Regering vorder met oordra van eiendomsregMinister Lindiwe Sisulu en ander regeringsamptenare tydens die oorhandiging van ‘n huis aan ‘n 61-jarige vrou in Buthulo in die Port St Johns-plaaslike munisipaliteit in die Oos-Kaap. Foto: Jairus Mmutle/GCIS Die regering maak betekenisvolle vordering met die oordrag van private eienaarskap deur titelaktes aan mense wat op staatsgrond of in staatsbehuising woon. Dit blyk uit syfers wat die minister van menslike nedersettings, water en sanitasie, Lindiwe Sisulu, in die parlement verskaf het in antwoord op ŉ skriftelike vraag deur Mohatla Tseki, ANC-LP. Die oordrag van staatsgrond en staatsbehuising aan diegene wat daarin woon, is deur pres. Cyril Ramaphosa gestel as die primêre onmiddellike doelwit van die regering se grondhervormingsprogram. Dit verteenwoordig ŉ uiters belangrike beleidsverandering deur Ramaphosa, en in politieke kringe word vordering hiermee fyn dopgehou, veral omdat die Ramaphosa-beleid regstreeks indruis teen die beleid van die EFF en die voorkeur van die Zuma-faksie in die ANC. Die EFF én die Zuma-faksie in die ANC wil naamlik hê dat die klem eerder eerstens moet val op die herverdeling van kommersiële landbougrond. Tweedens wil die EFF hê die staat moet uiteindelik alle grond besit. Die Zuma-faksie in die ANC wil nie so ver gaan as die EFF nie, maar verkies ook ŉ groot rol vir die staat. Tydens die Zuma-bewind het baie minder oordrag van staatsgrond aan private individue plaasgevind as tans. Die Ramaphosa-groep se plan met die eiendomsoordrag blyk duidelik te wees. Ramaphosa is nie ten gunste daarvan dat ŉ sosialistiese stelsel met die staat as voorste eienaar en arbiter van landbou-aktiwiteit ingestel word nie. Hoewel die ANC se besluit by sy 2017-konferensie om onteiening sonder vergoeding te vergemaklik, bindend is op die Ramaphosa-regering en ŉ grondwetwysiging onafwendbaar blyk te wees, gaan dit die aard van die inwerkingstelling van daardie beleidsbesluit, en die bewoording van die grondwetlike wysiging, wees wat die uitwerking daarvan op die Suid-Afrikaanse ekonomie en samelewing gaan bepaal. Bronne na aan Ramaphosa het dit eens dat hy en sy faksie binne die ANC so min moontlik onteiening sonder vergoeding wil hê, en die grondwetwysiging so klein en impakloos moontlik wil maak. Die strategie met die oordrag van titelaktes vir staatsgrond en staatsbehuising na individuele eienaars blyk ewe duidelik te wees: Elkeen wat so sy eie eiendom kry, word waarskynlik ŉ aktivis teen onteiening sonder vergoeding, want dit sal die verlies van die nuut verworwe bate beteken. Om dieselfde rede word verwag dat die nuut bevoordeeldes dan teen staatseienaarskap van alle grond sal wees – want dan verloor hulle hul bate. Daarom is die omvang van Sisulu se vordering met die herverdeling van staatsgrond so belangrik. Haar terugvoer is dat 818 371 eiendomme in staatsbesit tans geïdentifiseer is vir oordrag aan bewoners, en dat veral vroue die bevoordeeldes sal wees. Die syfers vir die beplande oordragte per provinsie is Oos-Kaap 82 562, Vrystaat 53 471, Gauteng 88 714, KwaZulu-Natal 136 047, Limpopo 40 602, Mpumalanga 57 157, Noord-Kaap 16 874, Noordwes 54 071 en Wes-Kaap 16 882. Vordering met die oordra van staatsgrond is deurlopend. In die Wes-Kaap is 60 eiendomme in Augustus oorgedra. In die Oos-Kaap het 500 staatseiendomme in Julie private eienaars gekry. Die volgende Oos-Kaapse oordragte is vandeesmaand in Cala, Middelburg en Cradock. In Noordwes is 209 eiendomme pas in Rustenburg oorgedra, en hierdie maand sal nog 250 staatseiendomme in Noordwes aan die bewoners oorgedra word. In Limpopo is 490 eiendomme pas oorgedra, maar in die Vrystaat sukkel die proses en daar is vertragings. KwaZulu-Natal se oordragte vir Julie het 500 beloop. In die eerste tien dae van September is nog 50 eiendomme oorgedra. Die afgelope Saterdag is ŉ klomp eiendomme in Pietermaritzburg aan die nuwe eienaars gegee. Vandag gebeur dieselfde in Umzimkhulu. Saterdag kom Vryheid aan die beurt en op die 27ste word ŉ klomp eiendom in Durban oorgedra. Wat Gauteng betref, is 217 eiendomme in Augustus in Johannesburg oorgedra. In dieselfde maand is 700 eiendomme by Barberton in Mpumalanga aan die bewoners as nuwe eienaars oorhandig.