Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies - Volume 34, Issue 2, January 2013
&apos;ons sien die Dat en die Wat&apos; : huldiging van T.T. Cloete
Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 49(4), Desember 2009, Spesiale uitgawe - Huldiging: T.T. Cloete, Hein Viljoen en Ina Wolfaardt-Gräbe : book review
In die &apos;Iets vooraf&apos; van hierdie uitgawe van Tydskrif vir Geesteswetenskappe beskryf die samestellers Hein Viljoen en Ina Wolfaardt-Gräbe dit as die byeenbring van &apos;n groepie artikels oor die werk van T.T. Cloete&apos; en wel om die volgende redes: Die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns het aan hom erelidmaatskap toegeken. Dit is &apos;n verjaardaggeskenk (Cloete het 85 geword), asook om weer &apos;n bestekopname oor sy werk te doen. Die laaste boekpublikasie oor sy werk het in 1984 verskyn!
&apos;n Poëtiese fotoboek
Amper elders, Louis Esterhuizen : book review
Louis Esterhuizen se bundel Amper elders is die poëtiese eweknie van &apos;n koffietafel-fotoboek: die verslag van &apos;n reis deur Europa met &apos;n sterk sensoriese en narratiewe inslag. Die openingsgedig, &apos;duiwedanser&apos;, sluit aan by die slotgedig van een van sy vorige bundels Sloper wat eindig met die gedig &apos;Valkenier&apos; - beide is gedigte waarin enkelfigure en voëls &apos;n belangrike metaforiese en selfs simboliese rol vervul. &apos;n Verdere ooreenkoms tussen die twee bundels is die groot getal verhalende verse wat in Sloper, veral in die afdeling &apos;Langnagvure&apos;, figureer, maar in Amper elders baie sterker uit die verf kom.
Die wit hings van die Namib: Twee verhale uit die Suidwes, Doc Immelman : book review
Doc Immelman se bundel Die wit hings van die Namib vertel twee verhale wat afspeel teen die agtergrond van die ou Suidwes-Afrika. Die eerste vertel die verhaal van &apos;n bywoner se seun, Zack Becker, wat verlief raak op sy pa se werkgewer se dogter, en die twee jongmense se stryd om uiteindelik saam te kan wees. Die tweede verhaal handel oor die soektog van &apos;n groep mense in &apos;n onherbergsame en afgeleë gedeelte van die Namibwoestyn na tekens van &apos;n wit spookperd. Tydens hul reis ontmoet hul egter twee geheimsinnige mans wat met &apos;n vliegtuig in die woestyn &apos;n noodlanding moet doen, en noodgedwonge by die groep aansluit. Die soektog na die spookperd loop derhalwe anders af as wat die safarileier, Fanus Brink, beplan of kon voorsien het.
Afrikaanse poësie geïnspireer deur die Oosters-Ortodokse kerklike tradisie
Die Onsienlike Son, Jacobus van der Riet : book review
Die Onsienlike Son, die debuut bundel van vader Jacobus van der Riet, &apos;n priester in die Oosters-Ortodokse kerk bevat 59 gedigte oor heiliges uit sy kerklike tradisie. Min van die heiliges, wie se verhale die gedigte van die bundel geïnspireer het, sal aan Afrikaanse lesers bekend wees, maar die invloed van &apos;n tradisie wat steeds betreklik onbekend is in Afrikaans, kan net die taal en haar kultuur verdiep.
&apos;al weer &apos;n seisoen&apos;
Hanekraai, Daniel Hugo : book review
Daniel Hugo is veelsydig. Hy was lank spesialis-omroeper by Radio Sonder Grense (RSG) en is &apos;n ervare bloemleser en samesteller. Hugo is egter ook die redakteur van die boek Halala Afrikaans (2009), &apos;n byderwetse nuwe &apos;biografie&apos; van Afrikaans. Hy verwerf sedert die negentigerjare veral bekendheid as produktiewe vertaler van Nederlandse literêre werke. Hierin word sy veelsydigheid geopenbaar deurdat hy daarin slaag om werke uit verskillende genres en van uiteenlopende aard byna ewe suksesvol te vertaal. Veral sy vertalings uit die oeuvre van die Belgiese outeur Tom Lanoye vind groot byval by die leserspubliek sowel as die kritici.
Herinneringe aan vanmelewe se dae : &apos;n deernisvolle huldeblyk
Waar die wêreld wyd is, Lategan P. Bredenkamp : book review
In Waar die wêreld wyd is (2010), deel Lategan Bredenkamp sy jeugherinneringe aan sy ervaringe en belewenisse in die distrik Postmasburg met die leser. Die memoires, soos op die voorblad gekwalifiseer, vertel die herinneringsreise van kanniedood-pioniers in vroeë 1900&apos;s aan die Noord-Kaap deur die oë van die jong Bredenkamp. Die memoires word ingelei met &apos;Ek wil eerder my vertelling begin by my ouers en nie by myself soos ek eers van plan was om te doen nie&apos;, (bl. 9).
Kop op &apos;n blok/blog
Kop op &apos;n blok, Philip de Vos : book review
Author N. Vercuil
Philip de Vos is &apos;n bekende limerick-skrywer en het &apos;n aantal bloginskrywings op die Versindaba-webtuiste gelewer. Kop op &apos;n blok bestaan uit &apos;n versameling van hierdie bloginskrywings. Die bundel bevat egter ook &apos;n aantal sketse wat in tydskrifte en koerante gepubliseer is.
&apos;n Lyf onthou, Riette Rust : book review
Wat &apos;n mens eet, is jy. Dieselfde geld vir wat jy lees, dit word jy. In dieselfde tyd as S.J. Naudé se Alfabet van die voëls en Nicole Jaekel Strauss se Maal, verskyn &apos;n Lyf onthou van Riette Rust, die skrywer van Lang bene en lipstiek: Gebruik jou seksualiteit en behaal sukses (&apos;n boek oor &apos;erotiese kapitaal&apos;).
Drie gedigte : litera
Belydenis na die maal
&apos;n Perspektief op &apos;n periode van kontak tussen Khoi en Afrikaans : original research
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 34, pp 1 –11 (2013)
In &apos;n soeke na die wortels van Afrikaans het vroeë taalkundiges op die raakpunte tussen Afrikaans en Nederlands gefokus. Die invloed van die nie-Europese tale het min aandag gekry. Gaandeweg is &apos;n rigtingverandering in hierdie studies opgemerk. Taalkontaksituasies in verskillende streke waarby nie-Nederlandssprekendes sowel as Nederlandssprekendes betrokke was, is van nader bekyk. Daaruit het taalgegewens na vore gekom wat daartoe bygedra het om die ontstaan en geskiedenis van Afrikaans beter te verstaan, en het al hoe meer antwoorde op vroeër onopgeloste vrae duidelik geword. Die besonderhede en die belangrikheid van taal in die kontaksituasie in die binnelandse Grensgebied word hier bespreek. In hierdie kontakgebied is in die periode vanaf 1700 tot 1800 Khoi-Afrikaans en Veeboerafrikaans gepraat. Dit kon moontlik die belangrikste fase in die geskiedenis van Afrikaans gewees het, waartydens die manier waarop dit gepraat is, indringend gewysig is. Die omstandighede waarin hierdie kontak plaasgevind het en die veranderende rolle van die twee tale word bespreek. Vorme wat eers as Khoi-Afrikaans gestigmatiseer is, het later die Afrikaans geword wat algemeen gebruik is. Hoe dit gebeur het, is die sentrale vraag wat ter sprake kom. Hierdie normverandering in die Grensgebied kan verstaan word deur die sosiohistoriese omstandighede waarin die variëteite van Afrikaans gepraat is van nader te bekyk. Een van die gevolge van hierdie taalkontak en gepaardgaande normverandering word ter illustrasie bespreek, te wete die Khoi-gebruik van &apos;ons&apos; in onderwerpsposisie en die inskakeling daarvan by algemeen erkende Afrikaans.
Geskiedenis met &apos;n wandelstaf
Eilande en enklaves: Reissketse, André Pretorius : book review
In hierdie boek is die begrip &apos;eilande&apos; of &apos;enklaves&apos; nie slegs &apos;n geografies begrip nie, dit is ook &apos;n aanduiding van &apos;n spesifieke eenheid - al is dit momenteel volgens die skrywer se beskouing - van gebeurtenisse, geskiedenis, belewenisse en plekke. Hy meld dat &apos;eiland&apos; teenoor &apos;vasteland&apos; staan, &apos;asof die afwesigheid van vastigheid die onderskeidende kenmerk van &apos;n eiland is&apos; (bl. 10).
Camus: Betrokke buitestaander
Die Pes, Albert Camus; Piet de Jager (Transl.) : book review
Author A.J. Coetzee
Albert Camus is in 1913 in Mondovi, Algerië (toe Franse Algerië) gebore, en hy sterf in 1960 in &apos;n motorongeluk in Yonne, Frankryk.
Drie verlanges : litera
met woorde werk van wors tot stronk
Poetic vignettes about life : litera
I. &apos;Strong, strong winds over Nijmegen, Netherlands: Reflections on Palm Sunday morning, 2013&apos;
II. &apos;The Last Word&apos;
III. &apos;A Friend&apos;s (New) Life&apos;
Paint by numbers : litera
Tinboektoe toe : &apos;n ruimtelike ontdekkingsreis : original research
Author S.F. (Franci) Greyling
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 34, pp 1 –15 (2013)
Om navorsing in kreatiewe dissiplines binne universiteitskonteks te bevorder, is dit belangrik dat &apos;n ruimte geskep word waarin die verwagtinge uit die formele navorsingsomgewing en die unieke eienskappe van die kreatiewe dissiplines in balans verkeer. Hiervoor is dit nodig om die uitdagings en moontlikhede van praktykgebaseerde navorsingsbenaderings van nader te ondersoek, en die binnewerking daarvan beter te verstaan. Die eksperimentele en unieke aard van kunstenaarsboeke en die verskeidenheid werksaamhede wat deel van die skeppingsproses is, kan &apos;n verhoogde bewussyn van die kreatiewe proses meebring, en sodoende ook &apos;n ruimte vir besinnende nadenke bied. In die artikel word vanuit die perspektief van die besinnende praktisyn, die ontwikkelingsgang van &apos;n eie kunstenaarsboek, Tinboektoe toe, bespreek. In die bespreking word klem geplaas op die eksperimentele karakter van die navorsingsruimte en die wisselwerking tussen konteks, kunstenaar, kunswerk en navorsingsfokus. Hierdie boek, saamgestel uit poskaarte, het lesers uitgenooi om letterlik en figuurlik deel te word van die ruimte van die boek, om saam te skryf en stories te maak, en om die tradisionele grense van die verhaalwêreld en die boek op te hef. Alhoewel lesersdeelname aan betekenisvorming onderliggend aan alle skryfwerk is, het dit &apos;n bewuste en middelpuntvlietende krag van hierdie projek geword. Gevolglik is die navorsingstemas en moontlikhede ook hierdeur beïnvloed. Dié spesifieke en genuanseerde fokus kan waarskynlik slegs moontlik wees indien toegelaat word dat &apos;n kreatiewe projek en navorsingsaangeleenthede gesamentlik organies ontwikkel. Die projek kan beskou word as &apos;n geval waarin kunspraktyk die onderwerp, metode, inhoud en uitkoms van navorsing is. Praktykgebaseerde navorsing moet ruimte bied vir &apos;n ontdekkingsreis.
&apos;Ek dink dis beter vir my skryfwerk om met die regte wêreld te doen te hê&apos; : &apos;n terreinverkenning van skryfopleiding in die groter Afrikaanse literêre sisteem (1995-2012) : original research
Author Leti Kleyn
Die hedetyd is iets van die verlede : &apos;n taalkundige motivering vir die &apos;hedetydskryfkunstradisie&apos; in Afrikaans : original research
&apos;n Nuwe Groot Trek-mite : herverbeelding van identiteit in Die pad na Skuilhoek deur Hans du Plessis : original research
In hierdie artikel sal aangetoon word hoe Hans du Plessis in sy roman Die pad na Skuilhoek die idee van die geskiedenis as &apos;n feitelik agterhaalbare reeks gebeure in die verlede ondermyn en dit weer bruikbaar en relevant maak vir die hede deur klem te lê op maatskaplike kwessies wat vir hedendaagse lesers relevant is. Eerstens sal gefokus word op die verpersoonlikte maatskaplike kodes waarvolgens die hoofkarakters se gedrag en identiteit gevorm word en hoe dié identiteit tersaaklik is vir die maatskaplike opset waarbinne die roman ontvang word. Tweedens sal die kwessie van kulturele en nasionale identiteit belig word soos dit in die roman vergestalt word. Aan die hand van dié insigte sal gepoog word om die vraag te beantwoord wie of wat die Afrikaner ten tye van die Groot Trek was. Ten slotte sal aangetoon word hoe Du Plessis gedateerde praktyke van geskiedkundige interpretasie en fiksionele representasie vermy deur die keuse om die ekokritiek as ideologiese raamwerk vir sy roman te neem. Sodoende word &apos;n nuwe maatskaplike mite oor die Groot Trek gevestig.
A new myth regarding the Great Trek: Reinvention of identity in Die pad na Skuilhoek [The path to Skuilhoek] by Hans du Plessis.
This article aims to illustrate how Hans du Plessis, in his novel Die pad na Skuilhoek [The path to Skuilhoek] (a place of shelter), subverts the way in which history had been presented in historical novels in the past by addressing social issues that contemporary readers find relevant. The first part of the article deals with the social codes that shape the identities of the main characters and how these identities are relevant in terms of the social framework within which the novel is received. In the second place the focus will shift towards Du Plessis&apos;s representation of cultural and national identities. The question: &apos;Who were the Afrikaners at the time of the Great Trek?&apos; will be answered with reference to these identities. In conclusion it will be pointed out how Du Plessis avoids dated practices of historical interpretation by choosing ecocriticism as the ideological framework for his novel and is, in this way, constructing a new social myth about the Great Trek.
&apos;n Handleiding uitsluitlik op die skryfkuns gerig
Die Afrikaanse skryfgids, Riana Scheepers & Leti Kleyn : book review
Uiteindelik het ons vir die eerste keer &apos;n omvattende, algemene handleiding in Afrikaans wat in sy geheel oor die skryfkuns gaan. Hier is &apos;n handboek wat hoofsaaklik oor die totstandkoming van &apos;n teks handel.