January | 2017 | Loer Toer
DIE AFRIKAANSE TAALMONUMENT, Die Pêrel
Suid-Afrika, Wes-Kaap January 28, 2017 Leave a comment
Die Taalmonument was nog altyd vir my treffende beeldhouwerk. Dat dit Afrikaans vier is gepas: die taal het binne drie of vier geslagte 'n wêreldletterkunde daargestel.
Die Monument is ryk aan simboliek. Ons weet van die parabola wat die groei van die taal dui. Maar die vorme wat vir hierdie simboliek deur Jan van Wijk, die argitek, gekies is, is sonder presedent in suidelike Afrika. Die ontwerp van die Universiteitsoordkerk in Pretoria is ook ongewoon. Van Wijk voel die nood om van tradisionele vorme weg te breek. Vir my is daar met die Taalmonument 'n weerklank uit 'n ouer, amper tydlose Afrika – die Soedano-Saheliese bouvorme.
Tekstuur, kleur en kurwes
Die geronde torings, die kleur-tekstuur van die boumateriaal, die grasie in konstruksielyne … 'n Argitek op dié vlak soek sy inspirasie in vergange tye en hy dink ten minste 'n eeu vooruit. En ek meen hy sou sulke idees skaars gehou het in die jare sewentig toe sy ontwerp vir die Taalmonument aanvaar is.
Fors en onbeweeglik
Dit is interessant dat Gerard Moerdijk wat die Voortrekker-monument (1938) ontwerp het, het gesê dat hy deur ou-Egipte inspireer is. Maar dit is duidelik dat die modieuse vorm van deco (1920 – 1940) oorwegend was. Dié monument is vir my 'n swaar, geslote vorm met 'n onbuigsame gees. Die Taalmonument, inteendeel, is 'n ligte, vloeiende vorm wat die bevryding van abstrakte beeldhouwerk straal. As ons die twee monumente bymekaar plaas, is dit die evolusie van die gees van 'n volk wat ons aanskou?
Somerset-Wes / Antibes
Wikipedia : Voortrekker Monument
Vele beelde van Soedano-Saheliese argitektuur op die internet
Afrikaans Taalmonument – Commons.wikimedia.org
Moskee Dogon – agefotostock.com
Torings – detroitarchitectjournal.blogspot.com
Voortrekkermonument – peace.maripo.com
Côte d'Azur, Frankryk January 12, 2017 Leave a comment
Dit doen altyd iets aan my as ek loop waar hulle geloop het, dié wat die geskiedenis verander het. Om te sien wat hulle gesien het, dalk met soortgelyke emosies … Die Trocadéro in Parys wat deur die Eiffeltoring oordonder word, die spesifieke plek waar Hitler en sy kollegas welbekende (of berugte) foto's laat neem het, om in Musée Picasso te staan waar die kunstenaar kaalbors in die Provensale somer geskilder het … En ook in Antibes is daar 'n legende dat Paulus self hier aan wal gekom het, iets wat glad nie onwaarskynlik is nie. Agter in my kop is daar 'n moontlikheid dat êrens in dié kontrei, in 'n toegevalde grot wat nog ontdek sal word, is die Brief aan die Inwoners van Antipolis (later Antibes), deur Paulus geskryf …
"Le maître de l'Europe"
Nou is dit Napoleon Bonaparte, 'n skamele 223 jaar gelede, wat in die strate geloop het waar ek loop, gesien het wat ek vandag sien, maar seer seker met ander gedagtes en gevoelens.
Hy is afkomstig van 'n aristokratiese familie uit Korsika en is nog voor die Revolusie van 1789 in Parys in krygskennis opgelei. Maar hy kry stry met 'n leier op Korsika en vlug met sy moeder, broers en susters. Op Korsika is daar 'n tradisie om twiste op 'n nie-verbale manier op te los. In Nissa (later Nice), maak hy 'n groot indruk op Massena wat die leisels van die leër beheer. Intussen trek sy moeder Madame Letizia en die "stam" kinders, soos een historikus dit sê, by die Château Salé in en hier volg 'n tyd van vreugde vir Napoleon, veral met die ontmoeting van Pauline, die Borghese prinses.
Chateau Salé, Antibes, vandag
Die jong kaptein kom treffend voor met sy Korsikaanse aksent, slank, amper maer, styf uitgedos in sy donker blou uniform van die artillerie-eenheid. Die skerp intensiteit kry rigting in die energie. Hy word getaak om die suidelike kus, vanaf Nice tot Marseilles, teen aanvalle te versterk. Ek het op die Île de Lerins in die baai van Cannes op Napoleon se kanonsteunhuisies in die woud afgekom, mattreëls teen rojaliste asook ander vyande, veral die Engelse.
Kanonsteunhuis, Ile de Lerins
In Antibes het hy die batterei Graillon op die Cap d'Antibes as 'n sterk verdedigingspunt beskou.
Maar die Revolusie in Parys het sy eie kinders begin verslind en Robespierre is onthoof. Omdat Napoleon met Robespierre en sy broer aansienlik kontak gehad het, word hy verdink van sameswering en is gearresteer.
Staal gravering (1879) van Napoleon in Nice gevangenis
Wikipedia meen dat hy in Nissa aangehou is. Die historikus De la Souchére meen dit is Fort Carée in Antibes, 'n oomblik in die geskiedenis waaroor die Antibois nogal trots is. Die toergids by die Fort kyk my ironies aan toe ek hom hieroor uitvra. Om die waarheid te sê, gryns hy, ons weet nie. Dit het in elk geval net twee weke geduur.
Fort Carée, oor Port Vauban, gebou 1580
Sy lewe, sê een historikus, was die materie van legende. Sy nalatenis is, volgens dieselfde historikus, die poging om linkses en regses te verenig met 'n Bonapartistiese draad wat deur die politiek van die 19de eeu loop tot en met die jongste leiers in 21ste-eeu in Frankryk. Al het hy uiteindelik militêr die spit afgebyt na ongelooflike sukses, het hy, onder andere, − die lys is lank − die sekulêre staat nie net in Frankryk daargestel nie, maar ook elders.
Die Banneling deur J.M.W. Turner
Hy is in 1821 op Sint Helena dood, waar hy amper ses jaar gevangene was. Na sy dood was die legende, party sê apoteose, óm hom al aan 't groei en sy tombe in Les Invalides in Parys is seker van die grootste ter wêreld. Dit is vir my interessant om te dink dat ek en hy iets in gemeen het, wel, terwyl hy op Sint Helena was – Constantia-wyn van die Kaap. En aangrypend interessant vir my is dat Napoleon 'n soort van hofnar op die Eiland onder sy volgeling gehad het wat ná Napoleon se dood Kaap toe gekom het. Sy nasaad was my buurman op Stellenbosch.