Die vleis is toe huis toe gevat en gaargemaak. Al die kinders het rondom die pot gesit en daaraan geruik asof dit hulle magies nou sou volmaak. Kom etenstyd, is die vleisie opgehang oor die tafel, en is elkeen ’n bord pap gegee. Hulle kon dan die pap vat en so tik aan die vleis om die smaak te kry. Dis nou regte vleishonger vir jou!
Vandag trek mense mos weer swaar en dit laat my aan my ouma se storie dink. As kind het ek grootgeword die dag toe my pa vir my sê ek moet die vuur pak vir ons Saterdag-braai, terwyl hy en my ma bietjie gaan “rus”.
Ek en my boetie het met groot oë die hout gepak en aangesteek, en gekyk hoe die vlamme dans en weer gaan lê om perfekte kole te vorm. My pa het my toe ook geleer die vuur is net reg vir braai wanneer jy jou hand vir tien tellings bo die kole kan hou sonder om te brand.
Nie dat ek as vrou baie geleentheid kry om my fenomenale braaikennis ten toon te stel nie. Ek moet altyd by die vrouens in die kombuis klets en slaai maak terwyl die manne braai, en gewoonlik verbrand hulle die vleis. Dis mos tradisie. Gelukkig werk dinge anders by my huis. ’n Meisie kan mos haar eie vleisie braai!
Mooi vleis is rooi vleis, en ek hou van myne soos wat ek van my mense hou, met ’n lekker vetjie aan. Veral as dit by tjoppies en steak kom. Daar is ook ’n spesifieke kleur en tekstuur wat die vet moet wees. Niks kom naby ’n Karoo-lammetjie nie. Kyk, daai rou vet glimlag vir jou vanaf die rooster, en staan ferm langs die sappige vleis. Hy word ook vinnig krakerig voordat jy die vleis brand.
Ek het onlangs in Clanwilliam gaan kuier, en kon toe my hande op so ’n sappige Karoo-lamsribbetjie lê. Reg daar uit Calvinia se wêreld uit. Hemels. En as mens sulke mooi vleis kry, moet mens nie te veel daaraan doen nie. Geen gemarineer met soet souse en speserye nie. Nee wat. Lam se kind hou van roosmaryn, suurlemoen en sout. Moenie die wit peper vergeet nie. Daar is net iets wat gebeur met sekere kosse en wit peper. Hulle stap hand aan hand. Nou ja toe. Waarvoor wag ons? Steek aan daai vuur suster!
Lamsribbetjie op die kole
Sommige mense glo jy moet ’n ribbetjie winddroog maak. Met die oorvloed van vlieë en allerhande vreemde vlieënde voorwerpe, is dit dalk beter om hom oornag in die yskas te bêre.
’n Handvol van die Himalaja se pienk kristalsout
’n Handvol vars roosmaryn uit die tuin
Sprinkels wit peper
Die skil van so twee suurlemoene fyn gerasper
Meng al die bestanddele saam. Moet geen vloeistof bysit nie. Die gedagte is om die ribbetjie met die mengsel in te vryf. Die sout help ook om enige vog uit die ribbetjie te trek, en jou vet krakerig te hou wanneer jy vir hom braai.
Gebruik ’n kombuisdoekie om enige oortollige vloeistof van die ribbetjie af te vee voordat jy hom insmeer.
Laat staan oornag oop in die yskas.
Sit hom dan op ’n lekker matige vuur, draai die ribbetjie gereeld, gebruik die LK’s rotisserie beskikbaar by jou naaste Agrimark, en geniet jou braai sonder om bekommerd te wees dat daai rib brand. Jy kan vars suurlemoensap so tussen die draaie oorgooi. Haal hom af wanneer die vet glansend en krakerig is. Man, hoe water my mond nou.
My grootste frustrasie by ’n braai is wanneer iemand, en noem hom sommer - ’n steak - wil braai. Die tydsberekening werk nooit lekker uit nie. Braai jy hom eerste wanneer die vuur gloeiend warm en reg is vir die steak, dan moet die outjie in ’n bak lê en taai word terwyl die ander vleise op die vuur is. Braai jy hom laaste is die kole nie warm genoeg nie, en is hy droog en taai. En as jy nou ’n ramp op jou hande wil hê, moet jy steak en hoender saam braai. Dis ’n nagmerrie. Die enigste uitkoms is as jy daai steak sommer oor die braai looi terwyl daar nog vlamme op die kole is. Eet hom dan ook sommer dadelik as ’n voorgereg terwyl die hoender en ander vleise op die vuur is. Ek noem dit Zulu-steaks, vir geen logiese rede nie. Dis wat hulle is – Zulu-steaks.
’n Paar ‘rump steaks’ - soos ek reeds gesê het, met ordentlike vetjies aan - of kies maar die snit wat vir jou werk. Ek gaan nou nie ’n hele debat voer oor watter snitte beter werk vir wat nie, maar filet is vir my die mees smaaklose snit, alhoewel sommige mense daaroor vrek. Miskien vir die sous meer as vir die vleis.
Berei so jou bord voor
Vat ’n houtbord
Kap ’n handvol vars roosmaryn fyn
Meng al die bestanddele op die houtbord, en versprei dit oor die bord tot dit egalig lê. Nou is jy reg om daai ‘rump steak’ op die vuur te looi.
Braai die steak so vyf minute aan die een kant, en vier aan die ander kant, of soos wat jy daarvan hou. Myne moet medium-rou wees anders kan ek net sowel my skoensole kou. Maar party mense verkies hul vleis gaarder. Hoe dit ook al sy, braai jou vleis en haal hom af wanneer hy na jou smaak is.
Sit die vleis op jou houtbord en smeer al die bestanddele lekker in. Laat hom rus vir so lank as wat jy vir hom gebraai het.
Sny nou die steak in vingerdikte stukkies en rol elke stukkie ook in die bestanddele wat op jou houtbord is. Druk die sap van een suurlemoen daaroor uit, en stuur die houtbord net so rond sodat almal hulself kan help. Hulle sal hul vingers afkou. Jy kan nou rustig verder braai terwyl almal ietsie in hul mae het om die voggies lekker te help val; en jy hoef nie soos ’n kat oor die kole voor die braai te dans om die hoender en ander vleise gelyk gaar te kry nie.
As daar nou enigsins van daai steak iets oorbly, kan jy ook ’n lekker Thaise slaai daarvan maak.
Groen blare – roket en gewone blaarslaai, koljander en kruisement
Komkommer - sny dit teen ’n hoek en nie reguit nie. Die Thaise mense glo dit beïnvloed die smaak
Mung-boontjiespruite (bean sprouts in Ingels)
Gaar steak in repies gesny
Een of twee vars rissies (afhangende van hoe warm jy daarvan hou)
’n Vinger vars gemmer
Lemmetjiesap - 2 mates
Sjinese vissous - 3 mates
Mirin - Japanese asyn
Meng al die bestanddele saam en dan proe jy hom. Die smaak moet soet, suur, souterig, en skerp wees om al die dele van jou tong te stimuleer. Met so ’n effense branderigheid wat saam met die lemmetjiesap rondhang na elke happie.
Mans vergeet sommer van die braaivleis as hulle dié slaaitjie proe. Glo my!
Heel geel pit mielies (gebruik sommer ’n blikkie)
Maak ’n pot stywe pap - net styf genoeg sodat jy daarmee kan werk wanneer jy dit in die bak sit.
Voeg die botter, room, mielies en sout by wanneer die pap begin gaar word. Maak seker die pap is gaar maar nog nat.
So drie groot uie
Vars tiemie of soet basielie (basil in Ingels)
Kap die uie fyn en karamelliseer hulle. Dis belangrik dat die uie lekker bruin en soet is voordat jy die res van die bestanddele byvoeg. Dit gee die soet smaak aan jou smoor. Vat maar jou tyd maar roer die uie gereeld sodat hulle nie aanbrand nie. Net voor die uie reg is voeg die knoffel by en braai dit deur. Sny die ansjovis fyn op en voeg ook by. Voeg nou die blikkies tamaties en vars sampioene by, en laat die smoortjie kook totdat hy lekker dik is. Jy kan so bietjie water of Port bygooi net om seker te maak hy brand nie aan nie. Sny die basielie fyn en gooi dit by net voordat jy die paptert begin bou.
Skep ’n laag pap in ’n bak wat jy nie skaam is om op die tafel te sit nie. Hy moet ook in die oond kan pas. Druk die pap plat, en sit ’n laag van die tamatiesmoor wat jy gemaak het daaroor. Wissel dit af, een laag pap een laag tamatiesmoor totdat jy met pap bo-op eindig. Rasper verouderde cheddar kaas daaroor met krakerig gebraaide spekrepies. Druk jou tert onder ’n vuurwarm rooster in die oond, en hou jou oog daarop sodat die kaas nie brand nie. Haal hom uit as al die kaas gesmelt is, en hy net begin bruin raak bo-op.Bedien dadelik saam met die ribbetjie, en hou ’n nat jammerlappie byderhand want as mens die pap so tussen jou vingers rol en aan die ribbetjie begin tik-tik, vergeet mens skoon van vingers aflek.