aan die anderkant: dat Esau verlore gegaan het, was sy eie skuld, omdat hy die HERE se genade verwerp het.
Boonop word van Esau gesê: Hy het die eersgeboortereg gehad. Hy het dus, kragtens sy geboorte as eersteling, sekere besondere voorregte
binne die verbond gehad. In Israel het die eersgeborene volgens Deuteronomium 21:17 ‘n dubbele porsie van die erfenis ontvang. Maar dit is nie al nie. In hierdie geskiedenis was daar ook baie meer daaraan gekoppel: As eersgeborene sou hy naamlik geld as die opvolger van vader Isak. Hy sou die stamvader wees na die dood van sy vader. Dit beteken: Op hom sou die seën aan Abraham en Isak oorgaan. Uit hom sou, kragtens die belofte van die verbond, die kerksaad, die Godsvolk soos die sand van die see in menigte, gebore word. Maar dit is nog nie die vernaamste nie. Die belangrikste is dat uit sy nageslag die Verlosser gebore sou word, die Saad in wie al die geslagte van die aarde geseën sou word. Daarom sê Esau inderdaad ook later vir Isak in Genesis 27:36: My eersgeboortereg het Jakob geneem en, kyk, nou het hy my seën geneem. Daar is in die Hebreeus ‘n woordspeling tussen eersgeboortereg en seën. My seën – dit was dus die verbonds-weelde wat die HERE aan Esau geskenk het.
By sy geboorte was Esau rooi van kleur en oortrek met hare. Daarom het hy die naam Esau gekry, wat harig beteken. Sy latere naam, Edom, beteken: die rooie. Dié naam het hy gekry na aanleiding van die rooikleurige kooksel lensies waarvoor hy sy eersgeboortereg verkwansel het.
Sy absolute onverskilligheid blyk ook uit sy verdere optrede. In ‘n opvallende opeenhoping van woorde beskryf die Bybelskrywer Esau se ligsinnigheid: … en hy het geëet en gedrink en opgestaan en weggegaan. Ons hoor hom glad nie terugkibbel wanneer hy versadig is en beter voel nie. Wat hy gedoen het – daaroor het hy nie die minste spyt nie.
Die laaste woorde van vers 34 is ‘n kommentaar van die Bybelskrywer – ‘n kommentaar van die Heilige Gees dus, want Hy is die eintlike Bybelskrywer – op Esau se optrede: So het Esau dan sy eersgeboortereg verag. Verag beteken: Hy het dit geringgeskat. Dat, kragtens sy eersgeboortereg, die belofte aan hom toegekom het dat uit hom die Saligmaker gebore sou word, het hy geminag. God se genade daarin het hy verag, nie hoog geag nie.
Ook Hebreërs 12 vers 16 kom op hierdie geskiedenis terug. Die skrywer waarsku sy lesers: Laat niemand ‘n hoereerder wees nie, of ‘n onheilige soos Esau, wat vir één spysgereg sy eersgeboortereg verkoop het.
Hebreërs 12 vers 16 noem Esau eerstens ‘n hoereerder. Dit is ‘n tipiese verbondswoord waarmee die Bybel verbondsbreuk beskryf: Die HERE is immers die Man en die kerk is sy vrou. Jou Maker is jou man, sê Jesaja 54:5. As Israel daarom die HERE verlaat, word gesê: Hulle het gehoereer. Vandaar dat Esau ook ‘n hoereerder genoem word: Hy het die HERE verlaat. Dit teken sy verhouding teenoor die HERE en sy verbond.
Die Hebreër-brief beskryf Esau voorts as ‘n onheilige. Daarmee word bedoel: Hy het die heilige dinge, die beloftes van God, verag.
Moet ons Esau nou jammer kry? Daar is mense wat sê: Ja. Hulle argumenteer dan: Esau was nie ‘n uitverkorene nie. Daarom kon hy nie anders nie. Net soos Judas Iskariot. Maar dit is nie hoe die Bybel ons hom laat sien nie. Die Woord laat die skynwerpers voluit val op Esau se eie skuld: Hy het verag, hy het gehoereer, hy was onheilig … Ons sonde is nooit God se skuld nie.
Esau se verwerping word besien binne die raamwerk van die verbond. Esau het God verwerp – daarom het die HERE hom verwerp.
Ook vir ons bestaan die gevaar dat kos en klere, ons werk en ons gesin, ons sport en ons ontspanning vir ons belangriker kan wees as die HERE en sy Woord.
By die geboorte van Jakob het daar ‘n eienaardige ding plaasgevind: Terwyl hy gebore is, het sy hand die hakskeen van Esau vasgehou.
Na aanleiding daarvan het sy ouers hom Jakob genoem. In die oorspronklike hoor ons in die naam Jakob die Hebreeuse woord hakskeen. Sy naam het dus nié oorspronklik
Eerstens word vertel dat hy vredeliewend was. Opreg is ‘n beter vertaling wees (vgl Gen 17:1, waar die HERE vir Abrahan sê: Wandel voor my aangesig, dan sal jy opreg wees). Dit is baie opvallend dat dit nie van Esau gesê word nie. Jakob was dus opreg. Dit is die Heilige Gees se oordeel oor Jakob. Dit moet ons sekerlik nie as sondeloos opvat nie. Reeds in die geskiedenis van vandag sal ons die teendeel sien. En tog noem die Bybel hom opreg, net soos die Bybel ons heiliges noem, ondanks vele onheilighede in ons lewens.
Tweedens vertel die Bybelskrywer: Jakob het in tente gewoon. Dit beteken sekerlik nie dat hy ‘n mamma-se-seuntjie was nie. Hy het nie aan sy ma se rokspante vasgeklou nie. Hierdie opmerking wil eerder iets sê van Jakob se houding teenoor die godsdiens van sy vaders leer. Kom ek verduidelik: Die familietent was in daardie tyd die plek van die erediens. En nou kom dit juis hierin uit dat hy opreg was: in die feit dat hy lief was vir die heilige dinge van God: dat hy lief was vir die tentekamp, daar waar geoffer is, gebid is en geleef is by die beloftes van God. Terwyl Esau ‘n onverskillige en wilde lewe gelei het, was die lewe naby God en by sy beloftewoord vir Jakob van belang. Dat Esau die veld verkies het bo die tente, is dus nie sommer ‘n terloopse opmerking nie. Dit wil nie maar net, heel neutraal, sê wat Esau liefde was nie. Dit openbaar Esau se onheilige houding teenoor God en sy Woord.
Maar die gelowige afwag op God – dit ontbreek ook by Jakob. O, hy wil wel die beloftes ontvang. Dit is vir hom kosbaar. Dit is ‘n pluspunt by hom. En tog wil hy dit ook sonder God se hulp, dit wil sê sonder God se genade, verkry. Want, hy span sy eie metodes in om dit te bekom. Hy maak van menslike lis gebruik, inplaas van om op die HERE te wag.
Dat Esau sy eersgeboortereg verbeur het, was volgens Romeine 9 ‘n werk van God se vrye genadebeskikking. Maar dit was ook tegelyk die gevolg van sy eie minagting van die eersgeboortereg, soos hierdie geskiedenis laat sien. Ismael het geen reg op die eersgeboortereg gehad het nie, omdat hy na die vlees verwek is. En Esau het, hoewel hy nie na die vlees verwek is nie, die eersgeboortereg verbeur, omdat hy na die vlees gesind, vleeslik gesind was (Delitzsch).