Banke ontwikkel aptyt vir landbou | Maroela Media
Theo Vorster, uitvoerende hoof van Galileo Capital, verduidelik vir boere hoe 'n bank benader moet word om 'n kredietaansoek te doen. (Foto: Du Preez de Villiers)
Banke is nie meer lus om bates terug te neem nie. Voorheen was dit vir hulle baie belangrik, maar tans beskou hulle dit as 'n laaste uitweg. Een van die redes hiervoor is dat hulle baie sensitief vir reputasieskade geword het en teruggeneemde bates raak ook 'n las wat moeilik is om van ontslae te raak.
Dit is die siening van Theo Vorster, uitvoerende hoof van Galileo Capital, wat 'n klomp boere by die Son Safari-landbouskou wat deur Laeveld Agrochem in Mauritius aangebied is, toegespreek het.
Hy sê banke wil ook nie "boer" nie en daarom doen hulle tans meer moeite om 'n boer te bemagtig om sy finansiële verpligtinge na te kom. "Banke ontwikkel nou eerder 'n vertrouensverhouding met die 'jokkie', wat nou baie belangriker as die perd geword het. Dit beteken dat banke eerder saam met 'n boer sy boerdery help bestuur.
"In moeilike tye sal die bank eerder vir 'n boer 'n tydperk gee om sy sake te herstel en sal dit selfs verleng as hulle nie die nodige waarde van die bate op 'n veilingsaanbieding kan kry nie. Finansierders doen ook eerder 'n herstrukturering van die lening en sal selfs die jaareindes verander om 'n boer tegemoet te kom," sê hy.
Dit vereis noodwendig van 'n boer om met 'n kredietaansoek 'n deurtastende sakeplan en gepaardgaande kontantvloeiprojeksies op die tafel te sit.
"Gelukkig is boere natuurlike entrepreneurs en banke hou daarvan, want eersgenoemde verstaan die waarde van outomatisering en om aan te pas by verandering. Dit is waarom banke toenemend hulle landbouportefeulje uitbrei.
"Ons moet ook besef dat banke teen 'n baie lae winsgrens werk, tot so laag as 1,5%. Dus is hulle winste daarmee heen al vou slegs twee uit 100 boerderye."
Vorster sê met 'n leningsaansoek word 'n kredietkomitee gekies wat verantwoordelikheid vir die kredietbeleid dra en die agent of bankier het toegang tot dié kredietbeleid. Die verteenwoordiger op die plaas het sitting op die kredietkomitee, maar nie stemreg nie – hy kan wel voorstelle maak. Die voorsitter van 'n kredietkomitee sal ook nie die plaas besoek om na die omstandighede te kyk nie. Hy verkies 'n koue buffer en kyk net na die syfers van die aansoek.
Vorster het 'n paar wenke gedeel om 'n kredietaansoek gladder te laat verloop:
Die bank se kredietkomitee wil sien dat die primêre boer sy kind, as opvolger, van vroeg af leer hoe werk die boerdery se finansies en dat hy verstaan hoe werk die kontantvloei.
Die gefinansierde bate moet sy eie skuld kan dra en oor 'n jaar of drie moet die kontantvloei die skuld kan diens. Daar is gewoonlik 'n verhouding wat uitgewerk word en dit moet positief wees.
Vooruitskattings moet realisties wees, want die bank se kredietraadgewer maak sy eie aannames. Daarom moet 'n boer gereeld met sy ouditeur sit om saam na die berekeninge te kyk om foute raak te sien. Daar moet ook voorsiening gemaak word vir foute wat kan insluip.
Banke is sensitief vir bykomende borgskappe en kruissubsidiëring van bates, want dan raak die leningstruktuur te ingewikkeld om te bestuur.
Indien die boer sukkel om sy verpligting teenoor die bank na te kom moet hy vroegtydig met die bank in verbinding tree. Dit is 'n voorwaarde in die kredietaansoek en hy het dit onderteken. Dit is ook wys om vroegtydig 'n plan B te maak.
Wanneer 'n boer die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) kan oortuig dat hy nie wins maak nie, gaan die banke en finansierders hom ook glo. Derhalwe soek hulle buiten sy eie ouditeur se state, ook 'n groot ouditeursfirma s'n. Dit geld veral waar daar meer as R10 miljoen geleen word. Dink dus baie mooi watter uitgawes jy lys om belasting af te bring.
Pasop om net op een bank te steun. Kry eerder 'n "voorloper" en 'n "uitdager". Dit hou eersgenoemde op sy tone. Bou dus 'n verhouding met 'n ander bank, al is dit deur klein transaksies. Aan die einde van die dag wil jy appels met appels kan vergelyk.
Moenie ook net op die rentekoers fokus nie; kyk wat is die totale koste om die lening te diens.
"Onthou dit is nie jou geld wat ter sprake is nie; wanneer die bank inligting benodig, moet dit so gou as moontlik en in 'n duidelike formaat vrygestel word."
Vorster voeg by dat daar eerder na die produktiewe waarde van 'n plaas as die markwaarde gekyk moet word vir 'n aansoek, want pryse word maklik skeefgetrek as oorsese kopers byvoorbeeld in dollars vir 'n wynplaas betaal.
'n Bank sal jou nooit bel en sê hulle wil jou sekuriteit verlig nie en geen finansierder gaan vrywillig bates en/of borgskappe onthef nie. Besluit wat is jou kroonbates en kry dit so gou moontlik uit die borgskappe. 'n Boer moet seker maak dat daar nie meer van sy bates op die skuldlys staan as wat nodig is nie.
Onderhandel ook voor die tyd oor die aflosterme. Finansiers is baie lief daarvoor om bykomende gelde te hef op 'n vroeë aflossing, is Vorster se raad.
Deel van: Produksie, Verbruikersake
Laeveld Agrochem Son-Safari landbouskou Theo Vorster
Shoe maar dit klink maklik.
Bank gee nie lenings sonder sekuriteit. Dis nou grond of gevestigde besigheid met operationele bates ens . En dan kort jy nog ook al die nodige lisensies, permitte , operasienele ondervinding ens. Die is nou goed wat jy in plek moet kry voor jy finasiering sal kry. So die groot gevestigde boer kry n lening, n start-up kan maar vergeet van finansiering.