Nuuskommentaar: Plaasaanvalle uiteindelik in parlementArgieffoto Februarie se bloedige maand wat betref plaasaanvalle kon uiteindelik nie meer deur die speaker van die parlement, Baleka Mbete, geïgnoreer word nie. Volpunte ook aan die leier van die Vryheidsfront Plus, dr. Pieter Groenewald, wat volhard het met sy pogings om die kwessie gedebatteer te kry. Die debat sal nou Dinsdag plaasvind. Dit volg ná die speaker aanvanklik nie die debat wou goedkeur nie en eerder ’n EFF-mosie oor grondroof toegelaat het – ’n debat wat in ’n yslike verleentheid vir die ANC ontaard met pres. Jacob Zuma wat nou eerder die EFF napraat as sy eie koukus. Tot dusver was veroordelings vanuit regeringsgeledere oor plaasaanvalle bitter skaars, en nog meer kere duidelik doelbewus afwesig in belangrike toesprake soos staatsredes. Allerlei lomp pogings is aangewend om plaasaanvalle nietig te laat lyk, soos om dit in algemene misdaadsyfers te probeer verdrink. Sekere akademici en lede van die Seunse Weenkoor het gereeld hieraan meegedoen. Sekere feite kon hulle egter nie op hierdie manier laat onderploeg nie. Die moordkoers onder boere en hul gesinslede is ongeveer drie keer so hoog as die gemiddelde moordkoers in Suid-Afrika. Dit is ongeveer twee keer so hoog as die moordkoers onder polisielede waaroor die regering wel ’n behoorlike lawaai opskop. AfriForum tel onder die voorste instansies wat plaasaanvalsyfers bekom en bekend maak, en uitwys wanneer die owerhede met syfers konkel. Maroela Media het in sy kort bestaan reeds sowat 22 000 trefslae vir “plaasaanvalle”, 26 000 vir “plaasaanval”, 10 000 vir “plaasmoord” en 7 000 vir “plaasmoorde”. Die moordkoers onder boere en hul gesinslede is ook aansienlik hoër as die hoogste moordkoers ter wêreld onder ŉ identifiseerbare groep, naamlik dié onder bruin mans in die Wes-Kaap. In daardie geval speel bendeverwante aktiwiteite wat met inisiasie en dwelm-afsetgebiede verband hou ’n groot rol. Dis nogal in skerp teenstelling met ’n gesin wat van die kerk terug by die huis kom, en daar oorval en op die wreedste maniere denkbaar om die lewe gebring word. Die baie buitelanders wat nou by die plaasaanvalle betrokke is, voeg boonop ’n nuwe dimensie by wat kon gebly het. Dis nie meer die byna gelokaliseerde verskynsel van oorgrensmisdaad oor die Lesothogrens wat elemente soos weidingsroof, veediefstal, brandstigting en af en toe ’n plaasmoord (wat dikwels die gevolg van ’n misplaaste wraakaanval was) nie. Het dit nie tyd geword nie dat die regering hom so ondubbelsinnig oor plaasmoorde en plaasaanvalle uitspreek dat buitelanders wat die land onwettig inkom nie onder ’n misverstand verkeer dat boere eintlik vrybuit is nie? Oor die jare is etlike swart boere en hul gesinslede ook al vermoor. Namate grondhervorming toeneem, sal meer swart boere ook die slagoffers word van plaasaanvalle. Ou statistieke dui egter daarop dat die aard van plaasmisdade tussen wit en swart slagoffers (ook plaaswerkers) verskil. Dit het in ’n stadium geblyk dat beginnerboere hul hele veestapels tydens een strooptog verloor, terwyl wit boere se vee meer gereeld maar in kleiner getalle gesteel word. Met plaasaanvalle is die verkragtingskoers op swart slagoffers hoog, terwyl die moordkoers onder wittes hoër is. Dit troos min dat navorsing daarop dui dat die aanvaller gewoonlik suiwer krimineel opgetree het, en nie politiek of ras in die oog gehad het nie. Die regering se onewehandige hantering van die kwessie plaas dit vierkant in die politieke arena. Die opheffing van plaasaanvalle as prioriteitsmisdaad soos tydens die bewind van pres. Nelson Mandela is boonop gevolg deur die opskorting van die kommando’s, en ’n uiters gebrekkige inwerkingstelling van ’n plaasvervangende stelsel. Kan enigiemand werklik glo geen politieke oorwegings was ter sprake nie? En waar het die destydse Vrystaatse premier, Winkie Direko, uitgeval met die stelling dat die kommando’s rowerneste was? Dieselfde Direko wat by die bekendstelling van ’n sensus, kort ná sy die toneel van ’n plaasmoord by Senekal besoek het en die verskriklike hartseer van die plaaswerkers – nou sonder toekoms – gesien het, die nuus gehaal het deur te sê sy voel die polisie moet opdrag kry om plaasmoordenaars te skiet nog voor hulle by die selle kom? Dit lyk ook nie of die regering oorentoesiasties is om Julius Malema en Kie se oproepe tot die besetting van grond te veroordeel nie. AfriForum het pas ’n hofbevel bekom wat die breedsprakige snuiter belet om sulke opruiende oproepe te doen. Sy oproepe jaag bowendien die raskwessie die hoogtes in. Deur die jare het sekere plaasmoorde ’n groot deel van die land emosioneel erg aangegryp, soos klein Willemientjie Potgieter wat saam met haar ouers doodgeskiet is. Willemientjie se droom was om by die Kinderkrans ’n lofkleuter te word. Of toe die tweejarige Anri van Rooyen vir haar ouers gevra het: “Seblief, pleistertjie vir die eina.” Dit was ná sy deur dieselfde koeël in die maag getref is wat haar pa verlam gelaat het. Anri is kort hierna oorlede. Nou wag ’n hoogs tydige parlementêre debat. Gaan dit met ŉ waardigheid geskied wat pas by die nagedagtenis van die slagoffers, of gaan dit deur wilde uitsprake onteer word? Die feit is dat sprekers wat téén plaasmoorde en plaasaanvalle gaan praat, hul feite baie mooi agtermekaar sal moet hê. Dis een van daardie onderwerpe waar feite hard sal moet werk om emosies te oorskadu. Die feite is nodig om die wind uit die seile te haal van diegene wat probeer aanvoer dat daar eintlik niks ongewoons aan die syfers is nie. Of nog erger, dat die boere dit op hulself bring deur werkers sleg te behandel, of gereeld groot bedrae kontant in die kluis te hê, of arsenale aan te hou wat “per bestelling” vanuit Gauteng beroof word. Soms “toevallig” kort ná aansoek vir lisensie-hernuwings gedoen is en die rowers as’t ware oor ’n inventaris beskik van wat beskikbaar is, ook onder die plaaswerkers. Hierdie probleme word deurgaans aangeraak. Vrot appels hoort eenvoudig nie in die landbou nie. Hulle plaas die ander boere se lewe onnodig in gevaar, en die georganiseerde landbou spreek hom gereeld hieroor uit. Sulke vrot appels beïnvloed nie net die voorkoms van plaasaanvalle nie, maar kan byvoorbeeld ’n hele uitvoerbedryf sink omdat die invoerlande nie by lande wil invoer waar die produsente onder verdenking van menseregteskendings is nie. Maar is dit werklik regverdiging vir die wreedste plaasmoorde? ’n Aspek wat ook aandag behoort te kry, is die kwessie van noodweer. Met die gebrekkige polisiegetalle is daar dikwels ’n noodsaak om noodweer toe te pas. Maar net te gereeld is die aanvallers skotvry, en die boer of boere in die sop, soos nou weer met die aanval op ’n 70-jarige boer by Brandfort. AfriForum moes ook al verskeie kere met regslui ingryp om te keer dat selfs vroue toegesluit word wat duidelik in noodweer opgetree het. Die situasie kan eenvoudig nie ontstaan waar potensiële aanvallers onder die indruk gelaat gaan word dat hulle onaantasbaar gaan wees, en die boer of boervrou wat noodweer toegepas het, aan die pen gaan ry nie. ’n Groot verantwoordelikheid rus nou op politici om in Dinsdag se debat sinvol te kyk na ’n onderwerp met baie skerp kante, en wat eintlik ’n paar dae se debatvoering regverdig. Baie sterkte aan al die lede wat die belange van die boeregemeenskap op die hart dra. En mag die enkele vrot appels heeltemal uit die landbougemeenskap uitvrot.