Stem net as jy regtig weet waaroor dit gaan | Netwerk24
Stem net as jy regtig weet waaroor dit gaan
Deur Heindrich Anderson, Universiteit Stellenbosch 14 Maart 2019 14:36
Om te stem in jou land se verkiesing word bykans beskou as ’n vanselfsprekende plig. Ek het al selfs ’n artikel geskryf vir Die Student oor die belangrikheid daarvan om te gaan stem. Ek het nooit eens vir ’n oomblik gestop en gedink daaraan dat daar dalk ’n alternatiewe manier is om te kyk na jou keuse om te stem nie.
Is dit noodwendig ’n “moet”?
Die samelewing rondom ons indoktrineer ons op so ’n wyse dat ons nie regtig hierdie vraag vir onsself sal vra nie. Ons is nóg minder bereid om die moontlikheid te oorweeg dat die party vir wie ons besluit om te stem meer afhanklik is van die onmiddellike samelewing rondom ons en die koerantopskrifte wat ons lees, as wat dit afhanklik is van ons eie kritiese denke en volledige ingeligtheid oor die saak.
'n Noodsaaklike euwel
Die demokrasie word deur die meerderheid van die wêreld gebruik as die “beste slegte” struktuur vir ’n land se funksionering. Die oorsprong van die demokrasie is die antieke Griekeland se hoofstad, Athene. Dit is ook waar die filosofie gebore is. Snaaks genoeg, die Griekse filosowe van daardie tyd was almal skepties oor dié nuwe stelsel, die demokrasie.
Sokrates, beskou as die vader van westerse filosofie, was uiters pessimisties oor die idee van demokrasie. Dalk is daar ’n les om te leer uit sy teenstand oor die saak. Sy argument teen demokrasie is as volg: Verbeel jou jy en ’n groot groep mense is op ’n skip wat die diepsee moet invaar. Wie sal jy wil hê moet kies wie die boot beman en bestuur? Sommer net enige groep mense? Of liewer mense wat die nodige vaardighede daarvoor behoorlik verstaan?
Natuurlik sal jy die laasgenoemde verkies.
Sokrates vra dan dié belangrike vraag: “Hoekom sal jy dan wil hê dat sommer enigiemand ’n sê moet hê in wie die land regeer?”
Verbeel jou jy en ’n groot groep mense is op ’n skip wat die diepsee moet invaar. Wie sal jy wil hê moet kies wie die boot beman en bestuur? Sommer net enige groep mense? Of liewer mense wat die nodige vaardighede daarvoor behoorlik verstaan?
Dit is ’n komplekse besluit wat slegs deur mense met ’n volledige begrip daarvan geneem moet word.
Sokrates se argument stel nie elitisme voor nie. Dit lê eenvoudig klem op die volgende: tensy ’n burger volledig ingelig is oor die land se politiek, ’n behoorlike begrip het van elke party as ’n geheel, en deeglik gedink het oor hul keuse, moet hy nie eintlik ’n sê hê in wie die land regeer nie.
As nie elke burger wat stem voldoen aan hierdie basiese vereistes nie, dan is ons land se toekoms meer afhanklik van demagogie as van demokrasie. Demagogie floreer in die teenwoordigheid van onkunde. Benadeel dit nie dan die land as iemand stem sonder dat hul stem gebaseer is op ingeligte, rasionele denke nie?
So, gaan ek stem?
Ek moet die spieël objektief bestudeer.
Ek sou in die verlede myself beskou as iemand wat ingelig is oor my land se politiek, maar dalk was ek verkeerd. Ek besef dat my politiese uitkyk meestal gebaseer is op die uitkyk van die onmiddellike samelewing rondom my.
Dit is gebaseer op die gesprekke, tussen volwassenes, wat ek afgeluister het deur die loop van my tienerjare. Dit is gebaseer op die nuusopskrifte wat ek lees op borde van Die Burger. Dié burger het nie eens die volle artikel gaan lees nie, maar steeds sou ek maak asof ek presies weet in watter politiese toestand ons land is, vir watter party ek moet stem en hoekom.
Ek is seker ek is nie die enigste persoon op die skip wat eintlik nie genoeg weet van seevaart om deel te wees van die aanwys van die kaptein nie.
My huidige antwoord: nee. Ek het vereistes waaraan ek eers sal moet voldoen.
Heinrich Anderson (18) studeer BCom Ekonomie aan die Universiteit Stellenbosch. Hy kom van Durbanville.
'Dis ons Christelike plig om te stem'
'Ons is nie so verdeeld soos hulle sê nie'
Vrystaat skuld Eskom meeste in SA
OORSIG: Vurige betoë oor Cecilia 'die heks' – kan sy loskom?