'n Oorsig van indiensname in die formele sektor in K3 2016 - Solidariteit Blog
Statistieke SA se kwartaallikse indiensname-verslag (Quarterly Employment Survey) vir die derde kwartaal van 2016 is vandeesweek vrygestel.
Volgens dié opname wat indiensname in die formele sektor van die ekonomie meet, het die aantal werke in die formele sektor van 'n geskatte 9.20 miljoen in September van 2015 tot 9.28 miljoen in September 2016 toegeneem; 'n netto byvoeging van ongeveer 80 000 poste op 'n jaargrondslag.
Terwyl die toename op die oog af rooskleurig mag lyk, moet 'n mens dieper na die syfers kyk om die volle prentjie te sien.
Die verdere opbreking van die syfers toon dat die gemeenskapsdienstesektor die grootste bydrae tot dié netto vermeerdering in die formelesektor gemaak het, terwyl verskeie ander bedrywe oor dieselfde tydperk gekrimp het.
Die aantal werke in vervaardiging, mynbou en vervoer was laer as in September van 2015, terwyl konstruksie en elektrisiteit 'n relatief swak groei in werke getoon het. Op 'n jaargrondslag het die gemeenskapdienstesektor die meeste gegroei.
Dié gemeenskapsdienstesektor bestaan grootliks (maar nie geheel en al nie) uit regeringsdepartemente en -instellings. Volgens berigte kan die jtj-toename in dié sektor aan die aanstelling van tydelike personeel vir die munisipale verkiesing van Augustus 2016 toegeskryf word.
Verkiesings dien wel hul doel, maar vanuit 'n ekonomiese produksie-oogpunt is groot aanstellings van regeringswerkers nie werklik iets om oor fees te vier nie. Trouens, 'n buitensporige groot openbare sektor is 'n las op die ekonomie wat produksie, vrye investering en kapitaalvorming op verskeie maniere kan belemmer.
Sommige joernaliste gaan nou so ver om die regering die "laaste uitweg-werkgewer" te noem. Die Stats SA-syfers verklaar hoekom dit so is. Sedert 2007 het die geskatte aantal mense in die formele sektor na raming van 8.3 miljoen tot 9.3 miljoen vermeerder. Die bedryf waarin die grootste toename oor dié tydperk plaasgevind het, is steeds die gemeenskapsdienstesektor, soos die volgende grafiek aandui.
Oor 'n langer tydsperk, wanneer September 2016 se syfers met September 2007 s'n vergelyk word, sien ons hoe groot die geskatte absolute toename in indiensneming in die gemeenskapsdienstesektor oor die afgelope jare was, terwyl beduidende verliese van werke in mynbou (-41 000) en vervaardiging (-189 000) aangedui is.
Die netto indiensname in die gemeenskapsdienstesektor het met 'n geskatte 581 000 werke vermeerder. Die toenames in die sakedienstesektor (+271 000) en die handelsektor (+182 000), wat onderskeidelik die tweede en derde meeste in werklike syfers gegroei het, was in vergelyking daarmee heelwat kleiner.
Die gemeenskapsdienstesektor se aandeel in die totale formelesektorwerke het ook oor die jare sedert 2007 toegeneem van 24,6% in September 2007 tot 28,3% in September 2016. Hieruit blyk dit dat dié sektor sedert 2007 'n toenemende aandeel van werke in die formele sektor opgeneem het.
Die bogenoemde indiensname-syfers, tesame met die Stats SA se kwartaallikse arbeidsmagpeiling, dui duidelik daarop dat heelwat nuwe werke tans nodig is om werkloosheid en 'n hele aantal sosiale probleme in SA voldoende aan te spreek.
Tog kan dit nie net enige werke wees nie – werkskepping moet nooit 'n doel opsigself wees nie – maar dit moet werke wees wat by bydra tot 'n verbetering in die produksie van produkte en dienste wat plaaslik en internasionaal in aanvraag is.
Sulke produktiewe poste kan net in die konteks van 'n gesonde private sakesektor met toenemende vryemarkgerigte beleggings in mense en kapitaal ontstaan. 'n Oordrewe openbare sektor met oordadige aanstellings in die staatsdiens ondersteun nie so 'n omgewing nie.
 Die persentasie kan sowat 1% punt minder wees indien die tydelike poste vir die Augustus 2016-verkiesing buite rekening gelaat word. 'n Persentasie van 27.1% is steeds 'n toenemende aandeel teenoor September 2007.