Gebed, die geheim van ware wysheid en die krag in koninkrykswerk.
Jakobus het sy brief met gebed begin (1:5) en hier sluit hy dit daarmee af. Dit is vir hom die geheim van ware wysheid, vrede en versoening. Dit hou mense nederig en bring selfs ryk en arm bymekaar. Dit verander die lot en selfs die loop van die geskiedenis (bv die verhaal van Ester).
Hierdie tema loop ook deur die ander tekste vir vandag en raak telkens 'n ander aspek:
Ons hulp kom van die Here wat hemel en aarde gemaak het. Hy verander ons lot.
Ester se opregte versoek en wens beweeg Ahasveros daartoe om daaraan gehoor te gee.
9Garbona, een van die koning se paleisbeamptes, sê toe: "Daar is mos reeds by Haman se huis 'n galg van drie en twintig meter hoog wat hy laat oprig het vir Mordegai wat destyds in belang van die koning gepraat het."
43"As jou hand jou van My afvallig laat word, kap hom af! Dit is beter dat jy vermink in die lewe ingaan as dat jy altwee jou hande het en na die hel toe gaan, in die onblusbare vuur. 44h 45En as jou voet jou van My afvallig laat word, kap hom af! Dit is beter dat jy kreupel die lewe ingaan as dat jy altwee jou voete het en in die hel gegooi word. 46i 47En as jou oog jou van My afvallig laat word, pluk hom uit! Dit is beter dat jy met een oog die koninkryk van God ingaan as dat jy altwee oë het en in die hel gegooi word. 48Daar gaan die wurm nie dood nie en word die vuur nie geblus nie."
Die gebed van 'n gelowige het 'n kragtige uitwerking. 17Elia was 'n mens net soos ons. Hy het ernstig gebid dat dit nie moet reën nie, en in die land het dit drie jaar en ses maande lank nie gereën nie. 18Toe het hy weer gebid, en die hemel het reën gegee en die aarde het sy oes gelewer.
19My broers, as een van julle van die waarheid afdwaal en iemand sou hom terugbring, 20weet dan dat hy wat 'n sondaar van sy dwaalweg terugbring, hom uit die dood red en maak dat 'n menigte sondes vergewe word.
1. Jakobus 5 – Volhard in gebed
2. 5:1-6 – Dit is dwaas om skatte te vergader in die laaste dae
3. 5:7-11 – Wees geduldig in lyding
4. 5:12 – Leef met integriteit
5. 5:13-20 – Bid gelowig – dit is kragtig en effektief
Toetrede: Lied 272 of VONKK 69
Lofsang: Lied 280 of Flam 161
Wet/toewyding/geloofsbelydenis: Flam 51
Gebed: Lied 271 "Heil'ge Jesus, wat my lewe"
Voorbidding: Lied 278 of VONKK 164
Slotsang: Lied 266 of VONKK 112 of Flam 95
Respons: Lied 286 of Flam 361 of VONKK 36
Lied 272 "Stuur nou u lig" of
Flam 161 "Meer As 'n Lied Oor Ons Lippe" (Mooier As Die Mooiste Mooi)
F161. "Meer As 'n Lied Oor Ons Lippe (Mooier As Die Mooiste Mooi)"
VONKK 164 "O Hoor My, Heer"
Nav Psalm 102:2,3 RUBRIEK: Meditatief – Skuldbelydenis en Genadeverkondiging / Gebed
Musikale verryking: Anton Esterhuyse 2011 © Engelse teks en melodie: Openbare besit
© Afrikaanse teks, orrelbegeleiding en musikale verryking: 2011 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
Orrelbegeleiding: Daleen Kruger 2010 (Pro Deo) Kantoryverwerking: Albert Troskie 2010 (Pro Deo)
© 2010 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Kontemporêr – Gebed
Helmut Thielicke, die Duitse teoloog, het in sy lesings oor die Ons Vader-gebed die volgende geskryf:
Onder die mense is daar slimmes en dommes; heiliges en skurke; die wat heers en die wat oorheers word; maar dwarsdeur al die veelvuldige verskille loop een algemene eienskap en dit is dat hulle – u en ek ingesluit – moet bely: Ons is almal sondaars en dit ontbreek ons aan die roem wat ons voor God moet hê.
Wat egter interessant is, is dat hierdie roem by elkeen van ons verskillend ontbreek. Ja, dit verskil tussen die fariseër en die tollenaar; dit is anders by die ou vrou as by die jong man – maar al die verskille vloei saam in hierdie een sin: "Heer gaan weg van my af, ek is 'n sondige mens!"
Ons moet elkeen bely: "Heer ons het anders uit u hand op aarde te voorskyn gekom as wat ons nou is. Ons kan onsself nooit weer so aan U teruggee soos ons onsself uit u Hand ontvang het nie." Ons moet erken: Ons het almal die groot verband op ons lewe. En dit heet skuld!
As Jakobus vir die gelowiges skryf, spel hy hulle verantwoordelik ten opsigte van skuld uit; teenoor mekaar, die gemeente en teenoor God. Hierdie skuld bring letterlik siekte oor individue en die gemeente. Daarom moet man en muis almal intree in gebed voor God. Die Heler van ons skuld en ons siekte.
Onthou, Jakobus skryf sy brief te midde van innerlike spanning en verdeeldheid in die gemeentes aan wie hy dit rig. Sommige Skrifkenners wonder hardop of Jakobus nie maar net 'n klompie losse spreuke en wyshede is nie. Dit is natuurlik nie so nie. Daarvoor fokus Jakobus te sterk op heelheid van die gemeente, en die wegneem van gebrokenheid en verskeurdheid, sosiale siekte en verdeelheid.
Die brief wil gelowiges bemoedig en vermaan om hulle lewenswyse deur geloof in Jesus Christus te rig. Die brief beoog "verandering van houding en gedrag, sodat die innerlike en onderlinge konflikte, teenstrydighede en spanninge opgehef sal word in volkomenheid, geïntegreerdheid en heelheid," skryf prof. Dirkie Smit.
In ons teksgedeelte spreek Jakobus spesifiek vier groepe mense in die gemeente aan. Dit is mense wat self konflikte ervaar, en daardeur ook spanning in die gemeente veroorsaak. Hierdie vier groepe word as't ware in die volgorde van groeiende intensiteit genoem. Die maniere waarop met hulle omgegaan moet word, word ook beskryf:
Daar is diegene wat swaar kry en diegene wat opgeruimd is (13). Die mense wat swaar kry, moet bid. Die mense wat opgeruimd is, moet lofliedere sing – wat ook 'n vorm van gebed is.
Daar is diegene wat siek is (14). Hulle moet die ouderlinge van die gemeente laat kom om vir hulle te bid, en hulle met olie te salf by die aanroep van God se Naam. God self sal by gelowige gebed vir die sieke genesing bring.
Daar is diegene wat sondig, veral teenoor mekaar (16). Hulle moet hulle sondes eerlik teenoor mekaar bely, en vir mekaar bid, sodat hulle gesond kan word. Gesond word verwys hier nie net na fisieke genesing nie, maar ook sosiale genesing, skuld en vergifnis, en die oplos van verterende konflik.
Daar is diegene wat heeltemal van die waarheid afgedwaal het (19). Mede-gelowiges moet uitreik na hierdie mense en hulle van hul dwaalweg terugbring, want dan word so iemand van die dood gered en 'n menigte sondes word vergewe.
Die sake wat Jakobus hier aanspreek (gebed, geloof, en die kerk se betrokkenheid by siekes, vertwyfeldes en gebrokenes) lê aan die hart van die evangelie. Jakobus vermaan en bemoedig die gelowiges met wat hulle primêre en wesenlike doel as volgelinge en kerk van Christus is.
Opvallend hoe 'n sentrale rol gebed hier speel. In die inleiding tot die brief roep Jakobus die gelowiges op om te bid (1:5). In die slotbetoog doen hy dit weer. Hy omraam die boodskap en bevestig wat hy gesê het in die res van die brief. Sy verkondiging en verstaan van navolging moet van God afgebid word. Dit is nie deur eie krag nie, maar 'n gawe wat God verleen.
Jakobus beklemtoon hoe kragtig gebed is, met verwysing na Elia wat vir die droogte gebid het. Die krag van gebed lê in die lewende Here wat aangeroep word, en wat tot ons beswil reageer op ons gebede. God neem siekte en skuld weg, en gebed speel hierin 'n wesenlike rol.
Moderne mense is geneig om aan siekte slegs as fisieke, liggaamlike ongesteldheid by individue te dink. Ons sal ook maklik tussen fisiese siekte en geestelike siekte onderskei. In die Bybelse tyd is daar meer holisties oor siekte gedink. Daarom verwys siekte hier nie net na liggaamlike siekte nie, maar ook na sosiale siekte, die gebrokenheid van verhoudings, die aftakelende effek van konflik, verdeeldheid en spanning op mense.
Siekte verwys natuurlik ook na wat ons vandag as fisieke ongesteldheid sal beskryf. Om siekte te genees, is gebed nodig by die salf met olie. Olie was wyd as geneesmiddel gesien, en is vir medisinale doelwitte gebruik. Olie (medisyne) dien hier ook om die teenwoordigheid van God sigbaar te maak. Dit het ook 'n geestelike inhoud.
Daar is nie vir die Bybel spanning tussen gebed en medisyne nie. Dis nie die een of die ander nie. Mens sien dit op baie plekke in die Bybel. Die Here kondig aan dat koning Hiskia nog vyftien jaar gaan lewe (sy genesing word aan hom geskenk), maar dan gee die Here Jesaja opdrag om 'n vyekoek (wat ons 'n trekpleister sal noem) op Hiskia se sweer te gaan sit om die kwaad uit te trek (Jesaja 38:21). Nog 'n voorbeeld is Jesus wat klei (met medisinale eienskappe) aan die man se oë smeer wie se gesig Hy herstel (Joh. 9:14), of Paulus wat 'n bietjie wyn as geneesmiddel vir Timoteus aanbeveel (1 Tim. 5:23).
Genesing kom met of sonder medisyne, maar in alle gevalle met 'n dankbare, biddende bewussyn van die Here se teenwoordigheid.
In hierdie siening van genesing word mens ook genees as jy opgeneem of herstel word in gemeenskap met God en medegelowiges – selfs al kry jou fisieke siekte jou uiteindelik onder.
Jakobus praat ten diepste met ons oor die verwoestende effek van ons skuld op ons lewens – ons indiwiduele maar ook ons gemeenskaplike lewe.
Die probleem van ons tyd is dat ons nie besef of dink dat ons skuld het of skuldig is nie. Ons weet nie ons is siek nie. Ons stap soos lyke rond in 'n wêreld wat ons elke sekonde vertel hoe gesond ons is. Of as ons hierdie produk aanskaf, op hierdie vakansie gaan, daardie nuwe motor of huis koop, gaan ons gesond raak.
Ons soek die oplossings vir ons siekte eensydig as ons dink chemiese middels alleen kan ons gesond maak. Ons het nodig om meer as net fisiek gedokter te word. Ons het natuurlik chemiese medisyne nodig, maar ook ander medisyne as net ons pille. Hoe belangrik ons pille en behandeling ook al vir ons welsyn is – en dit is baie belangrik – het ons groter genesing nodig. Dit is genesing wat God gee wanneer ons diep van binne aangeraak word, van ons skuld bevry word deur belydenis van sonde, en in verhouding tot God en mekaar herstel word.
Ons kan dodelik siek wees, en ons weet dit nie. Ons dink ons is gesond, maar in wese dwaal ons en is ons op pad na die dood (19-20). Ons is siek aan en van onsself. Ons neem selfies en ons begeer ons eie liggame en plesier. Alles moet net om ons draai en gaan oor ons gemak en plesier. Die "ek" groei elke dag groter en groter sodat daar nie eers meer plek vir my is in die kerk as ander dit met my wil deel nie. Dit veroorsaak die konflik en struwelinge onder mekaar en in die kerk. Dit maak dat ons aan mekaar leuens vertel, jaloers is en afdwaal van die waarheid.
Daarom skryf Jakobus hierdie slotopmerkinge aan ons. Daar is net een oplossing vir ons sieklike toestand – ons moet op ons knieë gaan. Ons moet bid. Nie die gebede waar ons persoonlik roem en ryk vergroot en ons eie selfsugtige begeertes en die "ek" die fokus is nie. Nee, ons moet vir mekaar begin bid. Wanneer ons vir mekaar en saam met mekaar begin bid, begin ons onsself sien soos God ons sien. Besef ons wat ons werklike funksie teenoor mekaar en God is.
Deur God geroep
Ons is as geloofsgemeenskap as agente van God op aarde geroep. Ons doel op die dorp of in die stad waar ons geplaas is, is om ruimtes te wees waar mense genees kan word, herstel kan word, vergewe kan word en teruggebring kan word na die waarheid. Ons getuienis en gebed het 'n kragtige uitwerking in gelowiges en ongelowiges se lewe. Ons manier van leef onder mekaar bring genesing vir ons gemeenskap en land.
Dit kom egter nie vanself nie. Ons moet hiervoor bid. As individue, as ouderlinge van die gemeente, as gelowiges en as land moet ons bid. Ons moet ons sondes eerlik teenoor mekaar (man en vrou, buurman en bure, werker en werkgewer) en teenoor God bely.
Waar verhoudings en mense siek geraak het, moet ons onder aanroeping van die Naam van die Here bid en met olie salf (mekaar versorg). Ons moet mekaar vergewe. Ons moet met volharding aktief wag op God nadat ons gebid het asook op mekaar. As iemand afdwaal moet ons hom/haar terugbring. Dan sal God ons gesond maak. Wanneer ons swaarkry moet ons bid. Wanneer ons opgeruimd is, moet ons lofliedere sing.
Die genesing van God
Eers dan sal die roem van God herstel word en onsself, ons naaste, ons gemeente en ons land die genesing van God beleef. Ons bid nie om God se arm te draai of sodat God 'n wonderstok sal swaai dat ons gesond kan raak nie. Ons bid sodat ons 'n duideliker blik op God kan kry sodat ons lewe meer sy beeld kan weerspieël. Mense wat gesond is, is mense wat weet hoe lyk God!
"Omdat ek nie anders kan nie"
Uit die uitstekende fliek Shadowlands oor C S Lewis en sy vrou, Joy Davidson (1993) kom hierdie aangrypende stukkie dialoog. Nadat 'n ander kollega C S Lewis (Jack) gespot het oor wat gebed vir hom in die sak bring ten opsigte van sy sterwende vrou, Joy, sê Harry, een van sy ander kollegas:
Christopher kan jou spot, Jack, maar ek weet hoe hard jy gebid het en nou is God besig om jou gebede te beantwoord.
C S Lewis antwoord dan:
Dit is nie hoekom ek bid nie, Harry. Ek bid, want ek kan myself nie help nie. Ek bid omdat ek hulpeloos is. Ek bid, want hierdie behoefte vloei die hele tyd uit my, of ek slaap en of ek wakker is. Gebed verander nie vir God nie, dit verander my!
Gebed maak siekes gesond – individue en gemeentes.
Gee geleentheid vir gebed, of reel vooraf mense om vir spesifieke sake voorbidding te doen (bv. siekes in die gemeente, die land en regering, skole in jul omgewing).