Israelology: A Biblical-Theological Perspective of the Past, Present and Future of Israel • FaithEquip
Deur Jacob Jan Scholtz
Wat sou gebeur het indien Adam gehoorsaam was aan God se bepalings in die Edeniese verbond? Sy onbevestigde heiligheid (hy moes nog getoets word om te sien of hy sou sondig) sou bevestig geword het [ref]"Vir 'n volledige bespreking hieroor, sien Fruchtenbaum, A.G, 1985/2005, 'The fall of man', Ariel Ministries (www.ariel.org). Hierdie artikel is beskikbaar by www.faithequip.co.za as artikel 'A23 Die sondeval'."[/ref] én hy sou voortgegaan het om as God se verteenwoordiger oor die aarde te heers. Vanweë hulle ongehoorsaamheid het Adam en Eva geestelik gesterf [ref]Hulle sou jare later ook fisies sterf.[/ref], hulle is uit die tuin verban en terselfdertyd eindig die voorwaardelike Edeniese verbond. Maar nie net belowe God dat Hy iemand sal stuur om verlossing van sonde moontlik te maak nie, maar ook dat hierdie Persoon enige aansprake van Satan oor die aarde sal vernietig (Gen. 3:15; cf. Heb. 2:14-15; Open. 20:10).[ref]Alhoewel Satan reeds by Jesus se kruis die stryd verloor het, is hy nog nie van sy wederregtelike aansprake gestroop nie en beskryf die Nuwe Testament hom steeds as die "prins van hierdie wêreld" (Joh. 12:31) of die "god van hierdie wêreld" (2 Kor. 4:4). By Christus se wederkoms sal Satan gebind word en later finaal van enige mag gestroop word (Rom. 16:20; Open. 20:1-10).[/ref]
Die onvoorwaardelike verbond [ref]Was die verbond voorwaardelik omdat Abram eers die land Ur moes verlaat en na Kanaän moes gaan? Daar is 'n verskil tussen die rede waarom 'n verbond gemaak word en die basis waarop die beloftes wat daarin vervat is vervul gaan word al dan nie (Pentecost 1958:72-73). Selfs al was die verbond voorwaardelik (maar dit word glad nie toegegee nie!), Genesis 26:5 leer dat Abraham na God se stem geluister het en sy gebooie, insettinge en wette gehoorsaam het. Die verbond van Abraham is onvoorwaardelik – sien veral Gen. 15:8-18.[/ref] wat God met Abram (later Abraham) gesluit het, is die begin van die Joodse nasie. [ref]Die onderskeid tussen 'n Jood en 'n nie-Jood bestaan nie vóór Abraham-Isak nie.[/ref] Afstammelinge van Abraham, Isak en Jakob is Jode; mense wat nie afstammelinge van Jakob is nie, is nie Jode nie. Die Abrahamitiese verbond kan op verskeie maniere ondersoek word, hetsy op grond van fisiese[ref]Byvoorbeeld: Groot nasie uit Abraham: Israel (Gen. 12:2; 13:6; 15:5; 17:1-2, 7; 22:17b); Land Kanaän aan Abraham belowe (Gen. 12:1;13:14-15,17; 15:17-21; 17:8); Abraham sal 'n seun uit Sara ontvang (Gen. 15:1-4; 17:16-21); Abraham se nageslag sal in Egipte verdruk word (Gen. 15:13-14); Ander Semitiese nasies sal uit Abraham kom, dit is party Arabiese nasies (Gen. 17:3-4,6); Besnydenis op die 8ste dag is die verbondsteken (Gen. 17:9,14).[/ref] of geestelike beloftes[ref]Byvoorbeeld: Deur Abraham al die geslagte van die aarde geseën (Gen. 12:3c; 22:18).[/ref], of op grond van beloftes wat aan Abraham, aan sy nageslag Israel[ref]Byvoorbeeld: Israel sal die (hele) Beloofde land in besit neem (Gen. 12:7); Israel sal 'n groot nasie, ontelbaar word (Gen. 12:2).[/ref] of aan nie-Jode[ref]Byvoorbeeld: Seën/(vervloek) Abraham en sy nageslag en ontvang seën/(vloek) (Gen. 12:3a-b).[/ref] gemaak is. Die verbond van Abraham dien as basis vir drie ander onvoorwaardelike verbonde wat God later aan Israel of Israel se verteenwoordigers gegee het, naamlik die Landverbond, die Dawidiese verbond (saad-aspek) en die Nuwe verbond (seën-aspek). Volgens McAvoy (1996:27; my vertaling):
Deur die nageslag van Abraham, Isak en Jacob[ref]Die verbond van Abraham is bevestig met Isak (Gen. 26:2-5, 24), Jakob (Gen. 28:13-15) en met sy twaalf seuns (Gen. 49). Dit is nie met Arabiese nasies of nie-Joodse nasies bevestig nie.[/ref] skep God 'n nuwe nasie om sy doelwitte op aarde te bereik. Nadat God die nageslag van Abraham uit Egipte gered het, sluit Hy 'n voorwaardelike verbond met Israel by die berg Sinai. God gee die Mosaïese verbond deur Moses vir die nasie Israel – nie vir nie-Joodse nasies of vir die Kerk nie (Eks. 19:3-8; cf. Deut. 4:7-8; Ps. 147:19-20; Mal. 4:4). Toe die Wet van Moses gegee is, begin die Teokratiese koninkryk en God wandel tussen Israel as die uitverkore nasie (Deut. 10:15).[ref]God het die nasie Israel uitverkies maar dit beteken nie elke individuele Jood is outomaties gered nie, want 'n persoon word gered deur God se genade in geloof, nie vanweë biologiese geslagslyne nie. Moses sê vir Israel: "Besny dan die voorhuid van julle hart en verhard julle nek nie verder nie" (Deut. 10:16) en eeue later herhaal Paulus hierdie waarheid: "Want nie hý is 'n Jood wat dit in die openbaar is nie, en nie dít is besnydenis wat dit in die openbaar in die vlees is nie; maar hy is 'n Jood wat dit in die verborgene is, en besnydenis is dié van die hart, in die gees, nie na die letter nie. Sy lof is nie uit mense nie, maar uit God" (Rom. 2:28-29).[/ref] Ingevolge die Wet van Moses sal Israel geseën word mits hulle ál 613 bepalings van die Wet nakom, nie net die tien gebooie nie.[ref]Om die Wet van Moses te verdeel in 'seremoniële', 'morele' of 'wetlike' kategorieë kan nie gebruik word om dele van die Wet van Moses as voorwaardelik en ander as onvoorwaardelik te beskou nie. Daar is byvoorbeeld nege van die tien gebooie wat beslis vandag nog geldig is, maar dan omdat dit deel is van die Nuwe verbond, nie omdat die Wet van Moses steeds geldig is nie.[/ref] As Israel die volheid van die seëninge van hulle onvoorwaardelike verbonde wou geniet, fisieke en geestelike seëninge, moes hulle die voorwaardelike Mosaïese verbond nakom. Maar indien Israel nie hierdie Wet nakom nie, sal sekere vloeke hulle tref. Die Wet van Moses is 'n eenheid: óf al 613 bepalings is geldig óf niks nie (cf. Jak 2:10). Die Mosaïese verbondsteken was dat Israel die Sabbat sou hou (Eks 31:12-17)[ref]Vir Jode kan die teken van die Mosaïese verbond onmoontlik die fisieke besnydenis wees. Gehoorsame Joodse ouers het hulle seuns op die 8ste dag besny – en fisies kan so iets net een keer gebeur.[/ref] totdat die voorwaardelike Wet van Moses beëindig is. Die Nuwe Testament leer duidelik dat by die kruis van Christus die voorwaardelike Wet van Moses tot 'n einde gekom het, of kragteloos gemaak is (Rom. 10:4; 2 Kor. 3:3-11; Gal. 3:19-22; Ef. 2:11-18; Heb. 7:11-12, 18).
Wat het God deur die onvoorwaardelike verbond aan Dawid beloof? Dawid ontvang die belofte van 'n ewige huis of ryk (2 Sam. 7:11b, 16; 1 Kron. 17:10b), 'n ewige troon (2 Sam. 7:13b, 16), 'n ewige koninkryk (1 Kron. 17:12-15) en 'n ewige Afstammeling, dit is Jesus Christus, die Seun van God (1 Kron. 17:11). Hierdie beloftes is later herbevestig (2 Sam. 23:1-5; Ps. 89; Jes. 9:6-7; 11:1; Jer. 23:5-6; 30:8-9; 33:14-17, 19-26; Eseg. 37:24-25; Hos. 3:4-5; Amos 9:11; Luk 1:30-35, 68-70 en Hand. 15:14-18). Christus sal dus vanuit Israel, vanuit die stam van Juda (Gen. 49:8-10), vanuit die huis van Dawid (2 Sam. 7:8-17; 2 Kron. 17:10b-14)[ref]Maar nie uit Gonja se nageslag nie (Jer. 22:28-30).[/ref] en vanuit 'n Joodse maagd gebore word (Jes. 7:14). Deur Christus sal God nie net verlossing bewerk nie, maar as God se verteenwoordiger sal die God-mens, die Here Jesus Christus, ook as Koning van die Jode oor die nasie Israel heers en, deur Israel, ook oor die ander nie-Joodse nasies op die aarde.
Niemand word gered omdat hulle die bepalings van die verbonde wat op hulle van toepassing is nakom nie – anders kom dit neer op redding op grond van werke en nie uit God se genade nie. Hierdie algemene reël is selfs geldig vir die unieke situasie in die tuin in Eden: Adam en Eva is sondeloos geskape en indien hulle die toets van gehoorsaamheid geslaag het,[ref]"Van al die bome van die tuin mag jy vry eet, maar van die boom van kennis van goed en kwaad, daarvan mag jy nie eet nie…" (Gen 2:16b-17a).[/ref] sou hulle onbevestigde heiligheid bevestig geword het. Tot en met die sondeval het Adam en Eva nie gesondig nie en kon hulle daarom nie tóé van sonde gered word nie. Ná die sondeval is die situasie dramaties anders: tot en met die vloed moes alle mense leef volgens die bepalings van die Adamiese verbond. Hierdie onvoorwaardelike Adamiese verbond is vandag steeds geldig, maar is ná die vloed uitgebrei met bykomende bepalings in die verbond met Noag, wat vir individue en nasies geldig is. Omdat die verbond met Noag onvoorwaardelik is, is persone en nasies steeds onderhewig aan hierdie verbond.
Wanneer die nasie uit Egipte gered word en by Sinai kom, gee God die voorwaardelike Wet van Moses aan Israel – die verbond wat baie meer spesifieke bepalings bevat as die verbond van Noag.[ref]Byvoorbeeld, die doodstraf word nou nie net vir moordenaars opgelê nie, maar ook vir ander oortredinge.[/ref] Aangesien Israel die uitverkore nasie is, moes hulle die Wet van Moses nakom terwyl hulle op die Messias wag (Deut. 18:18-19). Indien iemand uit God se genade deur geloof gered is, watter verbonde was van toepassing en hoe moes gelowiges voor God leef gedurende die tyd wat die Wet van Moses gegeld het, dit is, vanaf Sinai tot by die kruis van Jesus Christus? Dit het afgehang of iemand 'n Jood of 'n nie-Jood was. 'n Jood moes onder die Wet van Moses leef. 'n Nie-Jood wat geestelik van sy of haar sonde gered was, kon een van twee roetes volg:
Die situasie ondergaan 'n wending met Jesus Christus se eerste koms. Indien Israel vir Jesus as die Christus, die Seun van God, aanvaar het, sou Christus die Messiaanse koninkryk opgerig het in terme van die verbond van Dawid. Van Mattheus 4 tot 12 bevestig Jesus sy Messiaanse aansprake met sy woorde en verskeie wonderdade. Vir die verlore skape van die huis van Israel – en nét vir hulle aan wie die onvoorwaardelike verbonde behoort – preek Jesus: "Bekeer julle, want die koninkryk van die hemele het naby gekom" (Matt. 4:17; 15:24; cf 10:5-7). Maar "daardie geslag" van Jode verwerp die koning van die Jode; hulle erken Jesus nie as die Seun van Dawid nie en hulle begaan die onvergeeflike sonde (Matt. 12:22-32). "Daardie geslag" (Matt. 12:39, 41-42, 45; 23:36) moes die beloofde profeet ('a prophet like unto Moses') se woorde geglo het, soos wat God hulle lank gelede in die Wet deur Moses beveel het (Deut. 18:18-19), maar Jesus is nie as profeet in sy eie land geëer nie. Die oprigting van die Messiaanse koninkryk in terme van die verbond van Dawid word daarom uitgestel tot Jesus se wederkoms. Intussen gaan Jesus kruis toe[ref]Jesus sou kruis toe gegaan het ongeag of daardie geslag van Jode Hom aanvaar het al dan nie.[/ref] om verlossing te bewerkstellig vir alle mense, eers vir die Jood – Jesus is onder die wet gebore (Gal. 4:4) om die wet te vervul (Matt. 5:17) – maar ook vir die nie-Jood (cf. Rom. 1:16). Van Pinkster tot die Here Jesus se wederkoms bestaan die koninkryk van die hemel geestelik in terme van die Nuwe verbond, maar die Messiaanse koninkryk is nog nie fisies op aarde in terme van die Dawidiese verbond opgerig nie.
Oorweeg die volgende situasie: 'n Messiaanse Joodse man leef in die Kerk-era en hierdie man se Joodse ouers het in gehoorsaamheid aan die verbond van Abraham hul Joodse seuntjie op die 8ste dag fisies besny, want dit is die Abrahamitiese verbondsteken. Jare later het hierdie Joodse seuntjie opgegroei, hy kom tot geloof in die Messias, sy hart word geestelik besny en hy is terselfdertyd in die liggaam van Christus deur die Heilige Gees gedoop. Nou kom vervangingsteoloë en leer dat die doop "in die plek van die besnydenis gekom het". Maar as dit so is, is hierdie Joodse man verkeerdelik as seuntjie besny? Nee glad nie, fisiese besnydenis is die teken van die onvoorwaardelike Abrahamitiese verbond en is steeds vir Jode geldig. Het die Nuwe verbond die verbond van Abraham vervang; het die Nuwe verbondsteken "in die plek gekom" van die Abrahamitiese verbondsteken? Nee stellig nie, trouens, die teendeel is waar: die seën-aspekte van verbond van Abraham dien as basis vir die Nuwe verbond.[ref]Daar is nie 'n sogenaamde 'verbond van genade' waaronder ander verbonde ingeforseer moet word nie.[/ref] So redeneer die Messiaanse Joodse man: hulle is nie almal Israel wat uit Israel is nie (cf. Rom. 9:6): nie elke Jood wat fisies besny is in terme van die verbond van Abraham is ook geestelik in die hart besny nie (Rom. 2:28-29).[ref]Al is Israel die uitverkore nasie beteken dit nie dat elke individuele Jood outomaties geestelik gered is nie (cf. Mat 3:7-10).[/ref] Maar nou is hierdie Messiaanse Joodse man geestelik besny en in gehoorsaamheid aan Jesus se opdrag, in lyn met die verbondsteken van die Nuwe verbond, ondergaan hy die doop van gelowiges soos wat dit dissipels van Jesus betaam (Matt. 28:19). Die posisie van die Messiaanse Joodse man weerlê dus baie duidelik die idee dat die "doop in die plek van die besnydenis" gekom het, want sy ouers het hom fisies op die 8ste dag besny in ooreenstemming met die Abrahamitese verbond én hy het hom in geloof laat doop in ooreenstemming met die Nuwe verbondsteken. Wat nie-Joodse gelowiges in die Kerk-era betref: die verbond van Abraham behoort nie aan ons nie want ons is nie Jode nie, ons is ook nie onder die Wet van Moses nie, so geen fisiese besnydenis is nodig nie en die Sabbat hoef nie onderhou te word nie. Nie-Joodse gelowiges in die Kerk-era wys hulle is aan Jesus onderdanig deur die doop van gelowiges te ondergaan (Matt. 28:19).[ref]Soos Salomo gesê het, daar is niks nuuts onder die son nie. Soos wat die Fariseërs daardie mense wat Jesus gevolg het uit die sinagoges verban het (Joh. 9:22), net so word baie mense wat gehoorsaam is aan die Nuwe verbondsteken van die doop van gelowiges beveel om hul denominasie te verlaat. Maar soos Een groter as Salomo gesê het, die wysheid is geregverdig deur sy kinders.[/ref]
Verbondsteologie wil die "verlossingsgeskiedenis en eenheid van die Skrif beklemtoon deur middel van die sogenaamde 'teologiese verbonde'" (Spencer 1994:243,251; my vertaling). Volgens Verbondsteologie het die 'verbond van werke' die lewe van Adam en Eva voor die sondeval gereguleer[ref]Ooreenkomste bestaan tussen die voorwaardelike Edeniese verbond en die 'verbond van werke' wat verbondsteoloë beskryf.[/ref] maar daarná is die 'verbond van genade' gegee. Party verbondsteoloë (Osterhaven 2001:302; my vertaling) voeg 'n derde verbond by, naamlik 'n 'verbond van verlossing': "Volgens Verbondsteologie is die verbond van genade, wat in die geskiedenis gegee is, gebaseer op 'n ander verbond, die verbond van verlossing, wat 'n ewige ooreenkoms tussen God die Vader en God die Seun aangaande die verlossing van die mensdom is."
Niemand stry dat God verbonde gebruik om sekere beloftes te maak en aan die mens sekere bepalings en voorskrifte te gee nie. Verbonde wat in die Bybel geopenbaar is, is belangrike boustene om sin van God se spesiale openbaring te maak. Maar dan moet daar by die Skrif gebly word. Moses waarsku: "Die verborge dinge is vir die HERE onse God; maar die geopenbaarde dinge is vir ons en ons kinders tot in ewigheid" (Deut. 29:29). Ook Paulus waarsku dat niemand verder moet gaan as wat God geopenbaar het nie, "om nie te dink bo wat geskrywe is nie" (1 Kor. 4:6).[ref]En God waarsku deur Johannes in Openbaring dat niemand iets moet byvoeg of wegneem van die profesie nie (Open 22:18-19).[/ref] Hierdie aanhalings is relevant want die belangrike vraag is: Waar in die Bybel kan die sogenaamde 'verbond van genade' of die 'verbond van verlossing' gevind word? Soos Ryrie (2007:100; my vertaling) verbondsteoloë vra:
Leer Mattheus 21:43 nie dat die Kerk vir Israel vervang het nie?[ref]In sy kommentaar op Mattheus 21:35-43 skryf Tasker (1961:204; my vertaling) iets wat baie verbondsteoloë glo: "As gevolg van hierdie verwerping van Jesus die Messias, wat gekom het as die klimaks van 'n lang reeks van verwerpinge van die profete wat God aan hom gestuur het (35,36), sal ou Israel as sodanig die reg om die seëninge wat betrekking het op die koninkryk van God verbeur."[/ref] Eerstens, niemand behoort doktrine van 'n gelykenis af te lei nie. Tweedens, wat presies verander in die hierdie gelykenis: word die wingerd (Israel) vervang of word nuwe landbouers aangestel? Nolland (2005:871, 876) is van mening dat die landbouers na "daardie geslag" se godsdienstige leiers van Israel verwys en dat die gelykenis die naderende vervanging van hierdie godsdienstige leiers beskryf. Dit is nie Israel wat vervang is nie, maar die ongelowige godsdienstige leiers van "daardie geslag" Jode wat deur Petrus en die uiteindelike apostels vervang is.[ref]Davies en Allison (2004:367; my vertaling) waarsku: "Terwyl baie eksegete in ons teksgedeelte die finale verwerping van die Jode gevind het, is dit inleeskunde."[/ref] Turner (2002:61; my vertaling en beklemtoning) se gevolgtrekking word ondersteun:
As die Kerk nie vir Israel vervang nie, is die Kerk nie dalk 'n "nuwe geestelike Israel" nie? Is Israel nie 'n profetiese tipe wat vooruitskou na die antitipe van Christus en sy Kerk nie? Soos reeds geargumenteer, eerstens deel die Kerk in die geestelike seëninge van Israel se onvoorwaardelike verbonde (Abrahamities, Land, Dawidies en Nuwe), maar die Kerk neem nie hierdie verbonde oor nie. Tweedens, nie alle beloftes in elke verbond kom onmiddellik in werking of word gelyktydig vervul nie, so geestelike beloftes kan al in vervulling kom maar fisiese beloftes eers later. Onvoorwaardelike fisiese beloftes wat aan Israel gemaak is, sal aan nasionale, etniese Israel vervul word, nie aan een of ander antitipe daarvan nie. Derdens, die Nuwe Testament verwys nie na die Kerk as Israel nie. Indien die Kerk die antitipe van Israel is, dan moet daar voorbeelde hiervan in die Nuwe Testament wees. Nadat die Kerk op Pinkster gebore is, word daar in die res van die boek Handelinge en die daaropvolgende Nuwe-Testamentiese boeke nog steeds na nasionale Israel verwys. Wat van Galasiërs 6:16, is die Kerk nie die "Israel van God" nie?[ref]"Want in Christus Jesus het nòg die besnydenis nòg die onbesnedenheid enige krag, maar 'n nuwe skepsel. En mag daar vrede en barmhartigheid wees oor almal wat sal wandel volgens hierdie reël, en oor die Israel van God!" (Gal 6:15-16).[/ref] Paulus argumenteer nie in Galasiërs dat alle verskille tussen die besnedenes en die onbesnedes uitgewis is nie. Wat die area van verlossing en redding betref is ons almal inderdaad dieselfde, dit maak nie saak of jy 'n Jood of 'n nie-Jood, man of 'n vrou is nie (Gal 3:28), wat redding en verlossing betref is ons almal totaal van Jesus Christus se verlossingswerk afhanklik. Maar al is ons almal in die area van regverdigmaking deur die geloof in Jesus Christus dieselfde, is daar steeds verskille. Hou 'n vrou op om 'n vrou te wees sodra sy gered word? Word nie 'n nie-Jood dan skielik 'n Jood? Fruchtenbaum (1989:252; my vertaling) lewer kommentaar op die Griekse bronteks van Galasiërs 6:15-16: