#JongStemme: Is vryheid regtig wat ons dink dit is?Deur Elisma Olivier Elisma Olivier. (Foto: Verskaf.) Vryheid is ŉ toestand van vry wees, dit is wat HAT sê. Die woord “toestand” dui op ŉ geestestoestand, ŉ emosionele of ŉ fisieke toestand, en “van vry wees” beteken jy is vry, nie gevange of gebonde nie. Jy is los, verlos en vry. Of is jy? In Escape from Pretoria, ŉ rolprent waarna ek tydens die inperking gekyk het, was daar ŉ beduidende kontras tussen twee gevangenes. Die een karakter is vier lewenslange vonnisse opgelê en hy het nie ŉ behoefte gehad om te ontsnap nie. Daarteenoor het die ander karakter 25 jaar tronkstraf gekry. Op dag 414 van sy vonnis het hy tien houtsleutels gemaak en die roetine van die tronkbewaarders so goed geken dat hy helder oordag kon ontsnap sonder om uitgevang te word. Hy vlug van Suid-Afrika na Londen en sy ontsnapping het tot die grootste soektog na ŉ ontsnapte gevangene in die geskiedenis gelei. My vraag is: Was hy regtig ŉ gevangene? Of was hy regtig vry ná sy ontsnapping? Wat ek onder jou aandag wil bring is dit: Hy was fisiek agter slot en grendel, maar sy vermoë en gedagtes was nie. Dit was so vry dat hy die byna onmoontlike kon regkry. Ná sy ontsnapping was hy fisiek vry, maar die polisie van vier ander lande, insluitend Suid-Afrika, was op sy spoor. Is vryheid regtig wat ons dink dit is? Het ons dalk ŉ wanpersepsie van vryheid? Is ons vry of dink ons net ons is vry? Covid-19 en die inperking het my heeltemal anders na vryheid laat kyk. Depressie is ŉ toestand van langdurige terneergedruktheid. Jy is vasgevang in seer, negatiewe gevoelens. Jy is emosioneel en psigies vasgevang in ŉ donker gat. Dit impliseer jy is liggaamlik vry, maar sielkundig is jy agter slot en grendel sonder tien sleutels om jou te help ontsnap. Moontlik het depressie tydens inperking in ons gemoed kom nes maak – met matrieks wat voel dat hulle hele skoolloopbaan deur hul vingers glip. Ons het ons vryheid verloor. Vandag dink ek twee keer oor die woord “vryheid”. Is ek en jy vry? Is vryheid regtig om, wel, vry te wees? Hoe ironies is dit nie: Mense wat die wêreld rond rits op soek na avonture, om weer lewend te voel. Hulle wil weer die bloed deur die are voel bruis, want as gevolg van iets wat hulle gevangene hou bruis die bloed nie meer nie. Ongelukkig gaan jou laaste gedagte nie wees waar jy op 21-jarige ouderdom van die hoogste berg of uit ŉ vliegtuig gespring het nie. Dit gaan daardie een gedagte wees wat jou nog jou hele lewe lank kelder, want wat in jou gedagtes aangaan, verander nie sommer nie en daarom vra ek vandag: Is ons regtig so vry soos ons dink? Waar lê die grense van jou vryheid, jou emosionele vryheid. Gaan Covid-19 jou of jou matriekjaar kniehalter? #JongStemme is ŉ projek deur Maroela Media en Solidariteit Jeug wat die jeug se stem in die openbare domein wil beklemtoon. Besoek Solidariteit Jeug se webblad by www.jeug.co.za vir hulp en advies met jou loopbaan! As jy tussen 18 en 24 jaar oud is en ‘n meningstuk wil skryf, stuur ‘n e-pos na [email protected] en ons kontak jou graag.