’n Kuier in kleurvolle CalitzdorpCalitzdorp betower met versteekte skoonheid wat veel meer bied, as wat ‘n mens van die Klein Karoo verwag. (Foto: Verskaf) In die skaduwee van die magtige Swartberge vind jy Calitzdorp. Baie van die geskiedkundige huise hier is toeka gebou vir boere wat dorp toe gereis het vir nagmaaldienste. Hier is pragtige pophuisagtige “tuishuise” rondom die ou sandsteenkerk wat gebou is in die hoogbloeityd van die volstruisbaronne. Elders in die dorp vind jy kothuise met hoë plafonne, ’n ou hooisolder en handelshuis, gewels, houthortjies, leivore en ’n kapelletjie met ’n rietplafon. Die naweek gaan ek, my man en ons twee seuns tuis by ’n familie wat al so lank deel is van die kontrei soos sonskyn en klip. Hermanus en Petro is al die vyfde geslag Potgieters wat hier op die plaas Red Stone Hills buite Calitzdorp boer en op die werf gewaar jy volstruis, bees en skaap. Sommige van die agt kothuisies op die plaas waar mens kan tuisgaan, het nog die oorspronklike skuiframe, rietplafonne en deure en die oudste huisie is in 1876 gebou. Om die plaaseienaars te verwittig van jou aankoms, moet mens die skoolklok van die oorspronklike ou plaasskoolgeboutjie lui. Petro kom ons tegemoet – die toonbeeld van Karoo-hartlikheid. Sy gesels gesellig, gee vir ons ’n waatlemoen present en verkoop ’n krat doringhout sodat ons lekker onder die sterre kan braai. Nadat ons seuns vir ons skaaptjoppies gebraai het, verskuif ons die stoele na die skaapveldjie voor die kothuis sodat ons die sterre behoorlik kan bewonder. Salig! Red Stone Hills is omring deur ’n vallei van wingerde en heuwels vol grotte en oorhangkranse, sommiges met skouspelagtige natuurlike vensters. Die volgende dag is dit volmaakte stapweer – glad nie so skelwarm of snerpend koud soos wat die Karoo kan word nie. Ons stap die Enon-staproete op die plaas. Dit is 7 km van prag en praal. Een van Red Stone Hills se karaktervolle kothuisies. (Foto: Verskaf) “Soveel kleur het ek nie in die Klein Karoo verwag nie,” verwoord my man ons almal se gedagtes. Die heuwels is bloedrooi weens die hematiet (ystermineraal) en is van die oudste gesteentes in Afrika. Op die webwerf lees ek: “The koppies that surrounds the farm are constructed from iron-rich conglomerates which were deposited by turbulent rivers in the Cretaceous Period, some 130 million years ago. In a sense these blood-red rocks reflect the painful and energetic birth of the new African continent.” Miljoene jare se winderosie en water het dit stadig weggevreet sodat net die alleenstaande koppies gebly het. Vandag is die rotse oortrek van geelgroen en grys korstmos – ’n teken van skoon lug. Die veld is die ene glinstergryse, vleespienke, silwergroene en ambergele teen ’n smaltblou lug. Dit gooi mens se prentjie van dorre vlaktes skoon omver. Hierdie halfwoestyn krioel van die vetplante en blommende struike, ruigtes teen die berge, heide. Spekvet spekbome, aalwyne. Pers lelies. Soetdoringbome langs die rivier. Witolienhout. Klein ghwarriebome. Vetplante met onvleiende name soos Karoo-beestebal en digterlike name soos wolwedorings en wurgbessies. Dit is veel groener as te wagte, groener as wat ek die Karoo al ooit gesien het en Petro vertel dis weens die onlangse reën, die eerste behoorlike reën wat in ses jaar hier geval het – en kyk net hoe dankbaar is die veld. Die venster in die berg is iets ongeloofliks. Gerrit reken dis byna groot genoeg dat ’n vliegtuig daardeur kan vlieg. Die venster in die berg is iets ongeloofliks. Dit is byna groot genoeg dat ’n vliegtuig daardeur kan vlieg. (Foto: Verskaf) “Hoe is dit dat die hele wêreld nie hiervan weet nie?” roep ek. “Dis ikonies!” Waarskynlik sou al wat leef en beef hiervan geweet het as dit ’n nasionale park was, maar Red Stone Hills is ’n familieplaas – en die Potgieters verdien wraggieswaar ’n pluimpie in die hoed vir hoe uitstekend hulle dit bewaar. Op die Enon-stap van 7 km het ons nie ’n enkele uitheemse plant gesien nie. Hier is altesaam 212 voëlspesies op die plaas geïdentifiseer en die veld is ook ’n habitat vir duiker, steenbok, aardwolf, rooikat, bakoorjakkals, ratel, aardvark en ystervark. Maar dis nie al nie, ’n bobbejaangeroep eggo deur die kranse. Teen sonop sit ons op die stoep met koffie en beskuit. Geelbeen strek die son oor die horison. En wie sal ons doer bo-op die berg sien staan? ’n Klipspringer! En nog een. Woerts! wip hulle weg en verdwyn in ’n skeur. Op die tone soos ballerinas. Fyn én taai én geheimsinnig – nes die landskap. Calitzdorp Museum is tjokvol interessanthede. (Foto: Verskaf)