Sakesiening: Só lyk vooruitsigte vir 2021 nou | Netwerk24
Deur Ulrich Joubert, Sakesiening 07 Desember 2020 05:30
Aan die begin van 2020 het voorspellings op beter wêreld- en plaaslike ekonomiese groei as in 2019 gedui.
Ulrich Joubert Foto: Salomé Fischer
Weens die impak van die Covid-19-pandemie het die prentjie vinnig verander. Die jongste voorspellings toon negatiewe wêreldgroei van 4% in 2020. In Suid-Afrika wissel vooruitskattings tussen -6% en -10% vir 2020, selfs ondanks 'n baie positiewe landboujaar.
Die diepste trog van die huidige resessie plaaslik en internasionaal is in die tweede kwartaal beleef.
Die derde kwartaal het sterk herstel getoon soos inperkings verlig is, maar selektiewe inperkings wat in baie nywerheidslande ingestel is weens die stygende infeksies wat tans ervaar word, knel groei in die vierde kwartaal.
Dié inperkings sal in baie gevalle tot in die eerste kwartaal van 2021 geld.
Tans is daar 'n optimisme in die internasionale finansiële en kommoditeitsmarkte dat entstowwe wat ontwikkel is, die koronavirus aan bande kan lê. Die verwagting is dat hierdie entstowwe reeds voor die einde van 2020 toegedien kan word en teen die middel van 2021 algemeen beskikbaar sal wees.
Die entstof is egter te laat om te voorkom dat baie lande in die eerste kwartaal van 2021 negatiewe groei sal ervaar.
Voorspellings is dat die wêreldekonomie eers in die tweede helfte van 2021 werklik op dreef sal kom. Groei sal gerugsteun word deur die bekamping van die virus deur die benutting van entstowwe en nie meer deur gedeeltelike of totale ekonomiese inperkings nie.
Positiewe wêreldgroei van sowat 5% word voorspel. China kan teen sowat 8% groei.
Internasionaal sal fiskale stimulus algaande verminder word soos die ekonomiese herstel posvat. Daardeur word begrotingstekorte en stygende staatskuld aangespreek. Inflasie sal vir die afsienbare toekoms op lae vlakke en meestal onder die mikpunte van sentrale banke bly. Monetêre stimulus sal volgens aanduidings voortgaan, terwyl korttermynrentekoerse in die volgende jaar of twee op huidige lae vlakke sywaarts kan beweeg.
Die Federale Reserweraad het reeds aangedui dat Amerika se korttermynrentekoerse tot in 2023 stabiel sal wees. Aanduidings is dat langtermynrentekoerse in die volgende 12 maande matig hoër kan neig, maar in baie gevalle steeds negatiewe koerse sal toon.
Port Arthur in Texas is die tuiste van die Motiva-raffinadery, die grootste in Amerika. Die olieprys het die laaste tyd gestyg danksy tekens dat die wêreldekonomie nou effens begin herstel. Foto: Pixabay
Algemene kommoditeitspryse vind die afgelope tyd baat by die verwagting dat die pandemie aan bande gelê word deur die gebruik van entstowwe. Positiewe ekonomiese groei, veral in China, behoort die vraag na hierdie kommoditeite en pryse daarvan te ondersteun, tot voordeel van kommoditeitsuitvoerlande soos Suid-Afrika.
Die goudprys het weens die verminderde negatiewe risiko's wat aan die pandemie gekoppel word, oor die afgelope maand van sy glans verloor. Goud word egter steeds ondersteun deur 'n oormaat likiditeit in finansiële markte asook voortgesette lae rentekoerse.
Die olieprys trek voordeel uit die vooruitsigte van beter groei in komende maande asook die moontlike voorneme van die Organisasie vir Petroleumuitvoerlande en Rusland om die aanbod van olie te beperk. Op lang termyn kan oliepryse daal weens die verwagte ooraanbod van energie in wêreldmarkte.
Suid-Afrika sal baat vind uit die herstel van die wêreldekonomie en veral die verwagte sterk Chinese groei wat algemene kommoditeitspryse in 2021 kan ondersteun. Groei van sowat 3,5% word vir 2021 voorspel, maar die ekonomie sal eers weer teen die laaste kwartaal van 2023 of die eerste kwartaal van 2024 die bruto binnelandse produk van die vierde kwartaal van 2019 haal.
Die grootste plaaslike knelpunt bly die groot en stygende begrotingstekort en gevolglike staatskuld. Indien die regering nie staatsbesteding en veral lone en salarisse beheer nie, is die risiko dat staatskuld teen 2025-'26 wel 100% van die bruto binnelandse produk kan oorskry.
Die voorgenome skep van 800 000 staatsposte terwyl salarisse en lone beperk moet word, die huidige debakel by die SAUK asook die voortdurende hulp aan die bodemlose put, die Suid-Afrikaanse Lugdiens, laat gevaarligte flikker oor die onvermoë om moeilike politieke besluite te neem, wat groter toekomstige begrotingstekorte en verdere kredietafgraderings kan beteken.
Die benarde finansiële en bestuursituasie waarin die meeste munisipaliteite verkeer, maak dit al hoe moeiliker om winsgewend sake te doen en mense in diens te neem. Ongelukkig is daar geen lig aan die einde van hierdie droewige tonnel nie.
Die fiskale beleid sal noodwendig meer beperkend moet wees indien ons begrotingstekorte wil bekamp. Daarteenoor bly die monetêre beleid stimulerend deur die voorsiening van likiditeit aan finansiële markte asook die verwagte stabiele korttermynrentekoerse in 2021 en selfs in 2022. Sodanige rentekoerse weerspieël die gemiddelde inflasiekoers, wat benede die 4,5%-mikpunt van die Reserwebank bly, die matige ekonomiese groeikoers asook die onaanvaarbare en stygende werkloosheid.
Langtermynrentekoerse kan wel opwaartse druk ervaar weens die groot vraag na langtermynfinansiering van die openbare sektor, verdere kredietafgraderings asook 'n afname in die netto invloei van buitelandse kapitaal.
Die rand sal in 2021 wisselvallig bly.
Die rand word ondermyn deur politieke onsekerhede, voortslepende uitsprake oor grondonteieining sonder vergoeding, die voorneme om met die onbekostigbare Nasionale Gesondheidsversekering voort te gaan, begrotingstekorte en stygende staatskuld, wanfunksionele staatsondernemings en munisipaliteite, enige versterking van die dollar en die algemene verswakking van ontluikende lande se geldeenhede.
Die rand kan ondersteun word as die dollar verswak, danksy rentekoersverskille tussen plaaslike en internasionale rentekoerse, asook die steeds goed funksionerende finansiële stelsel. Op lang termyn sal die rand wel teenoor alle belangrike geldeenhede verswak.
Ulrich Joubert, 'n onafhanklike ekonoom, is 'n voormalige wenner van Netwerk24, Die Burger, Beeld, Volksblad en Rapport se Ekonoom van die Jaar-wedstryd.
Meer oor: Staat Van Inperking | Ekonomie | Olieprys | Ekonomiese Groei | Rand | Koronavirus | Markte | Sakesiening | Goudprys | Inperking | Covid-19