Op só ’n onstuimige hoogtepunt word slierte gloeiende gasse honderdduisende kilometers bokant die oppervlak van die son uitgeblerts en vorm dit partymaal ook enorme kringe. Selfs die treffende aksietonele wat deur moderne teleskope op foto’s vasvang word, kan nooit werklik reg laat geskied aan die skaal en geweld van die ontsaglike skouspel nie. Trouens, dis ’n kosmiese inferno groter as wat die menslike verstand kan bevat.
En dit laat ’n mens ook weer tot stilstand kom om ’n slag opnuut oor die son as skeppingswonder te dink. Want haal jy die son uit ons lewens uit, wat bly oor? Dood. Geen plant, geen dier, geen mens of mikrobe of enige ander vorm van lewe nie... net ’n onherbergsame, bevrore aarde wat deur die oneindigheid wentel in ’n star en ewige nag waarin verafgeleë sterre flikker.
So belangrik is die son in ons bestaan dat sekere mense hom in die antieke tyd as die hoofgod van die gode beskou het.
Die son is natuurlik verreweg die grootste hemelliggaam in ons sonnestelsel en bevat 99,8 persent van die totale massa van ons familie van planete, komete en ander ruimtelike voorwerpe. Maar in die ruimte is hy ’n taamlik algemene soort ster, straks selfs ’n bra onopsigtelike enetjie onder die bonte gewemelte van sterre in ons sterrestelsel.
Sy deursnee is nietemin ’n reusagtige 1 390 000 km. Vergelyk dit met die sowat 1 600 km wat die Kaap en Johannesburg van mekaar skei. Boonop het die son sowat 1,3 miljoen keer die aarde se volume en ongeveer 300 000 keer ons planeet se massa. Om ’n beter denkbeeld van die verskil te vorm: as hierdie gloeiende gasbol ’n deursnee van 20 cm gehad het, sou die aarde omtrent so groot soos ’n peperkorrel gewees het!
Die krag van die son word deur kernfusie opgewek. Hy is ook al beskryf as ’n ontsaglike waterstofbom, met die groot verskil dat hy nie na buite uitplof nie, maar weens sy geweldige swaartekrag gedurig op homself inplof.
Die son se gemiddelde oppervlak-temperatuur is ongeveer 5 500 grade C en die temperatuur by sy kern ’n alles versengende sowat 15 000 000 grade.
Maar hoewel die mens in die afgelope dekades baie van die raaisels van die ruimte opgelos het, skuil daar vir ons steeds tergende geheime in die son se chaotiese kernoond.
ONDER: ’n Sywaartse blik op ’n bedrywige deel van die son, ook geneem deur NASA se TRACE-snuffeltuig.
• "Die son, met al die planete wat daarom wentel en daarvan afhanklik is, kan steeds ’n tros druiwe ryp maak asof hy niks anders in die heelal het om te doen nie.''—Galileo Galilei.