In Filippense 3 moedig Paulus die gemeente in Filippi aan om as hemelse burgers te bly leef ten spyte van die "vyande van die kruis" se teenkanting.
Die Here sluit 'n verbond met Abram
15 Hierna het die woord van die Here
13Toe sê die Here vir Abram: "Weet beslis dat jou nageslag vreemdelinge sal wees in 'n land wat nie aan hulle behoort nie. Daar sal hulle slawe wees en onderdruk word, vier honderd jaar lank. 14Maar Ek sal die nasie straf wat van jou nageslag slawe maak, en dan sal hulle met baie besittings wegtrek. 15Jy sal in vrede sterf en op 'n hoë ouderdom begrawe word. 16Die vierde geslag ná jou sal hiernatoe terugkom. Dan eers sal die ongeregtigheid van die Amoriete sy volle maat bereik het."
19die land van die Keniete,
en die Kadmoniete,
20die Hetiete, die Feresiete
en die Refaïete,
die Girgasiete en die Jebusiete."
32Maar Hy sê vir hulle: "Gaan sê vir daardie jakkals: 'Kyk, vandag en môre dryf Ek nog bose geeste uit en maak Ek mense gesond, maar op die derde dag sal Ek my werk klaar maak.'33In elk geval moet Ek vandag en môre en oormôre die reis voortsit, want dit is ondenkbaar dat 'n profeet op 'n ander plek as Jerusalem omkom.
Hierdie intens-persoonlike brief aan die gemeente van Filippi is een van die briewe wat Paulus uit die gevangenis geskryf het (soos ook Kolossense, Efesiërs en Filemon). Die oudste tradisie hieroor is dat Paulus die brief uit Rome skrywe, wat klop met die interne getuienis in die brief self: die "keiserlike wag" (1:13), "die huis van die keiser" (4:22), en natuurlik dat hy uit die gevangenis skryf (1:7). Dit beteken dat Paulus die brief waarskynlik in die vroeë sestigjarige van die eerste eeu geskryf het, so 10 jaar na die stigting van die gemeente.
Lied 518 "Voel jy soms of die Here te ver is"
U Here is my lig en my redder,
U Here is my toevlug,
(Uit Psalm 27)
2Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus! (Filippense 1)
Kom ons gebruik die Woord as 'n spieël waarin ons lewensbeginsels vir elke dag kan ontdek:
Lied 240 "Heiland as in ootmoed stil 1"
Kom ons neem die voorbeeld van Jesus met lewensbeginsels vir elke dag:
Lied 240 "Heiland as in ootmoed stil 2"
Lied 266 of
bid die gebed van Johannes Calvyn uit die Staatsburgse Liturgie van 1545
Skriflesing: Fillipense 3:17-4:1
Kinders sal gemaklik kan identifiseer met die idee van navolging. Illustreer dit aanvanklik met 'n speletjie soos Simon-sê, en dan deur iets saam te doen, waarin hulle jou voorbeeld moet navolg.
Die volgende verhaal is 'n mooi illustrasie van hoe rolmodelle ook in die natuur werk… (Uit die bydrae by Seisoen van Luister, 4 Maart 2007).
Die artikel "Laat ons leer van die olifante" het gehandel oor 'n trop olifante in die Pilanesberge. In 'n poging om die trop in die wildtuin uit te dun, het die wildtuin-bestuur besluit om van die ouer bulle van kant te maak en 'n groep koeie en jong bulle na 'n ander plek toe te verskuif.
Dit was nie lank voordat die renosters in die area doodgemaak is, nie deur wilddiewe, maar deur die jong olifant bulletjies wat hulle "manlikheid" wou bewys. Een olifant het selfs 'n trop georganiseer wat toeriste busse aangeval het.
Om die probleem op te los, het die bestuur besluit om 'n paar van die moeilikheidmakers te skiet. Voordat hulle dit egter gedoen het, het iemand toe met 'n beter oplossing na vore gekom: Hulle het 'n paar ouer bulle uit 'n ander area in die probleem-area losgelaat. Die ouer bulle het dadelik die jonger bulle onder beheer gebring.
Dit was duidelik dat die jong bulletjies nie geweet het hoe om in die dag-tot-dag lewe op te tree sonder die voorbeeld van ouer olifante waaruit hulle kon leer. Leer deur jou voorbeeld is nie net beperk tot die diereryk nie. Net soos jong olifante ouer olifante as 'n voorbeeld nodig het, het ons as mense ook 'n voorbeeld nodig. Ons het rolmodelle nodig. Ons moet rolmodelle wees…
Hoe leer mens om 'n viool te maak? Jy moet die tegniek by 'n vioolmaker gaan leer. Jy moet kyk hoe hy aan verskillende stukke hout klop, luister om te hoor wat hy hoor, sodat hout met die regte digtheid en goeie klankeienskappe gekies word. Dan moet jy kyk hoe hy saag, skaaf en die hout uithol. Hoe dit afgewerk en omvorm word tot 'n pragtige viool. Jy luister, kyk en leer. Eers kyk jy wat hy doen, dan doen julle dit saam, jy oefen en leer, en dan kyk hy hoe jy dit doen.
Daar is nie kortpaaie nie. Mens leer die kuns deur by 'n kenner af te kyk.
So leer mense ook vlieg. Hulle word onderrig, kyk na kenners, oefen onder wakende oë in 'n vlugsimuleerder, en doen dit dan saam met die gekwalifiseerde vlieëniers.
Vaardighede word deur veel meer as net boekekennis oorgedra. Rolmodelle is nodig.
Paulus is in ons teks besig om met die gemeente in Filippi te worstel oor hulle identiteit as gelowiges. In 'n poging om hulle in hierdie stryd te help, moedig hy hulle soos volg aan: "Wees my navolgers, broers (en susters) . . ." Paulus spoor dus die gemeente aan om sy en ander se voorbeeld te volg in die uitleef van hulle oortuigings.
Onmiddellik wil mens sê: "Wag, ou maat! Is dit nie dalk 'n bietjie voor-op-die-wa nie? Jy matig jouself darem nou 'n bietjie aan. Ons merk iets van 'n arrogansie. Dink jy vir een oomblik dat jy dalk beter as ons gewone ouens is? Nee wat Paulus, vee maar eers voor jou eie deur!" Maar dit is nie die geval nie. Paulus is baie bewus van die feit dat hy self maar 'n feilbare en gebroke mens is. Maar waarvan hy ten diepste oortuig is, is die feit dat God bestaan, dat Hy deur Jesus Christus sy lewe verander het en die krag van die Heilige Gees in hom werksaam is.
Hy is so oortuig van dié gebeure in sy lewe, dat hy die gelowiges in Filippi oproep om sy voorbeeld na te volg. Nie die voorbeeld van sy suksesse nie, maar die voorbeeld van sy bereidwilligheid om sy lewe op die spel te plaas ter wille van die evangelie. Op dié manier bied hy homself as 'n model aan. Soos 'n ervare ambagsman vir sy vakleerling wys hoe om 'n moeilike taak aan te pak, sê hy vir hulle: "Wees my navolgers . . ."
Maar hy laat die lig nie net op sy eie lewe val nie, in dieselfde vers skryf hy ook: "en let op die mense wat lewe volgens die voorbeeld wat ons vir julle stel." Dit is amper asof hy vir hulle wil sê: "As julle moeite ondervind om dit te doen omdat ek ver van julle in die tronk sit, kyk na die voorbeeld van mense in jul eie omgewing."
Dit gaan dus oor die plek van rolmodelle in die geloof. Jesus is nie meer fisiek by ons nie, daarom het ons andere nodig wat vir ons voorgaan, wat vir ons as rolmodelle in die uitleef van ons geloof kan dien.
Ons as mense lewe in die ruimtes van kerk, werk, huis en ontspanningsplek leef. Oral het ons 'n diepe behoefte aan rolmodelle wat ons kan help leer hoe om Christus in hierdie kontekste na te volg..
Dit is spesifiek in die kerk as geloofsgemeenskap waar ons kom soek vir gelowiges wat vir ons as rolmodelle oral in ons lewe kan dien. Dit is nie net Paulus nie, maar ook die sielkunde wat ons leer dat rolmodelle 'n geweldige rol in ons lewe speel. En dit is in die kerk waar ons hoop om hierdie mense aan te tref. Trouens as ons kinders en jongmense nie die rolmodelle hier aantref nie, waar anders sal hulle dit kry?
Verkeerde versus regte rolmodelle
Dit is ook nie verniet dat Paulus die gemeente in Filippi waarsku oor die gevaar en invloed van verkeerde rolmodelle nie. Oor hierdie verkeerde rolmodelle skryf hy: "die verderf is hulle einde; die maag is hulle god; hulle skande is hulle trots; hulle is aardsgesind." Paulus is baie bewus van die negatiewe rol wat die verkeerde rolmodelle op die gelowiges in die gemeente se lewe kan hê. Die navolg van dié rolmodelle kan hulle einde beteken. Daarom herinner hy hulle daaraan dat hulle as gelowiges anders behoort te leef, hulle is immers "burgers van die hemel."
"Burgers van die hemel" is gelowiges wat hulle hemelse identiteit voorop stel en dit elke dag prakties uitleef. As kerkmense leef ons óral anders en lyk ons rolmodelle ook anders.
Die sielkunde leer vir ons dat rolmodelle 'n geweldige groot rol speel in die aanleer van basiese lewensvaardighede. Kinders soek rolmodelle. Nie net in hul ouers nie, maar dikwels ook in die sport, musiek, vermaaklikheidswêreld, noem maar op. Rolmodelle wat ongelukkig nie altyd 'n positiewe invloed op hulle lewe het nie, maar wat nietemin nagevolg word. Dieselfde is van toepassing in ons geloofslewe. In 'n sekere sin sou ons kon sê dat die Bybel 'n boek vol verhale is van rolmodelle in die geloof. Wat nie beteken dat hulle lewe volmaak was nie, inteendeel, ons lees op byna elke bladsy van hulle mislukkings en gebrokenheid. Maar deur dit alles sien ons ook die genadige God aan die werk.
Hoe lyk ons lewe anders?
Die vraag is: Hoe lyk ons lewe as mense wat leef as "burgers van die hemel?" Anders gestel: Sien mense 'n verskil in die lewe van dié mense wat van tyd tot tyd onder die gewel van die kerk bymekaar kom?
Dalk sien mens veral in die res van ons lewe, as ons nie in die kerkgebou is nie, veral wat die kwaliteit van ons Christelike lewe is.
As jy op groentemarkplein in die middestad van Kaapstad stap, is daar aan die een kant van die mark 'n kroeg, aan die ander kant 'n woonstelblok, op die een hoek 'n kerk, op die ander hoek 'n bordeel en in die middel dryf hulle handel. Dit is inderdaad hoe die wêreld lyk waarin ons leef – die gewels vloei in mekaar. Mense beweeg voortdurend van die een ruimte na die ander. Die vraag is weereens: Waar gaan soek ons ons rolmodelle? Maak ons, wat aan 'n kerklike geloofsgemeenskap behoort, 'n verskil?
Alan Kreider het navorsing gedoen oor "worship and evangelism in pre-Christendom." Hy vra die vraag: "Why did the Church grow at its fastest rate in the first four centuries?" Sy navorsing het die volgende resultate opgelewer:
Die eerste sleutelfaktor was 'n diepe toewyding wat die vroeë Christene gehad het aan die "inklusiewe gemeenskap." Die mense was verstom oor die liefde wat Christene vir mekaar gehad het. 'n Liefde wat alle sosiale blokkasies deurbreek het en wat sonder aansiens des persoon aan almal bewys is.
Die tweede was die graad van "diens wat die Christene aan die wyer gemeenskap gelewer het". Die mense het agtergekom dat die Christene bereid was om vir die weduwees en wese te sorg, mense by te staan met begrafnisse en teenwoordig was in tye van nood.
Die derde faktor wat bygedra het tot die groei van die vroeë kerk, was 'n "eiesoortige lewensstyl." Die vroeë Christene het geweier om die wapen op te neem, sekere praktyke en heidense feeste vermy, 'n eenvoudige lewensstyl gehandhaaf en hulle besittings dikwels met mekaar gedeel.
Volgens Kreider was dit veral dié drie dinge wat mense gefassineer het en wat aanleiding gegee het tot die ongekende groei van die kerk. As Christene is hierdie sleutelfaktore ook vir ons situasie relevant. Want na 20 eeue is dit steeds nodig dat ons sal bly nadink oor wat dit beteken:
Om 'n inklusiewe gemeenskap van gasvrye mense te wees?
Om met toewyding deel te neem aan sosiale transformasie, met ander woorde om van ons wêreld 'n beter plek vir almal te maak?
Om op 'n alternatiewe manier te leef wat 'n uitdaging is vir die status quo?
Christus gee krag en vernuwing
Wat maak dit vir ons moontlik om met entoesiasme onsself te bly konfronteer met hierdie vrae? Paulus gee vir ons 'n leidraad wanneer hy skryf: "Maar ons is burgers van die hemel, van waar af ons ook die Here Jesus Christus as Verlosser verwag. Deur die krag waarmee Hy alles aan Homself onderwerp, sal Hy ons nederige liggame verander om soos sy verheerlikte liggaam te wees." (20-21)
As gelowiges leef ons nie uit ons eie krag nie. Ons weet immers hoe broos ons is as ons dit probeer doen. Ons neem aan hierdie dinge deel met 'n krag wat as 't ware vanuit die hemel ons aardse beperkinge deurbreek. 'n Krag wat in staat is om selfs die mees moeë en stukkende liggaam te vul met nuwe energie. 'n Krag wat ons die toekoms intrek wanneer ons moedeloos wil raak in die aangesig van die uitdaging.
Staan vas en bly getrou
Paulus het geweet dat dit nie aldag maklik was vir die gelowiges in Filippi nie. Die "vyande van die kruis" het dikwels die oorhand gekry. Ons ken daardie gevoel. Daarom help sy woorde nie net die vroegste gelowiges nie, maar ook vir jou en my wanneer hy skryf: "Daarom, my broers, moet julle vas staan en getrou bly aan die Here. Ek het julle baie lief en verlang na julle" (4:1). Volharding en getrouheid is die deugde wat ons moet bly inoefen as ons 'n verskil wil maak.
En dan sluit hy met woorde wat die goue draad van sy brief weer optel: "Julle is my blydskap en my kroon." Om as mense onder die gewel van die kerk hierdie verantwoordelikhede op ons te neem, is nie 'n sware plig nie. Dit bring blydskap. 'n Blydskap wat kom uit die wete dat ons leefstyl 'n verskil maak aan mense wat leef op die markplein en onder al die ander gewels van die ander geboue.
Was dit nie die Here Jesus self wat gesê het: ". . .wie sy lewe vir My en die evangelie verloor, sal dit behou. Wat help dit 'n mens tog om die hele wêreld as wins te verkry en sy lewe te verloor? Wat sal 'n mens kan gee in ruil vir sy lewe?" (Mark 8:35-36).
Kies jou rolmodelle
Op die pad van geloof het ons almal rolmodelle nodig. Ons moet hulle daarom met wysheid kies. Natuurlik volg ons Jesus na. Maar ons kies ook medegelowiges wat ons kan help op die pad van geloof. Ons hou hulle dop, volg hulle na, vra hulle raad, leer by hulle, maak ons lewens – veral ons mislukkings – vir hulle oop. Dit alles doen ons sodat ons ons hemelse burgerskap met die krag wat Christus gee hier op aarde kan uitleef.