Nuus Archives - Page 3 of 86 - Orania Beweging
by Orania Beweging | Aug 24, 2017 | Nuus | 14 comments
So het die dag oënskynlik gewoon gebreek vanoggend. Tog gaan 'n besondere dorp vandag sy fondamente dieper dolwe en sy strewe verder oor die heuwels uitrol.
Noudat die dae weer langer raak en die mis minder dig lê op die rivierloop is dit asof gedagtes weer in kleur begin dink. Vroue het hul grys wintersklere verruil vir helderbontes. Die windjie dra vrolike kinderlagte uit Kleuterland en vanaf die bakkery kom die geur van varsgebakte brood en mosbeskuit.
Swaeltjies is ook anders bedrywig – vlieg in en uit op voorstoepe. Skilpaaie soek kos tussen die veldgras en granietklip en suikerbekkies hang onderstebo aan die aalwynblomme wat een van die dae in volkleur oor die rantjies sal vlam.
Op die oog af is dit 'n gewone plattelandse dorp waar mense daagliks besig is om kinders groot te maak en hul brood te verdien – of is dit?
As mens nader kennis maak sien jy hoe die boubedryf uit sy nate bars en die groeiende inwonertal en ondersteuners, oftewel "uitwoners" daarbuite, volgehoue groei en ontwikkeling van dorpstrukture, besigheidspersele, sportgronde, gastehuise en vakansieoorde stimuleer. Besigheidsgeleenthede hang soos ryp vrugte, tans in die velde van die toerismebedryf en behoefte aan nog fasiliteite vir bejaardesorg en talle ander en trek die aandag van beleggers en ontwikkelaars.
Inwoners oes keurgraad pekanneute en olywe, vervoer vragte mielies en koring na bestemmings elders en ry boumateriaal aan vir die boubedryf. Hul vergader rondom dorpsregulasies en die vestiging van nuwe ondernemings en staan besoekende rolspelers te woord wat aan die einde van die gesprek die dorp se wenresep in hulle gemeenskappe wil gaan toepas.
Onderrig en opvoeding word voorsien vanaf preskoolfase tot op tersiêre vlak in twee puik skole, met 'n aantal leerders elders wat afstandsonderrig hiervandaan ontvang en 'n technikon wat verlede jaar sy deure oopgemaak het. Op 'n terrein van 25 hektaar is stads- en streeksbeplanners besig met voorbereiding vir die voorgestelde Universiteitskampus waar DV volgende jaar met die oprigting van die eerste studentekoshuis begin word.
Woorde soos "droom" en "visie" kry 'n nuwe betekenis as Oraniërs met die Ora by winkels en besighede betaal en die besture van die Sakekamer en Koöperatiewe Bank met Afrikanerekonome in gesprek is om dit elektronies te implementeer as 'n "e-Ora", wat benewens die onmiddellike voordele die vooruitsig daarstel om later in 'n eie geldstelsel te ontwikkel. Die Koöperatiewe bank groei sterk en bied uitstekende rentekoerse, lenings en beleggingsmoontlikhede aan kliënte, met die uitsonderlike prestasie dat dit die enigste koöperatiewe bank is wat aan vereistes voldoen om geregistreer te wees by die Reserwebank.
Oraniërs vertolk hul menswees in skilder, dig, skryf, sang en musiek, goudsmeewerk en ander kunsvlyt. Op die klipkoppie wapper die dorpsvlag met die simboliek van hul beleid van selfwerksaamheid daarop. Hul pak hul dorp se ontstaansgeskiedenis uit in mosaïeksteentjies teen 'n trap en beman 'n eie radiostasie. Hulle vier volksfeeste en dae soos Taaldag word sommer Taalweek. Sondae klink hul kerksang en orrelspel oor die dorp.
Wie is die inwoners van hierdie dorp en wat is hul strewe en dryfkrag?
Mens hoef nie antwoorde elders te gaan soek nie, want Oraniërs praat vir hulleself en dit is in die eerste plek moontlik vanweë die daadwerklikheid van elke dag se kulturele uitlewing wat vir 26 jaar daagliks plaasgevind het, waarsonder 'n politieke antwoord moeilik en selfs onmoontlik sou wees.
Frans de Klerk (Uitvoerende Hoof van die Dorpsraad van Orania) in sy boek, "Van dorp tot stad", identifiseer "'n sin vir politieke vryheid en 'n politiek van identiteit" as die dryfveer agter Orania en hy karteer die pad van Orania as 'n stad in wording – die manier waarop Orania vandag in diens van die vryheidstrewe van die Afrikaner gestel word.
Mnr. Carel Boshoff (President van die Orania Beweging) praat van die herrysenis van die Derde Afrikaner in sy boek "NP van Wyk Louw en die Derde Afrikaner", waar die eerste twee verwys na hul herrysenis in moeilike tydvakke na die Tweede Vryheidsoorlog en in die aanloop na die moderniseringsomwenteling van Suid-Afrika. Hy sien Orania as die nodige inset wat as't ware 'n katalisator word vir die Afrikaner se herrysenis en strategiese posisionering waar opnuut beslag gegee word aan 'n tuistelike bestaan op 'n wyse wat by sy vermoëns pas, maar tegelyk vir sy strewes voorsiening maak. Dit word die plek of ruimte waarin hy weer kultureel, polities, ekonomies, akademies, godsdienstig ensovoorts, tereg kan kom en vanwaar die Afrikaner en Suid-Afrika in deelnemende gemeenskap met mekaar kan tree. Hy kwalifiseer die voorwaardes van hierdie deelnemende gemeenskap op realistiese wyse in terme van hul posisie as minderheidsvolk aan die Suidpunt van Afrika: "in soverre die onderskeid en meegaande selfstandigheid erken en gehandhaaf word, waarsonder mede-verskyning onmoontlik sal wees, deelnemende gemeenskap uitmekaar sal spat en verhoudinge gewelddadig gedefinieer sal word." Al is hierdie vryheidsgesindheid hoe belangrik ook al, wys hy egter daarop dat dit steeds nie die absolute doel op sigself is nie, maar ten dienste van die ware, die goeie en die skone juis omdat dit op hierdie manier die weg na geregtigheid aanwys.
In sy boek "Oor Gemeenskap en Plek – anderkant die onbehae" plaas prof Danie Goosen (professor in godsdienswetenskap aan UNISA en lid van die Orania Beweging) Orania in die kader van 'n gemeenskap wat besig is om homself opnuut te rig op die transendente, die "hoogste Goed", selfs bo die goed van selfhandhawing, in erkenning dat hul deur die genade van God tegemoet gekom moet word. 'n Gemeenskap wat veranker is in die transendente kan sy eie eindigheid raaksien en daarom sy plek tussen en saam met ander gemeenskappe vind en dus staan die beroep op selfstandigheid nie in spanning met ander gemeenskappe nie. Dit is in teenstelling met die soort modernisme wat die transendente ontken en in selfgratifikasie van die immanente verdwaal, wat uitloop op die verlies aan gemeenskap en elkeen eensaam, verlore, en sonder sinvolle verband laat, met al die sosiopolitieke en -maatskaplike probleme wat dit teweeg bring.
Orania was reeds vanaf sy ontstaan, in die sestigerjare, 'n besondere dorp as standplaas van 'n projek vir die bou van 'n opgaardam en kanaalstelsel in die Oranjerivier. Vandag toon dit die tekens dat dit oor elemente beskik wat die lewegewende stimuli is om die Afrikaner se dors te les in soverre verlies aan kultuur, taal en veilige ruimtes ervaar word – dat 'n moderne jong volk besig is om hier op Orania sy voete stewiger as ooit in sy geboorteland te plant om uitdagings te oorkom.
Pioniers sal met 'n lag en soms met 'n traan vertel van die lief en leed van die beginjare. Hoe moeilik dit was om 'n tuiste te skep en om moed te hou as hande min is en die werk baie – vervalle huise, duwweltjies wat 'n anderhalfduim dik lê met sandwalle en rolbosse in die strate terwyl temperamente mekaar temper en smee in moeilike vergaderings! Hoe die meeste nuuskieriges en joernaliste geen begrip getoon het vir die strewe van Orania nie. Hoe meewaardig neergesien is op "rassistiese ekstremiste, verregse fanatici en dwars, vooroppiewa-mense" en koerantopskrifte gelui het: " Volkstaat grens aan kettery", terwyl daar 'n versugting om begrip uit die harte van moeë inwoners opgegaan het, wat moes sorg vir kos op die tafel, onderrig en opvoeding vir kinders en hard gewerk het – soos om 'n pypleiding uit die rivier die dor landskap in te lê, sodat pekanneutboorde en gewasse aangeplant kon word.
Helaas, dit was in hierdie tye wat prof Carel Boshoff bemoedig het, dat selfs negatiewe propaganda beter is as geen propaganda nie en inwoners maar gelate berus het in hierdie stukkie omstrede wysheid!
Intussen doen Oraniërs elke dag wat hul hand vind om te doen en hou hul vryheidsdrome teen hul hart. Toeriste en vakansiegangers kom weer en weer om nog te sien en te ervaar van die positiewe, energieke dorpsgees wat hul uitnooi: Kom! Vryheid wag nie vir laatslapers nie!
Bo-oor die dorp kondig twee kolganse die vroeë lente aan. 'n Jong seun trap fiets heuwel-af na Volkskool se kant – sy baadjiepante groetende die verbygaande seisoen. Net soms vang Oraniërs mekaar se oog in verwondering oor dit wat hulle deel, en deel is van.
Boshoff, CWH 2014 NP van Wyk Louw en die Derde Afrikaner: FAK
Goosen, DP 2015 Oor Gemeenskap en Plek – Anderkant die onbehae: FAK
De Klerk, F 2014 Orania – Van dorp tot stad: Orania Beweging
Die kibboets: Mite en werklikheid
by Orania Beweging | Aug 18, 2017 | Nuus | 5 comments
Die woord kibboets word dikwels genoem in die verband met Orania. Dit is nie verbasend nie, want Orania en die Afrikaner-Vryheidstigting het telkens Israel as voorbeeld en inspirasie vir die totstandkoming van 'n Afrikaner-volkstaat geneem. Golda Maïr, Theodor Herzl, David Ben-Goerion, Moshe Dayan, die Balfour-verklaring, vlug van vervolging en van vooraf weer opbou is alles dikwels genoem in gesprekke in veral die begintydperk van die Volkstaatstrewe. Die kibboets is gebruik as model vir die ontwikkeling van 'n volkstaat, wat in die 1990's nog hoofsaaklik op landbou gegrond was en aansienlik verskil het van die huidige stadbou-plan. Elim, die tehuis vir werkende jong mans, is ook na verwys as "Afrikaner-kibboets" en menige besoeker het gevra (en vra nog steeds) wat die moontlikheid van landbouontwikkeling in Orania volgens die kibboetsmodel is. 'n Toer na Israel en natuurlik ook besoeke aan verskeie kibboetse is ook in daardie tyd (die middel 1990'), toe Orania nog in sy kinderskoene was, gereel. 'n Hele paar Afrikanerjongmense het op kibboetse gewerk.
Omdat Orania 'n gemeenskap is, word dikwels aanvaar dat die kibboets-idee en Orania perfek bymekaar pas. 'n Sterk element van idealisme en die skepping van 'n hele leefwêreld deur eie arbeid op gelyke vlak word sowel aan die kibboets asook aan Orania toegeskryf. Wat is die werklikheid agter die miete kibboets en hoe sien hulle vandag daaruit?
Die kibboets is 'n kollektiewe landbounedersetting in Israel, waar mense saam woon en werk volgens die sosialistiese lees van deel met mekaar en die afwesigheid van privaateindom. Die kibboets is sterk gesteun deur die sosialistiese Mapai (Arbeidersparty), die party wat Israel gestig het en die eerste drie dekades van die land bepaal het. Hulle leiers, soos Ben-Goerion en Maïr het almal op kibboetse gebly en is daardeur gevorm. Die kibboetse was aanvanklik veral landbougerig, maar het later ook by verwerking betrokke geraak. Die eerste kibboets is reeds in 1909 gestig, lank voor onafhanklikheid van Israel en toe Palestina nog onder Osmaanse beheer was. In daardie tyd was private, individuele ontwikkeling van Palestina glad nie eers 'n opsie nie en weens die Jode se klein getalle in 'n vyandige omgewing het die saamgroepeer in nedersettings sin gemaak. Dit was ook meer koste-effektief om saam te ontwikkel en die eerste setlaars was gewoonlik arm. Behalwe vir die gesamentlike harde werk is daar ook saam gekuier en planne gemaak en oor die toekoms gepraat. Die kibboetse het ook 'n beweging gestig om hulle te verteenwoordig. Die wese van die kibboetse was van die begin af sterk sekulêr, selfs ateïsties van aard. Die verdedigingselement was ook altyd belangrik by die kibboetskonsep en die Israelse weermag was daar betrokke.
Die hoeveelheid kibboetse en die bevolking wat daar gewoon het, het veral tussen die twee wêreldoorloë toegeneem, maar daar was nooit meer as 10% van Israel se Joodse bevolking in kibboetse woonagtig nie. Aanvanklik was feitlik alle kibboetse bewoon deur Asjkenasim Jode, wat uit Europa afkomstig was en 'n gesamentlike voorkoms en kultuur gedeel het. Na onafhanklikheid in 1948 het die Joodse bevolking meer divers geraak en meer en meer MizrahiJode uit die Midde-Ooste, donkerder van kleur en kultureel meer soos die Arabiere, het bygekom. Daar het onbedoeld 'n tot dusver onbekende klasseverdeling ontstaan, met die gevestigde Asjkenasim wat werk deur die Mizrahi laat doen het, wat ook tot 'n verbrokkeling van eenheid op die kibboetse gelei het. Die verdeling was ook polities van aard, met die Asjkenasimwat veral die Arbeidersparty ondersteun het, en die Mizrahi, wat die Likoedparty aangehang het.
Die 1960's was 'n tyd van voorspoed en die inkomste van die kibboetse en hulle bewoners het gestyg. Die dae van uitmergelende handewerk in die brandende son van vroeg tot laat was verby. Met die magsverlies van die Arbeidersparty in die 1980's aan die konserwatiewe Likoedparty het ook die ondersteuning vir die kibboetsstelsel vervaag. Israel het ook meer godsdienstig geraak soos wat ultra-ortodokse Jode se getalle en invloed uitgebrei het en geen regering sonder die steun van ten minste een godsdienstige party tot stand kon kom nie. Na 1990 het die bevolking van en die getalle kibboetse afgeneem en daar is ook meer en meer elemente van privatisering en individualisering ingebring. Israel is vandag ook besonder dig bevolk en verstedelik en die landbougerigte kibboetse is amper 'n relik uit 'n ander era. In tye van keusevryheid en materialisme is outarkie, opoffering en gemeenskapaksie vir 'n groter doel ook nie meer iets wat 'n sterk appèl op meeste mense het nie. Met Israel wat sy pioniersfase lankal agtergelaat het en hoogs gemoderniseer is, het ook die kibboetse hulle betekenis en sin grootliks verloor.
Onlangs ervaar die kibboetse weer 'n soort van 'n herlewing, egter in 'n ander gedaante. Stadsmoë jappies soek die bekoring van die landelike, meer eenvoudige lewe en trek na die kibboetse toe wat ook voorsiening vir private behuising maak. Sekere dinge word nog gesamentlik gedoen, ander individueel. Terwyl die kibboets vroeër 'n leefwêreld en 'n leefwyse was, is dit deesdae meer en meer 'n leefstylkeuse.
Daar is sowel raakpunte asook verskille tussen die kibboetse en Orania. Albei word gedryf deur idealisme en nasionalisme, is gebou op eie arbeid, beklemtoon handewerk en selfvoorsiening. Die sosialistiese en kollektivistiese aard van die kibboetse is egter vir die Afrikaner heeltemal vreemd. Om saam in een groot kommune te bly, saam te eet en saam te ontspan en om geen of baie min privaatbesit te hê, sal nooit vir die Afrikaner, wat baie sterk individualisties en privaat ingestel is, aantreklik wees nie. Orania kan nie funksioneer as almal net vir homself werk en lewe nie, maar ook nie as almal saamgedwing word en nie ruimte vir private uitlewing en ontwikkeling kry nie. 'n Gemeenskap leef van deelname, en baie is al vermag deur gemeenskapsbetrokkenheid. Dit is egter heeltemal iets anders as die sosialistiese gelykheidsdenke. Nog 'n belangrike verskil is dat Orania nie sekulêr is nie, maar Christelik gefundeer.
Selfbeskikking 6: Hoekom is selfbeskikking ongewild in sekere kringe in Suid-Afrika? Julie 20, 2020
Selfbeskikking 5: Staan kulturele en territoriale selfbeskikking teenoor mekaar? Julie 13, 2020
Theuns oor Orania het die morele hoë grond: Deur Victor Correia
Lenard P. Sprang oor Selfbeskikking 6: Hoekom is selfbeskikking ongewild in sekere kringe in Suid-Afrika?
Johan Pretorius oor Selfbeskikking 6: Hoekom is selfbeskikking ongewild in sekere kringe in Suid-Afrika?
Sarah oor Orania het die morele hoë grond: Deur Victor Correia
philip oor Waarom Orania?
Argief Kies 'n maand Julie 2020 (7) Junie 2020 (13) Mei 2020 (9) April 2020 (6) Maart 2020 (2) Februarie 2020 (2) Desember 2019 (3) November 2019 (5) Oktober 2019 (2) September 2019 (1) Augustus 2019 (2) Julie 2019 (2) Junie 2019 (2) Mei 2019 (2) April 2019 (3) Maart 2019 (1) Februarie 2019 (4) Januarie 2019 (3) Desember 2018 (3) November 2018 (3) Oktober 2018 (6) Oktober 2017 (4) September 2017 (7) Augustus 2017 (8) Julie 2017 (6) Junie 2017 (8) Mei 2017 (12) April 2017 (5) Maart 2017 (5) Februarie 2017 (8) Januarie 2017 (9) Desember 2016 (5) November 2016 (8) Oktober 2016 (7) September 2016 (8) Augustus 2016 (11) Julie 2016 (9) Junie 2016 (13) Mei 2016 (11) April 2016 (13) Maart 2016 (13) Februarie 2016 (14) Januarie 2016 (7) Desember 2015 (7) November 2015 (9) Oktober 2015 (10) September 2015 (10) Augustus 2015 (11) Julie 2015 (9) Junie 2015 (11) Mei 2015 (6) April 2015 (8) Maart 2015 (7) Februarie 2015 (5) Januarie 2015 (7) Desember 2014 (7) November 2014 (7) Oktober 2014 (10) September 2014 (7) Augustus 2014 (9) Julie 2014 (5) Junie 2014 (7) Mei 2014 (9) April 2014 (11) Maart 2014 (6) Februarie 2014 (3) Januarie 2014 (8) Desember 2013 (4) November 2013 (4) Oktober 2013 (9) September 2013 (2) Augustus 2013 (4) Julie 2013 (5) Junie 2013 (5) Mei 2013 (2) April 2013 (3) Februarie 2013 (1) Januarie 2013 (2) Desember 2012 (2) Oktober 2012 (5) September 2012 (1) Julie 2012 (3) Junie 2012 (4) Mei 2012 (2) April 2012 (4) Maart 2012 (4) Februarie 2012 (2) Januarie 2012 (4) Oktober 2011 (2) September 2011 (3) Augustus 2011 (3) Julie 2011 (11) Junie 2011 (1) Mei 2011 (6) April 2011 (1) Maart 2011 (3) Februarie 2011 (3) Januarie 2011 (10) Desember 2010 (6) November 2010 (4) Oktober 2010 (6)