Fopnuus of feite: ‘Chinese magte’ in SASamesweringsteorieë en fopnuus is volop tydens die Covid-19-pandemie. Verskeie gerugte oor “Chinese magte” wat kwansuis in Suid-Afrika teenwoordig is, het die afgelope tyd op sosiale media opgeduik. Maroela Media het gaan vasstel of dié gerugte fopnuus of feite is. Chinese polisiestasie Die gerug dat “Chinese polisiestasies in Suid-Afrika oopmaak” het reeds in November 2018 die ronde gedoen en is tóé reeds deur die Franse nuusagentskap AFP verkeerd bewys. Die foto’s is op 28 Oktober 2018 by die opening van die gemeenskaps- en polisiesamewerkingsentrum in Port Elizabeth geneem. Die Chinese owerheid het tussen 2005 en 2018 13 soortgelyke sentrums in Suid-Afrika opgerig. “Hierdie samewerkingsentrums is nié polisiestasies nie en word nié deur die SAPD beman nie,” het kol. Priscilla Naidu, polisiewoordvoerder, destyds gesê. Nog ’n polisiewoordvoerder, kapt. Khaya Tonjeni, het aan Africa Check gesê die doel van die gemeenskapsentrum is om gratis Mandaryn-taalklasse vir polisielede aan te bied. Jie Lee Zhang, uitvoerende hoof van dié niewinsgewende projek, het gesê hulle beoog “om goeie verhoudinge met die SAPD, metro- en gemeenskapspolisie op te bou”. Hy het benadruk dat die organisasie nié by magte is om enigiemand in hegtenis te neem of aan te hou nie. Brig. Vishnu Naidoo, nasionale polisiewoordvoerder, het verlede week aan News24 gesê: “Daar bestaan nie so iets soos ’n Chinese polisiestasie in Suid-Afrika nie. Dis maar net ou [vals] plasings wat mense opnuut versprei.” Die vervoer van weermagtenks Foto’s op twitter van beweerde Chinese weermagvoertuie. Die video van die vervoer van “weermagtenks” wat talle kere op sosiale media gedeel is, het volgens ’n Suid-Afrikaanse militêre kenner “niks te doen met die afsonderingstydperk, Covid-19, of samesweringsteorieë oor buitelandse magte nie”. Darren Olivier, weermagkenner en hoof van die militêre nuuswebtuiste African Defence Review, het op Twitter gesê hy is “redelik seker” dat die aflewering van voertuie vir Botswana se weermag bestem is. “Omdat Botswana ’n ingeslote land is maak hy op buurlande vir skeepsaflewerings staat, vanwaar die voertuie dan met paaie of spoorweë vervoer word. Dikwels word Suid-Afrikaanse hawens gebruik,” het hy gesê. Olivier het ook daarop gewys dat die bedekte voertuie lyk of dit Mowag Piranhas kan wees. Botswana se weermag gebruik dié gepantserde voertuie wat vervaardig word deur die Switserse maatskappy Mowag, ’n filiaal van General Dynamics European. “In 2016 het Botswana ’n bestelling van 45 addisionele Piranhas geplaas, wat sedertdien in kleiner hoeveelhede soos dié konvooi afgelewer word,” het Olivier gesê. “Met ander woorde, niks om oor bekommerd te wees nie.” Olivier het ook aangevoer dat die militêre voertuie nié in Kaapstad afgelewer is nie, maar in Walvisbaai, Namibië, vanwaar dit na Botswana vervoer word. Chinese soldate in SA ‘n Duikboot aan die Wes-Kus. (Foto: Verskaf) Foto’s van “Chinese soldate in Suid-Afrika” wat rondgestuur word blyk ook fopnuus te wees. “Verduidelik die Chinese militêre soldate in Suid-Afrika, Cyril. Ons is nie blind nie,” lees ’n plasing wat wyd op sosiale media versprei is. ’n Omgekeerde fotosoektog op TinEye het getoon die foto van die ry soldate in wit uniforms wat op aandag staan, het reeds in Augustus 2016 op die internet verskyn. ’n Verdere omgekeerde Google-soektog dui op die moontlikheid dat dié foto by China se militêre basis in Djiboeti in die Horing van Afrika geneem is. Die foto van soldate met die Chinese vlag is in Maart vanjaar in Kambodja geneem, waar Chinese en Kambodjaanse soldate ’n gesamentlike anti-terrorisme- en humanitêre reddingsoefening uitgevoer het. Die foto van die groep soldate met die vliegtuig in die agtergrond het in 2013 op die webtuiste van die Amerikaanse weermag verskyn. Dié foto is by die Bloemspruit Lugmagbasis geneem terwyl Suid-Afrikaanse en Amerikaanse soldate oefenspronge uitgevoer het ter voorbereiding van die gesamentlike militêre oefening Shared Accord 2013. Nóg ’n omgekeerde fotosoektog het getoon die foto van ’n Chinese soldaat wat kniel by ’n Suid-Afrikaanse soldaat met ’n geweer is in 2017 tydens die Internasionale Weermagspele in Hubei, China, geneem. Die duikboot wat verlede week aan die kus by Kleinmond kus in die Wes-Kaap gewaar is, is ook nie Chinees nie. Kapt. Jaco Theunissen, hoof van die operasionele eenheid van die Suid-Afrikaanse vloot het aan Netwerk24 bevestig die duikboot is Suid-Afrikaans. “Die duikboot is ontplooi om grense te beveilig,” het hy gesê. Volgens Theunissen is die hoofdoel van die operasie om die “onwettige beweging van mense en goedere oor die landsgrense te verhoed” en om “Suid-Afrika se mariene hulpbronne te beskerm teen onwettige stropers”.