goed en kwaad, ens..
Al hierdie benaderings is onbevredigend omdat die boek Openbaring nie in isolasie van die res van die Bybel geinterpreteer kan word nie – waarom nie, sal hieronder duidelik word.
Om die boek van Openbaring te probeer korrek verstaan moet ons begryp dat dit deel is van drie tipes literatuur, wat elk hul eie tipe eienskappe het:
Apokalipties/ openbaringsliteratuur; (Op 1:1)
Profetiese literatuur; (Op 1:3)
‘n Brief (Op 1:4).
Openbaringsliteratuur is Joodse geskrifte uit die tydperk van twee eeue voor Christus tot een eeu na Christus met die algemene oogmerk om hoofsaaklik God se doel in die geskiedenis uit te wys en veral God se oordeel oor die bose. Meestal was die geskrifte gebaseer op die patroon van die boek van Daniël: hulle gebruik simbole in hul boodskap, waarvan sommige deur herhaaldelike gebruik standaard word (Byv dier uit die see is gesien as ‘n onderdrukkende politieke stelsel); Hulle benut vroeere profesië – omdat daar geglo is daardie profesië het nog verdere vervulling sou hê. Openbaring val duidelik binne die klas liiteratuur.
Profetiese literatuur: Daar is ‘n klemverskuiwing tussen die begrip van die profeet in die Ou Testament en die Nuwe Testament. Ou Testamentiese profete spreek hul tydgenote aan in verband met hul eie situasie – dws God se woord vir die dag van vandag. Daardeur plaas hulle die mense midde-in die konteks van God se handelinge met hulle in die verlede en in die lig van God se doel met hulle vir die toekoms. Nuwe Testament profete daarenteen word geteken as geesvervulde predikers vir die wereld en kerk deur wie God se doel vir die wereld en Sy wil vir die mensdom bekendgemaak is. Beide hierdie sienings is toepaslik op Openbaring.
Brief: Die boek word gerig aan spesifieke, bestaande gemeentes. Dit was dus afgestem op bestaande situasies. Ons moet verstaan wat die boodskap vir daardie kerke beteken het, om te begryp wat die betekenis vir ons vandag is. Dit is toepaslik op Openbaring.
Wat sou Johannes se motivering wees om die boek Openbaring te skrywe? Waarskynlik om gelowiges te versterk in tyd van verdrukking en vervolging. Dit was die tyd van Nero se vervolging van Christene. Daar was gerugte dat Nero weer uit die dood sou opstaan en sy bose werk sou voortsit. Daarom beklemtoon die boek die volgende tema’s:
(a) Die soewereiniteit van God in Christus
(b) Die sataniese aard van keiser-aanbidding
(c) Die onverbiddelike oordele van God
(d) Die sekerheid van konflik tussen die kerk en die wereld se onderdrukkende magte en
(e) die uiteindelike oorwinning met die uiteindelike vervulling van God se plan vir die wereld.
Die boek verloop soos volg: Na ‘n kort inleiding is daar ‘n visie van Jesus en Johannes kry sy opdrag. Dan volg die sewe briewe aan die sewe gemeentes. Na ‘n visie van God en die Lam volg drie reekse van oordele: 7 seëls, 7 trompette of basuine, 7 bakke of skale (verskillende beskrywings van dieselfde oordeel want die einde van elke reeks lei tot die einde van geskiedenis); Die uitkoms van die oordele is die val van die goddelose ryk en die weerkoms van Christus; Die boek eindig met die triomferende koninkryk van God en ‘n slotgedeelte.
Die beelde van Hoofstuk 12:
Wat maak hierdie profetiese beeld so besonders? Die gedeelte is ingevoeg tussen die oordeelsreekse van die 7 trompette of basuine en die 7 bakke of skale en lê in die hart van die Openbaringboek. Dit dek die hele Messiaanse periode van die geboorte van Christus tot die voleinding van die tye. Baie soortgelyke verhale het in ander kulture bestaan en vreemd genoeg is Johannes gelei om aan te toon hoe hierdie verhale deur Christus in vervulling gegaan het. In verse 10 en 11 verkondig hy die oorwinning van die gekruisigde en opgestane Here Jesus oor die magte van sonde en dood. Die vrou is vir Johannes God se volk in Ou en Nuwe Testamente, die draak is Satan en die Kind wat weggeraap word verwys na die opvaart van Jesus. Vers 11 is belangrik– die werklike omverwerp van die Bose is Christus se verlossingswerk en Sy volk se deelname in die oorwining deur hulle woorde en dade.
Vers 7 en 8 praat van die oorlog in die hemele en vers 9 van die Satan wat uit die hemel uitgegooi is en dan die beduidende uitspraak : NOU het die heil en die krag en die koningskap die eiendom van onse God geword, en die mag van sy Christus. As woorde in die Bybel enigiets beteken, dui dit aan dat iets belangriks ten opsigte van die heerskappy/ koninkryk van God op hemel en aarde het op die tydstip plaasgevind het of sal plaasvind – ‘n soort van ‘n hoogtepunt of klimaks van God se plan, hoewel dalk nog nie die einde daarvan nie. Meer daaroor later.
Met ons kompas gerig op hierdie bergspits – kom ons vat die spoor deur die Ou en Nuwe Testament en sien hoe ons hier uitkom.