Achilles (Grieks: Ἀχιλλεύς) was in die Griekse mitologie ’n held van die Trojaanse Oorlog, die sentrale karakter en die grootste vegter van Homeros se Ilias. Hy was ook een van die aantreklikste helde wat teen Troje geveg het.
2 Achilles in die Trojaanse Oorlog
2.3 In die Ilias
2.5 Memnon en die dood van Achilles
3 Achilles en Patroklos
4 Achilles se naam
5 In rolprente
Achilles was die seun van die nimf Thetis en Peleus, koning van die Myrmidons. Zeus en Poseidon het meegeding om die hand van Thetis totdat Prometheus, die vuurbringer, Zeus herinner het aan ’n voorspelling dat Thetis ’n seun sal baar wat groter as sy vader sal wees. Albei gode het die aftog geblaas en haar met Peleus laat trou.
Achilleshiel[wysig | wysig bron]
Volgens die Achilleid, wat in die 1ste eeu v.C. deur Statius geskryf is en die vroegste bron oor Achilles se hiel is, het Thetis probeer om Achilles met sy geboorte onsterflik te maak deur hom in die Styx-rivier te dompel. Dit het sy hele lyf onkwesbaar gemaak, behalwe waar sy hom aan sy haksteen vasgehou het.
Ook in die onvolledige gedigte van die Epiese Siklus, waarin die held se dood beskryf word, Kypria (onbekende skrywer), Aithiopis deur Arctinus van Miletus, Klein Ilias deur Lesche van Mytilene en Iliou Pérsis deur Arctinus van Miletus, is daar geen verwysing na sy onkwesbaarheid of sy bekende hakskeen nie; in die latere vaasskilderye wat Achilles se dood uitbeeld, tref die pyl in baie gevalle sy lyf.
Achilles in die Trojaanse Oorlog[wysig | wysig bron]
Achilles se verterende woede kan by tye in bedwang gebring word, maar ander kere is hy onkeerbaar. Die vermensliking van Achilles deur die gebeure in die oorlog is ’n belangrike tema van die mite.
Telephos[wysig | wysig bron]
Terwyl die Grieke op pad was na die Trojaanse Oorlog, het hulle per ongeluk in Mysia gestop wat deur koning Telephos regeer is. In die geveg wat gevolg het, het Achilles Telephos ’n wond toegedien wat nie wou heel nie. Telephos het ’n orakel geraadpleeg, en dié het gesê "hy wat gewond het, sal heel". Telephos het toe na Argos gegaan waar Achilles hom gesond gemaak het sodat hy hulle gids kon wees vir hul reis na Troje.
Volgens ander weergawes in Euripides se verlore toneelstuk oor Telephos, het hy na Aulis gegaan en voorgegee hy is ’n boemelaar. Hy het Achilles gevra om sy wond te heel. Achilles het geweier omdat hy geen mediese kennis gehad het nie. Alternatiewelik het Telephos Orestes gyselaar gehou totdat Achilles sy wond genees het. Volgens die Odussee het die spies die wond toegedien en daarom moes die spies die wond genees. Stukkies van die spies is toe in die wond afgeskraap en dit het genees.
Troilos[wysig | wysig bron]
Volgens die Sipria (die deel van die Epiese Siklus wat die gebeure van die Trojaanse Oorlog voor Achilles se Wraak weergee), het Achilles die Achajers gekeer toe hulle wou huis toe gaan. Hy het toe die beeste van Aeneas doodgemaak, naburige stede verwoes en Troilos vermoor.
Volgens Dares Phrygius se Beskrywing van die Vernietiging van Troje, die Latynse opsomming waardeur die verhaal van Achilles na die Middeleeuse Europa oorgedra is, was Troilos ’n jong Trojaanse prins, die jongste seun van koning Priam. Ondanks sy jeugdigheid was hy een van die belangrikste Trojaanse oorlogleiers. Volgens voorspellings sou Troilos se lot dieselfde wees as dié van Troje, en hy is dus in ’n nederlaag gelei in ’n poging om hom gevange te neem.
Achilles, wat oorweldig is deur wellus vanweë die skoonheid van Troilos en sy suster Polyxena, het die jong man probeer verlei. Dié het sy attensies geweier en Achilles het hom onthoof. Volgens latere weergawes van die verhaal is Troilos per ongeluk deur Achilles doodgemaak in ’n oorgretige liefdesomhelsing. In hierdie weergawe was dit die rede dat Achilles doodgemaak is.
In die Ilias[wysig | wysig bron]
Toe die Grieke die oorlog begin verloor, het Nestor verklaar dat die Trojane besig was om te wen omdat Agamemnon Achilles kwaadgemaak het. Hy het die koning gevra om Achilles tot bedaring te bring. Agamemnon het ingestem en het Odusseus, Ajax en Phoenix na Achilles gestuur met die aanbod om Briseis terug te gee. Achilles het dit verwerp en die Grieke gevra om huis toe te vaar soos wat hy van plan was om te doen.
Eindelik het Achilles in ’n poging om glorie te behaal ondanks sy afwesigheid in die oorlog, tot sy ma, Thetis, gebid en haar gevra om by Zeus te pleit om die Trojane toe te laat om die Griekse magte terug te dryf.
Die Trojane, onder leiding van Hektor, het die Griekse leër toe na die strande teruggedryf en die Griekse skepe aangeval. Net voor die Griekse magte vernietig sou word, het Patroklos begin terugveg saam met die Myrmidons, terwyl Achilles in sy kamp gebly het. Patroklos het die Trojane van die strande af teruggedryf, maar is deur Hektor doodgemaak voordat hy Troje kon aanval.
Toe Achilles van sy vriend Patroklos se dood hoor, hy hy gerou en baie begrafnisspele ter ere van hom gehou. Sy ma, Thetis, het hom kom troos en Hephaistos oorreed om vir hom ’n nuwe wapenrusting te maak. Die nuwe uitrusting het die Skild van Achilles ingesluit wat die digter in groot besonderhede beskryf het.
Woedend oor die dood van Patroklos, het Achilles sy weiering om te veg teruggetrek. Hy het talle teenstanders in sy woede doodgemaak, maar was eintlik op soek na Hektor. Achilles het selfs teen die riviergod Skamander geveg wat kwaad geword het omdat Achilles sy waters met al die lyke verstop het. Die god het probeer om Achilles te verdrink, maar is deur Hera en Hephaistos gekeer. Zeus self het Achilles se woede gesien en die gode gestuur om hom in bedwang te bring sodat hy nie Troje self vernietig nie. Dit is blykbaar ’n bewys dat Achilles se woede die noodlot self kon teëgaan omdat Troje toe nog nie bedoel was om vernietig te word nie.
Eindelik het Achilles die man gekry wat hy soek. Hy het Hektor drie keer om die muur van Troje gejaag voordat Atena, vermom as Hektor se mees geliefde broer, Deiphobos, Hektor oorrreed het om stil te staan en teen Achilles te veg. Toe Hektor besef hy is in ’n lokval gelei, het hy geweet die geveg is onafwendbaar. Hy wou as ’n vegter sterf en het met sy swaard op Achilles afgestorm, maar sy teiken gemis. Hy het aanvaar dat hy gaan sterf en Achilles gesmeek om sy liggaam ná sy dood met respek te behandel. Achilles het vir hom gesê hy kan dit nie van hom verwag nie, want "my woede sal my nou daartoe dryf om jou vlees op te kap en dit rou te eet — soveel hartseer het jy oor my gebring".
Penthesilea[wysig | wysig bron]
Ná sy tydelike wapenstilstand met Priam het Achilles teen die Amasones se koningin, Penthesilea, geveg en haar doodgemaak. Daarna het hy egter oor haar dood gerou.
Sy aandag is aanvanklik so afgelei deur haar skoonheid dat hy nie so hard soos gewoonlik kon veg nie. Toe hy eers besef dit stel sy lewe in gevaar, het hy weer gefokus en haar doodgemaak. Terwyl hy gerou het oor die dood van so ’n seldsame skoonheid, het ’n bekende Griekse nar met die naam Thersites gelag en met hom gespot. Achilles was so ontsteld oor sy disrespek en onsensitiwiteit dat hy hom doodgeslaan het.
Memnon en die dood van Achilles[wysig | wysig bron]
Volgens ’n ander weergawe van Achilles se dood het hy verlief geraak op ’n Trojaanse prinses, Polyxena. Hy het Priam om haar hand gevra. Priam het ingewillig, want dit sou die einde van die oorlog beteken, asook ’n bondgenootskap met een van die wêreld se grootste vegters. Maar Paris, wat Helena sou moes prysgee as Achilles met sy suster trou, het agter die bosse weggekruip en Achilles met ’n pyl doogeskiet.
Achilles is veras en sy as is saam met dié van Patroklos begrawe.
Achilles en Patroklos[wysig | wysig bron]
Achilles se naam[wysig | wysig bron]
↑ Plato, Simposium, 180a
↑ Aischylos, Prometheus Geboeid 755-768; Pindar, Nemean 5.34-37, Isthmian 8.26-47; Poeticon astronomicon (ii.15)
Apollodoros, Bibliotheke III, xiii, 5-8
Ovidius, Metamorfose XI, 217-265; XII, 580-XIII, 398
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Achilles&oldid=1392324"
Die bladsy is laas op 17 Oktober 2015 om 06:26 bygewerk.