In vandag se sleutelteks is Jesus steeds besig om sy dissipels voor te berei om, na sy hemelvaart, te kan voortgaan met sy werk en Hy bid vir hulle eenheid soos wat Hy en die Vader een is.
Handelinge 16:16-34; Psalm 97; Openbaring 22:12-14, 16-17, 20-21
In die Openbaringteks verseker die opgestane Here dat Hy gou weer kom. Die die Handelingeteks gaan verder met Paulus se getuienis en fokus op die verhaal van sy en Silas se ervaring in die tronk.
Dit tref 'n mens dat hierdie gebed in Johannes eintlik die rol inneem van die gebed wat Jesus in Getsemane gebid het, en waar sy dissipels nie wakker kon bly nie. Dit is sy finale aardse gebed (en lering) vir die dissipels. Hierna sou Hy as Hoëpriester hemelse gebede bid vir hulle (Hy is daar ons Voorspraak – 1 John 2:1; Hy leef daar vir altyd om vir ons in te tree – Heb 7:25; Hy pleit daar vir ons [nes die Gees in ons harte] waar Hy sit aan die regterhand van God – Rom 8:34). En die inhoud van die gebed is net so omvattend soos die Ons Vader wat Jesus aan sy dissipels geleer het.
Die gebed vertoon die volgende drie-delige (Westcott) struktuur wat interessante ooreenkomste vertoon met die wyse waarop Aäron sy rol as Hoëpriester gespeel het (doen versoening vir homself, die priesters en die hele gemeente – Lev 16:17):
Jesus bid vir Homself en die voltooiing van sy roeping: dat God Hom sal verheerlik soos tevore, want Hy het sy taak voltooi ("dit is volbring" – Joh 19:30), om God se woorde aan mense bekend te maak – 17:1-8;
Vir die beskerming van die dissipels se onderlinge gemeenskap, sodat hulle net soos Hy en die Vader een kan wees – 17:9-12;
Vir die beskerming van die Bose (soos in die Ons Vader) deurdat hulle toegewy bly aan die waarheid van God se woord, al erken Jesus dat Judas verlore is soos die Skrif voorspel het (Ps 41:10) – 17:13-19;
Jesus bid vir kerk:
die eenheid van al die gelowiges wat deur die dissipels se werk tot geloof in Jesus sal kom, as 'n verdere getuienis aan die wêreld – 17:20-23;
Jesus bid vir 'n hereniging met die gelowiges dat hulle Sy ware heerlikheid kan sien en Sy liefde volkome in hulle kan bly – 17:24-26.
Let op dat die ewige lewe nie op die hemel as sodanig dui nie, ook nie op 'n tydloosheid nie, maar op 'n onbelemmerde verhouding met God.
Dit bly die primêre Skrifgedeelte wat die eenheid van die gemeenskap van gelowiges as 'n fundamentele waarheid beskryf, wat altyd 'n aanmoediging sal bly om waar daar skeuring is, alles in 'n mens se vermoë te doen om die eenheid te herstel. Paulus sou baie tyd aan hierdie gedagtes spandeer en dit verder uitspel (1 Kor 12-14; Ef 3-4). Dit is die lewende testament van Jesus – Hy bid vir en werk vir eenheid, 'n eenheid presies soos Hy dit met die Vader en die Gees beleef. Niks minder as dit kan ooit my doelwit en passie bly nie.
Aanvangswoord: (Psalm 97)
Seëngroet: (Openbaring 22)
Wet: (Openbaring 22)
Lied 372 "Hoe glansryk blink die morester vs 1,2,3"
Vryspraak: (Handelinge 16)
Seën: (Openbaring 22)
of die voorstel uit die basisliturgie van Woord en Fees 2014
Seëngroet (Openbaring 22)
21Die genade van die Here Jesus sal by almal wees. Amen
Gee net eers die agtergrond van die tronkdeure wat oopgaan toe Paulus en Silas om middernag lofliedere sing…
30Hy het hulle buitekant toe gevat en gevra: "Menere, wat moet ek doen om gered te word?"
F262. "'n Duisend Stemme Sing"
F268. "Verlosser Vir My"
1. Verlosser vir my,
eensaam aan 'n kruis,
U het my hart verower.
Verlosser vir my,
gebroke in 'n graf,
U het my hart verower
Ek offer myself,
net vir U
net vir U.
2. Verlosser vir my,
Gesalfde Seun van God,
Ek wil niks terughou nie,
niks terughou nie,
Alles net vir U
In Johannes 17:21 bid Jesus vir die kerk: "Vader, Ek bid dat hulle almal sal saamwerk."
Is dit altyd maklik om saam met ander mense te werk? Hoekom nie?
Weet julle hoe bye werk? Hulle bly almal saam in een groot huis wat ons 'n korf noem, maar hulle is nie almal dieselfde nie en hulle het ook nie almal dieselfde werk nie (wys vir die kinders prentjies as dit moontlik is):
die koningin lê die eiers,
die baba-bye hou die korf skoon,
dan is daar werkerbye wat ook verskillende dinge doen. Sommige pas die eiertjies wat pas uitgebroei het op, ander bou die heuningkoek en ander maak kos bymekaar.
Al die bye is verskillend en het verskillende werkies, maar weet julle hoekom kan hulle saamwerk? Want hulle werk nie vir hulself nie, hulle werk tot die beswil van die hele korf.
Jesus wil hê dat ons ook so sal saamwerk in die kerk vir die beswil van die kerk omdat dit God s'n is en omdat ons lief is vir God.
Hierdie verdeling het leierskap onmoontlik gemaak. Besluitneming was gewoonlik krisisbestuur om te keer dat die pot van konflik oorkook. Van langtermynbeplanning en saamwerk was daar min sprake. Een van die bestuurslui het gesê: "Die projek het geweldige spanning veroorsaak, omdat die bestuur nie saamgestel was om op een doel te fokus en probleme op te los nie. Die klem het op verwyte en blameer van mekaar geval." 'n Ander uitvoerende beampte: "Ons het elke dag 'n korporatiewe senuweeinstorting beleef."
God se standaard vir die kerk
In Jesus se gebed vir die kerk in Johannes 17 word geen ruimte vir misverstand gelaat nie. Dit is duidelik dat die fisieke, konkrete eenheid van die kerk – al bestaan dit uit hoeveel tale, volke en nasies – vir Jesus geweldig belangrik is.
Mens vra dadelik: wat word met kerk bedoel? Die antwoord is natuurlik die geloofsgemeenskap op plaaslike vlak. Jesus bid vir die gemeenskap van dissipels, sy gemeente. Intussen het baie kerklike strukture ontwikkel, soos ringe, sinodes, denominasies. Al hierdie ander strukture moet ook eenheid beliggaam. Ons fokus vandag primêr op die gemeente as kerk.
Waarom is hierdie standaard so belangrik? Die eenheid van die kerk word in die eenheid van God begrond. Die kerk moet een wees, soos Vader, Seun en Heilige Gees een is. Natuurlik is Vader, Seun en Gees nie dieselfde nie, al is hierdie drie Persone een God. Daar is ook in God diversiteit, aldus die Bybel. Tog is God een. Hierdie eenheid is 'n liefdesgemeenskap van onderlinge diens en roepingsvervulling.
Net so moet die kerk een wees. God se doel met die eenheid van die kerk is 'n eenheid van liefde, roeping en getuienis. Die sukses van die kerk as goddelike projek hou met hierdie eenheid verband. Op grond van die eenheid sal die wêreld kan glo dat God die Vader Jesus gestuur het.
Die belang van die kerk se wesenlike eenheid in liefde, diens en roeping is so deurslaggewend dat ons vandag dieper daaroor moet nadink op grond van die Woord van die Here.
Jesus se gebed
In Johannes 17 bid Jesus sy aangrypende gebed kort voor sy kruisiging. Die gebed bestaan uit die volgende elemente:
'n Gebed vir Jesus se eie verheerliking (verse 1 – 5). Sy werk is afgehandel en Hy is gereed om terug te keer na sy Vader toe.
'n Gebed vir Jesus se dissipels (verse 6 – 8). Die dissipels is die mense wat die Vader aan Jesus gegee het, en hulle het Sy woorde aangeneem
'n Gebed vir die nood en behoeftes van die dissipels (verse 9 – 19). Jesus bid vir die bewaring van die dissipels, omdat die wêreld hulle haat, aangesien hulle aan die Vader behoort. Jesus bid dat hulle van die Bose bewaar sal word en trou sal bly aan die waarheid van die Woord wat God gegee het.
'n Gebed vir die toekomstige kerk (verse 20 – 26). Die dissipelkring sal uitbrei, want ander sal ook tot geloof kom. Die kerk sal groei. Jesus bid vir groei en ook dat almal eendag in die heerlikheid sal wees waar Hy sal wees. Jesus vra ook dat God se liefde in die dissipels sal wees.
Ons teksgedeelte kom uit hierdie laaste gedeelte van Jesus se gebed. Dit is 'n aangrypende gebed vir die eenheid van die kerk, sodat die kerk se getuienis effektief sal wees. Jesus bid dat die liefde wat die Vader aan Hom bewys het, ook in die dissipels sal wees. Hy vra ook dat die kerk sy heerlike bestemming sal bereik, en Jesus se heerlikheid by die Vader sal beleef.
Jesus bid vir die eenheid van die kerk. Dit beteken Jesus bring 'n nuwe gemeenskap van volgelinge byeen wat gekenmerk moet word (a) deur 'n eendragtige navolging van Jesus. Sy dissipels word geestelik gebore uit die liefde wat die Vader deur die Seun aan hulle bewys het, en (b) moet mekaar daarom in liefde dien. Deur hulle eenheid en liefde (c) getuig hulle na buite. Omdat die kerk een is, sal die wêreld glo dat God nuwe lewe moontlik maak.
Dit is tragies dat daar soveel verskeurdheid in die kerk is. Daar's fout in ons geestelike DNA in soverre as die eenheid van die kerk, die liggaam van Christus, nie vir ons belangrik is nie. Ons kan bv. so gefokus wees op ons voorkeure, dat ons bereid is om die kerk te verskeur net omdat ons eie behoeftes nie beantwoord word nie.
Vir Jesus is die eenheid van die kerk geleë in die eenheid van Vader, Seun en Heilige Gees. Die kerk moet een wees soos God een is. Vir die wêreld buite die kerk is dit 'n geval van "sien is glo". Die wêreld kan net glo wat hulle by die kerk sien. Daarvoor is Jesus se gebed in Johannes 17 net té duidelik dat die kerk één sal wees sodat die wêreld kan sien (17:24), glo (17:21) en weet (17:23). Hulle kan net sien as die kerk sigbaar een is.
Daarom kan die kerk nie weg kom met die verskoning van die sogenaamde "onsigbare kerkeenheid" nie. Eenheid is bedoel om gesien te word. Die wêreld kan nie glo op grond van 'n onsigbare eenheid nie.
As ons selfondersoek doen ten opsigte van ons verdeeldheid, sal ons dit op verskillende vlakke moet doen. Dit gaan oor gesindhede binne ons eie gemeente of wyk; verdeeldheid ("gevegte") tussen predikante of lidmate wat onberekenbare skade aan die Here se kerk aanrig. Die eenheid moet al wyer kring. Die voorbeelde van kerklike verdeeldheid in ons land (langs kleurgrense, op taalgronde, om politieke redes, op grond van persoonlike smaak) maak dat ons ons koppe in skaamte laat hang.
Ons moenie Jesus se gebed om eenheid probeer afwater omdat ons so sukkel om een te wees nie.
Een of eenders?
Jesus bid dat daar eenheid onder sy volgelinge sal wees. Hierdie volgelinge was nie 'n groep eenderse mense nie en tog bid Hy dat hulle een sal wees. Miskien dink ons te veel oor eenheid in terme van "eendersheid". Vir baie mense is 'n peloton mense in uniform wat in gelid marsjeer, mooi! Dis volledige eendersheid.
Die gevaar is dat ons iets hiervan in die kerk, in ons gemeente soek wanneer ons aan eenheid dink. Dan voel ons goed as almal konformeer na dieselfde kleredrag en dieselfde gebruike. Wanneer hierdie prosesse lank genoeg in 'n bepaalde gemeente plaasvind, raak dit al moeiliker om mense wat anders is sonder meer te aanvaar. Dit is nie verkeerd om by mekaar aan te pas en te konformeer nie. Die probleem ontstaan egter wanneer ons dit begin verwar met gemeente-eenheid en kerkeenheid.
Nee, eenheid is nie eendersheid nie. In die kerk van die Nuwe Testament was daar trouens die grootste verskeidenheid mense denkbaar in die gemeentes wat ontstaan het. Jood, Griek, arm en ryk, sondaars en mense wat al 'n lang pad met die Here gestap het. Van hierdie mense was voormalige vyande van mekaar.
Die eenheid in liefde en diens waarvoor Jesus bid, toon juis die wonderbaarlike krag van God wat mens tot 'n eenheid saambind as verskil hulle ook hoeveel van mekaar.
Eenheid wat deel in Jesus se heerlikheid
Kom ons sê dit nog 'n keer: Die eenheid is so groots en diepgaande dat Jesus dit selfs met die eenheid tussen Hom en die Vader vergelyk. Hierdie eenheid is so geloofwaardig dat Jesus by herhaling sê dat dit nodig is dat sy volgelinge een sal wees, want dan sal die wêreld weet en glo.
Wat raakgesien moet word, is wat Jesus van sy "heerlikheid" in vers 22 sê. Om dit te verstaan moet ons teruggaan na Johannes 12:23 ("Die tyd het gekom dat die Seun van die mens verheerlik moet word"). Hiervandaan stuur die verhaal direk op die kruisiging (wat paradoksaal sy verheerliking is) af.
Die heerlikheid wat Jesus volgens Johannes 17:22 aan sy volgelinge gegee het sodat hulle een kan wees, gaan oor die paradoksale heerlikheid. Jesus "gee" aan sy dissipels sy lydensweg. Die eenheid tussen Jesus se dissipels is ten diepste 'n eenheid wat die vrug is van dissipels van Jesus wat hulle kruise dra, volgelinge van Hom wat bereid is om die minste te wees en ander se voete te was, gelowiges wie se optrede vol van genade en waarheid is. In hierdie liefdesgemeenskap is die vrae, "Wie is eenders en wie is anders?" nie belangrik nie. Hier word gefokus op die vrae, "Wie het hulp nodig? Wie se laste moet gedra word?"
Verstom oor die eenheid
Jesus het twee keer die verbintenis gemaak tussen sy volgelinge se eenheid en die wêreld se reaksie. Daar word vertel dat die wêreld in die eerste eeue verstom was oor die soort liefde wat deur Christene beoefen is. In 'n harde wêreld was hierdie gemeenskappe van genade en waarheid ongekend.
Sosioloë soos Rodney Stark verbind die vinnige groei van die vroeë kerk juis aan die liefde en diens wat uit Jesus se gebed voortspruit:
Christene het siekes, ook uit die omliggende heidene, versorg tydens groot plae wat die Romeinse Ryk getref het. Dit terwyl baie mense siekes op straat uitgesit het om daar te sterf, sodat hulle nie self aansteek nie.
Juis omdat Christene mense uit ander groepe, wat dikwels vyandig tot mekaar geleef het, in die kerk opgeneem en hulle van Jesus se liefde en diens geleer het, het samelewings veiliger geword. Geweld het afgeneem. Stede waar vroeër gewelddadige vyandskap tussen etniese groepe bestaan het, het beter plekke geword. Daarom het die Christelike geloof veral vinnig in Romeinse stede versprei.
Vroue en kinders is gerespekteer, en as volwaardige lede van die gemeente hanteer. Aangesien die waarde van vroue in die Christelike kerk hoër geag was, het die Christelike kerk groter groeikrag en daadkrag gehad as die omliggende samelewing wat vroue geminag, onderdruk en uitgeskuif het.
Christene het ook al hulle kinders grootgemaak. Anders as die Romeinse samelewing waar dogters geminag, en dikwels buite gelaat is om aan blootstelling te sterf (as iemand anders hulle nie opgetel en gevat het nie), het Christene al hulle kinders grootgemaak.
Baie van die Christene se diens en toewyding het hulle hul lewe gekos. Die kerk is deur die staat vervolg. En tog was hulle een in liefde en diens, en het daarom 'n kragtige getuienis gehad.
Laat dit ook ons "heerlikheid" wees – dat die wêreld ons eenheid sal sien, nie omdat ons eenders is nie, maar omdat ons werklik vir mekaar met Jesus se liefde omgee.
Jesus en die Heilige Gees
Die Here praat vandag met ons oor ons eenheid in liefde en diens. Ons doen dit met hemelvaart nog vars in ons gedagte. Ons het verlede Donderdag gehoor Jesus sit op die troon en regeer oor ons, tot ons beswil. Ons is in Pinkster en gaan volgende week Pinksterfees vier. Dit gaan oor die uitstorting van die Heilige Gees.
Dit is dus moontlik om in eenheid saam te leef. Ons leef onder die genadige koningskap van Jesus, bemagtig deur die Heilige Gees wat op ons almal uitgestort is.
Elkeen van ons het iets om te bely wanneer die eenheid van liefde, diens en geloof van die kerk bespreek word. Mag ons vandag werklik die Woord van die Here hoor, daarna luister, dit oordink en dit gaan doen. Sodat God verheerlik kan word en die wêreld kan glo.