GEPF wil méér in ongenoteerde bates belê | Netwerk24
Deur Francois Williams 25 April 2019 15:16
Die staatspensioenfonds (GEPF) vaar baie goed. Maar dit is nie perfek nie, en behoort sy ongenoteerde beleggings uit te brei om meer regstreeks in die ekonomie te belê en te diversifiseer.
Só sê Abel Sithole, hoof van die GEPF, wat Donderdag aan die media verslag gedoen het oor die jongste aktuariële waardasie wat Alexander Forbes vir die fonds gedoen het.
Die GEPF is die pensioenfonds vir sowat 1,2 miljoen staatsdienswerkers en het meer as R1 800 miljard se bates wat die Openbare Beleggingskorporasie (OBK) namens hom bestuur.
Sithole gee toe daar is besorgdheid dat die GEPF se langtermynfinansieringsvlak volgens die jongste aktuariële waardasie van 79,3% teen Maart 2016 tot 75,5% teen Maart 2018 gedaal het. Dit spruit uit swakker beleggingsopbrengste, verbeterings aan voordele, pensioenverhogings, salarisverhogings en die staat wat as werkgewer te min bydra tot die fonds.
Die huidige minimum finansieringsvlak staan op 108,3% teenoor 115,8% in 2016. Dit beteken as die fonds vandag gelikwideer moes word, sal daar R1,08 wees vir elke R1 se voordele wat uitbetaal moet word, wat beteken die fonds is in werklikheid gesond, sê Sithole.
Maar om die langtermynsituasie te verbeter sal die staat as werkgewer, die GEPF se trustees, die nasionale tesourie en vakbonde moet saamwerk om werkgewerbydraes tot die fonds te verhoog, salaris- en pensioenverhogings verstandig te bestuur en om strategiese batetoewysing aan te pas.
Sithole glo nie die vroeë-aftredepakkette wat in die begroting in Februarie vir die staatsdiens voorgestel is sal die GEPF noemenswaardig raak nie. Dit kan wel die langtermynfinansieringsvlak verbeter, want daar is dan proporsioneel meer jonger lede in die fonds wat vir 'n langer tydperk bydraes kan lewer.
Die ongenoteerde beleggings van die fonds bedra maar net 5% van die fonds se totale bates, maar die meeste vrae wat tans by die Mpati-kommissie oor die OBK gevra word, gaan oor hierdie beleggings. Sithole meen selfs as dié beleggings afgeskryf sou word, sal die GEPF nog in 'n goeie toestand wees. Maar hy beklemtoon wel elke sent tel, en as daar in totaliteit na die ongenoteerde beleggings gekyk word, vaar dié deel van die portefeulje baie goed. Dit het in die 2018-boekjaar inderdaad met 37% gegroei tot R50,6 miljard.
Sithole glo die fonds behoort meer te doen om te diversifiseer, want hy is meer bekommerd oor die oorheersende blootstelling wat die GEPF aan die plaaslike aandelemark en effektemark het. "Dit is belangrik vir die ekonomie dat ons meer moet doen in ongenoteerde beleggings, solank ons dit reg doen."
Met ongenoteerde beleggings wat tans sowat 5% van die GEPF se totale bates bedra, wou Sithole hom nie uitlaat oor 'n ideale grootte vir dié deel van die portefeulje nie.
Maar die GEPF is 'n wesenlike rolspeler in die plaaslike aandelemark, met tussen 11% en 13% van die JSE wat deur beleggings van die GEPF verteenwoordig word. Wat ook al die fonds doen, sy opbrengs sal deur die wel en weë van die JSE geraak word, het Sithole verduidelik.
Dit is ek, die OBK, die GEPF se raad van trustees en die minister van finansies wat ons moet bekommer oor Steinhoff.
Abel Sithole, hoof van die staatspensioenfonds
Oor kritiek dat die GEPF nie net die OBK as batebestuurder moet gebruik nie, sê Sithole dit sal nie enige voordeel vir die GEPF bring om sy beleggings aan verskillende batebestuurders in die private sektor toe te vertrou nie. "Al wat sal gebeur is dat ons meer tariewe sal betaal, sonder dat opbrengste noodwendig beter sal wees."
Volgens hom word tot 70% van die fonds se portefeulje passief bestuur, wat goedkoper is.
Volgens Sithole hoef GEPF-lede hul nie te bekommer oor die fonds se belegging in die genoteerde meubelhandelaar Steinhoff wie se aandeelprys teen Desember 2017 ineengestort het nie. Die GEPF is 'n vastevoordeelfonds. Lede se pensioen is gewaarborg en word bepaal deur hul diensjare, hul gemiddelde salaris van die afgelope 24 maande en die aangroeikoers van 1/55. As iemand ná 40 jaar met 'n maandelikse salaris van R20 000 aftree, is sy pensioen 40 X R20 000 gedeel deur 55, oftewel R14 545.
"Dit is ek, die OBK, die GEPF se raad van trustees en die minister van finansies wat ons moet bekommer oor Steinhoff."
Sithole spog dat die GEPF die afgelope tien tot 20 jaar meestal inflasieverwante pensioenverhogings kon betaal of selfs meer as dit, hoewel wetgewing hom verplig om by minstens 75% van inflasie te hou.