Erfenissentrum | Voortrekker Monument
NUWE ERFENISSENTRUM OP DIE VOORTREKKERMONUMENT ERFENISTERREIN IN PRETORIA.
Geopen 5 September 2008
Links van die woord erfenissentrum is 'n gestileerde, moderne embleem, in kleur, wat sy oorsprong in die Westerse volkskuns het en wat ook deur die Afrikaner oorgeneem is. Die sterk sirkelmotief is gebaseer op die wentelende sonnerad (Nederlands Zonnerad; Duits Wirbel en in die V.S.A. as 'n Whorlbekend) en sirkelblom. Die kunsmotiewe kom dikwels as versierings op die bodems van kruithorings en die bolle van kappies voor (soos te sien in die Voortrekkermonument Museum).
Die simboliek van die embleem word verder gevoer deur die lyne en kolle wat met mekaar verbind is en in 'n sentrale punt (die Erfenissentrum) saamkom waar gedagtes, elemente, gebeure, kulture, ens. wat oor die jare 'n impak gemaak het en deel van die vorming van 'n volk was, elkeen individueel belangrik is. As hulle bymekaar gevoeg word, ontstaan 'n groter prentjie – dus, 'n groter erfenis wat daagliks groei as nalatenskap vir opkomende geslagte. Dit word deur die gebruik van die vorms geïllustreer.
Die Erfenissentrum is die vlagskipprojek van die Erfenisstigting, 'n maatskappy sonder winsmotief wat op die bewaring van bedreigde erfenisgoedere van besondere betekenis vir die Afrikaanssprekende gedeelte van die bevolking konsentreer. Die bestuur daarvan word deur die personeel van die Voortrekkermonument behartig.
Die uitstalling vorm die sigbaarste gedeelte van die Erfenissentrum. Die tema daarvan is Afrikaners in die 20ste eeu; baanbrekers, bakens en brûe; 'poskaartflitse' uit die geskiedenis. Gegewe die kompleksiteit van Suid-Afrika se geskiedenis in die 20ste eeu – en veral die Afrikaner se emosionele betrokkenheid daarby – was dit 'n baie ambisieuse en selfs riskante onderneming, wat met min hulpbronne onderneem moes word. Nie almal sal noodwendig met alle aspekte van die uitstalling saamstem nie, maar dit was onmoontlik om 'n meer volledige projek te onderneem.
Die vertroue word uitgespreek dat die uitstalling daarin sal slaag om sover doenlik 'n objektiewe, eerlike, gebalanseerde en geloofwaardige blik te gee van die rol en bydrae van 'n volk wat die afgelope eeu onder moeilike omstandighede, 'n onuitwisbare invloed op die land gehad het. Daarom kon Suid-Afrika die eeu afsluit as 'n wêreldleier op verskeie gebiede en een van die toonaangewendste lande van die Afrika-kontinent. In die onderhawige tydperk is ook heelwat foute begaan. Mag ons daaruit leer en konstruktief bly werk aan 'n beter toekoms vir ons land en al sy mense.
Hennie Potgieter (1916-1992)
Die standbeeld is in 1961 voltooi en is bykans 1,75 keer lewensgrootte. Dit het op die grasperk in Parlementstraat, Pretoria gestaan en is op 21 Augustus 2008 op sy huidige staanplek by die Erfenissentrum geplaas.
Die wortel van alle geslaagde lewensuitinge is die getemde vryheid. Dit is die hoeksteen van demokrasie. Die vrye enkeling moet hom skik na die behoeftes van die gemeenskap; as dit kan, vrywillig, anders onder dwang. So gaan dit ook in die gesin. Hoewel elke gesinslid hom vry in sy eie woning ag, moet hy noodwendig baie opofferinge maak met betrekking tot vryheid van beweging en spraak, ter wille van die gelukkige gesin. Dit is ook so in elke aspek van die lewe: vryheid van handeling mag nooit in losbandigheid ontaard nie en so ook nie vryheid van spraak in belediging nie. Potgieter het hierdie tema op die klassieke wyse behandel. Gewoonlik beheer die mens 'n trotse perdehings of selfs 'n luiperd. Heel paslik het hy die Afrikanerbul gekies om die volke van Suid-Afrika voor te stel. Met fotografiese juistheid toon hy die opgestapelde skof, die "doodkiskop", die riwwe oor die sye en die ovaalvormige horings – simbolies van die lewenskrag van jong volke op die drumpel van volwassenheid. Die jeug van Suid-Afrika word gesien as 'n kragtige jongeling in die fleur van sy lewe. Ons word daaraan herinner dat die bedrywighede van elke geslag hoofsaaklik bedoel is om die volgende geslag te dien. Hulle sal spoedig die verantwoordelikheid erf wat nou op die oueres rus en sal die leisels van hulle voorgangers moet oorneem.