Die Sondag word Oculi ("Oë") genoem na aanleiding van Psalm 25:15 "My oë is altyd op die Here gerig . . ."
Die liturgie moet lidmate aanspoor om op die Here te bly vertrou en te leef met hulle lewe gerig op die Here (Jes 55:1-9). Hy bied sy guns en genade in oorvloed aan. As hulle by Hom bly en op Hom gerig lewe, sal hulle sy guns in oorvloed ervaar (Ps 64:1-8). Daar is nou nog genadetyd, nog geleentheid om hulle te bekeer (Luk 13:1-9). Bly op die Here vertrou, want ons kan maklik val (1 Kor 10:1-13).
63 'n Psalm van Dawid, na aanleiding
van sy verblyf in die Judawoestyn.
soos in 'n dor en droë land,
'n land sonder water.
om daar u mag en grootheid
4U troue liefde is meer werd
as die lewe;
6Soos elke keer wanneer ek
u goeie gawes geniet,
sal ek U altyd roem
met jubelende mond.
8U is vir my 'n hulp,
en dan juig ek oor die beskerming
onder u vleuels.
13 Juis in daardie tyd het mense vir Jesus kom vertel van die Galileërs vir wie Pilatus laat doodmaak het waar hulle besig was om hulle offerdiere te slag. 2Toe antwoord Jesus hulle: "Dink julle dat hierdie Galileërs groter sondaars was as al die ander Galileërs omdat dit met hulle gebeur het? 3Nee, sê Ek vir julle, maar as julle julle nie bekeer nie, sal julle net soos hulle ook almal omkom! 4Of daardie agtien wat dood is toe die toring van Siloam op hulle ineengestort het, dink julle dat hulle skuldiger was as al die ander inwoners van Jerusalem? 5Nee, sê Ek vir julle, maar as julle julle nie bekeer nie, sal julle net soos hulle ook almal omkom."
Gelykenis van die onvrugbare vyeboom
6Daarna het Hy hierdie gelykenis vertel: "'n Man het 'n vyeboom gehad wat in sy wingerd geplant was. Toe hy vrugte daaraan kom soek maar niks kry nie, 7sê hy vir die tuinier: 'Kyk, dis nou drie jaar dat ek aan hierdie vyeboom vrugte kom soek, en ek kry niks nie. Kap hom uit! Waarom moet hy langer die grond uitput?'8Maar die tuinier antwoord: Meneer, laat hom nog hierdie jaar staan. Ek sal die grond rondom hom omspit en bemes. 9Miskien sal hy dan volgende jaar vrugte dra. Maar so nie, kan u hom uitkap."
10 Broers, ek wil julle daaraan herinner dat ons voorvaders almal onder die beskerming van die wolk was en almal veilig deur die see gegaan het. 2Omdat hulle almal vir Moses gevolg het, is hulle almal in die wolk en in die see gedoop. 3Almal het dieselfde geestelike voedsel geëet, 4en almal het dieselfde geestelike drank gedrink: hulle het gedrink uit 'n geestelike rots wat met hulle saamgegaan het. Die rots was Christus. 5Tog was God met die meeste van hulle nie tevrede nie, want hulle het in die woestyn omgekom.
6Hierdie dinge het gebeur as voorbeelde vir ons dat ons ons nie soos hulle deur sondige begeertes moet laat dryf nie. 7Julle moenie afgodsdienaars word nie, soos sommige van hulle oor wie daar geskrywe staan: "Die volk het gaan sit om te eet en te drink en het opgestaan en hulle aan uitspattighede oorgegee." j8Laat ons ook nie onsedelikheid pleeg nie, soos sommige van hulle onsedelikheid gepleeg het, en op een dag het daar drie en twintig duisend omgekom. 9Laat ons Christus nie uittart nie, soos sommige van hulle Hom uitgetart het, en hulle het deur slange omgekom. 10En moenie teen God in verset kom nie, soos sommige van hulle in verset gekom het, en hulle het deur die engel van die dood omgekom.
11Hierdie dinge het oor hulle gekom as 'n voorbeeld vir ons en is opgeskryf as 'n waarskuwing vir ons wat die einde van die tye al beleef. 12Daarom, wie meen dat hy staan, moet oppas dat hy nie val nie. 13Geen versoeking wat meer is as wat 'n mens kan weerstaan, het julle oorval nie. God is getrou. Hy sal nie toelaat dat julle bo julle kragte versoek word nie; as die versoeking kom, sal Hy ook die uitkoms gee, sodat julle dit kan weerstaan.
Ek wil met julle 'n ewige verbond sluit
55 Kom, almal wat dors is,
Ek wil met julle 'n ewige verbond sluit,
Ek wil my troue liefde aan julle betoon
soos aan Dawid.
4Ek het hom 'n getuie gemaak
vir die volke,
'n regeerder en gebieder van volke.
5Nou sal jy nasies ontbied
wat jy nie geken het nie,
en nasies wat jou nie geken het nie,
sal na jou toe hardloop
ter wille van die Here jou God,
omdat Hy jou in eer herstel het.
6Vra na die wil van die Here
terwyl Hy nog te vinde is,
roep Hom aan terwyl Hy nog naby is.
7Die goddelose moet sy verkeerde pad
die slegte mens sy slegte planne.
Hy moet hom tot die Here bekeer,
dan sal Hy hom genadig wees;
hy moet hom tot ons God bekeer,
Hy vergewe altyd weer.
8My gedagtes is nie julle gedagtes nie, en julle optrede nie soos Myne nie,
sê die Here;
9soos die hemel hoër is as die aarde,
so is my optrede
verhewe bo julle optrede
en my gedagtes bo julle gedagtes.
10Die reën en die sneeu
kom uit die hemel uit
en dit gaan nie daarheen terug nie
maar deurweek die aarde
en laat die plante bot en vrugte dra,
sodat daar saad is om te saai
en brood om te eet.
11So sal die woord wat uit my mond kom, ook wees:
dit sal nie onverrigter sake
na My toe terugkeer nie,
maar dit sal doen wat Ek gedoen wil hê
en tot stand bring
waarvoor Ek dit gestuur het.
12Julle sal met blydskap uit Babel
die berge en die heuwels
sal voor julle uit jubel en juig
en al die bome in die veld
sal hande klap.
13In die plek van 'n doringbos
sal daar 'n sipres opskiet,
in die plek van 'n dissel
sal daar 'n mirteboom opskiet.
'n blywende teken
wat nooit vernietig sal word nie.
Kom geniet God se genade
Aanvangswoord: (Uit Psalm 63)
Lied 239 "Jesus rots vir my geslaan 1,2,3,4"
(Bybelmedia se Woord en Fees 2015/16 suggereer 'n Kersritueel indien u dit wil gebruik)
Wet: (Uit 1 Korintiërs 10 en Jesaja 55)
Gebed: (ahv 1 Tess 3vs9-13)
Skriflesing: Jesaja 55:1-9
Gebed: (Ahv Jesaja 55)
Wegsending: Lied 485 "O Heer U laaste woorde vs 1,2,3"
Daar is soveel dinge elke dag wat ons aandag trek. Vriende, familie, werk, klas, huistakies. En die geraas. Ons word gebombardeer met klank, vandat ons alarm ons wakker maak, die telefoon, die radio, die televisie, die gesprekke wat ons ons voer of na luister. Is daar nog plek vir die stil, sagte stem van God. Hoor ons Hom nog? Dit lyk soms of God in 'n stormwind sal moet praat om gehoor te word bo die geroesemoes in ons lewe. Luister nou. Daar is 'n plek van stilte en rus, daardie plek waar God binne in jou leef. Sluit jou oë, raak bewus van God in jou. In Lydenstyd besoek ons die plekke in ons lewe waarvan net God alleen weet. Laat die storie van Jesus se lyding jou daar raak. Laat ons by Hom wysheid leer in die diepste binneste van ons hart.
Terwyl ons die kers doof, erken ons die sinnelose geraas en stemme in die wêreld wat help dat duisternis oor ons kom.
Here, laat u liefde ons nader trek, aan U en aan mekaar. Gee dat ons onstuimige harte U nie sal weerstaan nie, maar voortgaan om te soek totdat hulle rus in U gevind het. Gee ons die krag om die veranderinge in ons lewe te maak wat nodig is en die moed om die taak te aanvaar om die wêreld te verander. Amen.
12Daarom, wie meen dat hy staan, moet oppas dat hy nie val nie. 13Geen versoeking wat meer is as wat 'n mens kan weerstaan, het julle oorval nie. God is getrou. Hy sal nie toelaat dat julle bo julle kragte versoek word nie; as die versoeking kom, sal Hy ook die uitkoms gee, sodat julle dit kan weerstaan.
1. Ons is 'n oomblik;
2. Ons is gebroke
F197. "Vader Ons Eer U"
1. Vader, Vader ons eer U.
Vader ons loof U
En die Naam van Jesus
Vader, Vader ons eer U
My siel roep uit: Loof die Heer
Want U is waardig
om aanbid te word.
U is waardig, Abba Vader,
om aanbid te word
Dankie Here vir die vreugde van behoort. Hoe kan ons U ooit genoeg dankie sê vir mede gelowiges? U verander ons gebede in een groot fees!
Ons hou net aan om dank aan U, ons wonderlike God, te bring.
Ons vertrou op ons God en Vader en op ons Here Jesus om ons liefde vir mekaar meer te maak.
Ons bid dat ons lewens van binne af sal verander sodat ons die hele tyd net vir God sal leef. Daar mag nie 'n enkele krapmerk van sonde in ons lewe te sien wees as ons op die laaste dag voor God ons Vader moet gaan staan nie. Op daardie dag wanneer ons Here Jesus en almal wat aan Hom behoort, terugkeer, sal ons spesiaal aan God toegewy wees.
Sorg dat daar brood en wyn in die Nagmaal bord en beker is. Gesels oor wat die Nagmaal beteken. Gee dan kans dat almal vertel wat God alles vir ons gee. Eindig deur daarop te wys dat die beste ding wat God vir ons gee, liefde en vergifnis is. God nooi ons in 'n verhouding (verbond) met God in.
Julle kan natuurlik ook piekniek hou. Pak koeldrank en lekker eetgoed uit. Dalk ook slegte goed, soos rou Brusselse spruite en boegoe water. Nooi hulle om te kom eet en drink. Gesels oor hoe God vir ons goeie dinge verniet gee: liefde, vergifnis, 'n verhouding (verbond) met God.
Hier is 'n Engelse video van die Skriflesing. Hier is 'n moderne lied gebaseer op die Skriflesing.
[Nota: Dit word aanbeveel dat die prediker minstens vers 1 tot 11 voorlees.]
Die meeste van ons worstel soms met pessimisme. Dan sien mens dinge in 'n baie donker lig. Pessimisme kan met ons persoonlike omstandighede, ons omgewing, ons land of die wêreld te doen hê. Soms verval mens so diep in wanhoop, negatiewe gedagtes en suspisie dat jy nie meer gebore in staat is om moed en hoop aan die dag te lê nie.
Daar is dikwels genoeg rede om swartgallig te raak. Dink aan die verwoestende oorlog in Sirië waar reeds meer as 130 000 mense hul lewens verloor het. Stede, menselewens en antieke geboue wat oor eeue storm en drang weerstaan het word nou in Sirië platgevee. Dan is daar is wrede terrorisme oor die wêreld heen. Mensehandel, kindermolestering, korrupsie en misdaad vier hoogty.
Dink ook aan die politieke spel in Suid-Afrika waar bv. 'n magtige familie die hele staat – met 'n gulsige president voor in die koor – 'n dienstige afdeling van hulle sakeryk wil maak.
Of dink aan ons worsteling as Suid-Afrikaners om mekaar te verstaan, te vertrou, 'n gedeelde perspektief op ons verlede te ontwikkel, rassisme van alle kante en oorde te oorkom, en te fokus op 'n gemeenskaplike toekoms in belang van ons kinders.
Waar lê die verskil tussen hoop en wanhoop? Vir Jesaja maak God die verskil. God is vir Jesaja nie koud, klinies en ver nie, maar vol liefde en ontferming. God is betrokke by die wêreld en tree aktief op.
Jesaja is oortuig dat God in beheer is van die groter wêreldgeskiedenis. Daarom begin hy die tweede hoofdeel van sy boek met die kragtige woorde van hoofstuk 40: "Troos, troos my volk…." Die troosboodskap kom aan die einde van 'n woeste en traumatiese tyd in die volk se geskiedenis. Hulle is in ballingskap, ontwortel uit Jerusalem. Jesaja se boodskap is dat God se teenwoordigheid nou vir hulle bevryding en troos bring.
In Jesaja 40-55, 'n belangrike onderafdeling van die boek, het die profeet die taak om sy gehoor anders te laat kyk na hulle situasie. Sodoende oortuig hy hulle dat God nie alleen kan en wil nie, maar dat Hy besig is om te red. Hulle moet net die gebeure raaksien vir wat dit is, altyd deel van God se groter plan van redding en geregtigheid. Dit is God wat deur die opkomende Persiese Ryk sy volk gaan red en terugbring.
God se volk is God se kerk. Gelowiges kan daarom vandag nog erns maak met Jesaja se boodskap van hoop en herstel.
Inhoud van ons teks
Verse 1 tot 3 is gelaai met nie minder as 12 opdragte nie: "kom", "koop", "eet", "luister", "gee aandag". In vers 1 kom die oproep "kom!" drie keer voor. Die opdragte behels 'n ongewone uitnodiging. Die uitnodiging is vir almal, die enigste voorwaarde is hongerte en dors.
Die prentjie is dié van handelaars op die straatmark in 'n antieke stad. Die handelaars het wonderlike produkte, 'n oorvloed van nie net water en brood nie, maar – soos ons teks sê – ook die meer luukse melk en wyn.
Jesaja het God se redding uit Babilonië vanaf hoofstuk 40 aangekondig. Nou voeg hy by: God red julle nie net nie, God seën julle ook oorvloedig. Hierdie opdragte teken God as 'n God van versorging, seëning, voeding en fees. Vroeër was God toornig oor die volk se sonde, maar nou gaan Hy hulle seën.
In verse 3 tot 7 word aandag gegee aan "luister" en kom na die Here toe. In hierdie verse sluit God opnuut sy verbond met die volk. In die verbond ontvang die volk God se seën, God se beloftes en God se trou. In reaksie hierop moet die volk God gehoorsaam dien en eer.
Daarom vra God se verbond dat mense hulle goddeloosheid laat staan en hulle na God wend. Die belofte van God se goedheid en vergifnis vir die wat vergifnis soek, staan vas.
Wanneer Israel uit die verbond lewe, word hulle effektiewe instrumente van God wat die nasies na God toe trek.
In verse 8 tot 11 word God se betrokkenheid by die wêreldgeskiedenis as 'n misterie vir mense voorgehou. God is verhewe en die manier hoe God werk, is nie vir die beperkte menslike insig toeganklik nie. Maar niemand hoef te twyfel dat God die skeppingskrag het om God se wil en besluit uit te voer nie. In vers 11 sê die Here:
So sal die woord wat uit my mond kom ook wees:
Dit sal nie onverrigter sake na My terugkeer nie,
En tot stand bring waarvoor Ek dit gestuur het.
Dit maak dus sin om op God te vertrou, en te reageer op God se beloftes. God kan die toekoms wat God beloof inderdaad aan mense skenk.
Mens kan net dink wat hierdie woorde vir die pessimistiese ballinge beteken het. Dit was goeie nuus, uitnodigend en troosvol. Vir 'n gehoor wat gewoond was aan swaarkry en ballingskap word hier meer as die basiese aangebied, nie net brood en water nie, ook melk en wyn. Die woorde is woorde van verlossing en seën, asook as bevestiging van God se trou (verbond). Israel word herinner dat God se weë altyd groter is as wat hulle in 'n spesifieke situasie raaksien.
Terwyl die goeie nuus aangekondig word, sit die volk nog in ballingskap. Hierdie uitnodigende woorde, wat vertel hoe gratis seën uitgedeel word, werk met die volk se verbeelding. In hul geestesoë, hul geloofsoë, moet hulle deur die beeld van 'n straatmark God se nuwe toekoms nou al reeds sien.
Verbeelding, die vermoë om God se nuwe toekoms te sien terwyl jy in ellende sit, is 'n gawe van God. Dis nie onrealistiese dagdrome nie. Om hierdie verbeelding te ontvang, moet die ballinge egter rekening hou met wie God is.
In ons teks verseker Jesaja die volk van God se mag en God se oorvloedige goedheid. Die nuwe verbeelding word net uit kennis van God gebore. Hulle kan dit waag om God te vertrou, sonder om altyd God se optrede te probeer verstaan.
Die ballinge het moontlik die ballingskap ervaar as teken van God se onvermoë. Hulle sou kon dink God kon hulle nie red nie, God is 'n leuen. Natuurlik is dit maklik en gerieflik om God te blameer. Dit verg nederigheid om toe te gee dat die fout aan jou kant kan lê. Jesaja herinner hulle vroeër in die boek dat hulle ongehoorsaamheid gelei het tot hulle ellende.
Die profeet herinner sy hoorders dat hulle logika en maklike antwoorde nie altyd werk nie. Daarom die klem dat God se gedagtes nie hulle gedagtes is nie. Dat hulle situasie kan verander al lyk dit nie vir hulle so nie. Die interpretasielyn wat die prediker hier kan volg, is dat God se besig wees baie keer groter is as ons persepsies en sintuiglike waarnemings.
Vertroue is nodig
God se uitnodiging om sy seën en beloftes te aanvaar, vra vertroue. Die teoloog Brueggemann skryf dat die ballinge van ons teks, net soos Abraham voor hulle, geloof moes sien as die aanvaar van 'n radikale uitnodiging, 'n oproep om anders, hoopvol en met verwagting te lewe.
Pessimistiese en siniese mense kan maklik dink daar is iewers 'n haakplek, 'n uitvangplek. "Waar's die catch?" kan mense vra. Die uitnodiging vra vertroue. In ons tyd waar daar nie iets is soos 'n "a free lunch" nie, waar alles iets kos, jy alles se koste moet bereken, glo mens nie uitsprake oor die waarde daarvan om niks te versamel en te besit nie. Word ons nog verras deur die genade, deur die absolute "oophand" van God ?
Wanhoop en apatie
Waarom doen God soveel moeite om die volk uit te nooi? Waarom word die kragtige beelde van gratis genade hier so opgestapel, gekoppel aan opdragte soos om te kom en te kom koop?
Die gevaar is dat redding aangekondig word, maar dat die hoorders nie die krag of energie het om dit aan te gryp nie. Is hulle nie dalk al verby glo nie? Redding is hier, maar het ons altyd krag vir redding? Watter rol speel verbeelding om weer die gehoor te laat verlang na die nuwe?
Die realiteit kon wees dat die jare van ballingskap iets van 'n apatie en oorgee laat wortelskiet het by die volk. Dat hulle gevestig geraak het in die nuwe lewe. Babilonië aanvaar het. Vrede gemaak het met die status quo en daarom nou met ongeloof na die profeet luister. Watse wilde praatjies is dit? Vanuit hulle perspektief kan daar nie iets nuuts op pad wees nie.
Wie is God in Jesaja 55? Hy is die gasheer. Hy is die bron van oorvloed. Hy is die getroue Een, Hy is die Een wat nog kans gee. Hy is die een wat lewe gee, Hy is die Een wat hulle wil help onderskei tussen goed van waarde en goed sonder waarde.
Pessimisme en apatie maak nie sin in God se teenwoordigheid nie.
Lydenstyd is 'n tyd van aflegging, wanneer ons weer bewus word hoe vasgevang ons is, nie net in ons behoeftes en begeertes nie, maar ook ons planne, agendas en opinies. Lydenstyd is 'n tyd van eerlikheid, waar mens soms erken dat jy nie God se uitnodiging altyd aanvaar nie, dat jy nie altyd groter wil kyk nie, dat jy tevrede is met die manier waarop jy jou lewe inrig. Die profeet kom loop in ons straat op en roep ons: Kom! Word versadig! Ontvang lewe en wees bereid om verras te word, want God se paaie is altyd groter as wat ons ons kan indink.
Ons is elke dag ook omring deur verkopers en smouse, wat gedurig ons aandag aflei, ons laat wonder wat ons nodig het. Ons laat dink dat ons goed wel nodig het, wat waardeloos is.
Daarom is dit nodig om weer bewus te word van wie God is wat Homself deur die woorde aan sy kerk bekendmaak en openbaar. Die God van oorvloed, van getrouheid, van 'n nuwe toekoms en hoop, die God wat ons verras juis omdat sy planne groter is as ons s'n. Die God wat voed en lewe gee, wat 'n hart het vir ons fisiese en geestelike "well being". Die God in wie die profeet vreugde vind.
Mag die God van getrouheid en oorvloed, maar ook van geregtigheid ons help om te onderskei wat sy planne en weë is en hoe ons verhale daar inpas.