PressReader - Beeld: 2015-08-29 - ‘Ons wil eer­der vir wit­tes werk’
‘Ons wil eer­der vir wit­tes werk’
SÓ WERK LO­NE
Baie swart huis­wer­kers sê hul­le ver­kies om vir wit men­se te werk, maar dit be­te­ken nie hul­le het dit mak­lik daar nie.
So­wat 100 huis­wer­kers het dié week by Con­sti­tu­ti­on Hill in Johannesburg ver­ga­der vir ’n o­pen­har­ti­ge ge­sprek met die de­par­te­ment van ar­beid oor hul uit­da­gings.
Meer as ’n mil­joen men­se in die land is huis­wer­kers en met die toetrede van meer swart werk­ge­wers is ’n nu­we di­na­miek ge­skep, vol­gens ’n stu­die wat Xo­lis­wa Di­la­ta vir haar mees­ters­graad ge­doen het.
Dit is vir swart men­se baie moei­li­ker om ’n huis­wer­ker aan te stel as vir an­der ras­groe­pe, want baie se ma of ou­ma was ook ’n huis­wer­ker.
“Die be­sluit gaan ge­paard met groot vrees en angs­tig­heid,” sê Di­la­ta.
“Hul­le wil nie hê hul huis­wer­ker moet soos hul ma en ou­ma be­han­del word nie.
“Hul­le noem hul­le ‘tan­nie’ of ‘ma­ma’, maar baie huis­wer­kers sê hul­le word nie soos ’n lid van die fa­mi­lie be­han­del nie.”
Di­la­ta sê som­mi­ge wer­kne- mers buit die vriend­skap uit.
Gra­ce Dla­mi­ni is ’n in­wo­nen­de huis­wer­ker.
“Die ge­sin kyk TV, maar ek kan nie saam met hul­le sit nie.
“Ek moet na die kin­ders om­sien, al is dit aand. Ek kry nooit reg­tig tyd vir my­self nie.
“By die wit men­se kry die mees­te men­se ’n a­par­te ka­mer bui­te waar hul­le kan woon, maar dit ge­beur ook nie al­tyd nie,” sê sy.
“Daar word ook vir ons ge­sê ons moet ge­luk­kig wees met die min geld wat ons kry, want hul­le het vir ons werk ge­gee.
“As ons nie ge­luk­kig is nie, moet ons loop.” Dit geld werk­ge­wers van al­le ras­groe­pe. Sy voel dit is on­reg­ver­dig. Di­la­ta sê som­mi­ge swart werk­ge­wers voel swart huis­wer­kers sien be­ter om na die hui­se van werk­ge­wers van an­der ras­groe­pe.
“Hul­le sê swart huis­wer­kers werk meer toe­ge­wyd by wit werk­ne­mers en vat kan­se by swart werk­ne­mers.”
Ver­skeie werk­ne­mers voel hul­le het ’n pro­fes­si­o­ne­le ver­hou­ding met hul huis­wer­ker.
Baie swart werk­ge­wers ver­kies die term “be­dien­de” bo “huis­hulp”, want hul­le voel die huis­wer­ker gee nie hulp nie, maar ver­skaf ’n diens waar­voor hul­le be­taal word.
On­ge­ag die ras van die werk­ne­mer word tal­le min­der as die mi­ni­mum loon be­taal en nie by die Wer­k­loos­heid­ver­se­ke­rings­fonds ge­re­gis­treer nie.
T­han­di Mk­hi­ze sê: “Dit maak Die mi­ni­mum lo­ne vir huis­wer­kers (De­sem­ber 2014 tot De­sem­ber 2015) is soos volg: In ste­de­li­ke ge­bie­de Min­stens R10,59 per uur R476,68 per week R2 065,47 per maand. In lan­de­li­ke ge­bie­de Min­stens R9,30 per uur R418,32 per week R1 812,57 per maand Dit geld werk­ne­mers wat ’n mak­si­mum van 45 ge­wo­ne ure per week werk. dit baie moei­lik vir ons om te kwa­li­fi­seer vir goed soos werk­loos­heids­ver­se­ke­ring.
“Ons word min be­taal, maar wan­neer ons nie meer werk het nie, kan dit baie be­te­ken.”
Sy word R130 per dag be­taal en werk drie dae per week.
Ver­voer werk toe kos haar R30, en wat oor­bly, ge­bruik sy vir kos, kle­re en skool­geld.
“Ek het vir my werk­ne­mer ge­sê ek kan nie hier­van le­we nie, maar daar word net ge­sê ek moet ge­luk­kig wees of die pad vat,” het sy ge­sê.
Pa­te­ki­le Ho­lo­mi­sa, ad­junk­mi­nis­ter van ar­beid, sê plan­ne kom bin­ne­kort om huis­wer­kers se le­we te ver­be­ter.
“Hul­le is ’n baie be­lang­ri­ke deel van die e­ko­no­mie en sien na ons huis en kin­ders om wan­neer ons gaan werk.”