AS HY SEËN, KAN GEEN MENS DIT KEER NIE | Elim Ministries
AS HY SEËN, KAN GEEN MENS DIT KEER NIE
Bielám, wat soms ook Bileam of Balaam genoem word, is een van die mees misterieuse karakters in die Skrif. Hy was nie deel van die volk van Israel nie (sy naam beteken letterlik: “nie deel van die volk nie”) en dit blyk dat hy van ŉ plek met die naam Petor in die streek van Mesopotamië afkomstig was. Alle aanduidings is egter dat Bielám glad nie onbekend in die destydse wêreld was nie. Die bekende Joodse historikus Philo het die volgende oor Bielám te sê gehad: “a man renowned above all men for his skill as a diviner and a prophet, who foretold to the various nations important events, abundance and rain, or droughts and famine, inundations or pestilence.” Nog ŉ historikus, Josephus, noem vir Bielám “the greatest of the prophets at that time.” Bielám se naam word in ander antieke geskrifte ook genoem en daar is ŉ vermoede dat hy een van die towenaars en raadgewers van Farao in Egipte was toe Mosheh op die toneel verskyn het en onderhandel het om die Israeliete uit Egipte te laat trek. Daar is selfs kommentators wat meen dat Bielám op ŉ stadium die koning van Edom was. Bielám was die seun van Beór en in Gen 36:32 lees ons dat ŉ sekere Bela, seun van Beór, die koning van Edom was. Dit kan wees dat die naam “Bela” (wat byna net soos “Bielám” gespel word) eintlik Bielám moes gewees het.
Hoe dit ook al sy, dis nie net Bielám se herkoms en sy konneksie met die nasies rondom Israel wat vir ons ŉ misterie is nie. Dis baie moeilik om te weet presies waar Bielám gestaan het met betrekking tot geloof en meer spesifiek, presies waar hy gestaan het met betrekking tot Yahweh, die Elohiem van Israel. In die Torah lesing van hierdie week kom daar ŉ aantal uitsprake van Bielám na vore en sommige van hierdie uitsprake gaan spesifiek oor Yahweh. As mens na hierdie uitsprake luister en jy vergeet vir ŉ oomblik dat dit deur ŉ waarsêer en ŉ heidense towenaar uitgespreek is, sou jy maklik kon dink dat dit een van die grootste profete van Israel is wat hierdie dinge gesê het. Wat Bielám oor Yahweh, en selfs oor geloof, te sê gehad het, is die moeite werd om na te luister en behoort nie verwerp of geïgnoreer te word – net omdat dit uitgespreek is deur iemand wat (veral later) oorwegend baie negatief beoordeel word nie.
In die Joodse literatuur word die beskrywing “rasha” (“the wicked one”) dikwels in verband met Bielám gebruik en word gesê dat hy en sy volgelinge moreel korrup was – veral drie aspekte word uitgelig: “an evil eye, a haughty bearing, and an avaricious spirit”. Hierdie negatiewe beoordeling van Bielám word bevestig in 2 Pet 2:15 wat sê dat Bielám die loon van ongeregtigheid liefgehad het. So ook in Judas 1:11 wat sê dat die gemeenskap van gelowiges deur mense geïnfiltreer word wat die guns van Yahweh in ongebondenheid verander en wat hulleself “in die verleiding van Bielám gestort het”. In Openbaring 2:14 (die brief aan die gemeente van Pergamus) word dit teen die gemeente gehou dat daar mense in die gemeente is “wat vashou aan die leer van Bielám wat Balak geleer het om ‘n struikelblok voor die kinders van Yiesraél te werp, naamlik om afgodsoffers te eet en te hoereer.” Hierdie struikelblok wat Bielám voor die kinders van Israel gewerp het, het natuurlik nie in hierdie gedeelte (Num 22-24) gebeur waarby ons vandag stilstaan nie, maar eers later, toe die volk, deur die aanhitsing van Bielám, met die vroue van die Moabiete gehoereer het en hulleself met die afgodediens van Baal-Peór besoedel het.
So, wat staan ons vandag te doen? Moet ons ŉ streep trek deur alles wat Bielám gesê het, net omdat die geskiedenis bewys het dat hy mense mislei het en dat hy eersugtig en geldgierig was? Nee, ek dink nie so nie. Soms is dit nodig om te onderskei tussen die boodskap en die een wat die boodskap oordra. Natuurlik kan die boodskap vals en onbetroubaar wees en is dit nodig dat elke boodskap getoets moet word aan die kriteria van waarheid en betroubaarheid wat ons regdeur die Skrif het. Maar ons behoort altyd te onthou: Yahweh gebruik mense as sy boodskappers. Mense is onvolmaak. Mense kan foute maak. Mense kan selfs die pad heeltemal byster raak. Jare nadat ek besluit het om my lewe aan Yahweh oor te gee het ek gehoor dat die persoon wat my aan Yahweh en aan sy Seun, Y’shua, voorgestel het, self nie meer ŉ gelowige is nie. Ons Elohiem is baie groter as wat ons dink. Die boodskap oor Wie Hy is en wat Hy kan doen, kom by mense uit, ongeag die tekortkominge en die leemtes by hulle wat hierdie boodskap moet oordra. Hy kan met ŉ krom stok ŉ reguit hou slaan! Bielám behoort nie net vir ons betekenis te hê omdat hy met ŉ donkie gepraat het en Israel verlei het nie. Hy behoort ook vir ons betekenis te hê omdat hy iets van die karakter van Yahweh aan ons bekend gemaak het. Kom ons kyk kortliks na sommige van die uitsprake wat Bielám in die Parashah van hierdie week gemaak het.
Num 23:8 “Hoe sal ek vloek wie El nie vloek nie? En hoe sal ek verwens vir wie Yahweh nie verwens nie?” Dit is slegs in Yahweh se mag en volgens Yahweh se besluit en volgens Yahweh se woord dat mense geseën word of nie geseën word nie. Dis nie in ons hande om, op profetiese wyse, seëninge of vloeke oor mense uit te spreek nie. Natuurlik mag ons in die algemeen seën toewens, omdat ons graag die beste vir mense rondom ons begeer, maar as ons profeties ŉ spesifieke seën oor iemand uitspreek, (soos: Jy gaan binnekort ŉ werkaanbod kry met ŉ baie groot salaris, of: jy gaan swanger raak met die seun wat jy so graag wil hê), terwyl ons nie volkome seker is dat hierdie seën van Yahweh af kom nie, beweeg ons op die terrein van waarsêery en tree ons op asof dit in ons eie hande is om mense te seën of nie te seën nie.
Num 23:10 “Wie het die stof van Yaákov getel? En wie, ooreenkomstig getal, die vierde deel van Yiesraél? Laat my sterf die dood van die opregtes, en laat my einde soos syne wees!” Daar steek méér in hierdie woorde van Bielám as wat mens dink. As hy die vraag vra “Wie het die stof van Yaákov getel”, verwys hy duidelik na die profetiese woord wat Yahweh self aan Yaákov gegee het in Gen 28:11 toe Hy vir hom gesê het: “Jou nageslag sal wees soos die stof van die aarde”. Bielám, wat self as ŉ profeet beskou is deur die mense van sy dag, erken hier ruiterlik dat sy eie profesieë niks is in vergelyking met die profetiese woord wat Yahweh vir sy eie mense gee nie. Daarom wil hy hom aan Yahweh onderwerp en wil hy, selfs as hy sterf, bekend staan as een van die opregtes wat aan Yahweh behoort het. Hoe wens ŉ mens nie dat die sogenaamde profete van ons dag hulleself so aan die Elohiem van Yaákov sal onderwerp en nie profesieë sal uitspreek wat heeltemal anders is as die weë en die begeertes wat Hy aan sy volk bekend gemaak het nie.
Num 23:19 “El is geen man dat Hy sou lieg nie; of ‘n seun van Adam dat dit Hom sou berou nie. Sou Hy iets sê en dit nie doen nie, of praat en dit nie waar maak nie?” Hier kom Bielám, die heidense profeet, na vore met een van die mees kernagtigste waarhede oor Yahweh en die woorde wat uit sy mond uit kom. Hy is nie ŉ man of ŉ mens of ŉ skepsel dat Hy sou lieg nie. Sy woorde sal nooit geweeg en te lig bevind word nie. Beloftes en profesieë en waarhede wat Hy uitgespreek het, bly staan. Niemand kan dit uitwis of uitkanselleer nie. As Hy eers geseën het of seën uitgespreek het, kan niemand dit keer nie. En as Hy eers een keer gesê het Hy sal diegene seën wat sy gebooie bewaar, kan Hy nie later omdraai en sê nou gaan Hy diegene seën wat drie of vier of sekere uitgesoekte gebooie nie meer bewaar nie. Sy woord is sy woord. Dit staan vas en dis onherroeplik. Op sy woord kan ŉ mens jou lewe bou en jou toekoms beplan.
Num 24:8 “El wat hom uit Mietsrayiem uitgelei het, is vir hom soos die horings van ‘n buffel; hy sal nasies, sy vyande, verteer en hulle beendere stukkend breek en met sy pyle verbrysel.” Die Hebreeuse woord wat hier met “horings” vertaal word, probeer die idee weergee van iets of iemand wat groter en sterker is as enigiets anders wat ŉ mens ken en wat ver en hoog uitstyg bokant die dinge wat mens elke dag omring – ook bokant die dinge (en mense) wat mens elke dag bedreig. Met hierdie woorde erken Bielám dat niks wat hy sê of doen iets aan die grootheid van Yahweh kan verander nie. Mense se slimmigheid en idees en formules – maak nie saak of dit wetenskaplike formules of teologiese formules of gesondheidsformules of towerformules is nie – niks hiervan kan verander aan die feit dat Yahweh uitstyg bokant alles wat ons in hierdie wêreld omring en dat dit in sy mag is om ons te seën en vir ons sukses te laat behaal, maak nie saak hoeveel hindernisse daar in ons pad staan nie.
Num 24:17 “Ek sien hom, maar nie nou nie, ek aanskou hom, maar nie naby nie: ‘n ster kom te voorskyn uit Yaákov, en ‘n septer kom uit Yiesraél op, en hy verbrysel die slape van die hoof van Moáv en werp al die oorlogsugtiges omver.” Baie kommentators, selfs Joodse kommentators, meen dat hierdie uitspraak van Bielám een van die profesieë is van die koms van die Messias, uit die huis van Dawid. ŉ Mens sien byna ŉ tikkie hemelse ironie in hierdie verhaal van Balak en Bielám. Balak wou hê dat Bielám die volk van Israel moes vervloek. Om dit reg te kry, sleep hy vir hom die absolute geskikte persoon vir hierdie taak nader – Bielám, die mees gesiene profeet onder die vyande van Israel, waarsêer, towenaar en direkte teëstander van Moshe sedert die tyd van Egipte. Maar in plaas daarvan dat Israel vervloek en Yahweh se Naam vertrap word, word Yahweh se Naam verhoog en Israel geseën. Daar kom selfs ŉ kragtige profesie oor die komende Messias uit hierdie teëstander van Yahweh se mond! As dit met teëstanders van Yahweh gebeur, sou mens die vraag kon vra, wat sal dan gebeur met mense wat Yahweh van ganser harte soek en wat opreg begeer dat sy seën oor hulle lewens en oor die lewens van hulle kinders sal rus?