Die dokter wat die na-doodse ondersoeke gedoen het, was ene Donald Munro Maciver. ’n Knap medikus en briljante diagnostikus. Ongelukkig vir hom doen hy ook die siekte op. Die voorlopige diagnose word later bevestig en in die Goewermentskennisgewing van 24 November 1928 word gerapporteer dat sy toestand besig is om te verbeter en die volgende maand was hy sommer baie beter en sterk aan die herstel. Hoewel hy heeltemal herstel, verloor hy in die proses ’n oog en een van sy arms.
Om te (kan) vergewe, is ’n goeie eienskap; om te vergeet, ’n swak eienskap. Vergeetagtigheid as gevolg van ’n siekte behoef geen verdere debat nie, maar vergeetagtigheid omdat jy dit so verkies of te lui is om te onthou, is onverskoonbaar. Myns insiens is die Suid-Afrikaners ’n uiters vergewensgesinde, maar terselfdertyd ook ’n vergeetagtige nasie. Dit is verder algemeen bekend dat hulle nie vreeslik lief is vir lees nie en as hulle wel lees, lees die meerderheid van hulle nie wyd genoeg nie of bloot oppervlakkig. Gaan praat maar met uitgewers, skrywers en bibliotekarisse.
As mens die kommentaar op sosiale media gaan lees sal jy agterkom hoe oppervlakkig die gemiddelde Suid-Afrikaner lees. Nuusblaaie plaas daagliks die hoofopskrifte van hul gedrukte uitgawes op sosiale media met ’n skakel na die betrokke berig in hul elektroniese uitgawes. In die meeste gevalle sal mens nie die volledige berig kan lees nie omdat jy nie ’n intekenaar van die betrokke publikasie is nie. Dit verhoed egter nie die meerderheid van die kommentators om, sonder om die berig te gaan lees, uitgesproke te wees nie. Haatspraak is gewoonlik aan die orde van die dag. Veral as dit ’n swart persoon is wat van die een en ander beskuldig word maar nog nie in ’n geregshof skuldig bevind is nie, sal sommige wit mense histeries ongeletterde uitsprake maak. Die ander kant is natuurlik ook waar maar hierdie skryfsel gaan nie oor wie die hardste skree en geraas maak nie.
Onmiddellik na hierdie berigte het die sosiale media ontplof! Hoe durf hulle (die skrywers)?! ’n Pot stront! Hoekom nou (eers)? Nog ’n manier om die wit man te laat skuldig voel. Sensasiesoekend. Ander sou mos daarvan geweet het. Hoekom is dit nooit onder die Polisie se aandag gebring nie?, was van die reaksies. Reaksies, wat hoofsaaklik van wit mense gekom het – sonder dat die meerderheid van hulle die Rapport of die boek onder oë gehad het. Ek wil my verstout deur te sê dat as die ‘aangeklaagdes’ swart was, hulle in hierdie stadium reeds skuldig bevind sou gewees het deur daardie einste groep. Bewyse daarvan is oral te vind op die sosiale media.
Meeste van hierdie geraasmakers ken nie die skrywers nie, weet nie van hulle bestaan nie en het (dalk gerieflikheidshalwe) vergeet van die koerantberigte van destyds of nooit die boeke wat oor hierdie onderwerp geskryf is, gelees nie. Sommige was dalk ook nog nie gebore toe die aanvanklike berigte daaroor verskyn het nie – hulle word in ’n mate verskoon.
Vir Mark Minnie ken ek nie, maar ek weet dat hy die speurder was wat vir Dave Allen, ’n intieme vriend van wyle oud-minster John Wiley, in hegtenis geneem het op aanklagte van seksuele misdrywe met minderjarige seuns. Twee dae daarna is hy dood gevind op die strand. Oënskynlik selfdood (dit was ook die amptelike bevinding). Allen sou ook voor sy dood aan Minnie gesê het dat Wiley net so skuldig aan seksuele misdrywe met minderjariges is as wat hy was. Minnie het dit ook destyds aan Die Burger bekend gemaak. Maar terwyl Minnie met die ondersoek teen Allen besig was, was hy op vele vlakke ontmoedig om met die ondersoek voort te gaan, trouens hy was deur die senior staatsaanklaer gevra om die ondersoek te staak. Die dossier was uit sy kantoor verwyder en later was hy ook deur die veiligheidspolisie ondervra oor die aard van sy ondersoek. Vier dae na die dood van Allen word Wiley op 29 Maart 1987 ook dood gevind. In sy kamer, met ’n skietwond deur sy kop. Hoewel daar baie onbeantwoorde vrae is rondom die omstandighede van sy dood was die amptelike bevinding dat hy selfdood gepleeg het.
Toe sy oor apartheidsvergrype berig het en probeer berig het, is sy gedreig met selfs die dood. In ’n stadium moes sy na die buiteland vlug omdat sy geweier het om haar bronne bekend te maak. Baie van haar ondersoekwerk is bloot afgemaak as ’n klomp bewerings maar jare later tydens die sittings van die Waarheids- en-versoeningskommissie was dit erken deur hoë polisie offisiere ensovoorts. Baie mense sal nie eens meer onthou nie dat dit sy was wat verantwoordelik was vir die berigte oor die buite-egtelike verhouding van Allan Boesak en Di Scott. En terselfdertyd die polisie se spioenering op gewone burgers op die lappe gebring het. Hiervoor was sy en haar redakteur voor die media tribunaal gedaag maar is uiteindelik gelyk gegee.
’n Ander uitstekende ondersoekende joernalis, Jani Allan, skryf in 2015 in die Daily Maverick onder andere soos volg: