PressReader - Kuier: 2015-09-23 - Wat die hart van vol is
Teg­no­lo­gie het ons le­wens ver­ge­mak­lik . . . of het dit? Wat het ge­word van waar­des en re­spek en die dae toe kin­ders nog kin­ders was?
Ek stap deur die stra­te van my dor­pie, ge­leë na­by die mees sui­de­li­ke punt van A­fri­ka. Die stof­stra­te het ’n an­der­se, aard­se reuk ná die pas af­ge­lo­pe re­ën­bui wat so mil­de­lik oor ons dor­pie uit­ge­sak het. Wa­ter­poe­le is aan die or­de van die dag en die lus om my skoe­ne uit te trek en kaal­voet deur die poe­le te hard­loop, soos wat ons lief was om te doen as kin­ders, pak my beet.
Dit is toe dat dit vir my op­val­lend word; nê­rens is eens ’n kaal­voet­klon­kie of -mei­sie­kind te ge­waar nie. Die paar wat in die stra­te te sien is, is al­mal ge­ste­wel en maak ’n punt daar­van om te sorg dat hul “na­me­skoe­ne” – Ni­ke, A­di­das, Ree­bok, New Ba­lan­ce, en­so­voorts – nie nat word nie.
Kop­skud­dend her­vat ek my wan­de­ling, stap ver­by een van die ve­le win­kels en hier ge­waar ek ’n sa­me­drom­ming van jong seuns en mei­sies wat op die win­kel­stoe­pe rond­lê. Kin­ders van so jonk as 12 of 13 jaar staan dood­lui­ters en rook.
Die feit dat daar ’n vol­was­se­ne aan­kom, maak nie vir hul­le saak nie. Hul kru-taal­ge­bruik kan be­slis nie in hier­die skry­we herhaal word nie, want dis erg. Tog vloei dit oor hul lip­pe as­of dit een van die na­si­o­na­le ta­le is.
Hul he­le “jy sê nie vir my nie”-hou­ding spreek van ’n traak-my-nie-ag­tig­heid. Ek sien hoe van hul­le ge­not daar­uit put om die spot te dryf met ’n vrou wat hul­le ver­maan oor hul ro­ke­ry en ge­vloe­ke­ry.
“Jy moe­nie vir my kom sê nie, jy is nie my ma nie. Hou jou eie kin­ders dop,” kom ’n stem uit die me­nig­tes. On­be­wus­te­lik raak my hart vol, my ge­moed ge­vul met ’n ge­voel van hart­seer en ’n traan baan on­ge­merk sy pad oor my wang. Die be­hoef­te om ver­der deur my dor­pie te stap, ver­dwyn eens­klaps. My voe­te vind van­self hul pad huis toe, my ge­dag­tes en e­mo­sies in ’n war­boel.
Ek gaan sit op my bed, die to­neel by die ka­fee speel hom­self weer in techni­co­lour voor my oë af. Dan, as­of ie­wers van­uit die ne­wels, kom daar ’n an­der to­neel voor my gees­tes­oog.
’n To­neel waar kin­ders kaal­voet, sorg­vry, ge­luk­kig en spe­lend deur die wa­ter­poe­le hard­loop. ’n To­neel waar uit­bun­dig ge­lag, ge­spot en in die mod­der ge­dans word. Waar die aard­se reuk wat die rëen ge­bring het, diep en be­haag­lik in­ge­a­sem word.
’n To­neel waar kin­ders uit­sluit­lik net in die win­ter skoe­ne skool toe ge­dra, dit op pad huis toe uit­ge­skop en dit oor die skou­ers ge­dra het. Te bly om daar­van ont­slae te raak, ge­luk­kig om die ge­voel van grond en klip (en so nou en dan ’n do­ring) on­der hul voe­te te er­vaar.
’n To­neel waar re­spek vir vol­was­se­nes ’n on­uit­ge­spro­ke e­van­ge­lie was. Re­spek is im­mers, te­sa­me met moe­ders­melk, aan jou ge­voer. Jy is van ’n vroeë ou­der­dom af al die moets en moe­nies ge­leer en sou jy ver­geet, is jou ge­heue pyn­lik met die plat­hand of lyf­band ver­fris.
’n To­neel waar jy skelm rook ter­wyl jou maat­jies ky­wie hou en by die aan­koms van ’n vol­was­se­ne alarm maak.
Soos ’n lied­jie­skry­wer sing “kin­ders was nog kin­ders toe ons nog kin­ders was”. En glo my vry, ons ou­ers het ge­sorg dat ons kin­ders bly.
Tog kan nie­mand dit weg­re­de­neer dat tye ver­an­der het nie, die le­we het ge­jaagd ge­word. Ou­tyd­se nor­mes en waar­des het plek-plek in die slag ge­bly. Kin­ders is dees­dae gou­er bloot­ge­stel aan die groot­mens­wê­reld.
So­si­a­le me­dia oor­heers ons le­wens. Dis W­hat­sApp, Fa­ce­book, e­mail, T­wit­ter en meer. Ons het nie meer tyd vir me­kaar nie. O­ral is sel­fo­ne sig­baar. In die kerk, langs die kos­ta­fel, in die bed. Ons het ge­van­ge­nes en sla­we in ons eie on­ge­son­de mens­ge­maak­te leef­styl ge­word. Vry­moe­di­ge, o­pen­har­ti­ge kom­mu­ni­ka­sie tus­sen ou­ers en kin­ders, tus­sen man en vrou, en tus­sen vrien­de het ’n skaars en­ti­teit ge­word.
Dat so­si­a­le me­dia ons le­wens kom ver­ge­mak­lik het, is on­be­twis­baar. Met die druk van ’n knop­pie kan ’n heel nu­we wê­reld vir jou oop­gaan en kan jou kind al die in­lig­ting be­kom wat haar met skool­werk kan help.
Maar teen wat­ter prys? Die ver­val van ou­tyd­se nor­mes en waar­des? Die ver­lo­ë­ning van jou be­gin­sels? Die mis­ken­ning van re­spek teen­oor jou me­de­mens (oud en jonk) of die ver­ont­ag­sa­ming van die Tien Ge­booie? Is ons se­ker dís die prys wat ons be­reid is om te be­taal?
Ons ver­keer on­der die in­druk dat ons aan­pas­baar is – voor­uit­gang noem ons dit. Maar is ons reg­tig aan­pas­baar of is dit maar net ’n ma­nier om ons ge­we­tens te stil?
DEUR NA­GEL PICK