Tšhata ya Tirelo ya Batšwasehlabelo ba Bosenyi ka Afrika Borwa (Tšhata ya Batšwasehlabelo) ke sedirišwa se bohlokwa mo tšwetšopeleng ya toka go bohle. Tšhata ya Batšwasehlabelo e dumelelana le moya wa Molaotheo wa Afrika Borwa, 1996, Molao wa 108 wa 1996, le Boikano bja Kopanoditšhaba bja Melawana ya Motheo ya Toka ya Bolaodi bja Batšwasehlabelo ba Bosenyi le Tšhomišompe ya Maatla, 1985 (GA/RES/40/34).
E sa le go tloga ka 1994, le ka kamano le peakanyo ya mokgwa wa ditokelo tša botho, tebanyo e šutišwa go tšwa go tshepedišo ya toka ya bosenyi bja kgatelelo le kotlo go ya go tsošološo ya toka. Se bohlokwa kudu go mogopolo wa toka ya bosenyi ke go lemoga bosenyi bjalo ka tlolomolao kgahlanong le mmušo, fela le bjalo ka kgobatšo goba go direla motho yo mongwe phošo.
Se se sepelelana le Leano la Bosetšhaba la Thibelo ya Bosenyi ye e lebeletšego kudu motšwasehlabelo le tshepedišo ya toka ya bosenyi. Maikemišetšomagolo ke go matlafatša motšwasehlabelo ka go fihlelela dinyakwa tša motšwasehlabelo, e ka ba tše di ka bonwago goba tša go kwewa.
Tšhata ya Batšwasehlabelo le tokomane ye e kgomagantšwego ya maemo a fasefase ke didirišwa tše bohlokwa tšeo di hlalošago le go teefatša ditokelo le ditlamego tše di amanago le ditirelo tša batšwasehlabelo le baphologi ba bosenyi ka Afrika Borwa. Tšhata ya Batšwasehlabelo e dumelelana le ditlhagišo tša karolo 234 tša Molaotheo.
Ke na le tshepo ya gore boitlamo le boineelo bja bak-gathatema tshepedišong ya toka ya bosenyi, Tšhata ye ya Batšwasehlabelo, e tla thuša tiragatšong ya melao ya maleba ka tsela ye e lego gore e dira mošomo wa yona - go dira gore toka e hole batho ka moka.
Tšwelopele yeo e itšego yeo e dirilwego e sa le go tloga mathomong a temokrasi, mengwageng ye lesome ya go feta, go ya ka go fetola tshepedišo ya toka go netefatša phihlelelo ya toka le maikarabelo a ditshepedišo go batho bohle go sa kgathalege gore ke morafe, bong, sehlopha le dibopego tše dingwe tša phapogo goba phokolo.
go neelana ka thušo ya batšwasehlabelo ge maemo a sa fihlelelwe.
Tokelo ya go swarwa gabotse le ka tlhompho go tlotlego le bophiri bja gago.
O na le tokelo ya go šetšwa ka pejana le ka boikokobetšo, go swarwa ka tlhompho go tlotlego le bophiri bja gago ke maloko ka moka a lekala lefe goba lefe la tirelo.
Maphodisa, nakong ya dinyakišišo; batšhotšhisi le bahlankedi ba kgoro nakong ya ditokišo le nakong ya ditshepetšo tša tsheko, gape le makala a mangwe a tirelo, ba swanetše ba tšee magato a go fokotša hlakahlakano efe goba efe yeo o ka bago le yona bjalo ka motšwasehlabelo, ka go dira dipotšološo le wena ka leleme la gago gape ka sephiring moo go hlokegago.
Magato a a tla thibela motšwasehlabelo gore a seke a amega go bokwešwabohloko bja maemo a bobedi.
Tokelo ya go fana ka tshedimošo.
O na le tokelo ya go fana ka tshedimošo nakong ya nyakišišo ya bosenyi le ya tsheko.
Lephodisa, motšhotšhisi le mohlankedi wa tirelo ya tokišo ba tla tšea magato a go netefatša gore neelo efe goba efe yeo o ratago go e dira nakong ya nyakišišo, tsheko le theeletšo ya go itlema ka keno e a theeletšwa gape e a šetšwa nakong ya go tšea sephetho sa gore go tšwelwa pele ka nyakišišo, goba tshekišo goba theeletšo ya Boto ya go itlama ka keno.
Tokelo ye e ra gore o ka tšea karolo (mo go hlokegago le mo go kgonegago) mo ditshepetšong tša toka ya bosenyi, ka go tsenela ditshepetšo tša theeletšo ya peile, tshekišo, le tša kahlolo le/goba theeletšo ya boto ya go itlama ka keno.
pego go kgoro gore o tšweletše hlohleletšo ya bosenyi go šedi ya khotho.
Godimo ga moo o ka dira kgopelo ya go ngwalwa go Modulasetulo wa Boto ya Parole gore a tsenele theeletšo ya parole gomme wa romela tshedimošo yeo e ngwadilwego.
Tokelo ya go hwetša tshedimošo.
O na le tokelo ya go hwetša tshedimošo le go tsebišwa ka ga ditokelo tša gago le ditirelo ka moka tša maleba tšeo di lego gona ka makala a ditirelo.
O ka kgona bjalo ka o mong wa tokelo ye, go kgopela go hlalosetšwa ka leleme la geno sengwe le sengwe seo o sa se kwešišego.
O na le tokelo ya go amogela tsebišo gape le go tsebišwa ka ditirelo kamanyo tšohle tšeo o ka di humanago kabong ya dititelo.
O swanetšwe o tsebišwe ka ga mohola wa gago mo molatong le ka ga nako yeo e ka tšewago ya molato.
matšatšikgwedi a khotho, tšhelete ya go ba hlatse le mananeo a tšhireletšo ya dihlatse.
O ka kgopela gape gore o tsebišwe ka ga maemo a molato, gore mosenyi o swerwe goba aowa, o bonwe molato, o filwe peile, o sekišitšwe, o ahlotšwe, ge eba go a hlokega, o išitšwe kgolegong naa.
Ga o na tokelo ya go tsebišwa ka ga ditokelo tša gago fela, eupša o na gape le tokelo ya go sedimošwa gore o ka di diriša bjang.
o sa e kwešišego gore e fiwe ka leleme la geno bjalo ka seripa sa tokelo ya go hwetša tshedimošo.
O ka kgopela mabaka a sephetho seo se tšerwego malebana le molato wa gago, go tšhotšhisa goba aowa.
O na gape le tokelo ya go hwetša ditokumente tšeo molao o go dumelelago gore o di fihlelele.
O ka kgopela gore o hwetše tsebišo ya ditshepetšo tšeo o ka di tsenelago. O ka kgopela gape motšhotšhisi gore a tsebiše mothwadi wa gago ka ga ditshepetšo dife goba dife, tšeo di ka dirago gore o se be gona mošomong.
Tokelo ya go hwetša tšhireletšo.
O na le tokelo ya go lokologa go tšhošetšo, tlaišo, letšhogo, bohwirihwitši, pipamolomo, bosenyi le kgobošo.
Ge o le hlatse o swanetše gore o bege ditšhošetšo tša mohuta wo go maphodisa goba go motšhotšhisi-mogolo wa naga.
Lephodisa ka morago ga moo ge eba o dumelelana le dinyakwa tše dingwe, le tla dira kgopelo ya gore o bewe ka tlase ga tšhireletšo ya dihlatse.
Ge kgopelo ya mohuta wo e atlegile o tla bewa ka gare ga lenaneo la tšhireletšo ya dihlatse.
Ge o le moo o tla šireletšwa ka mokgwa woo go ka kgonegago go dilo ka moka tšeo di ka go hlagelago, mohlala, o tla šireletšwa kgahlanong le tlaišo goba tšhošetšo.
Se se tla netefatša polokego ya gago bjalo ka hlatse gore bohlatse bja gago bo seke bja huetšwa goba wa hunyela wa se sa nyaka go fana ka bohlatse ka lebaka la khuetšo ye mpe.
e ka ganetša phatlalatšo ya tshedimošo efe goba efe (go akaretšwa le boitšhupo bja gago) goba e ka laela gore tsheko e dirwe ka sephiring. O ka kgopela Ditirelo tša Tokišo gore di go tsebiše ge mosenyi a ka tšhaba goba a išwa lefelong le lengwe.
Tokelo ya go hwetša thušo.
O na le tokelo ya go kgopela thušo, gape o be le phihlelelo (ge go hlokega/ le ge e le gona) ya ditirelo tše di lego gona tša leago, maphelo le keletšo gape le thušo ya molao go ya ka dinyakwa tša gago.
Lephodisa le tla go thuša ka go hlaloša mekgwatshepetšo ya maphodisa; la go sedimoša ka ditokelo tša gago gape la go romela go makala a mangwe a ditirelo ao a lego maleba.
Molaodi wa kantoro goba hlogo ya kantoro ya khotho o tla fana ka ditirelo tša motoloki.
Batšhotšhisi ba tla netefatša gore magato ao a itšego a a tšewa malebana le melato ya thobalano, merusu ya ka gae le phedišo/phepo ya ngwana gape le gore melato e theeletšwa ka gare ga dikgoro tša tshekelo, moo di lego gona.
Makala ka moka a ditirelo go ya ka mešomo ya wona ka go fapana a na le maikarabelo a go tšea magato a go šireletša batšwasehlabelo ka dinyakwa tše di kgethegilego gape le go ba swara ka mokgwa wa go ba kwela bohloko.
O na le tokelo ya go hwetša hlatswadiatla go tahlegelo goba tshenyegelo ya thoto ya gago ka lebaka la bosenyi bjoo bo dirilwego go wena.
O ka re ka letšatši leo motlalewa a ahlolwago ka lona wa kgopela motšhotšhosi go dira kgopelo ya taelo ya hlatswadiatla go khotho go ya ka Karolo 297 le 300 ya Molao wa Mekgwatshepetšo ya Bosenyi wa 51 wa 1977. "Hlatswadiatla" e šupa tšhelete yeo khotho ya bosenyi e fago motšwasehlabelo woo a lahlegetšwego goba a senyagaletšwego ke thoto, go akaretšwa le tšhelete ka lebaka la tiro ya bosenyi yeo e dirilwego ke mosenyi yoo a ahlotšwego.
hloma tiro ya selegae kgahlanong le motlalewa moo khotho ya bosenyi e sa fego taelo ya hlatswadiatla gape le moo ditshenyagelo di sa kgonegego gore di ka elwa gabonolo go ya ka melao ya matlotlo go swana le dikwešwabohloko tša monagano goba bohloko.
Tokelo ya go hwetša pušetšo.
O na le tokelo ya go hwetša pušetšo go ya ka thoto yeo o e tšeetšwego ntle le molao goba ge eba thoto ya gago e sentšwe ka tsela yeo e sego molaong. "Pušetšo" e ra gore moo kgoro ya bheko ka morago ga kahlolo, e laelago mosenyi gore a go bušetše dilo tša gago tšeo a humanwego molato wa gore o di tšere go wena ntle le molao gore a go bušeletše sekeng seo o bego o le go sona pele ga bosenyi.
Motšhotšhisi o tla go tsebiša gore pušetšo e ama eng gomme mapalane wa khotho o tla go thuša ka go tiišetša tokelo ye.
o hloka tshedimošo ye e tseneletšego ka ga ditokelo tša go fapana.
o e hwetšago goba ge eba ditokelo tša gago ga di šetšwe.
Ramolao wa kgetho ya gago gape yo o tlo mo lefelago ka bowena.
o lebelele Maemo a Minimamo ka ga Ditirelo tša Batšwasehlabelo ba Bosenyi. Tokumente ye e gona kantorong efe goba efe ya mmušo.
0800 011 022 (*) ela hloko gore tšhomišo ya nomoro ya go se lefelwe ga se ya ba ya tiišetšwa.
Lengwalo la Toka la Ditokelo la Batšwasehlabelo ba Afrika Borwa le tšweleditšwe ke Bolaodi bja Bong ka go Kgoro ya Tšwetšopele ya Toka le Molaotheo ka go dirišana mmogo le Dikgoro tša Tšwetšopele ya Leago, Ditirelo tša Tokišo, Thuto, le Maphelo, gape le Tumelelo ya Botšhotšhisi ya Bosetšhaba, Ditirelo tša Maphodisa a Af-rika Borwa, Khomišene ya Mpshafatšo ya Molao ya Afrika Borwa, Khomišene ya Ditokelo tša Batho ya Afrika Borwa, Kantoro ya Mošireletši wa Setšhaba, Bolaodi bja Kemonoši bja Dipelaelo, maloko a Dikhomišene tša Ditirelo tša Maseterata le Tsebokahlolo le maloko a Maphodisa a Tshwane Metro.
Kgoro ya Tšwetšopele ya Toka le Molaotheo e leboga dineelo tšeo di neetšwego ke dithulaganyo tša go fapana tšeo e sego tša mmušo le diinstithušene tša thuto mo tokumenteng ye.