Hou die blink kant bo – Annelize Visser | Newsletters
LOCAL TIME: 03:17 am | Thursday, 22 October
Where am I? ShowMe™ » Vaal > News > Letters & Opinions > Hou die blink kant bo – Annelize Visser
Hou die blink kant bo – Annelize Visser
Wat is Mental Health Awareness Month in Afrikaans, wil ek gisteroggend by Vrye Weekblad se woordsmede en -smeders weet. Moet tog net nie sê dis geestesgesondheidsbewustheidmaand nie, pleit ek verder.
Dié WhatsApp-groep van vlymskerp taalvaardiges is sowaar die beste klub waaraan ek nog ooit behoort het – veral aangesien ek vóór ek verlede jaar by Vrye Weekblad ingeval het, laas op hoërskool in Afrikaans geskryf het.
Ek het destyds vasgeskop daarteen om die Nasionale Party-agenda met woord indien nie daad nie te dien, en toe die wiel uiteindelik draai, was ek reeds so verdiep in die Engelse joernalistiek dat ek my verbeel het ek kan nie in my eie taal skryf nie. Deesdae skryf ek dat die stof staan om te vergoed vir al die plesier wat ek myself ontsê het.
Ek het 'n klompie jare terug met my eie verbaasde oë gesien watter prys mense moes betaal wat wel in die 70's en 80's by Afrikaanse hoofstroomkoerante in diens was. Dit was tydens 'n besonder lekker partytjie om die een of ander mylpaal van 'n groot uitgewer te vier, en die destydse maatskappyhoof het die geleentheid gebruik om vir die steun aan die apartheidsregering om verskoning te vra. Hoog tyd, het ek gedink, verstom dat hulle nou eers daarby uitkom, was hulle te besig?
Maar om my het die trane gerol van vriende wat die oomblik as 'n soort verlossing ervaar het. Dit was ontstellend om te besef hoe verskriklik mense seergemaak is.
Ek hét al soms gewonder of ek nie maar destyds soos my skoolmaats op Stellenbosch moes gaan studeer het nie, in plaas daarvan om my na die Universiteit van Kaapstad te begewe, die enigste rock spider in die koshuis. Dan het ek dalk met 'n wynboer afgehaak en kon ek waarskynlik nou al in Hermanus gaan aftree.
Om doodeerlik te wees, hét ek my op 17 in 'n onverwagse U-draai by Stellenbosch ingeskryf, nadat ek tydens die Desembervakansie verskriklik verlief geraak het op 'n mediese student. Maar ná twee nagte in Heemstede-koshuis het ek my ma gebel om my te kom haal. Stellenbosch was te warm om in te oorleef, het ek oor die foon gesnik. Boonop het ons op die tweede aand melkkos te ete gekry, en ek was oortuig dat ek van honger sou doodgaan as ek langer bly.
(Die mediese student het my darem elke jaar in die Kaap kom oplaai vir 'n sakkie-sakkie-boeredans by Maties se mediese bal, totdat hy in Kanada gaan woon het.)
Ek was nie juis gelukkig aan die UK nie, omdat ek in dié stadium van my lewe nêrens gelukkig kon wees nie. Ek het 'n jaar tevore aan ernstige depressie begin ly, 'n siekte waarvan mens nooit herstel nie; jy leer daarmee saamleef – of nié.
Die WhatsApp-taalgroep is myle beter as die aanlyn Pharos (waarvan ek moet bieg ek nie kop of stert kan uitmaak nie): jy tik 'n woord op jou foon, en jy kry minstens drie vertaalopsies, soms 'n skerp debat en dikwels ook 'n regtig goeie grap. Af en toe is daar 'n beleefde relletjie – taalversorgers is van nature beheersde mense, maar uiteraard hartstogtelik as dit by woorde kom.
Al woord waaroor ek self soms in die warm water beland, is "tendens". Dit lyk nie mooi nie, dit klink veral nie mooi nie, en dit beteken ook nie presies dieselfde as die Engelse woord "trend" nie. Aanvanklik het albei kante vasgeskop, maar toe is daar 'n ooreenkoms bereik ingevolge waarvan ek die woord "trend" hoogstens drie keer in 'n storie mag gebruik. Soos 'n kwotastelsel.
Die groep is uiters tegemoetkomend. Vir Mental Health Awareness Month het een lid "maand vir geestesgesondheidsbewustheid" aan die hand gedoen, en 'n ander het dinge na 'n kant toe laat kom met "bewustheidsmaand vir geestesgesondheid", waarmee ek beplan om te volstaan.
As gebruiklike bonus is 'n definisie van geestesgesondheid ook uit die Verklarende en vertalende woordeboek van psigiatriese versteurings (who knew?) gedeel. Dis glo 'n "toestand van psigologiese welsyn waar die persoon op 'n bevredigende emosionele wyse funksioneer en sy/haar gedrag wys dat hy/sy in staat is om die lewe te geniet en 'n balans te handhaaf tussen psigologiese veerkragtigheid en lewensaktiwiteite a.g.v. eie persepsie van outonomie, bevoegdheid, vermoëns, produktiwiteit en gemeenskapsdeelname, en die vermoë om alledaagse stres te hanteer".
Nadat ek die definisie bestudeer het, was ek taamlik bedruk. Dis nie net 'n mondvol nie, dit stel die dwarslat vir geestesgesondheid feitlik onbereikbaar hoog. Dit klink ook na geweldig baie moeite.
Wat troos, is die deel wat praat van "om die lewe te geniet". Dis iets waarna mens moet en kan mik selfs al kan jy nie by ál die voorwaardes vir psigologiese welsyn bykom nie.
Wat ek hiermee wil sê, is hou Vrydag se uitgawe dop, want onder die vaandel van die bewustheidsmaand vir geestesgesondheid plaas ons kort essays deur 'n paar mense wat almal probeer om ten spyte van alles die lewe te geniet. (Ja, jy kan gerus een stuur as jy wil.)
Hou die blink kant bo.
NS. Wat 'n plesier om na aanleiding van verlede Woensdag se nuusbrief oor tuine soveel foto's en stories oor tuine van lesers te ontvang! Van kliptuin tot roostuin was daar beslis 'n wye verskeidenheid, maar wat veral treffend was, is hoe mooi lesers oor hulle tuine skryf. My gunsteling-kommentaar was van 'n leser wat die hoop uitgespreek het dat mense nie die uitnodiging om hulle tuine te wys, verwar met die tuine waaroor ek die vorige week geskryf het nie. Wat op aarde bedoel hy, het ek gewonder, totdat dit my byval dat daar in die vorige week se nuusbrief 'n verwysing na "lady gardens" was. Touché, Johann du Toit. Lees die tuinstorie hier.