Saai hof toe oor verbod op drankverkope(Foto: Saai) Die organisasie Saai sê hy is besig om sy dokumente af te handel om die regering hof toe te sleep oor die verbod op drankverkope. Pres. Cyril Ramaphosa se aankondiging Sondagaand van ŉ hernude verbod op drankverkope te midde van die Covid-19-pandemie het die bedryf soos ŉ voorhamer getref. “Baie wynprodusente is familieboerderye met ŉ ryk tradisie en diep gewortelde gesinswaardes, waarin kapitaal, kundigheid, ervaring en ŉ verbintenis tot uitnemendheid van geslag tot geslag oorgedra word,” sê Francois Rossouw, uitvoerende hoof van Saai, die organisasie wat familieboere verteenwoordig. “Dit verskil wesentlik van ander vertakkings in die alkoholbedryf. Daarom is die uitdagings van ’n wynboer nie dieselfde as dié van ’n alkoholvervaardiger nie. Die produksiedoktrine, filosofie en werkswyse is veel anders en die risiko’s is groter vir wynboere.” Rossouw sê die afsonderingstydperk het dié verskille beklemtoon deur ontwrigtings waarin wynboere hulle aanvanklik oor operasionele inperkings moes bekommer en toe oor die sluiting van plaaslike en internasionale markte. Hierdie ontwrigting van plaaslike verspreidingsnetwerkte en uitvoere het ŉ verdoemende uitwerking op kontantvloei op die plaas en in die kelder gehad. Wynboere is ook steeds bekommerd oor die rakspasie in die buiteland wat hulle vanweë swak openbare beleid en gebrekkige begrip en beplanning moes prysgee. Hy sê die skade wat tot dusver aan die bedryf aangerig is, beloop reeds miljarde rande en kan tot ’n dekade duur om te herstel. Dit het ook talle kleiner familiewynmakers in ’n benarde situasie geplaas. “Sonder innoverende inisiatiewe wat buite die normale markgedrewe finansieringsmeganismes daardie boere op hulle plase kan hou, staar meer bankrotskap in die gesig as wat Suid-Afrika besef.” Saai sê anders as alkoholprodusente is ’n wynboerdery nie net geskoei op winsbejag nie, maar gaan dit ook oor ŉ nalatenskap, die oordrag van kennis tussen geslagte, die integriteit van ’n handelsmerk, die naam op die etiket en die onderhoud van ’n gesin en ŉ gemeenskap. “’n Wynboerdery is ook nie net ’n wingerd met ’n kelder langsaan nie. Dit is ’n bestemming waar besoekers en toeriste iets tasbaar van die omgewing kan ervaar. Dus speel so landgoed ŉ wesenlike rol in die bemarking van ’n streek of provinsie en sy geskiedenis en is hy afhanklik van ondersteuning nie net met betrekking tot sy produk nie, maar ook as toerisme-aantreklikheid,” sê Rossouw. Hy sê die gebeure tydens die Covid-19 inperkingstyd en die uitdagings wat kleiner wynboere in die gesig staar noop hulle om hulself in die huidige beleidsomgewing te herposisioneer. Dit verg nie ŉ breuk met bestaande landbou- of bedryfstrukture nie, maar maak dit noodsaaklik dat ’n duideliker stem vir familieboere in daardie strukture gehoor word. “Kleiner gesinsondernemings se belange is anders as dié van korporatiewe of koöperatiewe ondernemings, wat die infrastruktuur, kapasiteit en spierkrag het om tot beleidsontwikkeling en -beïnvloeding in oorkoepelende bedryfsorganisasies bydraes te maak.” Rossouw sê Saai kry in hierdie stadium groot steun uit veral die Wes-Kaap vir die beoogde hofsaak waarin hy onder meer wil vra dat wynverkope minstens toegelaat moet word. Hy sê die instel van ’n aandklokreël en ’n verbod op drankverkope is ’n oordrewe reaksie. Die regering voer aan dat drankgebruik tot meer traumaverwante voorvalle lei wat beteken minder hospitaalbeddens en hulpbronne is beskikbaar vir Covid-19-pasiënte. “Om gehoor te word sal vereis dat familieboere hulle nie net op beleidsake toespits nie, maar dat hulle ook daadwerklik betrokke raak in aksies en veldtogte wat hul belange en voortbestaan bevorder. Wynboere kan nie bekostig dat hul stem verwater word deur onder die vaandel van die breër alkohol- en wynvervaardigingsektor ingegooi te word nie.”