Miholo i tihakelo hikwato ta nkarhi na nkarhi, ku nga si susiwa swo karhi, ku nga va mali kumbe swinwana eka vatirhi. Nxanxamelo lowu a hi wo karharisa kambe wu kongomisiwe eka ku kombeta miholo laha ku nga ha vaku ni ku kanakana hi ku katsiwa kumbe ku ngakatsiwi ka yona. Hi tiyimiserile ku sungula pfhumba leri ra ku aka swivandla etindhawini ta le makaya. Hi ku tirhisana na vaakatiko, tihosi, tikhanselara na tindhuna hi ta hatlisisa ntirho lowu. I mfumo wa vanhu lowu hlawuriwaka hi vanhu naswona lowu tirhelaka vanhu. Rito ra xidemokrasi ri tumbuluka eka rito ra Xigiriki ra demos leswi vulaka vanhu na kraits leswi vulaka mfumo. Xitsonga (Shangaan) : created by: Piet Sibuyi mukhari, wa xigume xikulu xa nkandlweni. hi va ka xilumana, wa muntsandza, angwenyeni, hi vahlanganu, hi va nhlomula fumu hi rhanga ndlela, hi vadyi va makhongoloti ni timpfani. Ku na leswi nga pfumeleriwa ku tlula nawu. Loko mutirhela-mfumo wa xiphorisa a ri na tinhlamuselo to twala ku kholwa leswaku xilo xihi kumbe xihi lexi nga nhloko-mhaka ya musecho xinga onhiwa kumbe ku cukumetiwa loko ku nghena ko koxiwa hi huwa naswona xivangelo xo nghena xi vuriwa, xirho xi nga ha tirhisa nsindziso wotano hi ku ya hi laha swi nga fanela. Leswi swi ta endleka loko xilo lexi nga nhlokomhaka xi ri xitsongo kumbe xi ri na nhlayo ya swidzidziharisi leswi nga onhiwaka kumbe ku cukumetiwa hi ku olova, xikombiso, hi ku xi hlantswa xi halatiwa na mati kumbe ku xi mita kumbe vutomi bya vanhu loko wo gongondza, xikombiso, loko xirho xi tiva leswaku munhu loyi a nga endzeni u na xibamu. Ku pfumeleriwa loku ku tiviwa tanihi xivulwa-hava xo ka u nga gongondzi?