Die term "phusis" (fisiese natuur) in die Griekse filosofie besit byvoorbeeld 'n betekenisinhoud wat pertinent verskil van die wyse waarop die fisiese natuur in die moderne fisika sedert die Renaisance verstaan word. Die bekende, wysgerig-onderlegde fisikus, Carl Friedrich von Weiszäcker, wys immers daarop dat die tradisionele (Grieks-Middeleeuse) siening van die werklikheid 'n omvattende goddelike wêreldorde aanvaar waarin ook die mens ingebed is. Descartes sou hierdie instelling omkeer: wat die mens van meet af besit, is die besef van sy eie (denkende) bestaan -"ek dink, daarom bestaan ek". Sekerheid oor die bestaan van God word gekanaliseer deur die menslike self-versekerdheid. Dit is volgens von Weiszäcker 'n tipiese kenmerk van die moderne tyd - die werklikheid waarin ek my bevind, waarborg nie meer my bestaan nie. Hierdie waarheid gaan immers verlore, maar wanneer die werklikheid teruggevind word, is dit as voorwerp van my selfversekerde denke, as 'n voorwerp wat ek (denkend) kan manipuleer (von Weiszäcker 2002:130-131). Een van die sleutel-kenmerke van die Grieks-Middeleeuse erfenis is in die siening van 'n substansie gegee. Eerstens is 'n substansie as 'n verbinding van vorm en materie gesien en tweedens was 'n substansie veronderstel om onafhanklik van enigiets anders te bestaan.1
In sy beroemde geskrif oor twee nuwe wetenskappe bedink Galileo in 1638 'n gedagte-eksperiment wat handel oor 'n liggaam wat op 'n eindelose baan in beweging is. Hierdie liggaam sal bly voortbeweeg tensy iets soos wrywing of swaartekrag daarop inwerk. Hieruit lei hy dan die traagheidswet af. Sy hele oriëntering is beperk tot die sogenaamde "primêre kwaliteite" van materie, met name aritmetriese (telbaarheid), ruimtelike (vorm, grootte, posisie, aanraking), en kinematiese eienskappe (beweeglikheid) (Hucklenbroich 1980:291).
Dit inspireer Immanuel Kant dan in die agtiende eeu om die volgende radikale rasionalistiese konklusie te trek. As die mens 'n gedagte-eksperiment kan formuleer, 'n natuurwet daaruit kan aflei en hierdie wet dan op die waarneembare dinge in die natuur kan toepas, dan beteken dit dat die wette vir die natuur by voorbaat (apriori) in die menslike verstand opgesluit lê: "Die verstand skep sy wette (apriori) nie uit die natuur nie, maar skryf dit aan die natuur voor" (Kant 1783:320; § 36). Hierdie verstandswette het egter alleen betrekking op die sintuiglike verskynsels en nie op die vermeende dinge op sigself agter die verskynsele nie - waarmee 'n element van die klassieke substansie-begrip belig word, gegee in die onderskeiding tussen wese en verskyning.
Juis in die denke van Kant tref ons egter 'n verdubbelde idee van die menslike outonomie aan, want uit hoofde van sy boedelskeiding tussen wese ("Ding an sich" / "ding-op-sigelf)" en verskyning, aanvaar hy in sy Kritik der Urteilskraft 'n tweërlei wetgewer: die verstand en die rede. Eersgenoemde is (apriori) wetgewend vir teoretiese kennis in 'n moontlike ervaring en laasgenoemde is (apriori) wetgewend vir die vryheid. Die sfere van die natuurbegrip en die vryheidsbegrip is van mekaar geskei deur die groot kloof wat die bo-sinnelike van die verskynsels skei in hul totale afgesonderdheid - en dit is "nie moontlik om tussen hierdie twee gebiede 'n brug te slaan nie" (Kant 1790:B-LIII; Inleiding, paragraaf IX).
Die vlugtige oorsig wat pas van enkele hoofkontoere van die Westerse wysgerige denkontwikkeling gegee is, sou 'n sonderlinge verwerking beleef in die digkuns van die bekende figuur uit die tydperk van die sogenaamde Rèveil, Willem Bilderdijk.