Jy blaai in die argief vir babanango.
Junie 17, 2016 in Uncategorized
Merkers:babanango, hennie van deventer, melkbos, my pa, pa seun, vadersdag
Pa Seun, ma Baby en klein Hennie voor hul huurhuisie in Kimberley.
Die opstal van ons plaas Middelin aan die voet van die berg Spes by Babanango.
<strong>Oupa en ouma Van Deventer se grafte. Ek is na oupa genoem. Johan, my seun, dra weer my pa, sy oupa, se name. .
Merkers:babanango, dundee, hennie van deventer, melkbos, silutshana, sister gilbert
Hier is ek gebore.
Ons slaap die nag van 19 Oktober net buite my geboortedorp, Dundee, by die Battlefields Sports Resort – wat o.m. in troues spesialiseer! – en ontwaak in 'n digte mis. Dit herinner vaagweg aan die jeugjare in Natal. Dit bring ook weer die herinnering van modderpaaie en motors wat met kettings om die wiele teen die passe opkruip.
Ek ry Dundee vroegoggend met 'n missie binne. Ek hoop o.m. om die plek op te spoor waar ek op 3 Januarie 1941 gebore is: Sister Gilbert se "nursing home". Eerste stop: die netjiese kantoor van Endumeni Tourism in Victoriastraat. Ek word ek deur 'n vriendelike gryskoppvrou ontvang. Kan ek so gelukkig wees? Sy is toe wrintie 'n Sister Gilbert "old-girl"!
Die fasade van die wit huisie op die hoek van Gladstone- en Colleystraat wil my eers laat twyfel. Agtertoe is egter aangebou en aangebou. Tot verbasing van die Indiër-buurman poseer die ou witkop met sy pet en sy kierie voor die huis vir foto's uit verskillende hoeke. Nogal 'n emosionele oomblik.
Sieraad vir Dundee
Dundee is 'n netjiese dorp. Een sieraad is die NG kerk. Eers later verneem ek die argitekte was Moerdijk (die nimlike Gerard) en Louw. Op die kerktoring is 'n Anton van Wouw-beeld en 'n koper-reliëfplaat ter gedagtenis aan die gesneuwelde burgers van die Slag van Talana. Dundee is in die hart van die slagveldroete.
Volgende op my roete van herinnering is Babanango, waar ons plaas was. Die reis neem ons deur die uitgestrekte Zoeloelandse "stad" Nqutu. Tokkie beweer dit klink elke keer of 'n klip die ruit tref as ek die naam met respek en die nodige tongklap uitspreek.
Op Nqutu is verwarrende padverleggings soos in 'n nagmerrie. Ons verdwaal. 'n Gryse Zoeloe kom tot die redding. "Het jy petrol?" vra hy. Toe begelei hy die Honda op omweë na 'n goeierige gruispad en beduie: "Babanago lê soontoe. Ry net reguit."
Dit voel soos ure se rit. Uiteindelik sien ons enkele winkeltjies. Is dit Babanango? Dom vraag. Die jong swartman kyk my verbaas aan. Maar dis dan net 'n amper-dorp. 'n Gehuggie. Beeste, bokke en hoenders in die strate.
Ons wil oorslaap maar die hotelletjie bestaan nie meer nie. Die enigste "gastehuis" trek my nie. Die berg Spês kruip weg tussen ander pieke. Dit is waar ons plaas, Middelin, was. 'n Vriendelike polisieman beduie, maar sy Spês lyk vreemd.
Plus-minus 35 jaar gelede het Jurie Mentz, LV vir Vryheid, ons met 'n kragtige 4 x 4 deur dongas tot op Middelin geneem. Die plek waar ons wit huisie met die stoep was. Ook tot op die familieplaas Rondspring waar oupa en ouma Van Deventer se grafte is. En "ons" poskantoor, Silutshana.
Maar Jurie is dood, die dongas het nog groter geword. Ek voel verdwaal en verlore en skemer sak vinnig toe. Dundee lê ver-ver met 'n onding van 'n pad. En die kontrei se mense ry graag sonder ligte.
Babanango word die groot teleurstelling van die reis.
Die kerkie waar Seun en Baby van Deventer getroud en Jakob Hendrik gedoop is, lyk darem netjies. Maxine de Wit kom in die straat af en vertel dis nou 'n swart kerk. Sy was die laaste wit bruid.
Die natuur om Babanango is 'n fees. Ek doop dit die Rûens van KZN. Ons ry diep die Babanagovallei in. Swak pad maar die laatmiddag-skaduwees skep 'n rustigheid wat vir oulaas bekoor. Babanango was 'n stukkie hartland. Maar daar sal ek seker nie weer kom nie.
BABAS VAN BABANANGO
Merkers:babanango, hennie van deventer, melkbos, msc opera
Babanango is 'n piepklein dorpie in die noorde van Kwazulu-Natal, in dieselfde geweste as Vryheid, Melmoth en Dundee, en nie ver nie van Dingaan se kraal waar Piet Retief en sy manne wreed vermoor is. Die uwe is 'n baba van Babanango. Is op 3 Januarie 1941 daar gebore.
Ongelukkig had die klein Van Deventertjie 'n kroep borsie. Op die tenger ouderdom van drie moes Seun en Baby van Deventer op doktersadvies hul plasie in die groen heuwels van Noord-Natal groet en om hul seuntjie se onthalwe na Kimberley verhuis.
Vir 71 jaar het ek geen ander baba van Babanango geken nie. Drie weke gelede het ek uiteindelik een ontmoet. Haar naam is Annette Muller. Sy woon in Irene, Pretoria, en is getroud met adv. Gerrit Muller SC.
Ek kon van my stoel afval toe die Babanango-verbintenis by ontbyt in die deftige Caravellerestaurant op die MSC Opera se vaart na Venesië so gesels-gesels oor die roereier en roosterbrood aan die lig kom.
Annette (heelwat jonger as die uwe, soos die foto verklap) was 'n nooi Combrinck van Babanango. Haar pa, Lukas, was 'n polisieman. Sy het op die dorpie skoolgegaan totdat sy in standerd ses na Vryheid is, koshuis toe.
Ons begin familie uitlê. Ja, blyk dit, Annette weet van die Van Deventers van Rondspring. Dit is nou my tannie Hettie (vrou van oom Isak) en my enigste Van Deventerneef, Hendrik, met wie ek 'n halfeeu al geen kontak het nie. Tannie Hettie was volgens oorlewering 'n gedugte boervrou wat o.m. vir die tydskrif Die Huisvrou bydraes gelewer het. Sy het net vir Lukas op Rondspring geduld, geen ander polisieman nie, onthou Annette.
Die Combrincks se familieplaas is steeds by Babanango. Dit is ook waar Ruan vandaan kom, die jong man wat deesdae sulke uithaler-rugby vir die Leeus speel. Nog 'n baba van Babanango. Hy is die seun van Annette se broer.
Sal na dese met nuwe oë na Ruan Combrinck kyk as hy doellyn toe pyl – noem dit iets soos 'n voorvaderlike trots op ons gemeenskaplike plek van herkoms.
(Wat beteken die naam Babanango? Die populêre verklaring is dat 'n Zoeloeseuntjie in die mis in die berge verdwaal het. Toe 'n ouer broer op hom afkom, het hy uitgeroep: "Baba, nango" – "Vader, daar is hy!")