Timothy en die Losieshuis – breinsuiker
Category: Timothy en die Losieshuis
'n Week het verby gegaan, ons het ons matriek uitslae gekry en geslaag. Die gastehuis het stadig maar seker leeg geword, omdat Timothy belangstelling verloor het en Tannie Hessie net besig was met die hoenders.
Toe Timothy met haar paar koffers by die deur uitstap, na O Connor se motor toe het sy na Tannie Hessie gekyk en gesê:
Ma, ek is regtig jammer, ma weet. Maar dis nou my kans op 'n ander lewe, het sy gesê.
Dis reg my kind, maar dis nie 'n 'ander' lewe nie, dis 'n nuwe lewe. Hou vas aan jou hart en vlieg hoog, het Tannie Hessie gesê.
Ek het aanvanklik gedink dat Tannie Hessie glad nie sou instem toe Timothy die dag vir haar vertel dat sy saam met o Connor weggaan nie.
Dalk het Tannie Hessie nog al die tyd geweet dat Timothy saam met die man sou weggaan, ons sal nooit weet nie.
Timothy het na my gedraai, in my oë gekyk en gesê:
"Koebaai neef. Othou ek sal altyd lief bly vir jou. Kyk mooi na my Ma. Ek het vir jou 'n skoenboks vol goedjies gelos, want ek weet. Ek het nog altyd geweet. En dalk, dalk eendag kry jy nog 'n penvriend of dalk nog 'n brief van 'n skaapboer af" sy het my styf vasgedruk.
En daar, net voor Kersfees van 1972, vertrek Timothy en O Connor, om nooit weer terug te kom nie. Ek het dit geweet. Tannie Hessie ook.
Toe hulle om die draai verdwyn en Timothy waai haar laaste waai by die venster uit, het ek na Timothy se ou kamer toe gegaan om te kyk wat in die skoenboks is.
Toe ek die boks oop maak, het sy haar mooiste skryfblok daarin gelos, 'n mooi potloodstel, paar koeverte en daardie lang, mooi linte wat sy altyd in haar hare geddra het waaroor ek so mal was.
Ek het die linte opgetel, daaraan geruik en een so om my kop vasgemaak. Ek het in die spieel gekyk en geglimlag.
Sy het geweet, sy het wragtag al die tyd geweet.
Dis nou baie jare later. Tannie Hessie is baie oud en nogsteeds besig met die hoenders en Timothy het so twee of drie keer vir my 'n brief gestuur waarin sy geskryf het:
NEEF TEL 'N BRIEF OP EN LEES
My geliefde Neef.
Die dag toe ek en O Connor by tweeling uitgery het, het ek geweet ek doen die regte ding.
Toe ons drie dae later op die vliegtuig sit Ierland toe, het ek geweet my nuwe lewe gaan begin.
Dit was my heel eerste 'wit' kersfeess gewees. Kersfees hier lyk soos die prentjies op die kerskaartjies. Dis so mooi.
Ek is gelukkig. Ek bly in die mooiste Ierland en ons is getroud. Die mooiste troue gewees. Ek wens jy kon dit sien. Ek wens ook my ma kon hier wees.
O Connor is ongelooflik goed vir my. Ek het alles wat my hart kan begeer. Ons bly op 'n plaas buite die dorp met klomp perde en die mooiste poue wat in die tuin loop.
O Connor wil met 'n gesin begin, maar ek het gesê ons moet eers wag daarmee. Ons is nog jonk en daar is nog soveel dinge om te doen. Ek wil nog gaan reis en plekke sien.
Ek verlang regtig na julle. Ek is bekommerd oor my ma, maar ek weet dat jy na haar sal kyk. Dalk is sy tog verlig dat ek weg is en 'n nuwe lewe begin het. Sy kon tog sien dat ek nie vir altyd in Tweeling sou bly nie.
Neef, hoe gaan dit met jou? Het jy al iemand spesiaal in jou lewe? Ek dink baie terug aan ons kuiers onder die peerboom en al die penvriend briewe.
Nou dat ek dink, jy het nooit 'n brief gekry nie. Maar vandag is jou gelukkige dag en jy kry 'n brief van my af, en dit nogal van 'n baie ver land af.
Dit is vreeslik koud hier en ons dra groot dik jasse. Ek het toe nooit by die sjarmeskool of die mannekyn storie uitgekom nie, maar soos O Connor vir my gesê het, "Timmy, you are my manniquine"
Ek praat al baie goed engels. Ek sukkel nog so bietjie met die "tenses" maar O Connor gee glad nie om nie.
Onthou jy dat ons bespiegel het oor watse werk hy doen. Hy het baie ryk geerf by sy ouers, dus werk hy nie. Hy hou homself besig met die perde en sy tuin. Ek geniet dit vreeslik om die huis mooi te maak, boerekos vir hom te maak en om in die veld te gaan stap saam met die 3 honde.
Ek sal moet afsluit en eers groet.
Timmothy het in die begin gereeld geskryf, maar later van tyd het die briewe al minder geword.
Tannie Hessie het net so voor elke kersfees gevra of daar nie 'n brief of kaartjie van Timmothy af is nie. Dan het ek maar nee gesê. Soms het Timothy net 'n poskaart gestuur met 'n paar sinne daarop.
Ek kon sien dat Tannie Hessie vir Timmohy mis, maar nooit iets gesê nie.
Kind, het Tannie Hessie een laatmiddag, so met skemer, gesê toe ek en sy op die stoep sit.
Sit tog daardie plaat op wat jy en Timmy so geluister het. Daardie wals een.
Ek het die plaat gaan opsit en sy het lank en aandagtig daarna geluister.
Toe die plaat klaar is en dit maak net sulke sleep geluide oor die luidspreker het sy gesê dat ons maar kan gaan aansit vir aandete. Net die twee van ons.
Ek het nie meer baie by my ouers se huis gewoon nie. Mens kan amper sê dat ek by Tannie Hessie ingetrek het, en my ouers het dit so verstaan want Tannie Hessie is oud en sy kan nie alleen in so groot huis woon nie.
Ons het gaan aansit. Sy op die kop van die tafel, waar O Connor altyd gesit het. Ek langs haar.
Ons het in stilte geeet.
Toe ons klaar geet het, het sy sonder 'n woord opgestaan, die gang af geloop. Ek kon hoor sy maak haar kamer deur stadig oop en toe hoor ek hoe sy die hang kas se deur oopmaak. Sy het diep gekreun, soos mens maak as jy op jou tone staan om iets wat hoog is af te haal.
Sy het die deur weer toegedruk en weer skuif-skuif in die gang afgestap tot in die eetkamer.
In haar hand het sy 'n ou koffieblik.
Sy hou die blik na my toe en sê:
" Hier kind, vat dit. Vat die geld. Dis die losieshuis se geld. Timothy wou dit nie gehad het nie. Gaan koop vir jou iets. "
Ek het soos 'n soutpilaar gesit. Ek kon tog nie die geld vat nie, maar ek het. Die kyk in haar oë het gesê : "Vat dit en moenie tee praat nie".
Sy het weer by my aan tafel kom sit, 'n glas melk geskink en dit gedrink. Toe sy die glas so voor haar neersit en haar mond sommer so met die agterkant van haar hand afvee sê sy:
Kind, jy weet, soms het 'n mens net iets in jou lewe nodig. 'n Penvriend, 'n brief oor die pos, 'n mooi plaat wat speel of selfs net 'n mooi gedekte tafel. Sommige mense het ander mense nodig en ander is weer heeltemal gelukkig alleen. Maar jy moet net sorg dat jy nooit eensaam word nie.
En, my Kind, ek weet…jy kan hom maar nooi vir ete. Onthou om die kers dood te blaas as jy kamer toe gaan….
Sy het skuif-skuif in die lang gang afgeloop. Ek het nie woorde gehad nie. Dalk kan ek more aand 'n ekstra plek aan tafel dek. Mens weet nooit nie.
TIMOTHY EN HAAR SEISOEN (ACT 11)
Dit was die laaste wat ons huisgodsdiens gehou het en sy het. Tannie Hessie het die Bybel stadig toegemaak, daaroor gevryf en hom in oorle Oom Charles se bedkassie gaan wegsit. Finish en klaar.
Ek gaan slaap, het Tannie Hessie gesê. Lekker slaap, Kind en voor jy toesluit gaan kyk of die hoenders ok is. Die muskeljaatkat is weer listig vanaand. Ek wil nie more 'n lëe honderhok he nie.
Goed Tannie. Lekker slaap, Tannie.
Ek het uitgestap, hoenderhok toe, gekyk dat die hekkie mooi toe is en die toom henne in hulle neste is en toe stap ek om die hoek van die huis, verby die druiwe prieel, die stokrose tot by die voorstoep. Daar in die lig wat deur die venster vanuit die sitkamer skyn, sien ek vir Timothy en O Connor. Hy het langs haar gekniel, haar hande in syne gevat en diep in haar oë gekyk. Hulle het saggies gepraat. Amper gefluister.
Sy het geglimlag, toe 'n ligte laggie gegee en aan sy wang gevat. Hy het 'n los sliert hare uit haar gesig gevee.
Ek het gesorg dat ek agter die groot peerboom, waar ek en sy gewoonlik sit, wegkruip sodat hulle my nie moet sien nie.
My gewete wou eers aan my knaag omdat ek hierdie intieme gesprek afluister, maar nuuskierig is 'n ander ding.
O Connor het met sy regterhand op sy knieg gedruk en opgestaan. Hy het toe vir Timothy van die stoep af opgehelp en daar staan hulle in mekaar se arms, op die groot rooi stoep van Tiemie laan in Tweeling. Toe hy haar soen het ek maar weggekyk. Ek het stadig nader gestap, en gesorg dat hulle my nie sien nie.
"Come with my, my prinsess. Come stay with my in Ireland" kon ek hom hoor praat.
"Yes, I will. Lets get married and take me away from this town" het sy gesê.
Toe het ek geweet dat dit die laaste keer sou wees wat ek vir Timothy sou sien. Ons sou nooit weer onder die groot peerboom sit en penvriend briewe lees nie, ons sou nie weer in die ou dam buite die dorp gaan swem en lag vir simpel grappe nie. Ons sou nie weer saam naaldekokers jaag nie en met die groot trekker tube op die rivier dryf tot die son ondergaan nie.
Ons sou nie nooit weer saam na plate luister en wals op die maat van die blue denube nie.
Ons sou nooit weer saam na liefdesstroies op die draadloos luister nie.
O Connor het die huis ingeloop en Timothy het op die rooi stoepmuurtjie gaan sit met haar rug teen een van die pilare. In die dowwe lig wat deur die venster skyn, kon ek sien dat sy troos gevind het. Ek kon ook sien dat sy klaar besluit het. sy sou weggaan, ver weg.
Timothy, het ek saggies haar naam gesê.
Sy het opgekyk en in my oë gekyk:
Ek gaan weg Neef. My seisoen het aangebreek, het sy gesê. Ek wou nog gevra het waar die man se 'seisoen' sit, maar toe los ek maar.
Ek weet, is al wat ek kon sê
MR O'CONNOR EN DIE ROOS (ACT 10)
Ek het die deur weer stadig toegemaak, op knip gesit en die gang afgestap verby die fotos van Oom Charles en Tannie Hessie se troue, Timothy se doop en 'n paar ander fotos van family byeenkomste.
Toe ek by die groot boom aankom waar Timonty nog geduldig sit en wag, sê ek:
"Timothy ons sal ons laaste vak moet leer. Dis Afrikaanse litteratuur more. Gelukkig is jy goed daarmee" het ek gesê
"Ja, dis nie te moeilik nie. Ek wil net 'n paar vrae hersien oor die voorgeskrewe boek, dan moet ons seker begin kook vir die loseerders. Ek wonder waar is O Connor. Ek het hom nog nie met 'n oog gesien nie, het sy gesê
Ek ook nie. Dalk het hy in die veld gaan stap. Hy is mos gaande daaroor om in die middae te gaan stap, het ek 'n witleun vertel.
Later daardie middag het ons met die Donderdag spyskaart begin.
Skaaptjops en aartappels met 'n beetslaai en kondensmelk sousie.
Tannie Hessie is nogsteeds besig in die hoenderhok en haar groentetuin. Dis so asof sy die seer en verlies van Oom Charles in die hoenders in jaag.
Kyk, jy kook die aartappels net so aan die buitekent sag. Dan skraap jy dit met 'n vurk om sulke slootjies te maak. Dan bak jy dit in warm olie. Die aartaaples maak dan sulke pragtige bruin puntjies soos hulle bruin word. Dit lyk mooi op 'n bord saam met die skaaptjoppie, het ek vir Timothy verduidelik.
My doel was nie om vir haar te leer om artapples te bak nie, nee, maar om haar aandag van Oom Charels se dood en die hartseer af te kry.
Sy het die tafel gaan dek. Nie so mooi soos altyd nie. So halwe poging, sou ek sê.
Die loseerders het een vir een ingekom vir aandete. Soos gewoonlik het Timothy weer vir O/Connor op die kop gedek. Toe hy ingestap kom, het hy penreguit na Timothy toe gestap en vir haar 'n bos bloedrooi rose gegee.
Ek het om die hoekie gestaan en kyk. Ek wou nie gehad het sy moes sien dat ek kyk nie. Die ander loseerders het soos gewoonlik aangesit vir ete.
O Connor het vir Timothy in die oë gekyk, aan haar wang gevat, die blomme vir haar gegee en gesê:
Timothy, my dear Timothy. I am so sorry for the loss of your father. Please let me know if I can do anything for you.
Timothy het trane in haar oë gekry, gehuil en haar kop op O Connor se bors gesit. Hy het haasr vasgehou.
Toe sy uitgehuil is, het hy haar gelos en sy het kombuis toe gekom om die storie vir my te kom vertel. Natuurlik het ek geweet wat aangaan, ek het allermins die ding aan die gang gesit en dit het nie veel moeite gekos om vir O Connor te oortuig nie. Hy het dadelik ingestem.
Die loseerders het klaar geeet. Ek, Tannie Hessie en Timothy het nog in die kombuis gesit en 'n pot koffie gemaak vir na ete, toe Timothy sê dat sy buite op die stoep wil gaan sit.
Kind, het Tannie Hessie begin:
Hoe lyk dit my Timothy kan haar pa se dood na verwerk nie:
Ek weet nie Tannie. Sy sal orraait wees, maar dit gaan baie geduld vat om haar te troos. Maar hoe voel Tannie.
My Kind, mense kom en mense gaan. Mense word gebore en Mense sterf. Dis die lewe en ons moet aangaan, het sy gesê
Dit het my geskok dat sy so kalm was oor die oom se dod.
Wat is aan die gebeur tussen Timothy en daardie oorsese man? het sy gevra en daardie vraag het my geskok. Eers het ek geskrik, maar toe besef ek dat Tannie Hessie se oë en ore oral is, al dink ons nie so nie.
Ek weet nie Tannie, ek sien hulle kyk maar vir mekaar.
Sy gaan hom vat en weggaan, sê ek jou, het Tannie Hessie gesê en haar arms op die tafel gekruis met haar elmboe stewig op die tafelblad.
Sy wou al lankal hier weg. Ek weet. Ek het mos oë in my kop, ek kan sien hoe hulle vir mekaar kyk, het Tannie Hessie gesê.
Ek het opgestaan en koffie geskink
Dankie, het sy gesê en 'n slukkie gevat.
En jy? Wat gaan jy doen wanneer julle klaar is met skool. Gaan jy weg?
Nee, Tante, ek dink nie so nie. Waarheen sal ek in elke geval gaan?
Bly hier, het sy gesê
Ek kon nie help om te huil nie. Ek het gehuil oor Tannie Hessie, oor Timothy, oor Oom Charles, oor die O Connor man en oor Tweeling.
Ek sal by Tante bly, het ek gesê en haar vasgehou. Vir die eerste keer het sy gehuil, saam met my. Oor oom Charles.
Kry die Bybel het sy gesê
Ek het opgestaan, die Bybel gaan haal en sy het uit Psalm 23 gelees. Die hele Psalm.
Sy het die Bebyl toegemaak, my hande in hare toegevou en gesê:
KOm laat ons bid.
Ons het gebid sonder woorde. Sy in haar kop en ek in my kop.
Bid is 'n privaat ding, het sy gesê en hardop AMEN gesê.
NEEF KRY 'N PLAN (ACT 9)
Die Oom se dood het die hele dorp, asook die boeredistrik in groot hartseer gehad.
Timothy was die meeste van die dag hartseer en het soos 'n skaduwee gesluip, maar moet ek bysê, sy het soos 'n 'mannekyn skadu gesluip".
Ons almal weet dat sy vreeslik kon aansit en dinge aandik, maar ek het haar hartseer gevoel. Sy het haar pa geweldig gemis. Sy bulderende stem, selfs die plathand so nou en dan en die waarhede wat hy kwytgeraak het, het Timothy gemis.
Niemand het meer saans Huisgodsdiens gehou nie. Hulle het selfs opgehou om die seën te vra voor etes. Die Bybel lê nog al die tyd op die sideboard, soos Oom Charles hom laas daaar neergesit het. Die laaste wat hy gelees het was Psalm 23. So asof hy geweet het dat sy tyd aangebreek het. Hy het die Bybel toe op Psalm 23 oopgelos.
"Dis alles tekens wat hy vir ons gegee het dat hy gaan sterf" het Timothy gehuil
"Hoekom het ons dit nie gesien en iets gedoen nie" het sy droewig gehuil.
"Die weë van die Here is duister" is al wat ek kon sê. \
Ek weet nie waar ek die woorde vandaan gekry het nie. Ek dink ek het dit dalk eendag op die draadloos gehoor. Of dalk is dit iets wat oom Charels nog gesê het.
Wag, ek onthou, hy het dit eendag gebid tydens 'n huisgodsdiens toe ek, my ma en pa by Tannie Hessie en Oom Charles gaan eet het. Hy het altyd so hoogdrawend gebid as familie kom eet het.
Tussen die skoolwerk deur en die eindeksamen wat voorlê het ek my bes gedoen om vir Timothy te troos en by te staan. Ons het selfs die Penvriend briewe uitgehaal en onder die peerboom gesit en lees. Maar die seer het in Timothy se oë bly sit.
Ons het nog so gesit en lees aan 'n penvriend se brief daar van Dealesville af. Die ene Toon Combrink wat selfs die brief met Old Spice besprinkel het. Geen mens sal ooit weet hoekom hy dit gedoen het nie, maar ek het aan daardie brief gesnuif asof dit 'n roos uit die tuin was.
"Gee bietjie daardie brief van Toon aan wat soos Old Spice ruik" het ek vir Timothy gesê. Sy het 'n halwe poging van 'n glimlag gegee en die brief aangegee. Ek het geruik…..
"Hy ruik nie meer na Old Spice nie. Hy ruik nou maar net na Naftaleen Motbolle" het ek gesê. Ons het gelag. Maar 'n halfpad lag.
Terwyl ons nog so deur HAAR penvriend briewe lees, want sien, ek het nooit 'n brief gekry nie, skiet 'n gedagte my binne. Hoekome het ek nooit hieraan gedink nie?
Ek was nog altyd goed om planne uit te dink. Ek sê mos altyd, elke probleem het 'n oplossing.
"Timothy, ek moet gou badkamer toe gaan. Wag hier" het ek gesê.
Ek het die Losieshuis binne gestap, ek wou hardloop, maar dan sou Timothy iets agter kom en my plan sou nie werk nie. Net toe ek by die voordeur wou instap, loer ek oor my skouer en sien dat sy met die pak briewe op haar skoot sit en met stywe oë straataf kyk. Ek wou vir haar skreeu: "KNIP JOU OË, HULLE GAAN DROOG TREK EN NOG TRANE MAAK" maar ek het nie.
Ek het eers by die kombuis gaan inloer of Tannie Hessie nie dalk daar is nie, toe in die boonste sitkamer en toe die groot sitkamer. Ek het by die kombuis venster uitgekyk wat op die agtertuin uitkyk en gesien dat sy in die hoenderhok besig was, en ek kon sweer dat sy nog met die henne staan en kekkel. Dis my kans.
Ek het die lang gang afgestap, verby 'n paar geraamde fotos van Oom Charles teen die gangmuur. Ek het gestop, daarna gekyk, aan een gevryf en verder afgestap, tot by die onderste kamer.
Meneer O Connor se kamer.
Ek het saggies aan die deur geklop. Drie kloppe. Net soos hy daadie dag gedoen het toe hy vir die eerste keer hier kom aanklop het.
Ek draai die deurknop stadig en stoot hom oop. Eers op 'n skrefie, stop, dan nog 'n bietjie. Die deur kraak vandag meer as gewoonlik. Dalk harder ook.
Ah, come in. How are you? het O Connor gesê toe hy my sien.
Thank you. I am well thank you, het ek engels probeer praat.
Hy het by die lessenaar gesit wat op die tuin uitkyk. Dit was vreeslik mooi vir my. Daardie pikswart hare wat blink en die spierwit paadjie wat deur sy kop loop. Sy hande rus, netjies gevou, op die tafeltjie. Mooi hande. Groot hande.
Hy het opgestaan en na my toe gestap. Hy is 'n goeie kop langer as ek. Hy het sy hand na my uitgesteek om te groet. Toe ek sy stewige greep voel, was dit soos om na 'n engel uit die hemel te kyk. Hy was werklik mooi.
Ek moes my gedagtes vinnig bymekaar kry. Hoe durf ek nou so na hierdie man kyk. Dis malligheid, het klomp gedagtes soos klomp fireworks deur my kop geskiet.
Ag wat, het ek gedink, dis net dat ek ook so stylvol wil word as ek ouer word, of liewer, sy ouderdom bereik. Ek wil ook sulke pakke klere dra en sulke engels praat. dis maar al.
Wat, en ek daardie dag vir O Connor in sy kamer gesê het, gaan ek beslis nie herhaal vir die hele wêreld om te weet nie, maar dit het gewerk. My engels was swak, ek het selfs gevoel of ek 'n woordeboek in die hande moes kry en maar uit die woordeboek moes praat. Maar daar was nie tyd nie. ek moes my sê sê, vrae vra en doen wat ek moes doen.
Thank you very much, het ek gesê toe ek uitstap.
You are welcome and good luck to the family with you big loss and pease let me know if you need anything else, het O Connor gesê.
Ek het net geglimlag en my kop geknik.
Timothy se kop was nou wel die heeltyd besig met die sjarme skool en mannekyn besigheid, maar dit het handig te pas gekom as sy met moeilike kliente moes praat en hulle klagtes hanteerheer.
Ek was nogal knap met tafek dek , kamers mooi maak en ek het selfs 'n hand met die kos gehad.. Maar die belangrikste ding is dat ek en Tannie Hessie 'n goeie verhouding begin het. Oom Charles was ook heel tevrede dat ek in die losieshuis kom help het, want dan moes ek 'n ogie oor Timothy hou. Hy het darm so ietsie onder die tafel deur vir my gegee vir daardie moeite. Niemand het ooit daarvan geweet nie.
Dit was die maand van Oktober 1972 toe die Losieshuis tjok en blok vol was. Mense van oraloor het na die dorp gestroom. Prokureers, bouers, speurders en net gewone reisigers. Die nuus dat daar 'n losieshuis op die dorp is en dat die kos so lekker is met goeie kliente diens, het soos 'n veldbrand versprei. Nie net deur die dorp nie, maar deur die hele Vrystaat. Mense het gepraat.
Ek en Timothy was nog besig om by die kombuis tafel te sit en boontjies kerf toe daar 'n klop aan die deur was.
Ek sal gaan kyk, het ek gesê.
Hierdie was 'n heel anderste soort klop. So asof dit sagter en meer beskaafd was.
Nee, ek sal gou gaan, het sy gesê.
Hoekom dit so belangrik vir haar was om die nuwe gaste te verwerlkom, kon ek nooit verstaan nie, maar vandag verstaan ek dit baie goed. Sy het met elke loseerder wat daar aangekom het geoefen om mooi te praat, reg te loop, regop te staan en beleefd te wees. Sy het tot se ver gegaan om die regte handdruk tydens 'n groet te doen. Op 'n dag het sy haar een been so agter die ander been ingeskuif en gebuig.
"Ag nee vader tog Timothy. Nou gaan jy wragtag te ver. Dis net die mense in Engeland wat so maak." het ek gesê.
"Dis sjarmant" het sy altyd gesê.
Ek het nie mooi geweet wat die woord Sjarmant beteken nie, maar al wat ek weet is dat Timothy behep was daarmee.
'n Man met 'n baie vreemde aksent kom die huis binne.
Good Morning Mister, het sy gesê.
Mister? Dit het nie vir my so reg geklink nie. Dalk moes sy liewer Sir probeer het. Mister is 'n ding wat skool gee.
Ek kon nie mooi hoor wat hy gesê het nie, want my engels was maar sleg en daardie man se engels is van 'n ander soort engels. Hoog engels met 'erre' wat rol en aksente op verkeerde woorde en lettergrepe. Vir 'n oomblik het ek gedog hy praat portugees of iets.
al wat ek kon hoor was yes en no.
Timothy het terugkom in die kombuis en gesê dis die mooiste man wat sy nog gesien het. Jonk, netjies en hy lyk na oorsee.
Die man was so, dalk, in sy 20's gewees. Vroeg twintig sou ek skat. Lang man wat stewig in sy stewils staan. Pikswart hare wat hy in 'n baie netjiese middelpaadjie gekam het. Sy kopvel was spierwit in die paadjie teen die swart van sy hare. Blinkswart, kan ek nog
Hy het die mooiste bree skouers gehad, regop rug 'n kyk in daai blou oë wat enige vrou sal laat ingee. Hy het 'n diep, warm rasperagtige stem gehad, maar saggies gepraat.
"Dis is baie elegant om sag te praat" het Timothy nog vir my gesê
Hoe lyk oorsee? wou ek weet.
Anders, het sy gesê.
Kom kyk gou hoe hy lyk. Kom man, moenie skaam wees nie, het sy in 'n fluister stem aan my gekarring.
Toe ek die man sien het ek geweet hier gaan 'n ding gebeur. Dis asof daar 'n engel in Tweeling beland het. Ek en Timothy het na mekaar gekyk, dan weer na die man gekyk en op daardie dag in Oktober 1972 kon ek sien dat Timothy se hartklop nou hardloop. Die begin van groot dinge. En hy hét na 'oorsee' gelyk. Ek kan tot vandag toe nog nie verduidelik hoe oorsee lyk nie, maar hy het so gelyk.
Good day, I am Mr O Connor, het die man gesê.
Hallo, is al wat ek kon sê.
We are full, I am so sorry, het Timothy in perfekte engels probeer sê en duidelik het sy nie gedink terwyl sy gepraat het nie.
Moenie dom wees nie, Timothy, jy kan mos nie hierdie man laat gaan nie. Sê vir die man hier is nog een kamer beskikbaar. Ons maak jou kamer leeg en rig dit vir hom in. Jy kan nie hierdie man met oorsee geld laat wegkom nie. Kyk na die man. Hy blink eintlik van die geld. Ons kan later jou pa se knorrigheid stil kry en jou ma sal nie omgee vir die ekstra inkomste nie. Onthou, daardie blik moet vol geld kom vir jou geleerdheid.
Ons het mooi vir die man geglimlag sodat hy nie moet dink dat ons hom beskinder nie en dan vat hy die hasepad om nooit weer gesien te word nie.
Sorry, Mr O Connor. We only have one room left. But it will only go open after three this afternoon. Do you want to wait a little bit? het Timothy in haar beste engels probeer praat.
Vir Timothy om engels te praat was 'n groot stap boontoe.
"As ek 'n mannekyn wil word, moet ek engels kan praat, veral as ek oorsee gaan toer" het sy vir my gesê en in 'n 'plea' posisie gaan staan…..so….(BEDUIE MET VOETE)
O thank you indeed, het O Connor gesê.
Maar waar gaan ek dan slaap? het timothy bekommerd gevra.
Man, kom bly daar by ons. My ma-hulle sal nie omgee nie. Hierdie man sal gehelp moet word, het ek aan enige moontlik oplossing gedink.
Tannie Hessie het die geskarrel in die voorhuis gehoor en gaan kyk
"Middag" het sy gesê en vir die man gekyk
"Hy is engels" het Timothy gesê.
"As ek vandag Engels moet praat, is ek in my moer in" het Tannie hessie gesê
"Ma! Moenie dat ek nou vir ma moet skaam kry nie"
"Skaamkry? Jy is nog nie oud genoeg vir 'n loesing nie, Timothy. As jy jou vir my wil skaam, dat moet jy maar ander blyplek loop soek" het Tannie Hessie sommer duiwel begin vat.
Ek moes maar lag. Tannie Hessie het altyd gepraat voordat sy haar woorde bedink.
"Timonthy, en waar gaan die man slaap. jy kan mos sien die Losieshuis is vol"
"Ma, hy gaan in my kamer slaap."
Tannie Hessie het geskrik.
"Wil jy nou skande in hierdie huis bring en dit sal die einde van jou pa betekend. vir wat moet jou tog so vol dinge wees?"
"Stadig nou Tannie. Timothy gaan by ons kom bly dan kan die man in haar kamer slaap" het ek nog die ding probeer red.
Ek sou enige iets doen om daardie situasie te red en om daardie man 'n slaapplek te gee. Iewers in my het ek gevoel dat hierdie nie net 'n gewone 'penvriend' is of loseerder nie. Daar het iets uit die man gestraal.
Na 'n baie lang ge "yes" en "no" het ons Timothy se kamer leeg, al haar klere en persoonlike goedjies na ons huis toe en O 'Connor is in.
"Dis net vir 3 aande" het Timothy vir haar pa gesê.
Vir my het dit so gelyk asof Oom Charles nie meer omgee nie. Asof daar 'n vlam in hom besig is om dood te gaan.
Oom Charles het heeldag in sy kamer gebly, net uitgekom tydens etenstyd en elk dag minder belang gestel in die politiek asook die losieshuis. Hy het selfs minder sy pak klere met die mooi hoed gedra.
Op 'n dag het ek vir hom gevra wat dan kwel?
"Nee, niks nie." het hy gesê in daai diep rasper stem.
"Maar oom is nie meer dieselfde nie" het ek aangehou
"Mense verander. Jy sal sien" en dit was asof dit die einde van die gesprek was. Sommer net so. Stop.
TIMOTHY, DIE MANNEKYN (ACT 5)
Timothy was in matriek.
Ek en Timothy het baie middae saam studeer.
Sy het gesukkel met Biiologie en ek het met Wiskunde gesukkel. Sy was baie knap met somme maak. Ek het altyd gesê dat sy 'n rekenmeesters moet word, dan lag sy en sê nee, dis 'n man se werk. Ek gaan 'n mannekyn word.
Sy het dan haar kop skuins gedraai, haar rug regop getrek en soos 'n vrou op die voorblad van 'n tydskrif gesit. Dit was so mooi.
Wat gaan jy eendag word? het sy vir my gevra.
O genade, ek het nog nooit so daaraan gedink nie. Ons is amper 'uit die hok uit' en wat dan.?
"Ag, ek sal maar hier in Tweeling bly. Die Vrystaat is in my bloed. Dalk 'n algemene handelaars winkel oopmaak. Of so iets. My pa wil hê ek moet in die koperasie saam met hom werk. My ma wil he ek moet onderwys gaan studeer. Wat is 'n mannekyn?" het ek daardie dag in hulle 'groot' sitkamer gevra.
Sy het gelag, opgestaan en meubels weggeskuif. Sy het toe op en af gestap, hande in die sye, heupe wat swaai en kop wat links en regs swaai, so mooi. Sy het haar skoolromp so effens opgetrek en die stukke by haar panty ingedruk om 'n minnie skirt voor te stel.
My mens, my mond het oopgehang. Elke keer as sy 'n draai maak en haar een voet so voor haar uitstoot en weer uitskiet met die wegstap het ek hande geklop. Ek het toe sommer 'n plaat opgesit met die strause's walse. Timothy was in die hemel.
Ek onthou nog baie goed dit was so laatmidag toe Tannie Hessie bietjie op die bed gaan lê het en oom Charles 'n draai in die dorp gaan maak het, soos sy gewoonte nou maar was…net 'n draai gaan. Baie stadig.
Ons was so in vervoering met die musiek en Timothy se natuurlike vermoee om 'n mannekyn te word dat ons glad nie agtergkom het dat daar 'n ekstra paar oë is wat ons dophou nie. Toe hy ook hande klap vir die voldraai wat Timothy doen sonder om haar balans te verloor, skrik ons. Dit was die prokureer wat in die deur gestaan het.
"Netjies, baie netjies" het hy met 'n glimlag gesê, sy baadjie-knoop losgemaak en stewig op altwee voete gaan staan.
Ek het die plaat afgehaal.
"Nee, los dit laat die speel. Dis die Blou Denube" het hy gesê.
"Maak nog 'n draai op die vloer" het hy vir Timothy gesê. Ek het eers gedink die man gaan haar vra vir 'n dans. Kan jy jou voorstel as Oom Charles dit moet sien?
Natuurlik het Timothy van die aandag gehou. Ek kan nie ontou of ek ook van die aandag gehou het nie. Maar nou dat ek terugdink, dis nie juis ek wat die aandag gekry het nie. Dit was Timothy en Timonthy alleen.
Die Prokuerrertjie het nog so gestaan en glimlag met sy hande in sy broeksakke toe oom Charles se gesig agter hom verskyn het. Oom Chales het so oor die Prokureertjie se skouer geloer en vir Timohty gewaar wat op en af stap op die maat van 'n Straus Walz.
"Wat de donner gaan hier aan" het sy stem deur die sitkmar gebulder.
Timothy het haar skoolrok uit haar panty se rekke geruk.
Ek onthou dat ek maar net grootoog daar gestaan het. Dis beter om nie 'n woord te sê nie.
Timonthy het langs my kom staan.
"Vir wat staan jy met so kyk in jou oë?" het oom Charlers geskreeu.
Jy kyk my dogter aan asof sy 'n advertensie is. Ek het geweet hierdie ding gaan nie deug nie. Julle mannejties van die stad is net agter een ding aan. Vandag is daar moord hier in Tiemie straat. Ek sweer voor God dat ek jou nek sal breek. Trap. Trap…Vat jou goed en Trap" het oom Charles op die arme prokureer geskreeu.
Tannie Hessie wat die gedoente aangehoor het kom ook die sitkamer binne met haar hand op haar bors soos sy altyd doen as daar moeilikeid is.
"Wat gaan tog aan Charles?"
"Kyk hier Hessie, kyk wat veroorsaak hierdie losieshuis. Dis 'n bordeel. Ek kan dit nie duld nie. Toe, vat jou goed mannetjie" het Oom Charles gebulder.
Die Blou Denube het aanhou speel, die prokureer tap die ritme met sy skoene en Timothy staan en bewe soos 'n riet.
Ek moet tog by sê dat ek daardie dag so jammer vir oom Charles gevoel het. Ek kon die 'wild" in sy oê sien. As ek nou so terugdunk, verbeel ek myself dat daar selfs witterige skuim in sy mondhoeke was en die reuk van Salpeter het uit hom gestraal.
Timothy het haar min aan har pa se gebulder gesteur. Sy het aanhou glo dat sy tog 'n sjarmante mannekyn gaan word en net die feit dat die prokureer haar openlik bewonder het, het die vuur nog sterker in haar laat brand. Daar was nou geen stop aan Timothy en haar mannekyn loopbaan nie.
Nadat die prokureer daar weg is, sak en pak, het oom Charles vir Timothy geroep om by hom op die stoep te sit. Sy het geweet dis die groot aanpraat, en sy was tog voorbereid daarop gewees.
"Maar pa, ek kan nie hier op Tweeling so versukkeld sit nie. Ek het 'n blink loopbaan wat ek wil volg. Daai prokureer het dit self gesê. Ek het alles wat dit vat om 'n mannekyn te word. Alles" en sy het haar hande weer in haar heupe gedruk en haar kop so skuins gedraai.
"Timothy…" het oom Charles saggies begin praat.
"Daar is niks fout met Tweeling nie en niks fout met hierdie huis nie. Hier sal jy bly. Jy gaan met 'n boer trou, kinders kry, my kleinkinders, en Sondae gaan ons saam eet. Elke kersfees gaan ons as family bymekaar kom, boekevat en geskenke gee. Dis klaar. Finish" het oom Charles sommer daai engelse woord, wat hy tog so haat, bygevoeg.
Oom Charles se gesondheid het by die dag meer en meer agteruit gegaan. Eers maagkwaal, toe lewer, toe sy niere, toe sy kop en sy bors. As die een kwaal genees, dan steek 'n ander kwaal weer sy kop iewers uit.
Intussen kom en gaan die loseerders. Dis so asof Oom Chalres heeltemal opgegee het om die losies huis storie te stop.
"Dit baat tog nie. As Hessie 'n ding beet het, laas los sy nie sommer nie" het hy gesê.
My mens, dit was 'n gedoente in Tweeling. Almal het oor Hessie se Nessie gepraat en oor die loseerders wat met honger oë na Timothy kyk. Oom Charles het gemaak of hy dit nie sien nie en Tannie Hessie het net die geld blik dopgehou en gesien hoe die blik vol raak, vir Timothy se geleerdheid.
Oom Charles het so ver gegaan om Skoolhoof toe te gaan sodat dié tog maar sin in Timothy se kop kon praat. Timothy het haar nie gesteur nie en net so met haar hande voor haar gevou, na die skoohoof gestaan en 'ge-ja-meneer-nee-menner"….net om die man se mond stil te kry….
Ek moet ook sê dat ek en Timothy net 4 maande van mekaar verskil. Dis die enigste niggie wat ek het, of altans wat ek dink ek het. Sy het altyd gesê dat ek haar deur matriek gehelp het. Sy het eendag vir my gesê toe ons nog so onder die peerboom gesit het:
"Neef, het jy al ooit 'n brief oor die pos gekry?" en toe kyk sy my aan asof sy my jammer kry.
"Nog nooit nie, Timmy"
"Niemand skryf vir my nie"
"Kry iemand om vir jou te skryf. 'n Penvriend. Kyk, hier is 'n boek. En in die boek is 'n hele bladsy vol van penvriende"
"Maar hoe werk dit?"
"Kyk, al wat jy doen is dat jy deur die advertensies lees en besluit watter een 'n goeie vriend kan wees. Dan skryf jy 'n brief, stel jouself voor en pos dit. Dan skryf die mens vir jou terug, as hy belangstel"
"Ja. Kyk hier is een."
DIE EERSTE LOSEERDER (SCENE 4)
Tannie Hessie het 'n kennisgewing bordjie gemaak sommer so met die hand op 'n stukkie plank geverf. Hessie se Losieshuis. Sy het toe nou maar van die Hessie se Nessie, idee vergeet, maar op die ou end het almal maar van Hessie se Nessie gepraat. Net op die boeke was dit Hessie se Losieshuis.
Die heel heerste klient was 'n prokureer van Bloemfontein .
Tannie Hessie, Oom Charles en Timothy het nog so op die groot rooi stoep gesit en tee drink, dit was seker so teen 11 uur se kant, toe 'n motor voor die hek stilhou.
Oom Charles druk die kromsteelpyp in sy mond, tannie Hessie druk haar hare in haar nek plat en Timmothy trek haar oë skrefies om beter te kon sien.
"Ja, toe Hessie, hierdie lyk soos iemand wat blyplek soek. Ek sien dit sommer so in sy kyk" het Oom Charles gesê.
Daardie woorde was die begin van baie nuwe kliente. Tannie Hessie het nooit geweet wat hy bedoel met 'daardie kyk' nie, maar elke keer as iemand verby die losieshuis gery het en in die rigting van die deur gekyk het, het oom Charles gesê dat hy die 'kyk\' in die oê kan sien.
Die prokureer het vir een maand gebly. Stil en netjiese man. Hy het nie veel gepraat nie. As hy in die middae van die werk af kom, het hy kamer toe gegaan en dan net vir aandete uitgekom net om weer te verdwyn. Hy het 'n ligbruin pak gedra. Amper so 'n artappel kleur. Netjiese hemp en das wat by die eerste knoop van die baadjie met 'n dasspeld vasgemaak is. Sy broek is in 'n netjiese plooi gestryk, van bo by die heup tot onder by sy skoene wat blink. en op sy skoene het die broek se soom netjies gerus met 'n parmantige 'turn up' in die pype.
Sy skoene het 'n effense hakkie wat so klip-klip as hy op die sementpaadjie stap. Om alles mooi netjies af te rond het hy 'n donkerbruin hoed op met 'n ligbruin lint al om die kante.
Oom Charles het laat hoor dat hy tog van die man se styl hou, maar dat hy nie baie vattigheid het aan prokureers nie. Hulle lieg vir jou met 'n eerlike gesig, het hy gesê.
Tannie Hessie het nie besef dat so baie dinge moet veradner as daar loseerders inkom nie. Ewe skielik eet hulle nie meer alleen, as huisgesin, nie. Daar is ekstras by.
Daar sal 'n ekstra bord gedek moet word, ekstra skottelgoed, ekstra beddegoed ekstra alles. Maar die ergste is daai ekstra asem in die huis. Dan praat ons nie eens van die ekstra paar oë wat altyd vir Timothy aangekyk het nie.
"vir wat kyk die mans so vir Timothy?" het oom charles gevra.
"Omdat sy 'n mooi meisiekind is, Charles, mense kyk" het sy gesê en toe las sy aspris by, "Die aantreklikheid van haar kom van jou deel van die familie af" net om te sorg dat Oom Charles hom nie onnodig vererg nie.
Huisgodsiens het ook maar weggeval en dit was 'n bitter pil vir oom Charles om te sluk.
Soos daardie heel eerste loseerder met die heel eerste aandete met die heel eerste huisgoedsdiens.
"Gaan haal die boek vir ons asseblief Timothy" het hy, soos altyd, vir Timmothy gevra
Sy het die Bybel gaan haal en dit langs hom, op sy linterkant, neergesit. Hy het dan baie stadig sy bril uit die brilkassie gehaal en stadig opgesit. Soms het hy die bril weer afgehaal, die lense in sy mond gesit om dit te wasem en dit dan afgevee met die sagte lappie wat in die brilkassie is.
Die loseerder het ongemaklik rondgeskuif. Eers het hy na Tannie Hessie gekyk, toe na oom Charles en toe vir Timothy, dalk net 'n bietjie te lank na Oom Charles se sin, na Timothy gekyk.
"Alles reg?" het Oom Charles gevra en so oor die brilraam na die Prokureertjie gekyk.
"Ja, ja, meneer, alles reg. Dankie vir die kos, Mevrou. Ek gaan maar inkruip" het hy gesê.
"Gaan jy nie bly vir huisgoedsdiens nie?" het oom Charels gevra.
"Nee, wat dankie. Ek sal dit in my privaat doen" het hy gesê, sy stoel agtertoe gestoot, opgestaan en die stoel weer netjies onder die tafel ingestoot.
"Sê my, vir watter party stem jy?" het oom charles gevra.
Tannie Hessie het hom so onder die tafel 'n skop gegee. Tannie Hessie het altyd gesê dat mens Godsdiens en politiek uit gesprekke hou. Dis die resep van 'n groot baklei daardie.
"Ek stem nie, Meneer"
"Nou maar goed, menneer. U kan maar gaan. Laat weet as u iets benodig in die kamer en lekker slaap" he Tannie Hessie vinnig ingepraat voordat om Charles nog verder oor die politiek kan aangaan.