PressReader - Kuier: 2015-07-29 - Wat die hart van vol is
Die win­ters van haar kin­der­dae was koud, droog en al­tyd ’n uit­da­ging. Maar tog bring dié her­in­ne­rin­ge steeds ’n warm ge­voel in haar hart.
Kuier - 2015-07-29 - Kuier coach - DEUR SA­NIA DA­MON
Win­ter bring al­tyd her­in­ne­rin­ge uit my vroeg­ste kin­der­ja­re te­rug. Ek het op ’n klein dor­pie in die Noord-Kaap groot­ge­word. Hier het ons die ui­ter­ste tem­pe­ra­tu­re be­leef. Die win­ters was ver­skrik­lik koud en die so­mers ont­set­tend warm. Die win­ters is droog en win­de­rig en dit het mak­lik ’n wee­moe­dig­heid en ’n de­pres­sie­we ge­voel bin­ne jou ont­ke­ten. Ek sou eer­der ver­kies om die Kaap­se nat win­ters te be­leef.
Ek was ’n so­mer­ba­ba en ek glo dis hoe­kom ek nie baie lief was vir die win­ter nie. Die Noord-Kaap­se hit­te het my nie ge­pla nie. So­mer was vir my si­no­niem met son, vreug­de, heer­li­ke vrug­te en va­kan­sies met nig­gies en neefs. Die win­ter in­teen­deel, het my van jongs af ge­vul met ’n ma­te van de­pres­sie.
Voor­dat ons ver­war­mers ge­had het, was ko­le met ’n klein gra­fie uit die stoof ge­skep en op ’n sink­plaat ge­sit. Ons sou dan rond­om die plaat sit of staan en die won­der van hit­te ge­niet. Die hit­te van die ko­le het ge­woon­lik ”vuur­vor­sies” (bont os­se) op ons be­ne ver­oor­saak. By die skool sou ons pou­ses teen die mu­re staan en warm bak in die son­ne­tjie. Só het ons dan ook ons mer­ke ag­ter­ge­laat, want daar was per­ma­nent vet­kol­le teen die mu­re!
Ons het net skool­rok­ke met ’n trui ge­dra. Dit was maar min be­sker­ming teen die koue. Dit was die ja­re voor­dat mei­sies lang­broe­ke kon skool toe dra. Ons was dus aan­ge­we­se op ons bob­by­s­ocks. Ek het die bob­by­s­ocks ver­pes, want dit het ge­woon­lik af­ge­sak soos die dag vor­der. Ons het soms rek­kies bo-op ge­sit om dit bo te hou.
Ek ont­hou ek het vir ’n jaar of twee ’n paar dik ron­de­neus skool­skoe­ne ge­dra. Ek het daai paar skoe­ne met ’n pas­sie ge­haat. As ek skool toe ge­stap het, wou ek nie na my voe­te kyk nie, want ek het be­hoor­lik hart­seer ge­raak om­dat ek sul­ke skoe­ne moes dra. Ek kon eg­ter nie my mis­noeë aan my ou­ers be­kend maak nie, want ek het ge­weet die skoe­ne is ge­koop om­dat dit sterk skoe­ne was wat lank ge­dra moes word. Soms het ek ’n paar klip­pe ge­skop met die hoop dat dit die skoe­ne sou be­ska­dig, maar nee, hul­le was teen al­les be­stand!
Ek ont­hou hoe skurf ek ge­raak het in die win­ter, ’n skurf­heid wat be­hoor­lik jou be­ne en wan­ge seer en sen­si­tief ge­laat het. Dit was ’n ui­ters on­aan­ge­na­me ge­voel. Soms was my twee been­tjies as­vaal!
Win­ter was le­moen­tyd en soms sou die le­moen die win­ter­lip­pies bie­tjie brand. As ’n le­moen ’n bie­tjie suur was, het ’n bie­tjie sout bo-op die smaak heel­te­mal ver­an­der. Sop was, soos dit nou nog die ge­val is, aan die or­de van die dag ge­du­ren­de die win­ter­maan­de. Vir ’n kind wat ert­jies en boon­tjies haat, was dit ’n mar­te­ling. Ek kon om die dood nie my mond aan dié soor­te sop sit nie en moes dus ge­reeld my maag met ’n brood­jie vul.
In my vroeë kin­der­ja­re het ons nie kra­ne in die huis ge­had nie. Ons het wa­ter uit ’n ge­meen­skap­li­ke kraan gaan haal, wat oor­kant ons huis op die sy­paad­jie ge­staan het. Ons moes em­mers wa­ter tap en dit vir al­les ge­bruik. Na­tuur­lik was daar ook nie ’n bad­ka­mer nie en jy moes die kom ge­bruik om in te was. Nou nog ont­hou ek hoe koud ek ge­kry het ter­wyl ek was.
Ja­re la­ter is wa­ter by die huis aan­ge­lê en kon ons die vreug­de van bad er­vaar. Nou nog is bad vir my een van die heer­lik­ste din­ge om te doen. As ge­volg van my ja­re­lan­ge kom­me­tjie­was­se­ry wei­er ek om in ’n was­bak te was. Win­ter­tyd ge­niet ek el­ke og­gend eers ’n warm bad voor ek my klaar­maak vir werk. Dis he­mel op aar­de.
Bui­te-toi­lets is ook ’n min­der aan­ge­na­me her­in­ne­ring. Jy het nie ’n keu­se ge­had nie, want as die nood druk, on­ge­ag die uur of die tem­pe­ra­tuur, moes jy die aand­lug aan­durf.
Daar was ook goeie her­in­ne­rin­ge van win­ter­tyd uit my kin­der­ja­re. Die eer­ste en be­lang­rik­ste was my ma se melk­kos.
Ons het ook baie ge­speel en was min ge­pla van die koue. Dit was hok­kies (die soort wat jy met die ghoen speel), tiek­tok, ken­ne­tjie en hui­sie­tjies, en nog ve­le an­der tot son­on­der. Dis dan wan­neer jy be­sef dis koud, want dan was dit tyd om jou vuil, stow­we­ri­ge lyf in die kom te gaan was!
As die nag ek­stra koud ge­raak het, het my ma of pa die warm vel­kom­bers oor ons kom gooi. Dit was he­mels. Die ge­dag­te aan daar­die heer­li­ke hit­te sal ek vir die res van my le­we koes­ter.
Johan Cock - 2015-08-06
Pragtig Sania! Hoe weemoedig en vol heimwee dink ek nou t,rug aan my kinderdae..Ek is nou nog lief vir my ertjie sop en het potte vol hierdie winter gemaak..net soos my ma dit gemaak het. Gelukkig is my kinders mal daaroor...En daai kinder speletjies in die pad...Ai ,wat mis ons kinders nie vandag nie.....Eish....(sug)