Rus en vrede op Van Reenen(Foto: Petronel Fourie) In Desember roep die Drakensberge ons. Halfpad op die pad see toe, steek ons vas tussen die rustige groen van oeroue reuse. Ons swenk van die N3 af terwyl vragmotors en vakansiegangers by ons verbysnel, vind ŉ grondpaadjie, ry oor ŉ ou treinspoor en stop voor ŉ bord: Welkom by Van Reenen. Geniet jou verblyf. Moenie die vrede verstoor nie. Vrede is waarna ons op soek is, vodde na ŉ gejaagde jaar. Dankbaar om dit hier te vind, tussen ŉ paar geboutjies wat lui langs ŉ enkele straat lê en die historiese dorpie Van Reenen vorm. Gelukkig dat die paadjie ons na die Green Lantern Inn, bo-op die Van Reenenspas, gelei het. Dié hotel se wortels lê diep in die Drakensbergse grond – 131 jaar lank al, om presies te wees. Ek lees die hotel se geskiedenis teen sy mure – mure wat darem baie stories sou vertel, as dit net kon praat! Ek vóél die geskiedenis ook sommer in die atmosfeer wat die geboue, meubels en mense skep. Die gebou staan neffens die ou Voortrekkerroete wat van die 1830’s af gebruik is. Teen 1856 is Van Reenenspas gevestig sodat reisigers makliker tussen Natal en die Oranje Vrystaat kon beweeg. Die pas is na Frans van Reenen vernoem, lees ek – ŉ Voortrekker wat die plaas Sandspruit aan die voet van die pas besit het. Langs die pad wat na die hotel toe lei, het ons die eens statige treinstasiegebou tussen reusebome en lang grasse sien staan. Dié spoorwegstasie was in 1891, toe dit geopen is, die kern van die dorpie en uit sy bedrywighede het ŉ poskantoor, algemene handelaar, slaghuis, skool en kleremaker staanplek in Van Reenen gekry. Dit het lewe in die omgewing geblaas en mense na die berggebied gelok. ŉ Paar van die oorspronklike huise staan nog trots en onwrikbaar. ŉ Jaar nadat die spoorlyn in gebruik geneem is, het Charles Cusworth die hotel gebou en dit die Coach Inn genoem. Dit maak van dié hotel die tweede oudste gelisensieerde oornagplek in Natal. Maar binne ŉ paar jaar het oorlogswolke saamgepak en Van Reenen het nie die gevolge daarvan vrygespring nie. Gedurende die Anglo-Boereoorlog is die hotel deur die Britse Manchester-regiment as hul hoofkwartier vir troepe wat op Gun Hill gestasioneer was, gekommandeer. Hierdie posisie het vir hulle ŉ uitstekende uitsig oor die spoorlyn, die Oranje Vrystaat en Natal gegee. Ná die oorlog, gedurende die vroeë 1900’s, het die hotel sy bloeityd beleef. Tot 100 ossewaens, elk met ŉ viertonvrag en gewoonlik deur ŉ span van 16 osse getrek, het daagliks verby die hotel gery. Omdat goud in 1883 ontdek is, het die vragte dikwels uit voorrade en toerusting bestaan wat van Durban na die Johannesburgse goudvelde karwei moes word. So ŉ reis het maklik drie maande per wa geduur. ŉ Groot saal is in 1930 by die hotel aangebou, wat vandag die einste sitkamer is waarin ek hierdie inligting staan en lees. Ek bewonder die oorspronklike houtvloere onder my voete en bekyk die projektorboks bo my kop – een van die eerste projektors in die land is hiér geïnstalleer en stilflieks soos Laurel and Hardy (wat weer draai terwyl ek daar staan) is vertoon. Die plaaslike boeregemeenskap het glo dikwels in die saal kom fliek en op die maat van die gewilde Pompie Maritz se musiek gedans. Van Reenen se ou stasiegebou. (Foto: Petronel Fourie) Die kroeg neffens die saal is ook in die 1930’s gebou. Besoekers aan die kroeg het hul perde voor die hotel vasgemaak en glo vir hulle dierevriend ŉ beker water bestel. So het dit ŉ tradisie geword dat man en perd saam ŉ drankie by die kroeg gaan drink. Vandag besoek die plaaslike donkie, mevrou Bo-Jangles, die kroeg ook nog elke middag vir haar beker water en ŉ vryfie van besoekers. In 1948 is die hotel as die Green Lantern Inn herdoop. Dié naam is te danke aan ŉ groot groen lantern wat bo die hotel gehang het om aan reisigers op waens aan te dui dat hulle die bopunt van die pas bereik het, en om hulle deur die mis te lei. Later jare, teen die 1990’s, was die hotel se restaurant bekend vir sy heerlike beesstert en die huidige eienaars het die resep saam met die hotel gekoop – dis sowaar heerlik! Die Green Lantern Inn. (Foto: Petronel Fourie) Ek hoor dat die hotel gereeld opgeknap en verbeter word, maar die eienaars koester die historiese karakter van die gebou. Hulle vertel ook graag sy stories. Dis immers juis sy merkwaardige geskiedenis – en ideale ligging – wat die Green Lantern Inn so ŉ gewilde oornagplek maak vir mense wat op pad is na Natal se kusdorpies toe. Little Church binne. (Foto: Petronel Fourie) Aan die ander kant van die N3-snelweg, nog in Van Reenen, is die Little Church. Dié pragtige kerkie is in 1925 gebou ter nagedagtenis aan Llandaff Matthews, wat sy lewe gewaag het om sewe mynwerkers te red toe ŉ mynskag ineengestort het. Toe ek versigtig by die houtdeure van dié gebou met sy heilige atmosfeer inloer, sien ek daar is sitplek vir agt – een sitplek vir elke mens wat in dié tragedie dood is. Klein troues word vandag nog in die kerkie gehou en ek sien ŉ kennisgewing wat ŉ mens nooi na Sondae se erediens, om 10:30. Dit is glo die kleinste Rooms-Katolieke kerkie in die suidelike halfrond en steeds die enigste Rooms-Katolieke kerk ter wêreld in privaat besit. Langs die kerkie eet ons koek by die teetuin en verwonder ons aan die pragtige uitsig oor die Drakensberge. Terug by Green Lantern Inn kry ons lafenis vir die somerhitte in die pragtige, uitgestrekte tuin. Groot bome gooi heeldag skadu en ek lees byna die helfte van ŉ boek klaar onder so ŉ koelteboom, terwyl die kinders rondom my baljaar. Voorwaar ŉ prestasie met drie kleuters in ons midde! Klimrame en skopfietse en diertjies hou hulle vir ŉ ruk besig, waarna hulle óf in die swembad gaan plas, óf saam met nuwe maatjies feetjies en kabouters tussen die blomme soek. Salig! Wanneer die weer opsteek skuif ons na die rusbanke binne. Hier omvou die geselligheid ŉ mens behoorlik, met pretensielose ou meubels en mense wat saam ŉ wyntjie of beker koffie drink, met mekaar se kinders speel en elke nou en dan vir Laurel en Hardy lag, terwyl die geure uit die kombuis ons monde laat water. Ek kyk deur die venster na die straat wat byna 200 jaar gelede die Voortrekkers se oorspronklike wapad was. Ek dink aan die ingenieurswonder dat ŉ spoorweglyn hier, tussen die onherbergsame, berge gebou is. Ek dink daaraan dat Racheltjie de Beer se legende hier naby afgespeel het, by die De Beerspas. En ek weet ek sal weer by Van Reenen stop – hetsy op pad see toe, of vir die rus en vrede wat net so ŉ klein, historiese dorpie kan bied. Ingang na die historiese dorpie Van Reenen. (Foto: Petronel Fourie) Die pad na Green Lantern Inn. (Foto: Petronel Fourie) Green Lantern Inn se pragtige tuin. (Foto: Petronel Fourie) Die kinders baljaar heerlik in die tuin. (Foto: Petronel Fourie) Van Reenen se Little Church. (Foto: Petronel Fourie) Speeltyd in die tuin. (Foto: Petronel Fourie)