Versindaba Zandra Bezuidenhout resensie Archives : Versindaba
Posts Tagged 'Zandra Bezuidenhout resensie'
Resensie: Stigmata (Tom Gouws)
Om al skrywende te bloei
Stigmata, Tom Gouws. Human & Rousseau. ISBN 978-0-7981-5631-8. Prys: R150. 83 bladsye. Sagteband.
Kort ná Tom Gouws se bekroonde bundel Ligloop (2010) verskyn Stigmata (2012). Oppervlakkig gesproke lyk dit of die beklemtoning van die lig nou plekmaak vir 'n visie op die donker; asof die bundel die beginsel van verwonding, en veral tekens of manifestasies daarvan, aan die orde stel en die digter daarmee 'n somber terrein betree. Maar is dit so, en hoe pak Gouws dit aan?
Eerstens is die digter klaarblyklik sterk onder die indruk daarvan dat hy tekste skep tussen, uit en saam met 'n magdom van geskrewe en ander tekste. Deur die motto's wat dikwels die verse vergesel, sowel as deur verwysings binne die gedigte, sit hy die ketting van optekening voort om die idee van 'n gelaagdheid van tekste oor te dra en die nuutgeskepte poësieteks in 'n breër perspektief te plaas. Die leser word nie slegs gekonfronteer met 'n enkele stuk weefwerk, selfs die enkele draad van Gouws se hand nie, maar gedwing om wyer en dieper te kyk – na 'n oneindige of tapisserie, 'n web waarin verskillende weefsels meespeel om dimensie aan die nuwe teks te gee. Lesers weet al dat dit 'n kenmerk van hedendaagse tekste is en dat die postmodernisme so 'n veelheid en verweefdheid sanksioneer omdat dit die kompleksiteit van dinge onder die aandag bring. Hierdie benadering van hibriditeit, vermenging en veelheid is die keersy van die eenvoudige en gestroopte siening, aanbieding of gedig, en 'n enkelvoudige kyk op sake. Vir Gouws gaan dit hier om die web en die wonder daarvan; dit is wat hy wil sigbaar maak.
Die inhoudelike viering van veelheid word by Gouws versterk deur sy opsetlike ryk, byna roekelose taalgebruik. Die leser word oorrompel deur 'n stortvloed van woorde, klanke en beelde; 'n opborreling wat die vraag laat ontstaan wanneer rykheid té ryk (kan) word, en vir wie!
"boetman is die voëlhok in" (opgedra aan Chris Louw) is 'n tipiese voorbeeld van Gouws se ryk, innoverende werkwyse (15):
die liederlike kraai is die voël van uitvaart
by iedere vertrekpunt is húl die groetbrigade
waar silkaats steeds dwaal de la rey en krygers
word ek van gogh se koringveld met kraaie
pretoria haal vir laas sy pers pruik af
doodmoeg soos 'n regter ná 'n lang verhoor
gatvol gegoogeloer na die eindelose wederwoorde
van sterwende kroeskordaatkamerade
pilatuspatriarge elke smekende anke malanke
dis bloed wat die geknelde land se grassroots voed
michail kalasjnikof vader van die ak-47 word pas 90
sê hy was 'n digter maar woorde maak nie wonde nie
die trekvoëls van tagtig was klinkklaar kanonvoer
die nuwe vuilspuit-elite skuil agter getinte ruite
verbeelde eden-veiligheidsdorpe golwende golf estates
groen fluweelderige karos wat die vrees omsluier
barok-plakpapier kruipend oor tos toskaanse drome
ons spoeg-en-plak-lewens oordaad en gebrek
vermindering skaarste soos simply slim-selofaan
die uitspattige oorvloed omsingel deur die honger buite
vernielde oudgrensvegters hou die vlugtelinge in/uit
'n etsnaald graveer diep in my gewete
in die velgeworde palimpses van volk
op soek na die dowwer senuwees en bloed…
Lesers moet dus die staanspoor aanvaar dat die digter hom met hierdie stylaanwending doelbewus oorgee aan volheid, en dat 'n mens jou moontlike vooroordele met betrekking tot "oordaad" voorlopig moet opskort. Dié wat hulle willens en wetens inleef in die digter se onbevange kwistigheid mag ook daarin 'n bepaalde die skoonheid en "waarheid" herken en erken. Die slotgedig van die bundel (83) praat tereg van die "dermiljoene asemteue", want soos uit die "mondgrot van God" stroom ook die woordkuns van die digter. Dit is wat die digter hier wil kenbaar maak, en waartoe die leser as medebelewer ingenooi word.
Gouws vestig die aandag op snitte of insnydings (wat ook gedigte kan wees) as lokusse van verwonding of bloeding, en op die duiselende veelheid aan merktekens wat voorkom "…op boombas of bamboesblaar/ op verbondstafels of graffitimuur op kleitablet/ op steen papier ivoor in geheimskrif onsigbaar/ in die rolpers van die dagkoerant die strooibiljet/ die insmydings in orakelbeen of skilpaddop/ op nat klei en vuurverduurde veldspaatkaolien/ die silikonsnitte op die pramme van die prikkelpop…" ("Glief", 83). Om hierdie gedagte oor te dra, gaan die digter ikonies te werk: sy eie taalgebruik word tekens van veelheid deur sy woordkeuses, veelvuldige nuutskeppings en gebruik van vreemde woorde ("sindonologis", 74; glifografie", 75, "attar", 76 om maar 'n paar te noem, want die voorbeelde is eindeloos). Die vorm van die gedigte word dus een met die inhoud, om dit heel basies te stel. Die geheel van die digter se taalkonstruksies wil 'n vergestalting wees van die rykheid aan tekens wat in sowel die skepping as in kultuurskeppings aangetref word. Deur daarby talryke en uiteenlopende intertekste te betrek, ook uit die visuele kunste en die natuur, en die leksikon tot die uiterste te span en te rek, kom 'n kunsproduk tot stand wat die leser meevoer na die rykdom wat die mens sintuiglik, verstandelik en gevoelsmatig beleef. Dit alles word in die onderskeie gedigte vooropgestel om 'n eiesoortige ontroering te bewerkstellig, selfs deur oordaad, want spreek die sterrehemel en die saad nie van oordaad nie?
Insnyding, inkerwings, gliewe (soos in die aangehaalde gedig "glief") vorm die deurlopende motiewe van hierdie bundel, asof die digter wil sê: kyk saam met my na die magdom van merke, die tekens van en op dinge, die pyn sowel as die verrukking daarvan, en bedink dit. Die verskyningsvorm van ingrepe of "merke" van allerlei aard is vir Gouws die bron van verwondering; dat die mens deur skrif of tekste al bloeiende skep, soos die natuur met sy eindelose patrone, en dat dit iets be-teken, of dinge tot teken maak. Een van die tegnieke wat die digter hiervoor gebruik is dié van opstapeling of enumerasie. Hy wil met sy aanbieding 'n bepaalde effek bereik deur die gedig te laai met voorbeelde van woord, klank en beeld wat op sigself weer teken word, en deel van die misterie – "die mistieke hiëroglief" (83) waaruit ons self ook bloei, soos met die verskyning van die stigmata. By die intense aanskoue en deurskouing van die uiterlike kan ons ook die verinnerliking beleef, asof die lyding ook ons lyding word, en ook ons daarvan bloei. Dit is die wese van die mistiek; dat ons die goddelikheid en skoonheid so intens ervaar dat ons 'n geestelike en fisieke eenwording met God beleef.
Uiteraard verwys talle van die gedigte direk of indirek na die digtershandeling as 'n proses waarin tekens geproduseer en "gebloei" word, en veral na die kunstenaar se gewaarwording: "intuïtief voel jy iets val…" (81) wat aanleiding gee tot die skryf van 'n gedig. Die digtersoor herken die weerklank "uit die oerresonansie"'; terwyl hy werk, tel hy klanke en weerklanke op. Hy herken ook 'n visuele patroonmatigheid of verwantskap in die bliksemstrale van die uitdyende web wat gedurig in beweging is, en hy sien dit in die "skaamspleet van die skuifspeld" (82). Dit is die soort gedig waarmee die bundel in die derde afdeling, "Spykerskrif", afsluit. En dit is die slotsom waartoe die digter kom: dat die heelal met al sy tekens vir die aardling 'n soort "spykerskrif", "hiëroglief" of "getatoeëerde brandmerk" verteenwoordig . Hiermee word die onontsyferbaarheid van alles gesuggereer – 'n retoriese strategie om die leser te laat nadink oor die leesbaarheid en onleesbaarheid van tekens wat hy self op sy lewenspad teëkom. Hieruit, soos Walt Whitman in een van die motto's sê (65), "I weave the song of myself".
`n Bespreking van hierdie bundel moet 'n mens noodwendig stilstaan by Gouws se aanwending van klank. Waar hy rym gebruik, gebeur dit dikwels onverwags: "asfaltblou" loop oor in "marilyn monroe" (13) en "stigmata" vind weerklank in "terracotta" (66). Op ander plekke roep binneklanke mekaar op, soos in "vuilwit duiwe" (67); in "esel", "bleeksiel" en "kroonjuwele" (67), of in "kamma soetra-sjokolade" wat volg op "kakao-akkolade". Hiervan is daar menige voorbeelde wat verras, maar in sommige gevalle tog neig om bedag en berekend voor te kom ("ritsel peristalties ritmies"; "velvervellings", 75). Maar ook die titels van sommige gedigte bevat 'n mooi klankspel, soos "bosloeriekoekeloer" (48) en "vilanelle vir st. eulalia" (68).
Gouws gebruik verskillende digvorme sodat die onderskeie gedigte, ondanks hul onderlinge resonansie, nie voorspelbaar en eenselwig word nie. Ook die beeldtaal is vars; mens dink hier aan die ongeskonde maagdevlies van die heilige St. Eulalia wat metafories beskryf word as "die sku vleesvoorhangseltjie nog heel en onbevlek" (68); of die water wat soos gedagtes in die mens bewaar bly in 'n "halfgejelde oseaan van lyf" (69). Die bundel bestaan nie uit swewende gedagtes of abstraksies nie, maar word deur vindingryke metaforiek konkreet gemaak, onder andere deur die verse in te bed in aktuele voorvalle soos die dood van Inge Lotz. Treffend in hierdie vers is "die voetsole na mekaar gekeer vlinders wat sag paar". Met 'n soortgelyke ineenvloeiing en opeenvolging van sinsdele, sonder die gebruik van leestekens, bewerkstellig die digter die skyn van tegelyktydigheid. Dit herinner aan 'n palimpses waar beelde oormekaar vloei en aan die geheeleffek kleur en beweging gee. Die uitgebreide verwysings na die liggaamlike is nog 'n voorbeeld van konkreetheid, wat weer dien as 'n vertrekpunt vanwaar daar na die geestelike beweeg word.
Nog 'n aspek van die digter se hantering van klank is voelbaar in die ritme van die gedigte, waarvoor Gouws 'n fyn aanvoeling het. Dit is asof die aaneenlopende aanslag, tesame met die heffinge en dalinge binne en tussen die verseëls, heel natuurlik plaasvind en 'n streling teweegbring wat die estetiese waarde van die verse verhoog. Die "natuurlikheid" ontstaan egter nie uit 'n lukrake, ordelose uitsegging nie, maar 'n behendige konstruering van taal wat die skyn van toevalligheid dra.
Hierdie bundel van Gouws staan in die teken van "gemeenskaplike verwonding en verwondering" (65). Telkens word van die gedagtes, motiewe en temas, en selfs die woordgebruik, herhaal. Die hele bundel vorm byna op sigself 'n rondeel van terugkerende gegewes, soos refreine waardeur die stof ingebind word tot 'n groter, gedeelde geheel. Die oënskynlik rand of einde van die gedig vorm inderdaad weer onderdeel van 'n volgende web.
Die middelste afdeling word "die halwe sekerheid van voëls" genoem. Elke leser sal waarskynlik hierdie "halwe sekerheid" op sy eie manier interpreteer. Dit is 'n siklus gedigte waarin die onderskeie voëlsoorte in verrassende besonderhede voorgestel word, en in die proses gedagtes oor voltooidheid en onvoltooidheid op gang bring; asof die digter self voël word en in sy vlug die nosie van sekerhede uitdaag.
Stigmata is nie uitsluitlik 'n bundel van donkerte, soos die titel, die voorplat met sy bloeiende duif en ook die onderskeie motto's jou aanvanklik laat vermoed nie. Dit skakel op verskeie plekke met die tema van lig wat Gouws so voortreflik in Ligloop benut het, en waarvan die titel in een van die nuwe gedigte terugkeer ("lien botha selfportret in die sa museum, 39). Deur die samevloeiing van donker en lig ontstaan Stigmata; 'n bundel van getuig van diepte en kundigheid, maar ook van speelsheid. Dit word sterk aanbeveel by poësieliefhebbers wat hul kennis van en waardering vir die eietydse Afrikaanse digkuns wil verbreed en die onbeperkte moontlikhede van die digterlike taal wil verken. Van gestrooptheid alleen kan die digkuns nie lewe nie. En tog is my gunsteling-gedig een wat met 'n ligter hand geweef is, soos "hadewijch in die moerbeiboom" (28):
snags soekend klim ou non op maan se sleepspoor
waar die moerbeitoppe ruis daar soek ek – soos sy –
soek ek Hom as die lakenhemel vol sterre spat
onversadig vol droomdrif en gedig vol liefdesvuur
in my bruidswit nagkleed soek my Sielsbeminde my
soek Hy sien Hy my deur die latwerk van begeerte
my balsemgeure sprei Hy verseël my diep versugting
o ek is van liefde krank
smôrens as die speserywind uit sluimering my wek
my haarlokke vol nagdruppels my hoof vol dou
deur die blare saggies ongesiens
ná die durende nag van gedrae ekstase
dra ek skroomvallig nooi'ntjielief
die vaaggevlekte streel van sy moerbeiwonde.
Tags: resensie Stigmata Tom Gouws, Zandra Bezuidenhout resensie
Posted in Resensies | Comments Off on Resensie: Stigmata (Tom Gouws)
Resensie: Ghoera (Hennie Aucamp)
Ghoera. Hennie Aucamp. Protea Boekhuis. ISBN 978-1-86919-453-6. Prys: R135.00;
70 bladsye. Sagteband.
Soms slaan `n digbundel in al sy oënskynlike eenvoud jou voete onder jou uit. Só een is Hennie Aucamp se Ghoera, kompleet met sy singende titel, sy omslag met `n musiserende figuur en sy meesleurende inhoud. `n Bundel sonder literêre pretensies, maar nie sonder literêre meriete nie. Een vir oud én jonk, vir die leek én die kenner, vir leesplesier én vir diep-dink.
Aucamp het die Afrikaanse taal `n guns bewys, nee, `n eer aangedoen, om `n skat van oorgelewerde inheemse verhale te berym – met al die vakmanskap, speelsheid, integriteit, kennis en beeldende vermoë van `n kunstenaar wat sy liefde vir die woord laat versmelt met stof wat so aan jou sintuie en verbeelding vat dat jy een na die ander vers met oorgawe verslind.
Hier kry `n mens nie sommer `n klompie gediggies voorgeskottel wat goedsmoeds saamgeflans is vir die oomblik se genot nie. Dit is behoorlik gestruktureerde verse; kortes sowel as langes, almal netjies verdig in strofes wat elk vier reëls beslaan. En hoe lekker trek die oertaal van rym en ritme jou nie by die stories in nie; annerlike stories uit `n leefwêreld wat prikkel en jou ontvanklik maak vir kosbare stukkies droom en werklikheid wat deur die gedruis van ons tyd verdring word. Deur die genade van die vers word jy in vyf bundelafdelings deel van wonderbaarlike dinge waarmee die eietydse mens beswaarlik kontak het; van mites en legendes wat die "beskaafdes" nie ken nie, of al byna vergeet het.
Dit is aan Aucamp se kennis, navorsing en oorgawe aan die woordkuns dat ons hierdie versameling te danke het. Maar veral ook aan sy wete dat die kind in elkeen van ons behoefte het aan spel en verwondering. `n Mens moet jou dus nie laat mislei deur die newetitel Afrika-verse vir kinders nie. Aucamp beskik oor `n fyn digterlike aanvoeling wat die kooltjies baie diep in jou laat smeul – met die lag en erns wat hoeka so naby mekaar om die vuur sit.
Die bundel word opgedra aan die digter se suster Rina, as "`n herinnering aan ons kindertyd toe ons elkeen ons eie ghoeratjie gehad het". Die "ghoera" is `n primitiewe musiekinstrument wat bestaan uit `n krom stok met `n seningsnaar wat tussen die ente gespan is. `n Plat stukkie veerpen word naby die een ent ingelas, en deur die mond op die veer te hou en saggies te blaas, laat die speler `n klompie sagte klanke van verskillende toonhoogtes ontstaan. Die woord ghoera kan teruggevoer word na kŏ // hā of kŭ // hā uit die San- en Khoi-taal, terwyl gora-b in Nama "kraai", of "spel van Khoi met `n veer" beteken. Die welluidende Ghoera as bundeltitel is dus `n nommerpas keuse wat die leser meteens na sfeer van die inheemse, maar ook na die towerwêreld van die musiek of klank verplaas.
Die eerste afdeling, soos die Bybelse Genesis, maak `n bewustheid van die kosmos wakker, wat naatloos skakel met die die titel van Peter Webber se skildery op die voorplat, Kan jy die musiek van die maan en die sterre nie hoor nie. Hoe tekenend is die openingsvers "Son en Maan" (geskoei op `n Boesman-mite) nie in sy eenvoud nie:
Die Son is vol en rond
en deur die jaar gesond,
die Maan is bleek en sieklik
en is net somtyds rond.
Die Son is bitterlik jaloers
en hol die volmaan uit,
tot later net `n ietsie oorbly:
`n silwer platboomskuit.
Die maan pleit met benoude stem:
"Ag, laat één ribstuk bly!"
Son sê "ja" en wat gebeur?
Die Maan begin opnuut gedy.
Hierby wil ek my egter verstout om `n kanttekening te maak: per geleentheid stem ek nie met Aucamp se woordkeuses saam nie. Ek sou byvoorbeeld "olik" liewer as "sieklik" voorstel (ter wille van die klank en betekenis) , en "knypstem" in plaas van "benoude stem", lg. ter wille van die ritmiese vloei, en ook in aansluiting by die y-klank in "bly" en "gedy". Maar die digter se woordkeuses bly sy prerogatief, en Aucamp is meestal vol in die kol, soos met die onverwagte klankspel in die daaropvolgende gedig ("`n Storie oor die son") waar hy van die "ligman van die voortyd" sê: "hy dra die ligbol in sy oksel". En hoe raak word die voormense se beeldende vermoë nie omgedig in "Die melkweg" nie:
Die vrou maak toe `n slim plan,
sy gryp `n handvol as
en gooi dit in die lug op
wat eers so donker was.
`n Newelstreep lê oor die lug
wat die jagters vuur toe lei:
só het die Melkweg dan onstaan,
en só het dit gebly.
Ewe treffend is die Windvoël wat as `n "vaalflits" verskyn ("Die wind"), of die "vere van gevogeltes" wat ná hul dood ook wolke word; en as dit nie reën bring nie, deur die Grootvoël in sy mantel gewikkel en weggewaai word ("Die wolke").
"Weerklank in die klowe" vertel hoe eggo's ontstaan het. Dit is ook gebaseer op `n Boesmansprokie, en een van die mooiste beeld-en-klankverse van Afdeling 2. Die slotstrofe klink so:
`n Speelman lig sy horing,
blaas note teen die lug,
en uit die rooi ravyne
kom wysies na hom terug.
As mens die woord "chacma-kese" teëkom (sou "Kaapse Kese" nie deug nie?) begin jy wonder of daar nie ter wille van die kinderlesers en ander onkundiges `n lys met verklarings ingesluit kon word om minder bekende woorde toe te lig nie. Mens sou kon redeneer dat dit maklik genoeg is om woordeboeke of die internet te raadpleeg, maar bronne is nie altyd (en vir almal) byderhand nie, en boonop bederf dit die leesplesier as jy kort-kort die bundel moet neersit om te gaan naslaan.
`n Stewige storielyn vol diere en dinge is te vinde in "Sankaambe, die skilpad-towenaar" waarin die Venda-fabel `n gedig word. Kostelik is die beskrywings van "Wolf wat lelik lag" en "die hiëna/ [wat] koers kry met sy afdraandlyf/ na waar die aasvoëls flap en sirkel:/ Want steel is sy bedryf." Net die woord "byeenkoms" lyk hier effens uit sy plek, en sou dalk deur "makietie" vervang kon word (afgelei van mokete, Sosotho vir "fees"). Dit sou nie die versrym versteur nie en weerklank vind in "dankie" in die daaropvolgende reël. In "Die eerste eland" is daar `n mooi spel met klank en ritme in "sy seun volg Kaggen deur kanette", maar weereens sou lesers dalk `n verklaring van sowel die sprokiesfiguur Kaggen as die woord "kanette" (`n soort rietagtige plant) verwelkom het, soos ook van die "Heikum-vrou" in "Die eerste mens". Die skuinsdruk in die teks gee te kenne dat dit `n vreemde woord is, en dit sou handig wees om die betekenis dadelik in `n voetnoot of woordelys te vind. Dieselfde geld vir `n woord soos ubutshwala wat in kalbasse bruis ("Hasie se bierfees"), al kan `n mens uit die konteks en herkoms aflei dat dit `n soort bier moet wees. Die internet se Google-soekenjin gee net die woord ushwala aan en verklaar dit as `n voedsame sorghumbier wat in kleipotte bewaar en daagliks of op feesdae deur Zoeloes gedrink word om die voorvadergeeste te eer.
In "Heiseb en Mamba" (Afdeling 3) is daar etlike woordvondste wat groot plesier verskaf, soos die mamba wat "sislag", en die melk wat "in potte en kalbasse sing", maar ook hier weet die algemene leser nie wie Heiseb is nie. Die gebruik van hierdie name uit die folklore is gepas en voeg outentisiteit en plaaslike kleur aan die poësieteks toe, maar toeligting is nodig ter wille van kontekstualisering en die uitbreiding van lesers se kennis. Dit is nie die digter se eerste taak nie, maar `n redakteur sou hiermee kon help, aangesien hierdie verse deels as `n bekendstelling aan ander kulture kan dien.
Die gedigte verkry `n toegevoegde waarde deurdat die herkoms van die boustof bo-aan elke gedig verskyn. So kom jy byvoorbeeld te wete dat "Olifant en Reën" ingegee is deur `n Boesman-sprokie, soos vertel deur Gaira en opgeteken deur E.W. Thomas. Boonop dra die gedigte toevallige kennis van die natuur en ekologie oor, wat veral by jonger lesers `n belangstelling in die natuur en ekologie mag aanwakker. Ander gedigte bied weer volkekundige en geografiese kennis, en dien so tot vermaak en lering – `n kombinasie wat van die vroegste tye af as `n belangrike element in die literatuur gegeld het. Die bogenoemde gedig se welluidende openingstrofe is een so `n voorbeeld:
Olifant dog hy is sterker
as die lawende, lieflike Reën,
hy verniel en verdelg al wat groen is
tot die aarde so bar is as been.
Dit is ook verblydend dat Aucamp woorde soos "bekoms" gebruik wat al gedeeltelik in onbruik verval het. Dieselfde gedig se slotstrofe lui:
Met Olifant se dood word Skilpad
`n held in sy eie oë;
hy drink hom bekoms , en die water
kring om sy bek uit in boë.
Dan is daar nog nie eers verwys na die die bewusmaking van orale vertellings as literatuursoort wat die leser saam met die lekkerte van die gedigte inkry nie. Hier dink `n mens aan die bekoorlike "Valk en Hen", 'n Afrika-sprokie wat by die bewoners van die Basaroetoe-eilandgroep aan die Ooskus van ons vasteland opgeteken is.
Die taal word gemaklik en speels aangewend, sodat lesers wat nie van ingewikkelde gedigte hou nie, moeiteloos by die woordpret ingetrek sal word. Daarby is die verse sterk visueel: beskrywings roep onder meer `n prentjie op van die tarentaal as "`n spikkelbont meneer"; Jakkals se "vlamstreep trek van stert tot kop"; en wanneer `n "spekvet perd" gevang word, sit "rooi van die bloed, [en] lippesmakkend mevrou Leeu". Die komiese kant van sake word deeglik benut, soos in die beskrywing van die besope Hasie se niggie wat vir Skilpad volg met 'n "trae skuilfelpas"; en van Skilpad se dors waarvoor hy na eie segging moet boet in"Hasie se bierfees", gegrond op `n Xhosa-sprokie wat bolmakiesie na die hede:
[…] "Verskoon my net,
want ek word deur my blaas gepla,
en moet na die toilet."
Ewe kostelik is die tekening van die uil in "Die uil en die tinktinkie", gesteun deur `n onvoorspelbare klankspel met "ui" en "k" in strofe 5:
Maar Uil begin te knikkebol
ná `n nag van fuif,
sy ronde kop sak skewer,
en skuinser ook sy kuif.
En dan volg die vonds in die slotreëls waar klank en betekenis naatloos met die skryfwyse saamsmelt:
Uil koes en keer, en vra vervaard:
"Hoe-hoe? Hoe-hoe? Hoe-hoe?"
In Afdeling 5 is die jagstorie "Die vals volstruis" `n skerp voorstelling van "hoe die Boesman hom vermom/ en as volstruis die trop flous/ en saamwei, pik en brom". `n Mens kan al sien hoe leerders deur hul nabootsing hiervan fisieke teater maak. Elke gedig in die bundel het meriete, en elk om sy eie bepaalde redes. Oral merk die leser Aucamp se woordvernuf, onder andere in sy ongeforseerde woordsamestellings wat pure Afrikaans klink, soos "struisnek" of vruggies wat "trosvol" aan `n bessiebos sit. Hy gee die verse lewe deur die inherente ritme en betekenis van alledaagse uitdrukkings in te span, soos "Die pa vererg hom bloedig"; "Heiseb slaan sy seun met mening"; "Kom daar `n mens te sterwe"; "die gifpyl swiep en fluit" en "stram van poot", met laasgenoemde as `n gevatte verwysing na die lomp beweging van die krokodil. Hier en daar slaag `n versreël se ritme nie heeltemal nie, omdat die sinsbou ter wille van die strofebou en eindrym `n bepaalde vorm aanneem, waardeur die aksentuering aangetas word. `n Mens sou egter van die tekste só kon voorlees dat die ritmiese oneffenhede minder merkbaar is.
Die tekeninge van Zakkie Eloff durf nie onvermeld gelaat word nie. Die sterk, eenvoudige lyne van hierdie gevierde dierekunstenaar se werk herinner aan die rotsskilderinge van die inheemse bewoners. Waar dit telkens by en tussen die gedigte verskyn, vul dit Aucamp se tekste op die ideale manier aan – as `n visuele wit-en-swart skakelteks wat net genoeg suggereer om nie die gedigte te oorheers nie.
Met hierdie bundel laat Hennie Aucamp die ghoera sing; dit roep `n vervloë landskap en gemeenskaplike erfenis op deur die magie van klank en die evokatiewe krag van woord en beeld. Met die vier gedigte wat by die Nuwe Kinderverseboek (2009) ingesluit is, het die digter reeds sy vlot hantering van die kindervers met inheemse wortels getoon. Nou het ons amper dertig van hulle in een bundel. Mag hulle aangroei, en klein en groter sterre oor die hemelvelde strooi, ook oor dié van verre lande waar hulle gelees en voorgelees gaan word.