Nomboro ya maphepha lawa nga kandziyisiwa.
Ku nyika eka ntirhisano wa xikanwe xa rixaka na mphikizano wa huvo ya nawu eka timhaka leti fanaka na ta tikhasino, mphikizano, vugembuli na muholo, na ku nyika eka xinawana lexi xi ya ka emahlweni eka timhaka to leto; eka xikongomelo xo lexo ku sungula muhlovo wa yunifomo na mpimo lowu ringaneke eka rixaka na huvo ya nawu na ku nyikiwa mpfumelelo wa switirhiso swa vugembuli byo karhi; ku nyika eka vuendli bya engetelo wa muhlovo ya yunifomo na mpimo lowu ringaneke eka Riphabliki hinkwayo; ku ya emahlweni eka Komiti ya swa Vugembuli bya Rixaka; ku kombisa Nawu wa Huvo ya swa Vugembuli bya Rixaka; ku endla ximfumo Nawu wa swa Vugembuli bya Rixaka, hi 1996; na ku nyika eka timhaka ta mhangu leti nga ha endlekaku?
HI KU ANAKANYA leswaku Nongonoko wa Milawu ya Riphabliki ya Afrika-Dzonga, hi 1996 (Nawu wa nomboro ya 108 wa 1996), wu sungala leswaku tikhasino, rheyisisi, vugembuli na mahakelelo I timhaka ta xikan?
Swa naveleriwa eka switirho swo tirhisana leswi yelanaka na ntoloveto wa mphikiza wa xikan?
Ku nyikiwa ka mpfumelelo eka switirho swa vugembuli swa vonikela, kahle switlhela swi ringanela.
Swi na nkoka ku kombisa mavandla manwana ya rixaka, na ku tsundzuka masungulo ya huvo ya mavandla, leswi loko swi hlanganile swi nga ta tiyisisa na ku amukela xinawana xa swa Vugembuli bya Rixaka hi ndlela ya ntirhisano, leyi twisisekaku yi tlhela yi va kahle?
Nhlayiso lowu tivekaku wa swinawana, timfanelo, switiviso na swin?
Eka Nawu lowu, handle ka loko kuri na kuvuyelana ka marito ku kombisa nkarhiwun?
ntlangu wo tsakisa?
michini yo tsakisa?
a leswaku wu tlangiwa ku tekeriwa emiehleketweni, hi ku tirhisamakariti na swin?
i leswi nga avanyisiwa eka xivandla xinwana na xin?
hi tinomboro, swifaniso kumbe mimfungho leswi nga lulamisiwa hi kutshikelela hindlela leyi karata rinwana na rinwana kumbe swihluvi leswi katsaka ntlawa wa tinomboro leti nga faneki tin?
b eka swona laha mulawuli kumbe mutirhi kumbe mutivisi a vitanaka kona kumbe ku kombisa ntlhandlamano wa tinomboro, swifaniso kumbe mifungho hi hindlela yinwe leswaku vatlangi va yelanisa tinomboro tinwana na tinwana, xifaniso kumbe mfungho eka karata kumbe 20 swihluvi tanihi loko swivitaniwile kumbe ku kombisiwa; na c eka swona mutlangi loyi a nga ta sungula a yelanisa hinkwaxo xivandla eka karata kumbe xihluvi, kumbe ku yelanisa ntlawa wokarhi wa tionomboro, swifaniso kumbe mifungho eka karata kumbe xihluvi, u humelrile, kumbe ntlangu wunwana na wun?
muchini lowu humesaka mali swi vula muchini lowu tiendlaka hi woxe kumbe xihluvi xin?
khasino ku vuriwa tindhawu leti eka tona mitlangu yo gembula yi tlangiwaka kona, kumbe laha yi nga kona leswaku yi ta tlangiwa, kambe a ku katsiwi tindhawu leti eka tona?
a ntsena ntlangu wa xibingo ntlangu wo gembula laha vatlangi va tumbetaka tinomboro eka khadi ro karhi na vugembuli yin?
c ku nga ni michini leyi pimiweke yo hakela ku va yi nga tlangiwa ni ntlangu wa xibingo, kambe ku ri hava muxaka wun?
a xuma, nxaviso, nhundzu, cheke, krediti ya xi-elekitroniki, krediti, xikoloto, kumbe xiphemu xa elekitroniki, kumbe xilo xo tani hi xalexo; kumbe b xilo xinwana na xin?
Xihatla ku vuriwa xiendleko kumbe lexi humelelaka lexi mbuyelo wa xona wu nga tshembiseki kumbe wu nga tiviwiki eka munhu unwana na un?
a loko ri tirhisiwa mayelana ni sayiti, ri vula ndhawu eka sayiti yaleyo leyi eka yona michini yo hakela yinwana na yinwana leyi pimiweke ya pfumeleriwa leswaku yi vekeriwa; naswona b loko ri tirhisiwa eka swinwana, ku vuriwa ndhawu leyi yi nga eka ndhawu leyi yi nga nyikiwa layisense laha ntlangu wunwana na wun?
ntsengo lowu nga hungutiwa ku vuriwa ntsengo lowu nga lavekaka eka mpfumelelo wa nhundzu kumbe ntirho wunwana na wun?
muyimeri wa xi-elekitroniki?
mpfumelelo wa vuthori?
vanhu vo hlawuriwa ku vuriwa munhu loyi anga tsarisiwa hindlela leyi nga ka xiphemu xa 14 ku endlela ku sivela eka kuhlangana switirhiso swinwana na swin?
xirho xa ndyangu?
i xigangu xa munhu ii mutirhisani eka nhlangano wa vaxavi ku ya hi nawu wa tiko rero; kumbe iii mutirhisani eka vuxaka hindlela leyi mintlawa yi tshamaka swinwe hi ndlela yo sungula ntirhisano wa nkarhi woleha kumbe nhlangano wa vaxavi; kumbe b n?
kutsakela ka swa timali?
Nawu wa Ndhawu ya Vutlhari ya swa Timali?
swilo swo gembula hiswona ku vuriwa swilo sinwana na swin?
xihluvi xo gembula hixona ku vuriwa switirho kumbe swilo swin?
ntlangu wa vugembuli?
ndhawu ya vugemburi ku katsa mhaka yinwana na yin?
michini yo gembela hi yona?
a muchini wa vutilawuri; kumbe b michini yinwana, xi-elekitriki, vidiyo, xi-elekitriki, michini ya xi-elekitriki kumbe swin?
mutivi wa swa mudyaho wa tihanci?
beti ya xikaya ku vuriwa beti, muholi, leyi tekelaka, tshembisaka kumbe ku mpfumelelo lowu kombesiwweke eka xiphemu xa 4, xikarhi kumbe handle ka munhu un?
a handle ka mintlawa leyi katsanyeke eka mfungho kumbe switirhiso hi ndlela leyi nga na nhlamuselo eka vutomi bya vona kusukela ehansi ku sukela eka ku gembula; na b ku hava munhu loyi anga ta hakeriwa kumbe switirhiso swinwana ku vuyeriwa, handle ko humelela hi ku kuma beti hi yona n?
ntlangu lowu nga intharekitivi?
munyiki wa intharekitivi?
mpfumelelo ku katsiwa ku tsarisa, mpfumelelo kumbe vufakazi, ku ya hi nawu wunwana na wun?
a munhu, loyi afenelaka kuva eka xiyimeko xa nawu wa mfpumelelo lowu nga wa ntiyiso, karata ra ntsariso kumbe vumbhoni lebyi nga nyikiwa munhu yoloye ku ya hi Nawu wo lowo kumbe nawu wa huvo; kumbe b switirhiso swa vugembuli, ku vuriwa leswaku mpfumelelo lowu nga wa ntiyiso wu nyikiwile, ku ya hi Nawu lowu kumbe xinawana xa huvo, eka kunyikiwa ka mpfumelelo a mpfumelelo lowu nga katsakana endzeni kumbe ku fambisa switirhiso swoleswo, kumbe ku endla switirhiso swoleswo kuva kona leswaku vanhu van?
tindhawu to ni mpfumelelo?
michini leyi pimiweke ya vuhakelelo?
vamaki, muphakeli kumbe muhlayisi wa nawu?
mpfumelelo wa rixaka?
beti yo pfuleka ku vuriwa beti, handle ka beti yo tilawula, leyi nga tekiwa hi mfungho ntirho wun?
xirho xa mfumo?
bera ya hofisi ya tipolitiki?
tindhawu ku katsa tiko na miako yinwana na yin?
ntolovetiso lowu nga siveliwa/pimiwa?
nawu wa xifundza?
mpfumelelo wa xifundza?
mfumo wa xifundza xo nyika mpfumelelo?
ntsariso wa vanhu vo ka vanga katsiwangiki?
mfumo wa sinawana?
migimgiriko yo pimiwa ya vugembuli?
mulawuri wa ndlela?
byako ku vuriwa tindhawu leti nga ni mpfumelelo hi ku ya hi nawu ya xifundza leyi tirhisiwaka eka mavekelo ya mpimo wa michini wun?
mulawuri wa byako?
vugembuli bya vanhu swina nhlamuselo, loko ndlela yinwana na yin?
South African Bureau of standards?
muyimeri wa swa vukambeli?
i bingo kumbe ntlangu wunwana wa vugembuli ku ya hi xiphemu xa 5; kumbe ii ntlangu wo tsakisa, eka engetelo lowu milawu ya huvo leyi tirhisiwaka yi lava mintlangu yo tani hi yoleyo ku yi nyika mpfumelelo?
i u amukela ntsengo wa mali kumbe xinwana na xinwana lexi ngana nkoka eka fixed-odds beta, kumbe beti leyi nga pfuleka, ku sukela eka mutlangi eka khothejensi yinwana na yinwana; kumbe ii ntsengo wa mali kumbe xinwana na xinwana lexi ngana nkoka eka fixed-odds beta, kumbe beti leyi nga pfuleka, na mfungho wunwana eka khothejensi yinwana na yinwana; kumbe c ntsengo kumbe ku amukela ntsengo wa mali kumbe xinwana na xinwanana xa lexi nga na nkoka hi munhu unwe kumbe lavanying eka khothejensi yinwana na yinwana; kumbe d hi ku hlamusela kumbe hi katsa leyi tekiwaka, switshembiso kumbe mpfumelo eka ku endla swinwana na swinwana leswi kombisiweke eka ndzimana ya a, ya b kumbe ya c?
a kuva mutlangi, ntsengo wa mali kumbe xinwana na xin?
i sisitimi leyi ntsengo hinkwawo wu nga endliwa, endzhaku ka hunguto lowu nga endleriwa swona hi nawu kumbe hi mpfumelelo, wu aviwile ehenhla eka vanhu lava nga endla tibeti leti nga humelela eka mpima-mpima eka ntsengo lowunga vekiwa hi unwana na unwana wa vona hi ndlela yo beti yi humelela; kumbe ii makungu manwana na man?
i amukela ntsengo wa mali kumbe xinwana na xinwana lexi nga na nkoka na mfungho wunwana eka mbuyelo wa ntlangu kumbe nhlangano wa mintlangu, hi ndlela ya sisitimi kumbe makungu lawa ya nga hlamuseriwa eka ndzimana ya a; kumbe ii ntsengo wa mali kumbe xinwana na xinwana lexi nga na nkoka na mfungho wunwana eka mbuyelo wa ntlangu kumbe nhlangano wa mintlangu, hi ku ya sisitimi kumbe makungu lawa ya nga hlamuseriwa eka ndzimana ya a?
a wu tlangiwa ehenhla ka vuhakeleri byi nwanan na byi n?
nhlokomhaka eka xiphenwana xa , vuhakelelo mali yinwana, machonisa, nhundzu, cheke, xuma lexi ngheneke, xuma lexi ngheneke xa xi-elekitrhoniki, xuma lexi humeke, thikithi kumbe xinwanan na xin?
a kumbe hi mbuyelo wa vutshila eka mutlangi kumbe mutirhisis, maendlelo ya elemente ya nkarhi, kumbe hi vumbirhi; nakambe b hi tlhelo ra leri nga lehansi ra leswi mahakelelo maendliwaka.
a Nkarhi wo tlanga ntlangu kuyisa emahlweni; kumbe b ntsengo lowu nga nyikiwa mutlangi kumbe ntlawa wa vatlangi eka ntlangu wa swa mintlangu hi ku landzelela ka vatlangi kumbe matirhelo ya ntlawa eka ntlangu wolowo.
i hi ku landzelela loku nkarhi wolowo ku nga humelelriwa; nakambe ii eka michini eka yona nkarhi wo humelela; kambe b a hi nkarhi wo tlanga ntlangu hi ku yisa emahlweni loko nkarhi wu va hindlela yin?
i ku endliwa kumbe ku rhurhiseriwa eka munhu loyi anga humelela eka nkarhi wolowo kumbe eka munhu unwan na unwana, kumbe ii swicinciwele eka mali, nhundzu, cheke, xuma lexi ngheneke kumbe xilo xinwana na xinwana lexi ngana nkoka; kumbe iii ku ncinciwa ku ya hi nongonoko wunwana na wunwana, malunghiselelo, sistimi, pulani kumbe switirhiso swinwana leswi nga hlawuriwa kuya hi xiphenwana xa 4?
a leswaku nongonoko wunwana wunwana, malunghiselelo, sisitimi kumbe pulani ahi nkarhi wo tlanga ntlangu hi ku yisa emahlweni; kumbe b leswaku ntlangu wunwana na wunwana lowu wu yelanaka ngopfu na bingo, tani hi loko swi hlamuseriwile eka xiphemu xa 1, I bingo?
Handle ka nawu wunwana na wun?
b ku pfumelela muchini wunwana na wun?
c hlayisa kumbe tirhisa ndhawu yinwana na yinwana, kumbe kumbe tindhawu toleto ti ni mpfumelelo, eka ndlela ya mighiniriko ya vugembuli leyi kombisiweke eka ndzimana ya a; kumbe d ku pfumelela muchini wunwana na wunwana hansi ka vu;awuri bya munhu, kumbe kumbe tindhawu toleto ti ni mpfumelelo, eka ndlela ya mighiniriko ya vugembuli leyi kombisiweke eka ndzimana ya a?
Handle ka nawu wunwana na wun?
b vugembuli bya vanhu lebyi nga na mpfumelelo kumbe handle ka swona wunga nyikiwa mpfumelelo ku ya hi nawu wunwana na wunwana lowu tirhisiwaka wa huvo; kumbe d beti ya xikaya, handle ka loko, hi nkarhi wunwana, kuna hansi ka ntiyiso eka ku hetisisa leswaku ntlawa wunwana na wunwana eka beti wu ni kungu eka ku sungula nsunsumeto wa ntirhisani wa ntwanano loko va kumile ntsengo, kumbe ku amukela ntsengo wa, mali eka khothijensi yoleyo?
Handle ka nawu wunwana na wun?
a imphota, ku endla vumaki, ku nyika,, ku xavisa, ku bindzula, ku endla kuva kona, rifuwo, ku hlayisa kumbe ku hundzuluxa switirhiso swa vugembuli; kumbe b ku endla muchini wa vugembuli kuva kona kumbe switirhiso swa vugembuli eka ku switirhisa ka mighingiriko ya vugembuli, handle ka loko munhu yoloye a pfumeleriwa ku endla tano ku ya hi Nawu lowu kumbe milawu leyi tirhisiwaka ya xifundza.
Handle ka nawu wunwana na wun?
a ku hlayis kumbe ku tirhisa tindhawu tinwana na tin?
b pfumelela ndhawu hansi ka vulawuri bya munhu yoloye ku tirhisa hi ndlela leyi pimiweke ya mighingiriko ya vugembuli handle ka loko mighingiriko yoleyo yi, kumbe kusukela eka tindhawu toleto tipfumeleriwile ku ya hi mpfumelelo hansi ka Nawu kumbe nawu lowu tirhisiwaka wa xifundza; kumbe c pfumelela munhu ari unwe eka kumbe eka tindhawu tinwana na tinwana hansi ka vulwauri bya munhu yoloye ku tikatsa eka mighingiriko ya vugembuli leyi pimiweke, handle ka loko mighingiriko yoleyo yi , eka kumbe eka tindhawu tolote ti pfumeleriwile ku ya hi mpfumelelo ehansi ka Nawu kumbe nawu lowu tirhisiwaka wa xifundza?
a a fumile, hlayisile, tirhisa kumbe a lawula eka tindhawu tinwana na tinwana, kumbe michini yinwana na yinwana ya vugembuli kumbe switirhiso; nakambe b atshemba, kumbe ari na xikongomelo xo tshemba, leswku tindhawu toleto, kumbe michini yoleyo ya vugembuli kumbe switirhiso, swi, kumbe swi, tirhisiwile handle ka mpfumelelo wa munhu eka ndlela leyi ngariki nawini ku ya hi xiphemu lexi kumbe xiphemu xa 7,8, kumbe 9?
Munhu anga fanekelang ku tikatsa eka kumbe ku endla vutirhiso bya vugembuli kuva kona handle ka loko swi pfumeleriwile ku ya hi Nawu kumbe nawu wunwana na wunwana wo tiko?
a nghena ndhawu leyi lunghisiweke eka tindhawu tinwana na tin?
kuma mpfumelelo eka muchini wa vugembuli kumbe switirhiso swa vugembuli; kumbe iii ku tikatsa, ku tihlanganisa kumbe ku endla mighingiriko ya vugembuli leyi pimiweke yiva kona kumbe mighingiriko leyi nga ni mpfumelelo tani hi vugembuli bya tiko.
b kuma mpfumelelo eka muchini wa vugembuli kumbe switirhiso swa vugembuli; kumbe c ku tikatsa, ku tihlanganisa kumbe ku endla mighingiriko ya vugembuli leyi pimiweke yiva kona kumbe mighingiriko leyi nga ni mpfumelelo tani hi vugembuli bya tiko.
Mpfumelelo, mpfumelelo wa mutirhi, kumbe munhu loyi a lawulaka tindhawu ta mpfumelelo kumbe muchini wa vugembuli kumbe switirhiso swa vugembuli u fanekele leswku a nyika mpfumelelo eka lavatsongo hikwalaho ko n?
c ku hlanaga kumbe ku endla mighingiriko ya vugembuli leyi pimiweke, kumbe mighingiriko leyi ngani mpfumelelo eka vugembuli bya tiko, eka tindhawu leti ngani mpfumelelo; kumbe d ku katsakany na vugembulu bya tiko kumbe mighingiriko leyi pimiweke ya vugembuli , handla ka ntlangu wo tsakisa, eka tindhawu toleto tingana mpfumelelo.
Munhu loyi ku vuriwaka yena eka xiphenwana xa 3 ufanekele ku teka mpimo wa nkoka lowu twisekaka ku kombisa kahle-kahle loko kumbe munhu anga ri lomutsongo, endzhaku ko nyika mpfumelelo eka munhu yoloye ku endla swinwana na swinwana leswi kombisiweke eka xiphenwana xa 3 a kufikela eka d?
Munhu loyi a nyikiweke mpfumelelo wo endla vugembuli lebyi kumekaka eka vanhu va nga?
a engeteri ntsengo, hi vito ra mfumelelo kumbe thedi pathi, ka munhu un?
c nika byetlelo, swakudya, swakunwa, swinwana swo nyanyula, kumbe swinwana swo yelana na swona mahala kumbe hi ntsengo wa le hansi; kumbe d ku va na, ku hira, kumbe ku va mutirhisi loyi a pfumeleleke wa muchini wo humesa mali?
munhu loyi a navelaka ku siveriwa eka ku katsana eka mighingiriko yinwana na yin?
a tsarisa tani hi munh wo hlawuriwa, hi ku longoloxa hi ndlela leyi nga kombisiwa yitlhela yi endliwa na bodi, nakambe b surisa ntsariso ku ya hi xiphenwana eka nkarhi wunwana na wunwana lowu longoloxiweke hi ndlela leyi nga kombisiwa yitlhela yi endliwa na bodi?
b munhu loyi eka yena mukomberi anga tshembela eka yena eka swa timali hinkwako kumbe kun?
c munhu loyi eka yena mukomberi anga ni vutihlamuleri eka swa timali hinkwako kumbe kun?
d munhu loyi anga mhaka eka odara ya vukhomeli bya huvo ya swa mphikizano munhu yoloye kuva kavanyeteka emiehleketweni; kumbe e munhu unwana na un?
i eka yena mukomberi angana ntirho wa ku hlayisa, kumbe ii loyi mahanyelo ya yena manifesito nkombeto wa vugembuli bya. adikithivi kumbe nsindziso.
Loko, eka nkarhi wunwana wa mukomberi kuya hi xiphenwana xa 2, huvo yiswitekela emiehleketweni leswaku yi sirhelela kuvilela ka munhu eka tikatsa eka mighiniriko ya vugembuli byi nwanan na byi nwana, huvo yi nga nyika mpfumelelo eka bodo ku tsarisa munhu yoloye tani hi munhu loyi ang hlawuriwa?
Munhu loyi ang hlawuriwa a khumbeka eka nawu wa Huvo ya le Henhla ku ya hi xiphemu nyana xa 3 anga endla xikombelo eka huvo nkarhi wunwana na wunwana ku vekela etlhelo xikombelo, huvo yinga endlisa xisweswo loko, endzhaku ko tekela emiehleketweni masungulo yo endla xikombelo xa ntiyiso na vumbhoni lebyi ntshwa endzhaku ko, huvo yi tsakisiwa leswaku aswaha ri swa nkoka no tlhela ku sivela munhu yoloye eka ku tikatsa na mighingiriko yinwana na yinwana?
Bodo ayifanekelanga ku hehla mali leswaku va tsarisa munhu tani hi munhu loyi ang hlawuriwa.
Holobye ufanekele ku, kuya hi xinawana lexi nga endliwa hi mayelana na xiphemu xa 87 xa mali leyi nga hlamuseriwa eka ntirho lowu nga ni nkatsano eka nhlayiso na mpfumelelo eka ntsariso wa vanhu lava nga hlawuriwa, handle ka ntsariso wa vanhu lava nga hlawuriwa.
Mpfumelelo, mutirhi loyi anga ni mpfumelelo, kumbe munhu loyi anga ni vulawuri eka tindhawu leti ngani mpfumelelo kumbe muchini wa vugembuli kumbe swtirhiso swa vugembuli, anga fanekelang ku hi n?
c ku tihlanganisa kumbe kuendla mighingiriko ya vugembuli kuva kona, kumbe mighingiriko leyi nga ni mpfumelelo eka vugembuli bya tiko, eka tindhawu toleto; kumbe d ku tikatsa eka vugembuli bya tiko kumbe mighingiriko ya vugembuli leyi pimiweke eka tindhawu toleto.
Munhu loyi ku vuriwaka yena eka xiphemu nyana xa 8 u fanekele ku teka mpimo wo leha nyana eka ku kombisa kahle-kahle loko kumbe munhu anga ri kumbe ari munhu loyi ahlawurieke, angasi nyika munhu yoloye mpfumelelo ku endla xinwanan na xinwanan lexi kombisiweke eka xiphemu nyana xa 8 ku ya fikela eka xad?
Mpfumelelo wunwana na wun?
i xivumbeko lexi nga hlamuseriwa leswku xi tirhisiwa hi munhu loyi atsakelaka ku tsarisa tani hi munhu loyi ahlawuriweke ku ya hi xiphemu nyana xa 1; nakambe ii mufambisi wa huvo yo tekela emiehleketweni ya lakaya, matshungulelo kumbe ntirho wa dyondzo leyi tivisaka xiphiqo xa vugembuli lexi tiveka/bohekaka na adithikithivi; nakambe b timhaka ta poso ya xitiviso leyi navetisa eka swilo leswi nga kona, hindlela leyi hlamuseriweke na xivumbeko, eka maghenelo eka tindhawu toleto.
c ku yisa emhlweni kumbe ku hlohlotela vurhurhisi bya munhu kusuka eka ntsariso wa munhu loyi ahlawuriweke.
Ku navetisa kunwana na kunwana ka tindhawu ta vugembuli, mighingiriko ya vugembuli kumbe switirhiso swa vugembuli swi fanekele ku katsa xitetimende, hi ndlela leyi hlamuseriweke kumbe xivumbeko, xitsundzuxo henhla ka nghozi ya vugembuli lebyi tivekaku kumbe adikithivi?
Handle ka mali ya nawu lowu tivekaka, kumbe nawu wunwana na wun?
b xikweleti lexi endleke hi munhu, handle ka munhu loyi anga hlawuriwa, xirho eka ndzimana ya dii, kumbe lavatsongo, eka mhaka ya mighingiriko ya vugembuli leyi nga le nawu=ini kambe yi nga lavekiki ku nyikiwa mpfumelelo, ku ya hi Nawu kumbe nawu wa xifundza, insusumeto eka nawu ntsena eka mpimo lowu nga nsusumeto ku ya hi nawu lowu tivekaka kumbe nawu wun?
c xikweleti lexi endliweke hi munhu hi nkarhi wa nghingiriko wa ku gembula exi kalaku xi nga ri nawini ku ya hi Nawu lowu kumbe nawu lowu wu tirhisekaku wa provhinsi lowu nga boheki ku ya hi nawu.
d xikweleti lexi endliweke hi munhu hi nkarhi wa nghingiriko wa ku gembula i hi muondliwa a swi koteki ku lawuriwa hi nawu; kumbe ii hi munhu loyi a nga ngheniki a swi koteki ku lawuriwa hi nawu; handle ka loko munhu yaloyi a nga nghenisiwiki a kota ku nghena eka nghingi riko wo gembula hi vuxisi bya leswaku yena I munhu unwana; naswona e ku beja loku ku nga ri ki ka nawu a ku sindzisiwi hi nawu?
Munhu a nga kumeki a hakerile xinwana na xin?
Munhu unwana na unwana loyi a aleriweke eka ku hakeriwa miwino leyi kombetiweke eka xiyenge xa 2 u ta fanela ku tlherisela miwino yaleyo eka bodo hi ndlela ni xivumbeko lexi xi lawuleriweke, ku va yi na bodo eka thirasiti, loko ka ha yimeriwile vuahluri ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 4?
Ennkarhini wo amulela miwio yinwana na yinwana ehansi ka xiyenge-ntsongo xa 3, bodo yi fanele ku lavisisa swiyimo swa nghingiriko lowu faneleke wa vugembuli, kutani xin?
a ku nyika miwino eka munu loyi a yi wineke, loko bodo yi amukela leswaku nghingiriko wa ku gembula a wu ri nawini, naswona muwini a nga ri muondliwa, kumbe munhu loyi a nga pfumeleriwiki hi nkarhi wa nghingiriko; kumbe b ku rhumela xikombelo eka Khoto-Nkulu leswaku ku lerisiwa mpaluxo wa swiwiniwa ku nyikiwa Mfumo.
Ku hava munhu loyi a nga ta tirhisa ndhawu yinwana na yinwana leyi nga ni layisense eka mpfhuka lowu wu lawuleriweke ku suka exikolweni?
Unwana na unwana loyi a nyikiweke layisense a tirhisaka tindhawu leti nga ni layisense laha nghingiriko wo gembula wu endliwaka u ta fanela ku pfala tindhawu teleto ku ringana nkarhi wo leha ku ringana tsevu wa tiawara eka nkarhi wo leha ku ringana 24 wa tiawara.?
Unwana na unwana loyi a nyikiweke layisense a tirhisaka tindhawu leti nga ni layisense laha nghingiriko wo gembula wu endliwaka u ta fanela ku ku rhumela xitiviso, hi ndlela leyi yi lawuleriweke ni xivumbeko, ku tsundzuxa hi tlhelo ra tinghozi ta vugembuli byo sindzisa no dzidziharisa?
Munhu loyi a nyikiweke layisense ku va a nghenelela eka, a endla, kumbe a endla lesaku ku ni migingiriko ya layisense eka kumbe tindhawu to karhi leti nyikiweke layisense u ta fanela ku fambisana ni swipimelo leswi lawuleriweke swo vumba, ku tirhisa ni ku hlayisa ndhawu yaleyo yi nyikiweke layisense.
Vulawuri bya malayisense bya provhinsi byi nga?
a nyika munhu layisense tani hi mutirhisi wa ndhawu ku tirhisa michini yintsongo yo hakela mali eka kumbe tindhawu to karhi leti ti vuriweke; na b pima tiawara to tirha hi tona eka ndhawu yaleyo leti ti nga ta fanana na kumbe ku hambana na na kumbe ehandle ka tiawara leti ti faneleke to tirhra hi tona ka bindzunkulu leri ri endliwaka eka sayiti rero.
Ku tirhisiwa ka michini yo pimiwa leyi hakelaka mali a swi fanelanga ku va bindzu-nkulu leri ri endliwaka eka ndhawu yaleyo, loko sayiti yaleyo yi tirhisiwa ehenhla ka xiyimo xa xihoxo lexi voniwaka hi Holobye ku ya hi xiphemu xa 261b.
A sayiti ra mutirhisi loyi a katsiweke eka mutirhisi wa le ndleleni kumbe loyi a tiendlelaka, loko swi nyikiwile ku ya hi milawu leyi tirhaka ya provhinsi.
a mutirhisi wa ndlela ku ya hi xiphemu xa 26; na b mutirhisi wa sayiti ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 4b.
I munhu wo lulama ntsena loyi a na nyikiwaka layisense yo va a va na kumbe a tirhisa ku tlula ntlhanu wa michini yo pimiwa leyi hakelaka mali tani hi mutirhisi wo tshunxeka wa michini yo hakela mali.
a kombeta swinene hi mfanele ehekeni ro nghena eka ndhawu leyi lawuleriweke.
i layisense leyi nyikiweke mutirhisi yaloye ii kopi ya layisense leyi nyikiweke mutirhisi wa ndlela loyi a faneleke, loko yi ri kona na, b ku hlayisa vulawuri ni vukombandlela lebyi faneleke bya michini hinkwayo leyi yi hakelaka mali eka sayiti hi nkarhi wa tiawara leti ti pimiweke eka ntirho lowu.
Muchini wun'wana na wun'wana wo gembula kumbe divhayisi yin'wana na yin'wana yo gembula yi fanele ku tsarisiwa na ku vakaziwa ku ya hi Nawu.
Mumaki u fanele ku hlayisa rekhodo hi ndlela ni xivumbeko lexi xi laviwaka hi kumbe ku ya hi nawu wa provhinsi wa muchini wunwana na wunwana kumbe divhayisis yinwana na yinwana ya vugembuli leswi mumaki a yi kumeke, endlaka, xavisaka kumbe hi ndlela yinwana a hangalasaka?
b nomboro yoxe yo tihlawula ya divhayisi; na c siku ro endla divhayisi.
Munhu a nga susi, cinci, onhi, sivi kumbe ku dlaya xikombeto makhenizimi lebyi laviwaka ku ya hi xiyenge.
Bodo yi fanele?
a ku tumbuluxa ni ku hlayisa, hi ndlela leyi yi lawuleriweke ni xivumbeko, rijistara ra rixaka ra muchini wunwana na wunwana wo gembula kumbe divhayisis yinwana na yin?
b nyika nomboro ya ntsariso ya nkarhi hinkwawo kumbe leyi hlawulekeke eka divhayisi yinwana na yin?
c eka divhayisi yinwana na yinwana yo tano, rekhoda vito, nomboro ya layisense ni vuxokoxoko byinwana lebyi lawuleriweke bya?
i nwini loyi ku tsarisiweke hi yena; na ii munhu unwana na unwana loyi a lizeke divhayisi yaleyo, kumbe loyi vunwini bya ntsariso wa divhayisi byi nyikiweke yena; na d ku nyika vuxokoxoko eka ntsariso ehansi ka xiphemu eka vulawuri bya vanyiki va tilayisense hinkwavo va provhinsi hi endlelo ni xivumbeko lexi ku lawuleriweke hi xona?
Loko muchini wo gembula wu netiwekiwa ni michini yinwana kumbe tisisteme ta michini, muchini wunwana na wunwana eka netiweke yaleyo wu fanerile ku va muchini wo gembula wa le tlhelo ku endlela Nawu wolowo?
Munhu loyi a xavaka muchini wo gembula kumbe divhayisi yo gembula eka tiko ra le handle ku ta eRiphabiliki , u fanele ku tsarisa divhayisi yo tano hi ku va a nyika vuxokoxoko lebyi lavekaka ku ya hi xiphemu xa 20 hi ndlela leyi yi lawuleriweke kumbe xivumbeko lexi lawuleriweke ku ya eka bodo.
Bodo a yi fanelangi ku tsarisa muchini wo gembula kumbe divhayisi yo gembula handle ka muxaka wa muchini kumbe divhayisi leyi yi vakaziweke ku ya hi swilaveko swa Nawu lowu tani hi loko wu fambisana ni swipimelo leswi faneleke sw divhayisi yo tano, hi laha ku pimiweke ha kona ku ya hi Mimpimo ya Nawu wa 1993 Nawu wa 29 wa 1993.
Munhu loyi a tsarisaka divhayisi ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 1 u boheka ku va mutsrisi nwini wa divhayisi yaleyo, ku ya hi ku hundzisela kunwana na kunwana ka vunwini byo ntsariso ku ya hi Xihluvi lexi?
Mutsarisi nwini wa muchini wo gembula kumbe divhayisi yo gembula u fanele ku tiyisisa leswaku vunwini, matirhiselo, nhlayiso ni vufakazi bya divhayisi yaleyo swi fambelana ni Nawu lowu, ku ya hi ku landza vuhundziseli byinwana na byinwana lebyi tsarisiweke bya vunwini ku ya hi Xihluvi lexi?
Ku hundziseriwa ka ntsariso wa vun?
Munhu loyi a gangisaka ku va a hundzisela vunwini lebyi tsarisiweke bya muchini wo gembula kumbe divhayisi yo gembula ku ya eka unwana munhu, kambe a tama a ha sala a ri na vunwini bya xinawu u fanele ku rhumela xikombelo eka endlelo leri ri faneleke naswona ri lawuleriweke na xivumbeko eka vulawuri byo nyika malayisense bya provhinsi leswaku va ta pfumelela ku hundziseriwa ka vunwini bya ntsariso wa divhayisi yaleyo?
Ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 3 na 4, munhu loyi a nga na lizi, kumbe vunwini byo hundziseriwa bya muchini wo gembula kumbe divhayisi yo gembula ku ya eka munhu unwana, loko a tama a ha ri nivunwini bya xinawa bya muchini kumbe divhayisi yaleyo u fanele ku rhumela xikombelo eka endlelo leri ri faneleke naswona ri lawuleriweke na xivumbeko eka vulawuri byo nyika malayisense bya provhinsi leswaku va ta pfumelela ku hundziseriwa ka vunwini bya ntsariso wa divhayisi yaleyo?
Mutsarisi nwini wa muchini wo gembula kumbe divhayisi loyi a vutlaka divhayisi eka mulizi kumbe unwana na unwana munhu loyi vunwini byi nga hundziseriwa eka yena ku ya hi xiphemu lexi a nga koxiwi ku va a rhumela xikombelo xo pfumeleriwa ku ya hi xiphemu lexi , kambe u fanele ku tivisa vulawuri lebyi pfumeleleke lizi kumbe ku hundziseriwa ka vunwini leswaku divhayisi yi vutliwile?
Munhu a nga koxiwi ku rhumela xikombelo xo pfumeleriwa ku ya hi xiphemulexi a nga si hundzisela ku va na muchini wo gembula kumbe divhayisi eka un?
a ku fambisa ku suka eka ndhawu yo karhi ku ya eka yi n?
b ku endla ntirho wo lunghisa, kumbe ku hlayisa divhayisi yaleyo yo gembula.
a ku hundzisela kumbe ku lizela munhu loyi a nga ni layisense ya provhinsi, swi fanele ku endlewa eka vulawuri bya vunyiki wa tilayisense ta provhinsi leyi yi nyikeke layisense yaleyo, kumbe b ku hundzesela eka munhu loyi a nga na layisense ya rixaka, ku fanele ku endliwa eka vulawuri bya vunyiki wa tilayisense ta provhinsi leyi eka yona muhundzuseleriwa a lavaka ku ya kona kumbe ku tirhisa divhayisi yaleyo yo gembula.
Vulawuri bya provhinsi bya vunyiki bya malayisense byi nga pfumelela ku hundzisela vun?
a Mukombeli wa ku hundzisela a ri mutsarisi n?
ku va na layisense leyi yi hanyaka, leyi nyikiweke hi vulawuri bya vunyika malayisense lebyi faneleke ku ya hi nawu wa provhinsi ku va va nghenelela eka kumbe fambisa vugembuli kumbe ku vanga vukona bya migingiriko ya vugembuli leyi yi nghenisaka ni ntlawa wa michini yo gembula kumbe divhayisi yo gembula , kumbe ku komberiwile layisense yo tani xikan?
hi ndlela yinwana u pfumeleriwile ku va na ntlawa lowu wu lawuleriweke wa divhayisi ya vugembuli ku ya hi layisense ya provhinsi, kumbe nawu lowu pfumeleriwaka wa provhinsi?
a byi nga pfumelela lizi, ku hundziseriwa ka vunwini kumbe ku va na muchini wo gembula kumbe divhayisi yo gembula hi nkarhi wun?
b a byi fanekelanga ku ala lizi kumbe vuhundziseriwa bya vun?
i pfumelela lizi kumbe ku hundzisela vunwini kumbe ku va na muchini wo gembula kumbe divhayisi yo gembula; kumbe ii tivisiwile ku vana divhayisi yo gembula leyi yi lawuleriweke hi nwini wo tsarisa?
i ku nyikiwa layisense yin?
Ku onha nawu wa xiphemu-ntsongo xa 1 i ku tlula nawu wa layisense, ku ya hi vufambesi bya xisankixini ku ya hi Nawu lowu, kumbe nawu lowu amukelekaka wa provhinsi.
ku hakela kanwe ka pfumeleriwa ku suka eka muchini wo pimiwa wo halela; naswona, iii ku hakelela ka le henhla ku ya hi ntlangu wunwana na wun?
na ii swipimelo swa yelano swa michini yo hakela leyi pimiweke, ku katsa ni mpimo-nkulu wa ntsengo wa sekele yin?
xiphemu xinwana na xin?
v maendlelo lama ya khomeke masungulo ni mahetelelo ya ntlangu wunwe eka ntlangu wunwe eka muchini wo hakelela swintsongo?
swipimelo swa tiakhawunti leswi swi faneleke ku fikeleriwa ni tirekhodo ta akhawunting leti ti faneleke ku hlayisiwa, hi vadnlela yo tirha hi yona, matirhelo ya sayiti ni vamatirhelo ya sayiti lava tshuxekeke; na vii vuxokoxoko bya mpimoxihansi lebyi nyikiweke hi vuamukeri wa layisense mayelana ni vuhangalasi bya xihlovo xo hangalasa, mafambafambiselo, tikhovhexini na ku hoxiwa ka muchini wo hakela swintsongo.
a hangalasa muchini wo hakela swintsongo eka mutirhisi wa sayiti kumbe mutirhisi wa sayitiloyi a tsuxekeke, kumbe ku endliwa leswaku muchini wo tano wu kumeka wu ri kona leswaku wu tlangiwa handle ka loko muchini wo tano wu tsarisiwile ku ya hi Xihluvi lexi; kumbe b ku fambisiwa muchini wo hakela swintsongo ku suka eka sayiti yinwe ku ya eka yinwana handle ka ku va ku ri ni ku amukeriwa hi, ni ku ya hi ku monitariwa ni ku lawula hi va vulawuri byo nyika tilayisense va provhinsi lava va tsariseke muchini walowo?
b u fanele ku hlayisa michini yo hakela swintsongo leyi lawuriwaka ni ku tirhisiwa hi ndlela leya ya matirhelo; na c u fanele ku teka mali eka michini yaleyo kutani ku hakeriwa swibalo kumbe tilevhi tinwana na tinwana leti va lavaka ti endliwa hi tlhelo ra michini yaleyo?
eka provhinsi yinwana na yin?
a eka provhinsi yaleyo handle ka ntsengo lowu wu lawuleriweke hi Holobye ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 1aii, kumbe b eka sayiti yinwe yinwana na yinwana eka provhinsi yaleyo, ku tlula ntsengo lowu wu lawuriweke hi Holobye ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 1aiii?
a ku thumba ni ku xiyaxiya swiendlo swo vonakala leswi swi fambelanaka na ni tihakelo tinwana na tinwana ta muchini wo hakela swintsongo lowu endliweke ku va kona ku va ku tlangiwa laha Riphabiliki; na b ku xiyaxiya ni ku vika leswaku data ku ya hi swilaveko leswi swi lawuleriweke?
Bodo yi nga endla kontiraka ni munhu unwana na unwana leswaku a pfuneta hi ku nyika wunwe wa kumbe mintshovelo hinkwayo kumbe mitirho yo pfuneta leyi yi lavekaku ku hetisisa vutihlamuleri bya yona ku ya hi xiyenge-ntsongo xa 1, kambe unwana na unwana nwankontiraka a nga fanelangi ku va munhu loyi, kumbe feme leyi yi nga yirisiwa tani hi munhu loyi a nyikiweke layisense ku ya hi xiphemu xa 50?
b ku hatlisisiwa ni xivumbeko xa tiripoto leti faneleke ku humesiwa hi bodo hi tlhelo ra matirhiselo ya sisteme; na c timhaka tinwana leti ti yelanaka ni ku tirha ka Sisteme ya Rixaka yo xiyaxiya ya elekitroniki ya le xikarhi?
Muchini wunwana ni wunwana wo hakela swintsongo lowu ku endliwaka leswaku wu va kona ku va wu tlangiwa wu fanele ku katsanisiwa na Sisteme ya Rixaka yo xiyaxiya ya elekitroniki ya le xikarhi, naswona munyikiwa wa layisense ya muchini walowo u ta fanela ku hakelela tihakelo to xiyaxiya leti ti lawuleriweke ku yelana ni muchini wolowo?
a vulawuri bya vunyiki bya tilayisense bya provhinsi eka provhinsi yinwana na yinwana ku fikelela data hinkwayo eka sisteme leyi sunguleke eka provhinsi yaleyo, handle ko hakerisiwa hi bodo; na b munyikiwi wa layisense ya muchini wo hakela swintsongo wunwana na wunwana u ta fanela ku hlanganisiwa ni sisteme ku fikelela data leyi yi lawuleriweke eka sisteme leyi yi tumbulukeke eka muchini walowo?
Ku tluriwa ka xiphemu-ntsongo xa 4 i ku tlula nawu wa layisense, ku ya hi vufambisi byi sankixina ku ya hi Nawu lowu kumbe nawu wa provhinsi lowu wu tirhaka.
Munhu a nga fanelangi ku nghenelela eka ntirho wunwana na wun?
a layisense ya rixaka leyi yi pfumelelaka ntirho wolowo; kumbe b layisense ya provhinsi leyi yi pfumelelaka ntirho wolowo lowu, kumbe mintirho.
Munyikiwa wa a nga fanelangi ku thola munhu, kumbe ku pfumelela muthoriwa loyi a nga kona ku endla ntirho wunwana na wunwana eka mintirho yo gembula handle ka loko muthoriwa yaloye a fikelela swilaveko swa xiphemu-ntsongo xa 1?
Muthori wa munhu loyi a nyikiweke layisense ku ya hi xiyenge lexi u fanele ku va hi hi nkarhi lowu lawuleriweke a boxa eka vulawuri byo nyika tilayisense vuxokoxoko byinwana na byinwana lebyi byi lawuleriweke lebyi khumbhaka muthoriwa loyi a nyikiweke layisense kumbe egente ya muthori?
Holobye a nga, ku ya hi vulawuri lebyi by endliweke mayelana na xiyenge xa 87, pima pima ntlawa wunwana na wunwana wa ntirho ku va wu lawuriwa hi swilaveko swa xiphemu lexi?
Layisense yi va yi nyikiwile, naswona xitifiketi xa layisense xi va xi nyikiwa, eka munhu ku ya hi xiyenge lexi a yi hundziseriwi eka unwana munhu. Hlengeleta hinkwaswo swiviko eka probiti ya rixaka yo tsarisa leyi nga hlamuseriwa ndlela ya kahle na xivumbeko?
vulawuri byinwana na byin?
i layisense ya provhinsi hi tlhelo ra swa khasino, rayisisi, ku gembula kumbe beja, handle ka nghingiriko kumbe xikongomelo lexi eka xona layisense ya rixaka yi lavelaka ku ya hi Nawu; na ii Ku ya hi Xihluvi xa B xa Xiyenge lexi hi xona tilayisense ta rixaka ta nghingiriko wunwana na wun?
b Ku endla vukamberi ku tiyisisa mfambelano na?
Vulawuri byinwana ni byinwana bya le ka provhinsi lebyi bya vunyiki bya tilayisense byi ni jurisdikixini eka provhinsi ya byona ku va?
aa byi langutela matirhelo ya muchini wunwana na wunwana lowu ku gemburiwaka hi wona lowu ku lavekaka leswaku wu katsiwa eka sisteme ya rixaka yo langutela ya xielekitroniki xa le xikarhi ku ya hi xiphemu xa 27; na bb ku tiyisisa ku fambelana ni, ku endla vulavisisi ni ku nyika switiviso swa nandzu ehansi ka Nawu wa Vandla ra Vutlharhi bya swa Timali ku fikelela eka xilaveko xa vulawuri byebyo, ku fika kwalaho hilaha swi endlekaku hakona eka mintirho ya vugembuli?
leswaku ntwanano lowu wu endliweke hi munyikiwa wa tilayisense loyi a nga ni layisense ya provhinsi leyi yi nyikiweke hi byona rhwariwa iii Leswaku ntwanano lowu endliweke ku ya fika laha vanyikiwa va tilayisense valavo va tirha eka provhinsi yaleyo.
Leswaku vathoriwa va le ka mintirho ya vugembuli va nyikiwa layisense ku fikelela eka xiyimo lexi xi laviwaka hi Nawu kumbe Nawu lowu wu tirhisekaku wa provhinsi v Leswaku muchini wunwana na wunwana wa vugembuli kumbe dhivhayisi yinwana na yinwana ya vugembuli leyi yi tirhisiwaka, kumbe yi endliwaka leswaku yi va yi ri kona leswaku yi ta tirhisiwa, hi munhu loyi a nyikiweke layisense yi tsarisiwa ni ku fakaziwa ku ya hi Nawu lowu; na vi Ku hetisa ni ku hlengeleta ni ku hakela swibalo, tilevhi na tihakelo tin?
leti ku tirhiwaka eka tona ku ya hi layisense ya rixaka; kambe iii laha kumbe eka lowu nghingiriko wu endlekaku laha swi pfumeleriwaka ku ya hi?
c ku kambela michini ya ku gembula hi yona kumbe tidivhayisi leti ti tirhisiwaka eka nghingiriko wunwana na wunwana lowu wu pfumeleriwaka ku ya hi?
aa leswi nyikiweke layisense hi vulawuri byebyo byo nyika tilayisense; kumbe bb endzeni ka jurisdikixini ya vulawuri byelebyo bya ku nyika tilayisense; na ii milandzu ku ya hi Nawu kumbe nawu lowu tirhisekaku wa provhinsi e Ku komba ndlela no ku tshimbisa ku fambelana ka tilayisense ni vutihlamuleri bya mavandla lama ya kotaka ku tihlamulela ku ya hi Nawu wa Vandla ra Vutlharhi bya swa timali, ku fikelela eka xilaveko hi nawu, ku fika laha, hilaha ku tirhisiwaka ha kona eka mintirho ya vugembuli.
f ku xiya xiya na kambe tilayisense ku ya hi Nawu lowu ni nawu lowu wu tirhisekaku wa provhinsi; na g ku yisanyana kambe ku vanga xinwana na xin?
aa ku endlela xivangelo lexi xi tumbulukeke eka provhinsi yaleyo, kumbe bb hi ndlela yinwana, hilaha swi vekeriweke eka xiphemu xa 431a na b?
Ku ya hi swilaveko swinwana na swinwana leswi swi vekeriweke eka nawu wa provhinsi lowu tirhisekaku, vulawuri bya provhinsi byo nyika tilayisense byi nga hlawula eka huvo hi ku va ku twananiwa kumbe ni vulawuri byinwana bya le ka provhinsi byo nyika tilayisense matimba mawana na manwana kumbe ntirho lowu faneleke ku endliwa kumbe ku tirhiwa hi vavulwuri bya ku nyika tilayisense ta provhinsi ku ya hi Nawu lowu kumbe nawu lowu wu tirhisekaku eka provhinsi hi ndlela leyi swi kombetiweke eka xiphemu xa 238 xa vumbiwa?
b Ku endla vukamberi byo ents bys vuswikoti byo tirha bya vulawuri bya vanyiki va tilayisense va le ka tiprovhinsi ku ya hi ndlela leyi swi kombetiweke hi yona eka xiphemu xa 34, leswaku ni swipimelo swa rixaka leswi sunguriweke hi Nawu swa tirhisiwa hi ndlela leyinene ni nandzelelano eRiphabliki hinkwaro na c ku pfuneta vulawuri bya vunyiki bya tilayisense bya provhinsi ku tiyisisa leswaku migingiriko yo gembula leyi kalaka yi nga nyikiwangi tilayisense ya thumbiwa hi ndlela leyi voniweke eka xiphemu xa 662 na 3, hilaha swi nyikiweke eka Xihluvi xa B eka Xiyenge lexi.
Huvo yi fanele ku tiyisisa mintirho ya yona ni mintirho ya muofisiri-nkulu leyi yi vekeriweke eka xiphemu lexi yi endliwa hi ndlela leyi yi fambelanaka ni swilaveko swa xiphemu xa 41 (e), (g) na (h) xa vumbiwa.
Huvo yi nga lerisa mu-ofisiri-nkulu ku va a endla vukambisisi ehenhla ka timhaka ta vusopfaeka ntirho lowu endliwaka hi valawuri va vunyiki bya tilayisense eka provhinsi vutihlamuleri bya vona ni mintirho ku ya hi Nawu.
a xileriso lexi xi nyikiweke hi huvo, na b swinwana na swin?
a nyika kopi ya vukambisisi bya ripoto eka vulawuri lebyi byi faneleke bya vunyiki bya tilayisense ta provhinsi; na b rhamba vulawuri bya provhinsi ku rhumela nhlamulo yo tsariwa hi tlhelo ra vukambisisi hi nkarhi lowu wu lawuriweke.
Loko ku ya hi mbuyelo vukambisisi byi endliwa ku ya hi xiphemu ntsongo xa 2 muofisiri-nkulu u ni xivangelo xo va a tshemba leswaku vulawuri bya munyiki bya tilayisense bya provhinsi byi tsandzekile ku fambisana na provhixini yinwana na yin?
a a nga nyika ripoto yo komba ku tsandzeka eka vulawuri byo nyika tilayisense bya provhinsi a vekela mhaka yinwana na yinwana leyi vulawuri byi tsandzekeke eka yona ku fambisana ni provhixini yinwana na yinwana ya Nawu lowu, na b u fanele hi nkarhi wunwe a rhamba vulawuri bya provhinsi byo nyika tilayisense ku gangisa masungulo ya ntwanano lama ya nga ta tiyisisa mfambisano wa tiprovhixini hinkwato leti ti tirhisekaka ta Nawu?
i a ripoto eka huvo swiphemu leswi pimiweke hi yona; naswona ii a nyika ripoto ya ku tsandzeka kunwana na xirhambo lexi ringanisiweke eka xiphemu-ntsongo xa , loko vulawuri byo nyika tilayisense eka provhinsi byi tsandzeka swinene ku ya hi ntwanano wolowo?
b Vulawuri bya provhinsi byo nyika tilayisense naswona huvo yi tsandzekile ku fikelela ntwanano lowu wu kombetiweke eka yin?
b vulawuri bya provhinsi byo nyika tilayisense naswona bodo yi tsandzekile ku fikelela ntwanano lowu wu kombetiweke eka yinwe ya xiphemu-ntsongo; kumbe c vulawuri bya provhinsi byo nyika tilayisense sweswi byi le eka xihoxo ku ya hi ntwanano?
Vulawuri bya provhinsi bya vunyikeri bya tilayisense byi fanele ku hlayisa rijisitara ra unwana na un?
a migingiriko leyi yi pfumeleriweke ehansi ka rin?
khansele yi nga, hilaha swi kombisiweke eka xiphemu xa 41 xa Vumbiwa, yi ta fanela ku hlanganyeta ku lulamisa nkwetlembetano wunwana na wunwana exikarhi ka bodo na valawuri ni vanyiki va tilayisense va provhinsi yin?
a eka provhinsi yo karhi ku ri hava layisense ya provhinsi leyi yi sunguriweke; kumbe b khansele yi hetisisa hi leswaku vulawuri bya tiprovhinsi bya vunyiki bya tilayisense eka provhinsi yo karhi by itsandzeka ku tirha ntirho wolowo hi ndlela leyinene, khansele y inga bumabumela eka Holobye yi kondletela leswaku layisense yi nga nghensiwa kona, endliwa kumbe ku endliwa leswaku yi va kona ehansi ka vunyiki bya tilayisense hi byona, na c rito ni vuxokoxoko byo kota k utiva unwana na unwana wa munhu loyi a tivekaka a r ina 5% kumbe ku tlula ya ntsakelo hinkwawo wa swa timali eka muamukeri wa layinsense vulawuri bynwana na byin?
Bodo yi fanele ku rhumela vuxokoxoko byinwana na byin?
Valawuri va xinawana va fanele hikwalaho ko komberiwa ku suka eka valawuri vanwana va xinawana vanwana ku nyika khopi ya vuxokoxoko lebyi lawuleriweke emavokweni ya vona ku ya hi layisense, mutsarisi kumbe murhumeri wa xikombelo xa layisense?
Magoza yo tano ya fanele ku tekiwa ku yisiwa emahlweni xiphemu xa 100 xa vumbiwa ku tiyisisa hetisiso wa vutihlamuleri bya xinawu.
layisense ya rixaka leyi lawuriwaka ku ya hi Nawu lowu yi tirha eRhabuliki hinkwaro, naswona a yi pfumelela munyikiwa wa layisense ku endla, ku nghenelela, kumbe ku vanga vukona bya migingiriko leyi nyikiweke layisense eka ndhawu yinwana na yin?
I xiyimo xa layisense yinwana na yinwana ya rixaka xa leswaku munyikiwa wa layisense u fanele ku fambisana ni provhinsi yinwana na yinwana leyi yi tivekaka ya a Nawu lowu b Nawu wa National Intelligence Centre c Nawu wa provhinsi lowu wu tirhisekaka eka provhinsi yinwana na yinwana leyi eka yona munyikiwa wa layisense u endla, nghena eka, kumbe u endle vukona bya migingiriko ya layisense?
Mukomberi wa layisense ya rixaka u fanele ku rhumela xikombelo xa yena hi ndlela ni xivumbeko lexi xi lawuleriweke, na ku hakelela hakelelo leyi lawuleriweke yo kambela hi yona ku ya eka vulawuri bya tilayisense eka provhinsi leyi eka yona a murhumeri wa xikombelo a tsahamaka eka yona, kumbe leyi eka yona murhumeri wa xikombelo a lavaka ku vumba ntireho ehansi ka layisense, loko mukomberi a r imunhu ntsena, kumbe b ndhawu-nkulu ya bindzu ya murhumeri wa xikombelo yi ta kumbe yi ta yisiwa kunwana hi ndlela yin?
a tirhisana ni vulawuri byin?
b endla vulavisisi lebyi lawuleriweke hi Nawu lowu hi tlhelo ra provhinsi, vuswikoti bya xithekiniki, vuphikizani bya mintirho yaleyo, kumbe timhaka tinwana na tinwana leti ti lawuleriweke; na c endla vuyingiseri byinwana na byinwana lebyi lawuleriweke, kumbe mintengo yinwana na yinwana hi tlhelo ra xikombelo lexi rhumeriweke?
a tivisa mukomberi hi ku tsala papila leswaku byi ala ku nyika layisense leri ri komberiweke; kumbe b tivisa murhumeri wa xikombelo hi vulawuri byo lawiula hi ndlela leyi yi hlamuleriweke leswaku byi gangisa ku nyika layisense hilaka swi komberiweke , naswona ku kombetiwa swipimelo swinwana na swin?
a u fanele ku lerisa swipikitere ku fambisa nkambelo wa matlhelo hinkwawo ya xikombelo lexi rhumeriweke, ripoto ya ndzavisiso ni swibumabumelo swa vulawuri bya vunyiki bya tilayisense bya provhinsi, loko ku ri ni vulawuri bya provhinsi byo nyika tilayisense leby ibyi nga byimbirhi kumbe ku tlula lebyi byi kombeleke ku ya hi xiphemu xa 403; kumbe b eka mhaka yinwana na yinwana leyi yi nga va ka kona, a nga lerisa xipikitere ku fambisa nkambelo wa matlhelo hinkwawo, loko ku ri ni vuseketeri byo antswa ku tshemba leswaku swilaveko swa Nawu lowu a swi fikeleriwangi?
i murhumeri wa xikombelo ii vunyiki bya tilayisense bya provhinsi; na iii vunyiki bya tilayisense byinwana lebyi endleke xikombelo xa nkambelo lowu nga rivariwa, hi ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 1 a?
Endzhaku ko endla nkambelo wo rivala hi ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 1, Muofisiri-nkulu a nga?
b kombela vunyiki bya tilayisense bya provhinsi ku langutisa?
a. ku veka swipimelo swo engetela kumbe swinwana ku nga si humesiwa layisense kumbe b. ku cinca swipimelo swin?
a. a kombela leswaku vunyiki bya tilayisense bya provhinsi byi languta xikombelo hi vuntshwa; no b. hlamusela timhaka leti vulawuri byi tsandzekeke ku landzelela milawu ni mimpimo ya rixaka eku kamberiweni ka xikombelo.
a a nga nyikanga xitiviso xa xikongomelo xo yi kambela hi ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 2, kumbe xitiviso hi ku ya xiphemu-ntsongo xa 3, ku nga si hela 20 wa masiku endzhaku ko amukela nkunguhato wa layisense; kumbe b ku nyika xitiviso hi ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 3a.
a nyika layisense leyi nga na swipimelo leswi cinciweke tanihi laha swi komberiweke hakona hi Muofisiri-nkulu; kumbe b kombela bodo ku veka etlhelo xikombelo xa Muofisiri-nkulu, kutani byi pfumelela ku nyikiwa ka layisense tanihi laha a swi kunguhatiwe hakona ekusunguleni.
a kambisisia xikombelo hi vuntshwa; kumbe b kombela bodo ku veka etlhelo xiviko xo kayivela kutani byi pfumelela ku nyikiwa ka layisense hilaha a swi kunguhatiwe hakona ekusunguleni.
a tiyisisa xikombelo kumbe xiviko xo kayivela xa Muofisiri-nkulu b veka etlhelo xiphemu xa xikombelo kumbe xiviko xo kayivela; kumbe c yi pfumelela ku nyikiwa ka layisense loku nga na swipimelo kumbe swi nga ri kona.
b loko n?
nwini wa layisense a tlule xipimelo xa layisense; kumbe v nwini wa layisense a tsandzekile ku endla vutihlamuleri bya yena bya timali lebyi nga kona eka layisense?
Vunyiki bya tilayisense bya provhinsi byi fanele ku tsundzuxana hi xihatla na vunyiki bya tilayisense bya provhinsi yinwana hi ku yimisiwa kumbe ku khanseriwa ka layisense ya rixaka?
Loko ku langutisiwa xikombelo xa layisense ya provhinsi kumbe rixaka, vunyiki bya tilayisense bya provhinsi byi fanele ku landzelela mimpimo ya tilayisense leyi hlamuseriweke eka Nawu lowu.
Layisense yinwana na yinwana ya provhinsi yi na xipimelo xa leswaku nwini wa layisense u fanele ku landzelela xilaveko xinwana na xinwana xa Nawu lowu?
Loko ku nga si bohiwa xinawana tani hilaha swi anakanyiweke hakona eka xiphemu xa 87, Holobye a nga kombela ku tsundzuxiwa hi Khomixini ya Mphikizano, naswona u fanele ku langutisa exikarhi ka swin?
i tilayisense ta tikhasino leti nyikiweke ni lava ti tirhisaka kahle endzeni ka Riphabuliki, ni nkarhi lowu tilayisense ti tirhaka eka wona; na ii tilayisense ta tikhasino tin?
cc ku hambana ka vunwinyi endzeni ka vumaki byo gembula; kumbe dd vuswikoti byo tirha eka vumaki byo gembula; kumbe ee mphikizano endzeni ka vumaki byo gembula?
Loko Holobye a vona leswaku nhlayo ya le henhla ya tilayisense ta tikhasino eRiphabuliki hinkwaro kumbe endzeni ka provhinsi yokarhi, byi le hansi loko byi pimanisiwa ni nhlayo ya tikhasino leti tirhaka eRiphabuliki kumbe provhinsi yoloye, tikhasino leti nga na tilayisense ti nga ya emahlweni ti tirha ntsena loko ti landzela swipimelo leswi nga kona eka tilayisense ta tona ku fikela loko nhlayo ya tikhasino leti tirhaka yi va ehansi ka nhlayo ya le henhla ya tikhasino leti nga na tilayisense.
e mutirhisi wo hetiseka; kumbe f ehansi ka khategori yinwana ni yinwana ya layisense ku fikela eka xiyimo lexi faneleke lexi laviwaka hi nawu wa provhinsi?
Nawu wa provhinsi lowu nga kona wu nga lava leswaku nwini wa layisense loyi a hlamuseriweke/ eka xiphemu-ntsongo xa 1 ku va khamphani leyi tsarisiweke hi ku ya hi Nawu wa Tikhamphani, wa 1973 Nawu Nomboro 61 wa 1973?
a michini yo hungasa, hi ku ya hi swilaveko swa xiphemu-ntsongo xa 2; na b mintlangu yo hungasa, hi ku ya hi swilaveko swa xiphemu-ntsongo xa 3 na swinawana swinwana leswi pasisiweke hi ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 4?
Muchini wo hungasa a wu fanelangi ku cinciwa ku suka eka muchini wo gembula lowu kumekaka eka tikhasino ta ntolovelo.
b ku nyika hakelo ya mali kumbe nkatsano wa mali ni sagwad rinwana; kumbe c ku nyika sagwadi leri hundzaka nkoka wa le henhla lowu lerisiweke eka mintlangu yoloye?
Holobye a nga lerisa nkoka wa le henhla wa sagwadi ni muxaka wa masagwadi lama nga kumekaka eka ntlangu wo hungasa hi ku ya hi xiphemu xa 87.
a mavito ya nwini wa layisense b migingiriko leyi pfumeleriwaka hi layisense, matikhomelo kumbe ku yi nyika vaaki; na c layisense ya ntirho, ndhawu ya kona ni laha layisense yi pfumeleriwaka ku tirha kona?
Vunyiki bya tilayisense bya provhinsi lebyi nyikaka layisense ya rixaka kumbe layisense ya provhinsi byi ta yi nyika ntsena tanihi a layisense ya nkarhi hinkwawo b layisense ya nkarhinyana, hi ku ya hi ku fikeleriwa ka swipimelo swin?
c layisense ya xinkarhana kumbe layisense yinwana ya nkarhinyana leyi nyikiwaka hi ku ya hi nawu lowu faneleke wa provhinsi; kumbe d hi ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 3, layisense ya siku ro karhi leyi pfumelelaka xiendleko lexi nyikiweke layisense emasikwini yokarhi endhawini yokarhi leyi boxiweke hi layisense?
Layisense ya siku ro hlawuleka a yi nge humesiwi eka ntirho wa tikhasino kumbe muchini wo gembula.
Vunyiki bya tilayisense bya provhinsi lebyi nyikaka layisense ya rixaka byi fanele ku nyika setifikheti ya layisense hi ku tirhisa xivumbeko lexi lerisiweke xa nwini wa layisense?
migingiriko yokarhi leyi pfumeleriwaka hi ku ya hi layisense kumbe xiyelaniso xa nawu lowu faneleke lowu hlamuselaka migingiriko yoloye; na iii vito kumbe nhlamuselo ya tindhawu tokarhi laha migingiriko ya layisense yi nga ta endleriwa kona handle ka loko yi ri layisense ya ntirho.
b a ri mutirhela-mfumo kumbe n?
d hi ku ya hi xileriso xa khoto leyi nga ni vuswikoti leyi n?
e a tshame a susiwa ehofisini ya vuthirasiti hikwalaho ka vuhomboloki lebyi fambelanaka ni vuxisi kumbe matirhiselo lama nga riki kahle ya timali; kumbe f emalembeni ya khume lama hundzeke a hehliwe hi vukhamba, vuxisi, no humesa matsalwa ya vuxisi, ku hlambanya ka vunwa, xidyoho ehansi ka Nawu wa Vukanganyisi, wa 1992 Nawu Nomboro 94 wa 1992, kumbe xidyoho hi ku landza Nawu lowu kumbe nawu wa xifundzankulu lowu faneleke, naswona a voniwe nandzu wo va a pfaleriwa ekhotsweni handle ko rihisiwa, kumbe ndziho lowu nga hundzeki ntsengo lowu lerisiweke, ehandle kaloko munhu a amukele nyiko ya ndzivalelo kumbe ku khomeriwa handle ko rihisiwa eka vudyoho bya yena.
Vulawuri bya tilayisense a byi nge nyiki layisense ya ntirho eka munhu loko munhu loyi a wela ehansi ka ku siveriwa kunwana loku hlamuseriweke eka xiphemu-ntsongo xa 1?
Layisense ya ntirho leyi nyikiwaka hi ku ya hi Nawu lowu yi ta tekiwa yi khanseriwile loko layisense yi siveriwa hi ku ya hi xiphemu-ntsongo xa 1 nkarhi wunwana na wunwana endzhaku ka loko yi nyiketiwile?
Ku siveriwa na swiyiriso swa tilayisense tin?
Xiphemu lexi a xi tirhi eka tilayisense ta ntirho.
i a nga tshama a khomiwa eka khume wa malembe laya hundzeke, laha tikweni kumbe kunwana, ku yiva, vukungundzwana, vuxisi hi ku tsala, vukanganyisi, nandzu ehansi ka Nawu wa Vukanganyisi, 1992 Nawu wa nomboro ya 94 wa 1992, kumbe nandzu ku ya hi Nawu lowu kumbe nawu wa xifundzankulu lowu tirhisekaka, naswona u ke a nga pfaleriwa exitokisini a nga pfumeleriwi no hakela mali, kumbe hakelo leyi tlulaka mali leyi vekiweke, ehandle ka loko munhu yoloye a tshunxiwe nkarhi wa xigwevo wu nga si fika kumbe a rivaleriwile?
Vulawuri bya tilayisense bya xifundzankulu byi fanele ku ala ku nyikalayisense eka munhu loyi a yirisiweke ku va na ku tsakela eka layisense, loyi a nga na layisense, ndhawu leyi nga na layisense, kumbe bindzu leri nga na layisense leyi fanaka ku ya hi xiyengentsongo xa 1, kumbe nawu wa xifundzankulu lowu tirhisekaka.
Vulawuri bya tilayisense bya xifundzankulu byi fanekle ku ala ku nyika layisense eka muendli wa xikombelo loko, endzhaku ko hetisisa vulavisisi, vulawuri bya tilayisense byi na xivangelo xo tshembha leswaku muendli wa xikombelo, kumbe munhu unwana na uwana loyi a nga lawulaka ku tsakela ka muendli wa xikombelo, munhu unwana na unwana loyi a nga na 5% kumbe ku tlula ka ntsengo wa ku tsakela hi swa ximali eka loyi a nyikiweke layisense, kumbe mininjhere unwana na un?
a i xirho xa ndyangu wa munhu loyi a nga xirho xa vulawuri bya tilayisense; kumbe b u ke a nga yirisiwa ku va na layisense, kumbe bindzu leri layisense yeleyo yi fambelanaka na rona, ku ya hi xiyengentsongo xa 1.
Xiyenge lexi a xi tirhi eka layisense ya ntirho.
Loko munhu loyi a nga na layisense, kumbe a nga na ku tsakela eka layisense a yirisiwa ku ya hi xiyenge xa 502 endzhaku ka loko layisense yi nyikiwile, munhu yoloye u fanele ku vekela etlhelo ku tsakela koloko ku nga si hela nkarhi wo ringana 3 w malembe, lowu vekiweke hi vulawuri bya tilayisense endzhaku ko langutisa swivangelo, na muxaka wo yirisa.
j a ri na ku tsakela eka layisense, loko munhu yoloye a fanele ku boxa ku tsakela ka yena ku nga si hela nkarhi wo ringana 3 wa malembe, lawa ya vekiweke hi vulawuri bya tilayisense endzhaku ko langutisisa swivangelo na xivangelo xo yirisiwa; kumbe ii i mufambisi wa bindzu leri khumbhekaka, vulawuri bya tilayisense byi nga vekela swivangelo swo twala ku ya emahlweni ka layisense hi xikongomelo xo vona leswaku ku na ku landzeleriwa ka ka Nawu lowu.
Xiyenge lexi a xi tirhi eka layisense ya ntirho.
a munhu loyi a yirisiweke ku ya hi xiyenge xa 502 a kuma layisense, kumbe 5% kumbe ku tlula ka ntsengo wa ku tsakela wa timali eka loyi a nyikiweke layisense, kumbe b ku tsakela hi tlhelo ra timali loku nga na munhu loyi a yirisiweke ku ya hi xiyenge xa 502 a yimela 5% kumbe ku tlula ntsengo wa ku tsakela wa timali eka loyi a nyikiweke layisense, munhu yoloye u fanele ku boxa ku tsakela ka yena hinkwako ka timali loku tlulaka 4.999% ya ntsengo hinkwawo wa ku tsakelo hi tlhelo ra timali, ku nga si hela 3 wa malembe laya vekiweke hi vulawuri bya endzhaku ko langutisa swivangelo na muxaka wo yirisiwa.
i matimba yo nyikiwa vantima; kumbe ii ku sivela timhangu, swivangelo swa ximunhu na swa ikhonomi swa vuhlonga na ku bohiwa hi ku gembula na b byi nga vekela ku ya emahlweni kumbe ku hambana ka swyimo leswi twalaka eka layisense ku fika eka xiyimo lexi fanalaka ku lulamisa timhaka leti boxiweke eka xiyengentsongo xa 1a?
a eka xifundzankulu xexo, eka mhaka ya layisense ya xifundzankulu; kumbe b eka Riphabuliki, eka mhaka ya layisense ya rixaka.
Loko ku langutisiwile timhaka leti boxiweke eka xiyengentsongo xa 1, vulawuri bya layisense bya xifundzhankulu byi fanele ku alela xikombelo handle ka loko ku ri na ku swivangelo leswi twalaka ku suka eka vaaki leswi lavaka leswaku ku va ku pasisiwa, loko swi tikomba o nge ku pasisa xikombelo swi ta endla leswaku muendli wa xikombelo, a ri yexe kumbe hi ku tirhisana na unwana a fikelela matimba ya makete?
Hi xikongomelo xa xiyengentsongo xa 2?
mtimba ya makete?
swivangelo swo tsakela swa vaaki swi katsa swivangelo leswi vekiweke eka xiyenge xa 12A xa Nawu wa Mphikizano, 1998; na munhu loyi a nga na vuxaka?
muendli wa xikombelo a nga na vulawuri byo kongoma kumbe lebyi nga kongomangiki a; kumbe iii a nga na vulawuri byo kongoma kumbe byo ka byi nga kongomi ehenhla ka munhu loyi a boxiweke eka ndzimana ya i kumbe ii.
ku tsakela hi tlhelo ra timali a swi katsi mpfumelelo wa nhundzu kumbe ku koxa xibalo, mali na huvo ya vaaki swi vula mfumo, xirho xa mfumo, kumbe nhlangano wunwana na wunwana laha mfumo wu nga na ku tsakela hi swa timali?
a layisense yo gembula, migingiriko yo gembula kumbe ndhawu leyi tirhiseriwaka swwo gembula; kumbe b munhu loyia nga na layisense yo gembula hi ku kongoma kumbe a nga kongomangi a a fambisaka migingiriko yo gembula kumbe a va nwini kumbe a tirhisa ndhawu ku endla migingiriko yo gembelu?
b va xirho xa malulamiselo laya pfumelekakatanihi leswi boxiweke eka xiyengentsongo xa 5 exikarhi ka huvo ya vaaki na munhu unwana na unwana ku ya hi leswi huvo ya vaaki yi tiyimiseleke ku hluvukisa no hlayisa switirho kumbe ku phakela swinwana eka munhu un?
i ekusuhi ka ndhawu leyi tirhiseriwaka migingiriko yo gembula; kumbe ii leyi lulamiseriweke ku nyika swilo swa ikhonomi, miako, kumbe swipfuno swinwana leswi faneleke eka miako yeleyo kumbe migingiriko yo gembula; kumbe ku va na ku tsakela ko kongoma kumbe loku nga kongomangiki loku vangiweke hi nkarhi lowu a ku pfumeleriwa ku tirha ka maendlelo laya amukeriweke laya boxiweke eka ndzimana ya (b)?
a maphephe ya swa mabindzu laya leheke ku tlula voko; na b mahakelelo yanwana na yanwana ku ya hi leswi lulamisiweke xiswona eka huvo ya vaaki naswona a swi lawuriwi hi ku kongoma kumbe ku nga ri hi ku kongoma ka mbuyelo wo suka eka migingiriko yo gembula?
Malulamiselo laya boxiweke eka xiyengentsongo xa 3b kumbe c ya amukeleka loko tihakelo tihi na tihi ku ya malulamiselo eka huvo ya vaaki a ya lawuriwi hi ku kongoma kumbe ku nga ri hi ku kongoma eka mbuyelo wo suka eka migingiriko yo gembula.
i a yi lulamelanga eka ntirho lowu ringanyetiweke, hi ku landza Nawu lowu na nawu wa xifundzankulu lowu tirhisiwaka; kumbe ii a xi enerisi swilaveko ku ya hi xiyenge xa 17.
b mpfumelelo lowu tsariweke ku suka eka mukomberi ku pfumelela vulawuri bya tilayisense ku kuma mahungu ku suka eka vanhu van?
Vufambisi byo Chuchisa bya Vaaki bya Rixaka; kumbe iv Mintirho y Maphorisa ya Afrika Dzonga.
Xiviko lexi komberiweke ku ya hi xiyengentsongo xa 1 xi nga katsa mahungu yo va munhu a tshameke a khomiwa, ku fika eka mhako yo va mahungu ya ri laya faneleke eka xikongomelo xo langutisisa loko munhu yoloye a yirisiwile ku va ku tsakela ko va na layisense, layisense ya ndhawu kumbe ya bindzu leri fanaka, ku ya hi Nawu lowu kumbe nawu wa xifundzankulu lowu tirisiwaka.
Vulawuri bya tilayisense bya xifundzankulu xinwana na xinwana byi fanele ku yisa eka huvo khopi ya xiviko xo lavisisa lexi lulamisiweke ku ya Nawu lowu kumbe nawu wa xifundzankulu lowu tirhisiwaka, naswona huvo yi fanele ku hlengeleta hinkwaswo swiviko sweswoeka rhijisitara ra ndzavisiso ra rixaka hi ndlela leyi vekiweke?
a nyika mpfumelelo, ku tiyisisa nrhurhiso, tani hi mhaka ya ku hiku ha matirhelo; kumbe b nyika alo lowu nga tsariwa eka mukombeli, hi xivangelo xa xiboho.
Xiphemu lexi axi tirhi eka mpfumelelo wa vuthori.
Munhu loyi akombelaka bindzu eka leri mpfumelelo wu yelenaka na wona, kumbe ku kombela ku tsakela vulawuri eka mpfumelelo, u fanekele ku kombela eka huvo yo nyika nawu ya xifundzankulu leyi yelanaka eka nrhurhiso wa mpfumelelo wolowo.
Huvo yo nyika nawu ya xifundzankulu ayi fanekelang ku nyika nrhurhiso wa mpfumelelo loko, endzhaku ko tihlanganisa valavisis valava hlamuseriweke, huvo yo nyika nawu yi na xivengelo eka kutshemba swoleswo, tani hi mbuyelo wa nrhurhiso wo lowo, munhu loyi anga ymisiwa ku ya hi xiphemu xa 502 kumbe nawu loyelanaka na wa xifundzankulu wu ta kongoma kumbe ku hava nkongoma ku khoma 5% kume ku tlula ya ntsengo hinkwawo wa mpfumelelo kumbe bindzu eka mpfumelelo lowu ri yelananaka na wona.
Mpfumelelo wung tinyiketela eka pmfumelelo xitiviso xa ntsariwa lexi nga nyikiwa hi huvo yo nyika mpfumelelo ya xifundzankulu lexi nyikaku mpfumelelo.
a tinhweti tinharhu endzhaku ka loko ku nyikiwe xitiviso ; kumbe b eka siku leri nga vekiwa eka xitiviso.
Huvo ya Vugembuli bya Rixaka ya Nawu yi sungula hi Nawu lowu.
i Holobye; na ii Kusukela eka xifundzankulu xinwana na xin?
i mutshami wa xitulu wa Bodo ya Vugembuli bya Rixaka; nakambe ii kusukela eka xifundzankulu xinwana na xinwana mutshami wa xitulu wa huvo yo nyika mpfumelelo ya rixaka?
Holobye I mutshami waxitulu wa Huvo.
d mhaka yinwanan na yinwana ya mayelana na vafambisi kumbe vakamberi va vugembuli eka Riphabliki kumbe xifundzankulu xinwana na xin?
e xiboho xa nkanetano wunwana na wunwana lowu naga ya ka ehelnhla eka tihuvo to nyika mpfumelelo ta xifundzankulu, kumbe exikarhi ka huvo yo nyika nawu ya xifundzankulu na bodo, kuya hi xianawana na vulawuri eka mighingiriko ya vugembuli; nakmbe f timhaka tinwana leti ku vuriwaka tona hi xirho xa Huvo?
b ang languta mhaka yinwana na yinwana eka huvo ya bodo kumbe huvo yinwana na yinwana ya mpfumelelo ya xifundzankulu, hi xikombelo xa xiviko kumbe kutekeriwa emiehleketweni; nakambe c anga endla kukuma leswaku huvo yoloye ya mpfumelelo ya xifundzankulu yi tsandzekile ku tirha hi Nawu lowu nakambe, loko wunga wu nga endla tano, ka ku kongoma eka huvo yo nyika mpfumlelelo ya xifundzankulu yi nghena eka mpfumelelo na bodo hi kulandzelela swi tepe leswi tekiwaka hi huvo yo nyika mpfumlelelo ya xifundzankulu ku tiyisisa tirhisano na Nawu lowu?
Holobye u fanekele endla nhlangano wa Huvo eka nkarh wunwana na wunwana, kambe u fanekele ku ringeta nkarhi wunwana minhlangano yimbirhi e ka lembe rinwana na rinwana ra swa timali?
Holobye anga endla nhlangano wunwana na wunwana wa Huvo ku va nhlanga wa swirho hinkwaswo, kumbe ntsena swirho swa nntolovelo, kambe u fanekekle ku ringeta nkarhi wunwana minhlangano wunwe eka lembe rinwana na rinwana ra swa timali. Ku va nhlangano wa swirho hinkwaswo?
Eka nhlangano wa huvo eka wono swirho swo hetisisa swi vitiwile eka kuhetisa ka swirho yi nga yimeriwa hi ku cinca-ncinca, leku ku nga hlawuriwa hi swirho swa vuhetisisi sweswo eka swirho swa bodo yinwana ya huvo ya xinawana lexi tirhisiwaka?
Tani hi ku hundza ka miri lowu rixaka na switlhangu swa xifundzankulu swa mfumo swi lavaka ntirhisano eka wona laha nhlangano wa vafi na moya wa kahle, Huvo ya fanekele ku teka swiboho eka ku fikelela swibobho swa wona hi swilemiwa.
Loko Huvo yi nga swikoti ku fikelela swiboho eka timhaka tinwana na tinwana yi ngasi , Huvo yinga twisisa eka mhaka hi ku endla nhlawulo wa xikaya eka fambelo?
a holobye; nakambe b ku riengete nkarhi wunwana 5 wa swirho swinwana wa ntolovelo eka Huvo?
Xirho eka xiphemu nyana xa 2 eka 6, Huvo yi fanekele ku sungula Milawu ya Matirhelo ya kuyisa emahlweni ka yona.
Bodo ya swa Vugembuli bya Rixaka, tani hi loko yi sunguriwile eka Nawu wa swa Vugembuli bya Rixaka, wa 1996(Nawu wa Nomboro ya 33 ya 1996), wu kumile ehansi ka Nawu lowu, xirho eka Xilo xa 4 xa Nongonoko.
Bodo yi na matimba lamlandzelaka na matirhelo eka vutiolori na matirhelo hi endla na Nawu lowu, a vukamberi na ndzavisiso, loko swilaveka, eka ku nyika mpfumelelo wa rixaka eka mfumo yo nyika mpfumelelo ya xifundzankulu hi huvo yo nyika mpfumelelo ya xifundzankulu eka ku nhlangana na Anawu lowu eka ku kotisa xiphemu xa 40 ku ya eka xa 43.
b vukamberi na ndzavisiso na ntirhisano lowu enteke na Nawu lowu hi huvo yo nyika nawu ya xifundzankulu, ku nghena eka mpfumelelo na huvo yoleyo hi ku landzelela switepe leswi trkiweke hi ku lunghisa mavabyi manwanan na man?
e ku va na vutihlamuleri lowu nga humesiwa eka xiphemu xa 33; nakambe a ku olola matimba manwana na matirhelo eka mintirho yinwana na yinwana lama nga vekiwa eka wona ku ya hi Nawu lowu?
a ku tsundzuxa Huvo eka nhlayo leyi pimiweke ya muhlovo wunwana na wunwana wa mpfumelelo lowu yelanaka na wa tikhasino, rheyisisi, vugembuli na wejarini leswaku yi fanekele ku nyikiwa eka Riphabliki kumbe eka xifundzankulu xinwana na xin?
b ku tsundzuxa huvo eka timhaka ta nawu wa rixaka lowu yelanaka na wa tikahasino, rheyisisi, vugembuli na wejarini na le ka nkombiso wa muhlovo wa rixaka na mpimo lowu nag eka mhaka yinwana na yin?
b tsundzuxa Huvo, ku ya eka Holobye, hi ku landzelela mhaka yinwana na yinwana leyi kombisiweke hi Huvo; nakambe c kambela avelano wa nxaviso na nhlangano wa nxaviso eka tindhawu ta vugembuli no langutisa eka timhaka tin?
bodo yi fanekele ku languta huvo yinwana na yinwana ya le handle kumbe ntsungeni leti nga na swilo leswi fanaka na swilo swa bodo?
b yi nga languta eka nhluvukiso wa le handle eka tindhawu ta tikhasino, rheyisisi, vugembuli na wejarini; nakambe a yi nga tihlanaganisa na munhu unwana unwana, nhlangano kumbe vandla hi mayelana na mhaka yinwan na yinwana leyi lavekaka hi bodo?
i ti katsa eka huvo ya vucinco bya xitafu kumbe vumbirhinyana; kumbe i ku nyika vupfuneti bya lendzeni kumbe nlangutelo eka huvo.
Eka xikombelo xa xinawana lexi tirhisiwaka xa xifundzankulu, Xirho xa Vufambisi bya Huvo kumbe huvo yo nyika mpfumelelo ya xifundzankulu, bodo yi nga katsa eka huvo yoloye eka mighingiriko ya nthirhisano ku yitiva no yi tirhisa mighingirioko leyi nge le nawini loko ku ri na ndhawu ya kahle ku tshemba leswaku mighingiriko yoleyo yi nga endleka eka mindzelekano ya swifundza.
a mindzelakanini hinkwayo ya swifundza; kumbe b hinkwako eka swifundza swokarhi, loko, eka vonelo ra Huvo, huvo yo nyika nawu ya xifundzankulu yi nga swi koti ku tirhisa mighingiriko hi vu yona.
Bodo yinga languta hi tihuvo yo nyika nawu ya xifundzankulu eka mhaka leyi tivekaku.
Bodo yinga kombela huvo yo nyika nawu ya xifundzankuluyinwana na yinwana ku yisa xiviko xinwana na xinwana kumbe mhaka yoyelana na mighingiriko ya huvo yo nyika nawu eka bodo?
d iii Holobye wa Vuhlayiseki na Nsirhelelo; nakambe e iv Holobye wa Nhluvukiso wa Vanhu, hi ku landzelela, ku tirha ku ya fikela loko vahumesiwa hi Holobye loyi anga hlawula xirho xolexo.
a ehenhla ka khume ra malembe lamahundzeke anga, kumba a, katsiwa eka Riphabliki kumbe kunwana ka vuyivi, ko tshova, fojara kumbe maendlelo ya vufojari bya tsalwa, phejuri, na kutlula nawu hi ku endla Ntshovo wa Nawu, wa 1992Nawu wa Nomboro ya 94 kumbe 1992, ku tshova nawu ehansi ka Kuavanyisa ka 2 kumbe ka 3 ka Nsirhelelo wa Nawu wa le Xikarhi wa Nhlangano, wa 1998 Nawu wa Nomboro ya 121 ya 1998, ku tshova ka nawu hansi ka Naw wa swa Timala ta Nhlangano wo Tlhariha, kumbe ku tlula nawu ku katsa ku kala vutshembeki; kumbe b a khumbeka eka ku tlula na kunwana na kunwana loko ku nga endliwa endzhaku ka loko Nongonoko wa nawu wa Riphabliki ya Afrika-Dzonga, wa 1993 Nawu wa Nomboro ya 200 ya 1993, wu teke ndhawu, ku yisiwa ekhotsweni hindlela yo pfumala ku gweviwa?
Mulawurinkulu wa Vufambisi a ku ri xirho xa bodo, kambe naga fanekelanga ku hlawula eka minhlangano ya bodo.
ku endlela xiphemu nyana xa 3 c, ku tsakela ka swa timali a swi katsiwi eka ntsakelo lowu nga kongomeki lowu ngava kona eka nhlengo wunwana na wunwana kumbe vuhlayisi loko munhu loyi anga kombisiwa eka xiphemu nyana anga ri na vulawuri eka swiboho swa nhlayiso wa nhlengo wolowo kumbe nhlayiso?
Xirho xa bodo xi fanekele ku kutivisa Holobye eka kutsala endzhaku ka ku kombela ntswalo lowu nga, kumbe lowu lavaka kuva, ntswalo lowu kombisiweke eka xiphemu xa 67 (c)(ii).
a ku tikatsa eka mighingiriko yinwanan na yin?
b ku hlawu eka nhlangano wunwana na wun?
c kuendla vutirhisi bya xihundla, kumbe ku vuyeriwa ka, eka mhaka yinwa na yinwana ya vumunhu leyi nga kumiwa tani hi mbuyelo wa matirhelo lama mintirho ya munhu tani hi xirho xa bodo; kumbe d kutivisa mahungu manwa na manwana lama nga ndzimana ya d eka ntlangu wa vunharhu, handle ka loko swikomberiwile tani hi xihluvixa swivangelo swa munhu tani hi xirho xa bodo?
Loko, nkarhi wunwana na wun?
a hi nkarhi wolowo na ku pfala ko hetiseka eka xivumbeko xa vutsakeri eka nhlanagano; nakambe.
b ku humesa eka nhlangano ku pfumelela swirho leswi nga sala ku burisana hi mhaka na makombiselo loko xirho xi fanekele ku pimeriwa eka ku nghenela mphikizano eka eka kuyisa emhlweni ka mhaka yoleyo.
Ku pfala hi xirho ku ya hi xiphemunyana xa 3 a na xiboho hi bodo ku ya hi xiphemunyana xa 3b u fanele ku tsala hansi nkarhi wa nhlanagano laha makume ma nga endliwa.
Ku yisa Emhlweni ka bodo, na swiboho swinwana na swin?
a xirho xi tsandzeka ku pfala vutsaekri tani hi leswi lavekaka eka xiphemunyana xa 3; kumbe b xirho lexi ngana na vutsakeri lebyi nga hlanganeriwa eka ku yisa emhlweni ko loko, leswi nga phikzaneriwa eka swona hindlela yinwana, kumbe hi ku kongoma kumbe kuhava ku kongoma eka nsunsumeto wa kuyisa emahlweni?
c atsandzeka ku pfala ntsakelo kumbe ku humesa eka nhlangano tani hi leswi lavekaka eka xiphemu xa 683 ; kumbe d honisa eka matirhelo ya kahle eka swivangelo swa hofisi ya yena.
Endzhaku ko susiwa ka munhu eka hofisi ku ya hi xiphemunyana xa 2, Holobye ufanekele ku kota nkarhi wa munhu ku nwi yingisela?
Ehenhla ka kuhela ka ku xirho lexi nga hlawuriwa nkarhi wosungula ehifisini, xirho xi nga hlawuriwa nakambe eka nkarhi lowu ya ka emahlwenimhaka ya xiphemu xa 67.
Munhu anga fanekelanga ku hlawuriwa ku tirhela eka kutlula swiphemu swimbirhi tani hi xirho xa bodo.
Mutshami wa xitulu anga kombisa siku, nkarhi na ndhawu ya nhlangano wo sungula wa bodo, nakambe mutshami wa xitulu eka ku vutisa eka bodo anga kombisa siku, nkarhi na ndhawu nhlangano wunwana na wunwana?
Mutshami wa xitulu hi kuvutisa eka bodo anga kombisa ndlela eka minhlanagno ya bodo, endzhaku ka kutekela emiehleketweni eka matirhelo ya vupfuli na nrhurhiso.
Vutalo bya swirho swa bodo swi lwelwa nhlangano wa bodo.
Bodo yi fanekele ku fikelela swiboho swa yona hi khonsesusi.
Loko bodo yi tsandzeka ku fiekelela swiboho swa yona eka nhaka yinwana na yinwana endzhaku ka yona, bodo yi fanekel ku lunghisa mhaka hi nhlawulo wa vanhu lang ta hlawula vatele eka mafambiselo?
Xirho eka xiphemunyana xa 4 na 5, bodo yi nga sungula milawu ya kuyisa emhlweni ka yona.
a xivandla xa ntirho eka bodo eka nkarhi lowu xiboho axi tekiwile hiwona; kumbe b leswaku munhu loyi ang riki xirho eka nkarhi wolowo se I xirho eka nkarh loko ku tekiwa xiboho.
Bodo yinga hlawula hi kuya ka nkarhi nhlangano wunwe kumbe yinyingi ku tirha eka ntirho wunwana na wunwana na vutiolori bya matimba lama yisiwa ehansi eka wona hi bodo?
b yi nga endla leswku imani xirho lexi nga tshamelaka nhlangano; nakambe c yi nga nyika vafambisi eka nhlangano kambe vafambisi valavo va fenekele ku landzelela Nawu.
Nhlangano wu faneke ku endla ntirho wa yona na vutiolori bya xirho xa matimba ya yona eka mali ya Nawu lowu na vafambisi vanwana na vanwana lavanga nyikiwa hi bodoku ya hi xiphemunyana xa 3c?
Xiboho lexi nga teka hi nhlangano eka matirhelo ya ntirho wa vona na vutiolori bya matimba lama nga endleriwa eka xiboho xa wona xa bodo, xirho eka kulunghisa ka bodo.
Holobye anga, hi xikanwe eka Holobye wa swa Timali, ku kombisa hakelo na mpfumelelo eka xirho xinwana na xinwana xa bodo, kumbe xa nhlangano, lexi nga ri ki entirweni nkarhi hinkwawo wa tiko?
Hakelo na mpfumelelo eka vanhu lava kombisiweke eka xiphemunyana xa 1 va nga hambana ku ya hi kuhambana ka tihofisi leti nga endliwa hi vona kumbe mintirho yo hambana leyi nga endliwa hi vona.
i xirho eka vufambisi na vulawuri eka bodo, u ni vutihlamuleri eka vutihlamuleri bya swa timali leswi yelanak na swivangelo swa bodo; nakambe ii swa amukeleka eka bodo; nakambe b hlawula xitafu xinwana tani hi loko swifenelrile ku kota leswaku bodo yi endla mintirho ya yona?
Xiphemu xa 67 2 na xa 3 na xiphemu xa 68, hlaya na ku cinca loku lavekakja hi xiyimo, ku tirhisa hi Mufambisilonkulu na xirho xinwana na xinwana xa xitafu eka ku hlawula hi kuya hi Nawu lowu?
Bodo, hi ku vutisisa eka Holobye, anga kombisa hakelo, mpfumelelo, ku vuyeriwa ka kuthoriwa na swinwana swilo na matirhelo ya mahlawulelo ya munhu loyi a hlawulaka ku ya hi xiphemunyana xa 1?
Xirho eka mali ya Nawu wa Mafambiselo ya swa Timal wa Vanhu, wa 1999 Nawu wa Nomboro ya 1 wa 1999, bodo yi nga yisa ehansi eka xirho xinwana na xinwana xa xitafu matimba manwana na manwana kumbe ntirho lowu bodo yi nga wutirhisak kumbe ku wutirha ku ya hi Nawu lowu?
c xuma lexi nghenaka lexi fambisaka hi bodo ku sukela eka nhlayiso wa yona na vuhakeri eka mali kuya hi xiphemunyana xa 6; nakambe d mali yinwana leyi ghenaka eka bodo kusukela eka ndhawu yinwana?
Lembe ra swatimali ra bodo I nkarhi wa ti 1 ta Dzivamusoko eka lembe rinwana na rinwana ku fikela hi ti 31 ta Nyenyankulu wa lembe leri landzelaka?
Lembe rinwana na rinwana , eka nkarhi wo kombisa hi Holobye, bodo yi fanekele ku yisa eka Holobye tsalwa ra xuma lexi faekeleke xinghena xa bodo na madurhelu, na kukombela kahle kahle kusuka ePalamante, hi ku landzelela ka lembe leri landzelaka ra swa timali?
Bodo yi fanekele ku pfula no hlayisa akhawunti hi vito ra bodo hi bangi leyi nga ni mpfumelelo kumbe xivandla xin?
a mali yinwana na yinwana ley kumiwekehi bodo yi fanekele ku hoxiwa eka akhawunti yoleyo; na b muholo wunwana na wunwana eka bodo yi fanekele ku endliwa eka akhawunti yoleyo?
Ticheke leti nga humesiwa ka akhawunti bodo yi fanekele ku sayiniwa hi yona hi vanu vambirhi lava nga nyikiwa mpfumelelo eka ntirho wo fa na wolowo hi ndzhendzelekano wa bodo.
a eka nkarhi lowu tsongo wa vuhoxa mali na bangi yinwan na yin?
a akhawunti ya Tiko na mali yin?
Tirhikhodo leti kumekaka eka xiphemunyana xa 1b xifanekele ku kamberiwa hi Vakameri Vantolovelo.
Bodo yi fanekele ku tivisa eka Holobye nkarhi wunwa kanwe elembeni eka mighingiriko yo yona?
a cincelaa e ka vukopeli bya xiviko eka Holobyenkulu wa xifundzankulu xinwana na xinwana; nakambe b ku endla tafula eka Palamente?
a yinga hlawula munhu loyi a lavekaka anga na vutivi tan hi hi mukamberi no veka mukamberi ku kambela, ku lavisisa kumbe ku pima nkoka eka mhak yinwana na yinwana eka bodo, xirho ku lawula no fambisa eka bodo, nakambe b fanekele ku nyika mukamberi unwana na un?
i leswaku mukamberi u hlawuriwile hansi ka Nawu lowu; nakambe ii mpimo wunwana na wunwana eka huvo ya vukamberi?
Mukamberi u tirha swivangelo hansi ka Nawu ufanekele ku kombisa vumbhoni bya yena bya ku hlawuriwa eka munhu loyi swinwikongomeke loyi alavaka ku laveka ku vona?
eka ndlela ya Nawu lowu kumbe rixaka rinwana kumbe nawu wa xifundzankulu eka ku landzelela ka vugembuli na mighingiriko ya nhlangano, mukamberi u lava vulaveki ku va a hlawuriwa ku va mufambisi wa ntshuxeko eka ndlela yo yelana na swiphemu swa Nawu wo Sirhelela eka Vughevenga, wa 1977 Nawu wa Nomboro ya 51 wa 1977?
Mukamberi anga vakona eka tihofisi ta huvo yo nyika nawu wa xifundzankulu yinwana na yinwana hi ndlela yo humesela mighingiriko leyi kombisiweke eka xiphemu xa 33 kumbe 34?
a ku ghena tindhawu tinwana na tinwana leti ngani mpfumelelo, kumbe tindhawu tinwana eka tona mighingiriko leyi ngani mpfumelelo yi katsiwile, hlanganisiwile kumbe ku dnliwa kuri yiva kona, kumbe eka tirhikhodo ta mighingiriko yinwana na yin?
i leswaku mighiniriko yinwana na yinwana ya vugembuli yi katiwile, nhlanganisiwile kumbe ku endli ku vakona; kumbe ii leswaku muchini wunwana na wunwa kumbe swilo swa vugembuli, switirhiso, xilo, buku, rikhodo, xitiviso, vurikhodo kumbe matsalwa manwana lamatirhisiwaka kumbe lamanga tirhisiwa eka ku hlanganisa eka hlangana na tikhasino kumbe mighingiriko yin?
c eka tindhwau tin?
i ku hlanganisa xikombelo xinwana na xin?
kombela munhu loyi anga na vulawuri eka tindhawu to tani hileto to yendla mpfumelelo wun?
ku kambela eka swilo leswi hlamuseriweke swa vugembuli, switirhiso, swilo, buku, rhikhodo, xitiviso, rhikhodo kumbe tsalwa rin?
a swilo swin?
d kombela eka munhu unwana loyi a vonakaka eka kuva yena loyi anga ka eka tindhawu leti hlamuseriwak eka ndzimana ya a kumbe b i ku komba xitirhiso xin?
ku nyika ndlela eka xikmabelo kumbe ku endla vukopeli kumbe vuengetelo, buku, rhikhodo, sitiviso, rhikhodo kumbe tsalwa leri kumekeka eka ndzimana ya a kumbe b leyi munhu ang ka yona kumbe vuhlayisi eka, kumbe vulawuri lebyi kulu; kumbe ii ku nyika mahungu manwa na manwana eka nhlangano wa swinwana na swinwana leswi nga hlawuriwa kumbe ku endliwa ku ya hi xiphemunyana xa i kumbe ii?
Handle ka xitiviso, mukamberi anga endla xinwana na xinwana lexi nga kombisiwa eka xiphemunyana xa 2 hi ndlela yo va na vutihlamuleri eka bodo kuya hi xiphemu xa 65 1a kumbe b?
Loko atirha ntirho ku ya hi xiphemunyana xa 2 kumbe 3, mukamberi anga fambisana kumbe kupfuniwa hi mupfuneti, muhlamuseri kumbe mufambisi wa swa vuphorisa.
Mukamberi ang kombela no tlhela kuma mahungu, switirho na mahungu man?
hi ku tlula nawu ku pfala mahungu manwana na manwana ya xitshembo kuya hi timhaka ta munhu unwana na un?
a eka ku kuma xivangelo ku ya hi Nawu lowu; kumbe b tani hi mbuyelo ku endla xikombelo kumbe ku nghela mphikizano eka kuyisa emhlweni kunwana na kunwana ku ya hi Nawu lowu?
b hi ndlela ya vuamukeri bya vululami; kumbe c eka xikombelo xa mukamberi kumbe munhu unwana loyi anga chiwa vito rinwana ku amukela mahungu?
I ku tlula nawu ku humesa, ku kavanyeta kumbe ku kondletela munhu unwana na unwana loyi a alulamisaka matimba kumbe endlaka ntirho lowu yisiweke ehansi eka, ehenhla ka kumbe ku humesela ehandle eka munhu yoloye hi Nawu lowu?
Munhu loyi a vutisaka hi mukamberi ku ya hi Nawu lowu a nga siveriwi ku hlamula xivutiso xinwana na xinwanaloko nhlamuo yi leyi kriminata wena nwini?
ku kala Ku ti-inkrimineyita nhlamulo leyi nyikiweke kumbe tsalwa leri endliweke eka vutiolori bya matimba bya munhu ku ya hi Nawu lowu I vudyohi tani hi vumbhoni eka munhu loyi anga nyika nhlamulo kumbe ang endla tsalwa eka kuyisa emahlweni ka vughevenga byi nwana na byinwana, handle ka loko eka kuyisa emhlweni ka vughevenga ekaperijuri kumbe eka yona munhu a ringetaka ka vukhamba leby kombisiweke eka xiphemu, ntsena eka engetelo leswku nhlamulo kumbe tsalwa leri fanaka ku vani vumbhoni eka vudyohi lebyi nga chadyiwa?
Hi ku engtela eka xuma xinwana na xin?
a endlaka xinwana na xin?
b endlaka xinwana na xin?
f i mukamberi i huvo ya xinawana; kumbe ii munhu loyi ang na mpfumeleloeka nawu eka huvo ya xinawana; kumbe g ku ala kumbe ku tsandzeka ku landzelela eka rihanyo ra yena eka xikombelo xinwana xinwana xa mukamberi hansi ka xiphemu xa 77?
I ku tlula nawu kukhontraveni xuma xinwana na xinwana xa Nawu lowu?
Loko munhu ku kumeka leswaku tlule nawu wa Nawu lowu hi nkarhi wunwana lowu nakambe wu yelanaka na kutlula nawu ka le hansi ka nawu wa xifundzankulu, munhu yoloye anga voniwa nandzu eka ku tlula nawu wa Nawu lowu, kumbe kutlula nawu ka le hansi ka nawu wa xifundzankulu, kambe hayi hi vumbirhi?
Vuendli bya vughevenga hansi ka Nawu lowu hi mpfumelelo I nkavenyeto eka matirhelo ya mpfumelelo.
handle ka swinwana na swinwana eka ntwanano lowu katsaka eka nawu wunwana, ku hih Nawu lowu swi liyabulu eka ndziho wunga ri lowu hundzaka ku ringana R10 000 000, kumbe kuva ekhotsweni nkarhi lowu nga hundzeki malembe ya 10, kumbe hi vumbirhi ndziho na le khotsweni?
mpfumele lowu nga kimiwa eka nkavanyeto wa matirhelo ya mpfumelelo swi tlula eka vuamukeri bya vutirafi leby nga hundzeki 10% wa anyuwali yo tlula mpfumelelo.
Huvo ya majisitarata ku humesa nawu handle ka swinwana leswi nga ka ntwanano lowu katsaka milawu yinwana, huvo ya majistarata yina pfumelelo wo humesa vutirafi eka vughevenga kumbe nkavanyeto wa matirhelo ya mpfumelelo hi kuya hi Nawu lowu?
Mphakelo wa matsalwa handle ka loko kumbexani swi nyikiwile eka Nawu lowu, xitivso, xikombelo kumbe tsalwa rin?
eka vughevenga byi nwana na byi nwana le byiy ka emahlweni kuya hi Nawu lowu, loko ku ri navumbhoni leswaku I tsalwa ra mavunwa, ku nghena kumbe rikhodo kumbe mahung ya mavunwa humaaka eka kumbe eka buku, tsalwa, pulani, xifaniso kumbe vu halyisa bya khomphuyuta, eka nkalo wa vumbhoni eka ntwanano, munhu loyi a anga hlayisa xilo xolexo wu ehleketeriwa ku endla tsalwa, vunghenelo kumbe rikhodo kumbe ku hlayisa mahungu?
tsalwa, vughenelo kumbe rikhodo, kumbe mahungu, endzeni kumbe buku yinwana na yinwana, tsalwa, pulani xifaniso kumbe vuhlayisi bya khomphuyuta eka vumbhoni tain hivuamukelo bya marito ya nkoka eka kumbe eka yona hi munhu loyi a humelelaka ku va aendlile, nghenile, rikhodile kumbe ku hlayisa yona handle ka loko kuri na vumbhoni eka ntwanano lowu munhu akali anga wu endlangiki, nghenelangiki, rikhodangiki kumbe ku wu hlayisa?
a swivumbeko swin?
b mpimo wa nomboro ya muhlovo wunwana na wunwana wa mpfumelelo, mayelana vugembuli lebyi nga tanyikiwa eka Riphabliki kumbe eka xifundzankulu xinwana na xin?
c ku kombisiwaka ka muhlovo na mpimo lowu nga tirhaka eka ntolovelo eka Riphabliki mayelana na mhaka yin?
g i kunyika eka vurindzi eka vughembuli, na ii ku nyika eka nsirhelelo wa lavatsongo eka ku humesela eka mighingiriko ya vugembuli; nakambe h ntolovelo, mhaka yinwana na yinwana ya mhangu leyi nga tekeriwaka emiehleketweni kahle kahle kumbe mfhumba lowu hlamuseriwaka hi ndlela yo vuyeriwa eka swilo swa Nawu lowu?
mafambiselo eka maendlelo ya swikombelo, ku katsa ndzavisiso leswaku wu hlanganiswa eka nkarhi wun?
mayimela na ndlela ya vukamberi eka bindzu ra mpfumelelo na tsalwa na rikhodo leti fanekelaka ku hlayisa no yisa eka huvo leyi yelanaka ya pfumelelo; nakambe v muhlovo, mpimo wa lehansi na nkoka wa switirho swa vugembuli leswi nga tirhisiwaka eka mpfumelelo.
d mafambiselo eka ku tekela miehleketweni ka swikombelo, ku ktsa ndzavisiso leswaku ku hlanaganisa na nkarhi wun?
f matirhelo lamang hlangnisiwa na mpfumelelo, kuya hi xiphemu xa 485; nakambe g matirhelo na swilaveko eka nrhurhiso wa mpfumelelo, kumbe kutsakela eka mpfumelelo.
b i ku vutisa eka Huvo; and i nxaviso wa swinawan leswi nga huseriwa erivaleni eka xiphiqo xa mpimo wa lehansi wa masiku ya 90; nakembe c ku tihlanagnisa na bodo na huvo ya xifundzankulu yo nyika mpfumelelo.
Nawu lowu wu kambisisa Nawu wa Vugembuli bya Rixaka, wa 1996 (Nawu wa Nomboro ya 33 ya 1996).
Nawu lowu wu vuriwa Nawu wa Vugembuli bya Rixaka, wa 2003, no tlhela wu ta eka matirhelo eka siku ku lunghisiwaka hi Nkulunkumba hi ku xitiviso eka Gazzete.
siku leri pfunaka?
Nawu lowu nga hundza?
i Nawu lowu nga hundza, loko tinomboro ti landzeriwa hi marito ya Nawu lowu nga hundza; kumbe ii Nawu lowu, eka ndlela yinwana?
b eka xilo kumbe xilonyana hi nomboro I vumbhoni eka ku twanana ka xilo kumbe xilonyana xa Nongonoko lowu.
Handle ka Nawu lowu nga hundza, Xinawana xa Nomboro ya R 1425 kutivisa hi vukulu hansi ka xiphemu xa 17 xa Nawu lowu nga hundza hi ti 21 ta N?
a Nhlamuselo ya byako hi Xinawana xa 1 lexi nga tsemiwa; nakambe b Swinawana swa 4, 8, 10, 11, 12, 16, 28, 29, 39, 40, 411, 42, 62, 63 na xa 64 swi tsemiwile?
Mpfumelelo lowu nga nyikiwa ku ya hi nawu lowu tirhisiwaka wa xifundzankulu hi huvo yo nyika mpfumelelo ya xifundzalexikulu, na ndlela ya matimba hi xihatla kungasi fika siku leri pfunaka, ku yisa emahlweni eka ndlela ya matimba, nhloko mhaka eka nhlayiso wa Nawu lowu, na nawu wa xifundzankulu lowu tirhisiwaka.
a xiphemu xa 171 axi tirhi kufikela siku ro tlange ra nharhu ra siku leri pfunaka, kumbe siku lero ra khale tani hi bodo, endzhaku ko languta nawu wunwana na wun?
c xiphemu xa 46 a xitirhi kufikela eka siku leri pfunaka ro tlangela ra vunharhu.
Timfanelo tinwana kumbe vucha vito hivuntshwa lebyi tsekeriwaka hi, kumbe mfanelo leyi endliweke, munhu unwana na unwana ku ya hi nhlayiso wunwana wa Nawu lowu nga hundza, lowu nga tirhisiwangiki kumbe ku fikeleriwa nkarhi wolowo endzhaku ka siku leri pfunaka ri fanekele ku langutiwa eka ku va timfanelo ta le nawini kumbe vu cha hivuntshwa eka, kumbe mfanelo leyi humesiweke, leyi munhu ku ya hi mayelana Nawu lowu wa nhlayiso, ku sukela siku leri timfanelo, vu cha hi vuntshwa kumbe timfanelo eka arose yo sungula, nhloko mhaka eka nhlayiso wa nawu lowu?
Xitiviso lexi nyikiweke hi munhu eka munhu unwana ku ya hi nhlayiso wa Nawu lowu nga hundza lowu fanekelaka ku langutiwa tani hi xitiviso lexi nganyikiwa ku ya hi nhlayiso lowu yelanaka wa Nawu lowu, ku sukela eka siku leri ku nga nyikiwa xitiviso hansi ka nawu lowu hundzeke?
Tsalwa leri, endzhaku ka siku leri pfunaka, ri phakeriwile eka kukotisa ka Nawu lowu hundzeke ku fanekele ku langutiwa tani hi kutsakisiwa ku phakela eka ndlela ya Nawu lowu.
Xikombelo lexi nga nyikiwa hi mukamberi, ku ya hi nhlayiso wunwana na wunwana wa nawu lowu nga hundza, na ku khumbeka ko htlisa endzhaku ka siku leri pfunaka, ku yisa emahlweni vukhumbeki, nhlokomhaka eka nhlayiso wa nawu lowu hundzeke?
a ku ya hi xitlhangu xa rixaka eka mfumo kumbe nhlangano wunwana na wunwana lowu khomelaka kumbe vaamukeri eka rifuwo rinwana na rin?
b ku ya hi enthiti leyi kombisiweke eka xilonyana xa 2 a, ntsena endzhaku ka siiku leri langutiweke hi Holobye hi xitiviso eka Gazette; kumbe a henhla ka vuto eka ndlela ya matimba eka Nawu lowu, hi ndlela yinwana?
handle ka xiphemu xa 55, loko ku langutiwa xikombelo xa mpfumelelo wa khasino eka nkarhi wunwana na wun?
a ntswalo wa swa timali eka mighingiriko yinwana na yinwana ya vugembuli lowu endliweke hi Tiki, xirho xa Tiko kumbe nhlangano wunwana wun?
Komponi yinwana na yinwana na ntirhisano eka wona laha yinwana na yinwana eka enthithisi leti longloxiweke eka ndzimana ya i ku ya eka ya ii ti nga va ticincerwe eka; kumbe v Xirho xa tiko kumbe nhlanganoeka wo laha tiko ri nga ni xiphiqo eka xona laha enthithi swi vulaka swona eka ndzimana ya i na iv ti nga rhurhiseriwa eka ntswalo eka mighingiriko ya vugembuli; nakambe c ku nghonoka ka le nawini ko fana vafambisi vajuridixiyali ya nhlayiso, vafambisi va judixiyali kumbe xivumbeko tani hi loko swi nyikiwile eka Nawu wa Tikomponi, wa 1973 Nawu wa Nomboro ya 61 wa 1973, kumbe nawu wunwana enthithi lowu langutiweke eka ndzimana ya a?
a eka kuva xirho xa bodo henla ka kuta ka matirhelo ya Nawu lowu, loko munhu yoloye ang chiwangi hi vuntshwa kuva xirho xa bodo ku ya hi xiphemu xa 67; nakambe b handle ka swona, ku yisa emhlweniku va xirho xa bodo, vukhomeri eka xiyimeko xona xexiyani munhu loyi axi khomile nkarhi wolow endzhaku ka siku leri pfunaka, ku ya fikela eka loko swiherile eka munhu loyi a hlawuriwile ku ya hi Nawu lowu nga hundza.
Munhu loyi a endleke nkarhi tani hi mukamberi hansi ka Nawu lowu nga hundza nkarhi wolowo endzhaku ka siku leri pfunaka I mukamberi ku ya Nawu lowu tani hi siku leri pfunaka, nhlokomhaka eka ndlela yoyisa emahlweni ka bodo.
Vumbhoni bya mukamberi leby nyikiweke kuya hi Nawu lowu nga hundza na nkarhi wolowo wa ntiyiso endzhaku ka siku leri pfunaka ku yisa emhlweni eka ntiyiso tani hi vumbhoni bya nkarhitani himukamberi, tani hi loko swi nyikiwileku ya hi Nawu lowu, ku ya fikela swi hela hinkarhi kumbe swisuriwa hi bodo.
Mpfumelelo wa rixaka munhu loyi, nkarhi wolowo Nawu lowu nga hundza, ku va na mpfumelelo wa muhlovo lowu, kuya hi Nawu lowu, ku laveka ku nyikiwa mpfumelelo wa rixaka, ang endla xikombelo eka huvo yo nyika mpfumelelo ya xifundzankulu leyi nyikaka mpfumelelo eka kucincela eka mpfumelelo wolowo, na huvo yo nyika mpfumelelo wa xifundzankulu wu fanekele ku nyika mpfumelelo wa rixaka eka hunguto eka mpfumelelo wa khale, eka ndlela yo yelana hiku ya na matirhelo.
Munhu loyim nkarhi wolowo endzhaku ka siku leri pfunaka, ku ve na mpfumelelo eka muhlovo wolowo leswaku, ku ya hi Nawu lowu, aswi laveki ku nyikiwa mpfumelelo wa rixaka, kambe wu nga nyikiwa, anga endla xikombelo eka 6 wa tinhweti endzhaku ka siku leri pfunaka ku huvo yo nyika pfumelelo ya xifundzankulu leyi nyikaka mpfumelelo ku cincela eka mpfumelelo fanekele ku nyika mpfumelelo wa rixaka eka hunguto wa mpfuemeleo wa khale, na huvo yo nyika mpfumelelo, eka kuyelana ka na mawtirhelo.
bodo yi fanekele ku sungula nhlangano ku languta na kuvika eka nawu wa rixaka ku endla kutirhela ka vugembuli eka Riphabliki, ku tlhela ku katsiwa xiviko xa wona eka nongonoko wunwana na wunwana wa nawu wa rixaka lowu nga ka hlangano wu langutiwa hi ku tsundzuxana?
a vayimeri va huvo yo nyika mpfumelelo wa xifundzankulu; na b vanhu vanwana, loko kumbe vanhu vo lavo vari swirho swa bodo?
Xiphemu xa 713 na 4 ku tirhisa eka nhlangano lowu nga ka xivandla ku ya hi xilo lexi.
Nhlangano lowu nga ka xivandlaku ya hi xilo lexi yi fanekele ku tivisa hi hlanganisa eka bodo na Huvo eka lembe rinwe endzhaku ka siku leri pfunaka?
Eka malembe mambirhi endzhaku ka siku leri pfunaka, Holobye, endzhaku ko languta xitiviso eka nhlangano na matirhelo manwana ya bodo na Huvo, fanekele ku tivisa nawu wa Palamente eka xinawana lexi xa vugembuli eka Riphabliki?
Xiphemu xa 13 (j) xa nawu lowu, handle ka marito lama landzelaka eka xindzimana nyana xa 13 (j)(ix), swi tshamisa xisweswo eka ndlela ya matimba ku fikela eka swinawana leswi endlaka hi Holobye ku kombisatinomboro leti pimiweke ta ndlela ya matimba eka mpfumelelo wa tikhasino, tani hi xiphemu xa 45 na nawu lowu.
i hi ku landzelela mighingiriko yinwana ya vugembuli hanle ka ya vutirisi bya ku pimiwa bya michini ya vuhakelelo, ku ya fikela siku leri nga vekiwa ku ya hi ndzimana ya a; kumbe ii hi ku landzelela vutirhi lebyi pimiweke bya muvhi yo hakela, ku fikela siku leri nga vekiwa hi Holobye hi xitvisoeka Gazette endzhaku ka bodo yi tsundzuxile Holobye leswaku xivangelo na ku pfuna swi vula kuhumelela ka ku yisa enhlweni matirhiselo ya michi hi vanhu lava nga hlawuriwa?
Bili leyi yi vulavula hi languta Nawu wa Vugembuli bya Rixaka, wa 1996 (Nawu wa Nombor ya 33 wa 1996), na ku hlanganisa nhlayiso lowu nyingi eka xivumbeko lexintshwa, loko ku engetriwa nhlayiso wunwana lowu tisaka milawu leyintshwa ya xikanwe ya rixaka na swinawana swa xifundzankulu swa tikhasino, rheyisisi, vugembuli na wejarini?
e k usungu la nongonoko lowuntshwa wa mpfumelelo wa rixaka ku sivela vulaveki eka mimpfumelelo yinwana ku lava vumbhoni hi vutalo eka kundlu xifundzankulu xin?
g ku tivisa muhlovo wa mpfumelelo wa yunifomo na mpimo eka mpfumelelo wa xifundzankulu lowu tirhisiwaka; na h ku sungula nhlangano lowuntshwa wa mfumo, Huvo ya Nawu wa Vugembuli bya Rixaka.
Kavanyisa ka 1 ku vekela ehandle nhlamuselo na nhlayiso lowu tirhisiwaka, lowu sungulaka leswi mighingiriko ya vugembuli yinga mighingiriko na kambe leswi yi wela eka hansi ka Bili, leswi mighingiriko yi swi endlaku tibeti na tiwejari, na mighingiriko yi endlaku mintlangu ya vugembuli, hambileswi maendlelo ya Xihluvi xa A manga lamntshwa, nhlayiso wu ya emhlweni eka nawu wa Nawu wa Vugembuli bya Rixaka, wa 1996 lowu nga katsa nkatsano wa tinhlamuselo to kuma ku pfuna lokufanaka.
Xihluvi xa B eka Kavanyisa ka 2 ku tivisiwa nhlayiso lowuntshwa, lowu nyikaka ku pfuna ka nawu lowuntshwa wa ku endla mighingiriko ya vugembuli lebyi ngariki nawini eka yuvifomo ya rixaka. Xiphemu xa 7 xi famba endzhaku, ku tivisa eku sunguleni milawu ya vugembuli eka swilo leswi fanaka na mayelana na nawu kumbe mintlangu. Xiphemu xa 11 xi kombisa ntlangu wo tsakisa.xikombiso; ku tlanga eka inthanete, handle ka nawu ku ya hi Nawu lowu kumbe nawu wunwana. A ku na xinawana lexi humelelaka eka Riphabliki, kambe nrhurhiso wa nhlayiso wa Bili wu humesa nongonoko wa lowu lunghiselaka nawu wo tani eka vutihlanganisi na Bodo ya Vugembuli bya Rixaka na nhlangano wa swi nawana swa xifundzankulu, hi xikanwe loko swinawana hinkwaswo swiri na nkarhi lowu ringaneke ku kota ku hlaya mhaka ya milawu na mafambiselo eka swinawana. Xiphemu xa 14 xi tivisa nongonoko wa vutsakeri na milawu ya huvo leyi nga hlawuriwa eka vugembuli bya vanhu lava nga tekaka nkarhi wo ringeta eka vugembuli. Xiphemu xa 16 xitsundzuxa milawu ya Nawu wa Vugembuli bya rixaka, bya 1996, eka mhaka ya nsusumeto wa swikweleti swa vugembuli. Hansi ka nawu lowu naga kona, vakweleti vo tano va susumetiwa hi nawu loko loko swi endla hi mayelana mighingiriko ya vugembuli leyi nga na xinawana hi, nakambe kumbe swi nga fambelani na, nawu wunwana na wunwana. Xipemu xa 16 xi ta cinca. Akuna mukoloti loyi anga tanghena wa lavtsongo kumbe vanhu lava nga hlawuriwa va nga ta susumetiwa. Hi ndlela yinwana, vakweleti lava nga ta nghena ku ya hi nawu wa vugembuli va tava va sumetiwile hi nawu, vakoloti lavanghenaka hi ndlela ya vugembuli bya le nawini leyi nga laveki ku nyikiwa mpfumelelo, swi ta susumetiwa kuya hinawu eka ndlela yoleha ya ntolovelo kumbe xinawana xinwana lexi nyikaku, nakambe mukoloti loyi anga nghenaki hi ndlela yo ka nawu wa vugembuli ange vi loyi asusmetiwaka na ka tsongo. Ku wina ka vugembuli bya kala nawu swi ta va mhaka ya tiko?
Xihluvi xa C Kavanyisa ka 2 milawu hi ndlela yo landzelela eka xinawana xa tindhawu ta vugembuli na kutivisiwa ko ya emhlweni nhlayiso lowuntshwa lowu nga endliwa hi ku vula swiphiqo swa vugembuli hi vutal. Nhlayiso lowu nga sala eka ntlawa swinawana leswi nga kona hansi ka Nawu wa Vugembuli bya Rixaka, wa 1996.
Xihluvi xa D Kavanyisa ka 2 xiphiqo xa ntsariso na vumbhoni bya michini ya vugembuli. Xiphemu xa 20 xisungla eka swilaveko swa rixaka eka vumaki hinkwabyo na vaxavis eka michini ya vugembuli na switirhiso ku veka tirhikhodo ta ntsariso eka switirhiso leswi nga komberiwa, makiwa, xavisiwa kumbe endliwa, eka ntsariso wa vona hi ntsariso wa rixaka. Sisitimi yi ta pfumelela nkari wo kambela michini ya vugembuli na switirhiso, vususumeti na Bodo ya Vugembuli bya Rixaka na swiana wana swa xifundzankuluwa hlangano eka ku kuma vugembuli byo ha mpfumelelo.
Hi ku engetela xiphemu xa Xihluvi xo sungula muhlovo wa rixaka na mpimo eka calibiraxini na vumbhoni wa switirhiso swa vugembuli. Xiphemu xa 26 xi kombisa swinawana leswi nga kona ehansi ka Nawu wa Vugembuli bya Rixaka, wa 1996.
Xihluvi xa E Kavanyisa ka 2 xiphiqo xa ntsariso na vumbhoni bya michini ya vugembuli.
Xihluvi xa C Kavanyisa ka 3 ku sungula kumbe ku endla mpfumelelo wa rixaka eka vanhu va lavaku ku kuma mpfumelelo.
Xihluvi xa E na F Kavanyisa ka 2 xiphiqo xa ntsariso na vumbhoni bya michini ya vugembuli. Xiphemu xa 20 xisungla eka swilaveko swa rixaka eka vumaki hinkwabyo na vaxavis eka michini ya vugembuli na switirhiso ku veka tirhikhodo ta ntsariso eka switirhiso leswi nga komberiwa, makiwa, xavisiwa kumbe endliwa, eka ntsariso wa vona hi ntsariso wa rixaka. Sisitimi yi ta pfumelela nkari wo kambela michini ya vugembuli na switirhiso, vususumeti na Bodo ya Vugembuli bya Rixaka na swiana wana swa xifundzankuluwa hlangano eka ku kuma vugembuli byo ha mpfumelelo.
Hi ku engetela xiphemu xa 3 Xihluvi xo sungula muhlovo wa rixaka na mpimo eka calibiraxini na vumbhoni wa switirhiso swa vugembuli. Xiphemu xa 26 xi kombisa swinawana leswi nga kona ehansi ka Nawu wa Vugembuli bya Rixaka, wa 1996. Kavanyisa ka 36 ku humesa vutihlamuleri bya eka xivangelo xa swilo exikarhi ka Bodo ya Vugembuli bya Rixaka ku sungula sisitimi y kambela rixaka ya xi-elkitronniki.
Xiphemuxa 57 xi lava Bodo ya Vugembuli bya Rixaka ku sungula ntsari wa rixak ku pfuneta eka vulavisisi byo hlangana na huvoya mpfumleleo ya xifundzankulu. Kavanyisa ka 4 ku sungula Huvo ya Nawu bya Vugembuli bya Rixaka, na kuyisa emahlweni ka lei nga kona, hambi leswi yi nga cinca tsalwa.
Huvo ya Nawu bya Vugembuli bya Rixaka yi hlanagnisa Holobya wa Vuxavisi na Vumaki, na ti MEC ta swifundza eka vutihla muleri eka tikhasino, rhyisisi, vugembuli na vuwejarini, Mutshami wa xitulu wa Bodo ya Vugembuli bya Rixaka na Mutshami w xitulu wa minhlangano yo hambana ya swifundza yo nyika mpfumelelo.
Mutshami wa xitulu wa Bodo ya Vugembuli bya Rixaka ange katsakanyi Vutshami bya xitulu eka minhlangano yo hambana ya swifundza, hikuva bodo ayaha ri na nawu eka swivangelo na hikuva bodo yi na vutihlamuleri hu landzelela eka nhlangano wa nyika mpfumelelo. Eka tindlela tinwana ta vulandzeleri, tsalwa ra bodo na ntirhisano wa silaveko aswi cinciwanga eka Nawu wa Vugembuli bya Rixaka, wa 1996, hambileswi nhlayiso wu nga cinca eka vutivsi bya xinawana xa rixaka xofana Nawu wa Mafambiselo ya swa Timali swa Vanhu, wa 1999(nawu wa Nomboro wa 1 wa 199)?
Eku sunguleni, a swi kaneriwile leswaku Holobye u ta ringanyeta nawu wo olova ku hundzuluxa Nawu wa Rixaka wo Gembula, 1996. Hi xikongomelo xexo mimpfapfarhuto yi lulamisiwile ku endlela ku kanela hi mpfapfarhuto lowu veke kona hi siku ra 16 Sunguti 2001. Wu hangalasiwile hi DTI ku kaneriwa hi MINMEC na le ka Huvo ya Rixaka yo Gembula, exikarhi ka swinwana. Tanihi mbuyelo wa MINMEC, ku cinca ko hlayanyana ku ringanyetiwile no katsiwa eka tsalwa leri tirhisiwaka, hi ndlela yo va ri ri nawu lowu mpfapfarhutiweke?
DTI yi kondletele nhlengeletano yo tsundzuxanahi swikongomelo swa xithekiniki hi ku kuma switsundzuxo swa xinawu ku suka eka vufambisi bya swifundzankulu swo hambana eku heleni ka Mudyaxihi 2001, ku langutisa no nyika mavonelo eka tsalwa leri tirhisiwaka. Hi ku landza leswi hleriweke, naswona endzhaku ko kuma tindlela eka Holobye, DTI yi kongomisile eka nhluvuko wa mimpfapfarhuto yo hlaya leyi humeleleke, ivi yi hetelela yi katsiwa eka Nawumbisi wa mpfapfarhuto wo Hundzuluxa eku heleni ka 2001.
Holobye u komberile?
ku fananisa na ku gembula hi internet?
leswaku swi katsiwa eka Nawu wa swilaveko swa xinawu leswi kumekaka eka swinawana, na huvo yo antswa ya masungulo ya swinawana leswi saleke; na mpfapfarhuto lowu hleriweke, hi ririmi leri hlantswekeke.
Hi ku landza pfhumba leri humeleleke ro endla mpfapfarhuto hi vuntshwa, swi ve rivaleni leswaku ku cinca loku a ku laveka ku hundzile mpimo lowu a wu vekiwile wa macincelo ya nawumbisi, na leswaku swi ta tika ku fikelela xikombelo xa Holobye xa nawu lowu nga le rivaleni, wa mpimo lowu lulamisiweke ehandle ko sungula hi vuntshwa. Hi ku landza minkanelo yo cinca nawu lowu nga kona, (no va hi yingiserile swikombelo ku suka eka swirho swa komiti leyi faneleke ya palamende yi kombela ku cinciwa ka nawu wa vaxavi), vaofisiri va DTI va nyike swileriso swa malulamiselo ya Nawumbisi wuntshwa lowu heleleke, wu katsa swilaveko leswi saleke swa nawu lowu tirhisiwaka xikanwe na timhaka hinkwato letintshwa laha swileriso leswi hundzeke a swi nyikiwile?
Exikarhi ka Nwendzamhala 2001 na Mawuwana 2002, tsevu wa mimpfapfarhuto ya Nawumbisi lowu yi lulamisiwile no hangalasiwa eka Nawumbisi wa Rixaka wo Gembula na vulawuri bya xifundzankulu byo nyika tilayisense. Ku tsundzuxana ku vile kona na vatsundzuxi va nawu ku suka eka tihuvo leti fanaka hi Mudyaxihi 2001, Mawuwana 2002 na Mhawuri 2002?
Mpfapfarhuto wa vunkombo wa Nawumbisi wa ti 10 Mhawuri 2002, wu kombisa minkanelo na vatsundzuxi va swa nawu va huvo yo gembula ya xifundzankulu leyi a yi khomeriwe eBoksburg hi ti 22 Mawuwana 2002, no khoma minkanelo na vaofisiri va NDB, na swileriso ku suka eka swirho swa DTI ku fika hi ti 26 Mawuwana 2002, ku katsa na swiringanyeto leswi tsariweke swi kumiweke eka vatsundzuxi va swa nawu va huvo yo gembula ya xifundzankulu na minkanelo leyi a yi khomeriwe edorobeni ra Kapa hi ti 07 ta Mawuwana 2002.
Hi ku landza leswi vuriweke ku hlamula mpfapfarhuto wa vu 7, mpfapfarhuto wa vunhungu wu hangalasiwile eku sunguleni ka Nwendzamhala 2002, nakambe ku rhambiwile leswaku ku yisiwa swiringnyeto swa PLA na NGB?
Mpfapfarhuto wa vukaye wu kombisa mpfapfarhuto lowu antswisiweke, wu kongomisiwe eka nhlamulo ya mpfapfarhuto wa vu 8, kasi mpfapfarhuto wa vu 10 wu katsa swileriso swo hetelela leswi nyikiweke hi DTI eku hlamuleni ka leswi vuriweke endzhaku ko humesiwa ka Mpfapfarhuto wa vu 9.
Mpfapfarhuto wa vu 10 wu hangalasiwile leswaku vaaki va hlamula, naswona swileriso swintshwa swi nyikiwile hi DTI swi landza leswi yisiweke hi swiyenge leswi a swi ri na ku tsakela. Nawumbisi wu kombisa ku cinca loku endliweke hi ku landza leswi yisiweke.
g nyika tindhawu tin?
i lava valawuri va tilayisense ku langutisa ku tinyiketa ka muendli wa xikombelo hi ku landza ku lulamisa switandzhaku leswi vangiwaka hi ku gembula, no endla leswaku tilayisense ti va na swipimelo, no sungula malangutiselo ya lembe ya leswi fikeleriweke hi mukomberi wa layisense unwana na un?
j engetela switandzhaku swa ximunhu swo gembula eka xilaveko lexi faneleke ku tekeriwa enhlokweni hi Holobye eku pimeni ka nomboro ya tilayisense ta tikhasino leti faneleke ku nyikiwa.
Swilaveko mayelana na ku tsarisa michini yo gembula na switirhisiwa swi longoloxiwile ku tumbuluxa rhijisitara ya rixaka yinwe, na ku kombela vaendli va michini ku tsarisa swiendliwa hi nkarhi lowu va swi endleka kumbe ku swi rhumela ematikweni ya le handle. Swiringanyeto swa nkarhi lowu hundzeke swi lava ku funghiwa ka switirhisiwa swi vuyiseriwe endzhaku?
Xilaveko xa mphikizano eka makete xi hlamuseriwile hi ku siva swipimelo swo tika eka tikhasino to karhi hi endlelo ra xinawana. Swiringanyeto swo sungula swo vekela swipimelo swi tlheriseriwe endzhaku.
a. vulawuri byo nyika tilayisense byi langutisisa vutiyimiseri bya vaendli va swikombelo hi ku landza ku nyika matimba ya ikhonomi eka vantima na ku endla tilayisense ti pfumelelana na swilaveko hi ndlela yeleyo na ku nghenisa malangutiselo ya lembe ya leswi fikeleriweke hi munhu unwana na unwana wa layisense; na b. ku engetela ku nika matimba ya ikhonomi eka vantima eka endlelo leri faneleke ku langutisiwa hi Holobye eku pimeni nomboro ya tilayisense ta tikhasino leti faneleke ku nyikiwa?
Ku engetela, swinwana swa swiyenge leswi faneleke ku lulamisiwa hi vuntshwa, ku hlela tinhlamuselo, mindzulamiso ya leswi endliweke, na ku cinca kunwana ka xithekiniki swi endliwile eka Nawumbisi?
A kun a timali to engetela leti lavekaka ku endlela leswaku swilaveko swa Nawumbisi swi kota ku tirha.
Swi yisiwile hi ku titsongahata leswaku swiringanyeto swa Nawumbisi swi fambisana na swilaveko swa vumbiwa leswi faneleke.
Vatsundzuxi va swa Nawu va Mfumo na Ndzawulo ya Vutleketli na Mabindzu va mavonelo ya leswaku Nawumbisi lowu wu fanele ku langutisiwa hi ku landza endlelo leri andlariweke hi xiyenge xa 76 kumbe xa vumbiwa tanihi leswi xa welaka eka ndhawu ya ntirho ya Xiyenge xa 4 eka Vumbiwa, Khasino, mphikizano wa mimovha, ku gembula na ku beja, ku nga katsiwi lotto na ntlangu wa pool?