Mini-begroting: ‘Meer belasting SA se voorland’Malusi Gigaba, minister van finansies, het Woensdag die 2017 mediumtermyn-begrotingsraamwerk (MTBPS) in die parlement voorgelê. Foto: ANA. Malusi Gigaba, minister van finansies, se eerste mini-begrotingsrede dui daarop dat Suid-Afrikaners hulself vir nog meer belasting in die toekoms sal moet staal, en die moontlikheid van nog ŉ kredietafgradering in die komende paar maande. “Ek dink nie mense besef in presies hoeveel moeilikheid hierdie land is nie. Ons staan tans op rekordhoogtes se staatskuld. Die syfers in die mediumtermynbegroting is ŉ bewys dat ons ŉ liggewig minister van finansies het wat nie die syfers verstaan wat hy deurgee nie. “In plaas daarvan dat hy sy voet neersit en sê ‘mense ons kan dit nie meer bekostig nie’, hou hy aan om die jongste maatskaplike gonswoorde te gebruik,” het Dawie Roodt, hoofekonoom van die Efficient Groep, gesê. Beide die rand en kapitaalmarkte het ook skerp negatief gereageer op Gigaba se mediumtermynbegroting. “Ek dink nie ŉ mens moet nou te veel in hierdie afname in die Rand/Dollar-wisselkoers lees nie want dit is korttermynreaksies. Die negatiewe reaksie is dalk eerder ŉ aanduiding van die algemene wantroue in Gigaba,” het Piet le Roux, uitvoerende hoof van die sakeregte-waghond AfriSake, gesê. Le Roux het ook gesê dit blyk uit die mini-begrotingsrede dat die minister nie beplan om staatsbesteding in te perk nie. “Hy wil eerder seker maak dat bestaande besteding nie oorskry word nie, iets wat nie verseker kan word nie, en sê hy sal ander maniere kry om die staatskas aan te vul. “Ek dink ook die minister onderskat wat die werklike syfers op die terugbetaling van staatskuld is, en die toekomstige negatiewe impak hiervan,” het Le Roux bygevoeg. Volgens hom is dit kommerwekkend dat Gigaba gemaklik is om te erken die meerderheid van Suid-Afrikaners is afhanklik van die staat. “Almal is bekommerd oor staatskaping, maar hierdie is ŉ soort kaping van kiesers omdat die staat die hoofvoorsiener van hulle daaglikse brood is. Vanuit ŉ sake-oogpunt is dit erg kommerwekkend omdat die staat eenvoudig voortgaan om beloftes te maak, maar dit nie kan nakom nie wat net tot groter onstabiliteit gaan lei.” Ekonome in die landboubedryf het ook hulle teleurstelling oor die minister se terugvoer gegee. Wessel Lemmer, landbou-ekonoom van Absa, reken die groeiende staatskuld sal verder negatiewe impakte op die rand hê wat weer sal lei tot ŉ hoër insetkoste vir boere. “Ek sou dit waardeer het as die minister minstens erkenning aan die landbousektor gegee het vir die rol wat dit gespeel het om die plaaslike ekonomie se kop bo water te hou. “Ongelukkig het die minister geen opmerking gemaak oor die uitdagings wat die bedryf in die gesig staar nie en ook geen aanduiding gegee van regeringshulp vir boere van droogtegeteisterde provinsies nie,” het Hamlet Hlomendlini, senior ekonoom van AgriSA, gesê. Roodt het gesê hy is baie bekommerd oor skade wat die regering onder leiding van pres. Jacob Zuma aan die plaaslike ekonomie aangerig het. “Selfs al kry ons die beste regering ter wêreld sal dit meer as 10 jaar neem op die ekonomie terug te plaas op die regte pad.”