Tot by die krip, en nou, wat gaan die perd doen? | AFRIFIKSIE
Tot by die krip, en nou, wat gaan die perd doen?
Op 15 February 1981 het hierdie essay deur die Amerikaanse skrywer Raymond Carver op die Internet (die New York Times se databasis) verskyn en dis op 19 Desember 2015 na my aangestuur deur 'n vriend.
Ek glo hierdie essay het heelwat nuttige wenke vir beginner- en gevestigde skrywers. Ek het dit gelees en my kommentaar daarop na my vriend teruggestuur – dit verskyn na heirdie essay (vir wat dit werd mag wees).
Elke skrywer, nieteenstaande die genre waarin hy/sy werk, sal van hierdie opmerkings herken as toepaslik op hulle eie werk. Die vraag is dan: wat gaan jy daaromtrent doen?
Raymond Carver is the author of two collections of short stories, "Will You Please Be Quiet, Please?" and the forthcoming "What We Talk About When We Talk About Love." He is a professor of English in the writing program of Syracuse University.
Ek het die stuk gelees, en ge-save. Laat 'n mens beslis dink.
Een fout van my sover – wat al drie my romans betref – is die spoed waarteen dit geskryf was. Ek weet dit. Ek wonder dikwels of ek stadiger en versigtiger sal skryf as ek R30 miljoen in die bank het en niks anders hoef te doen nie. Ek weet nie. In Murray la Vita se boek [Gesprekke met merkwaardige mense, 2011) sê Deon Meyer hy voel hy kan noudat hy voltydse skrywer is, dae aaneen skryf, maar dat sy wêreld kleiner geword het omdat hy nie meer rondreis vir werk [BMW] nie. Feit is, daar is altyd nadele, of jy voltyds kan skryf, al dan nie. Ons moet doen wat ons kan met wat ons het.
Ek moet ook langer neem om boeke te skryf, al voel ek dat my tyd so ontsettend min is, weens alles waarby ek betrokke is. Ten minste het ek nou darem al 'n paar publikasies op die rak en is daardie druk nie meer daar nie. Nou moet ek gaan vir kwaliteit.
Die ander ding wat ek heir opgetel het hier is "eksperimentasie" – ja, dit het ek nou ook al gedoen, en ek wil nog bietjie, maar binne perke soos hulle aanbeveel. Dat 'n mens eers die basiese dinge moet bemeester voordat jy reëls buig, is natuurlik goeie raad. En jy moet jou sinne, jou beskrywings, jou perspektiewe, op 'n persoonlike wyse stel – dis immers net so belangrik as jou "stem" wat uniek en herkenbaar moet wees. Skep jou eie wêreld waarin alles skynbaar natuurlik inpas en soos 'n groot perfekte komposisie
Truuks en tegnieke is sleg ja – daar het jy dit reg om dinge eenvoudig te hou. Suiwer, eerlik. En laastens, redigeer. As jy eerlik en onbevange skryf (soos die een vrou in die stuk gesê het: sy is nie bevrees nie, ook nie heeltemal kommerloos nie), is dit goed, maar as jy eerlik en onbevange redigeer is dit beter. Die kommas, die punte – ek moet nog ver kom om daar te wees; op hierdie stadium is ek 'n vakleerling en ek hoop die uitgewer lei my daarmee.
Een ding waarmee ek nie mee kan identifiseer nie, is die konsep van blindweg skryf, en die karakters te laat oorneem. Vir my werk dit nie, want dan speel geluk 'n té groot rol. Dis soos om 'n legkaart oor 'n vloer te strooi en te verwag dat jy 'n volledige prentjie sal kry. Jy kan dit doen, ek hét al en dis lekker want die opwindend, maar as jy tyd het om te mors met die wete dat jy heel waarskynlik in 'n hoek gaan eindig en die manuskrip in 'n laai, is te groot. Nie eens as ek daai R30 miljoen het sal ek dit weer probeer nie. Dis oraait as die karakters die storie beïnvloed, dis rég ook, maar jy kan hulle nie laat oorneem nie – jy kan net sowel 'n hond toelaat om met jou aan 'n leiband te laat stap, i.p.v. andersom.
Baie sterkte met jou boek.
Ek hoop bovermelde is nuttig.
Vir my gaan 2016 'n avontuur wees – ek het in 2015 my tweede wetenskapfiksieroman, Inversium (Thompson) klaargemaak, my weermagmemoir Omega (Tafelberg-Uitgewers) is ook by die drukkers om in Februarie 2016 te verskyn, en 'n nie-fiksieboek oor Die Burger se spotprenttekenaars Die Groot Drie (Penguin-Uitgewers) is in die finale stadia van redigering om ook middel-2016 te verskyn. Ander boeke is reeds in die pyplyn en die uitgewers het my by kunstefeeste geboek vir bekendstellings. Ek is baie dankbaar vir alles, want dit het nie oornag gebeur nie – agter my lê jare se geswoeg: kortverhale, gedigte, essays, rubrieke … punt is; as ek kan, kan jy ook, as jy aanhou glo en aanhou werk.