Anton Mankgabe, ŉ woordvoerder van die Durban Deep-gemeenskap, het ná die hofverrigtinge gesê die inwoners is teleurgesteld dat die beampte se borgtog toegestaan is. “Ons is gefrustreerd, ons het dit nie verwag nie. Al die redes wat in die hof aangevoer is, maak nie sin nie,” het hy gesê.
Die beampte het Maandag vir die eerste keer in die hof verskyn en die saak is tot vandag uitgestel. Honderde ontstoke inwoners het Maandag by die hof saamgedrom en die situasie was gespanne.
Dis Oukersaand en die gesin is opgewonde om die Kersboom saamgetrek. Kersvader (die vader des huises) het pas die geskenke uitgedeel. En nou wag ’n gesinstradisie. Deur die loop van die jaar gooi pa en ma gereeld ’n geldjie in die spaarvarkie, en op Oukersaand word die varkie stukkend geslaan, en die inhoud onder die kroos verdeel sodat hulle vir hulself ietsie na eie smaak kan aanskaf.
Die hamer doen sy kapwerk en die spaarvarkie bars oop. Papiere fladder grond toe. Maar dan die verbystering – op elke stukkie papier staan “I owe you” geskryf. Nie ’n werklike sent het uit die varkie gekom nie.
Vanmiddag het die nuwe minister van finansies, Tito Mboweni, die onbenydenswaardige taak om die spaarvarkie oop te kap. Dit is wel nog net die sogenaamde mini-begroting, of midtermynbeoordeling van die ekonomie, maar dit kan kwalik meer voorkom dat die spaarvarkie op Oukersaand (met die werklike begroting aanstaande jaar, en die tot ’n effens mindere mate die staatsrede) iets anders in die spaarvarkie gaan kry as ’n vrag “I owe you”s.
In wese het die skynbaar onbekostigbare rekening vir ongeveer ’n dekade van Zuptakrasie nou opgedaag.
Die mini-begroting is dus nie net vir Mboweni ’n taai toets nie, maar ook vir pres. Cyril Ramaphosa wat pas weer beloof het dat inderdaad skoongemaak sal word. Benewens die vraag of hy oor genoeg politieke wil beskik om die regering van ’n groot deel van sy elite te stroop en aan die pen te laat ry, staan die vraag boonop ook of Ramaphosa oor die kapasiteit beskik om dié taak te verrig.
Vra maar regerings soos dié van die VSA en Italië – dis nie so maklik om die Mafia met wortel en tak uit te roei as dit eers gevestig is nie. Intussen kom nuwes in die VSA by – die Russiese, die Armeense, die Chinese – noem maar op.
In Suid-Afrika was daar lank ’n tradisie dat daar voor begrotings en mini-begrotings ’n stortvloed pessimisme was. Wanneer die begroting egter gelees word, “toor” die minister egter sienderoë en die saak lyk lank nie meer so bedroewend nie. Soms lyk aspekte selfs rooskleurig.
Soms is dit egter nie veel meer nie as ’n dobbelspel waar die minister hoop sake verbeter en dat die kwade dag nie net uitgestel kan word nie, maar dat die beter môre sal sorg dat die kwade dag nie aanbreek nie.
Met die groot begroting vroeër vanjaar is reeds 11% van die begroting toegewys om staatskuld te betaal. Daar word egter ’n begrotingstekort van ongeveer R50 miljard voorsien, en met die probleme by die Inkomstediens lyk dit onwaarskynlik of die uiteindelike werklike tekort veel kleiner sal kan wees.
Mboweni, en saam met hom Ramaphosa, staan vandag voor die diepste en wydste Rubicon wat die land nog in die gesig gestaar het. Gaan die rivier met sy gevare en die opofferings wat dit vereis aangedurf word? Of gaan Mboweni en Ramaphosa toelaat dat die Zuptakrasie hulle oorweldig en soos die destydse Romeinse leër deur Hannibal en sy olifant-brigade in die Trasimeense meer gedryf word om man en muis te verdrink?
Mulaudzi sê die ondersoekspan sal bepaal of die gebou veilig is vir gebruik en wat die brand veroorsaak het.