PressReader - Beeld: 2016-05-20 - Blaas­kans vir ver­brui­kers
Blaas­kans vir ver­brui­kers
On­ver­an­der­de koers ‘reg­te be­sluit’, maar nog sty­gings sál kom
Kaap­stad. – Die ven­ster vir ver­brui­kers om hul fi­nan­si­ë­le po­si­sie te ver­be­ter, is nou op ’n skre­fie oop.
Op kort ter­myn moet hul­le hul be­gro­ting fyn dop­hou, on­no­di­ge of bui­ten­spo­ri­ge be­ste­ding be­snoei, skuld on­der be­heer hou of so vin­nig as moont­lik af­be­taal en el­ke ge­leent­heid ten vol­le aan­gryp om te spaar en te be­lê.
Só het Ester O­ch­se van FNB se af­de­ling vir fi­nan­si­ë­le diens­te, gis­ter ge­re­a­geer na­dat die Re­ser­we­bank be­sluit het om – on­danks tal­le ri­si­ko’s wat in­fla- sie kan op­druk – sy re­po­koers on­ver­an­derd te los op 7%. Dit be­te­ken ban­ke se pri­ma rentekoers bly op 10,5%.
Ray­mond Par­sons, e­ko­noom van die Noord­wes-U­ni­ver­si­teit se sa­ke­skool, sê dis die “reg­te be­sluit” ge­ge­we e­ko­no­mie­se om­stan­dig­he­de, maar mo­ne­tê­re be­leid kan nie Suid-A­fri­ka se pro­ble­me op­los nie. “Daar is geen kits­op­los­sing om die e­ko­no­mie uit sy hui­di­ge flou­heid te lig nie. Ver­skeie struk­tu­re­le pro­ble­me is te diep daar­voor.”
Par­sons sê die be­lang­rik­ste uit­da­ging nou is om te keer dat Suid-A­fri­ka tot rom­mel­sta­tus af­ge­gra­deer word. Dit ver­eis “sterk klem op die ak­tie­we en sig­ba­re in­wer­king­stel­ling van aan­vaar­ba­re groei­be­leid wat sa­ke- en be­leg­gers­ver­troue sal ver­sterk en die e­ko­no­mie sal be­gin om­draai.”
Le­setja K­ga­ny­a­go, pre­si­dent van die Re­ser­we­bank, wou hom nie uit­laat oor wat die im­pak sal wees as S­tan­dard & Poor’s en Fitch Ra­tings Suid-A­fri­ka in Ju­nie tot rom­mel­sta­tus af­gra­deer nie. Hy sê daar is géén ma­nier om te voor­spel met hoe­veel die rand gaan ver­swak nie om­dat dit on­se­ker is in wat­ter ma­te af­gra­de­ring reeds deur die mark ver­re­ken is.
Die rand het oom­blik­lik met 14c teen­oor die dol­lar ver­swak na­dat die aan­kon­di­ging oor ren­te­koer­se ge­doen is. Teen druk­tyd was die laag­ste vlak vir die dag R15,98 per dol­lar.
Die Re­ser­we­bank het sy in­fla­sie­ver­wag­ting vir 2016 ver­hoog tot 6,7% (van 6,6% in Maart), maar die ver­wag­ting vir 2017 ver­laag tot 6,2%, ver­ge­le­ke met 6,4% in Maart.
K­ga­ny­a­go het in sy voor­leg­ging in P­re­to­ria ge­sê die druk op kos­pry­se duur “on­ver­poosd” voort. Die bank ver­wag kos­prys­in­fla­sie van tot 13% van­jaar.
Hy sê eg­ter in­fla­sie sal nie meer so lank soos wat voor­heen ge­re­ken is bo die tei­ken­band van tus­sen 3% en 6% bly nie. Die ver­wag­ting is dat in­fla­sie se draai­punt in die vier­de kwar­taal van van­jaar 7,3% sal wees, nes voor­heen voor­spel, maar dan gou­er sal te­rug­sak.
Die sen­tra­le bank het sy ver­wag­ting vir e­ko­no­mie­se groei vir 2016 ver­laag tot 0,6%, ver­ge­le­ke met die 0,8% wat in Maart voor­spel is. Vir 2017 word groei van 1,3% voor­spel, ver­ge­le­ke met 1,4% in Maart.
Ian Wa­son, uit­voe­ren­de hoof van DebtBus­ters, sê arm ver­brui­kers kou reeds baie har­de be­ne weens die ver­ho­ging van al­te­sa­me 1 per­sen­ta­sie­punt in die rentekoers se­dert No­vem­ber, te­sa­me met skerp sty­gings in kos­pry­se.
Al hoe meer men­se neem so­ge­naam­de be­taal­dag­le­nings teen hoë ren­te­koer­se uit net om van dag tot dag te oor­leef.
“As ver­brui­kers eers be­gin om ver­skeie be­taal­dag­le­nings, maand ná maand, te ver­soek, be­gin hul­le baie gou vas­ge­vang raak in ’n skuld­spi­raal waar­uit dit moei­lik is om los te breek.”
Wa­son sê ver­brui­kers moet die blaas­kans ge­bruik om hul skuld vin­ni­ger af te be­taal, want die “golf van sty­gings in in­fla­sie en die rentekoers is nie oor nie”.