Tuis Produkte Pinkster 2010 Eksegetiese riglyne 6. Jerusalem - Reg geskied aan die Griekse weduwees
Vrydag, 19 Maart 2010 12:35	Geskryf deur Webmeester
Lukas, die enigste "heidense" skrywer in die Bybel, skryf twee boeke in die Nuwe Testament: die Evangelie van Lukas en die Handelinge van die Apostels.
Dit begin in Jerusalem, bereik die Griekse Jode, sprei dan na Samaria en bereik die baster-Jode. 'n Ethiopiese Jood volg, waarna die evangelie eenvoudige die kulturele en etniese walle oorspoel en regdeur Asië tot in Europa versprei. Pragtig om te sien hoe die verhaal in Jerusalem begin en in Rome eindig - van Joodse hoofstad tot Wêreld hoofstad.
Die storie wat ons gaan lees is eintlik die hoogtepunt van die gemeente Jerusalem se geskiedenis. Hierna sou dit baie moeiliker gaan, omdat daar 'n grootskaalse vervolging sou uitbreek en die lidmate oor die hele wêreld versprei is. Van 'n grens-oorsteek-kant is dit natuurlik positief, maar van 'n gemeente funksionering kant baie moeilik om te hanteer.
Op 'n manier het dié gemeente uiteindelik gesterf sodat ander die lewe kon hê.
Lees Handelinge 6:1-7.
Die gemeente het geweldig uitgebrei - meer as 5 000 Jode het al by die gemeente aangesluit (4:4). Hulle het wel verskeie kere konflik belewe met die Joodse Raad wat hulle gedreig het (hfst. 3-5) - dit was immers 'n beweging wat 'n mens nie kon afmaak as van verbygaande aard nie - maar die gelowiges kon nog ongehinderd voortgaan met hulle daaglikse byeenkomste by die tempel, die maaltye wat hulle met blydskap en in alle eenvoud van huis tot huis geëet het en die lofprysing wat hulle tot God gesing het (2:46).
Hulle het ook al konflik beleef met Ananias en Saffira wat gelieg het oor die hoeveelheid geld wat hulle juis vir die onderlinge versorging gegee het, maar dit is uitgesorteer, nogal brutaal (hfst. 5). Daar het 'n ongelooflike mededeelsaamheid geheers: mense het hulle besittings nie net vir hulleself gehou nie, maar daarvan verkoop, en die geld vir die apostels gebring om uit te deel volgens elkeen se behoefte (4:35).
Maar gou het 'n volgende probleem sy kop uitgesteek: die Griekse weduwees is afgeskeep en ongelyk behandel met die Joodse weduwees in hierdie onderlinge versorging (hfst. 6).
Interessant is dat die woord dissipels of leerlinge eintlik hier gebruik word - μαθητῶν. Dit word hierna in Handelinge die algemene woord waarmee alle gelowiges beskrywe is, anders as in die Evangelies waar dit net vir die 12 dissipels gebruik is. Later sou in Antiochië die naam Christene ook gebruik word, volgelinge of dissipels van Christus wat die algemene naam vir gelowiges in die wêreld geword het.
Hulle moes dus ‘n keuse maak - hulle bedien óf die tafels, óf hulle bedien die woord.
Hulle besluit om sewe mans te kies, wat 1) bekend moes wees - d.w.s. ‘n mate van gesag moes hê - 2) hulle moes vol van die Heilige Gees wees - dit is ‘n term wat gereeld gebruik word in Handelinge - en 3) hulle moes wysheid hê - hier word heel moontlik gedink aan praktiese wysheid.
Die sewe (lyk na ‘n amptelike titel - vgl. Filippus wat in Hand 21:8 as "een van die sewe" aangedui word) het almal Griekse name, wat heel moontlik beteken dat hulle Helleniste was, d.w.s. buitelandse Griekse Jode, en met hulle aftrede in Jerusalem in die Here Jesus begin glo het. Die enigste uitsondering is moontlik Nikolaus, wat ‘n Antiochiër van geboorte was wat die Joodse geloof (hulle is proseliete genoem) en daarna die Christelike geloof aangeneem het.
Die sewe word die hande opgelê om hulle vir hulle taak toe te rus. Dit was 'n ou gebruik. Ons lees bv. van Moses wat Josua die hande opgelê het toe die leierskap na Josua oorgedra is (vgl Num 27:23; Deut 34:9). Die volk het ook die Leviete die hande opgelê met hulle toewyding (Num 8:10). Met die uitstuur van die eerste sendelinge in Handelinge 13, Saulus en Barnabas, doen die gemeente dit weer (13:3).
Lukas sê: die woord van God het verder versprei, die getal gelowiges in Jerusalem het geweldig toegeneem, selfs ‘n groot aantal priesters het gelowig geword - hulle word ‘n mega-gemeente!
Handelinge 6 is die afsluiting van die eerste fase van die uitbreiding van die evangelie na Pinkster, wat in 6:8 nou 'n volgende grens, dié na Samaria en Afrika, gaan oorsteek. Dit is dus baie insiggewend dat dié verhaal juis hier vertel word.
'n Mens sien dit ook in die optredes in die volgende paar hoofstukke.
En let op hoe die Gees verskillende strategieë gebruik - as die swart slawe uit Noord-Afrika en Egipte nie wil luister nie, dan kies die Gees 'n Ethiopiër, 'n ontmande, praat nou van grense wat oorgesteek word!, en bereik deur hom sy doel.
Om oor die grense van ons eie gemeenskap te beweeg lyk vir ons na ‘n moeilike taak en dit is ook. Daar is egter ‘n ander werklikheid - die werklikheid van die Gees wat brûe bou ten spyte van.
Die effek van die Christendom is ongelukkig deur die eeue dat dit die kerk en gemeentes selfgerig maak - ons vind ons bestaan in onsself - en dit sit baie dieper in ons gene as wat die meeste van ons sal wil toegee.
Dit is nie altyd so maklik om brûe te bou nie. Maar ek het hierdie pragtige verhaal onlangs gelees wat 'n mens moed gee.
‘n Leraar van ‘n gemeente in Namibië, wat in ‘n eerlike worsteling is om los te kom van selfgerigtheid, maar wat nie aldag slaag daarin nie - twee tree vorentoe en dan weer drie terug soos met baie van ons - raak betrokke by ‘n gemeenskapsentrum in Katatura, 'n swart woonbuurt in Windhoek.
Hulle vra hom om betrokke te raak by hulle dagsorgsentrums, en spesifiek by die opbou en instandhouding van die sentrums se infrastruktuur. Die plekke is weinig meer as ‘n kaal stuk grond met ‘n plat sinkplaat dak en 'n paar mure nie.
Aangesien hy ‘n praktiese mens is, is hy van baie waarde vir die skole en word hy gou ‘n vertroueling vir van die leiers en personeel. Hy maak toilette reg, ry bou materiaal aan en so leer hy ook die kinders ken, word lief vir hulle, spandeer tyd saam met die personeel en die kinders. Dit word ‘n passie - ‘n nuutgevonde passie vir ‘n leraar aan die verkeerde kant van 50.
Of ... sê nou maar net dit is die manier waarop die Gees God se nuwe wêreld bou, deur ‘n middeljarige wit man te gebruik om ‘n brug te raak tussen twee gemeenskappe wat mekaar eintlik nog nie ken nie?
2.4 Dit beteken dat ons sal moet identifiseer met die "ander"
Kenosis - om jouself leeg te maak - is ‘n ingesteldheid. Dit is om nie net behoeftes as ‘n probleem te sien wat jy buite jouself oplos sonder dat jy daardeur aangeraak word nie. Dit is om volledig te identifiseer met die behoeftiges en vanuit daardie houding te leef.
Kenosis is dus die teenoorgestelde as selfhandhawing en selfvervulling, maar ‘n gesindheid om ter wille van die ander of in die plek van die ander te gaan staan en leef - soos wat Christus mens geword, slaaf geword en in ons plek gesterf het.
In Handelinge was die behoeftiges veral die weduwees. Vandag is die behoeftiges in ons gemeentes miskien nie soseer arm nie, maar miskien alleenlopers.
Luke Pato maak die punt in die boek Faith in Action dat die "single common issue for all Africans, the single common experience, the single defining question, is the issue of suffering." Hy is oortuig dat dit nie help om dit te ignoreer of selfs te probeer ontsnap nie.
Dit het met baie faktore te make, maar armoede en die uitbuiting daarvan deur ander mense vorm baie keer die hart daarvan. Soos Nobelprys-wenner JM Coetzee in The Master of Petersburg sê: "The poor live in their hunger as fish live in water. The real forces have their origin in the centres of power, in the collusion of interest that takes place there."
En raak betrokke, en leer hoe die Here jou wil gebruik om te groei in ‘n mens vir ander mense. Maphela Ramphele noem dit: "a ministry of service to the least amongst us."
Iets wat ons baie kan help hiermee, is om verlos te word van ons skaarsheid mentaliteit. Kyk die enigste rede hoekom 'n mens jou hand toehou as jy met behoeftes gekonfronteer word, waarvoor jy wel die middele het om te help, is as jy dink daar is nie genoeg vir jou en vir hulle nie.
Vanuit God se hoek is daar oorvloed. Hy het die vermoë om te sorg ... en Hy doen dit ook ... baie keer deur jou bydrae.
Maar terwyl ons weet dat die verskil wat jy aan een mens se lewe maak, 'n groot impak het op die hele sisteem, is dit ook so dat armoede en sy meelopers MIV en Vigs en geweld en werkloosheid, 'n sistemiese probleem is wat op 'n groter skaal hanteer moet word.
Van die grootste probleme rondom armoede is die privatisering deur groot maatskappye van allemansgoed soos lug, water en grond. Dit maak die lewe van die mense aan die onderkant van die sosiale - en gemeenskapsleer onmoontlik, en skep die omgewing vir wat ons ken as armoede.
Die van ons wat 'n invloed het op die sisteem, of dit nog gaan hê, kan gerus die aanhaling van Nicoloas Berdyaev in gedagte hou: "food for myself is a physical concern; but food for my neighbour is a spiritual concern." Ons moet beter doen met die uitwissing van armoede en van behoeftiges se legitieme regte. Soos ons ook hier in Handelinge sien.
Armoede het 'n ontmenslikende effek. Dit skend jou menslike waardigheid, dit benadeel jou lewe, dit maak jou liggaamlik en geestelik siek, dit vertroebel familie-wees en verhoudings, dit benadeel kinderopvoeding en belemmer ontwikkeling wat weer in 'n bose siklus jou weerloosheid verhoog en werkloosheid bevorder en morele waardes bedreig. Die syfers is ontstellend:
'n Groot woonstelblok in hulle gemeente het 'n groot klomp minder-bevoorregte gesinne. Hulle het uitgereik na hulle en 'n na-skoolse projek geloods in hulle kerksaal, waar skoolkinders toegang het tot rekenaars, in veiligheid kan studeer en op die koop toe 'n ete kry.
Ons leer by Filippus hoe die Gees hom lei om die etniese grens na die Ethiopiese amptenaar oor te steek (Handelinge 8) en deur hom na Afrika - en ons dink na oor die 3 groot vrese van Afrika: 1) voorvaders, 2) heksery en towery, 3) onreinheid.
 Pato, LL 2008 "The unbearable lightness of being African." in Faith in Action. Njongonkulu Ndungane - Archbishop for the Church and the World. p 242. SR Jones (ed).
 Aangehaal deur Louw, D 2008 in sy hoofstuk "Sickness and health in an African Context" in Cura Vitae. Illness and the healing of life in pastoral care and counselling, p 153.
 Ramphela, M 2008 "Leadership in our Time." in Faith in Action. Njongonkulu Ndungane - Archbishop for the Church and the World. p 279. SR Jones (ed) Lux Verbi.BM: Wellington.