Shell-uitspraak is ŉ knou vir WildekusFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Unsplash) ŉ Dringende interdik van vier omgewing- en menseregte-organisasies teen Shell om te verhoed dat die olie- en gasreus met seismiese opnames aan die Wildekus voortgaan, is Vrydag van die hand gewys. Shell het aangevoer sy planne is wettig en dat omvattende omgewingstudies gedoen is alvorens die projek van stapel gestuur is. Die saak is Woensdag in die hooggeregshof in Makhanda (Grahamstad) aangehoor. Shell sou reeds op dié dag met sy opnames aan die seebodem begin het. Border Deep Sea Angling Association, Kei Mouth Ski Boat Klub, Natural Justice en Greenpeace Africa word deur die omgewingsregsfirma Cullinan & Associates verteenwoordig. Volgens Happy Khambule, senior klimaat- en energieveldtogbestuurder by Greenpeace Africa, het die hof geweier om die interdik toe te staan omdat “onherstelbare skade aan mariene spesies” nie bewys kan word nie. “Waarnemende regter Avinash Govindjee het gesê hy betwyfel of die aansoekers die eksplorasieregte, wat in 2014 toegeken is, sal kan laat hersien of tersyde kan laat stel (weens die hoeveelheid tyd wat reeds verloop het). Die aansoekers kon egter bewys dat hulle ŉ prima facie-vooruitsig het weens skynbare onvoldoende openbare deelname.” Die aansoekers kon egter nie die regter oortuig dat daar ŉ redelike bewys van “onherstelbare skade” bestaan indien die interdik nie toegestaan word nie. Indien daar ŉ vertraging sou wees vir die seismiese opnames, is die “balans van gerief” tot voordeel van Shell. Hy het dus die aansoek met koste van die hand gewys. Die aansoekers is teleurgesteld dat die hof die aansoek van die hand gewys het sonder om hul versoek toe te staan om terug te keer na die hof met verdere bewyse en getuienis van kenners. Die kostebevel is ook ŉ terugslag omdat die aansoek in openbare belang gedoen is om die omgewing en kusgebied te beskerm. Die aansoekers het verwag dat hulle die geleentheid gebied sal word om verdere bewyse in te dien van onherstelbare skade wat aangerig sal word. “Die aansoek moes uiters dringend hanteer word, as gevolg van Shell se optrede en die versuim van die minister van minerale hulpbronne en energie om op te tree. Dit was dus nie moontlik vir kenners om gedetailleerde verslae en beëdigde verklarings af te handel teen die tyd wat die aansoek ingedien is nie,” verduidelik Khambule. Die aansoekers sal die uitspraak met hul regsadviseurs bespreek om te bepaal of aansoek om verlof tot appèl ingedien sal word. “Ons sal voortgaan om die landswye weerstand teen Shell te ondersteun en alle regsopsies oorweeg om die maatskappy te verhoed om voort te gaan,” het Khambule bygevoeg. “Shell en sy aandeelhouers behoort hulself te skaam,” sê John Luef, van die Border Deep Sea Angling Association. “Ons behoort almal ons beleggingsadviseurs en pensioenfondse aan te sê om uit Shell te onttrek. Dit is die enigste taal wathulle verstaan. Ons is uiters teleurgesteld met die uitspraak. Dit is egter nie die einde nie. Ons sal bly veg vir ons plaaslike inwoners, hul nalatenskap en die omgewing. Ons doen ŉ beroep op Suid-Afrikaners om saam te staan en hierdie indringing en omgewingskadelike seismiese opname teen te staan – asook enige toekomstige mynbouplanne.” Shell se bedrywighede wat vanaf Morgansbaai tot by Port St. Johns sal strek, sal ongeveer vyf maande lank duur. “Die moontlike impak op die mariene omgewing van die Wildekus bly kommerwekkend,” sê Dave Bryant, die DA se skaduminister van omgewingsake, bosbou en visserye. “Dit is noodsaaklik dat die projek nou baie noukeurig gemonitor moet word om seker te maak dat enige veranderinge of impak op die kusgebied onmiddellik aangemeld word.” Die DA neem kennis van betogings teen Shell se aktiwiteit landswyd die volgende paar dae. “Ons maan almal wat aan dié betogings gaan deelneem, om dit asseblief vreedsaam te doen en om diegene, wat by vulstasies werk en negatief geraak kan word deur direkte optrede, in ag te neem.” Bryant sê die beskerming van die Wildekus se kwesbare mariene omgewing is uiters noodsaaklik. “Daar is vier mariene beskermde gebiede aan die kus en walvisse gebruik dié kuslyn om in die somer te kalf. Dit is nog nie duidelik watter impak die skietwerk op die mariene lewe gaan hê of die talle mense wat ŉ bestaan maak uit die sensitiewe omgewing nie.”