Die Masai is ’n Nilotiese etniese groep wat in Suid-Kenia en Noord-Tanzanië voorkom. Hulle is van die bekendste plaaslike bevolkings omdat hulle naby die Groot Mere van Afrika woon, asook danksy hul besonderse gebruike en kleredrag. Hulle praat Masai (ɔl Maa), ’n lid van die Nilo-Sahariese taalfamilie. Hulle kry ook onderrig in die amptelike tale van Kenia en Tanzanië, Swahili en Engels. Die bevolking in Kenia was in die 2009-sensus sowat 841 622, in vergelyking met 377 089 in die 1989-sensus.
Die Masai praat ’n Nilo-Sahariese taal. Hulle woon in die gebied om die Groot Mere van Afrika nadat hulle via Suid-Soedan daarheen getrek het. Die meeste sprekers van Nilotiese tale in die gebied, insluitende die Masai, Samburu en Kalenjin, is veeboere en het ’n reputasie as vegters en veerowers.
Tussen die 17de en laat 18de eeu het hulle aangekom in ’n lang strook land wat strek van die huidige Noord-Kenia tot Sentraal-Tanzanië. Baie etniese groepe wat hulle reeds in die gebied gevestig het, is deur die Masai verdryf, terwyl ander soos die Suid-Koesjitiese groepe in die Masai-gemeenskap opgeneem is. Die Nilotiese voorouers van die Kalenjin en Samburu het op soortgelyke wyse sommige vroeëre Koesjitiese bevolkings geabsorbeer.
Die Masai se grondgebied was in die middel 19de eeu op sy grootste toe dit feitlik die hele Groot Skeurvallei beslaan het, asook die omringende grond van Berg Marsabit in die noorde tot by Dodoma in die suide. Teen dié tyd het die Masai en die groter Nilotiese groep waartoe hulle behoort het, met beeste geboer tot so ver oos as die Tanga-kus van Tanganjika (nou Tanzanië). Stropers het spiese en skilde gebruik, maar hulle is veral gevrees vir die gooi van knuppels (orinka), wat tot so ver as 100 meter akkuraat kon tref. In 1852 was daar ’n verslag oor ’n groep van 800 Masai-vegters wat aan die trek was in wat nou Kenia is. In 1857, nadat hulle die "Wakuafi-wildernis" in wat nou Suidoos-Kenia is, ontvolk het, het Masai-vegters Mombasa aan die Keniaanse kus bedreig.
Die Masai, wat veeboere is, weerstaan die Tanzaniese en die Keniaanse regering se pogings om hulle meer gevestig te laat raak en maak aanspraak op weiregte in baie van die nasionale parke van die twee lande.
’n Groot sterftesyfer onder babas het daartoe gelei dat kinders nie werklik erken word totdat hulle drie maande oud is nie. Vir die Masai wat ’n tradisionele leefwyse volg, breek die einde van die lewe feitlik sonder seremonie aan: Lyke word buite gelos vir roofdiere. As roofdiere nie ’n lyk eet nie, word geglo daar is iets mee verkeerd en dit kan tot sosiale vernedering lei. Dit is dus nie ongewoon dat lyke met die vet en bloed van ’n geslagte os bedek word nie. Net groot stamhoofde is in die verlede begrawe omdat geglo is dit is sleg vir grond om mense te begrawe.
Die tradisionele Masai-leefstyl sentreer om hul beeste, wat hul vernaamste voedselbron is en aan al hul eetbehoeftes voldoen. Hulle eet die vleis en drink die melk, soms ook die bloed. ’n Man se rykdom word aan sy hoeveelheid beeste en kinders gemeet. ’n Trop van 50 beeste word as respektabel beskou, en hoe meer kinders hoe beter. ’n Man wat baie van die een maar nie van die ander het nie, word as arm beskou. ’n Godsdiensgeloof is dat God al die beeste op aarde vir die Masai gegee het – om ander stamme se beeste te steel is dus net ’n kwessie van terugneem wat regmatig hulle s’n is. Dié gebruik het egter taamlik afgeneem.
Om ’n tradisionele leefstyl te handhaaf word al hoe moeiliker vanweë die invloed van die moderne wêreld. ’n Algemene geloof dat die Masai skade aan die graslande aanrig met hul veeboerdery, het daartoe gelei dat Britse koloniale beleidmakers al die Masai in 1951 uit die Serengeti Nasionale Park verskuif het na gebiede in en om die Ngorongoro-bewaringsgebied. Van die belofte om die Masai se belange eerste te stel, het nie veel gekom nie.
Die gemeenskap bestaan uit ouderdomsgebonde groepe. Jong seuns word veewagters sodra hulle kan loop en het ’n sorgelose bestaan, buiten rituele pakke slae om moed en uithouvermoë te toets. Meisies is vroeg reeds verantwoordelik vir kos maak en koeie melk. Elke sowat 15 jaar word ’n nuwe geslag Morans of Il-murran (vegters) ingewy onder seuns en jong mans tussen 12 en 25 jaar oud wat puberteit bereik het en nie deel van die vorige ouderdomsgroep is nie. Een van die rituele wat ondergaan word om ’n jong vegter te word, is ’n pynlike besnydenis (emorata) wat sonder verdowingsmiddels uitgevoer word. Dit word deur ouer mans gedoen; hulle gebruik ’n skerp gemaakte mes en beesvelverbande. Die seuns moet die operasie in stilte verduur. Uitdrukkings van pyn kan vernedering veroorsaak. Enige uitroep kan ’n fout in die delikate prosedure veroorsaak wat lewenslange gevolge kan hê. Die helingsproses duur drie tot vier maande; in dié tyd is urinering pynlik en soms feitlik onmoontlik. Jong mans dra vier tot agt maande lank swart klere en verf hul gesig.
In dié tyd woon die mans in ’n manyatta, ’n "dorpie" wat deur hul ma's gebou is. Daar is geen beskerming nie, wat die vegter se rol as beskermer beklemtoon. Geen kraal word gebou nie, want vegters besit nie beeste nie. Nog rituele word ondergaan voordat iemand ’n senior vegter kan word. Hierna volg die eunoto- of "mondigwording"-seremonie.
Die Masai is tradisoneel poligamiste, of veelwywers; daar word geglo dit is ’n manier om die hoë sterftesyfer onder babas en vegters teen te werk. Veelmannery word ook toegepas. ’n Vrou trou nie net met haar man nie, maar met sy hele ouderdomsgroep. Van ’n man word verwag om sy bed af te staan aan ’n besoeker van sy ouderdomsgroep. Die vrou mag egter self besluit of sy by die besoeker wil slaap. Enige kind wat so verwerk word, word beskou as haar man se kind.
Masai-musiek bestaan tradisioneel uit ’n koor wat harmonieë sing terwyl ’n sangleier (olaranyani) die melodie sing. Die olaranyani begin met die sing van ’n reël of die titel (namba) van ’n lied. Die groep reageer met ’n eenparige keelsang, terwyl die olaranyani voortgaan om ’n vers te sing. Elke lied het ’n spesifieke struktuur en die liriek gaan oor ’n spesifieke tema. Saam met die sang word nekbewegings uitgevoer.
Die inhuldigingseremonie van die vegters kan gepaardgaan met 10 dae of meer van sing en dans. Die vegters voer ’n soort verbymars uit, asook die adumu, of aigus, wat ook deur buitestanders die "sprongdans" genoem word.) Die mans vorm ’n sirkel en een of twee sal op ’n keer na die binnekant van die sirkel beweeg en begin spring terwyl hulle hul hakke van die grond af hou. Lede van die groep kan hul stemtoon verhoog na gelang van die hoogte van die sprong.
Die stukke lap wat om die lyf gedraai word, word in hul taal shúkà genoem. Dit is gewoonlik rooi, maar vegters dra ook blou en hulle skrik nie eens vir pienk met blompatrone nie. Masai naby die kus kan ’n kikoi dra – ’n soort sarong wat in verskeie kleure en materiale beskikbaar is.
Baie Masai in Tanzanië dra eenvoudige sandale, wat tot onlangs van beesvel gemaak was. Hulle het deesdae sole. Die vroue dra gevlegte en kraaljuwele. Krale speel ’n belangrike rol in die verfraaiing van hul liggaam. Hoewel die betekenis van die krale se kleure verskil, is van die algemeenste betekenisse: wit vir vrede, blou vir water, rooi vir vegters/bloed/dapperheid.
Wanneer ’n kind drie maande oud is, kry hy of sy ’n naam en die hare word afgeskeer buiten ’n streep van die agterkant van die nek tot die voorkop. Seuns se hare word weer geskeer twee dae voordat hulle besny word. Daarna laat hulle hul hare groei en bestee baie tyd aan die stilering daarvan. Katoen- en wolgarings kan gebruik word om die vlegsels te verleng. Die vlegsels kan los hang of met leer vasgebind word. Wanneer vegters junior oudstes word, word hul gevlegte hare afgeskeer.