Nuuskommentaar: Jan van Riebeeck en die dag toe al die land se probleme begin hetJan van Riebeeck Tot met die aanbreek van die nuwe bedeling, was 6 April ŉ vakansiedag in Suid-Afrika. Dit was in die volksmond Van Riebeeckdag en amptelik Stigtingsdag, ter herdenking van die aankoms van Jan van Riebeeck in die Kaap op 6 April 1652. Maar, volgens pres. Jacob Zuma, was dit ook die aankoms van “al die land se probleme.” Volgens hom het die swart mense voor daardie datum in vrede geleef en baie pret gehad. Histories gesproke (wat die konteks immers insluit) hou Zuma se standpunt min of meer net soveel water soos sy latere stelling dat Afrika die grootste kontinent is en dat die ander kontinente saam daarin pas. Om maar een probleemstelling te noem – die Khoi en die San wat suidelike Afrika al duisende jare lank bewoon het en landswyd hul “getuigskrif” daarvan in die vorm van rotstekeninge en plekname gelaat het, sal wonder hoe vreedsaam en vol pret dinge dan was as hul voorsate uit groot dele van die land verdring is. Voorts het ŉ navorser bevind die swart inwoners van Mapungubwe het die Koi as slawe van die een of ander aard aangehou om bepaalde funksies te vervul, waaronder om op ŉ bepaalde plek die reëndans en ander rituele uit te voer wanneer dinge begin droog raak het. Zuma se stelling staan egter in die geïdealiseerde Pan-Afrikaanse konteks dat kolonialisme en imperialisme inherent boos was. In baie gevalle is hierdie siening reg, maar om Van Riebeeck sonder kwalifikasie en buite historiese konteks as eksponent te gebruik, is te dik vir ŉ daalder. Die eksklusiewe toestaan van die reg om vis met nette te vang aan vrygestelde slawe, toon immers Van Riebeeck was nie met bose motiewe teen nie-blankes vervul nie. Maria van Riebeeck is by geleentheid as die land se eerste verhoudingsbeampte beskryf gegrond op die uitreikaksies wat sy vir Khoivroue gehou het. Jare na Van Riebeeck die Kaap verlaat het, het ŉ kleindogter, Johanna Maria, die Kaap besoek en van Van Riebeeck se gewese slawe opgesoek, wat nog met groot deernis van die gesin gepraat het. Van Riebeeck was ŉ onbedoelde en minstens, by tye, onwillige volksplanter. Sy taak was net om ŉ selfversorgende verversingspos vir skepe na die Ooste en terug te vestig, terwyl hy self dit as ŉ trappie in die rigting van ŉ tweede kans na die Ooste, waar hy voorheen weens binnehandel deur die VOC afgedank is, beskou het. Sy taak is trouens dikwels bemoeilik deur opdragte van die VOC oor hoe verdraagsaam hy teenoor die inheemse bevolking moet wees – iets wat dikwels tot skade en selfs lewensverlies gelei het. Daar kon nie voorsien word dat die plaaslike bevolking so kwesbaar sou wees vir sekere “Westerse” siektes soos pokke nie (wat onder die inwoners van die verversingspos ook gemaai het). Ook ander kontinente se inwoners, wat duisende jare lank van Europa en Asië geïsoleer was, soos die inboorlinge van Australië en die Amerikas, was vatbaar en sonder immuniteit teen Westerse siektes. Daar was aan die Kaap geen sprake van die doelbewuste verspreiding van die siektes, soos in die VSA waar pokke-besmette komberse aan die Indiane verskaf is nie. Die feit is as sonde by die land se verskillende volke gesoek word, gaan dit gekry word en sommiges is veel, veel erger as wat op Van Riebeeck se brood gesmeer kan word, selfs al word die historiese konteks buite rekening gelaat. Dit beteken (en laat die leser mooi verstaan, hierdie kommentaarskrywer is al lankal by hartlik sat verby om oor Zuma se streke te skryf) Zuma is nie ŉ president se stert deur die Van Riebeeck-kwessie as ras-polariserende kwessie te gebruik nie. Boonop, as kolonialisme dan net sleg is, moet Zuma ook verduidelik waarom die Wes-Kaap, die deel van die land wat die langste aan kolonialisme onderhewig was, vandag die besbestuurde deel van die land is. Dit sou egter ook onbillik wees van diegene wat sentimente oor die herdenking van vandag het, te verwag dat ander, wat aan ŉ jarelange alternatiewe geskiedenis blootgestel was, saam die aankoms moet herdenk. In ŉ land wat onder kulturele imperialisme teen minderhede deurloop, gaan die uiteenlopende beskouings van dieselfde geskiedenis ongelukkig deurlopend tot spanning lei. Vandag se Volksblad kondig byvoorbeeld aan dat die historiese Kerkstraat in Bloemfontein binnekort O.R. Tamboweg word. Dit word eenvoudig by die dag belangriker vir minderhede in die land om in burgerlike instellings, soos AfriForum, te organiseer om hulpbronne kollektief in te span om ŉ plekkie onder die Afrikason gegun te word – soos die grondwet bepaal.