KOOS KOMBUIS: Die reuke van Suid-Afrika
This week, Koos explains why Jonathan Jansen, the Rector of the University of the Free State who pardoned the Reitz Four, is a leader of the caliber of Nelson Mandela. He also ponders Jansen's poetic call to smell South Africa – from braaied mielies to moerkoffie
Nou die dag kyk ek na ‘n heruitsending van die baanbreker- interview tussen Pat Pillal en Prof. Jonathan Jansen in die program “Inside Out” (etv).
Prof. Jonathan Jansen – die befaamde en charismatiese Rektor van die Universiteit van Oranje-Vrystaat – is nogal die soort ou wat mens se hart laat warm klop. Sy hantering van die sage van die Reitz-vier, en ook die waardige en oortuigende manier hoe hy sy keuses na die tyd in die media verantwoord het, het hierdie man geplaas midde-in die die spervuur van nuusdekking in die Nuwe Suid-Afrika. Hy is om die beurt, deur beide swart en wit, enersyds geloof as ‘n vredemaker van die statuur van Nelson Mandela, en andersins uitgekryt as ‘n uitverkoper.
Hoe dit ook al sy; hoe meer ek uitvind van hom, hoe meer ek sy rubrieke lees en begin verstaan hoe sy kop werk, hoe meer besef ek dat Jonathan Jansen ‘n voorbeeld is van die kaliber leier is wat ons nog broodnodig gaan kry in die toekoms.
Hy staan vir versoening, maar hy besef klaarblyklik ook dat versoening nie goedkoop is nie. Hy besef ook dat versoening alleen nie genoeg is om die wa deur die drif te trek nie. Versoening wat nie gekoppel is aan gesonde pragmatisme en daadwerklike verstandhoudings tussen mense beteken niks nie; dit bly leë woorde en nuttelose sentiment.
Prof. Jonathan Jansen is nie bloot ‘n idealis en ‘n dromer nie. Hy het sy voete op die grond.
Juis daarom was dit vir my ‘n verrassing om, met die herluister van daardie interview met Pat Pillal, vir die eerste keer ‘n ander faset van hierdie man te ontdek: tussen al sy ander kwaliteite het hy ook die siel van ‘n digter.
Luister na hierdie pragtige sin uit sy mond: “It is time for us to start using our senses, all of them. It is time to use your senses and smell the country.”
Ek het die TV ge”pause”, die sinnetjie neergeskryf, en my oë toegemaak. En toe het ek sommer aan baie dinge begin dink.
Ek nooi julle om my gedagtegang te deel.
Dink net… DINK NET… aan al die reuke van Suid-Afrika!
Dink aan die reuk van vis by Hermanus se ou hawe, daar waar die seemeeue skerts en skater. Dink aan die reuk van beesmis op ‘n plattelandse plaas. Die reuk van gebraaide grondboontjies op die strate van Marabastad (bestaan dit nog?). Die reuk van gebraaide mielies in foelie om ‘n kampvuur. Die reuk van kappertjies langs op die walle van die Eersterivier in Stellenbosch. Die skerp reuk van moerkoffie in die oggend.
Die reuk van medemenslikheid en buurmanskap. Kan ‘n mens so-iets ruik? Kan mens dit in jou sintuie voel? Ja, want dis nie ‘n akademiese konsep nie. Dis meer as ‘n stuk papier met woorde. Daarom is die Grondwet niks werd as daar nie ‘n wil onder die mense self is om dinge te laat werk nie, al gaan daardie samewerking aanvanklik gepaard met ‘n gesweet en gevloek.
Dankie, Prof. Jonathan Jansen, dat jy my weer leer ruik het.
Ander rubrieke: Welkom in Suid-Afrika (waar dit ook al is!); Kerfees hoort nie in Afrika nie; Trauma: Die groot gelykmaker; Wat Confucius van die ANC dink; O, die goggas en geite van sonnige Suid-Afrika.