As jy met ‘n man in sy moedertaal praat, praat jy met sy hart — alternatief
As jy met ‘n man in sy moedertaal praat, praat jy met sy hart
April 14, 2016 by Nico de Wet in Shomane Mathiba
Ek onthou toe ek vir die eerste keer by tannie Antionette se tuisnywerheid in gestap het. Dit was net voor vyf-uur in die middag, net voor sy die winkel toemaak. Ek onthou hoe ek die laaste oop bakery in Sandton se deur mismoedig oopstoot. Sy stap toe uit haar kombuis na die deur toe, en ek kon amper die sweet van al die dag se harde werk op haar moeë gesig sien. Ek kon sien dat sy nie op daardie oomblik lus was om enige iemand te help nie. Sy kyk toe oor die bo-kant van haar brilraam na my en vra in ‘n baie sterk, bejaarde Afrikaans-Engelse aksent “Hi. Can I help you?” Onmiddelik identifiseer ek dat sy Afrikaanssprekend is, en meteens kry ek weer hoop vir hulp in die laaste paar ure voor my date.
Ek steek toe my angs weg en groet haar ordentlik terug in onskuldige, sindelike redenaars-Afrikaans. “Dagsé tannie! Ek benodig dringend u hulp.”
Ek het lanklaas so ordentlik gepraat. Ek het hard probeer. Ek het geweet hierdie tipe charm, wat altyd op ATKV redenaars-beoordeelaars gewerk het, gaan weer werk; en ek was nie verkeerd nie. Sy het toe met ‘n glimlag terug geantwoord, “Sjoe! Maar jou Afrikaans is baie mooi.” Toe sy dít sê, het ek geweet ek is in. Ek het geweet dat ek omtrent enigiets uit haar gaan kry.
Ek vertel toe vir haar dat ek die aand ‘n girl oornooi vir ‘n derde date en dat ek dié girl wou beïndruk met my “kulinêre-vaardighede” (wat blykbaar, en ironies genoeg, my meer manlik maak). Ek vertel toe verder dat ek alreeds al die ander geregte reg gekry het, maar ek kon net nie die regte nagereg kry nie. Sonder om tyd te mors, speel sy sommer “matchmaker” en stel voor dat ek ‘n blackberry pie in ‘n keramiek-koppie en ‘n vars peppermint-blaar op ‘n piering as die nagereg vir my roasted chicken moet bedien. Imagine! Ek besit nie eers ‘n keramiek-koppie nie, nevermind ‘n keramiek-piering. Sy sê toe vir my dat sy alles vir my gereed kan kry oor twee ure. En dit het toe so afgespeel.
Die feit dat ek Afrikaans kan praat het baie duidelik daardie date gered. Granted! Tannie Antionette is ‘n tuisnywerheid-tannie en hulle is redelik maklik om te oortuig. Nietemin hierdie tipe interaksie was nie vir my nuut nie. Ek sien dit daagliks. My besigheids-vennoot, wat Afrikaans is, praat seTswana met alle petroljoggies. Om hierdie rede noem die meeste van hulle hom op sy naam. Hulle sien hom as ‘n broer, of as een van hul kinders; én sy 4 x 4 bakkie se windscreen is altyd skoon.
Sien, die klein effort wat een maak om ‘n ander te akkommodeer tel baie vir social cohesion. Nelson Mandela was reg – as jy met ‘n man in ‘n taal praat wat hy verstaan, praat jy met sy brein; maar as jy met ‘n man in sy moedertaal praat, praat jy nie net met sy brein nie, maar ook met sy hart.
Ek doen ‘n beroep op almal om ten minste een swart Afrikataal ordentlik te leer praat (ek praat nie hier van vloekwoorde nie, swart mense haat dit as ‘n blanke persoon net vloekwoorde in ‘n swart Afrikataal ken en gebruik); miskien luister my vriend in die township as jy met hom praat. In ‘n land waarin byna 75% van die bevolking se moedertaal nie Engels of Afrikaans is nie, is dit beslis tot jou voordeel om een van dié tale te leer praat. Dit is nie só moeilik nie.
Ek was só bly toe ek verlede jaar hoor die Department Basiese Onderwys wil ‘n swart Afrikataal by graad een infaseer. Obviously is ons probleme baie groter as die tale waarin ons met mekaar kommunikeer, maar miskien is hiérdie tipe pogings ‘n eerste stap tot ware versoening.
O, terloops – alhoewel my Afrikaans vir my daardie aand een van die lekkerste terte gekry het, het dit my nie heeltemal gered nie. Die verhouding is sedert daardie aand ‘n aborsie. Ek was ongelukkig gefriendzone; maar om my Afrikaans en tannie Antionette se tert daarvoor te blameer sal onregverdig wees. Ek dink nóú nog dis omdat ek later in die aand, na ‘n paar glasies wyn, confess het dat die lekker kos alles “self-bought” was en nie soos wat ek vroër gesê het “self-made” was nie. En om tannie Antionette die waarheid oor die huidige status van die verhouding te vertel sal net dom wees – sy sal maklik in die hospitaal beland.
April 14, 2016 /Nico de Wet
moedertaal, samehorigheid, veeltaligheid, versoening