Klimaat en Landboutoestande Oktober 2020 » Agri About
Ryp en lae temperature het steeds voortgeduur oor groot dele van Suid-Afrika gedurende September. Matige tot redelike strawwe ryp het gedurende die laaste week van September voorgekom en skades veroorsaak aan druiwe, vrugte- en neutbome, aartappels en vroeë aanplantings van winterkoring. Die voorkoms van ryp in die laaste deel van September is later as wat verwag is.
Die eerste betekenisvolle somerreënval het in die eerste week van Oktober voorgekom met byvoorbeeld Vrede in die Vrystaat wat byna 40mm gemeet het, Warden met meer as 30mm en Bothaville met ongeveer 20mm. Reën het ook voorgekom in Marble Hall (17mm), Witbank (10mm) en Bethal 15mm in Mpumalanga sowel as in Mokopane in Limpopo waar 30mm gemeet is. In die Oos-Kaap het Grahamstad byna 30mm gehad, Port Elizabeth ongeveer 25mm en Graaff-Reinet in die Karoo 22mm. In KZN is tot 50mm gemeet op plekke.
Betekenisvolle reënval het in September voortgeduur in die Winterreënvalgebied en gunstige produksietoestande vir wintergrane tot gevolg gehad. Die relatiewe lae temperature was ook gunstig vir wintergraanproduksie.
Die intense droogte duur steeds voort in dele van die Noordkaap alhoewel goeie reënneerslae gemeet is in die suidwestelike dele in distrikte soos Springbok, Garies en Kamieskroon wat sal help om die droogte in hierdie gebiede op te hef. Distrikte waar die droogte nog baie intens is, is byvoorbeeld Pofadder, Kenhardt, Prieska, Van Wyksvlei, Carnavon en ander distrikte in die sentrale tot suidelike dele van die Noordkaap. Die grootste deel van die Kalahari (noord van Upington) is ook nog steeds baie droog met ondergemiddelde reënval wat al amper die laaste dekade voorgekom het. Die noordelike binneland van die Weskaap sowel as dele van die Oos-Kaap is ook steeds in die greep van 'n droogte.
Die watervlakke is krities laag in enkele groter damme soos die Vaaldam wat tans net 33% vol is teenoor 55% verlede jaar dieselfde tydperk. Die Tzaneendam wat water aan die Letaba-besproeingskema voorsien, het tot onder 10% gedaal en die vlak daal steeds vinnig. In die Oos-Kaap is die Kougadam slegs 8% vol teenoor ongeveer 40% verlede jaar dieselfde tyd en die Nelson Mandela Metropool is vinnig op pad na "Dag Zero" as aanvulling nie binne die volgende weke kom nie. Dit bedreig ook die Gamtoos besproeingsgebied wat 'n baie belangrike sitrusuitvoer gebied is. Die damvlakke in die Weskaap is gunstig en die Theewaterskloofdam het vir die eerste keer in baie jare weer oorgeloop. Die belangrike Clanwilliamdam wat water aan die Citrusdal en omliggende gedeeltes verskaf, is ook 100% vol nadat die onder 10% was in Mei 2020.
Die watervlak van die Karibadam in Zambië is op 30.5%, die Katzedam in Lesotho op 24.3% en die Hardapdam in Namibië op 35% en groot rede tot kommer.
See-oppervlaktemperature in die Nino-gebiede toon tans stewige La Nina waardes. Die Australiese Buro vir Meteorologie voorspel 'n matige tot sterk La Nina vir die grootste deel van die 2020/21 somer. Die La Nina is goed gevestig en dit is meer as 80% seker dat dit so sal bly tot ten minste die herfs van 2021. See-oppervlaktemperature in die belangrike Nino3.4-gebied is ongeveer 1°C koeler as normaal met voorspellings wat aandui dat dit tot ongeveer 1.5°C koeler as normaal gaan daal wat as 'n sterk La Nina beskou kan word.
Die Suidelike Ossilasie Indeks (SOI) wat die maatstaf is van die koppeling tussen see-oppervlaktemperature in die Nino-gebiede en die oorliggende weersisteme, is nou reeds vir die tweede agtereenvolgende maand in die positiewe fase van die SOI-sisteem (La Nina-neigend). Die teenwoordigheid van 'n La Nina verskynsel met die SOI wat goed daarop reageer, is baie betekenisvol vir reën.
Verdere afkoeling van oppervlaktemperature het plaasgevind in die suidwestelike Indiese Oseaan met verwarming in die sentrale tot oostelike Indiese Oseaan. Hierdie opstelling is gunstig vir die verlenging van die negatiewe fase van die Indiese Oseaan Dipool indeks (IOD).
Reënval: Die teenwoordigheid van 'n La Nina-verskynsel saam met 'n negatiewe fase van die Indiese Oseaan Dipool (IOD) is baie positief vir somerreënval. Alhoewel 'n La Nina verskynsel gewoonlik verantwoordelik is vir 'n effense later aanvang van die reënvalseisoen, is die mid- tot laatsomer gewoonlik nat tot baie nat.
Soortgelyke seisoene in die verlede met beide La Nina en 'n negatiewe fase van die IOD was:
Gedurende die vorige sterk La Nina in 2010 tot begin 2012 was daar ook bogemiddelde reënval alhoewel die IOD net in 'n swak negatiewe fase was.
Gedurende hierdie soortgelyke jare het bogemiddelde reënval selfs oor die verre westelike binneland voorgekom. Die westelike binneland is alreeds vanaf ongeveer 2012 in 'n droogte en dit lyk asof dit vanjaar gebreek kan word.
Minimum temperature gaan waarskynlik ondergemiddeld bly tot in die laaste deel van Oktober. Gemiddelde tot bogemiddelde temperature kan verwag word in die sentrale tot westelike asook noordelike binneland vanaf die laaste deel van Oktober en November totdat die reënseisoen gaan begin. Daar is 'n groot waarskynlikheid dat 'n ondergemiddelde aantal hitte-eenhede gaan voorkom vir die somerseisoen as geheel en produsente word aangeraai om somergewasse vanjaar nie te laat aan te plant nie. Moontlike oormaat reën in Januarie tot Maart kan later aanplantings meer benadeel as vroeër aanplantings.
Die verwagting is dat die reënvalpatroon verder gaan skuif vanaf die Suidwes Kaap meer na die suidelike, oostelike en noordoostelike dele van die land in Oktober. Daar is egter steeds reën moontlik oor die Winterreënvalgebied met koue fronte wat die land beïnvloed.
Die huidige La Nina-ontwikkeling tesame met die negatiewe fase van die Indiese Oseaan (IOD) is baie positief vir bogemiddelde reënval in die mid- tot laatsomer met 'n groot risiko vir vloede in laagliggende gedeeltes. Kort- tot mediumtermyn vooruitsigte dui dat ligte reënneerslae in die tweede week van Oktober moontlik is maar dat die werklike aanvang van die reënseisoen waarskynlik eers in die tweede deel van November gaan wees.
Die verwagting is dat die baie droë suidelike tot suidwestelike dele van Namibië ook voldoende reën gaan kry om die droogte te breek maar waarskynlik eers in Desember of in die tweede deel van die somer.
Ondergemiddelde temperature met ryp het vanjaar weer later as wat verwag is voorgekom en rypskades in die sentrale tot suidelike binneland veroorsaak. Ondergemiddelde temperature kan steeds voorkom tot in die laaste week van Oktober maar verdere ryp word nie verwag nie.
Beide die ENSO en Indiese Oseaan (IOD) gaan verantwoordelik wees om gunstige reënvaltoestande te skep vir die 2020/21 somer, veral vir die sentrale tot westelike Somerreënvalgebied. Daar is 'n bogemiddelde vloedrisiko in die tweede deel van die somer.
Oppervlakwatertoestande in die Weskaap is vir die eerste keer in ongeveer die laaste 5 tot 6 jaar weer in 'n gunstige situasie maar die Vaaldam, damme in die Oos-Kaap en groot damme in die buurlande is steeds rede tot kommer.