My kind wil van my skei
JY LEES NOU My kind wil van my skei
Dis ’n harde slag as jou kind haar rug op jou draai – en boonop uit die huis wil trek. Maar versoening is moontlik . . .
Tik “I hate my parents” in op Google en jy kry blitsig 23 200 000 trefslae. En 10 100 000 verwysings van tieners wat van hul ouers wil skei. Daar is selfs webtuistes waar regsgeleerdes aandui hoe hulle dit kan doen. Die hartseer agter die verhale is uiteenlopend. Party tieners sê hul ouers is te streng, ander se ouers gee nie genoeg om nie, sommige s’n gee te veel om . . . en party ouers moes nooit ouers gewees het nie! En dan is daar gewone rebelse tieners wie se ouers hulle irriteer. Dit laat enige ouerhart sidder, want hoe keer jy dat jou kind jou so begin haat dat sy uit diehuis wil trek en jou nooit weer wil sien nie?
In Junie vanjaar het die Kaapse Hooggeregshof semi-onafhanklikheid aan ’n 16-jarige meisie van Milnerton in die Kaap toegestaan. Dis die eerste keer dat ’n tiener in SA dit regkry.
Die meisie voel haar pa is onredelik streng. Sy mag nie hul huis verlaat het sonder toesig nie. Sy mag ook nie maats besoek het, seunsvriende of ’n selfoon gehad het nie. Haar pa het haar ook deur die gesig geklap. Haar ouers is ingeroep toe sy hulp by die skool gevra het. ’n Maatskaplike werker is ook betrek voor sy ’n prokureursfirma in Kaapstad gevra het om haar te help om haar van haar ouers te emansipeer. Dié familieregspesialiste het namens haar die aansoek by die hof ingedien. In sy verweer het haar pa die ouerhuis as “liefdevol” beskryf en gesê dat hy net sy kinders teen slegte invloede wil beskerm.
“ ’n Mens moet verskillend na elke saak kyk. Dit kan ’n presedent vir toekomstige sake skep,” sê hy op www.capetownlawyer.co.za. Adéle Grosse, ’n ouerskapfasiliteerder en skepper van die program In Touch Parenting, sê dis nie uitsonderlik dat ’n tiener van haar ouers wil skei nie. “Ek het al met talle gevalle te doen gekry. Te veel. Maar nie almal eindig in die hof nie. Ek het al heelparty gesinne bygestaan wat saam hul probleme konuitsorteer.”
Ek het al heelparty gesinne bygestaan wat saam hul probleme konuitsorteer."
Christené Gaitskill, senior terapeut by Famsa (Familie-en-Huweliksverenigingvan Suid-Afrika) in Bloemfontein, wat ook ’n private praktyk het, is self ma van drie tienerdogters en ’n sesjarige seun. Sy meen baie ouers verloor weens hul opvoedingstyl beheer oor hul kinders.
’n Outokratiese ouer is streng en rigiede reëls geld. Die kind het nie ’n mening nie. Die permissiewe ouer het nie streng en konsekwente reëls en grense nie en die kind leer nie om gevolge te dra nie, sê sy. Prof. Nicolene Joubert, sielkundige en hoof van die Instituut vir Christelike Sielkunde in Johannesburg, sê tieners sal noodwendig gesinsreëls, godsdienstige oortuigings en die bestaande samelewingsbestel bevraagteken. “Dis belangrik vir die ontwikkeling van ’n eie identiteit en waardestelsel. Dit vorm die basis vir die vermoë om morele keuses te maak gegrond op morele oortuigings eninsig eerder as blote gehoorsaamheid aan ouers se wense.”
As ouers hierdie proses nie verstaan nie en te rigied en outokraties optree, versterk dit die kind se rebellie en veroorsaak konflik. Te liberale ouers wat nie gesonde grense stel nie, kan dieselfde resultaat verwag – onhanteerbare rebelse gedrag,meen sy. Om die goue middeweg te vind klink makliker as wat dit is. Soos Christené sê: “Ouers het dikwels onrealistiese verwagtinge van hulself en hul kinders. Jy en jou kinders gaan foute maak.” Adéle glo die wenresep is gelukkige ouers. “Ouers met vervulde lewens se kinders voel veilig en geborge.” Haar program In Touch Parenting is gegrond op vier pilare: kommunikasie, dissipline en grense, verantwoordelikheid en ook selfbeeld. Kommunikasie “Praat eerlik met jou kind en luister veral met jou oë, ore en sesde sintuig,” sê Christené. “Hanteer konflik met liefde, moenie beskuldig of persoonlik raak nie. Keur die daad af, nie die mens nie. Gebruik ‘ek’- en nie ‘jy’-boodskappe nie. Laat jou kind voel haar mening en gevoelens is belangrik. By gesinsvergaderings kan almal gevoelens deel sonder veroordeling.”
Probeer om jou kind se perspektief ook in te sien voor jy bloot weier om toe te gee."
Soos Adéle verduidelik:
“Vir ’n tweejarige kan ‘nee’ dalk voldoende wees, want julle kan nog nie redeneer nie. Vir ’n tiener wat alles in die lewe begin bevraagteken, gaan jy oortuigende redes vir jou ‘nee’ moet gee.” Verantwoordelikheid Christené meen tieners moet stelselmatig meer verantwoordelikhede kry en leer om die gevolge te dra: positief of negatief. Dis op hul beurt ouers se verantwoordelikheid om as volwassenes aan hul eie groei sowel as hul verhouding met hul kinders aandag te gee, benadruk Amanda.
Christené sê as jy voel jy het die leisels verloor, moet jy professionele hulp kry. Prof. Joubert weet van talle gevalle waar konflik tussen ouers en tieners op ’n soort “egskeiding” uitloop en glo beradingkan sake uitstryk. “Kinderswat wel geldige probleme het omtewil ‘skei’, kanpraat met iemandwat hulle vertrou, soos ’n onderwyser of predikant. Of raadpleeg ’n sielkundige.” Amanda verduidelik Family Constellations bringgesinne dikwels in voelingmet onbewustelike gesinsdinamika, hoe omnegatiewe patrone te verbreek, ommishandeling te erken en te staak, enometiese en emosionele verskille te oorbrug. Die ideaal is as die hele gesin saamwerk.
Elize se storie
Jaco het nog altyd oor die lyne ingekleur. Reëls is iets wat uitgedaag moet word ... Alles word bevraagteken.
Hy is in graad 1 met aandaggebreksindroom (AGS) gediagnoseer, bevestiging van wat ek reeds geweet het: Dit gaan bloedsweet wees om hom groot te kry. Ek het oral kers opgesteek oor die beste manier om hom te help, sielkundiges besoek, stapels boeke deurgewerk. ’n Kind moet grense hê om veilig te voel. Ek het dit so wyd moontlik getrek. Hy is so cool met sy Elvis-kuif, sy lip-ring en sy stywe, stywe rooi jeans. Die grense wat daar is, is egter ononderhandelbaar. Hy moet sy skoolwerk doen, gesond eet, genoeg slaap . . .Dinge wat sy toekoms raak. Sy ouer broer, Fransie* (20), is ’n modelkind. Uiteraard moes ek my ouerskapstyl aanpas. Ek het Jaco nooitin ’n raampie probeer druk nie, maar hom toegelaat om sy eie identiteit te ontwikkel. Hy was my babbelbekkie, die een wat almal laat skaterlag het, altyd vrygewig met sy drukkies . . .
Op 16 kon ek nie meer met hom huishou nie. Hy was aggressief, uitdagend en rebels. Hy wou nie skool toe gaan nie, het so laat uitgebly soos hy wou. Elke deur in die huis is met sy vuiste bygekom. Toe kom Gert*, ’n vriendin van Jaco se pa, op die toneel. Dit het eers na ’n bestiering gelyk, ’n sterk mansfiguur in sy lewe. Maar dit was ’n nagmerrie. As Jaco nie sy sin gekry het nie, het hy by Gert gaan plak. Daar kon hy laatuitbly, met Gert se groot 4x4 rondry, sonder lisensie. Hy het begin rook en drink. Opskool het dit beroerd gegaan.