Vyf geslagte se vroue ‘onskeidbaar’Van links: Ouma Annalize en haar kleindogter Amorize, oumagrootjie Amanda, groot-oumagrootjie Johanna en dogter Karlien (Foto: Anja van der Merwe, Maroela Media) Dit is nie aldag dat vyf geslagte se vroue oorleef om mekaar te ken nie. Om boonop ŉ klipgooi van mekaar te woon en soveel gemeen te hê, is kosbaar, besef dié vyf vroue van Bloemfontein. Groot-oumagrootjie Johanna Myburgh (85), oumagrootjie Amanda Pretorius (58), ouma Annalize Pretorius (41), haar dogter Karlien Lamprecht (20) en dié se dogter, Amorize Lamprecht (2), is Vrystaters in hart en siel en woon al jare lank in Bloemfontein. Behalwe vir ŉ bos rooi hare – net klein Amorize se hare is blond – deel dié vroue ŉ liefde vir lees en kosmaak, veral vetkoek. Net Maroela Media het dié vyf vroue by Annalize se huis in Noordhoek – waar Myburgh ook woon – besoek. Uit die manier waarop die vroue na mekaar kyk en uit hul maag lag wanneer hulle ou staaltjies van die verlede vertel of ŉ grappie maak, is dit duidelike dat hulle ŉ hegte band het. Hulle kom ŉ paar keer per week bymekaar om te gesels en maak graag saam kos. “Ons spandeer soveel tyd moontlik saam en baklei omtrent nooit nie. Ons aard na mekaar,” vertel Annalize, wat trots daarop is dat sy die derde geslag vrou in die familie is. Johanna het op Edenburg in die Vrystaat grootgeword, voor sy ná skool ŉ ruk in Senekal in ŉ klerewinkel gewerk het. Later het sy na Bloemfontein verhuis het en in ŉ supermark gewerk. Die ander vier vroue woon en werk hul lewe lank al in Bloemfontein. Amanda en Annalize bly bedags tuis en versorg Johanna, wat aan Alzheimer se siekte lei, en sien ook om na Amorize, hul geliefde kleinkind. Karlien, die tweede jongste van die klomp, werk by ŉ kunswinkel in Fichardtpark. Karlien en haar ma woon in dieselfde woonkompleks, wat nie ver van die ander twee oumas se huis is nie. Annalize en haar gesin het sowat agt jaar gelede vir ŉ kort tydperk na Johannesburg verhuis, maar sy beskryf dit as die “eensaamste tyd in my lewe”. Sy het gou besef sy kan nie sonder haar familie ŉ lewe bou nie, en is toe sak en pak terug na die Rosestad. “Ek het permanent gehuil en na my familie verlang. Dit was ŉ harde slag vir ons almal. Ek wou net teruggaan Bloemfontein toe,” vertel sy. Die belangrikheid en waarde van familie, sowel as die familie se vetkoekresep, word van geslag tot geslag oorgedra. “Die liefde, raad en wyshede wat van die ouer generasies oorgedra word, is waardevol,” sê Annalize. ŉ Resepteboek en kookpot wat Johanna by haar ma geërf het, word ook van een geslag na die ander oorgedra. Die pot is meer as 100 jaar oud. “Ek het die pot nou al die afgelope 25 jaar. Almal is heilig oor die pot,” sê Amanda. Die vroue het ook almal by ouma Johanna geleer hoe om vetkoek te bak en maak ook graag sop. Haar uitbundigheid en liefde vir lees het hulle ook geërf. “Ons is maar ŉ wilde klomp saam. Ons is maar loud en outgoing. Ons het dit by ouma Johanna geleer,” vertel Karlien Johanna, met haar klein, tingerige lyf onder die kombers, sit en luister aandagtig na wat haar dogter en kleinkinders kwytraak en gee net af en toe ŉ glimlag, maar sê nie ŉ woord nie. Dié ystervrou het in haar leeftyd al klippe gekou en daaruit soveel lewenslesse met die vroue in die kamer gedeel. “Ons het by ouma Johanna geleer dat dit nie saak maak hoe of waar jy bly nie, skoonheid en netheid is belangrik. Jy moet jouself oppas. En dit het ek my kinders ook geleer,” vertel Amanda. “Ek is trots om ouma Johanna nog in my lewe te hê. Sy het my geleer dat mense nie oor jou moet loop oor wie jy is nie,” sê Karlien. Vir Annalize sal haar ouma Johanna se raad “dat jy nie ŉ berg van ŉ molshoop moet maak nie” haar bybly. Die oumas is baie erg oor die jongste toevoeging tot hul familie (Amorize) en bederf haar graag. “Ek was in trane en uit my vel uit toe Amorize gebore is,” sê Annalize. “Dit was vir my so besonderse oomblik om te weet dat ek nou ŉ oumagrootjie is,” voeg Amanda by. Johanna se ma is op die ouderdom van 94 jaar dood en dié se ma ook op ŉ gevorderde ouderdom. Die vyf geslagte vroue hoop om ook – soos die ma’s en oumas voor hulle – ŉ lang en gelukkige lewe te hê en dat hulle nóg ŉ geslag of twee (óf selfs drie) in hul leeftyd kan ken en liefhê.