Weergawe deur Janfg (Besprekings | bydraes) op 22:24, 5 Januarie 2019 (→‎Kontak Inligting)
Die oorsprong van Grobler word tradisioneel beskou as Duitsland, synde die stamvader Duits was. Grobler is egter nie 'n algemene van in Duitsland nie. Die van Grobler word nie bevat in die Duitse familienaamboek van Duden nie, alhoewel dit soortgelyke vanne soos Grob (waarvan Grobler kon verbuig het), Gröber en Gröbner bevat. Grobler word wel gemeld as 'n Joodse familienaam in Guggenheimer en wel as 'n verbuiging van Grob, en die oorsprong word aangegee as Middel-Hoogduits.
In die Duitse stamregister , wat bestaan uit 212 volumes, is daar net een verwysing na Grobler naamlik Marie Gröblerz wat op 10 Okt 1687 getroud is met Peter Lüpnitz in Schönfließ. Schönfließ was destyds in Pruisse en later geïnkorporeer in Koningsberg, wat Kaliningrad geword het nadat Rusland dit beset het. In hierdie deel van die wêreld oorvleuel die Duitsers en Slawiese mense. Die spelling van Gröblerz met 'n "z" aan die einde is tipies Pools, wat kan impliseer dat sy van 'n Poolse familie afkomstig was. Die rede hoekom daar nie meer Groblers in hierdie stamregister is nie, is heel waarskynlik omdat dié stamregister eksklusief bedoel was vir die adelstand – die opstellers het nie belangestel in mense van laer sosio-ekonomiese klasse nie.nie.
Daar is 'n oënskynlike verband tussen die dorp Grobleben in Duitsland (naby Tangermünde) en Grobler. Grobleben kom ook voor as 'n familienaam. Moontlik het Grobleben en Grobler sielfde oorsprong, of dalk stam Grobler van Grobleben af. Die kerkboeke van Tangermünde het verskeie rekords van Groblebens in die vroëe 1600s. Familiename wat verband hou met Grobleben en voorkom in die Codex Diplomaticus Brandenburgensis word ge-identifiseer deur Langer (met jaartal) as:
Grobler kon ook afkomstig wees van die Poolse van Grobla wat dyk beteken, of die Poolse van Grob wat graf beteken. Ander soortgelyke vanne is byvoorbeeld vanne soos Goblicki, Groblewski, Grobelny, Grobelski. Die vervoeging -er in Grobler kan 'n germanisering wees van 'n Poolse van, synde die agtervoegsel "-er" tipies Duits is.
Die Stamvader: Jan Grobler[wysig]
Die stamvader and die Groblers en Grobbelaars in Suid-Afrika was Jan Grobler. Volgens De Villiers  wat die Kaapse kerkregisters as bron materiaal gebruik het is: "De stamvader van deze familie was Jan Grobbelaar, gehuwd met Geertruida Knoetzen". Volgens Hoge, was die stamvader Johann Grobbelaar, alhoewel Hoge uitwys dat die handtekening Grobler geteken is:
Latere genealoë soos Pama, Malherbe en Dr. C. L. Grobler verwys ook na Johann Grobbelaar en haal Hoge se werk aan (alhoewel sonder om 'n verwysing te verskaf). Dr. P. M. Grobbelaar bevestig dat die stamvader se handtekening Jan Grobler in Duitse skrif was. Die stamvader het sy naam en van geteken as Jan Grobler soos op die transport akte van Landskroon in 1727.
Theal sluit Jan Grobbelaar in as een van "The principal persons who settled in South Africa during the first quarter of the eighteenth century, and whose descendants are still in the country..." Verder voeg hy by:
Duitsers in Diens van die VOC[wysig]
Jan Grobler was 'n Duitser in diens van die VOC. Ongeveer 50% van die VOC se werknemers was van buite Nederland, en ongeveer 80% van dié buitelanders was Duitsers – dus was 40% van die VOC se totale werknemers Duitsers, wat veral in diens geneem is as as soldate (tot 60% van soldate was Duits) volgens Van Gelder. Hy was aanvanklik in diens geneem as 'n soldaat en het in die Kaap die Goeie Hoop aangekom in 1705. Hy was een van ongeveer 4000 Duitsers wat aangebly het in die Kaap die Goeie Hoop en 'n stamvader geword het volgens Hoge.
Daar is tot hede nog niks bekend oor Jan Grobler voordat hy 'n werknemer van die VOC geword het nie, maar ons kan 'n prentjie vorm van sy profiel uit Van Gelder se werk. Slegs mans tussen die ouderdom van 18 en 40 jaar is aangestel as soldate. Die minimum vereiste lengte was 5 voet, en die persoon moes gesond en sonder gebreke wees. Wat die VOC in die praktyk beoog het vir indiensneming was gesonde, sterk en natuurlike energieke manne. In Van Gelder se relatief klein data stel van 47 was die ouderdomme van 30 bekend by aansluiting. Die jongste was 19 jaar, die gemiddeld was 24 jaar en die oudste was 32 jaar[Notas 2]. Almal was ongetroud. 45 was Protestants en slegs 2 Katoliek. So vêr moontlik is slegs Protestantse Nederlanders aangestel as offisiere -Katolieke, Engelse, Franse of Skotte mag verkieslik nie gedien het as offisiere nie.
Mees gebruikte roetes vanaf Duitsland na Nederland verleen van Van Gelder
Die gedurige oorloë het 'n heenkome gebied aan mans as soldate, wat geen ander heenkome gehad het nie. Die leëre was destyds saamgestel uit professionele soldate[Notas 3] wat geswerf het van een oorlog na die volgende om hul dienste te verkoop. Die VOC was bemagting om hulle eie leëre op die been te bring en het 'n heenkome gebied vir desperate mans wat teen 'n gasie van 9 gulde per maand (plus kos en klere) as soldaat wou diens doen.
Die VOC het nie nodig gehad om in die buiteland te gaan werf nie – buitelanders het na Nederland gestroom op soek na werk. Dié werksoekers het saamgedrom by die VOC kantore en vuis geslaan om toegang te kry wanneer die VOC aangekondig het dat hulle bemanning soek vir 'n nuwe vloot. Vlote is hoofsaaklik saamgestel in die Winter en in die Lente, sogenaamde Kersfees en Paasfees vlote .
Die VOC het 5-jaar kontrakte aangegaan met werknemers. Die kontrak tydperk het eers begin wanneer die werknemer in die Kaap of Batavia aangekom het, alhoewel hulle betaal is vir die tyd aan boord. Die tyd aan boord is slegs gereken vanaf die dag wat die skip uitgeseil het - die tyd wat hulle geneem het om die skip te laai en om te wag vir gunstige winde om te kon seil het nie getel as diens verrig nie - dit kon weke gewees het. Die werknemers het 'n twee maande voorskot op hulle gasie[Notas 5] gekry in kontant. Terwyl hulle aan boord was is hulle rekeninge gekrediteer met hulle volle verdienste. Na aankoms in die Kaap of Ooste, het diegene wat nog skuld gehad het by die VOC slegs twee maande se gasie per jaar in kontant gekry - in Februarie en Augustus. Diegene wat se skuld afbetaal was kon 'n maksimum van 4 maande se gasie in kontant kry. Hulle het gratis verblyf en brood rantsoene gekry. Aan die begin van die maand het hulle 28 stuiwers kosgeld gekry en in die middel van die maand 28 stuiwers susidiegeld. Die res van hul verdienste is gekrediteer teen hulle rekenings. Sodoende kon 'n kredietbalans opgebou word wat aan die einde van die kontrak na die sluiting van die rekening betaalbaar was. Uitbetalings is slegs gemaak in Nederland, so die werknemer moes of terugkeer na Nederland om sy betaling te ontvang, of reël dat 'n agent of tussenganger - deur hom gemagtig - die betaling namens hom ontvang. Kontrakte kon hernu word.
Die VOC dokumentasie is in die Hof van Ilpendam se Grootboek en Joernaal van 1705 wat oor die algemeen na verwys word as die "skeepssoldyboek". Elke werknemer het 'n twee-bladsy rekening gehad in die skeepssoldyboek. Jan Grobler is geregistreer as "Jangroeplaarvantangermond" in die Alphabet Generaal[Notas 6] wat volgens naam georden was en nie volgens van soos vandag gebruiklik is nie. Die rekening (bladsy) nommers was min of meer invers volgens rangorde m.a.w. hoe hoër die rang, hoe kleiner die nommer. Jan Groeplaar se nommer was 176 (regs onderlangs).
Plek van Herkoms[wysig]
Volgens C. L. Grobler is daar is geen geboorte rekord vir 'n Jan Grobler in Tangermünde se kerk registers nie, maar daar is wel 'n geboorte rekord vir 'n Christiaan Grobler van 10 Oktober 1678, wie se pa Arnold was. Hy haal 'n onbekende bron aan as volg: "Christiaan Grobler is die stamvader van die Groblers of Grobbelaars in Suid Afrika. Hy is gebore op 10 Oktober 1678 in Tangermünde, Duitsland …", en dit word ook so aanvaar in verskeie genealogiese werke, alhoewel dit onseker is. Volgens P. M. Grobbelaar is daar geen inskrywings vir Jan (of Johann) Grobler in die Parogiekerk (Protestantse kerk ook bekend as St. Stephanskirche ) van Tangermünde se kerkboeke nie.
Reis na die Kaap die Goeie Hoop[wysig]
Dié reis na die Kaap die Goeie Hoop is gedokumenteer in 'n reisjoernaal deur die ene François Valentyn in DES SCHRYVERS TWEEDE UYT- en T'HUYS-REYZE in hoofstuk twee van die vyfde boek. Ek het die dele van die reisjoernaal wat betrekking het op die reis as sulks (dié joernaal bevat ook breedvoerige aardrykskundige beskrywings) vertaal en die roete geherkonstrueer deur die verwysingspunte te identifiseer op kaarte en dit verder aan te vul met met die seil-instruksies an ander annotasies hier: Valentyn se Reisjoernaal van die 1705 Uitreis op die Hof van Ilpendam.
Texel na Dover[wysig]
Deur die Engelse Kanaal[wysig]
Van die Sorlings na Madeira[wysig]
Van Madeira na die Kaap Verdiese Eilande[wysig]
Kaap Verdiese Eilande na die Ewenaar[wysig]
Van die Ewenaar na die Kaap van Goeie Hoop[wysig]
Roete gevolg deur die Hof van Ilpendam in 1705 aangedui op VOC kaart uit Grote Atlas van de Oost-Indische Compagnie deel V p. 34, 43º N.Br. - 40º Z.B
Kaap die Goeie Hoop[wysig]
Gezicht van KAAP DER GOEDE HOPE als men op die Reede legt uit boek 10 getitel Kaap der Goede Hoope in volume 5 van Valentyn
In diens van die VOC, 1705 tot 1713[wysig]
Dit is nie bekend wat Jan Grobler gedoen het vanaf sy aankoms in 1705 tot 1708 nie, aangesien die monsterrolle van 1705 tot 1707 weggeraak het. Hy het waarskynlik sy diens begin as soldaat en teen 1708 weet ons hy was 'n houtkapper. Volgens die VOC se monsterrolle soos opgesom in die tabel hier onder, was Jan Grobler van 1708[Notas 24] tot 1712 'n houtkapper. In 1713 word hy 'n wadrywer by die Compagnieschuur. Die Kompanjieskuur was 'n groot graanskuur in Rondebosch wat deur Jan van Riebeeck laat bou is. Dit het later bekend geword as die "Groote Schuur" nadat twee kleiner skure ook op die perseel gebou is. Hierdie skuur is later in 'n deftige woning omskep wat die ampswoning van die Eerste Ministers van die Unie van Suid-Afrika geword het wat vandag nog bestaan. Volgens die skeepssoldyboek  is hy in 1713 gekrediteer met 11 maande se gasie. Die finasiële jaar was klaarblykilk van Augustus tot Augustus, en einde Julie 1713 gaan hy "op de Caep dat met stilstaende gagie in leningh gaet, en continueert sodanigh ult:o Aug:o 1713" d.w.s. van die begin van Augustus 1713 word hy deur die VOC "uitgeleen" wat beteken dat hy vir 'n vryburger gaan werk het wat hom daarna sou betaal terwyl die VOC sy maandelikse gasie opgeskort het.
Boerekeg, 1713 tot 1715[wysig]
In Augustus 1713 word Jan Grobler deur die VOC "geleen" as 'n boerekneg aan Christiaan Maasdorp, wat 'n vryburger was. In die boedel inventaris  van Maasdorp se eerste vrou, Maria Basson, wat gedateer is 30 November 1713 word gemeld "... twee stukjes bouwlant met 't daar op staende huijsingh en hok gelegen aan de Liesbeeks Revier ...". Onder Romeins-Hollandse wet was huwelike per definisie binne gemeenskap van goedere - die man en vrou het gesamentlik alles besit. Indien die man of vrou tot sterwe kom, erf die oorblewende automaties helfte van die boedel terwyl die ander helfte aan ander erfgename gaan, soos mondige kinders. Die inventaris sê dat alles wat nagelaat is hom geregtelik toekom. Geen kinders word genoem nie aangesien hulle almal nog onmondig was - die oudste kind was net 11 jaar oud . Dus het Maasdorp twee plasies aan die walle van die Liesbeek rivier besit. Volgens die Resoluties van die Politieke Raad van 31 Augustus 1716 asook 31 Augustus 1717 is Maasdorp die drankpag toegestaan vir "Caabse coele en brandewijnen &a. van Rustenburgh of 't Rondebosje"[Notas 25]. Hy het dit nie elke jaar bekom nie, maar ek dink die gevolgtrekking kan gemaak word dat hy met druiwe geboer het en wyn en brandewyn verskaf het. Dit is heel waarskynlik dat Jan Grobler hier geskoei is in wynbou wat hy later sou toepas op sy eie plaas, Landskroon. Die Liesbeek rivier loop natuurlik deur Rondebosch, en op die kaart hier onder word plasies langs die Liesbeek rivier aangedui - Rondebosch is min of meer waar plasie #13 is.
Die kontraktermyn tussen vryburger en kneg was een jaar, maar kon natuurlik verleng word. Volgens die skeepssoldyboek het Jan Grobler in die staat van lening gebly in 1714 tot 29 Januarie 1715 toe hy self ook 'n vryburger word. Hy het egter in diens gebly van Maasdorp tot 2 April 1715.
Vryburger, 1715 tot 1726[wysig]
Volgens die skeepsoldyboek het Jan Grobler 'n vryburger geword op 29 Januarie 1715. Hy het daarna klaarblyklik nog vir Maasdorp gewerk tot 2 April 1715. Synde Maasdorp al sy skuld by die VOC moes gedelg het om hom te kon "leen", het Jan Grobler hom moontlik nog geld geskuld nadat hy 'n vryburger geword het. Sedert 1716 verskyn Jan Grobler se naam in die opgaaflyste aan die Kaap. Sy opgawes van 1716 tot 1726 soos verwerk deur Dr. P. M. Grobbelaar is opgesom in the tabel hier onder. Dit impliseer dat hy vanaf 1716 'n boer in eie reg was (in teenstelling om net vir iemand te gewerk het). Hy het waarskynlik begin boer op 'n leningsplaas totdat hy die plaas Landskroon gekoop het in 1726. Synde hy in 1723 begin boer het met druiwe, is dit ook seker moontlik dat hy die plaas Landskroon gehuur het voordat hy die gekoop het?
Den Landbouwer Jan Grobbelaar, 1726 tot 1735[wysig]
Die Eerste Geslag[wysig]
Sy boedel  was bankrot. Indien hy bankrot was sou sy weduwee die plaas verloor het maar dit lyk op sy aangebly het na 1735 tot 1742.
Verspreiding deur die Kaap[wysig]
Die Groot Trek[wysig]
Die Dorsland Trekke[wysig]
Sterftes in Konsentrasiekampe[wysig]
Trek na Argentinië[wysig]
Een Grobler familie het na Argentinië emigreer na die einde van die Boereoorlog. Dit was Nicolaas Grobler, sy vrou en drie van hulle kinders. Volgens Dr. Brian Du Toit het hulle vertrek uit Kaapstad op 21 Oktober 1905 aan boord van die Highland Fling, 'n Britse vragskip, na Buenos Aires as deel van Trek IV. Na 17 dae in Buenos Aires vertrek hulle na Chubut aan boord van die Presidente Roca. Hulle het arriveer in Comodoro Rivadavia op 5 Desember 1903.
Inval van Suidwes Afrika[wysig]
Groblers Buite Suid-Afrika[wysig]
Hier is 'n rekord van Anna Grobler, wat op 13 Nov. 1660 getroud is met Heinrich Oeltze. Die geboorteplek Fischbeck is reg oorkant Tangermünde op die ander oewer van die Elbe rivier. Die geboorteplek Schönhausen-Elbe is aangrensend noord van Fischbeck aan die oewer van die Elbe.
Hier is 'n rekord van Hans Grobler wat op 25 Mei 1707 getroud is met Maria Feie in Schönhausen-Elbe.
Daar bestaan mikrofilm rekords van bykans elke kerk in Duitsland se kerkregisters. Hier is bv. 'n kaart uit Hansen van die pastorieë in die nabyheid van Tangermünde (no. 25 regterkant in die middel) waarvan mikrofilm rekords bestaan ("landkreis" = distrik, "stadtkreis" = dorpsgebied):
↑ Guggenheimer, Eva H. and Heinrich W. Jewish Family Names & Their Origins: An Etymological Dictionary, Second Edition, 2017
↑ 8,0 8,1 J. Hoge, Personalia of the Germans at the Cape, 1652-1806, Cape Town : Cape Times, 
↑ 11,0 11,1 Grobler, C. L. (1987). Die Grobler-Grobbelaar Geslagsregister, ISBN 0 620 10291 8, Posbus 6036, 2526, Bailliepark
↑ 12,0 12,1 12,2 12,3 PAUL MARAIS GROBBELAAR, DIE VROEË GESLAGTE GROBBELAARS VAN CYFERFONTEIN, DISTRIK BETHULIE, IN DIE SUIDOOS-VRYSTAAT, 1861-1939, PROEFSKRIF voorgelê om te voldoen aan die vereistes vir die graad DOCTOR PHILOSOPHIAE, UNIVERSITEIT VAN DIE VRYSTAAT
↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 Van Gelder, Roedolf, "Het Oost-Indisch avontuur. Duitsers in diens van de VOC (1600-1800)"
↑ 18,0 18,1 Nationaal Archief, Den Haag, Verenigde Oostindische Compagnie (VOC), nummer toegang 1.04.02, inventarisnummer 5549, Hof van Ilpendam: Grootboek en journaal 1705-1705. (VERKORT: NL-HaNA, VOC, 1.04.02, inv.nr. 5549)
↑ 19,0 19,1 Valentyn, François. Oud en Nieuw Oost-indiën vervattende een naaukeurige en uitvoerige verhandelinge van Nederlands mogentheyd in die gewesten. Dordrecht/Amsterdam: Joannes van Braam/Gerard Onder de Linden, MDCCXXIV
↑ 22,0 22,1 Karel Schoeman, Armosyn van die Kaap die wêreld van 'n slavin, 1652-1733
↑ 27,0 27,1 Bernhard Bleis, Familienbuch Schönhausen-Elbe : (Landkreis Stendal) 1650 bis 1900, mit Schönhausen-Damm, Leipzig : Arbeitsgemeinschaft für mitteldeutsche Familienforschung, 2005.