Wes-Kaap bly bo met skoon oudits | Netwerk24
Deur Francois Williams 20 November 2019 14:58
Maar ná jare dat Gauteng vir 100% van sy entiteite ongekwalifiseerde ouditmenings gekry het, het sy aantal skoon oudits van 12 tot sewe gekrimp en het onreëlmatige besteding toegeneem.
Die Vrystaat het intussen die twyfelagtige eer om die enigste provinsie te wees met geen skoon oudit nie.
Dít blyk uit die ouditeur-generaal se jongste verslag oor nasionale en provinsiale ouditverslae vir die 2018-'19-boekjaar.
Die provinsie se ouditresultate is bykans onveranderd van 2018 en hy kry lof van Kimi Makwetu, ouditeur-generaal, vir die feit dat hy die kleinste bedrae van onreëlmatige asook vrugtelose en vermorste uitgawes het.
Oor die afgelope vyf jaar het Wes-Kaap 'n stewige en konsekwente patroon van goeie ouditverslae gevestig. Hy skryf dit toe aan die provinsiale leierskap en rekenpligtige beamptes en owerhede wat 'n kultuur van verantwoordbaarheid en goeie korporatiewe bestuur gevestig het.
Die provinsie se ouditverslae toon volgens Makwetu 'n kommerwekkende tendens weens die skoon oudits wat tot sewe afgeneem het. Twee entiteite het weersprekende ouditmenings gekry, wat beteken die OG wou dit nie eens waag om 'n opinie oor die oudit te gee nie, so onbetroubaar is die syfers bevind.
Rekenpligtige beamptes en owerhede het nie betyds gereageer op bevindings wat in vorige boekjare uitgewys is nie.
Hoewel ouditresultate oor die algemeen in die Vrystaat verbeter het - met vyf verbeterings teenoor drie verswakkings in ouditverslae - is die oorhoofse verantwoordbaarheid van die Vrystaat steeds 'n bron van kommer, sê Makwetu.
Dit is die enigste provinsie met geen skoon oudit nie, en sy finansiële toestand is baie sleg. Tot 69% van die entiteite het dringende ingryping nodig. Die Vrystaat het ook die hoogste ongemagtigde asook vrugtelose en vermorste uitgawes van al die provinsies, met onreëlmatige besteding wat wel van R3,2 miljard tot R2,6 miljard afgeneem het.
In die Oos-Kaap het 25% van die entiteite skoon oudits gekry teenoor 20% in 2018, maar onreëlmatige besteding het effens tot R869 miljoen gestyg.
Daar is 'n kultuur van nievoldoening in veral voorsieningskettingbestuur, het Makwetu opgemerk, en gesê dit duur voort omdat leiers dit verdra dat afgewyk word van wetsvereistes.
Die provinsie se ouditprestasie is bykans onveranderd, met vyf skoon oudits teenoor drie in 2018, en drie entiteite wat verbeter het en drie wat verswak het.
Maar teen R12,4 miljard het KwaZulu-Natal die hoogste bedrag onreëlmatige besteding.
Baie werk is nog nodig in Limpopo, maar die effense beter ouditresultate is bemoedigend, sê Makwetu. 11% van sy entiteite het skoon oudits teenoor 5% in 2018. Onreëlmatige besteding het wel gegroei van R1,5 miljard tot R2 miljard.
Die provinsie se ouditresultate het agteruitgegaan ná 'n verbetering in 2018, en die OG wys daarop dit was die afgelope vyf jaar al wisselvallig. Daar is nie sterk interne beheer in instellings nie. Net 18% van sy entiteite het skoon oudits teenoor 24% 'n jaar gelede.
Die provinsie se ouditresultate gaan agteruit, en die leierskap bly traag om gehoor te gee aan die OG-kantoor se volgehoue versoeke vir beter beheer, en gevolge vir oortredings en swak prestasie. Net 18% van sy entiteite het skoon oudits teenoor 27% in 2018. Nie een entiteit kon sy ouditresultate verbeter nie, maar twee het swakker gevaar.
Volgens Makwetu het die premier van Noordwes 'n voorbeeld gestel om verantwoordbaarheid te verbeter en vir die eerste keer in vier jaar het verswakkende ouditresultate begin stabiliseer. Verbeterings het gevolg nadat vyf departemente in Julie 2018 onder administrasie geplaas is. Onreëlmatige besteding bly egter hoog op R3,2 miljard.