Ramaphosa gekap oor getuienis voor ZondoPres. Cyril Ramaphosa tydens sy getuienis voor die Zondo-kommissie. (Foto: Themba Hadebe/POOL/AFP) “Dit was baie duidelik dat die president die bal na die kantlyn toe geskop het.” Só het John Steenhuisen, DA-leier, gesê in reaksie op pres. Cyril Ramaphosa se getuienis as ANC-president voor die Zondo-kommissie. Ramaphosa het dikwels in breë of vae trekke geantwoord, maar wel toegegee dat “dinge verskriklik skeefgeloop het”. Hy is onder meer uitgevra oor die ANC se beleid rakende kaderontplooiing en die party se ontplooiingskomitee, waarvan hy die voorsitter was. Volgens Steenhuisen wou Ramaphosa nie erken hoe vernietigend kaderontplooiing is nie terwyl dit ŉ hele reeks “verskriklike aanstellings” in die staatsdiens tot gevolg gehad het, soos Dudu Myeni, Ben Ngubane en Brian Molefe. “Al dié mense het groot skade veroorsaak en die mense van Suid-Afrika van geleenthede beroof.” Dit is baie duidelik dat Ramaphosa geen voorneme het om die ANC van die “verskriklike beleid” te laat wegstap nie. Dr. Pieter Groenewald, VF Plus-leier, het gesê Ramaphosa se getuienis het die partye se deurlopende standpunt dat regstellende aksie (RA) nie aanvaarbaar is nie en afgeskaf moet word, bevestig. “RA is nie gegrond op meriete nie en al oplossing om die staatsdiens reg te ruk, is om meriete die enigste kriterium met aanstellings te maak. Die beste mense moet aangestel word om die werk te doen, ongeag hul velkleur.” Ramaphosa het in sy getuienis gesê die wetgewing oor die finansiering van politieke partye gaan deursigtigheid verseker. ŉ Beperking op die bedrag geld wat geskenk mag word, gaan ook beteken ŉ entiteit het nie oorweldigende beheer oor ŉ party nie. Dr. Pieter Groenewald. (Foto: Siyabulela Duda/GCIS) “Dit help nie om nou dié wet voor te hou as voorsorgmaatreël vir deursigtigheid nie. Die wysiging aan die wet is onlangs eers gedoen en grootliks as inisiatief van die VF Plus. “Korrupsie ontstaan nie bloot weens kaderontplooiing nie. Swart ekonomiese bemagtiging (SEB) is instrumenteel daarin om geleenthede vir korrupsie deur tenderbedrog te skep. Staatsondernemings word deel gemaak hiervan deur opgeblase tenders te aanvaar onder die dekmantel van die bevordering van SEB.” Groenewald meen die Zondo-kommissie behoort die klem te laat val op die toepassing van SEB waar talle voorbeelde van dié soort stroping is soos Eskom se aankoop van buisligte teen R900 elk wat skaars R63 by ŉ hardewarewinkel sou kos. “ŉ Liter melk is aangekoop teen R56, besems teen R280 000 elk en vele meer. Dit is blatante misbruik van SEB en openlike bedrog onder die dekmantel daarvan. Die Zondo-kommissie sal harde vrae hieroor moet vra indien hy ernstig is om korrupsie te bestry.” Ramaphosa hervat sy getuienis Donderdagoggend.