PressReader - Kuier: 2014-09-24 - aL­LEs oor Al­ler­gieë
aL­LEs oor Al­ler­gieë
is on­ge­rief­lik, maar dit kan ook nood­lot­tig wees. Be­skerm jou­self só. DEUR S­her­né Cloe­te
Kuier - 2014-09-24 - Gesondheid -
Soos die dae war­mer word, is daar sig­ba­re ver­an­de­rin­ge in die na­tuur. Maar dié trans­for­ma­sie is nie net in die om­ge­wing te sien nie, jou ge­stel kan ook aan­ge­tas word met die ve­ran­de­ring van sei­soe­ne.
Hoe­wel die s­tuif­meel en s­tof in die lug tot al­ler­gieë kan lei, kan al­ler­gie­se re­ak­sies ook ver­oor­saak word deur die kos wat jy eet of me­di­sy­ne wat jy neem.
Vol­gens dr. Clau­dia Gray, ’n al­ler­gie-spe­si­a­lis en pe­di­a­ter in Kaap­stad, is ’n al­ler­gie ’n ab­nor­ma­le re­ak­sie van die lig­gaam tot ’n s­tof wat eint­lik“on­ska­de­lik”moet wees.
Gray sê men­se is ge­bo­re met ’n ge­ne­tie­se ten­dens vir al­ler­gieë. As die ou­ers of die broers en sus­ters al­ler­gieë het, is daar ten min­ste ’n 50% kans dat die kind ook ’n ti­pe al­ler­gie sal ont­wik­kel. Maar daar is ook an­der fak­to­re wat be­paal of die lig­gaam uit­waart­se al­ler­gieë toon, sê sy. Gray be­skryf die vol­gen­de al­ler­gieë: • Om­ge­wings-al­ler­gieë:
Dié ti­pe al­ler­gie kan van al­ler­ge­ne bin­ne die huis soos stof­mie­te, muf, troe­tel­die­re of al­ler­ge­ne van bui­te soos gras- of boom­stuif­meel wees. Bin­ne­hui­se al­ler­ge­ne kan deur die loop van die jaar simp­to­me ver­oor­saak ter­wyl die al­ler­ge­ne van bui­te ge­woon­lik sei­soe­naal is. Om­ge­wings-al­ler­gieë kan ’n neus wat jeu­ke­rig, nie­se­rig, lo­pe­rig of ge­blok is (soos met hooi­koors) ver­oor­saak of ’n chro­nie­se hoes en ’n digt­heid in die bors (soos met as­ma). • Kos-al­ler­gieë:
Die al­ge­meen­ste oor­sa­ke hier­van is die“big six”, naam­lik koei­melk, ei­er, ko­ring, so­ja, neu­te en see­kos. ’n Kos-al­ler­gie kan met ma­ti­ge simp­to­me ge­paard­gaan soos ’n jeu­ke­ri­ge uit­slag, swel­ling, di­ar­ree, bra­king of erns­ti­ge simp­to­me wat die bors of bloeds­om­loop af­fek­teer. Dié erns­ti­ge simp­to­me (a­na­fil­ak­sie) kan le­wens­ge­vaar­lik en selfs nood­lot­tig wees as dit nie da­de­lik be­han­del word nie. • Me­di­sy­ne-al­ler­gieë:
Hoe­wel e­ni­ge me­di­ka­sie ’n al­ler­gie­se re­ak­sie kan ver­oor­saak, is die al­ge­meen­ste groe­pe me­di­ka­sies wat al­ler­gieë ver­oor­saak an­ti­bi­o­ti­ka, ver­do­wings­mid­dels en nie-ste­ro­ï­da­le an­ti-in­flam­ma­to­rie­se ge­nees­mid­dels. Soos met kos-al­ler­gieë, kan die al­ler­gie­se re­ak­sie ma­tig wees (ge­woon­lik ’n uit­slag) of erns­tig, waar dit skok, in­een­stor­ting of ’n ge­suk­kel met a­sem­ha­ling kan ver­oor­saak.
LE­WE MET AL­LER­GIEË
I­re­ne Cloe­te (49) van Kuils­ri­vier bui­te Kaap­stad suk­kel nou al 16 jaar met si­nu­si­tis.“My simp­to­me kom ver­al met die ve­ran­de­ring van so­mer na herfs en win­ter na len­te en dan traan my oë, my neus loop, my ore jeuk, my keel krap en my bors trek ook toe.
“Die simp­to­me is baie soos flu. Die me­di­ka­sie maak my baie lo­me­rig, so die dok­ter sit my ge­woon­lik af ty­dens die be­han­de­ling. Dit vat om­trent vier dae om te her­stel, maar die simp­to­me kom net weer te­rug. Dis eint­lik eers wan­neer die sei­soen klaar is dat my al­ler­gieë heel­te­mal weg­gaan.”
Ve­ra­di­ne O­li­ver (34) er­vaar die ver­skrik­lik­ste re­ak­sie wan­neer sy met pyn­ap­pels werk.“As kind was ek nie al­ler­gies vir pyn­ap­pels nie, dis iets wat ná die ge­boor­te van my kin­ders ont­wik­kel het.”
Ve­ra­di­ne wat in Pa­row bui­te Kaap­stad woon, hoef nie eens pyn­ap­pels te eet vir die al­ler­gie om sy kop te wys nie.“Ek was een­dag be­sig om pyn­ap­pels te skil toe my han­de net rooi en jeu­ke­rig be­gin raak. Ek het ook ’n rooi rash om my lip­pe ge­kry en my lip­pe was ge­swel.
“My simp­to­me duur soms tot drie we­ke, ver­al die on­ge­mak­li­ke en seer ge­voel in my mond. Ek het nog nie so ver ge­gaan om pyn­ap­pel te eet nie, want as ek net daar­aan raak dan is dit klaar so ’n ne­ga­tie­we ex­pe­rien­ce.”
Daar­om moet sy baie ver­sig­tig en waak­saam wees.“Wan­neer ek met pyn­ap­pel werk, moet ek hand­skoe­ne dra. Ek kry ook ’n al­ler­gie­se re­ak­sie deur cross-con­ta­mi­na­ti­on, soos wan­neer die­self­de mes of le­pel wat aan pyn­ap­pel ge­raak het, ook aan my kos raak. As ek na ’n re­stau­rant toe gaan, moet ek se­ker maak my kos of drank word nie met ge­reed­skap wat dalk sap van ’n pyn­ap­pel op het, voor­be­rei nie.”
’n Al­ler­gie vir me­di­ka­sie kan ook ’n nare er­va­ring wees, soos vir T­re­vis A­do­nis (27) van El­sies­ri­vier in die noor­de­li­ke voor­ste­de van Kaap­stad, wat al­ler­gies is vir pe­ni­sil­lien.
“Ek was ne­ge jaar oud toe ek die eer­ste simp­to­me van dié al­ler­gie ge­kry het. Ek het man­gel­ont­ste­king op­ge­doen en die dok­ter het an­ti­bi­o­ti­ka voor­ge­skryf.”
Maar in plaas van ge­sond word, het die an­ti­bi­o­ti­ka ’n ne­ga­tie­we uit­wer­king op sy ge­stel ge­had.“Ek het ’n uit­slag ag­ter op my arms ge­kry wat vrees­lik ge­jeuk het. Toe ek dit krap, het dit net ver­er­ger en al hoe rooi­er en jeu­ke­rig ge­raak.”
Hy is na ’n der­ma­to­loog ver­wys om die oor­saak van dié on­ge­wo­ne uit­slag vas te stel. Bloed- en vel­toet­se het ge­wys dat hy
vir pe­ni­sil­lien al­ler­gies is. Ge­volg­lik, wan­neer hy siek is, moet hy an­ti­bi­o­ti­ka ge­bruik wat nie pe­ni­sil­lien be­vat nie.“ek moes ook aan­soek doen vir ’n spe­si­a­le arm­band wat vir me­die­se per­soon­eel aan­dui dat ek ’n pe­ni­sil­lien-al­ler­gie het. Dit is ver­al be­lang­rik in ’n ge­val soos ’n on­ge­luk, om te wys ek mag nie me­di­sy­ne in­kry wat pe­ni­sil­lien be­vat nie.”
Dr. a­dri­an mor­ris, ’n Kaap­se al­ler­gie-spe­si­a­lis, sê daar be­staan ook buitengewone al­ler­gieë wat min­der al­ge­meen voor­kom. mor­ris be­skryf dié buitengewone al­ler­gieë: • Al­ler­gie vir jou eie s­weet:
Daar sal ’n fyn uit­slag op die vel ont­wik­kel ty­dens oe­fe­ning. • Al­ler­gie vir ’n warm stort:
Die hit­te en die druk­king van die wa­ter op die vel ver­oor­saak ’n al­ler­gie­se re­ak­sie. • Al­ler­gie vir se­ke­re vrug­te:
Dit ont­wik­kel soms wan­neer men­se al­ler­gies is vir gras- of booms­stuif­meel. • Al­ler­gie vir rooi- en vark­vleis:
Dit kan on­wik­kel na­dat ’n mens deur ’n bos­luis ge­byt is. • Al­ler­gieë vir pra­wns, shrimps en kak­ker­lak­ke:
’n al­ler­gie vir stof­mie­te kan soms hier­toe lei. • Al­ler­gie vir se­men:
Vroue kan ook, vol­gens www.he­alth24. com, al­ler­gies wees vir man­li­ke sperm­sel­le. Dit is baie seld­saam en ge­beur wan­neer die lig­gaam se wit­bloed­sel­le die pro­te­ï­ne in die se­men ver­keer­de­lik as ska­de­li­ke in­drin­gers (soos bak­te­rieë of vi­rus­se) sien.
Gray sê die pro­se­du­re vir al­ler­gie­toet­se sluit vel- en bloed­toet­se in. ’n Vol­le­di­ge me­die­se ge­skie­de­nis van die pa­si­ënt en al­le al­ler­gie­se re­ak­sies word ook ge­neem. as die oor­saak nog on­dui­de­lik is, sal die pa­si­ënt by­voor­beeld van die kos­se waar­voor hul­le ver­moe­de­lik al­ler­gies is, in ’n ge­kon­tro­leer­de, hos­pi­taal­om­ge­wing en on­der waar­ne­ming ge­gee word.“al­ler­gieë word be­han­del deur ’n pre­sie­se di­ag­no­se te maak. Die pa­si­ënt moet dan die goed waar­voor hul­le al­ler­gies is, ver­my. Simp­to­me kan met me­di­ka­sie be­heer word. Ge­reel­de op­volg­on­der­soe­ke kan ook help vas­stel of die pa­si­ënt hul al­ler­gieë ‘ont­groei’het. Se­ke­re kos-al­le­gieë (melk, ei­er, ko­ring en so­ja) kan la­ter ont­groei word, maar neut- en see­ko­sal­ler­gieë duur ge-ge­woon­lik le­wens­lank. hooi­koors ver­skyn dik­wels la­ter in die kin­der­ja­re, waar dit aan­hou tot in vol­was­sen­heid. al­ler­gie­se re­ak­sies vir kos, me­di­sy­ne en in­sek­by­te kan erns­tig of selfs do­de­lik wees as dit nie reg ge­di­ag­no­seer en vin­nig be­han­del word nie. Pa­si­ën­te met al­ler­gieë moet ’n plan van ak­sie hê en die­ge­ne met ’n ge­skie­de­nis van er­ge re­ak­sies, moet al­tyd hul a­dre­na­lien­pen by­der­hand het,” sê sy.