'n Kameel, 'n sprinkaan en 'n vrot tamatie | Ferreira, Annelie | download
اصلی 'n Kameel, 'n sprinkaan en 'n vrot tamatie
کاپی کول (epub, 7�08 MB)
Niks cools gebeur ooit op Koedoesdorp nie.
Elke dag is dieselfde, die een so vervelig soos die ander.
Ons sit om die kombuistafel. Pa knars aan sy graan­kos terwyl hy aan sy hemp se kraag trek. Sewe-uur in die oggend sweet hy al. Hy haat dit om 'n das en pak aan te trek vir werk.
Veral op Maandag-oggende.
Anneke sit en staar na haar jogurt. Sy lyk soos 'n zombie, behalwe dat ek dink 'n zombie nie dood gesien sal wil wees met sulke deurmekaar hare nie.
Ek vat 'n slukkie lemoensap terwyl ek met Pa se pen sit en krap op Die Koedoesdorp Nuus. Dis te erg om so stil te sit, nou teken ek maar goeters, op enige stukkie papier. Nie dat dit help op Koedoesdorp nie.
Ma praat. Sy praat soos 'n trein. As sy roep: "Tyd om te kom eet!" is dit soos een van daardie treine wat toet voor hy reg deur Koedoesdorp jaag.
". . . en dan moet ons hierdie week die rose spuit," sê sy vir Pa, "hulle lyk pragtig al sê ek dit self ek dink ek sal die tuinkompetisie kan wen en my petunias het nog nooit so goed gelyk nie hulle is vol in die blom Hannes luister jy?"
"Hrmf," sê Pa.
Iets roer teen my bene.
Ma trek weer los. ". . . maar oom Jan het al weer van sy vrot tamaties op my gras gegooi daai ou man se kop is nie lekker nie a nee a sussie ons het dan gesê geen selfone aan tafel nie waar's jou maniere?"
"Een van my pelle SMS my dalk, Ma!" Anneke se kuif wip oor haar neus.
"Ja, om te sê sy het 'n nuwe puisie," brom ek agter my lemoensap.
"Hei! Jy gaan ook puisies kry, wag maar!" sê Anneke.
Ma se oë flits na my. "Gerrie is jy besig met huiswerk daar?"
Ek sit die pen vinnig neer. "Nee, natuurlik nie, Ma. Ek het net . . ."
Huiswerk. Huiswerk? Ek onthou iets vaags. Eendag lank, lank gelede, toe dit nog Vrydag was, het ons somme en 'n opstel gekry om te doen vir vandag.
Ek begin sweet nes Pa.
". . . en dan ; moet ek hierdie week koekies bak," sê Ma, "ek het nou die dag gaan kyk by die bakkery maar die pro­bleem hier op Koedoesdorp is dat niemand behoorlik kan bak nie."
Iets krap saggies teen my bene. Ek loer vinnig na Ma voor ek 'n stukkie kaas van my roosterbrood op die vloer onder die tafel laat val.
"Hap! Slurp!" Ek hoes gou sodat Ma dink dis ek.
Dan gaan sit Rolfie weer teen my bene.
Rolfie is swartbont en harig. Pa sê hy lyk soos 'n kruis tussen 'n Rottweiler en 'n Yorkie.
Partykeer dink ek aliens het hom hier gelos toe hulle terug is na hulle planeet.
"En jou hare moet ook hierdie week gesny word," praat Ma verder met Pa. "Koedoesdorp se bankbestuurder kan nie met sulke hare rondloop nie."
Pa lyk treurig.
"Jy moet Gerrie sommer saamvat dat sy hare ook . . ."
Skielik is daar 'n gegrom onder die tafel en jy sien net 'n harige pyl oor die kombuisvloer trek. Uit by die agterdeur, blaf-blaf in die agterplaas.
Pa sit sy lepel in sy leë papbak neer. Anneke sug.
Niemand steur hulle aan Rolfie nie, natuurlik. Die ge­vaarlikste ding waarvoor hy ooit blaf is sy skaduwee.
"Eintlik moet jou hare ook 'n slag gesny word dis vreeslik slordig," sê Ma vir Anneke.
"Ma! Ek het gesê ek laat dit groei vir die Graad Sewe-afskeid!"
"Aarde, daardie brak kan darem raas," sê Pa terwyl hy opstaan.
Ek kan nie stry nie. Rolfie se skaduwee moet vanoggend baie groot wees.
Pa loop na die agterdeur toe.
"Rolfie!" roep hy. Toe steek hy vas. Sy oë rek. Hy kyk na Ma. "Daar's 'n kameel in die tuin," stotter hy. "Hy is besig om jou rose te vreet."
Die beste Maandag in jare!
Ma se stoel kletter om, so vinnig spring sy op. Ons storm na die agterdeur toe.
Ek rek my nek om verby Ma en Anneke te sien. 'n Yslike kameel met 'n groot pakaas op sy rug krul sy lippe om een van Ma se rooi rose.
"Hei! Kom weg daar van my rose!" skree Ma en swaai haar arms terwyl sy na die kameel toe hardloop.
"Ma! Pasop!" gil Anneke en stamp Ma uit die pad, net betyds weg van 'n ander kameel wat honger na haar oorringe hap.
Bo-op die kameel sit 'n vreemde man, toegewikkel in lae wit materiaal en 'n kopdoek. Agter hom sit 'n kind inge­prop.
"Goeie hemel," fluister Pa.
Ek knip my oë.
Die agterplaas wemel van kamele en mense in wit klere toegewikkel! Daar is 'n vrou ook, maar die meeste moet kinders wees, van verskillende groottes.
Rolfie gaan mal.
"Dit," sê Anneke terwyl sy wild begin klik op haar sel­foon, "gaan die coolste foto's ooit op my Facebook page wees."
"Luister, Meneer." Pa loop na die kameel met die man op. "Dis privaat eiendom hierdie. Ek weet nie waarvandaan julle kom nie, maar julle sal moet . . . Hei, hei, hou die kameel van my af!" Pa spring eenkant toe, maar die kameel kom reg op sy das afgepyl. "Hei, skoert jy!"
Waar is Rolfie? Ek kyk rond. In die verste hoekie van die tuin kan ek 'n snoet bewerig agter 'n bos sien uitsteek.
"My tuin!" kerm Ma. "My pragtige tuin!"
"Alles is reg, Rolfie!" roep ek.
Klik! Klik! Anneke swaai haar selfoon. "Ek gaan dit op YouTube sit! Ek gaan beroemd wees!"
Iets raas nog meer as Rolfie. Ek kyk om. Dis die vrou in wit klere. Dit klink of sy besig is om te skel op die man op die kameel wat besig is om Pa al om die tuin te jaag.
"GPS! Horwoentoe GPS! Bommiekats GPS!"
GPS? Dis mos wat jy gebruik om vir jou te sê watter pad jy moet ry as jy na 'n vreemde plek toe gaan?
"Pa?" Ek gryp Pa aan die arm toe hy voor my verbyhardloop. "Ek dink hulle het verdwaal! Die vrou sê GPS!"
Pa ruk los. "Moenie byt nie, asseblief!" roep hy benoud. "Skoert!­"
"Ma? Anneke?" Niemand hoor my nie. Ek hol die huis in, na die boekrak in die woonkamer. Op die middelste rak trek ek die groot kinderatlas uit, en draf weer terug tuin toe.
Die man het nou afgeklim en hou sy kameel vas aan sy teuels. Pa staan langs die man en hyg. "Sirkus?" vra hy. "Het julle dalk uit 'n sirkus ontsnap?"
"Nee!" gil Ma.
Ek swaai om. 'n Kameel het pas 'n yslike hoop bollie gemaak – reg op Ma se beste pers petunias.
"Of uit 'n dieretuin?" vra Pa.
"Kwantolong!" sê die man. "Kwantolong!" Hy gooi sy hande in die lug. "GPS!"
"Pa, ek dink hulle kom van ver af," sê ek en maak die atlas vinnig oop, by Afrika. "Hier's ons nou in Suid-Afrika, sien Oom?" sê ek vir die man. Ek druk my vinger op die bladsy. "En hier is Koedoesdorp." Dan wys ek rondom ons, in die tuin. "Koedoesdorp."
Ma kom nader gesteier.
"Koedoewop?" vra die man.
"Ja, ja!" sê ek opgewonde.
Die man skud sy kop. "Hieng Koedoewop. Hieng."
Iets stamp verby my, een kind jaag 'n ander een met 'n roostak dat jy net wit klere sien flap.
Ma lyk grys.
Pa druk op 'n entjie hoër op die atlas. "Zimbabwe?"
Die man frons en skud weer sy kop.
"Zambië?" Pa se vinger beweeg al hoe hoër op in Afrika, maar elke keer skud die man sy kop. "Kenia? Tanzanië? Die Sahara-woestyn?"
"Sahhro?" Die man glimlag breed en knik sy kop. "Sah­hro! Sahhro!"
Pa fluit tussen sy tande deur en loer na Ma. "Goeiste, ou Swaer, julle is so verdwaal dis nie snaaks nie."
Ma lyk nog gryser.
Ek grinnik. Dis die beste Maandag-oggend wat ons in jare gehad het.
Anneke kom aangehardloop. "Ek's nou Facebook-friends met daai ou daar anderkant! Hy's ook dertien." Sy druk haar selfoon onder ons neuse. "Kyk! Nou het ek 'n Chinese friend, kyk hoe cool skryf hy sy naam! Dis net krulletjies, niemand kan dit lees nie!"
"Anneke, die mense is nie Chinees nie! Hulle kom uit die Sahara." Ek kyk op. Teen die heining staan die ou, omtrent net so lank soos Anneke. Hy is besig om iets te kou en hy lyk presies soos Anneke as ons iewers is saam met Pa en Ma en sy nie daar wil wees nie.
"Nou is die vraag," sê Pa stadig, "hoe kry ons hulle te­rug in die Sahara?"
Die vrou begin weer praat, nog vinniger as Ma. "Gro­mika GPS Latoeba GPS Soepsiepaap GPS!"
Die man se skouers hang.
Ek dink miskien gaan hy sy GPS nie gou weer gebruik nie.
Tussen die gepraat deur klink daar 'n nuwe geluid op, iets wat piep.
"Sj-sj-sj." Die vrou steek haar hande onder haar klere in en haal 'n bondeltjie uit. Die gepiep word harder. Dis 'n baba!
Ma gee 'n lang sug. "Wel, ons kan nie die mense net hier laat staan nie, kan ons?" Dis vreemd hoe stadig sy praat. Sy vee oor haar hare. "Kom saam," beduie sy vir die vrou. Dan kyk sy vir Pa. "Sorg jy dat die kamele iewers vasgemaak word, weg van my rose. Daar by jou braaiplek is die beste plek."
"My braaiplek?" vra Pa benoud.
"Ja, hulle gaan nie my tuin verder verniel nie! Anneke, gaan sit jy solank die ketel aan vir tee en Gerrie, begin jy kinders bymekaarmaak. Dit lyk my hier is omtrent vyf . . . sewe."
Rolfie het ophou blaf. Voor die bos waar hy laas weg­gekruip het, staan 'n seun omtrent so groot soos ek en steek sy hand uit na 'n swart snoet.
"Hei! Pasop daar!" Ek draf soontoe.
Die seun trek sy hand vinnig terug. Onder die kopdoek kyk twee donkerbruin oë versigtig na my.
"Rolfie kan partykeer gevaarlik wees," verduidelik ek. Wel, hy kan, as jy 'n blaar is, of 'n dooie muis. Rolfie het een­keer gehap na 'n dooie muis.
Nou lyk Rolfie darem nie te kwaai nie. Sy stert swaai en sy pienk tong flap vrolik. Ek krap sy bors.
"As jy wil, kan jy hom ook 'n bietjie vryf," sê ek vir die seun en wys na Rolfie.
Die seun steek sy hand uit en begin ook Rolfie se bors te krap. Voor ek kan keer, spring Rolfie vorentoe en lek die ou se gesig sopnat! Hy lag te lekker en wikkel sy neus.
"Ons moet ingaan huis toe," sê ek. "En al jou broers en susters saamvat."
Die seun hou aan om Rolfie te vryf.
"Gerrie!" roep Ma.
Ek stamp liggies aan die seun. "Dude, my ma roep," wys ek na Ma. "Jy weet, ma? Kwaai? Jap-jap-jap?"
Dit lyk of 'n liggie aangaan in die ou se oë. "Jabbejab," sê hy.
"Presies. Kom, Rolfie!"
Pa is by Ma se kaal roosbome, besig om te stoei met 'n kameel. "Ho nou, ho nou . . . Eina! Dit was my groottoon, oukei!" Hy spring eenkant toe.
Die man loop na Pa toe. "Spieroenpiekel," sê hy en vat die kameel se teuels.
Die kameel skud sy kop en rem terug, maar dit help niks, die man het hom stewig beet. Ek wonder hoe dit sal wees om op die kameel te ry, tussen sy twee boggels. Dit moet nog meer pret wees as op 'n fiets.
"Hierdie kant toe," wys Pa vir die man. "Na my braai­plek toe."
In ons huis is dit so deurmekaar soos nog nooit tevore nie. Oral is kinders in wit klere, wat soos voëls kwetter in hulle vreemde taal. En die baba se gepiep het nou in 'n gebrul verander.
"Mieliepap," sê Ma. "Julle eet seker mieliepap? Kyk, so lyk die meel?"
Ek hoor water loop in die badkamer, en draf soontoe. Daar staan drie kinders en draai die krane oop en toe. "Wag, julle! Los die krane! Kom saam kombuis toe." Ek wys in die gang af. "Kombuis toe."
Ek kon net sowel deurskynend gewees het, die kinders steur hulle niks aan my nie.
"Gierakoe!" sê een van die seuns agter my.
Die kleintjies brom, maar volg hom die gang af. Ek draai die krane agter hulle toe.
In die kombuis gaan dit nog doller as netnou. Anneke en haar nuwe vriend staan en glimlag breed terwyl een van die kinders hulle met haar selfoon afneem.
Pa is nêrens te sien nie, maar 'n kind bring 'n lapsak vir die vrou.
"Poejab," sê die vrou en maak die sak oop dat Ma kan sien.
"Hm," sê Ma. "Interessant, 'n soort gemaalde graan. Ons kan hiervan ook kook."
Pa kom ingehink by die deur. "Die kamele is vas by die braaiplek," sê hy. "Hulle kan skop ook. Hard," en hy vryf sy been.
"Anneke! Gerrie!" sê Ma skielik. "Dis amper agtuur. Julle gaan laat wees vir skool!"
"Ma, duh, ons kan nie vandag skool toe gaan nie!" sê Anneke. "Ons moet help met die mense."
"Nee a, so werk dit nie," sê Ma. "Toe, vat die fietse, as julle vinnig ry sal julle nie te laat wees nie."
"Maar Ma!" kerm ek en Anneke saam.
Dit sal nie die eerste keer hierdie kwartaal wees wat ek laat gaan wees nie – of die tweede, of selfs die derde keer nie. En juffrou Pieters verstaan nooit dat daar altyd 'n baie goeie rede voor is nie.
Ons kan net sowel met 'n kameel praat. "Hier's julle kosblikke. Toe-toe, weg is julle!" sê Ma.
Ek sleep my voete kamer toe om my tas te gaan haal.
Ek en Anneke sit so vinnig af in die pad met ons fietse, ek vergeet skoon om uit te kyk vir vrot tamaties. Die eerste een trek net-net voor my neus verby. Die tweede een spat teen Anneke se agterwiel.
"Hei!" skree sy oor haar skouer. "Ek gaan vir my pa sê!"
Asof dit sal help. Oom Jan doen net wat hy wil. Sy hele agterplaas is vol tamatieplante, maar niemand weet wat hy daarmee doen nie, behalwe om dit te los tot dit vrot is en dan rond te gooi.
"Simpel ou man," brom Anneke terwyl ek en sy verder jaag.
Die strate is leeg, Anneke praat sonder ophou oor Face­book en die Sahara-mense en die ou met die krulletjies­naam. Ek weet tog nie wat is so wonderlik aan Facebook nie.
Maar ek weet daar wag moeilikheid vir my. Toe ons by die skool aankom, is daar nie meer 'n enkele kind op die speelgrond te sien nie.
Eerste periode is juffrou Pieters altyd in 'n slegte bui, be­halwe Maandag-oggende. Dan is sy in 'n vrééslike bui.
". . . ek gaan selfs in Amerika beroemd wees!" praat Anneke opgewonde. "Miljoene mense gaan my video clip sien!"
En ek gaan my dinges sien as ek nou daar by ons klas inloop. Behalwe as ek die waarheid praat? Juffrou Pieters kan mos nie vir my kwaad wees as ek mooi verduidelik oor die woestynman se GPS wat deurmekaar was nie?
Anneke draai eerste af by die Graad Sewes se gang, ek moet nog 'n ent verder tot by die Graad Vyfs se klaskamers stap. Heeltemal alleen, soos 'n worsie op 'n hondeplaas.
Toe ek ons klaskamer se deur oopstoot, is juffrou Pieters­ besig om met 'n kind by haar tafel te praat.
As ek net vinnig tot by my bank kan sluip . . .
. . . en inskuif voor ek met 'n yslike glimlag na juffrou Pieters kyk.
"En waar dink jy kom jy hierdie tyd van die oggend van­daan?" Haar stem is soos 'n ysige windjie.
"Wel . . ." Ek haal diep asem. Die waarheid: "Die ding is, Juffrou, ek was besig om ontbyt te eet toe 'n gesin van die Sahara op hulle kamele by ons huis aankom."
Die klas dreun soos die kinders lag en fluit.
"Lekker droom, Gerrie!" skree iemand.
"Ek lag my 'n boggel!" skree iemand anders.
Juffrou Pieters lag nie.
"Jy het jou laaste waarskuwing gehad, Meneertjie. Van­middag bly jy ná skool en skryf 'n honderd keer uit 'My naam is Gerrie Malan en ek moet elke oggend betyds wees vir skool en nie stories vertel nie'."
"Maar Juffrou! Net nie vanmiddag nie, asseblief!"
"Jy het my gehoor. Haal nou julle boeke uit, dat ek julle huiswerk kan inneem."
Huiswerk! Ek pluk my boek uit my tas en doen 'n paar somme soos blits, terwyl juffrou Pieters boeke aan die ander kant van die klas begin inneem. Die helfte van my antwoorde is beslis verkeerd, maar dis beter as niks.
Die res van die periode verduidelik juffrou Pieters woord­somme vir ons. Ek luister nie veel nie, ek is te besig om my opstel skelm te skryf en tussenin te wonder wat by ons huis aan die gang is. Ons moet skryf oor Die beste plek op aarde. Wel, dis nie Koedoesdorp nie, dis vir seker. Ek skryf sommer 'n paar sinne oor die see, waar ons eenkeer vakansie gehou het.
Toe die klok uiteindelik lui vir pouse, wag Raymond vir my by die deur. Hy is al van die begin van die jaar af in ons klas, maar ek dink nie ek het hom al drie woorde ná mekaar hoor praat nie.
"Ek glo jou," sê hy. "Oor die kamele."
Ek kyk verbaas na hom. Noudat ek daaraan dink, hy het nie netnou saam met die ander gelag nie, hy het doodstil in die ry banke oorkant my gesit.
"O," sê ek. "Cool."
Hy lyk baie soos die kameelseun, besef ek skielik. Reg­tig baie. Hy het net nie wit klere en 'n kopdoek aan nie, maar behalwe dit kon hulle amper 'n tweeling gewees het.
"Bome is ook belangrik," sê Raymond.
"Baie belangrik," sê Raymond.
Is die ou dalk snaaks in sy kop? Ek brom iets en maak dat ek uit die klas kom, ek wil nie verder saam met hom rondhang nie.
Op die speelgrond staan 'n groep meisies om Anneke. Sy wys haar selfoon vir hulle.
"Oe!" hoor ek iemand na asem snak.
"Aww! Hy is so cool!" gil iemand anders.
Ek gaan staan eenkant en eet my toebroodjies. Dis nou eers eerstepouse! Sal die mense van die woestyn nog daar wees vanmiddag? En dan moet ek nog ná skool bly om simpel uitskryfwerk te doen!
Ek is besig met my laaste stuk toebroodjie toe Raymond oor die teer na my aangestap kom. Ek maak of ek hom nie sien nie en loop vinnig na Anneke se groepie.
"Hei, ons is besig met meisiegoed!" jaag sy my weg.
Ek drentel anderkant toe.
Toe ek opkyk, het Raymond verdwyn.
'n Vrag hooi
Die skool word al hoe stiller om my. Ek skryf so vinnig, my hand pyn. "26. My naam is Gerrie Malan en ek moet elke oggend betyds wees vir skool en nie stories vertel nie. 27. My naam is Gerrie Malan . . ." Ek is sommer lus en skryf iets tussenin, soos "Die kamele is regtig!" of "Juffrou Pie­ters is 'n pyn!", maar dalk het ek genoeg moeilikheid vir een dag.
Sê nou die kameelmense is klaar terug na hulle woestyn toe?
"100. My naam is Gerrie Malan . . ." Ek gryp die velle papier vol sinne en gaan sit dit op juffrou Pieters se tafel. Ek wil net laat spat toe ek die hoop opstelboeke op haar tafel sien. Heel bo is Raymond s'n.
Dis doodstil, daar is niemand naby nie. Ek tel Raymond se boek op en blaai daardeur.
"Daar is baie goeie plekke op aarde," lees ek. "Op 'n skaats­plank is 'n goeie plek. En agter 'n tekenpotlood. En voor die rekenaar. Maar die beste plek op aarde is in 'n boom. In 'n boom kan . . ."
"En wat maak jy miskien, Gerrie?"
Ek plak Raymond se boek neer. "Niks nie, Juffrou!" Ek hou my uitskryfwerk na haar uit. "Hier is dit, honderd sinne."
"Mm." Juffrou Pieters vat die uitskryfwerk by my, maar toe móét sy nog eers vyf minute vir my preek. Ek trap rond van haastigheid. Toe sy eindelik sê: "Jy kan maar gaan", vlieg ek na die fietsrakke. Toe is dit reguit huis toe.
'n Blok van ons huis af ry 'n vragmotor stadig by my ver­by. Reg voor ons huis hou hy stil.
Ag nee, kom hulle die woestynmense oplaai?
Ek trap dat ek lê en gly amper oor 'n paar pap tamaties in die pad. Voor die huis spring ek uitasem van my fiets af. Die huis lyk nie meer heeltemal soos toe ek vanoggend hier weg is nie. In die middel van ons grasperk staan 'n stowwe­rige gryswit tent opgeslaan.
'n Man klim uit die vragmotor en kyk onseker na die tent.
"Is dit die sirkus hierdie?" vra hy vir my. "Ons moet 'n paar hooibale kom aflewer vir kamele."
"Dis nie die sirkus nie, maar julle is op die regte plek," sê ek. "Julle kan dit hier langs die motorhuis invat, deur die . . ."
Oeps! Daar's 'n yslike hap uit die houthek gevreet. Ek stoot dit versigtig oop. In die agterplaas lyk dit nog erger. Van Ma se potplante is net die kaal grond oor en die helfte van die gras is afgekou. Een kameel staan en rem aan sy lei­band terwyl hy sy tong na nog 'n happie gras uitsteek.
Die eerste baal hooi is skaars neergesit of die kamele pyl daarop af.
Ek glip in by die agterdeur. Ma staan en brood smeer tussen drie kinders. Sy het meel in haar hare en haar hemp is vuil.
"En hoekom is jy so laat?" vra sy. "Nee a, wag 'n bie­t­jie hierso!" raas sy met die kinders. " 'n Mens druk nie jou vingers in die botter nie! Aarde, het julle niks maniere nie?"
Anneke kom by die kombuis ingestorm. Sy is kaalvoet en het 'n blinkerige T-hemp by haar skoolromp aan. "Ma! Daar's 'n dogtertjie wat lê en slaap op my bed, reg op die broek wat ek wil aantrek. As ek haar probeer wegrol, kerm sy!"
"Mm, Gouelokkies," sê ek.
"Ek dink nie dis die ergste van ons probleme nie," sug Ma.
". . . en die drie kamele," sê ek.
"Ag, Gerrie, jy is só snaaks!" sis Anneke.
"Is Pa ook hier?" vra ek.
"Nee, hy's by die werk," sê Ma. "Dis einde van die maand, dis mos die banke se besigste tyd, dan werk hy hom altyd dood. Maar hy sou uitvind van treine en goed."
"Treine en goed?"
Die TV is aan in die woonkamer. Dis nooit aan hierdie tyd van die dag nie. Ek loer by die woonkamer in en sien die seun van vanoggend in die hoek van die bank sit. Hy kyk op en glimlag vir my, toe kyk hy weer na die TV asof dit die wonderlikste ding is wat hy in sy lewe gesien het.
Daar is 'n advertensie vir swembaddens op die TV.
"Kiesieloe," sê die seun verwonderd.
Toe ek langs hom gaan sit, sien ek iets roer onder sy klere. Ek wip eenkant toe. Moet net nie sê hy het 'n slang . . . Wag, dis 'n snoet. Dis Rolfie!
"As my ma sien waar Rolfie sit, maak sy biltong van julle altwee. Ek sê net," waarsku ek hom.
Die seun lag asof ek vir hom gesê het hy het 'n jaar se Paaseiers gewen.
Dan kyk hy weer na die TV. Daar is nou 'n advertensie vir roomys op.
"Dis roomys," sê ek.
"Hoo-my?" vra die seun.
"Ja." Almal ken roomys. Behalwe as jy uit 'n woestyn kom. "Ek's nou terug."
Ek gaan kombuis toe. Die kinders sit nou om die tafel en toebroodjies eet. Die vrou is ook daar, sy maak 'n potjie oop en wys vir Ma nog 'n soort kos, dink ek. Iets gelerigs, soos smeerkaas.
Niemand kyk in my rigting nie. Ek haal twee bakkies uit die kas en maak die vrieskas oop. Ek skep vinnig 'n paar lepels roomys in die bakkies en haal nog 'n lepel uit die laai. Dan sluip ek terug woonkamer toe.
"Roomys," wys ek vir die seun en gee 'n bakkie vir hom aan. "Lekker, mmm?" Ek vat 'n hap van myne.
Hy skep ook, en proe versigtig. "Hoo-my," sê hy, en skep toe nog 'n lepel vol. "Mm."
"Presies," sê ek.
"Ek dink ook so." As Ma ons nou sien maak sy biltong van mý.
Ons eet vinnig. Ek lek my lepel af.
Dis toe dat ek 'n sirene hoor, eers veraf, toe al hoe har­der.
Rolfie begin blaf en hol venster toe.
"Dis nie 'n brand nie!"
Toe ek die voordeur oopmaak skiet Rolfie uit. Ek en die seun draf agterna.
Die eerste ding wat ek sien is die rooi brandweerwa wat voor ons huis stilhou. Die tweede ding ruik ek nog voor ek dit sien. Rook.
'n Paar tree van die grys tent af, in die middel van die grasperk, het iemand 'n vuurtjie gemaak.
'n Man en vrou in brandweerklere spring uit die brandweerwa. Die man draf om na die waterslang terwyl die vrou deur ons tuinhekkie bars.
"Ons spuit hom gou dood!" roep sy na my.
"Dis nie 'n brand nie!" keer ek haastig. "Dis net 'n vuurtjie­."
"Maar ons het 'n noodoproep gekry na hierdie adres, oor 'n brand!"
'n Noodoproep? Ek wonder of dit oom Jan is.
"Was dit van 'n ou oom?" vra ek.
"Dit maak nie saak van wie ons die oproep gekry het nie." Die vrou kyk skielik streng na my. "Het jy die vuur gemaak, Boeta? Dis baie gevaarlik om met vuur te speel."
"Nee, nee, dit was nie ek nie!" sê ek. "Die mense wat hier bly het dit gemaak."
In die tentdeur verskyn die woestynman met 'n pot in sy hande, wat hy op die grond langs die vuur neersit. Ek wed hy maak potjiekos.
Ma kom by die voordeur uit in haar vuil hemp.
"Wat op aarde gaan hier aan?" Sy druk haar hande teen haar gesig. "Ag nee, nie in die middel van my grasperk nie!"
Die brandweerman staan nader met die punt van die waterslang in sy hand.
"Maak die mense vir u moeilikheid, Mevrou?" vra die brandweervrou.
"Jy het geen idee nie," kreun Ma. "Maar los die vuur, regtig, ek sal self vir hulle sê hulle moet dit doodmaak. Hier agter is 'n behoorlike braaiplek wat hulle kan gebruik."
"Uhm, Ma, oor die braaiplek," begin ek vinnig.
Daar is 'n geraas 'n ent af in die straat. Stemme. Meisie­stemme, wat vinnig harder word. 'n Groep meisies kom na ons huis aangeloop.
"As mevrou seker is ons hoef nie die vuur dood te spuit nie . . ." sê die brandweervrou.
"Ja, regtig. Julle kan maar gaan."
Daar is 'n gehuil by die voordeur. Anneke kom uit met Gouelokkies aan die hand. Jy sien net trane spat.
"Ma, help asseblief!" sê Anneke. "My pelle is op pad vir die partytjie, ek het nie tyd vir 'n kind wat huil nie."
"Partytjie?" vra Ma.
Nou brul Gouelokkies soos 'n klein beertjie.
"Ja! Ek het almal oorgenooi om die nuwe ou te ontmoet, hy is só cool!"
"Wag!" Ma keer die tentman haastig voor hy sy pot op die vuur sit. "Nie vuur hier nie." Sy wys na die agterplaas, na die hek se kant. "Daar. Braaiplek. Kom saam."
"Ma," probeer ek weer, maar sy luister nie.
Ma loop om die motorhuis na die hek met die man op haar hakke. Ek draf agterna. Toe sy die gat in die hek sien, steek sy vas. "Genade, wat het hier gebeur?"
Dan stoot sy die hek oop.
"Kom ons ry een."
"Ma?" Dalk moet sy haar mond toemaak, met die kamele naby is daar skielik baie meer vlieë in die rondte.
"Weet jy hoe lank het dit gevat om daai pers lelie aan die groei te kry?" stamel sy. "En die klein rosies . . ."
Wat kan ek sê? As jy kyk hoe die kamele aan die hooi smul sal jy nooit raai hulle het al 'n halwe tuin opgevreet nie.
Ma prewel iets en loop na die braaiplek. "Kyk, hier," wys sy vir die man, eers die braaiplek en dan die hoop stompe langsaan. "Sien jy? Hier is hout ook. Julle kan hier vuur maak. En kos."
Een van die kamele lig sy kop van die hooi en kyk honger na Ma.
"Ek dink ek gaan 'n bietjie lê," sê sy.
Net toe trek daar 'n harde doef-doef uit die huis los. Anneke­ se partytjie. En tussen die doef-doef is daar ook 'n gegil en gelag.
Ma begin vinniger loop, haar mond op 'n stywe plooi. Ek dink sy gaan eers iets anders doen voor sy gaan lê, iets waarvan Anneke niks gaan hou nie.
Die man en seun praat met mekaar terwyl hulle 'n stapel hout in die braaiplek pak. Ek kyk na die kamele. Een het nog 'n saal op. Dis versier met bont tosseltjies en dit lyk of daar 'n rooi kombers onder die saal op die kameel se rug is.
Ek wonder weer hoe dit sal wees om op 'n kameel te ry. Dit lyk na pret.
Ek loop na die seun en tik hom op die skouer. Toe hy opkyk, wys ek na die kameel.
"Kom ons ry een, toe." Ek loop na die kameel en sit een hand op sy saal, en beweeg my ander hand op en af, soos iemand wat ry.
"Kapoeny?" sê hy.
"My ma sal glad nie omgee nie," verseker ek kom.
Die man het die vuur aangesteek en loop uit by die hek, seker om die pot of iets te gaan kry.
Die seun maak die kameel se leiband los van die hei­ning en sê dan iets vir hom terwyl hy met sy hand op die kameel se nek druk. Die kameel steun en sak eers op sy voorpote neer, dan op sy agterpote, omtrent so fyntjies soos 'n dinosourus.
Die seun klim op die kameel en kry 'n handvatsel aan die voorkant van die saal beet. Hy wink vir my, en ek klou­ter agter hom op. Die leer buite-om die saal voel sag, asof baie mense al daarop gesit het, maar die stopsel binne-in voel hard.
Die seun sê weer iets, en toe sukkel die kameel orent. Ek moet klou om nie af te val nie. Dis cool! Dit voel of ek op 'n boot op die see is.
Die kameel begin stap. Ek en die seun wieg en wikkel, die grond lyk vreeslik ver. Dis pret.
Toe loop die kameel uit by die hek wat die man oopgelos het.
Ek dink vir 'n halwe sekonde aan wat Ma sal sê as sy ons nou moet sien, maar gelukkig hoef sy nooit hiervan te weet nie.
"Hierdie kant toe, regs," trek ek aan die seun se mou. "Ons moet liewer nie verby oom Jan gaan nie. Hy gooi tamaties. En bly maar op die sypaadjie."
Die hele straat lê oop voor ons. Ek wonder hoe dit sal voel om 'n entjie met die kameel te hardloop? Ek sit so hoog soos 'n koning. Die Koning van Koe­doesdorp!
Drie huise verder aan verskyn daar skielik twee onderdane agter 'n tuinmuurtjie. Toe die seuntjies ons sien, begin hulle rondspring en opgewonde gesels.
Ek waai vir hulle. "Hallo!" roep ek.
"Hiewong!" roep die seun voor my.
Die onderdane kom by die tuinhekkie uitgehardloop, wip om ons rond en vra allerhande vrae. "Is dit 'n perd!" "Wat is die perd se naam?"
Mm, my onderdane is nie baie slim nie. Hulle is ook nogal klein. Dalk is dit beter dat hulle nie te naby aan die kameel se pote kom nie. Hy is nie gewoond aan kinders van Koedoesdorp nie.
"Dis 'n kameel, nie 'n perd nie! En sy naam is . . ." Nou wat sal die kameel se naam wees? "Hekvreter!" besluit ek. "Sy naam is Hekvreter. En julle moet nou huis toe gaan. Tot siens!" roep ek.
Vier huise verder kom nog twee onderdane uitgehardloop. Hulle is selfs kleiner as die eerstes, maar maak 'n baie groter lawaai.
"Wag nou, julle!" paai ek. "Dis net 'n kameel, oukei!"
My onderdane luister niks. Hulle hol sirkels om ons terwyl hulle blaf en hap-hap na die kameel se pote.
Die kameel trek sy ore plat, en met een ruk skiet hy weg. Ek gryp die seun vas, die wind fluit by my ore verby. Ek begin van die saal af gly!
"Stop! Stop!" skree ek.
Die kameel dink ek skree: "Hardloop vinniger!", want nou nael hy dat die graspolle spat.
Daar kom 'n kar van voor!
"Bly net weg van die . . . !" roep ek benoud.
Die kameel draai reg voor die kar in en mis dit met millimeters! Ek hoor net remme skree voor ons verder galop.
Die seun lag vrolik.
Help! Ek wil nie meer 'n koning wees nie!
Ek pluk weer aan die seun se regtermou. "Hierdie kant toe!" hyg ek. "Dis 'n stil straatjie."
Ons hang skeef soos die kameel die draai vat. Hierdie straat is stiller, dankie tog. Die tuine is groot, die huise oud. Daar is hoë bome oral.
Ek probeer myself regtrek in die saal. Die kameel kan nou maar stadiger. Hei, stadig! St-a-a-a-dig!
'n Kar trek by die verste punt van die straat uit, en draai in ons rigting. Die kameel draf uiteinde­lik stadiger. Dis reg, kameel, wees rustig, daar is geen onderdane in hierdie straat nie, behalwe die kar en hy is niks gevaarlik nie.
Wag 'n bietjie! Ek dink dis . . .
Ek sit vorentoe en trek my oë op skrefies. Dit is!
Die kar wat aankom, is juffrou Pieters s'n!
Die kameel moes net so groot soos ek geskrik het, want hy begin weer hardloop, die straat in.
"He-e-elp!" gil ek.
"Hoei!" lag die seun.
Die kar swaai uit vir die kameel en ry met 'n slag in 'n hoë boom vas.
Die takke skud, iets val amper bo-op die kar. Stoom begin dadelik onder die enjinkap uit trek.
Die kameel hol soos 'n resiesperd af in die straat.
Hemeltjie, ek hoop nie juffrou Pieters het iets oorgekom nie! Ek kyk benoud om terwyl ek aan die seun klou.
Die bestuurder se deur gaan stadig oop en 'n voet met 'n hoëhakskoen kom te voorskyn.
"Huis toe! Huis toe!" jaag ek die kameel aan.
Soos ons na die huis toe hardloop dink ek aan die ding wat amper uit die boom geval het. Dit was . . .
Ek kan sweer dit was Raymond.
Nou's daar moeilikheid!
Ons nader die huis van die verkeerde kant. 'n Paar vrot tamaties trek verby ons en een tref my vol in die gesig. Die kameel gaan staan nuuskierig en steek sy tong uit na 'n rooibruin blob, maar ek stamp aan die seun en hy kry die kameel weer aan die loop, in by die hek.
Jiggie jig. Ek wil omtrent naar word toe ek die ergste pappery van my gesig probeer afvee. Ek dink oom Jan het spesiaal sy beste, vrotste tamaties gebêre om ons mee te pot.
Gelukkig is daar geen teken van Ma nie, en dit lyk ook nie of enigeen in die tent ons gesien het nie. Binne die hek gly ek af van die kameel en staan vir 'n rukkie om my asem terug te kry. My hande is nou ook vol stink tamatie, en my knieë, en my hemp.
Die seun maak die kameel vas, maar hy vorder nie baie vinnig nie. "He-e-lp! He-e-lp!" sê hy en lag dat die trane loop.
Ek kan nie anders nie, later lag ek saam. "Ja, dit was nogal snaaks," sê ek. "Maar nie as juffrou Pieters ons gaan bykom nie, nè!"
Ek soek 'n kraan, maar voor ek by een kan uitkom, sien ek deur die hap in ons hek hoe 'n kar voor ons huis stilhou. Op die kant van die kar staan Koedoesdorp Munisipaliteit.
Ag nee! Het juffrou Pieters hulle klaar laat weet van ons ongelukkie?
'n Kaalkopman klim uit met papiere in sy hand.
Sê nou ons is in die moeilikheid?
Ek wil net wegduik agter die hek toe hy my sien. Hy kom reguit na my aangeloop.
Ek probeer my hande aan my broek skoonvee voor ek bewerig by die hek uitstap.
"Kan ek help met iets, Oom?" vra ek.
"Jis, Boet, ek het . . ." Die man se neusgate bewe. "Sheesh, waarin het jy getrap?"
Ek gaan nie eens probeer verduidelik nie. "Iets vrots," brom ek net.
Die man staan 'n paar tree terug. "Dis Nommer 30 hierdie, nè?"
Hy kyk na die tent. "Ek sien hier is 'n onwettige bouwerk op die erf opgerig."
" 'n Wátse bouwerk?"
"Ons het 'n klagte gekry. Die munisipaliteit het nie toe­stemming gegee dat hierdie . . . bouwerk opgerig kan word nie."
Twee kamele loer oor die hek en fladder hulle wimpers vir die man.
Dit kan net oom Jan wees. Daai mislike ou suurpruim!
Daar is 'n gelag en gesels by die tent se deur. 'n Klom­pie meisies kom uit met glase koeldrank in hulle hande. Tus­sen hulle loop Anneke se dude. Hy lyk baie in sy skik met homself.
Die man van Koedoesdorp Munisipaliteit frons.
"Hulle hou net 'n partytjie, Oom," sê ek. "En dis 'n gewone tent." Wel, dis gewoon vir mense wat in die woestyn bly.
Die man kyk na die papiere in sy hand. "Volgens die klagte wat ek gekry het, is dit 'n onwettige . . ."
Ek wink vir Anneke nader. "Kry gou vir Ma," sê ek.
Agter die meisies met koeldrank kom 'n string kinders in wit klere nou ook uit. Die munisipaliteitman se oë rek.
"Sies," sê Anneke. "Wat ruik so?"
"Kry net vir Ma, asseblief! Oom Jan maak alweer moei­likheid."
Net bokant die tuinmuur tussen ons en oom Jan se huis roer iets. Wit hare wat in alle rigtings staan.
"Maar oom Jan gaan self nog in gróót moeilikheid kom!" sê ek hard. Die wit hare verdwyn dadelik. Ja, pasop maar! Genoeg is genoeg!
Die man van die munisipaliteit is besig om mense te tel. ". . . sewe, agt . . ."
Daar is vrot tamatie op my skoene ook. Ek hol na die kraan in die hoek en skop my skoene uit net toe Ma uitkom. Sy het nou vuil kolle op haar romp ook.
"Nee a, Anneke!" raas sy dadelik. "Dis my heel beste glase, net vir spesiale geleenthede!"
"Maar dit ís 'n spesiale geleentheid, Ma," sê Anneke.
Ek spoel my hande af onder die kraan. Die man van die munisipaliteit begin met Ma praat.
"Wat?" Ma lyk of sy enige oomblik gaan ontplof. "Ag nee, Meneer, ek het genoeg moeilikheid soos dit is, moet nou nie met lawwe goed by my aankom nie."
Ek druk my kop onder die kraan.
"Ons moet die klagte opvolg, Mevrou . . ."
En dan my arms, bene, hemp en broek.
". . . en ek het regtig nie tyd om te mors nie," sê Ma.
Ek staan regop en skud myself soos Rolfie, dit werk altyd vir hom as hy nat is. 'n Paar druppels tref die man van die munisipaliteit terwyl hy terugstap. Dit lyk nie of hy dit agterkom nie, hy brom so ver hy loop.
Ek ruik minstens nie meer na vrot tamatie nie. Dalk is dit 'n goeie tyd om stilletjies by die huis in te glip.
"Kom," trek ek die kameelseun aan sy mou. "Kom ons gaan speel 'n TV-speletjie. Ek trek net gou eers droë klere aan." Ek drup nog 'n bietjie, maar nie te erg nie.
Terwyl ons huis toe loop, dink ek aan die rugby-TV-speletjie wat ons kan speel. Ek en Pa speel dit graag, dis reg­tig cool.
Maar terwyl ek ander klere aantrek, wonder ek of die woes­tynmense ooit iets van rugby weet. Ek is seker ek het nog nooit 'n wedstryd op die TV gesien wat op sandduine gespeel word nie.
Ek het nie 'n regte rugbybal nie, maar my ronde bal sal net so goed werk. Ek haal dit onder my bed uit en bons dit 'n paar keer op die vloer.
"Dis 'n bal," sê ek vir die seun. "Ek sal jou eers 'n bietjie rugby leer. Kom saam, ons gaan weer buitentoe."
"Ag nee!" roep Ma in die gang uit. "Wie het die hele plek natgemors?"
Ons loop onskuldig verby haar. "Die kleintjies verstaan ook nie van water nie," haal ek my skouers op.
Toe is ons buite.
Toe Pa by die huis kom, is ons besig met 'n rugbywedstryd op die voorste grasperk. My span loop agter, maar dis ook nie snaaks nie, die spanne is heeltemal onregverdig verdeel.
Anneke en haar meisiemaats is saam met haar nuwe woestynvriend aan een kant, terwyl ek en die kameelseun die kleintjies gekry het, wat in alle rigtings bly hardloop.
En kort-kort gaan hulle eers staan en high-five mekaar. Hulle verstaan nie dat 'n mens dit net doen as jy punte aangeteken het nie.
Pa kom na ons aangestap terwyl hy aan sy das trek en sy boonste hempsknoop losmaak.
"Ek sien die mense is nog hier?" Hy klink nie baie gelukkig nie.
"Ja! Ons leer hulle van rugby," sê ek. Voor ek kan keer word hy omsingel deur woestynkinders wat hom almal high-five. "En high-fives."
"Wel, dit lyk of hulle goed doen met die high-fives," sê Pa. Hy snuif liggies. "Is Ma besig om kos te maak?"
Daar is 'n kosgeur in die lug, besef ek. Dis nie iets wat ek ken nie, maar dit kan iets vleiserigs wees. En . . . my mid­dagete was net 'n paar skeppies roomys, ure gelede! Skielik voel ek leeg van my ore tot in my groottone.
"Ek hoop so," sê ek. "Ek stap gou saam met Pa. Vyf minute pouse, julle! Ek is nou terug." Terwyl ons loop vertel ek Pa van die middag. "Die brandweer was hier. En die munisipaliteit."
"Hulle was?" Pa gaan staan en rek sy nek. "Is dit 'n gat wat ek daar in die hek sien?"
"Net 'n kleintjie, Pa. Die kamele was 'n bietjie hon­ger."
Die huis is stil toe ons ingaan, en so deurmekaar soos ek dit in my lewe nog nie gesien het nie. Al wat 'n mens hoor, is die TV.
Ma sit op die bank in die woonkamer en staar na die TV, terwyl sy roomys uit die roomysbak eet!
Sy kyk op.
"Wanneer gaan die mense weg?" fluister sy.
Pa gaan sit op die bank langs Ma.
"Ek weet nie," sug hy. "As 'n mens hulle met die trein wil wegstuur, moet jy hulle eers op Buffelstad kry. Dis waar treine loop waarop mens diere kan laai."
Buffelstad? Dis meer as 'n uur se ry van ons af!
"En die enigste trok hier op Koedoesdorp waarop hulle diere kan laai, is stukkend," sê Pa. "Hulle wag nou al weke vir 'n onderdeel en weet nie wanneer dit gaan aankom nie."
Ma laai 'n baie groot skep roomys in haar mond.
"Ma, wat is daar vir ete?" vra ek. "Ek is dood van die honger!"
"Ete?" vra Ma. Sy eet al hoe vinniger terwyl haar oë oor­mekaar kyk. "Ete?"
"Kom ons braai vleis," sê Pa vinnig. "Daar is nog tjops en wors in die yskas, ons kan die mense sommer vra om saam te eet, as hulle wil."
"Vleisbraai?" sê Ma.
"Ja, dan hoef jy jou oor niks te bekommer nie," sê Pa. "Ek sal al die werk doen. Ek en Gerrie."
Ma sit die lepel in die roomysbak neer. " 'n Mens kan nie vleis braai sonder mielies oor die kole nie." Sy staan op. "En dan het 'n mens 'n lekker slaai daarby nodig. En aart­appels. En daar is broodrolletjies."
"Wel, as jy wil help, is dit gaaf," sê Pa.
"Ek dink die oom en tannie maak hulle eie kos hier agter in die braaiplek," sê ek.
"In my braaiplek?" vra Pa benoud.
"Kom ons gaan kyk," sê Ma. "Dalk kan ons almal saam eet."
Die man en vrou staan by die braaiplek. Die man krap met 'n lang lepel in 'n skottel, en die vrou gooi kruie of iets in 'n pot.
"Jis, ou Swaer," sê Pa. "Kry julle darem iets gemaak?"
Die man en vrou praat gelyk.
Die vrou het lanklaas van GPS gepraat.
Miskien sê hulle dankie vir die braaiplek. Of dalk sê hulle hulle wil vir die volgende jaar by ons bly. Dis moeilik om te weet.
"Dis lyk amper soos krummelpap in die pot," sê Pa. "Ek wonder waar het hulle dit geleer?"
"Ons gaan ook kos bring," beduie Ma vir die mense. "Dan eet ons almal saam."
"Hulle kole lyk goed," sê Pa tevrede.
Ek kry 'n blink plan: Miskien kan ek 'n broodrolletjie vir my en die kameelseun steel.
Die man en vrou praat weer. Ma vee haar hare uit haar oë, 'n bietjie meel sif neer. "Kom, Gerrie," sê sy, "kom help jy ook."
"Ma, ons is eintlik besig met 'n rugbywedstryd!"
"Dan moet die fluitjie maar blaas," sê sy.
Ek draf kla-kla agterna.
Teen die tyd dat Pa almal roep om te kom eet, is ek so honger ek kan 'n kameel met een hap afsluk. Die twee broodrolletjies wat ek vir my en die kameelseun gesteel het terwyl ons Ma in die kombuis gehelp het, kon net sowel 'n droom gewees het.
Pa en die woestynman het die tuintafel tot reg teen die oop eetkamerdeure gedra en stoele nader gesleep, sodat almal bymekaar kan sit.
Anneke het sommer besluit haar skool­maats bly ook, ek dink nie daar was al ooit so baie mense by ons vir ete nie.
Almal gee kos oor en weer aan, en praat met mekaar. Die meeste van die tyd verstaan ons mekaar glad nie, maar as julle lekker saam eet, maak dit niks saak nie.
Pa deel tjops en wors uit, en Ma het omtrent genoeg mie­lies en slaaie gemaak vir die hele Afrika. Ons proe ook van die woestynmense se kos.
Dis nie sleg nie. Ek het nie 'n idee wat ek eet nie, maar dit proe 'n bietjie soos mieliepap en Ma se frikadelle en gaar blare, wat ook nie vreeslik lekker is as Ma dit maak nie.
Toe hou die vrou 'n ander bak na ons uit. "Honien," sê sy vriendelik.
"Dankie, ons sal graag probeer," sê Ma en vat die bak by haar. "Hier is heerlike . . ." Sy kyk in die bak en dan na my, Anneke en Pa. ". . . gebraaide sprinkane."
"Uhm, jy weet mos op Maandae eet ek nie sprinkane nie," sê Pa.
"Wel, vandag eet julle dit," sê Ma en haar oë flits kwaai terwyl sy 'n lekker bruingebraaide sprinkaan op haar bord sit. "Ons is mense met maniere, nee a." Sy steek die sprinkaan in haar mond en kou dat jy net pootjies hoor kraak. Haar gesig raak groen, maar sy hou aan glimlag. "Heerlik, hoor," sê sy vir die vrou. "Jy kan my gerus die resep gee."
"Is Rolfie onder die tafel?" vra Pa saggies vir my.
"Ja, Pa," sê ek.
"Wel, vandag is sy gelukkige dag," sê Pa terwyl hy vir hom ook 'n sprinkaan inskep en die bak vir my en Anneke aangee.
En dit is. Toe die mense anderpad kyk, laat val eers Pa, toe ek en toe Anneke stilletjies ons sprinkane op die vloer. Daar is drie gulsige happe ná mekaar onder die tafel, en Rolfie se stert klits opgewonde teen my been.
Net toe lui die voordeurklokkie.
"Nou wie sal dit wees?" wonder Pa terwyl hy opstaan.
"Ten minste nie die brandweer of munisipaliteit nie," sê Ma. "Ons het genoeg moeilikheid van hulle vir een dag gehad."
En dit is toe ook nie die brandweer of munisipaliteit nie.
Dis die polisie.
Die polisie is hier.
Ek hoor Pa praat met iemand by die voordeur. Hy klink verbaas, maar ek kan nie hoor wat hy sê nie.
Toe kom hy by die eetkamer ingestap saam met twee polisiemanne. Een polisieman is so groot hy moet koes toe hy by die deur inkom, die ander een is klein en maer.
"Wat is tog nou die probleem?" vra Ma. "Het oom Jan weer een of ander lawwe klagte gaan maak?"
"Uhm, nee, Mevrou," sê die groot man. "Die munisipaliteit het ons 'n wenk gegee. Ons sal hierdie mense moet saamvat polisiestasie toe."
"Wat?" sê Pa. "Watse wenk?"
"Ons het rede om te dink hierdie mense smokkel met kolganse," sê die man.
"Kolhase," sê die maer man.
"Ek bedoel kolhase," sê die groot man.
Ek kyk verslae om my rond.
Pa se gesig raak rooi. "Ek het nog nooit van iemand wat met kolhase smokkel gehoor nie!" sê hy.
"Ja, Meneer, en dis nie al nie, ons dink hulle smokkel met vetbome ook," sê die groot man.
"Vetplante," sê die maer man.
"Dis reg, vetplante," sê die groot man vinnig.
Een woestynkleintjie bars in trane uit. Die woestynman en vrou praat onseker met mekaar in hulle taal.
"Ek glo dit nie!" sê Pa kwaad. "Waar kom julle aan hier­die nonsens?"
"En verder, Meneer," die groot man laat sak sy stem, "lyk hierdie mense vir my nogal baie na wettige immigrante."
"Onwettige immigrante," sê die maer man.
Nou trek die baba ook los. 'n Mens sien omtrent sy mangels soos hy skree.
"Hulle is g'n onwettige immigrante nie!" sê Pa. "Hulle is . . . hulle is Facebook-vriende met ons!"
"Hulle is!" sê Anneke en hou haar selfoon na die polisie­manne uit. "Kyk! Hulle is die coolste Facebook-vriende, en ek gaan 'n clip op YouTube ook sit!"
Dadelik begin die ander meisies babbel, terwyl hulle hulle selfone ook vir die polisiemanne wys.
"Ger-rie!" sê die kameelseun en lag dat jy net tande sien. "He-e-lp! He-e-lp!"
Rolfie begin onder die tafel grom.
"Rolfie, sjuut!" fluister ek benoud.
Die groot polisieman krap sy kop. "Dalk moet ons maar more weer kom?" sê hy vir die maer man.
"Ja, ek dink so," sê die maer man.
Hulle draai om en begin terugstap voordeur toe. Pa loop saam.
Rolfie blaf dat my ore tuit. Ek moet hom vasgryp om te keer dat hy nie agter die polisiemanne aanstorm nie. Tussen Rolfie wat blaf en die kleintjies wat huil en die meisies wat sonder ophou praat, kan ek myself skaars hoor dink.
Pa kom terug en skuif weer in by die tafel. Hy lig 'n doos vrugtesap. "Nog iets om te drink, Swaer?" vra hy. "En 'n lekker tjoppie, aartappelslaai . . . Sprinkaantjie vir jou, my vrou? Wie is nog almal honger?"
Die gehuil hou op. Maar toe almal weer besig is om te smul en te gesels, hoor ek Pa vir Ma sê: "Ons moet hierdie mense so gou moontlik hier wegkry, anders gaan hulle in groot moeilikheid kom."
Ek slaap nie lekker nie. In die middel van die nag word ek wakker en skrik my lam vir 'n wit gedaante wat voor my slaapkamervenster verbysweef. Ek lê 'n rukkie en bewe voor ek besef dis seker een van die woestynmense, miskien die man wat gaan kyk het na die kamele.
Ek het my oë skaars weer toegemaak, toe trek 'n vreeslike gehuil deur die huis. Dis een van die woestynkleintjies, hy moes agter die bank aan die slaap geraak het waar niemand hom gesien het nie.
Ek hoor hoe Ma hom troos en uitvat na die tent toe.
Toe ek uiteindelik weer aan die slaap raak, droom ek van oom Jan wat op 'n kameel so groot soos 'n olifant op my afpyl.
Raymond is 'n vreemde ou
Ek word wakker toe Ma in die gang af roep: "Gerrie! Anneke! Ons het verslaap. Julle sal baie vinnig moet roer!"
Ek maak een oog oop en korrel na my horlosie.
Toe vlieg ek uit die bed.
Dis tien minute voor die skool begin!
Ek zip in die gang af na Ma-hulle se kamer toe.
"Ma, kan ons nie maar vandag by die huis bly nie? Asseblief! As ek vandag laat by die skool aankom gaan juffrou Pieters my braai. 'n Gebraaide kind is nog erger as 'n gebraaide sprinkaan. Asseblief, Ma!"
Ma luister nie. "Sê maar net vir juffrou Pieters wat gebeur het, sy sal mos verstaan."
Ja, reg. Verstaan is die ding waarmee juffrou Pieters die heel beste is.
"Pa?" probeer ek. Pa is besig om homself in 'n hemp en das te wikkel. Hy het sy Maandag-oggend-gesig op.
" 'n Mens moet maar doen wat jy moet doen," sug hy.
"Anneke?" loer ek by haar kamer in. Sy hoor my nie, haar selfoon is teen haar oor geplak terwyl sy haar skoolhemp se knope vasmaak. Sy sê aanmekaar: "Cool! Is dit nie awesome nie?"
Op pad terug na my kamer toe val ek amper oor twee kleintjies in wit klere wat uit die badkamer kom. Al weer!
Ek trek so vinnig soos blits aan. Ek sien in die spieël my hare staan regop aan die een kant van my kop, maar ek het nie tyd om dit plat te probeer kry nie. Ek gryp 'n piesang in die kombuis en terwyl ek kou draf ek by die tent op ons grasperk in.
"Sien jou vanmiddag!" roep ek vir die kameelseun. "Ons gaan seker weer kamele ry?"
Die seun lag te lekker. "He-e-lp, Ger-rie!" sê hy en waai vir my.
Toe gooi ek my boeksak oor my skouers en spring op my fiets.
Ek is amper by die skool voor ek besef dat geen vrot tamaties vanoggend deur die lug getrek het voor oom Jan se huis nie.
Dit was my laaste vrolike gedagte. Ek hardloop klas toe en hoop so al wat ek kan dat juffrou Pieters 'n bietjie by die huis rus ná haar kar se ontmoetinkie met die boom gister.
Maar deur die oop deur sien ek haar voor die tafel sit.
Die klas is raserig, dis vreemd.
Toe ek by die deur probeer inglip, kyk juffrou Pieters op. Ek knyp my oë toe en maak gereed vir die ergste.
Niks gebeur nie. Ek maak my oë weer oop. Juffrou Pie­ters . . . Juffrou Pieters glimlag vir my!
Ek vries amper van skok. "Uhm, môre, Juffrou," sê ek en skuif by die bank in. Ek wil sê: "Jammer dat ek laat is", maar iets laat my stilbly. Sê nou maar . . . ?
Juffrou Pieters sê niks! Sy praat verder met 'n meisie in die voorste ry.
Toe staan sy op.
Nou gaan dit kom.
Ek kyk voor my op die bank of my lewe daarvan afhang.
"Tyd om julle wetenskapboeke in te neem, klas," sê sy en begin na die verste ry loop.
Ek kan dit nie glo nie. Gaan sy niks sê oor ek laat was nie?
"Juffrou, ek het nie tyd gehad om my huiswerk te doen nie," sê die meisie in die heel voorste bank bangerig.
"Geen probleem nie," glimlag juffrou Pieters. "Jy kan dit môre bring."
Daar is 'n doodse stilte in die klas.
"My huiswerk is ook nie klaar nie," sê iemand anders dan, en "Myne ook nie!" roep nog 'n paar ander.
"Bring dit maar net môre," sê juffrou Pieters vriendelik.
Raymond draai om na my en knipoog.
Wat gaan aan? Kan dit dalk . . . ?
Ek steek my hand op. "Wat dink juffrou van kamele?" vra ek.
"A, kamele!" giggel juffrou Pieters. "Hulle is dierbaar."
Daar is 'n ruising in die klas. Juffrou Pieters het nog nooit, ooit gegiggel nie.
Raymond steek sy duim in die lug vir my. Ek grinnik vir hom.
Hierdie dag raak al hoe beter.
Behalwe vir pouse. Toe die klok lui het my maag al lankal vergeet van die eensame piesang wat ek vir ontbyt gehad het. Maar ek het nie toebroodjies saamgebring nie, en ek het nie 'n sent vir die snoepie nie.
Ek besluit om iets by Anneke te gaan bedel toe Raymond op die speelgrond na my aangeloop kom. Hy hou 'n halwe toebroodjie na my uit.
"Is jy lus vir 'n broodjie?" vra hy. "Ek het dit self gemaak."
"Regtig? Dankie," sê ek en vat die broodjie by hom. "Wat is hierop?"
"Avokado, skyfies appel en perskekonfyt," sê Raymond. "Probeer, dis nie sleg nie."
Wel, niks kan seker erger wees as 'n sprinkaan nie. Ek vat 'n hap en kou. Dis . . . mmm. Glad nie sleg nie! Ek verorber die res in twee happe.
Raymond is 'n vreemde ou.
Ek dink ek gaan van hom hou.
Pa vat hulle huis toe
Toe ek nog 'n ent van die huis is, sien ek daar's fout.
Die groot tent in die tuin is weg.
Ek trap vinniger. Moenie sê die mense is weg nie!
Die motorhuis is oop, Pa se kar staan daarin.
Net voor ek van my fiets afspring om dit in die motor­huis te stoot, sien ek iets by die hek beweeg. 'n Kameel kyk verlangend na my.
Die kamele is minstens nog hier!
En ek sweer die gat in die hek het nog groter geraak. Ek dink die kamele het die hooi opgevreet.
Ek draf by die huis in.
Daar kom stemme van die kombuis af. Pa en die woe­s­tynman sit by die kombuistafel en kyk na 'n padkaart, terwyl Ma en die vrou besig is om koffie en toebroodjies te maak. 'n Paar kinders staan en melk drink.
Pa se das is af en die boonste knoop van sy hemp is los. Hy gesels terwyl hy op die kaart druk.
"Wat gebeur hier?" vra ek.
Pa kyk op en glimlag breed. "Die bank gaan 'n nuwe tak stig in die Sahara." Hy vryf sy hande. "Ek vertrek van­dag soontoe en vat sommer die mense saam. Die bank het 'n groot vervoerwa laat kom om alles op te laai, ons sit nou en wag daarvoor. Dan ry ons Buffelstad toe waar ons die trein kry."
Ag nee! "Vandag nog?" vra ek.
"Ja!" Pa draai weer na die man en beduie entoesiasties na die kaart.
Pa verstaan nie! Dit was pret met die mense hier! As hulle weg is, gaan Koedoesdorp weer soos altyd wees, elke dag gebeur presies dieselfde.
Net mooi niks.
Ek sleep my voete na die woonkamer. In die middel van die bank sit die kameelseun tussen sy twee boeties. Styf teen hom sit Rolfie. Almal eet roomys.
Eenkant op twee stoele sit Anneke en haar Facebook-vriend. Hulle wys vir mekaar goed op hulle selfone. Anneke giggel.
"He-e-lp, Ger-rie," lag die kameelseun.
Weet hy dat hulle weggaan?
Daar is 'n gedreun buite wat al hoe harder word. Ek gaan loer deur die venster.
Dis die vervoerwa. Dit hou voor ons huis stil.
Ek loop buitentoe.
'n Fris man klim uit die kajuit. "Is dit die Malans se huis hierdie?" vra hy my.
"En die Sahara-mense s'n," sê ek. "En die kamele. Ek weet nie of Oom die kamele in Oom se wa wil laai nie, hulle vreet álles op."
Net toe kom Pa ook uit.
"Jis, ou Swaer!" groet hy. "Bly om jou te sien."
Ek is nie bly nie!
Maar niemand steur hulle aan my nie. Skielik dra almal die woestynmense se goed aan en begin dit in die wa laai. Anneke neem vir oulaas foto's. Pa dra 'n sak van sy beste kameeldoringstompies aan, vir vuurmaak. Ma gee vrugte, droëwors en toebroodjies saam. Ek hol na my kamer toe en kry die bal waarmee ons gister gespeel het.
Ek gee dit vir die kameelseun voor hy in die wa klim.
Hy kyk verbaas na my en streel oor die bal. "Ba-al," sê hy saggies.
Toe steek hy sy hand onder sy hemp in en haal 'n lapsakkie uit wat om sy nek hang.
Hy gee die sakkie vir my aan. Dit voel of daar sand in is. Sand van die Sahara.
"Ons moet nou ry, julle," sê Pa. "Mooi bly hier, en luis­ter vir julle ma. Dis nie lank nie, dan is ek terug."
My oë brand. Toe die wa begin ry, swaai Rolfie sy stert en tjank vreeslik. Ek en Ma en Anneke staan op die sypaadjie en waai tot ons die wa glad nie meer kan sien nie.
"Ek gaan hulle mis!" snuif Anneke. Ma sit 'n arm om haar skouer, en haar ander hand op my rug.
Ons bly so staan vir 'n rukkie. "Nou ja," sê Ma uiteindelik, "wat 'n ondervinding. En nou is dit verby. Tyd om huis skoon te maak."
Ek en Anneke kyk vir mekaar, ons begin gelyktydig praat. En bly dan stil.
Dit help nie om met Ma te stry nie.
Ek was verkeerd oor een ding: Nadat die woestynmense daar weg is, was Koedoesdorp nooit weer dieselfde nie.
Toe Pa ná drie weke terugkom, het hy 'n nuwe reël by die bank ingestel. Niemand, nie eens die bankbestuurder, mag meer 'n pak en das dra nie. Pa het vir almal lekker los wit woestyn-hemde saamgebring.
Anneke kon nie een van haar video clips op YouTube sit nie, hulle het almal van haar selfoon af verdwyn. Maar sy was nie te lank teleurgesteld nie, want die skool het haar voorstel aanvaar dat die Graad Sewe-afskeid 'n Sahara­woestyn-tema moet hê. Dit was die beste afskeid ooit.
Ma het 'n nuwe restaurant oopgemaak op Koedoesdorp, Sahara Smulkos. Baie van die kos is sommer Koedoesdorp-kos, nie regtig Sahara-kos nie, maar die mense eet dat hulle lê. Ma maak omtrent alles behalwe sprinkane daar. En sy koop al haar tamaties by oom Jan. Elke oggend lewer hy 'n mandjie vol af. Hy het nou nooit meer tamaties wat lê en vrot word nie.
Elke Saterdag-oggend het ek en Raymond 'n stalletjie met spesiale toebroodjies net buite Ma se eetplek. Die jelliemannetjie-toebroodjies en koekie-toebroodjies verkoop die beste onder kinders. Ons het dit op die bord neergeskryf as "Gesonde bont toebroodjies" en "Kraakvars krakerige toebroodjies", dan pla dit nie die ouers nie. Die ouers eet weer baie graag "Dik biltong-toebroodjies".
Raymond is vol planne, en hou van eksperimente. Ná ons vir twee weke lank in omtrent elke boom in Koe­doesdorp geklim het, kan ek sê dat 'n vyeboom die lekkerste sitplek het, en 'n doringboom die slegste. Maar geen boom sit regtig lekker in 'n storm nie.
Ons het ook uitgevind dat 'n resies met honde nie goed werk nie, want honde op Koedoesdorp verstaan nie van hardloop in reguit rye nie. 'n Skilpadresies werk beter wat rye betref, dit vat net vreeslik lank. 'n Bokresies gaan vinniger, maar dis 'n yslike probleem om al die bokke van dieselfde streep te laat wegspring.
Op die oomblik is ons besig met my eksperiment: Is 'n rugbybal regtig die beste bal om rugby mee te speel? Ons toets tennisballe, golfballe, sokkerballe en netballe, en ook 'n kleinerige rubberballetjie wat ek in Anneke se kas gekry het.
Soms wonder ek of daar af en toe 'n bal geskop word in die Sahara-woestyn.
Ek het eenkeer die sakkie met sand uit my laai gehaal en vir Raymond gewys. Hy dink ons moet een of ander tyd 'n eksperiment met grond doen, om te kyk watter soorte graan groei die beste in watter soort grond.
Raymond is die beste vriend wat ek nog ooit gehad het.
En dit op Koedoesdorp.
Niks cools gebeur ooit op Koedoesdorp nie. Elke dag is so vervelig soos die ander. Veral Maandag-oggende, aldus Gerrie. Maar hierdie Maandag is anders, want skielik is hulle voortuin vol kamele wat Gerrie se ma se spogrose opvreet. Dis chaos in Gerrie-hulle se huis en tuin, en hy en sy suster, Anneke, is mal daaroor. Dit word 'n surrealistiese dag van Kamele wat pandemonium saai, die vreemde gesin wat tent opslaan in die voortuin en sprinkane braai . . . 'n Lekker ligte storie vol humor en pret. 'n Soort moderne sprokie.
Na 'n BA en diploma in Vertaling aan die US het Annelie as taalpraktisyn en subredakteur by Sanlam se Taaldienskantoor en Human & Rousseau Uitgewers gewerk. Daarna volg deeltydse- en vryskutwerk vir 'n verskeidenheid uitgewers en publikasies. Sy publiseer 'n aantal nie-fiksieboeke, onder andere Daar's 'n mens binne, Die dag toe ons God gevang het en Eva ontmoet Einstein, asook 'n roman, Hoekom honde nie kan sing nie. Sy was die samesteller van Paaie, 'n boek oor verskillende godsdiensperspektiewe. Sy is getroud, het twee dogters, en bly tans in Bristol, Engeland, waar haar man as aktuaris werk. Sy reis gereeld terug na hulle huis in Durbanville. Goue Wenner: Sanlam-prys vir Jeuglektuur 2011 en die M.E.R.-prys vir 2013