Zimbabwe landbouleier waarsku SA boereArgieffoto: led.co.za Pete Steyl, president van die Commercial Farmers Union of Zimbabwe, het Suid-Afrikaanse boere gewaarsku oor grondonteiening sonder vergoeding. Steyl tree in Augustus as gasspreker op by Agri Limpopo se jaarlikse kongres. Volgens hom het boere in Zimbabwe geglo dat hul grondwet hul teen onteiening sonder vergoeding sou beskerm, dat die internasionale gemeenskap ŉ ekonomiese ramp sou afweer, en arrogant verkondig dat die vryemark grondhervorming moes dikteer. Hy hoor dieselfde argumente onder landbou-leiers in Suid-Afrika. Leon Borcherds, president van Agri Limpopo, het in reaksie hierop gesê dié organisasie is reeds sedert 2013 intens gemoeid met die implementering en verfyning van die grondhervormingsmodel van die Nasionale Ontwikkelingsplan, juis omdat Limpopo se kommersiële boere besef dat ŉ Zimbabwe-situasie in Suid-Afrika nie onmoontlik is nie. Dr. Theo de Jager, voorsitter van Agri Limpopo se beleidskomitee vir landbou-ontwikkeling en ook lid van die Afrika-Unie se Land Policy Initiative, sê dis presies dieselfde argumente wat tot dusver teen die grondhervormingsmodel in Hoofstuk 6 van die Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP) geopper is. Dit het daartoe gelei dat Agri Limpopo met die Nasionale Beplanningskommissie, AFASA en die megaboeregroep Pro-agri, kragte saamgesnoer het om hierdie model te verfyn vir implementering. Die Hoofstuk 6-groep is in 2016 gestig en vyf aanvangsprojekte, waarin verskillende aspekte van die model op die proef gestel sal word, is reeds geïdentifiseer. “Dit is eintlik reeds die tweede fase projekte,” het De Jager gesê. Hy het ook saam met prof. Mohammad Karaan, een van die argitekte van die NOP se model, die eerste aanvangsprojek in 2014 van stapel gestuur. “Alles aan die aanvanklike toetsprojek, wat as ŉ vennootskap tussen ŉ Limpopo-sitrusboer en die Mpumalanga-regering in Burgersfort van stapel gestuur is, het perfek gewerk, behalwe dat die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming nooit met sy deel van die betalings presteer het nie.” “Verskeie landboubesighede en banke staan gereed om betrokke te raak met soortgelyke projekte. Almal se frustrasie is dat die departement nie sy kant bring nie, en baie moeilik toeganklik is. Deelnemende boere glo al dat die departement nie die NOP-model wil laat werk nie!” het Borcherds gesê. “Limpopo se boere het ŉ unieke verhouding met ons noordelike buurman en voel ŉ lotsgebondenheid met Zimbabwe-boere,” het Willem van Jaarsveld, uitvoerende hoof van Agri Limpopo, gesê. “Talle Zimbabwiërs woon en werk in ons provinsie, en soos Zimbabwe het Limpopo ŉ landbougedrewe ekonomie. Ons het al behoorlik onder grondeise deurgeloop, en met vier van die nege voormalige tuislande tussen ons plase is Limpopo se boere veel meer blootgestel aan landelike armoede en die uitdagings van kleinskaalboerdery en kommunale landbou. Daarom is ons ernstig oor grondhervorming en veral dat dit moet slaag.” Borcherds het bygevoeg Agri Limpopo is intens betrokke by die beplanning van koöperasies vir veeboere, graanproduksie in kommunale gebiede en landbou-opleiding. “Ons is ernstig om suksesvolle swart kommersiële boere in Limpopo te skep en die NOP se vennootskapsmodel streef hierdie doelwit die beste na en maak vir ons lede besigheidsin. Dit hou markwaarde in stand en is steeds die enigste model wat ŉ wye aanklank by die meeste belanghebbendes geniet. “Agri Limpopo doen ŉ beroep op landbouers en landbouleiers om ernstig aandag te gee aan die waarskuwings van Pete Steyl. Lesse geleer in Zimbabwe kan ons help om ŉ Zimbabwe in SA te vermy – mits ons aandag gee en die lesse ter harte neem,” het Borcherds gemaan.