Video: Regter kap Unisa-regsman oor 'uitheemse' Afrikaans | Maroela Media
Regter Stevan Majiedt wou weet aan watter land Afrikaans dan inheems is. (Skermgreep: Zoom)
"Laat ons eers die geskiedenis reg kry…"
Só het regter Stevan Majiedt Donderdag 'n advokaat in die Konstitusionele Hof die kop gewas in 'n saak wat moet bepaal of Unisa se hersiene taalbeleid ongrondwetlik is.
Unisa het in 2016 sy dubbelmediumbeleid na slegs Engels omgeskakel. Die appèlhof het verlede jaar beslis dat die universiteit se besluit om Afrikaans as voertaal te verwyder onregmatig en ongrondwetlik is. Uitspraak in die Konstitusionele Hofsaak daaroor is voorbehou, maar Unisa se betoog dat Afrikaans nié 'n inheemse taal is nie, het Majiedt oënskynlik rooi laat sien.
"Jy verwys in jou betoë na Afrikaans as 'n nie-inheemse taal. Dit is inheems aan watter land dan..?" wou Majiedt van adv. Matthew Chaskalson SC, namens Unisa, weet.
Chaskalson het aanvanklik gesukkel om met 'n antwoord op dreef te kom, maar toe gesê dat Afrikaans uit Nederlands spruit.
Majiedt was egter steeds nie klaar nie.
"Ja, maar is dit nie inheems aan Suid-Afrika nie?" het hy dit aan Chaskalson gestel. Majiedt het voorts gesê Afrikaans bevat variante van Khoisan, die land se eerste inwoners, asook van Maleisies. Woorde soos "blatjang" en "piesang", het hy aan Chaskalson gesê.
Chaskalson het aan die regter gesê hy is bewus daarvan, waarna dié hom verder voor stok gekry het.
"Ek dink ons moet net die geskiedenis reg kry. Eerstens is daar 'n beduidende getal Afrikaanssprekendes wat nie wit is nie," het Majiedt gesê.
"Tweedens dink ek dit is 'n inheemse taal as 'n mens die geskiedenis wil reg kry. Ek wil dit net opklaar."
Die departement van hoër onderwys en opleiding het in Oktober verlede jaar 'n nuwe beleidsraamwerk vir taalgebruik in hoër onderwys bekend gestel waarin slegs "Suid-Bantoetale" as inheems aan Suid-Afrika erken word.
In die raamwerk word Afrikaans, asook die Khoe- en Santaalfamilie, as sogenaamde uitheemse tale geklassifiseer.
Die klassifikasie het reeds tot reuseontevredenheid gelei, ook by die Universiteit Stellenbosch wat vroeër vanjaar gevra het vir openbare insette oor sy gewysigde taalbeleid. In dié beleid word Afrikaans en Khoe-tale ook as uitheems bestempel.
Ná kritiek hierop het die US die definisie verdedig deur te sê hy gebruik bloot die definisie van die regering soos uitgestippel in die Taalbeleidsraamwerk vir Hoër Onderwysinstellings.