Nov 2015 – NG Gemeente Pinelands
Posted on 29 Nov, 2015 4 Dec, 2015
Rut 3-4 – 2015
29 November 2015 Pinelands – Advent
In Rut 1 keer die Moabitiese weduwee terug na Betlehem in Juda saam met haar skoonma Naomi wat alles verloor het. Eintlik wil Naomi haar nie by haar hê nie, want sy is van Moabitiese afkoms en die Israeliete mag nie met die Moabiete gemeng het nie. Maar Rut is vasberade en ons sien hoedat hierdie vrou, Moabiet wat sy is, ‘n aanwins is in Naomi se lewe en nie ‘n las nie.
In Rut 2 gaan Rut uit op soek na ‘n veld waar die eienaar haar sal toelaat om agter in die ry te val en saam met die ander armes, weduwees en wese die are op te tel wat oorgebly het na die oes. Toevallig kom sy by die veld van Boas uit, ‘n veraf familielid van Elimeleg, haar eertydse skoonpa en die man van Naomi, en Boas is uitermate goed vir en vrygewig teenoor hierdie vreemde vrou uit Moab. Hy breek die reëls van die Israelitiese samelewing deur vir haar goed te wees en aan haar hesed (liefde sonder grense) te bewys, want, sê hy, hy weet baie goed wat sy alles vir haar skoonma gedoen en beteken het sedert die verlies van haar man en twee seuns. “Mag die Here jou daad vergoed, en mag jou lone ten volle betaal word deur die Here God van Israel na wie toe jy gekom het om toevlug/skuiling onder sy vlerke te soek” (2:12).
Nadat Naomi van alles te hore gekom het begin sy plannetjies beraam, want wie weet?, as Boas so goed is vir Rut sal hy dalk, net dalk, bereid wees om met haar te trou. Hy hoef natuurlik nie, want hy is nie een van die oorledene se broers nie, maar hy is darem ‘n veraf familielid wat dit tog moontlik maak. En hy het immers alreeds die wet van gasvryheid teenoor die Moabiete verbreek deur oor die bestek van ‘n hele aantal weke vir Rut toe te laat om tussen sy werkers te beweeg en daar, waar die are nog volop was, bymekaar te maak sodat sy en haar skoonma genoeg kan hê om te eet.
Die aand toe Boas op die dorsvloer moes gaan werk, gee Naomi aan Rut opdrag om te was en haarself mooi aan te trek en parfuum aan te sit, en om dan, wanneer Boas al slaap, langsaan by sy bene te gaan inkruip. As Boas dan in die middel van die nag sou wakkerword, dan moet sy haar laat lei deur wat hy sê. Boas skrik toe inderdaad iewers in die nag wakker, wil weet wie daar by hom lê (uit sy taalgebruik weet ons hy weet dis ‘n vrou), en Rut antwoord: “ Ek is Rut, u dienares. Sprei u vlerk uit oor u dienares, want u is ‘n lósser.” Let op – Rut maak nie soos Naomie gesê het en laat haar lei deur wat Boas gaan sê nie. Sý is eerder die een wat inisiatief neem en vir hom sê wat om te doen! En dis nie sommer ligte praatjies nie. Sy roep hom op as losser op te tree en met haar te trou! En sy doen dit deur dieselfde beeld te gebruik as wat Boas gebruik het in hul eerste ontmoeting toe hy God se seën aan haar toegewens het in 2:12: “die God van Israel na wie toe jy gekom het om toevlug/skuiling onder sy vlerke te soek”. Op die dorsvloer vra Rut in wese van Boas dat hy die antwoord, die beliggaming, van sy eie gebed moet word. “Sprei u vlerk oor my, neem my onder u beskerming en sorg”. Soos wat Boas gebid het God aan Rut moet doen, so vra Rut nou van Boas om aan haar te doen. Boas, practice what you pray…
In Rut se versoek hoor Boas onmiddellik die voorstel van ‘n huwelik. Hierdie beeld was nie vreemd in die OT nie. Elders lees ons van God, die Bruidegom, wat sy vlerk sprei oor Israel sy bruid. Indien daar dalk nog onsekerheid aan die kant van Boas sou wees oor wat Rut nou eintlik bedoel, ruim sy elk geval alle onsekerheid uit te weg deur vir hom te sê dat hy ‘n losser is. Wat Rut egter nie geweet het nie, is dat daar nog ‘n ander man was nader in die familielyn van Elimeleg, so indien Boas as losser kon optree, dan het daardie man meer reg daartoe, meer verantwoordelikheid in die verband, en sal Boas eers by hom verby moet kom. “As die ander man instem om jou te verlos, goed so. Maar as hy jou nie wil verlos nie, dan sal ek jou verlos, ek, so seker as die Here leef!”(3:13)
Boas het die volgende dag na die hek (van die stad) gegaan, daar waar al die regsake uitgepraat en beslis word. “En kyk!, die losser kom daar verby, die een van wie Boas gepraat het! Boas sê toe: “Draai af, sit hier Pelini Almoni – Mr So-en-So”, en hy het afgedraai en kom sit.”
Nie “my vriend” nie! Die boodskap agter die aanspreeksvorm is nie gemoedelik nie, maar negatief.
Lees verder hfst 4:
4: 3: “The nature of the sale is uncertain. Naomi may have been selling the property rights to the land, but this seems unlikely in light of what is known about ancient Israelite property laws. It is more likely that Naomi, being a woman, held only the right to use the land until the time of her remarriage or death. Because she held this right to use of the land, she also had the right to buy it back from the its current owner. (This assumes that Elimelech sold the land prior to going to Moab.) Since she did not possess the means to do so, however, she decided to dispose of her rights in the matter. She was not selling the land per se, but disposing of the right to its redemption and use, probably in exchange for room and board with the purchaser. If this is correct, it might be preferable to translate, “Naomi is disposing of her rights to the portion of land,” although such a translation presumes some knowledge of ancient Israelite property laws.” WBC
4: 6: Ek kan nie verlos nie, want ek sal my eie erfporsie ruineer (tensy ek my eie erfporsie ruineer)…
4: 11: “Mag jou naam uitgeroep word in Betlehem” – omdat jy iemand anders se naam laat voortleef! (In teenstelling met die nadere losser wat nie sy morele verpligting (dis nie meer ‘n wetlike verpligting nie, want die familieband is te ver) wou nakom nie en naamloos bly – Mr So-en-So.
4: 13: Boas het toe vir Rut geneem om vir hom te wees tot vrou, en hy het in haar ingegaan (met haar gemeenskap gehad), en die Here het vir haar swangerskap gegee en sy het aan ‘n seun geboorte geskenk.
4: 14: Boas was die aanvanklik van losser van Rut en via Rut ook van Naomi, maar op die ou-end is daar nog ‘n losser gebore – die babaseuntjie Obed.
4:15: Mag hy wees die een wat lewe aan jou teruggee en die een wat jou op jou oudag versorg, want jou skoondogter wat vir jou lief is het aan hom geboorte geskenk, sy wat vir jou beter is as sewe seuns!”
4:16: Naomi het die seuntjie geneem en teen haar bors gedruk, en sy was vir hom ‘n versorger (sy het hom help grootmaak).
Obed – vanaf die Hebreeuse werkwoord “dienaar”. Obed was die voorvader van Dawid.
So gepraat van name, ons het hierdie jaar met ‘n paar bedenklike vroue in die OT te doen gekry:
Met ons Bybelstudie Saterdag by Schoenstadt het ons na Tamar se verhaal gekyk (Gen 38) – die vrou wat haarself as prostituut vermom het om haar skoonpa in sy leviraatsverpligtinge in te fnuik. Sy was die ma van Peres.
Oor Ragab het ons nog nie die jaar gelees nie, maar sy was die prostituut wat die spioene met die tou by die venster uit laat ontsnap het (Jos 2). Sy was ook Boas se ma.
Die afgelope weke het ons Rut se verhaal gelees – die Moabitiese vrou, gebore in die bloedskandelike lyn van Lot wat in sy dronkenskap met sy dogters seks gehad het. Verder ook deel van die volk wat nie vir die Israeliete wou kos gee op hul reis nie. Die Moabiete was verag en moes vermy word. Rut was die ma van Obed, Dawid se oupa.
Batseba, die vrou wat dikwels in die geskiedenis voorgestel word as die een wat vir Dawid verlei het, maar die waarskynlikheid is groter dat sy deur Dawid verkrag is. Sy was die ma van Salomo.
Al hierdie name (in die manlike lyn af) tot en met Dawid kom voor aan die einde van die boek Rut. Dit is waarmee die verhaal afsluit – die familiestamboom waarvan Rut se seuntjie deel was. Meer as ‘n duisend jaar later word hierdie stamboom herhaal, en dié keer word daar eksplisiet na hierdie vier vrouens verwys, geen ander vrouens nie – net hierdie vier. Tot aan die einde waar daar tog nog ‘n vrou se naam toegevoeg word, die een wat buite die eg swanger geword het, die een wie se verloofde die verlowing wou breek agv die skande: “Elihud was die vader van Eleasar, Eleasar van Mattan en Mattan van Jakob; Jakob was die vader van Josef, die man van Maria uit wie gebore is Jesus wat Christus genoem word”(Matt 1:15-16).
Ons is aan die begin van die Kersfeesseisoen. In die lyn van die OTiese geslagsregister waarvan die name van bedenklike vrouens – prostitute, Moabiete, slagoffers van verkragting – bo ander uitgesonder word, was daar nog ‘n jong meisie oor wie mense agter hul hande bespiegel het. Sy en haar verloofde was boorlinge van Nasaret, maar hulle moes na Betlehem toe gaan, die “Huis van Brood”, dieselfde stad waarheen Rut gegaan het en waar sy aan Obed, die losser met die naam “Dienaar”, geboorte geskenk het. Daar het Maria ook aan ‘n losser geboorte geskenk, een wat ook by uitstek gekom het om te dien. Sy naam kon net sowel ook Obed wees, maar sy naam is Jesus, wat beteken “God red”, God is ‘n Losser/Verlosser. Soos Boas deurbreek Jesus die OT wette en tree hy nie net as losser op vir diegene in sy nabye familielyn nie, nie net vir sy ma Maria nie, ook nie net vir die Israeliete nie. Getrou aan sy familielyn breek hy grense af oral waar hy kom, hanteer hy outsiders as insiders, word hy self ‘n outsider (daar buite op die Kopbeen koppie) om daardeur die lansie te breek vir alle bedenklike mense om insiders te wees.
Dit is sy geboorte wat ons in hierdie tyd gaan vier. Terwyl die kerk tans besig is om vir mense te laat verstaan dat almal nie ewe welkom is in die gemeenskap van gelowiges nie, herdenk ons die geboorte van die een wat sy lewe vir hierdie almal kom gee het. Ons mag nie kersliedere sing as ons nie bereid is om dit saam met álmal te sing nie. As ons net sekere mense in ons midde verwelkom, dan is ons naam Gemeente So-en-So. Maar as ons alle mense ewe onvoorwaardelik welkom maak, dan mag ons maar onthou word as die Gemeente van Pinelands, klein en eenvoudig soos hulle was, het hulle erns daarmee gemaak om die outsiders in te trek en was hulle bereid om die prys te betaal en die opofferings te maak om in die lyn van hul voorouers Boas en Rut, en hul Broer Jesus wat hulle Verlosser is, grense te deurbreek en liefde sonder grense sigbaar te maak.
Posted on 15 Nov, 2015 18 Nov, 2015
2 Samuel 9:1-13 – 2015 – Die Kerk is ‘n ruim huis
15 November 2015 Pinelands
Prediker: Ds Thuenis Botha
IL de Villiers (Balansstaat)
met my. Ek is so in die skuld
by U. My bankstaat bly in rooi getik.
en haal my uit U waagskaal
uit as ‘n té groot risiko:
Biddag vir reën (Lees gebed van ‘n boer in die Noorde van ons land)
Here, dat ek voor u gemeente mag staan met U Woord in my mond….is genade!
Laat U genade ook tot elkeen spreek
Wat ‘n roerende verhaal….dit onderstreep opnuut ons as mense se aangewese wees op mekaar maar dan ook die appél op die balans tussen gee en neem en regverdigheid en betroubaarheid en lojaliteit. Dit is wat die Joodse filosoof Martin Buber sou noem – ‘die regverdigheid in die menslike bestaansorde’…daarsonder maak mense van mekaar objekte en verdinglik verhoudinge en word dit die prooi van uitbuiting met as gevolg die kwes en vernedering van die ander….by name die een wat anders is as ek!….
Ek is diep bewus daarvan dat ons hierdie teksgedeelte vanoggend kan lees en van kennis kan neem as maar net nog ‘n deel van die historie van die Koningshuis van Israel. In die proses, glo ek, bestaan die moontlikheid dat ons die evangelie wat opgesluit lê in die teks kan mis!…Dat ons dit kan lees as ‘n verhaal sonder om God se stem daarin te hoor en nog minder die aanspraak wat Hy op ons maak.
Ek sou die teks wou nader met die vrae:
Die teks ….en God se trou
God se trou…en Jesus
God se trou… en die kerk…en die ander
Vertel die verhaal (‘chesed’…die dryfveer agter Dawid se optrede…om betroubaat te wees ter wille van Jonathan)
God se trou
Teen die wyer dekor van die evangelie – sou jy dit vergesog vind om vanoggend te moet hoor dat ek en jy is elkeen Mefiboset….verbonde met skande….en dat, sonder verdienste, ons die focus word van God wat ons agternasit in sy trou en met Sy liefde…wat Sy Seun stuur om ons te soek en wanneer Hy ons vind letterlikik ‘opraap’ en terugbring na die kudde, soos wat ‘n goeie herder met sy skape doen?…sou jy?
Nee!…dit is die evangelie!!! God, die koning reik uit na ons, stuur na ons, roep na ons omdat Hy ons teenwoordigheid aan Sy tafel begeer. Hy gooi Sy nette wyd uit…en só skryf van WykLouw….toe hy sy groot net uit laat gooi regs van die boot en links en regs, het Hy ingesleep: ‘n vreemde prooi – ‘n visvangs soos die óú Wet slegs in skaam vermoede kon vermoed – : melaats, besete, ryk of klein; sondaars van elke kleur of geur, maar in Sy glimlag, skielik rein.
Dit is die evangelie!! – God stuur sy Seun na die wêreld…al roepende…uitnodigend…en waar hy wie ookal vind…stop Hy…vertoef Hy…gesels Hy…en waar moontlik, eet Hy saam. Hy omarm die mense want Hy maak tyd vir hulle want dit is belangrik…Hy hanteer hulle nie gesigloos nie…nie maar net as objek en entiteit nie…Hy gee aan elkeen ‘n gesig…maak van elkeen ‘iemand met ‘n gesig’…want dit gaan om Sy chesed….Sy trou! En hierdie trou, buiten dat dit oorrompelend is, verander dit ook mense se harte.
Hulpelose wesens gaan God aan…en hulle ontvang die boodskap: Die Koning verlang jou teenwoordigheid aan sy tafel.
Waarom gee God ag op die mens?…..ter wille van sy trou…ter wille van die liefde van Sy Seun
Mefiboset…ten spyt van wie jy is, ten spite van jou oupa Saul, ten spite van die skande in en om jou, ten spyte van jou lam voete…..is jy nogtans kosbaar in die oë van die koning…ter wille van Jonatan jou pa
Julle moet dit hoor ….God is nie skaam om jou aan Sy tafel te hê nie…God is nie skaam vir sondaars nie…God is nie skaam vir hulpeloses nie…God is nie skaam virf hulle wat deur die samelewing uitegerangeer is na die rand en die buitewêreld en die duisternis nie….God se bemoeienis is erns!
As jy dit nie wil hoor en omhels nie….pleeg jy sonde wat jou van God vervreem.
Mefiboset is verstom….verslae…oorstelp…wie is ek dat die Koning my aansien…ek is niks meer werd as ‘n dooi hond nie!!…en hierdie hond word herstel tot prins…tot koningskind
Broer en suster…ons is elkeen ‘n Mefiboset….hoor dit
…al is jy een van die vooraanstaande mense in ons gemeenskap
…al klop jy jou op die skouer as ‘n vroom gemeentelid
…al reken jy jou as iemand wat baie beteken
Ek en jy is nikswerd…’n Mefiboset…maar die verrassing…’n geredde sondaar omdat ek en jy God aangaan….en ook die een daarbuite
Twee Sondae gelede op Sondagjoernaal…’n gesprek…en in die onderhoud –
Dit is die kern van die Bybelse etiek…nie reëls en wette nie…nie ‘n sedeleer nie…maar ‘n styl van leef en doen, soos Jesus, wat inspeel in die lewens van mense en mense se harte aanraak…’n etiek wat dikwels opeindig aan ‘n tafel waar geëet en gedrink word….ja, met die tollenaar en die moordenaar en die hoer…’n vreemde feestelikheid
…’n verwelkomende ontvangs!!!!
En nou…die Kerk…ek en jy?
Die Kerk…ek en jy is God se =kneg…met ‘n boodskap van die eintlike Gestuurde….
…julle sien…om kerk te wees is om gestuur te wees…om in die wêreld in te gaan omdat ons ‘n boodskap het…en die boodskap is God se goeie nuus…Sy evangelie…’JY GAAN GOD AAN’…KOM!…
… ja kom, ter wille van sy chesed…sy trou…ter wille van die liefde van Sy Seun.
Op dieselfde bladsy in die HAT waar die woord etiek omskryf word as sedeleer, vind ons ook die woord etiket…wanneer mens ‘n kaart by wyse van spreke om iemand se nek hang….mag ek hier maar sê da tons meester is daarin…ook in die kerk…praat ons maklik van die en daai…hy/sy is liberal of verkramp, het die waarheid beet of is besig met ‘n dwalleer…
…want die kerk is ‘n ruim huis…en om mense, al verskil hulle van jou, buite te laat staan, is oneties
Die Kerk mag nooit ‘n geslote huis wees nie….omdat ek en jy gedring word deur die chesed van God ter wille van Jesus
Kopiereg: Hierdie werk deur Ds Theunis Botha word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.
Posted on 8 Nov, 2015 4 Dec, 2015
8 November 2015 Pinelands Koninkrykstyd (Bevestiging van kerkraadslede)
Vandag presies ‘n maand gelede is daar by die AS van die NGK die besluit geneem om gays onvoorwaardelik in die geledere van die kerk te verwelkom. Die groen lig is gegee op selfdegeslagverhoudinge gekenmerk deur liefde en trou, ons mag nou gay paartjies in burgerlike verbintenisse bevestig, soortgelyk aan die huwelik tussen ‘n man en ‘n vrou, en ons mag nou God se seën op hul verbintenis afbid. Gays mag nou in die NGK in die amp van predikant bevestig word sonder dat daar van hulle verwag word om selibaat te leef wanneer hulle in ‘n burgerlike verbintenis tot hul maat staan.
En die hel is los. ‘n Storm woed steeds. Talle kerkleiers en lidmate is ongelukkig oor die besluit om mense wat op ‘n ander manier liefhet as hulle, onvoorwaardelik in die kerk en haar ampte te verwelkom. Want die Bybel sê hard en duidelik NEE. Daar is ‘n wet in die Bybel wat bepaal dat homoseksuele liefde sonde is in die oë van God, en dat God dus slegs die gay mense liefhet wat hulself daartoe bereid verklaar om nie die significant other in sy/haar lewe in totaliteit (dws ook seksueel) lief te hê nie.
Bybelkenners interpreteer die tekste wat oor homoseksualiteit handel verskillend. Daar is diegene wat reken, soos hierbo, dat dit deurlopend as sonde veroordeel word. Daar is ook diegene wat sê wag ‘n bietjie – gaan kyk na die konteks en die kultuur van daardie tyd, kyk na die spesifieke gebeurtenis waarbinne homoseksuele gedrag veroordeel word en sien raak dat dit inderdaad nie gaan om liefde tussen twee mense van dieselfde geslag nie maar om iets heeltemal anders as dit. Daar gaan waarskynlik altyd hierdie twee “ kampe” van teksuitleggers wees. As die kenners so met mekaar verskil, waar laat dit die lidmate?
Boas, ‘n ryk man met mag en baie aansien in die gemeenskap, het millennia terug voor dieselfde tipe problematiek te staan gekom as die dilemma waarin die NGK haarself vandag bevind. Vir hom was die uitdaging nie ‘n gay persoon nie, maar wel iemand wat anders was as die volk, ‘n vrou wat ‘n groep mense verteenwoordig het van wie Boas se wette, sy “ Bybel” gesê het: “Geen Ammoniet of Moabiet mag lid van die gemeente word nie… Jy mag nooit in vrede leef met die Ammoniete en die Moabiete nie, en jy mag nooit iets goeds aan hulle doen nie” (Deut 23:3-6).
Rut 2:1 (Vir Naomi was daar ‘n familielid as ‘n man vir haar, ‘n man van aansien, hy was ryk, vanuit die stam van Elimelek, en sy naam was Boas.) (Hakies, want dis agtergrondsinligting van die verteller.)
2: Rut, die Moabiet, het vir Naomi gesê: “Laat my tog gaan na die veld dat ek kan are optel tussen die graanore agter die man in wie se oë ek guns/genade vind (die man wat my dit sal toelaat).” Naomi het geantwoord: “ Gaan, my dogter.”
3: Rut het toe gegaan en are opgetel in die veld agter die stropers aan. Sy het heeltemal toevallig beland op die stuk grond in die veld wat aan Boas behoort het, die man uit die stam van Elimelek.
4: Kan jy nou meer!, Boas kom toe net uit Betlehem (Huis van Brood) en hy sê vir die stropers: “Die Here is met julle.” En hulle sê vir hom: “Die Here seën jou.”
5: Boas vra toe vir sy jongman, die een wat oor die stropers aangestel is: “Aan wie behoort hierdie meisie?”
6: En die jongman wat oor die stropers aangestel is, het geantwoord: “Sy is die Moabitiese meisie wat teruggekom het met Naomi vanuit die veld van Moab.
7: Sy het gevra: ‘Kan ek asb are optel en bymekaarmaak in bondels agter die stropers aan?’ En sy het gekom en het haar plek ingeneem vanaf daardie tyd in die oggend tot nou toe om ‘n rukkie in die huis (‘n hut of tipe skuiling) te sit (rus).
8: Boas het toe vir Rut gesê: “Luister mooi, my dogter (my skat), jy moenie gaan om are op te tel in ‘n ander veld nie, en ook moet jy nie weggaan van hier af nie. Bly by (kleef aan) my meisies.
9: Fokus op die veld waar hulle stroop, en gaan agter die vrouewerkers aan. Het ek dan nie die jongmanne beveel om jou uit te los nie? En as jy dors is kan jy gaan na die kanne en drink van (die water) wat die jongmanne optrek.”
10: Rut het toe op haar knieë geval en met haar voorkop tot teen die grond gebuig, en vir hom gesê: “U is te goed vir my, want u sien my raak (let op my), en dit terwyl ek ‘n vreemdeling is?”
11: Boas het haar geantwoord: “Ek is deeglik ingelig oor alles wat jy gedoen het vir jou skoonma na die dood van jou man. Jy het jou pa en jou ma verlaat, en jou land van herkoms, en jy het gekom na ‘n volk wat jy nie geken het gister of drie dae gelede (voorheen) nie.
12: Mag die Here jou daad vergoed, en mag jou lone ten volle betaal word deur die Here God van Israel na wie toe jy gekom het om toevlug/skuiling onder sy vlerke te soek.
13: Sy het gesê: “U is te goed vir my, my heer, want u troos my en u praat tot die hart van u bediende (u stel my gedagtes gerus), en ék sal nooit eens wees soos (gelykstaande aan) een van u bediendes nie. (Die woord vir bediende hier is die laagste vorm van ‘n vl slaaf.)
14: Met etenstyd het Boas het vir haar gesê: “ Hiernatoe! Kom eet van die kos en doop jou brood in die asyn. So het sy langs die stropers kom sit, en hy het vir haar gebraaide koring uitgehou en sy het geëet en sy het genoeg gehad, en sy het nog oorgehad.
15: Toe sy opstaan om (verder) are op te tel, het Boas sy werkers beveel: “ Sélfs tússen die gerwe mag sy optel, en julle mag haar nie verneder nie.
16: Meer nog, maak dubbel seker dat julle vir haar van die bondels graan uittrek, en julle moet dit los (laat val) sodat sy dit kan optel, en julle mag nie met haar raas nie.
17: Rut het are opgetel in die veld tot die aand toe. Sy het uitgeslaan wat sy opgetel het, en dit was gelyk aan een epha (gewigsmaat, baie swaar) gars.
18: Sy het dit gevat en sy het na die stad gegaan, en haar skoonma het gesien wat sy opgetel het, en Rut en (na haar) gegaan en vir haar dit gegee wat sy (met middagete) oorgehou het nadat sy genoeg gehad het om te eet.
19: Haar skoonma vra toe vir haar: “Waar het jy vandag gaan are optel? Waar het jy gewerk? Mag die man wat jou raakgesien het/op jou gelet het, geseënd wees!” En sy het vir haar skoonma vertel saam met (by) wie sy gewerk het. Sy het gesê: “Die naam van die man saam met wie ek vandag gewerk het, is Boas.”
20: Toe sê Naomi vir haar skoondogter: “Mag hy deur die Here geseënd wees, want hy het nie sy hesed (troue liefde, faithfulness, onverdiende guns, onvoorwaardelike liefde sonder grense) teenoor die lewendes en die dooies verwerp/agtergelaat nie.” Naomi het verder vir haar gesê: “Die man is naby aan ons, hy is ons losser.”
21: Rut, die Moabiet, antwoord toe: “Hy het selfs vir my gesê ‘Jy mag tussen my werkers bly (stick close to them) totdat hulle klaargemaak het met my oes.
22: Naomi sê toe vir Rut, haar skoondogter: “Dit is goed, my dogter, dat jy uitgegaan het met sy meisies , en dat die manne jou nie kan bykom (seermaak) in ‘n ander veld nie.”
23: Sy het gebly by (gekleef aan) die meisies van Boas en (saam met hulle) graan opgetel tot aan die einde van die garsoes en die koringoes. Rut het by haar skoonma gewoon.
Rut het vir haar skoonma, Naomi toestemming gevra om te gaan are optel tussen die graanore op die veld van die man wat haar dit sal toelaat. Die wet van daardie tyd het bepaal dat armes en wese tydens oestyd agter die grondeienaar se werkers kan inval en dat hulle die are kan optel wat deurgeval het of oorgesien is toe die werkers daardie deel van die oes bewerk het. Die einaar se werkers mag volgens wet nooit ‘n tweede keer deur die landery gaan om te oes nie, want dit wat met die eerste oorgesien word, behoort aan die armes wat agterna mag kom.
As dit die wet was, waarom soek Rut dan beide haar skoonma en die grondeienaar se toestemming? Omdat sy binne die sosiale rangorde van daardie tyd respek teenoor haar skoonma betoon deur vir haar toestemming te vra. En omdat sy ‘n vreemdeling is, ‘n Moabiet op Israelitiese grondgebied, en die wet geld nie so onvoorwaardelik vir haar soos wat dit vir die ander arm vroue en die weses geld nie. Inteendeel, “Israeliete, julle mag nooit iets goeds aan die Moabiete doen nie!”
Rut ken haar plek, wat op hierdie stadium eintlik nêrens is, en in nederigheid gaan sy die oggend uit in die hoop dat iemand, enigiemand!, tog maar met genade na haar sal kyk en haar sal toelaat om saam met die armes agter in die ry in te val en are op te tel sodat sy en haar skoonma kan eet… Heeltemal toevallig kom sy nie by enigiemand se veld aan nie, maar juis by die veld van Boas oor wie ons aan die begin van die verhaal so bietjie inligting gekry het. Rut self het niks van hierdie man geweet nie. Boas sien die jongmeisie raak, waarskynlik was sy opvallend – sy was vir hom ‘n vreemdeling (hy het haar nog nie voorheen daar raakgesien nie), maar sy het ook vanaf ‘n vreemde plek gekom. “Aan wie behoort hierdie meisie?,” wil Boas by sy voorman weet. [‘n Vrou se identiteit was altyd opgesluit in die die van haar pa of haar man. Wanneer Boas dus wil weet wie die meisie is wat hy nie ken nie, vra hy aan wie sy behoort, wie is haar man, of, indien sy nog nie getroud is nie, wie is haar pa?] “ Sy is die Moabitiese meise wat teruggekom het met Naomi uit die veld van Moab.” “Aaaah,” gaan daar ‘n liggie vir Boas aan, nou weet hy wie sy is… Hy het al baie van haar gehoor, hierdie vreemdeling in hulle midde.
Maar in plaas daarvan dat Boas die wet onthou en onderhou en haar van sy veld af verwilder, tree hy met haar in gesprek en praat hy met haar op die sagte (most endearing) manier moontlik: “Luister mooi, my dogter>my skat” – hier sien ons nie net die verskil in status nie, maar ook die verskil in ouderdom. Boas was waarskynlik nader aan Naomi se ouderdom en Rut was ooglopend nog ‘n jongmeisie. “Jy moenie in ‘n ander veld gaan are optel nie. Moenie hiervandaan weggaan nie. Bly tussen (kleef aan) my meisies (die meisies wat vir my werk, dws nie in die agterste flanke by die armes en wese nie, maar tussen sy werksters – die vrou wat die gerwe optel wat die manne sopas afgesny het). Ek het beveel dat my jongmanne jou met rus moet laat, en gaan kry vir jou water wanneer jy dors raak.”
Rut buig diep voor Boas neer: “ U is te goed vir my, want u sien my raak, en dít terwyl ek ‘n vreemdeling is?”
“Ja, my skat, maar jy sien, ek weet baie goed wat jy alles vir jou skoonma gedoen het na jou man se dood… Mag die Here jou vergoed, die Here God van Israel onder wie se vlerke jy hier in die vreemde kom skuil het.” So bid Boas die seën van die Here af op hierdie dogter uit Moab, van alle plekke.
Rut is oorweldig deur sy goedheid en weer sê sy dat hy te goed is vir haar. En hierdie keer verwys sy na haarself as ‘n shifkhah, die laagste vorm van ‘n vroulike bediende wat daar was. Sy sê vir Boas da thy haar troos en haar gerusstel, en sy is nie eens op dieselfde vlak as sy ander shifkhot (vroulike bediendes, mv) nie.
Toe etenstyd aanbreek, roep Boas vir Rut nader om tussen hom en sy werkers te kom sit (heeltemal ongehoord vir die armes en die wese om te kom deel in die ete in die veld!), en hy deel vir haar kos uit, meer as wat sy kon eet. En toe sy opstaan om verder te gaan are optel, gee hy vir sy werkers die opdrag dat sy selfs tussen die gerwe mag optel, daar waar hulle nog besig is, en dat hulle haar nie mag verneder omdat sy daar is nie. Meer as dit, hulle moet van die gerwe wat hulle afgesny het laat val op die grond, sodat sy dit ook kan optel, sonder dat hulle met haar raas wanneer sy dit doen!”
Die aand gaan Rut met ‘n baie groot opbrengs huistoe en Naomi se mond val oop: “Waar het jy vandag are opgetel? Waar het jy gewerk?! Mag die man wat jou raakgsien het, geseënd wees!”
“Die naam van die man saam met wie ek vandag gewerk het (hoor net hoe laat die verteller die spanning opbou deur die naam tot heel laaste te los), is BOAS.” Vir Rut beteken hierdie naam nog niks meer as dat hy haar weldoener was nie, maar Naomi weet van beter: “Mag hy deur die Here geseënd wees, want hy het nie sy hesed (liefde sonder grense) teenoor die lewendes en die dooies verwerp/agtergelaat nie. Die man is naby aan ons, hy is ons losser (goël, guardian, beskermheer, redeemer, verlosser).
Volgende keer sal ons sien dat Boas inderdaad ‘n losser is vir Rut deur sy bande met Naomi se man Elimelek, maar daar is twee komplikasies: 1: Hy is nie die primêre losser in lyn om verantwoordelikheid te neem vir hulle nie. Die losser se verantwoordelikhede was iedergeval ‘n morele verpligting, maar nie wetlik afdwingbaar nie. En 2: Rut was ‘n Moabiet, en Boas het alle reg gehad om terug te val op die wet van Deuteronomium en homself so uit sy verlangse lossersplig te wikkel. Hy was maar verlangs familie van Elimelek, en Rut was op die koop toe as Moabiet ver verwyder van die volk van die Here.
Boas het voor ‘n keuse te staan gekom toe hy die jongmeisie raaksien wat anders is as die res en hoor wie sy is. Hy kon die letter van die wet van Deut 23 nakom en haar verwilder, Moabiet wat sy is, maar hy kies om eerder die wet van goddelike liefde (hesed) na te kom, en haar nie net toe te laat om in die agtergrond are op te tel nie, maar om haar tot in die binnekring van sy werkers in te nooi, om haar te hanteer soos een van hulle, om vir haar toe te wens die seën van die Here God van Israel, om toe te sien dat sy kos en water kry, veilig is, geholpe, geborge in sy sorg.
Ek het verlede week probeer om die term “hesed” te verduidelik. Die term wat hoofsaaklik met God in verband gebring word, want dis amper te hoog vir mense om uit te voer, dis amper te veel gevra. Liefde sonder grense, lojaliteit en trou, guns en genade aan mense wat in ons oë dit nie verdien nie, maar wat nie daarsonder sal kan oorleef nie. Hesed is om die ekstra myl stap, dit is om grense te verskuif, ja, selfs wette te verskuif, sodat mure afgebreek en mense ingesluit kan word, hesed is om te gaan beyond the call of duty sodat die liefde kan seëvier.
Die insider trek die outsider in en laat haar voel soos ‘n insider. In hoofstuk 4 maak hy van haar ‘n insider! Rut verwys aanvanklik na haarself as nie eens gelyk aan ‘n shifkhah (laagste vorm van bediende wat daar was) nie. Maar Boas hanteer haar as veel meer as dit. In so ‘n mate dat, wanneer hy haar in hoofstuk 3 in die donker nag vra wie sy is, sy na haarself verwys as sy amah, ‘n verhoogde vorm van vroulike dienaar. Die manier waarop Boas met haar omgaan, maak dat hierdie vreemde Moabiet anders na haarself begin kyk, en meer van haarself begin dink. Meer mens, as voordat haar paaie met syne gekruis het…
Ek wonder hoe ons gay broers en susters tans oor hulself dink, nadat die grense by die Algemene Sinode verskuif is, inaggenome wat tans in die kerklike geledere en die koerante aan die gang is agv die besluit om mense wat anders is as “ons” en mense wat anders liefhet as “ons” in te nooi in ons binnekring in? Ek wonder of hulle ook nou beter voel oor hulself as voor ‘n maand gelede? Ek wonder of hulle werklik bevry is deur die besluit wat geneem is? Ek wonder of hulle enigiets van die hesed beleef wat Boas teenoor Rut gedemonstreer het? Ek wonder maar?
Posted on 1 Nov, 2015 4 Dec, 2015