Deuteronomium is die vyfde boek van Moses, die finale boek van die Pentateug. Ná 40 jaar in die wildernis is elke volwassene ouer as 20, wat uit Egipte gekom en deur die Rooisee is, met uitsondering van Moses, Josua en Kaleb, weens hulle ongeloof en ongehoorsaamheid dood.
Die oorsprong van Deuteronomium
Die woord ‘Deuteronomium’ is ’n samevoeging van twee Griekse woorde: ‘Deutero’ wat ‘tweede’ beteken en ‘Nomos’ wat ‘Wet’ beteken. In Deuteronomium word die Wet vir die tweede keer gegee.
Die Wet en die Genade van God
Neem kennis dat God die kinders van Israel eers uit slawerny in Egipteland verlos en hulle deur die Rooisee gebring het voordat Hy hulle Sy Wet gegee en hulle beveel het hoe hulle moet lewe. Dit is die patroon wat regdeur die Bybel gevolg word. Ons word nie déúr ons goeie werke gered nie, maar daartóé. Die Wet red ons nie, die Wet is die leermeester wat ons na Christus toe lei sodat ons deur geloof geregverdig mag word.
Moses het nie die land binnegegaan nie; Josua het God se volk die Beloofde Land binnegelei. Die Wet (verteenwoordig deur Moses) kan ons na Christus toe lei, maar slegs Christus (verteenwoordig deur Josua wat die volk in die Belofte inlei) kan ons red. Verlossing is alleenlik deur die genade van God en word alleenlik deur geloof ontvang. Slegs nadat ons gered is, kan ons uit dankbaarheid, en deur die genade en krag van God se Heilige Gees, in ooreenstemming met God se Wet leef.
’n Nuwe generasie Israeliete
Nou was daar ’n nuwe generasie wat deur lering en dissipline opgelei is. Hulle was op die oos-bank van die Jordaanrivier, gereed om die Beloofde Land binne te gaan. Moses het sy reg om die land binne te gaan, verbeur omdat hy God nie gehoorsaam het rakende die voorsiening van water uit die Rots nie. Dít is dan Moses se afskeidsboodskap: Hy herinner hulle aan hulle geskiedenis, hy herhaal die Wet van God en waarsku hulle oor die gevolge van ongehoorsaamheid aan die Woord van God.
Om God lief te hê, is om Hom te gehoorsaam
Die woord ‘luister’ en ‘onderhou’ word talle kere in Deuteronomium herhaal. Deute-ronomium beveel ons om na God se Woord te luister en ag te slaan op sy waarskuwings. Liefde word 31 keer genoem. Om die Here lief te hê, is om getrou aan Hom te wees en Sy Wet te onderhou. Die Wet soos deur Moses gegee, is uniek. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat ’n gemenereg wet aan mense van alle klasse gegee is, insluitende vroue en kinders. Dieselfde Wet is op almal van toepassing. Die heerskappy van God word op alle
areas van die lewe toegepas.
Die Wet is vir ons eie beswil. Dit beskerm en seën ons.
’n Herhalende frase in die boek is: “Dat dit met jou goed kan gaan en dat julle lank bly woon in die land.” God wil hê dat Sy volk gesond en gelukkig moet wees; dus het Hy ons die Wette gegee wat ons beskerm
Wat die Wet bepaal
• Kinderofferandes word veroordeel. Al die hoë plekke waar die Kanaäniete babas geoffer het, moes vernietig word
• Afgodediens, goëlery, towerkuns en raadpleging van die dooies word verbied
• Godslastering, misbruik van God se Naam en om vals profesieë uit te spreek, is strafbaar met die dood
• As ’n moord gepleeg is en die skuldige kan nie gevind word nie, moet die oudstes na die stadspoorte gaan en verklaar dat hulle niks met hierdie vergieting van onskuldige bloed te doen gehad het nie
• Moord, ontvoering en verkragting moet met die dood gestraf word. Daar is geen voorsiening vir gevangenskap nie
• Eiendomsmisdaad word met vergoeding vir die slagoffer hanteer
• Inflasie en woekerrente word verbied. Finansiële transaksies moet in terme van eerlike gewigte en inhoudsmate gedoen word
• Gedurende ’n oorlog mag soldate nie vrugtebome afkap nie. Die omgewing moet beskerm word
• Sanitasie moet streng nagekom word
• Diere moet goed behandel word. Niemand behoort ’n os te muilband terwyl hy graan dors nie. As jou buurman se dier afgedwaal het, moet jy hom help
• Liefdadigheid vir die armes word beveel. Koringgerwe moet in die hoek van die koringland vir die armes gelaat word
• ‘Body piercing’ en transvestisme is verfoeilik vir God
• Wanneer ’n koning aan bewind kom, moet hy die Wette van God in sy eie handskrif uitskryf en dit gereeld lees
• Konings word opdrag gegee om nie baie vroue te hê nie en ook nie buitensporige rykdom te vergaar nie
Die Here is heilig
• Daar is streng waarskuwings teen sinkretisme (samesmelting van godsdienstige opvattings). Geen vermenging van sade word toegelaat nie. ’n Donkie en ’n os mag nie saam ingespan word nie. Wolklere en linneklere mag nie gemeng word nie. God is ’n heilige God
• Daar is streng wette teen diefstal en die verskuiwing van grenslyne
• ’n Sabbatsrus moet deur almal onderhou word. Diensknegte en diere moet ook een uit die sewe dae rus
• Om die volk te help om die groot dade van God in die geskiedenis te onthou, moes feeste en heilige dae ingestel word, insluitend Pasga, Pinkster en die Huttefees
• God stel belang in die besonderhede
• Deuteronomium maak dit duidelik dat God in elke aspek van ons lewens belangstel. Daar is ’n regte manier om elke ding te doen. God wil hê dat ons op elke gebied van ons lewe reg moet leef. Ons moet God, Sy Naam en Sy Woord respekteer. Ons moet ons ouers, mense en eiendom respekteer. Die heiligheid van die huwelik moet beskerm word
Gehoorsaamheid en regverdigheid sal seëninge tot gevolg hê. Ongehoorsaamheid en boosheid sal ’n vervloeking bring. Die hele geskiedenis van Israel, en inderdaad elke nasie, kan gesien word in die lig van die seëninge vir gehoorsaamheid en vervloekinge van ongehoorsaamheid soos opgeteken in Deuteronomium 28.
Verdrukking en ballingskap
Hulle bewoning van die Beloofde Land was voorwaardelik daaraan of hulle die Verbond, soos vereis deur God, gehoorsaam het. Wanneer die kinders van Israel teen God gerebelleer het, en hulle in immoraliteit, onregverdigheid en afgodediens begeef het, is hulle land deur vreemdelinge binnegeval wat hulle verdruk het. Later is hulle deur die Assiriërs en Babiloniërs in ballingskap geplaas.
Die land om in besit te neem
Elke generasie moet hulle Verbond met die Here Almagtig hernu. Moses het verseker dat die nuwe geslag ingelig is oor hulle verlede en gereed was om die toekoms tegemoet te gaan. ’n Sleutelfrase wat 40 keer in Deuteronomium voorkom, is: “die land wat die Here jou God vir jou gee.” Psalm 24 sê: “Die aarde en alles wat daarop is…behoort aan die Here.” God besit al die grondgebied. Hy gee dit aan wie Hy wil.
In Handelinge 17 verduidelik Paulus in Atene dat God bepaal hoeveel ruimte en hoeveel tyd elke nasie op aarde gegee word. ’n Tweede sleutelfrase is: “Gaan in en neem besit van die land.” Alles wat ons van God af ontvang, is ’n gawe, maar ons moet dit neem. Verlossing is ’n vrye gawe van God, maar ons moet ons eie heil met vrees en bewing uitwerk. Neem ook kennis dat om die land in besit te neem, baie harde werk, worsteling en oorlogvoering geverg het. Die eksodus uit Egipte en die stryd vir die Beloofde Land is in elke opsig geestelike lesse wat ons dissipelskap-avontuur uitbeeld.
Die opsomming van die Wet
Toe ons Here gevra is om die Wet van Moses op te som, het Hy die woorde uit Deuteronomium gebruik: “Daarom moet jy die Here jou God liefhê met jou hele hart en met jou hele siel en met al jou krag.” Hy het ook uit Levitikus aangehaal: “Jy moet jou naaste liefhê soos jouself.”
In die eerste vier boeke van die Pentateug het God vir Israel uitverkies. Nou, in Deuteronomium, beveel Hy Israel om Hom te kies.
Jesus in Deuteronomium
Jesus is die Profeet wat Moses verklaar het sou kom. “Die Here jou God sal ’n Profeet onder jou na vore laat kom, een van jou volksgenote. Hy sal soos ek wees. Vir Hom moet jy gehoorsaam…Toe het die Here vir my gesê: ‘…Ek sal ’n Profeet vir hulle na vore laat kom, een van hulle volksgenote. Hy sal soos jy wees. Ek sal my woorde in Sy mond gee…” Deut 18:15-18. Moses was ’n voorbeeld van Christus: God se hand het sy lewe as ’n baba gespaar, gedurende sy jare van stille opleiding, in sy gewilligheid om die paleis van ’n koning te verlaat om sy volk uit slawerny te verlos, in sy verdraags-aamheid, sy getrouheid, in sy werk as ’n bemiddelaar tussen God en die mense, in sy gemeenskap met God van aangesig tot aangesig, in voltooiing van die taak waarvoor God hom gestuur het, hierin was hy ’n beeld van die Seun van die Mens wat sou kom.