MOS - ’n maatskappy gestig om Afrikaansmoedertaalonderrig in SA-skole te verseker - Afrikaans.com
MOS – ’n maatskappy gestig om moedertaalonderrig in SA-skole te verseker
Die MOS-inisiatief (Moedertaal in Onafhanklike Skole) is ’n privaat maatskappy wat pas deur die Trust vir Afrikaanse Onderwys (TAO) gestig is en wat uitnemende en onafhanklike Afrikaanse skole wil daarstel en uitbou. Die naam MOS het, benewens die afkorting, ook konnotasies met die plant “mos” wat orals groei en met min vogtigheid kan gedy. Dit het ook ’n konnotasie met die unieke Afrikaanse woord “mos”, soos in “Dis mos nou Afrikaans”.
Afrikaans in skole onder druk
Moedertaalonderrig is onomwonde die grootste geskenk wat jy jou kind kan gee, maar met Afrikaans in skole wat onder druk is, besef Afrikaanssprekendes toenemend dat hulle self die leisels sal moet neem. Tans is daar 1 250 enkeltalige Afrikaanse skole in die land en ongeveer net soveel dubbelmedium-skole, hoewel laasgenoemde stadig maar seker afneem. Derhalwe het rolspelers in die Afrikaans-gemeenskap bymekaargekom en ’n drieledige strategie beraam om sodoende ’n volhoubare Afrikaanse onderwyspyplyn wat vanaf kleuterskool tot tersiêr strek, daar te stel. Die eerste hiervan is die stigting een jaar gelede van die Afrikaanse Onderwysnetwerk (AON). Die tweede is voortgaande gesprekke met regeringsleiers oor die plek van Afrikaans in openbare skole. En die derde is die MOS-inisiatief, wat ten doel het om, benewens Afrikaanse onderrig in openbare skole, te verseker dat Afrikaanssprekende kinders uit alle gemeenskappe in die toekoms altyd die voorreg van moedertaalonderrig sal geniet.
Gehalte-onderrig, bekostigbaar en volhoubaar… dit alles in Afrikaans!
Die MOS-inisiatief gaan van voor af ’n netwerk van volhoubare, enkelmedium, onafhanklike Afrikaanse skole skep wat regoor Suid-Afrika bedryf sal word – oop vir almal, gemeenskapsgerig, bekostigbaar en met hoë standaarde en innoverende leer. Hierdeur wil hulle verseker dat Afrikaans as onderrigtaal, vanaf graad R tot 12, nie verlore gaan nie, en dat kinders die geleentheid kry om hul volle potensiaal te bereik.
’n Pro-aktiewe alternatief
“Dit lyk onwaarskynlik dat die huidige regering die politieke wil het om elkeen se reg om in openbare onderwysinstellings onderrig te ontvang in die taal van sy/haar keuse te beskerm. Ten spyte hiervan bied Afrikaanse openbare skole steeds onderwys van uitstaande gehalte met van die beste suksessyfers in die land, maar die risikofaktor word al groter. Skole word dikwels gedwing om om te skakel na dubbelmedium wat die gehalteonderrig in Afrikaans negatief beȉnvloed.” – aldus Roedolf van der Westhuizen, MOS se nuwe uitvoerende hoof.
Volgens van der Westhuizen is daar verskeie faktore wat tans die langtermyn- volhoubaarheid van hierdie skole onder druk plaas en die MOS-inisiatief wil pro-aktief ’n alternatief daarstel wat nie in kompetisie is met openbare skole nie, maar parallel daarmee ontwikkel, ondersteun en uitbou. Dit sluit in die besit en bedryf van onafhanklike, enkelmedium Afrikaanse skole, in die preprimêre, primêre, en sekondêre fases, om so die vloei binne die breë pyplyn te handhaaf. MOS wil verseker dat “elke Afrikaanse kind bekostigbare toegang tot ’n goeie Afrikaanse skool het”.
Die koop en bedryf van bestaande skole en kleiner, enkelmedium Afrikaanse skole wat veg om oorlewing maar gehalteonderrig bied; en daarna die bou van nuwe skole.
MOS ding nie mee met bestaande Afrikaanse openbare skole nie, maar fokus eerder waar daar nie meer voldoende Afrikaanse skole is nie.
Die gebruik van saadkapitaal (voorsien deur die TAO) om ander beleggings te lok met die belofte van goeie opbrengs op kapitaal asook ’n Afrikaanse onderwysdiwidend.
MOS sal bestaan uit:
’n houermaatskappy met drie filiale:
’n eiendoms-/beleggingsmaatskappy (kommersieel);
’n bedryfsmaatskappy wat die bestuur van skole sal hanteer; en
’n dienstemaatskappy wat sekuriteit en ander dienste aan skole sal voorsien.
Direksie en uitvoerende hoof
Die direksie bestaan uit dr. Theuns Eloff (voorsitter), Eric Wasserman (finansiële kundige, voorheen van Absa), Quinton Adams (bekende Wes-Kaapse sielkundige en entrepreneur) en prof. Debra Meyer (dekaan by UJ en trustee van die TAO).
Die MOS-inisiatief se uitvoerende hoof is die oud-Affie, oud-Puk en entrepreneur, Roedolf van der Westhuizen. Hy is ’n geoktrooieerde rekenmeester, met ’n passie vir Afrikaanse onderwys.
“Die bou en daarstel van ’n Afrikaanse onderwyspyplyn wat oor 17 jaar moet strek, gaan nie oornag gebeur nie, maar ons sien uit na die uitdaging. Die behoefte is groot en dit is elke Suid-Afrikaner se reg om in sy/haar moedertaal onderrig te word.” – Dr. Theuns Eloff
Meer oor die Trust vir Afrikaanse Onderwys (TAO)
Die Dagbreek Trust het in 2014 die Trust vir Afrikaanse Onderwys as ‘n openbare weldaadsorganisasie (OWO) opgerig om Afrikaanse onderwys te ondersteun. Sedert registrasie van die TAO in Julie 2015 funksioneer die twee trusts onafhanklik van mekaar, hoewel die trusts sekere administratiewe dienste deel.
Die doelstelling van die TAO is die bevordering van volhoubare Afrikaanse onderwys deur finansiële ondersteuning aan effektiewe vennootskappe of die inisiëring van toepaslike Afrikaanse projekte in die onderwys.
Die TAO het in 2018 die Afrikaanse Onderwys Netwerk (AON) gestig met die ondersteuning van ‘n breë groep Afrikaanse organisasies, insluitend Fedsas, SA Onderwysunie, ATKV, Helpende Hand se Skole-onderwyssentrum (SOS), en die Afrikaanse Taalraad, met die doel om ‘n anker en dinamo vir Afrikaanse onderwys te wees en die pyplyn van Afrikaanse onderwys te beskerm en te bevorder.
Nou het die Trust die openbare maatskappy MOS gestig om ‘n netwerk van bekostigbare en volhoubare Afrikaanse onafhanklike, of private skole daar te stel as ‘n noodsaaklike parallelle strategie om Afrikaanse gemeenskappe te bedien met Afrikaanse onderwys, ongeag geloofsoortuiging, ras of kleur.
Meer oor die Afrikaanse Onderwys Netwerk (AON)
Die AON, met mnr. Daan Potgieter as uitvoerende hoof, is in 2018 deur die Trust vir Afrikaanse Onderwys gestig en is ’n beweging wat hom toespits op die uitbou en beskerming van Afrikaanse onderrig in alle onderwysfases. Die betrokkenes by hierdie netwerk verstaan die waarde van moedertaalonderrig, en met hierdie inisiatief sal kinders die geleentheid kry om deur moedertaalonderrig, in hierdie geval in Afrikaans, hulle volle potensiaal te kan bereik.
Die AON beloof om hulp te verskaf sodat elke gemeenskap op ŉ individuele basis van nader bekyk sal word om daardie gemeenskap se behoeftes te kan bepaal. Uitdagings moet geïdentifiseer word en die nodige oplossings gevind word. Nie net moet dit vir Afrikaans gedoen word nie, maar die sprekers van ander inheemse tale moet aangemoedig word om dieselfde te doen. Moedertaalonderrig se waarde kan nie genoeg beklemtoon word nie.
Lees meer oor die AON hier
Roedolf van der Westhuizen (uitvoerende hoof van die MOS-inisiatief)
Dr. Theuns Eloff (Voorsitter van die Direksie)