Dr. Wilhelm Jordaan - Bring dit voort en dit sal jou red
Bring dit voort en dit sal jou red
Deur Dr. Wilhelm Jordaan in Beeld op 23 Augustus 2011
Al hoe meer word gepraat en geskryf oor spiritualiteit as 'n erg verwaarloosde aspek van 'n mens se manier van wees in die wêreld.
Terselfdertyd is dit veral tradisiegerigte, godsdienstige mense wat bekommerd oor spiritualiteit is. Hulle glo vas, sonder om werklik te verreken waaroor spiritualiteit gaan, dat dit vyandig teenoor godsdiens is; jou geloof in God ontspoor en jou van die kerk vervreem. Dis van die duiwel, sê sommige.
Daar is inderdaad baie soorte spiritualiteit; dikwels buitekerklik van aard. Dit het nie noodwendig 'n godsdienstige inslag nie en baie mense verkies dit as plaasvervanger vir godsdiensbeoefening.
Tog is dit toenemend waar dat talle gelowiges en getroue kerkgangers 'n soort verstarring in hul godsdienstigheid ervaar. Hulle beleef dit as ritualisties, gegrond op moets en moenies wat jou goed en soet moet hou ter wille van jou paspoort hemel toe. Dit gryp nie die verbeelding aan nie; vul jou nie met 'n diep lewensblydskap nie; en maak nie werklik 'n verskil aan hoe jy lewe en hoe jy met die dinge van die wêreld omgaan nie.
Wat hulle ten diepste begeer, is 'n bietjie meer mistiek en verwondering; minder voorskrifgeloof en meer gesprek oor wat dit beteken om 'n gelowige mens te wees.
Die ironie is dat spiritualiteit (mistiek) 'n baie ou tradisie in die kerk is. Bekende kerkfigure soos Thomas Aquinas, Francis van Assisi en Meister Eckhart is voorbeelde van mistici.
Daar word ook gesê Jesus self was 'n mistikus en dat dit onder meer duidelik na vore kom in die "Evangelie van Thomas", wat nie deur die kerk erken word nie.
Soos in vers 70 waar Jesus sê: "As julle voortbring wat in julle is, sal dít wat julle voortbring julle red; as julle nie voortbring wat in julle is nie, sal dít wat julle nie voortbring nie julle vernietig."
Een uitleg is dat dié vers, saamgelees met sekere Bybelverse, verwys na kragte en vermoëns wat ín jou is, maar wat as't ware bedek word deur kerke se neiging tot muggiesiftery, manipulerende moralisering en dogmatiese wettiesheid. Deur so te leef, versuim jy om waarlik mens te wees.
'n Belangrike rede waarom die mistieke tradisie getaan het, was dat die georganiseerde kerk gereken het sekere mistieke praktyke bedreig die "goeie orde" en ondermyn die kerk se gesag en beheer oor mense. Wat beteken kerkmense kan dalk die eie spirituele ervaring belangriker ag as die onderskrywing van kerklike leerstellings.
Dieselfde soort agterdog bestaan vandag nog. Die herontwaking van mistiek is egter onstuitbaar. Toe die teoloog Karl Rahner (bekend om sy siening oor "anonieme Christenskap") op 'n keer gevra is hoe hy die toekoms van die Christendom sien, was sy antwoord: Of die mistiek, of niks.
Hedendaags preek predikante plek-plek vanuit 'n teologie van verwondering en ontvouende misterie. Dit is 'n belangrike voedingsbron van spirituele herontwaking in dié sin dat dit mense bewus kan maak van 'n onverkende en ongeleefde "kern" van hul mensheid.
Daarom praat mense wat iets van dié "kern" ervaar dikwels van buitengewone belewenisse: verligting, heling, blydskap, oorgawe aan liefde en deernis en 'n ervaring van eenheid met alles en 'n omhelsing van die ganse kosmos. Dit is dan, soos die skrywer James Joyce sê, dat die "siel van die allergewoonste dinge helder skitter".
Wat seker is, is dat die herontwaking van spiritualiteitsbehoeftes 'n enorme uitdaging aan die kerk rig – om in die prediking en in die pastoraat 'n veilige ruimte te skep waarbinne mense hul unieke vorm van spiritualiteit kan ontdek en uitleef.
Gebeur dit nie, sal dié behoefte elders en buitekerklik 'n tuiste vind. Of sielsverlammend stagneer.