Wit mense weer die slaansakFoto: Rushfitness.co.uk Die gerespekteerde dr. Mamphela Ramphele het onlangs in ŉ radio-onderhoud gesê dat “wit mense verskoning moet vra vir die rykdom wat hulle bekom het sonder om daarvoor te werk”. Skatryk in eie reg met ŉ rykdom waarvoor die meeste wit mense ŉ paar leeftye sal moet werk is nie ter sake nie. ŉ Rubriekskrywer op News24 skryf ŉ rubriek onder die opskrif “Moet wit mense Vryheidsdag vier?” en, argumenteer hy, wit mense moet die dag vier want hulle moet herinner word daaraan dat hulle spesiale regte en voorregte op die dag weggeneem is. In die tweede plek moet bevoorregte wit mense besef dat hulle ŉ verpligting het teenoor swart mense wie se stryd nog ŉ werklikheid is. Christi van der Westhuizen wroeg op Vryheidsdag onder die vaandel van die Ahmed Kathrada-stigting by die Apartheidsmuseum in ŉ paneelbespreking oor “Of ŉ nie-rassistiese Suid-Afrika moontlik is?” Sy het dit oor “nie-rassisme wat nie aangespreek kan word, as wit bevoorregting nie aangespreek word nie”. Uit dié paar voorbeelde word dit duidelik: Daar kan nie meer sinvol aan ŉ debat oor 2017 se probleme gepraat word sonder om eers wit mense by te sleep en te beskuldig nie. ŉ Kapstok (gewoonlik anti-wit, wit beskuldigend, of selfs haatspraak) kan selfregverdiging bied om vandag se swart wandade te kan kritiseer. Sonder die kapstok mag hulle dalk net gesien word as regverdigend teenoor die verlede, teenoor wit mense en, die hemele behoed ons, enigiets wat na kolonialisme ruik. Dit is baie maklik om wit mense vandag te betrek en verder te blameer. Dr. Ramphele soek verskonings en wit mense wat erkenning moet gee aan die stryd van swart landgenote. Daar is genoeg verskoning gevra vir apartheid. Die grootste struikelblok is nie meer die wil om verskoning te maak nie, maar die wil om vergifnis te bied. Wie moet dit vandag doen? Die groter ironie is dat wit mense nie vir 23 jaar smekend om vergifnis en verneder op hulle knieë kan bly nie. Die verskonings van mnr. FW de Klerk by die Waarheids-en-Versoeningskommissie is afgemaak en De Klerk is selfs verkleineer. Oudminister Adriaan Vlok het in ŉ besonderse simboliese gebaar dr. Frank Chikane se voete gewas, as teken van sy berou oor dít wat onder apartheid gedoen is. Hierdie verskoning is deur adv. Dumisa Ntsebeza, gewese hoof van die Waarheids-en-Versoeningskommissie se ondersoekeenheid as “te min, te laat” afgemaak. Verskonings is al deur kerkgroepe, mediagroepe en vele meer gemaak. Wie nog? Wit mense se bydrae in die huidige Suid-Afrika, ten spyte van vele struikelblokke, is enorm. Dit kon egter soveel meer gewees het as wit mense nie deur wetgewing en beleidsraamwerke soos swart ekonomiese bemagtiging en regstellende aksie uitgesluit word van die ekonomie nie. Nóg verskonings gaan nie die hedendaagse probleme oplos nie. Betrek eerder die welwillendheid van wit Suid-Afrikaners wat geroepe voel en vasberade is om in Suid-Afrika te bly, wat wil meewerk om die land te laat werk tot voordeel van almal.