Astrodienst Fundraising Campaign - Astrodienst Guest user u1354606414
30-Jun-2016, 08:39 UT/GMT 28 Februarie 1916
Henry James (15 April 1843 - 28 Februarie 1916) was 'n Amerikaans-gebore skrywer en literêre kritikus tydens die laat 19de en vroeë 20ste eeue. Hy was die seun van teoloog Henry James sr. en broer van die filosoof en psigoloog William James en ook van dagboekskryfster Alice James. Hy het 'n groot deel van sy lewe in Europa deurgebring en het kort voor sy dood 'n Britse staatsburger geword. Hy is meestal bekend vir sy romans, novellas en kortverhale gebaseer op temas soos bewustheid en moraliteit.
2 Style en temas
3 Belangrike romans
4 Korter verhale
6 Kritiek, biografieë en fiktiewe behandelings
9 Belangrike werke deur James
9.2 Novelles en verhale
9.4 Literêre kritiek
9.8 Visuele kuns kritiek
James het al van 'n jong ouderdom af die klassieke werke van Engelse (insluitende Amerikaanse), Franse, Italiaanse en (vertaalde) Russiese letterkunde gelees, gekritiseer en vanuit geleer. Hy het in 1864 sy eerste kortverhaal, A Tragedy of Error, anoniem gepubliseer en van toe af homself heeltemal aan letterkunde gewy. Deur sy loopbaan het hy reëlmatig bydrae gelewer aan tydskrifte soos The Nation, The Atlantic Monthly, Harper's Magazine en Scriber's Magazine. Vanaf 1875 tot en met sy dood in 1916 het hy 'n inspannende skedule met betreffing tot boekuitgawe in verskeie genres gehandhaaf: romans, kortverhaalversamelings, literêre kritiek, reisboeke, biografië en outobiografieë.
James het nooit getrou nie en dit is 'n onopgeloste (en miskien onoplosbare) vraag of hy ooit 'n seksuele verhouding gehad het. Baie van sy briewe is gevul met betuigings van gehegtheid aan mans én vroue, maar daar is niks wat bewys dat hy ooit fisies op hierdie gevoelens gereageer het nie. Vir sy verfynde vriend Howard Overing Sturgis, byvoorbeeld, het James geskryf: "Ek herhaal, tot die punt van onkuisheid, dat ek met jou kan saamlewe. In die tussentyd kan ek net probeer om sonder jou te lewe." Hy het in 'n soortgelyke wyse vir sy jarelange vriendin en medeskrywer Lucy Clifford geskryf: "Liefste Lucy! Wat sal ek sê? As ek jou so baie, baie lief het en jou nege keer sien vir elke een keer wat ek Ander sien! Daarom dink ek - as jy dit op die gemiddelste intelligensievlak wil duidelik gemaak hê - ek het jou liewer as wat ek Ander lief het." In nog 'n voorbeeld van James se somtyds emotionele skryfstyl, skryf hy vir sy New Yorkse vriendin, Mary Cadwalader Jones:
James het dit geniet om sosiaal te verkeer met sy baie vriende en kennisse, maar dit blyk dat hy 'n bepaalde afstand tussen hom en ander mense gehou het. Sy lang vriendskap met die Amerikaanse skryfster Constance Fenimore Woolson - in wie se huis hy in Italië vir 'n aantal weke in 1887 gewoon het - en sy skok en verdriet oor haar (aangenome) selfmoord in 1894, word in detail bespreek in Leon Edel se biografie en speel 'n hoofrol in die meer onlangse biografie deur Lyndall Gordon. (Sien die voetnotas vir verdere details oor al die beskikbare biografieë oor James.) Weereens is hierdie verhouding se ware natuur onbekend en die moontlikheid bestaan dat dit nooit opgeklaar sal word nie. Vele moderne kritici en biografieskrywers het al gespekuleer dat James heel waarskynlik 'n onderdrukte homoseksueel was, soos skrywer Terry Eagleton dit stel: "...soos die gay kritici debatteer presies hoe onderdruk sy (waarskynlike) homoseksualiteit was..." Die bronne in die voetnotas wys dat James se seksualiteit 'n betwiste onderwerp bly met geen sekerheid tussen enige van die kritici of biografieskrywers - dit verduidelik dan ook die kwalifiserende "waarskynlike" in Eagleton se opinie.
Na 'n kort poging om in Parys te woon het James permanent na Engeland verhuis in 1876. Hy het hom eers in 'n Londense woonstel gevestig en toe, vanaf 1897, in Lamb House, 'n historiese woning in Rye, Oos-Sussex. In 1899, toe James 56 was, het hy die 27-jarige beelhouer Hendrik Christian Andersen in Rome ontmoet en het klaarblyklik op hom verlief geword. Sy briewe aan Anderson was emotioneel en soms eroties: "Ek hou jou, liefste jonge, in my innerlikste liefde, & reken daarop dat jy my sal voel - in elke klop van jou siel";"Ek plaas, my liewe jonge, my arm om jou, & voel die pulsasie, daardeur, als't ware, van ons uitstekende toekoms & jou bewonderenswaardige gawe". Weereens is die ware natuur van hierdie verhouding vir ons onbekend en sal dit moontlik vir ewig so bly.
James het Amerika op meerdere geleenthede besoek, in besonder in 1904-05. Die uitbreking van die Eerste Wêreldoorlog was 'n diep skok vir James en in 1915 het hy 'n Britse staatsburger geword en daardeur sy lojaliteit aan sy aangenome land bewys asook sy protes teen Amerika se weiering om die oorlog namens Brittanje binne te tree. Op 2 Desember, 1915, terwyl hy in Londen is, kry James 'n beroerte en sterf drie maande daarna. 
Style en temas[wysig]
James is een van die belangrikste figure van trans-Atlantiese letterkunde. Sy werk voeg gereeld karakters van verskillende wêrelde saam - Die Ou Wêreld (Europa), terselfdertyd kunssinnig, korup en aanloklik; en die Nuwe Wêreld (die Verenigde State), waar mense gereëld vrypostig, oop en selfversekerd is - en verken hoe die botsing van persoonlikhede en kulture beide wêrelde geaffekteer het.
Hy het interne psigologiese drama verkies en sy werk bevat gereëld konflikte tussen verbeeldingryke hoofkarakters en hulle moeilike omgewings. Sy sekretaresse, Theodora Bosanquet, het die volgende opgemerk in haar opstel Henry James at Work:
Henry James het ietwat gestotter; hy het dit oorwin deur homself die gewoonte aan te leer om baie stadig en doelbewus te praat. James het geglo het dat goeie skryfwerk soos die gesprek van 'n intelligente heer moet lyk. Aangesien hy naderhand sy werk aan sy sekretaresse begin dikteer het, kan dit die resulterende verskuiwing van direkte sinne na sinne met 'n meer geselsagtige trant verduidelik. Sy vriendin, Edith Wharton, wat hom baie bewonder het, het gesê dat daar stukke in sy werke was wat allesbehalwe verstaanbaar was. Sy korter verhale, soos The Aspern Papers en The Turn of the Screw, word gereëld beskou as meer "leesbaar" as sy langer romans en sy vroeë werke as meer toeganklik dan sy latere werke.
The Turn of the Screw is egter een van James se latere werke. Veralgemenings oor die "toeganklikheid" van James se werke is dus moeilik. Vele van sy latere kortverhale - Europe, Paste en Mrs. Medwin, byvoorbeeld - is korter en meer eenvoudig wat styl aanbetref dan van die verhale van sy vroeër jare.
Vir die grootste deel van sy lewe was James 'n immigrant, 'n buitestander wat Europa gewoon het. 'n Groot deel van The Portrait of a Lady was geskryf terwyl hy in Venesië gewoon het; James het die stad se skoonheid afleidend gevind en was meer tevrede met die klein dorpie Rye in Engeland. Hierdie gevoel van 'n Amerikaner in Europa het keer op keer as 'n tema in sy boeke tevoorskyn gekom, waar hy Amerikaanse onskuldigheid (of tekort aan verfyning) met Europese verfyning (of verderflikheid) vergelyk het - sien, byvoorbeeld, The Portrait of a Lady, The Ambassadors en The Golden Bowl.
As 'n skrywer het hy 'n nedederige inkomste gehad, maar was dikwels 'n huisgas van die rykes. James het groot geword as deel van 'n welgestelde familie en dit het hom die vermoë gegee om hierdie die wêreld van die welvarendes te besoek vir vele van die indrukke en waarnemings wat hy later in sy fiksie sou gebruik. (Hy het self erken dat hy sommige van sy beste idees gekry het deur na die geskindery om die eettaffel te luister.) Hy was 'n man wie se seksualiteit onseker was en wie se smaak en belangstellings, volgens die heersende Victoriaanse Anglo-Amerikaanse kultuur, taamlik verfynd was. William Faulkner het een keer na James verwys as "die aangenaamste ou dame wat ek ooit ontmoet het". In 'n soortgelyke trant het Thomas Hardy James en Robert Louis Stevenson beskryf as "sedige vroue" na hy hulle ongunstige opmerkings oor sy boek, Tess of the d'Ubervilles, gelees het in Percy Lubbock se 1920 versameling van James se briewe. Theodore Roosevelt het James ook gekritiseer oor sy veronderstelde gebrek aan manlikheid. Tydens 'n toer van Amerika in 1904-05 het James Roosevelt ontmoet en hom die bynaam "Theodore Rex" gegee en hom ook 'n "gevaarlike en onheilspellende chauvinis" genoem - en dit tydens 'n dinee by die Wit Huis. Snaaks genoeg het die twee mans gedurig en aanhoudend met mekaar gesels asof hulle beste vriende was.
Dit word dikwels beweer dat James se rol as permanente buitestaander op soveel maniere hom wel kon help in sy gedetailleerde psigologiese analises van situasies - een van die sterkste eienskappe van sy werk.  (Sien The Princess Casamassima, veral die Prinses se aanmerking dat Hyacinth verdoem is om deur 'n glasplaat na die wêreld te kyk.) Edmund Wilson het in sy resensie van Van Wyck Brooks se The Pilgrimage of Henry James 'n opmerking gemaak oor James se buitestandersperspektief en het 'n verassende vergelyking getref:
Mens sou in 'n beter posisie wees om James te waardeer as mens hom vergelyk met die dramaturge van die sewentiende eeu - Racine en Molière, wie hy op lyk, beide in skryfstyl en in oogpunt, en selfs Shakespeare as mens toelatings maak vir die uiterste verskille in onderwerp en styl. Hierdie digters is nie, soos Dickens en Hardy, skrywers van melodrama nie - of dit nou humoristies of pessimisties is - hy is ook nie soos sekretarisse van die samelewing soos Balzac nie, ook nie soos profete soos Tolstoy nie: hulle hou h