WOORDE WAT WEEG: Daniel Hugo - Hanekraai (2012)
Daniel Hugo. Hanekraai. Protea Boekehuis, 2012.
Daniel Hugo se jongste bundel heet Hanekraai en dit word uitgegee deur Protea uitgewers. Die digter is 'n vernufsdigter en op sy beste ontgin hy in sy oeuvre die moontlikhede van taal. So skryf hy:
Laat ek dit onomwonde stel. Ek is 'n bewonderaar van Hugo se digkuns. Ek hou van die vormbeheer, die netjiese aanslag, die feit dat die digter sonder skroom erken dat hy sillabes in reëls tel. Kortom, hy is 'n vakman. 'n Mens weet dit ook uit sy knap vertalings van Herman de Coninck, Gerrit Komrij en Rutger Kopland. In Hugo se vertalings sien jy die meesterhand van die digter aan die wroet. Hy kies sy rymwoorde goed, hy weeg die woorde af en hy weet presies wat die "valse vriende" tussen Afrikaans en Nederlands behels. Trouens, jy sal nooit 'n verloopte, slordige vers by hom vind nie. Sy gedigte is op die oog af "eenvoudig" en "toeganklik", maar onder draai die duiwels rond.
Kyk na die titel "Hanekraai" – dit roep die Bybelse verraad op; dit aktiveer vroegoggend en die haan wat op die kerktoring staan (gedagtig aan die voorblad van Hanli Deysel). Hierdie bundel dui waarskynlik ook 'n nuwe groeifase in die digter se ontwikkeling aan indien ek die slotvers korrek vertolk:
bo die berg verkleur die kim:
'n haan se bloedrooi kam
En slotte is sleutels, het 'n groot digter ons geleer. Hier is verse oor bekende digters soos Ernst van Heerden en Ina Rousseau. Eugène Marais en TT Cloete word aangespreek, soos wyle Lucas Malan. Daar word kwatryne aan die voorste beoefenaars van hierdie vorm opgedra, te wete Hennie Aucamp en Johann de Lange. Daar is die ouer digter wat terug kyk op sy verwaande belewenis van die digkuns in 'n lesingsaal en bekend aan Hugo word die digterlike proses onder die loep geneem soos in "Muse II" (43). Evolusie, die natuur en die politieke onsekerhede word betrek. Die Namibiese landskap word goed ingeskat en ek had veel plesier aan die digter se spel met die haiku. Bekend aan Hugo se werk is daar opstand teen en gesprek met die Calvinisme. Die speelse aanslag kom ook aan bod soos onder andere in "Heil die leser" (40) en "Digters" (41).
Woordvernuf is aan die orde van die dag soos ons te wete kom uit "Dagbreek" (71) waar die haan na meer as net die haan op die werf verwys.
Dit raak nou al 'n geykte opmerking om te sê dat Daniel Hugo nie na waarde geskat word nie en dat hy nie genoegsaam in Groot verseboek, as digter en vertaler, verteenwoordig word nie. Maar kom ons herhaal dit gerus weer.