Die Mei-gebeure — Google Arts & Culture
“Alle mag aan die verbeelding”
1968: DIE JAAR VAN STUDENTE-OPSTAND
Massa universiteitsopleiding kom in die 1960's na vore, saam met 'n radikale jeugkultuur. Die oorlog in Viëtnam is 'n sneller vir die jeugaktivisme wêreldwyd. Groot demonstrasies in die Verenigde State en Europa mobiliseer tienduisende jong mense in die strate. Universiteite word ook uitgedaag. In Berkeley in 1964 eis studente die reg om hulle te verset teen die oorlog en rassediskriminasie op kampus. Frankryk is relatief stil, maar skielik op 3 Mei 1968 ontplof dit by die universiteite. 'n Klein demonstrasie by die hoofgebou van die Sorbonne word onderdruk deur die polisie en die universiteit word gesluit. 'n Maand van stygende demonstrasies en stakings volg. Kort daarna, vir die eerste en enigste keer, inspireer 'n Nuwe Linkse studentebeweging 'n algemene staking. Byna tien miljoen werkers sluit by die staking oor die hele land aan. Die regime word bedreig deur 'n revolusionêre oplewing.
SLUIT VAN DIE SORBONNE
Die Sorbonne word deur die polisie beset. Die studente veg om terug te keer klas toe. Polisieknuppels leer lesse van opstand. Die studente vind rewolusionêre gebruike vir die ou keistene in Parys se strate. Baie word beseer, maar elke dag sluit meer by die stryd aan.
DIE NAG VAN VERSPERRINGS
Die nag van 10 Mei het die studente, nou aangevul deur baie jong werkers uit die voorstede, versperrings van keistene deur die Latynse Kwartiere gebou. Die onderdrukking is so gewelddadig dat dit die nasie skok.
TERUG IN DIE SORBONNE
Die regering val terug en heropen die Sorbonne. Die studente keer terug, maar nie klas toe nie. ’n “Volksraad” hou deurlopende sessies in die groot ouditorium. Daniel Cohn-Bendit verwerp die rol van leier, maar almal luister in elk geval na hom.
Cohn-Bendit praat by die Sorbonne
Jong mense spreek hulself uit
Graffiti verskyn orals
DIE EINDE VAN STILTE
’n Skielike vloed van spraak en skrif deurvloei Parys met rewolusionêre boodskappe. Die mure is gevul met graffiti en plakkate, duisende pamflette word in strate uitgedeel, nuwe koerante en tydskrifte ontstaan en, allerbelangrik, mense stop en praat in die strate waarin motors nie ry nie omdat die petrol op is.
Rewolusie as fees: ’n Klavier in die binneplein van die Sorbonne
DIE ALGEMENE STAKING BEGIN
Die studente organiseer 'n protesoptog met die vakbonde en linkse politieke partye. Geskeduleer vir 13 Mei, mobiliseer die protes honderde duisende Parysenaars. Die studentebeweging is 'n kopseer vir die regering, soos geïllustreer op die voorblad van die nuwe studentekoerant, "Action."
WERKERS IN OPSTAND
Na die demonstrasies van 13 Mei weier werkers om terug te gaan werk toe. Hulle beset honderde fabrieke, sluit die hekke en hys rooi vlae. Die ekonomie is verlam en die land in wanorde.
Die beweging is nie verenig nie en het nie ’n enkele groep leiers of ideologie nie. Aksiekomitees vorm in buurte en fabrieke. Hul langtermyn-doelwitte is nie maklik omskryfbaar nie. Maar ontevredenheid met die skerp sosiale hiërargieë van bestuur en administrasie is ’n algemene tema. Sosialistiese selfbestuur word orals bespreek as innoverende alternatief tot kapitalisme en Sowjet-kommunisme.
Die vakbonde sluit by die stryd aan
Plakkate vier die stakings deur die Ecole des Beaux Arts-studente
Die betoging van 24 Mei
Na weke van protesoptogte en onluste, roep die opposisie partye, die vakbonde, en die studente 'n groot politieke vergadering by die Charlety stadion op 27 Mei byeen. Die staat-apparaat het in duie gestort omdat ministeries ook by die staking aangesluit het. Slegs die polisie en die staatsbeheerde televisie bly in diens van die regering.
Mag van die mense
Rotte versaak de Gaulle
Die byeenkoms by Charlety
DIE TERUGKEER VAN DE GAULLE
De Gaulle het ’n keuse in die gesig gestaar: óf bedank óf dreig met burgeroorlog om aan bewind te bly. Op 29 Mei het hy na Duitsland gevlieg om die ondersteuning van die professionele weermag te werf. Op 30 Mei het hy teruggekeer en ’n toespraak gelewer waarin hy voorgeneem het om die “republiek te verdedig” teen sy vyande. Sy ondersteuners het met ’n massiewe teendemonstrasie gejuig.
De Gaulle dreig met onderdrukking maar beloof ook hervorming om die eise van die bevolking te bevredig. Die Gaullistiese-jeugbeweging eis om die rewolusie onder de Gaulle se leierskap voort te sit. Die Kommunistiese Party en die hoofvakbondfederasie, die CGT, het hulle nou beywer om die stakings te beëindig.
'n Gaullistiese jeugpamflet
Nuwe bondgenote: vakbonde + de Gaulle
Die polisie bestorm Flins
Studente vlug die veld in
DIE EINDE VAN DIE BEWEGING
Ondanks die gekombineerde druk van die regering en die vakbonde het sommige van die mees militante stakings tot in Junie aangegaan. Op 9 Junie het polisie die mense wat die massiewe Renault-fabriek by Flins, ’n plattelandse gebied naby Parys, beset het, aangeval. Studente het na Parys gereis om te verdedig, maar dit was tevergeefs. ’n Hoërskoolstudent het in die gevegte gesterf. Kort daarna het die laaste stakings geëindig. Die regering het nuwe verkiesings voorberei wat maklik gewen is. Die Mei-gebeure van 1968 was verby.
Die Mei-gebeure was ’n enorme historiese draaipunt vir Frankryk. Alhoewel ’n nederlaag gely is, het dit kultuurveranderinge begin wat ’n oper en meer progressiewe gemeenskap geskep het as die een wat uitgedaag is. Die verkiesing van die sosialis Francois Mitterand as president in 1981 was ’n langtermyn-gevolg van hierdie veranderinge.