james barry | Rosalind Franklin
Junie 16, 2008 in geskiedenis
Sleutelwoordw:alphen, dokter, james barry, kaap
Die hout in ou geboue lewe, dit het alles wat daar gebeur het gehoor en gesien. So wanneer jy die volgende keer by 'n baie, baie ou gebou kom, laat gly jou hand saggies oor die dik hout.
Dan sal jy geheime voel, daar onder jou hand. Jy sal die trillings van toendertyd se mense se emosies voel rimpel oor jou vel. Jy sal hul parfuum ruik en hulle stemme hoor bons oor die vertrek.
Dalk net kry jy die geur van perdesweet van die mans se broekspype. Of dalk die vroue se poeier?
Gaan kyk 'n bietjie diep in die oë van die portrette? Wie was die mense? En watter lewens het hulle gelei/gely?
Daar by Alphen hier in die Kaap hang so 'n portret in die eerkamer. Hy is nie baie impossant nie, net gewoonweg. Dit is van dr. James Barry, die chirurg-generaal hier aan die Kaap (1795-1865), in Engelse uniform.
Alphen het baie belangrike besoekers ontvang en Barry was 'n vriend van die eienaars. Barry het selfs met iemand daar op die landgoed 'n swaardgeveg gehad – glo een van vele.
Barry was die eerste persoon wat op Suid-Afrikaanse bodem 'n keisersnee gedoen het, en dit was boonop suksesvol! Dit was natuurlik ook die eerste keisersnit in Afrika.
(Die Cloete-famile waaraan die plek sedert 1850 behoort was tydens die Anglo-Boere oorlog verdeeld, vandaar die pub se naam: Boer & Brit, baie lekker plek om te eet tussen al die geskiedenis, want dit als is 'n nasionale monument).
Terug by Barry: Toe James Barry op 25 Julie 1865 sterf, vind hulle twee dinge uit: Hy is eintlik 'n sy; en was dus Brittanje se eerste vroulike dokter ooit!
Sy was glo eintlik Margaret Ann Bulkley wat nie net dokter was nie, maar met onderskeiding in die weermag diens gedoen het.
Daar is gese sy is as vrou gebore maar het gekies om as man te lewe, ek neem haar nie kwalik nie, want vroue kon nie studeer en 'n loopbaan volg nie. Die ander moontlike rede, waaroor later navorsing gedoen is, is dat sy inter-seksueel was: eienskappe van beide manlike en vrouelike seksualiteit, maar 'n mens kan nie die persoon as spesifiek aan een van die genders toeken nie. Dit is 'n chromosoom-afwyking. Of dan 'n hermafrodiet. Die kennis het ons natuurlik eers in later jare verstaan.
Die weermag was so geskok hieroor dat hulle die rekords hieroor vir 'n 100 jaar verseël het!
Maar hoe dit ookal sy, hierdie was 'n fenominale lewe onder moeilike omstandighede. Iemand wat inspireer en wat soveel bereik het. Barry het regoor die wereld heen gereis en in hoë poste gedien. En was bekend as iemand wat geveg het vir die regte en beter kondisies vir melaatses en die armes, en die pogings het ander dokters glo net vies gemaak.
Sy was glo 'n moeilike mens, en het op 'n keer vasgesit met Florence Nightingale. Daar is natuurlik ook 'n rits stories oor die goeie Florence, maar dit laat ek vir 'n ander dag.