Drie grotes binnekort terug in die lug(Foto: Unsplash) Lente is in die lug en binnekort ook drie ou bekendes van die Suid-Afrikaanse lugruim – die beleërde Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL), Comair se Kulula.com en plaaslike British Airways-bedrywighede. Lift, die jongste lugdienslid, het sy vlugte reeds op 1 Augustus hervat nadat hy tydens die onlangse vlak 4-inperking vir bykans ’n maand in ’n houpatroon gesirkel het. FlySafair, met sy kenmerkende wit romp en pienk en blou stert wat in 2013 begin is, het ’n pronkposisie in die plaaslike mark sedert die uitbreking van die Covid-19-pandemie. Vir maande was die Springbokke se impaklugdiens die baas van die plaas en hy spog met die grootste passasiersvolume. Daar lê ongetwyfeld ’n opwindende tydperk vir die sektor voor soos die ander rolspelers van die krukkelys af terugkeer. Maar die speelveld is allermins gelyk. Enersyds het passasiers uiteindelik weer ’n uitgebreide keuse van diensverskaffers en andersyds gaan dit ’n gefladder van vere afgee soos die onderskeie lugdienste skarrel om veld te wen en ŉ verlore markaandeel te herwin. Reisigers is uitgehonger om die pad te vat, maar moet ook die bestedingsgordel intrek. Met Suid-Afrika se rooilysstatus wat die droom van ’n wit Kersfees in Europa nog tot prentjies en poskaarte beperk, is sakpasvlugte hiér vir eers die veilige en voorkeuropsie. Daarom is ’n plaaslike prysskermutseling so te sê gewaarborg. Die sukkelende SAL se vlerke was vir byna twee jaar geknip en beplan om sy vlugte op 24 September te hervat. Dit kom nadat hy vroeër die maand ’n nuwe lugdiensbedryfsertifikaat by die Burgerlugvaartowerheid (BLO) gekry het. Hy sal aanvanklik slegs tussen Johannesburg en Kaapstad, Akkra (Ghana), Maputo (Mosambiek), Lusaka (Zambië) Kinshasa (Kongo) en Harare (Zimbabwe) pendel. Aanvraag sal volgens dié lugdiens die uitbreiding van sy vlugte dikteer. Thomas Kgokolo, tussentydse uitvoerende hoof, is verheug oor die SAL se dienshervatting, maar voeg by dat hy deeglik bewus is van die uitdagings wat die volgende paar maande voorlê. Die laekostelugdiens Mango, wat in 2006 as ’n filiaal van die SAL op die been gebring is, is vroeër vandeesmaand in sakeredding geplaas, terugwerkend vanaf 28 Julie, nadat die Johannesburgse hooggeregshof gesê het hy mag in vrywillige sakeredding gaan. Sipho Sono, besturende direkteur van Opis Advisory, is as sakeredder aangestel. Dit kan maande duur vir die lugdiens om weer van die grond af te kom. Die SAL se sakereddingsproses het 17 maande geneem en Mango word lamgelê deur ’n skuldlas van byna R2,5 miljard. Kulula.com en British Airways, wat op 5 Julie halt geroep het, kom op 1 September uit die blokke met British Airways se vlugte na Mauritius wat na verwagting einde November hervat sal word. Gedurende die opskortingstydperk het Comair gesê dat hy nuwe, buigsame tariefopsies ontwikkel het. Drie nuwe Kulula.com-aanbiedings sluit in Fly Light (as jy net kajuitbagasie het), Pack & Go (20 kg-bagasie en twee vlugveranderings ingesluit) en Fully Loaded (wat onbepaalde vlugveranderings insluit). Lift, wat tans net vlugte tussen Johannesburg en Kaapstad bied, is aangevuur deur Gidon Novick, baasbrein agter Kulula.com se laekostesuksesverhaal. Novick is die uitvoerende hoof van die Takatso-konsortium, wat insluit Global Aviation en Harith Global Partners (’n beleggingsfirma vir Afrika-infrastruktuur wat onder meer die Lanseria-lughawe besit), wat ’n 51%-belang in die “nuwe” SAL hou. Die konsortium het ’n inspuiting van R3 miljard vir die SAL gegee. Of Lift sy regstreekse mededinger Mango met ope arms sal terug verwelkom, is te betwyfel. Airlink bestaan sedert 1992 en is die grootste plaaslike lugdiens in terme van vloot, hoewel sy vliegtuie baie kleiner is. Die lugdiens het ook die grootste vastrapplek op die vasteland. In 2019 het Airlink meer as twee miljoen passasiers op meer as 63 000 vlugte vervoer en sy netwerk bestaan uit meer as 30 bestemmings in tien Afrikalande asook St. Helena. Die streeklugdiens CemAir, wat in 2005 gestig is, het in 2018 die wind van voor gekry toe die BLO die lugwaardigheidsertifikaat vir 12 van sy vliegtuie teruggetrek het. Die besluit is in Mei 2019 omgekeer, met bedryfsertifikate wat in Oktober dié jaar suksesvol hernu is. Sedertdien tel CemAir spoed op en hy het onlangs samewerkingsooreenkomste met onder meer Qatar, Proflight Zambia en Ethiopian Airlines beklink.