PressReader - Beeld: 2015-08-28 - Grond­eis kel­der krag­op­wek­king
Grond­eis kel­der krag­op­wek­king
Me­ga­boer laat vaar pro­jek van R1 mil­jard ‘Dis ’n hel­se skok – ons sal hard veg’
Beeld - 2015-08-28 - Front Page - Pie­ter S­teyn
In ons boer­de­ry se be­staan is dit die groot­ste te­leur­stel­ling. Die land het el­ke bie­tjie krag no­dig.
— C­HARL SE­NE­KAL
’NGrond­eis op ’n plaas van een van die land se me­ga­boe­re het ’n pro­jek van meer as R1 mil­jard ge­kel­der.
C­harl Se­ne­kal (66), sui­ker­riet­boer van Mk­hu­ze in K­waZu­luNa­tal, sê hy is ver­le­de Vry­dag laat in­ge­lig dat daar ’n eis op sy plaas Alk­maar is.
“Dit was ’n hel­se skok. Dit is die grond waar­op ons ’n krag­sta­sie sou bou. Die pro­jek sou R1,1 mil­jard ge­kos het. Ons het reeds meer as R30 mil­joen be­stee.”
Se­ne­kal sê die eis kom van ’n ge­meen­skap wie se grond aan sy plaas g­rens.
Hy is Maan­dag in­ge­lig dat daar nog ei­se op van sy an­der pla­se wag.
Be­ne­wens die krag­sta­sie, wat e­lek­tri­si­teit sou op­wek deur sui­ker­rie­tres­te te ver­brand, is daar ’n 180 ha-sui­ker­riet­plan­ta­sie. Dit is deel van ’n wild­plaas waar­op die groot vyf is.
Die 16,5 MW e­lek­tri­si­teit wat op­ge­wek sou word, sou aan die Na­si­o­na­le E­ner­gie­re­gu­leer­der van Suid-A­fri­ka (Ner­sa) ver­koop word en die pro­jek sou werk aan 400 men­se ver­skaf het.
“Dis ’n e­ko­no­mie­se in­spui­ting wat on­ge­kend is in die om­ge­wing. Die dis­trik sal nie in die vol­gen­de 50 jaar so ’n in­spui­ting be­leef nie.”
Se­ne­kal ver­skaf 3% van SuidA­fri­ka se sui­ker en werk aan so­wat 1 000 men­se.
In ’n vroe­ë­re on­der­houd met Beeld het Se­ne­kal ge­sê hul­le ver- skaf wa­ter aan 400 000 men­se deur ’n pyp­lei­ding wat hul­le in 1999 teen R50 mil­joen ge­bou het. Die wa­ter word uit die Pon­go­la­poort­dam ge­pomp.
“Die ei­sers het aan­ge­bied om die plaas vir tien jaar aan ons te ver­huur, maar ons stel nie be­lang nie. Ons gaan nie R1 mil­jard be­lê in ’n pro­jek van 80 jaar as ons net tien jaar kan huur nie.”
Se­ne­kal sê hy is woe­dend en te­leur­ge­steld.
“In ons boer­de­ry se be­staan is dit die groot­ste te­leur­stel­ling. Die land het el­ke bie­tjie krag no­dig wat op­ge­wek kan word. Ons boer­de­ry is een van die be­lang­rik­ste e­ko­no­mie­se are in die om­ge­wing. Ons ploeg ont­sag­lik baie te­rug in die ge­meen­skap.”
Dit is die twee­de keer dat ’n eis op van Se­ne­kal se grond in­ge­stel is. Oor die eer­ste het hy ’n on­af­hank­li­ke on­der­soek laat doen en in die ver­slag van 800 blad­sye is be­vind die eis is on­gel­dig.
Vol­gens hom is die eis on­ge­grond en op­por­tu­nis­ties en sal die Se­ne­kal-boer­de­ry die eis met hand en tand be­veg.
“Ons sal die eis in die hof be­veg. Ek is se­ker ons het ’n wa­ter­dig­te saak.”
Tog stel hy nie meer daar­in be­lang om krag op te wek nie.
“Al sê hul­le van­dag vir my die eis is te­rug­ge­trek en ons kan aan­gaan met die bou­werk, stel ek nie be­lang nie.” Ver­skeie po­gings om Wal­ter Si­lau­le, waar­ne­men­de hoof­di­rek­teur van lan­de­li­ke ont­wik­ke­ling en grond­her­vor­ming in K­waZu­lu-Na­tal, in die han­de te kry vir kom­men­taar was ver­geefs.
Fo­to’s: HER­MAN VERWEY
C­harl Se­ne­kal en sy seun, D­rey­er, op hul plaas by Mk­hu­ze in K­waZu­lu­Na­tal.
Sui­ker­rie­tres­te sou ge­bruik word om krag op te wek.