Stiptelik seweuur elke oggend klop hulle aan die deur van ’n lang man met ’n lui stap: Kassie Kasselman in sy rooi windjekker met die sjokoladekol, Brylcreem-kamstrepe in sy hare en wit sokkies sigbaar onder sy hoogwaterbroek.
Sy eerste boek, Slagyster, se manuskrip het langer as ’n jaar op ’n uitgewerslessenaar gelê en stof vergaar. Toe Rudie niks hoor nie, het hy bedees gedog hulle hou seker nie daarvan nie.
Toe, meer as ’n jaar later, kry hy uit die bloute ’n e-pos: Ons aanvaar jou boek. “Dit was die ongelooflikste verrassing. Ek het al amper vergeet van die boek.”
Sy vriendelike, lang skrywer wat altyd met alles om hom tevrede is, eintlik tevrede in sy hele wese, beskryf Eben Pienaar, reklamebestuurder van NB-Uitgewers hom.
Op ’n laatlentemiddag hier in Welgemoed, in ’n vertrek omring met boeke en sy skilderye, sit daardie 2,01 m-lyf in ’n stoel gevou.
“Al die lelike skilderye wat ek nie verkoop kon kry nie, hang in my huis,” spot hy droog en keer in dieselfde asem: “Hoekom met mý gesels? Ek is net ’n gewone ou. As ek in koerante en tydskrifte kyk, lyk dit of die lewe vreeslik skeef is – akteurs en skrywers en sulke ouens kry die aandag, terwyl die dokters en gesondheidswerkers die éintlike helde is.”
Ná sy aftrede het Rudie van Rensburg voltyds begin skilder. Verskeie van sy skilderye is oorsee verkoop. Hy het sy eerste roman Slagyster tussendeur geskryf. En nou het skryf die oorhand gekry. Foto: Verskaf
Sy pa, Basie, was ’n minister en as sy bestuurder vir Rudie in die swart Cadillac met die vlaggie voorop by Eie Haard, Hoërskool Sentraal in Bloemfontein se koshuis, gaan aflaai, het die lang slungel van ’n seun altyd twee blokke weg uitgeklim en dan bult-op met ’n kwartaal se bagasie opgesukkel tot by die koshuis.
“Iets soos ’n poskantoorklerk wat ouens se briewe oopmaak om te kyk of hulle die land ondermyn. Beslis nie ’n held nie. Ek is vaal en oninteressant, ek en ou Kassie is maar dieselfde.”
Kassie Kasselman, die speurder in sy misdaadboeke, was bietjie van ’n waagstuk. Rudie wou nie die gewone misdaadboek-speurders skep nie, nie nóg ’n fris, misverstane werkslaaf met huweliksprobleme nie.
“Ek het lank aan Kassie gespook, ernstige Kassie wat erg is oor boeremusiek, posseëls en Cream Soda. Hy is al 30 jaar geskei, geen vrou kyk twee keer na hom nie en hy bly in sy woonstelletjie in Goodwood.”
Die waagstuk het ’n treffer geword. Kassie is nou op pad kassie toe, daar is film-planne en ’n TV-reeks is op pad.
Ook in die rak is Henning Mankell en al die Jo Nesbo’s, Rudie se gunsteling-misdaadskrywer. “Ek is lief vir Skandinawiese skrywers. Hoe ironies: In die plek met die minste misdaad, skryf hulle die beste daaroor.”
n Skrywer wat hom gereeld hardop laat lag – en dit gebeur selde, reken hy – is Etienne Leroux. “Sy satire bekoor my, sy fyn spot met mense, sy kritiek op die Suid-Afrika van sy tyd. In Magersfontein, o Magersfontein! kom dinge soos eiewaan, kleinlikheid, snobisme en hebsug onder sy satiriese soeklig. Met elke herlees ontdek ek nuwe insigte in sy briljante skryfwerk.”
Navorsing vir sy boeke neem nou omtrent al sy leestyd op. Vir Merk, sy nuutste, was dit reeksmoorde en verkragting. “Dis ’n vreeslike donker boek, maar dit het my nie regtig aangetas nie, ek het seker ’n dik vel ontwikkel. Maar ’n paar boeke terug, met Medusa, was dit ’n ander storie. Dit gaan oor pedofilie en die navorsing het my so ontstel, ek wou later nie meer daaroor skryf nie. Toe ek video’s daarvan by ’n polisiekontak gaan kyk het, is ek ná twee minute daar weg, ek kon nie verder kyk nie.”
“Baie keer sê mense vir my maar waar krý ek hierdie donker goed, die verskriklike tonele. Ek weerspieël maar net die werklikheid. ’n Seun kap sy ouers met ’n byl dood. ’n Polisieman het al vir my gesê die grusaamste storie waaraan jy kan dink, het al gebeur, of was nog erger in die werklike lewe.”
Sy heel eerste boek, Slagyster, het deels in Nigerië afgespeel en met sy vrag navorsing kon Rudie agterna omtrent ’n doktorsverhandeling skryf. “Juis omdat ek nie daar was nie, was ek bang iemand sê vir my dis onrealisties,” hoor jy die joernalis.
Anders as die meeste skrywers, wat ’n storie neem en van daar af detail uitwerk, bedink Rudie heel eerste ’n omgewing vir sy storie en begin dan “die legkaart bou”.
Soggens sesuur is dit koffie-en-koerant. “Twee goed wat sinoniem is met mekaar. My ma, sy’s nou al 96, het op tien Die Volksblad begin lees. Sy’s nog blakend gesond en bly in haar eie meenthuis in Bloemfontein. Toe die papier-Volksblad gestaak is, was dit vir haar ’n groot slag. Sy kan nie met ’n rekenaar werk nie en sy voel nou herderloos. Sy kry darem nog Sondae Rapport, dis vir haar wonderlik om nog ’n papierkoerant te kan vashou.”
’n Fliek oor die joernaliste wat die Watergate-skandaal oopgevlek het, All the President’s Men, het sy kop weggedraai van onderwys, joernalistiek toe.
Sy tien jaar by Die Volksblad was loshande die beste van sy loopbaan, sê hy. “Dit was ’n middagkoerant, jy kom in die oggend daar in en daar is nog nie ’n woord geskryf nie, en twaalfuur is spertyd, daai adrenalien mis ek nog steeds. En die kameraadskap . . . 15 van ons klomp oud-Volksblad-manne hier in die Kaap kuier elke kwartaal saam.”
Dis by Die Volksblad waar Rudie sinne sonder fieterjasies leer skryf het. “Ek probeer soos ’n koerantman skryf, en my oog is ook nie op literêre pryse nie.”
“Maar soos ’n ou uiteindelik in bestuursposte beland moet jy die dinge doen wat vir ons regterbrein-ouens nie lekker is nie. ’n Slegte tyd in my lewe. En jy moet maar vasbyt want jy het ’n gesin om na om te sien en ’n huis om af te betaal.”
Ná sy aftrede het Rudie voltyds begin skilder. Dit was ’n volgende loopbaan, baie van sy skilderye is oorsee verkoop. Nou het skryf die oorhand gekry.
“Dit voel goed om te weet jou boeke is redelik genoeg dat mense dit wil koop. Maar dit gaan nie vir my daaroor nie. Dit gaan oor die genot wat ek uit boeke kry. As ek daai boek die eerste keer in my hand vashou . . . niks kom daarby nie,” sê hy en ’n vonkel kruip in sy oë.