Impunzi - Izilwane ezincelisayo - Iningizimu Afrika
Impunzi [Sylvicapra grimmia]
Impunzi yinhlobo yenyamazane encane ngomzimba, ezesilisa kuphela ezinezimpondo ezimfishane. Igama layo liqonde endleleni eligijima ngesivinini ngayo uma lisengozini. Ezesilisa ziphakeme kusuka emahlombe okungango-500mm kuthi ezesifazane zibe ngaphezudlwana ngo-20mm. Ezesilisa zinesisindo esiwu-15 kuya ku-18kg, ezesifazane zibe nesisindo esiwu-16 kuya ku-21kg. Umbala uyahluka ngenhla, inombala ompunga oyela kobomvu. Ngaphansi ziba mhlophe. Ziba nomugqa omnyama ebusweni ohlukanisa ubuso kusukela emakhaleni kuya ezansi.
Zidla utshani, amahlamvu ezihlahla, zibuye zidle nezithelo, imbewu, izimpande, izintethe nezinyoni esidlekeni. Ezindaweni ezinesomiso zitholakala zidla amakhabe asolwandle lapho zithola khona amanzi. Sezike zabonakala ezivandeni, zidla imbewu.
Isisindo yesifazane: 17 - 25 kg
Isisindo yesilisa: 15 - 21 kg
Ubude besifazane: 110 cm
Ubude besilisa: 110 cm
Isikhathi ekulelwa sona: Izinyanga ezi6
Inani lamazinyane: elilodwa
Ziqala nini ukuzala: Ngezinyanga eziwu-8
Isisindo uma zizalwa: 175 g
Eyesifazane izala ithole elilodwa emva kokumitha izinyanga eziyisithupha. Akuvamile ukuthi kube namawele, kuba nethole elilodwa, esikhathini esiningi azala ehlobo. Zisuke sezikhulile ezinyangeni eziyisikhombisa, ezesifazane ziqala ukuzala uma sezinezinyanga ezicela kweziyisishiyagalolunye. Izikhathi zokuzala ziyahlukana ngezindawo zalezi zilwane zikhona. Eyesifazane iba nenkunzi eyodwa ekhwelana nayo. Zizala noma yingasiphi isikhathi onyakeni. Ezesifazane zicasha emahlathini anduba zizale. Amathole afihlwa ngonina, asuke esekwazi ukugijima emuva kosuku ezelwe.
Azihlali ehlathini, yize zizifihla ehlathini uma zicashela izitha. Impunzi itholakala eNingizimu Afrika yonke. Kepha awuyitholi ezindaweni ezinesomiso. Ijwayele ukubonakala ilanga uma lishona noma entathakusa. Zithanda izindawo ezinotshani obuphakeme khona kodwa lapho zizokwazi ukuzithukusa kona. Zitholakala eNingizimu ye-Afrika yonke ngaphandle kwasehlathini.
Inemuhuzu emikhulu uma kuqhathaniswa nezinye izinyamazane. Zihlukene kabili, kukhona eziqondile phambili neziba sengathi yizindingilizi.
Ziba yizitha ngokulala phansi zinganyakazi noma ziqhume ngejubane uma kusondela isitha. Igijima ngendlela elahlanayo engaqondile, ide iya emaceleni, lapho igama lesiBhunu elithi “Duiker” lisuka khona. Isebenzisa izimpondo nezinyaWo ukuzivikela. Ibanga umsindo ngamakhala ukwexwayisa ezinye uma kunengozi noma idinga usizo. Zibulawa yizo zonke izilwane ezinkulu kuya kwezimaphakathi ngomzimba kepha ikakhulukazi ukhozi, ujakalase, isilo nezinhlwathi, nezingwenya kwenye inkathi.