Konstruering van die akademiese habitus: ’n analitiese outo-etnografie van 25 jaar in die akademiese wêreld | LitNet
Eleanor Lemmer 2012-10-16
Navorsing oor die narratiewe van die persoonlike en professionele geskiedenisse van individuele akademici is besig om veld te wen namate navorsers toenemend gebruik maak van outo-etnografie, ’n onlangse toevoeging tot die kompendium van kwalitatiewe navorsingsmetodes om aspekte van die akademiese lewe in ’n veranderende hoëronderwyskultuur te ondersoek. In hierdie artikel word verslag gedoen oor die ontwikkeling van ’n akademiese habitus deur die loop van ’n lang akademiese loopbaan deur gebruik te maak van analitiese outo-etnografie as metode. Die oogmerk was om die self van die skrywer te koppel aan die spesifieke sosiale, historiese en kulturele kontekste van die universiteit deur gebruik te maak van ’n Bourdieuaanse verklaringsraamwerk met die sleutelbegrip habitus en die geassosieerde begrippe veld, spel en kapitaal. Analitiese outo-etnografie bied ’n kreatiewe instrument om die self in die teks sigbaar en aktief te maak, en ’n analitiese instrument om sosiale prosesse aan die hand van ’n spesifieke teoretiese agenda te abstraheer en te verduidelik. Die verhaal is gekonstrueer volgens vier oorvleuelende skryffases: die aanvanklike of inleidende fase; die daaropvolgende fase; data-ontleding en -interpretasie; en verslagskrywing. Daar word aandag gegee aan die rol van geheue en geheuesteunmiddels om ’n akkurate verhaal te produseer, asook aan maatreëls wat getref is om met informante buite die self in wisselwerking te tree ten einde die geloofwaardigheid van die teks te versterk. Die bevindings word aangebied as ’n chronologiese narratief wat illustreer hoe akademiese habitus in verskillende sosiale kontekste gekonstrueer en herkonstrueer is namate die skrywer van posisie na posisie beweeg het binne die universiteit as veld. Van deurslaggewende belang vir die vorming van habitus was die akkumulasie van vorme van kulturele kapitaal en lidmaatskap van akademiese gemeenskappe waarin weerstand gebied kon word teen konvensionele habitus of waar habitus selfs teen sigself verdeeld geraak het in nuwe spelsituasies, soos die skrywer se termyn in universiteitsadministrasie. Akademiese habitus het ook stabiliteit gebied ten tye van persoonlike krisis en is aangepas om te voldoen aan die nuwe eise van die spel in ’n veranderende hoëronderwyskultuur gekenmerk deur herstel van sosiale onreg, performatiwiteit en bestuurdersheerskappy. Daar word tot die slotsom gekom dat analitiese outo-etnografie ’n bruikbare roete tot selfbegrip en sosiale begrip van die akademiese lewe bied.
Constructing the scholarly habitus: an analytic autoethnography of twenty-five years in academe
3. Metodologiese raamwerk
Soos reeds genoem, neem hierdie outo-etnografie ’n analitiese posisie in binne die kontinuum tussen die evokatiewe en die analitiese. Ek verduidelik hierdie posisie verder deur te verwys na Anderson (2006; 2008) se proposisies vir analitiese outo-etnografie en deur hierdie proposisies in verband te bring met die tipe verhaal wat ek geproduseer het. Anderson voer aan dat analitiese outo-etnografie betrekking het op werk waarin die navorser: (a) ’n volle lid is van die navorsingsgroep of -omgewing; (b) sigbaar en aktief is in die teks; (c) verbind is tot ’n hoë mate van analitiese refleksiwiteit; en (d) verbind is tot ’n analitiese navorsingsagenda gefokus op die verbetering van ’n teoretiese begrip van breër sosiale verskynsels.
4.1 Proloog: lokalisering van die huidige self
“Onthou hierdie toneel, onthou dit altyd. Dit is die uiteinde van prof T se hele loopbaan en eendag sal dit vir jou presies dieselfde wees.” Stapels weggegooide verhandelings, boeke en vaktydskrifte het oor die vloer in die gang voor prof T se kantoor gestrooi gelê in afwagting van die bode wat daagliks met sy trollie verantwoordelik was vir die verwydering van die detritus van die akademiese lewe – papier. Terwyl ek versigtig my weg deur die verstrooide paperasse gebaan het, het ek doelbewus die toneel in my geheue afgeëts. Hierdie insident het ek dikwels deur die loop van die afgelope 26 jaar aan ander mense beskryf. Ek was ’n beginner-akademikus toe dit gebeur het, ’n dosent met twee jaar ervaring, wat geesdriftig en volhardend ’n bewustheid van my eie plek en dié van ander probeer absorbeer het in die konteks van my werkplek, die universiteit.
4.2 Naspeuring van die oorspronge van habitus
In sy Sketch for a self-analysis doen Bourdieu (2004) aan die hand dat daar ten minste ’n mate van oorweging geskenk word aan die vorming van die disposisies wat verband hou met ’n mens se posisie van oorsprong. In ’n inleiding tot sy bespreking van sy kinderdae, skooldae en voorgraadse ervaring, merk hy op (Bourdieu 2004:4): “To understand is first to understand the field with which and against which one has been formed.” Die vorming van homo academicus begin reeds lank voor ’n akademiese aanstelling. Disposisies wat gevorm is deur ’n mens se familie van oorsprong en jou leerderskap op skool funksioneer sterk in volwasse praktyke in ’n spesifieke veld (Bourdieu 2004:84). “The habitus acquired in the family is at the basis of the structuring the school experience […] the habitus transformed by the action of the school […] is in turn at the basis of all subsequent experiences […] and so on, from restructuring to restructuring” (Bourdieu in Bourdieu en Wacquant 1992:134).
4.5 Vakleerlingskap: om habitus te verwerf en te weerstaan
My vakleerlingskap as homo academicus het niks gemeen gehad met die formele mentorskapprogramme wat nou so hoog in die mode is as deel van die induksiekurrikulum vir beginner-akademici in my instelling nie. Indien habitus verg dat oortuigings en gedrag met betrekking tot die betekenis van vakgeleerdheid geïnternaliseer word (Bourdieu 1984), dan het ek dit deur osmose geleer van die ervarenes, die gerespekteerdes en die uitnemendes.
4.8 Die universiteitsveld vandag: gepenetreer en getransformeer
Teen 2006 is die Camelot wat ek geïdealiseer het, finaal gepenetreer deur die wêreldwye kragte van markgerigtheid, performatiwiteit en burokratiese universiteitsbestuur. Die verandering in die universiteitsveld wat my die sterkste geraak het, was “the institutionalisation of the status of the researcher, which tends to constitute academic research and publication as a subjective norm for all practices and relegates pedagogical investments to the second rank” (Bourdieu 1984:12). Ten spyte van teenstrydige retoriek het groeiende eise vir akademici om hul intellektuele kapitaal te kwantifiseer die diskoers oorheers. Erkenning van goeie onderrig en nagraadse studieleiding is vervang deur die verering van navorsing en publikasies wat deur regerings- en institusionele subsidies erken en vergoed is. Bestuurstaal en nie akademiese debat nie het die daaglikse ervaring voorgeskryf: studente het “kliënte” geword; publikasies het “uitsette” of selfs “lewerbaarhede” geword; akademiese kapitaal is op ’n vyfpuntskaal geëvalueer tydens jaarlikse beoordelings van akademiese prestasie; e-posse het voortdurend identiese verslae, statistiek en trivia vereis wat telkens in ’n ander formaat herhaal moes word; baie vergaderings was virtueel.
2012-11-06 at 23:30