Slaai Sonder Blare | Alle kopiereg behoort aan Chantelle de Wet | Bladsy 3
Ek het hierdie ongelooflike klip wat ek vir die laaste paar weke in my maag saamdra. Nee, ek is nie hardlywig nie en nee, ek is nie siek nie. Wel, nie fisies nie in elk geval. Ek vermoed ek het geestelike verkoue. Of dalk is dit emosionele virusinfeksie. Iets is fout. Ek is moeg. Alledaagse vrae word herkou en dieselfde antwoorde word oor en oor en oor uitgespoeg. Ek gooi ‘n klip in die bos:
Ek stap by ons personeelkamer in en na ’n paar minute van ditjies en datjies uitruil, kyk ek die Wetenskapjuffrou in die oë en vra: “Wat maak jou opgewonde?”
Sy het nie kans gehad om die skok te verbloem nie. Dit was op haar voorkop en langs haar mondhoeke voordat sy dit kon keer. Die frons het dieper geword soos sy begin dink het aan die “regte antwoord”. Ek help haar reg…
“Nee, ek wil nie weet of jy van ’n sonsondergang hou of nie… ek wil weet wat maak JOU opgewonde? Wat is jou passie? Wat laat jou glimlag as jy dit doen?”
Die vraag veroorsaak stilte in die vertrek. Almal dink. En toe die skok: niemand het eintlik ’n antwoord nie. Ons is almal onderwysers wat vergeet het dat daar ’n lewe buite die skool is. Verwyder van jou familie en al die moets en moenies wat die samelewing daargestel het. Die klip in my maag is nou al ’n rotsformasie.
My navorsing is nie klaar nie. Ek stuur ’n paar selektiewe boodskappe. “Wat laat jou na jou asem snak?” ; “Wat maak jou opgewonde?”; “Wat is jou passie?”.
Ek haal al hoe vlakker asem. My hart klop vinnig. Ek voel ongemaklik. Ek weet ek gaan nie vanaand kan slaap nie, want hierdie vraag druk op my bors dat ek voel soos ’n asma-lyer in ’n stofstorm. Ons het geen tekortkoming nie. Ons is gesond, gelukkig, geseënd. Maar ons is vasgevang in die worsmasjien van oorlewing met bitter beperkte kennis van lewe.
Toe nie. Daar is hoop. Want van alle uithoeke van ons aarde, kom die antwoorde op my selfoonskerm. Selfversekerde antwoorde, sonder skaamte, skroom of selfverwyt. En die berg in my binneste is terug na bult-status (dit mag natuurlik ook die twee stukke kaaskoek, een oliebol en halwe liter waatlemoensap wees wat die bult maak, maar dis nie nou ter sprake nie*). Ek weet nie wat die antwoord is nie. Iemand het gevra wat die sin van my lewe is. ’n Ander vriendin voel ook die eksistensiële angs. Ek haal weer stadiger asem. Ek hoef nie al hierdie dinge dadelik te weet nie, want niemand van ons kom met ’n handleiding nie. Maar my vermoede is wel bevestig… ek het my mense nodig. Die mense wat sonder aarseling my vrae beantwoord. Die vriendinne wat erken “ek weet nie” laat my minder eensaam voel, die res gee my ongelooflike hoop. Ek kan van al die onnodige penne in my laai ontslae raak. Ek kan die plastiekbakkies sonder deksels weggooi. Ek kan die twaalf roompies op die badkamerkas verminder na twee. Maar al sien ek julle min, al praat ons nie almal daagliks met mekaar nie, al verloor ons soms ritme met mekaar se lewens… ek sal eenvoudig nie kan minimaliseer as dit by my mense kom nie. Want julle… julle help dra aan die klip. Al is hy in my binneste… nee, VERAL as hy in my binneste is.
* Ek dink ek verwar herhaaldelik die klip-in-my-maag-gevoel met hongerte.
Ek het ‘n vriendin wat hekel. Alles van babakombersies tot daardie poprokke waaronder jy ‘n rolletjie witgoud op die toiletbak kan wegsteek. As sy daai steekpen beetkry, word vingerfoute ondenkbaar en glimlag sy spontaan. ‘n Ander vriendin sing. Nie net in die stort nie, maar op die verhoog ook. Met elke noot wat sy netjies vasvat, blink haar oog so bietjie meer. ‘n Lawwe vriendin hardloop. Nie net om die blok nie, maar sy draf kilometers aanmekaar. Sy weet nie altyd waarheen nie, maar dis asof die afstand en tyd haar dryf om die een been vinniger voor die ander neer te plant. Sy doen dit nie omdat sy gewig wil afskud of gesond moet wees nie, maar omdat dit haar kop skoonmaak. Dit laat haar lekker slaap.
My boetie luister musiek. En speel kitaar. En tik kodes op ‘n komper. En soms drink hy ‘n bier as hy klaar kos gemaak het. Dan neem hy ‘n kiekie en ek weet hy ervaar vir ‘n oomblik berusting. My skoonsus karring tot die vetplantjie sy wortels vind. Sy lees die storie aan haar seun met onomatopoëtieka. En die feit dat ek daardie woord pas kon saamflans, gee my hoendervleis van lekkerkry. My skoonpa eet ‘n garnaal tot net ‘n vae gedagte agterbly. Skoonma voel gerus as sy na stemnotatjies van die kleinkinders luister. Pappa lees. Mamma drink wyn.
‘n Tannie kleur die fraaiste feëtjies in ‘n spektrum van skouspelagtigheid. ‘n Mevrou bak ‘n koek wat die gemeente se asem sal wegslaan, nie van die hoeveelheid brandewyn wat sy gebruik het nie, maar van die mooi. ‘n Oom bou ‘n seiljag met sy kaal hande, vir twee dekades lank, sonder ophou, sonder hulp. ‘n Tiener druk ‘n puisie tot hy teen die spieël ontplof. ‘n Bejaarde maak haar longe vir die laaste keer vol… en leeg. ‘n Meneer teken die egskeidingsdokument. ‘n Kind skets die reënboog. ‘n Weggooihondjie word aangeneem.
Soek jy steeds na die waters waar rus is? Drink ‘n koppie tee. Skryf ‘n gedig. Dans kaalgat in die sitkamer. Lees ‘n boek. Soek ‘n prentjie tussen die wolke. Skeer ‘n skaap. Vertel ‘n grappie. Vergeet jou selfoon vir ‘n dag by die huis. Brand ‘n kers. Doen. Net. Iets. Anders. Jou rus is waar jou vrede is. Jou vrede is waar jy glimlag. Jou glimlag is buite die boks van jou eie beperking. Gaan vang jou psalm.
Ek het nooit gedink dat ek sou opgewonde raak oor ‘n strooitjie nie. Maar vandag het ek ‘n adrenalien-aangedrewe entoesiasme ervaar toe die deurklokkie lui. Met ‘n paar spronge van opgewondheid het my 8-jarige dogtertjie, haar pakkie oopgeskeur. Daar was ‘n relaas oor die plastiek wat gebruik is om die strooitjies in te verpak, maar eindelik het sy die staalstrooitjies met ‘n reuse glimlag vasgedruk en toe in my handsak gaan bêre.
Sien, vir die afgelope paar maande word die aarde een klein treëtjie op ‘n slag gered. Ek moes (teen my wil) oor rotse langs die see gaan loop om die gemors op te tel. Daar word vir my gepreek as ek nie die papier en plastiek en glas in die regte herwinningsasblik gooi nie. Ons moet slimmer inkopies doen, met ons eie sakke. Elkeen het sy eie staal waterbottel, kosblikke is nou omgewingsvriendelik en ek moet die een You Tube video na die volgende kyk oor dolfyne en rommelhope…
Ek het eers gesug. Toe geglimlag oor haar ywerigheid. Nou is ek deel van hierdie span wat weier om by te dra tot die gemors wat die mensdom maak. Ek sal egter geen preek afsteek nie en Lehja moet nog leer dat dit nie goeie maniere is om jou opinie in ander se kele af te druk nie… ook nie ‘n strooitjie nie.
Elke jaar word byna 175 biljoen strooitjies oor die aarde weggegooi. Behalwe dat die vervaardiging van hierdie plastiek-suig-implemente Moeder Aarde laat snak na haar asem, is die probleem dat slegs 0,8% van strooitjies herwin word. Die res beland in die oseane, in rivierlope en op straat, waar diere die slagoffers van menslike afval word. En as ek nou eerlik moet wees: dis nie juis esteties aangenaam om na hope vuil strooitjies langs die snelweg te loer nie.
Wanneer het die homo sapien so lui geword dat jou lippe nie gebruik kan word om te sluk nie? Blykbaar is die eerste strooitjies reeds duisende jare gelede gebruik om die drank van die skifsel te skei. In Egiptiese hiërogliewe kan strooitjies gesien word. Maar dis 2018. Ons drink nie meer water wat uit ‘n put aangedra word nie. Ons teeblare word nou met oulike staalhouertjies vasgeknyp (of in teesakkies verpak). Hoekom die strooitjie? Want dit maak een of ander plastiekvervaardiger skatryk.
Kanada het plastiekstrooitjies in April 2018 verban. Talle restaurante het nou slim plaasvervangers begin gebruik… soos herwinbare papierstrooitjies en laaaaaang pastastrooitjies en selfs die kitskosreus, McDonalds is nou besig om projekte soos “the last straw” te ondersteun. Maar ons Jan Alleman se vertoë is eenvoudig: ag, wat gaan my strooitjie nou saak maak? Die probleem is dat 7 biljoen mense op aarde juis sò redeneer… en dan moet ek alweer ‘n video kyk van hoe ‘n plastiekstrooitjie uit ‘n seeskilpad se neusgat getrek word… en dan moet ek alweer ‘n 8-jarige Lehja se trane afvee… en dan moet ek alweer in die nag opstaan as my kind ‘n nagmerrie kry oor die eekhoring wat in ‘n stuk plastiek verstrengel geraak en versmoor het. Dalk het ek weke lank gesoek na staalstrooitjies vir selfsugtige redes: ek het my slaap nodig. En miskien het die wêreld meer 8-jarige hartjies nodig, wat onvoorwaardelik omgee oor die toekoms van elke lewende wese op hierdie blou planeet. Lehja, jy laat my deur ander lense na die lewe kyk. Jy is ‘n voorbeeld van hoe ons Moeder Aarde, op Moedersdag (en elke ander dag) moet hanteer. Ek salueer jou, staalstrooitjie in die sak.