Volgens Van Ruler (1947, 1965) staan volkskerk teenoor vrye kerk (Abraham Kuyper). Die kerk bestaan uit die gedooptes in die volk wat 'n verbond met mekaar vorm. Die verbond kan nie 'vrygemaak' word van die volk waaruit hulle kom nie. Vir Van Ruler is daar nie 'n skeiding tussen die Hervormde Kerk in Nederland en die monargie van die Huis van Oranje nie (kyk Moltmann-Wendel 1957:11). Die koning is soos die ideale Ou Testamentiese koning wat die instrument van
Die vraag is dus of die pleidooi vir 'modaliteite' in die NHKA regtig daaroor gaan om 'bestaande verskille' te formaliseer en of dit in werklikheid 'n poging is om 'n onderliggende rassistiese ideologie te verdoesel. Die aandag word hiervan afgetrek deur die sogenaamde 'liberale teologie' in die kerk, of dominees geïnspireer en mislei deur 'n 'Amerikaanse charismatiese spiritualiteit', die skuld vir die 'bestaande verskille' te gee. Dit is 'n rookskerm. Die NHKA het duidelik en by twee geleenthede apartheid as Bybels-teologies onaanvaarbaar verklaar. Daar bestaan geen rede vir die kerk om apartheid nog deur middel van die volkskerkideologie te wil handhaaf deur vir 'n modaliteit voorsiening te maak nie.
Modaliteite vra 'n eiesoortige teologiese opleiding, of ten minste die bekostiging van 'n hoogleraarspos in 'n teologiese fakulteit met eie fondse, wat in die huidige Nederland blyk al al hoe moeiliker te word nadat die Gereformeerde Bondaanstelling ook by die Universiteit van Leiden tot 'n einde gekom het (Gereformeerde Bond 2013). Toegee aan modaliteitsdenke in die NHKA sal 'n geskiedenis van honderd jaar van Hervormde teologiese opleiding aan 'n universiteit (wetenskaplike, kritiese teologie) tot 'n einde bring, in ons geval: die Universiteit van Pretoria. Eenmaal verloor, sal dit nie weer herwin kan word nie. Die teologiese opleiding het in die honderd jaar ontwikkel en aksente het verskuif of bygekom, maar die kern van die Hervormde tradisie het dieselfe gebly. Dit is nie liberaal, Gereformeerd, evangelikaals, charismaties of 'emerging' nie. Dit is en bly Hervormde teologie, maar dit is nie teologie ter wille van slegs die kerk vir die Afrikaner nie. Die NHKA is nie verkondiger van bevrydingsteologie, of voertuig vir vrysinnigheid of gevul met 'n onkritiese charismatiese gees wat vanaf Noord-Amerika na Suid-Afrika oorgewaai het nie.
Modaliteitsdenke herleef in tye van oorgang, heroriëntasie en onsekerheid. 'n Mens moet ook nie mislei word deur in plaas van die term 'modaliteit' eerder 'vereniging' te gebruik nie. Die daarstel van 'n modaliteit of 'n vereniging in die plaaslike gemeente of in die geheelkerk om 'enersdenkenkes' op formele wyse teenoor 'n derdenkendes' te organiseer is 'n poging om sekerheid en vastigheid te verkry. 'n Gemeenskap wat om 'n ideologie saamgroepeer is, bied net valse sekerheid. Hoe 'n mens ook al die teendeel wil beweer na aanleiding van die Nederlandse kerkgeskiedenis ten opsigte van die Confessionele Vereniging wat 'binne' die kring van die Hervormde Kerk in 1864 ontstaan het en weer versplinter het in die Gereformeerde Bond in 1906 en daarna weer in samewerking met die Confessioneel Gereformeerd Beraad (met lede hoofsaaklik vanuit die 'ou' Gereformeerde Kerke Nederland') in 1960 - alles 'binne' die kerkordelike raamwerk van die Nederlandse Hervormde Kerk en later die Protestantse Kerk Nederland - 'n selfstandige kerklike organisasie binne die grotere selfstandige organisasie is ter sprake. Die amptelike naam wat tussen 1909 tot 2005 gegeld het, identifiseer en kwalifiseer hierdie kerklike modaliteit as 'n vereniging met 'n konfessionele ideologie as doelstelling: 'Gereformeerde Bond tot verbreiding en verdediging van de Waarheid in de Nederlandse Hervormde (Gereformeerde) Kerk' met 'n eie teologiese joernaal Theologia Reformata en kerklike mondstuk met 'n teologies-ideologiese ideaal as naam, De Waarheidsvriend. Die begrip 'waarheid' het 'n ideologiese konnotasie. Die bekendstelling op die amptelike webwerf, wat die modaliteit se visie betref, bepaal 'n eiesoortige selfstandige interpretasie van Bybel en konfessie: