PressReader - Volksblad: 2018-08-11 - Huh? Lig­te mis­ty­kies, ook by pun­te­ne­ri­ges
Huh? Lig­te mis­ty­kies, ook by pun­te­ne­ri­ges
Volksblad - 2018-08-11 - Kommentaar - Ja­na Lut­her Ja­na Lut­her werk vir die Vir­tu­e­le In­s­ti­tuut vir A­fri­kaans.
‘As jy in die Vry­staat berg­klim en voor­ou­ers se graf­te be­soek, sal jy op na­tuur­skat­te soos die sal­pe­tus af­kom.”
Dié sin in ’n gr. 10- A­fri­kaans Ad­di­si­o­ne­le Taal-hand­boek het dié week min­stens een A­fri­kaans­on­der­wy­ser en haar leer­ders laat kop­krap. “Sal­pe­tus?” kom die e-pos. Nie een van die 47 woor­de­boe­ke in Vi­vA se Woor­de­boek­por­taal weet raad nie.
Nie die HAT nie; nie die WAT nie.
Nie die AWS, die te­sou­rus of die spreek­woor­de­boek nie.
Nóg die A­fri­kaan­se Wik­ti­o­na­ry nóg die A­fri­kaan­se Wi­ki­pe­dia.
“On­ge­luk­kig is daar geen re­sul­ta­te vir ‘sal­pe­tus’ nie,” be­rig P­ha­ros Aan­lyn.
Google bring “om­trent se­we re­sul­ta­te”, maar in ta­le waar­van ons g’n snars ver­staan nie.
Ten slot­te fan­ta­seer ons maar oor wat ’n sal­pe­tus moont­lik sou kon wees, want dié woord – daar­van is ons taam­lik se­ker – be­staan (nog nie) in A­fri­kaans nie. (Ken jy dit? Laat weet ons dan!)
Dié e­pi­so­de het my aan soort­ge­ly­ke fla­ters laat dink.
Soos die een in die vyf­de uit­ga­we van die HAT, wat in 2005 ver­skyn het, by­voor­beeld.
Oor dié glips het g’n haan ooit ge­kraai nie, maar toe ons een og­gend om­blaai, toe staan dit daar.
Dié de­fi­ni­sie op bl. 905, die eer­ste blad­sy van die let­ter “R”, by die eer­ste be­te­ke­nis­on­der­skei­ding van “raad”: “Wat ’n mens kan be­dink as ’n uit­weg uit ’n ma­la­chi­te, as e­nig­een van ’n aan­tal moont­lik­he­de, of as mid­del om iets te be­reik.”
Ek gaan delf in die ar­gief en vind ein­de­lik die reg­te stel blad­sye van die vier­de uit­ga­we, met ver­be­te­rin­ge in wy­le prof. Fran­cois O­den­dal se hand­skrif.
Van 1972 af tot kort voor sy 79ste ver­jaar­dag het hy aan die HAT ge­werk. Hand op pa­pier. Ek moet mooi kyk. So­waar. Daar staan dit: “ma­la­chi­te”.
Of nee. Wag. “Wat ’n mens kan be­dink as ’n uit­weg uit ’n
. . . moei­lik­heid!”
Da­nie Bo­tha, dink ek was dit, van 1972 tot 2002 fik­sie­re­dak­teur by die ou Ta­fel­berg, wat die sto­rie ver­tel het van “Miet­sie bak koek”.
’n Prag-vol­kleur­kin­der­boek wat in die tyd van die le­gen­da­rie­se, pun­te­ne­ri­ge pro­duk­sie­hoof mnr. J­ü­r­gen Fomm druk­ker toe is.
Toe die bok­se met 2 000 ek­sem­pla­re af­ge­le­wer en oop­ge­maak word, staan daar in vro­li­ke let­ters op die om­slag: “Miet­sie kak boek”.
“Wie die skuld hê waar die fout?” soos S­hei­la Cus­sons in He­ra se kombuis sou vra.
“Roep die pou die pou se vu­re / roep die i­ris en die hel­der ure / roep die gans wat raai­sels praat / o­ra­kel hy dan het ons raad.”
Wie sal ons die son­de­bok maak?
Die woor­de­boek­ma­ker? Die set­ter? Die il­lus­treer­der? Die om­slag­ont­wer­per? Die re­dak­teur? Die proef­le­ser? Die druk­dui­wel­tjie?
Soos die fout wat doel­be­wus in ’n ta­pyt in­ge­weef word om te wys die we­wer is nie vol­maak nie, so laat uit­ge­wers ook soms ’n ste­kie glip.
As dit nie­mand ska­de be­rok­ken nie en die le­ser laat glim­lag, is dit mis­kien glad nie so erg nie.