Nuuskommentaar: Trump-onttrekking aan Parys-akkoord is verwagDonald Trump. Foto: Commons.wikimedia.org Min mense was nog verbaas toe pres. Donald Trump van die VSA sy land aan die 2015-Parysklimaatakkoord onttrek het. Hy het immers die voorafgaande week die nuus al brokkie vir brokkie na die media laat deursuur. Maar internasionaal is daar groot teleurstelling en selfs woede. Hy het, luidens mediaberigte, voorheen gesê aardverwarming is ’n gekskeerdery (hoax) en dat dit ’n Chinese blufspel is. Die feit dat hy ook gesê het die VSA is bereid om oor ’n nuwe ooreenkoms te onderhandel, is sonder veel seremonie of diplomatieke geveerdheid deur Frankryk, Duitsland en Italië van die tafel gevee. Die volgende aanhaling uit die gesamentlike verklaring van dié lande som ’n groot deel van die wêreldleiers se teleurstelling en selfs argwaan goed op: “We note the United States’ decision with regret…. The carbon-curbing accord is a vital tool for our planet, our societies and our economies. We are firmly convinced that the agreement cannot be renegotiated.” Premier Justin Trudeau van Kanada het Trump gebel en sy teleurstelling uitgespreek. Hy het egter ook aan Trump genoem dat hy bemoedig is deur die groeiende momentum om klimaatsverandering te beveg en om die wêreldekonomieë na skoon energie om te skakel. Ook ander wêreldleiers het Trump se aankondiging gekritiseer. Klimaatsverandering, en veral die mens se rol daarin, is ’n omstrede kwessie. Dit is deels toe te skryf daaraan dat baie van die pioniers van aardverwarming die mens se rol grof oorbeklemtoon het toe die kwessie aanvanklik ter sprake gekom het, en aspekte soos natuurrampe en natuurlike siklusse buite rekening gelaat is. Dit het skietgoed besorg aan diegene wat ’n skoon atmosfeer nastreef, wat sedert die begin van die nywerheidsrevolusie al erger geword het, terwyl dit verset ook aangeblaas het, onder meer van nyweraars wat bitter baie geld maak uit aanlegte wat erg besoedel. Die VSA is die land wat die tweede meeste skadelike gasse vrystel. Dit was, om ’n verskeidenheid redes, ’n land waar peilings eers betreklik onlangs gewys het dat die meerderheid Amerikaners nou aanvaar dat die mens ’n rol in klimaatsverandering speel. Die VSA loop immers erg deur onder allerlei natuurrampe soos ernstige droogtes en oorstromings, orkane en rekord-sneeuvalle afgewissel met nuwe rekords vir hoogste temperature op plekke. Tydens die Obama-administrasie het Nasa ’n groeiende rol gespeel om vanuit die ruimte terug na die aarde te kyk. So is belangrike waterbronne ontdek, maar ook ontdek dat bestaande ondergrondse waterbronne op onder meer die Arabiese skiereiland erg uitgeput raak. Die geringste opheffing van die aardkors, of styging in die seevlak (wat ’n belangrike rol by El Niño speel), kan akkuraat vanuit die ruimte gemeet word. Trump het dit vanuit die staanspoor duidelik gemaak dat Nasa se hooffokus die buitenste ruimte is, en dat heelwat minder vir aardgerigte navorsing begroot gaan word. Die Obama-administrasie was eintlik saam met China in baie opsigte op die voorpunt van die ooreenkomste wat in Parys bereik en later tydens die opvolgberaad in Marokko bevestig is. Tydens die beraad in Marokko was Trump se opmars reeds groot nuus, maar die beraadgangers het genoeg gemengde boodskappe uit die Trump-kamp gekry dat hoopvol geglo is dat die VSA sy samewerking sal bly gee. ’n Stukkie pikantheid is dat die bevestiging van die VSA se onttrekking gekom het op die vooraand van die bekendmaking môre van ’n peiling dat meer Amerikaners as voorheen glo die VSA moet doen wat sy bondgenote wil hê hy moet doen. Gaan die VSA se onttrekking ’n verskil maak? Die grootste vrees is as ander lande, wat veral op nywerheidsgebied met die VSA kompeteer, ook die gestelde teikens begin verslons om met goedkoper steenkool as energiebron mededingend te bly. Kwesbare lande, soos eilandstaatjies wat skaars bo seevlak is, en ander soos Nederland en België, sal egter die styging, en moontlik versnelde styging in die seevlak, met kommer dophou. Om agteroor te sit en daarop te wys dat die aarde in die verlede erg onder klimaatsverandering deurgeloop het, soos 65 miljoen jaar gelede toe die dinosourusse uitgesterf het nadat ’n reuse ruimtevoorwerp die aarde getref het, asook meer onlangs toe diere soos die sabeltandtier, mammoete, mastodons en ander uitgesterf het en die platinum-anomalie nagelaat het, dui daarop dat daar baie meriete sit in redenasies dat die mens se rol onbeduidend of baie gering moet wees. Met van hierdie rampe, of soos effense aanpassings op die “tilt” van die aarde om sy eie as en sonsiklusse uit die verre verlede, het die mens nog nie eens bestaan nie. Die huidige “era” van aardverwarming val ook met ’n bepaalde sonsiklus ooreen, sodat minstens sommige sonweerkundiges en paleo-astronomiese weerkundiges die huidige droogtesiklus voorspel het. Maar, wys van die bekendstes uit, danksy die mens se betrokkenheid het hy ook ’n wil van sy eie ontwikkel. Reeds in die aanloop tot Trump se verkiesing was daar groot ongemak in die geledere van Amerikaanse wetenskaplikes. Met die onlangse betogings in 500 stede reg oor die wêreld het die wetenskaplikes veral drie kwessies uitgelig wat hulle as bedreigings vir die wetenskap beskou, naamlik klimaatsontkenners, teenstanders van genetiese manipulasie (waardeur verskeie meer droogtebestande produkte soos die mielie geteel is), en mense wat glo die aarde is net 6 000 jaar oud. Oor elkeen van hierdie kwessies kan boekdele geskryf word. Ook in Suid-Afrika is daar heelwat mense wat glo aardverwarming is ’n mite, of dat dit ’n mite is dat die mens ’n rol daarin speel. Trump se jongste optrede sal dus in dié geselskap groot steun kry, ten spyte van die erge droogtes waaronder die land die afgelope paar jaar gebuk gaan. En dan is daar nog fopnuus ook, asook mense wat dit glo….