Oktober | 2009 | Kaalvoet ini reen
Andong se geheime
Andong is ‘n klein stad so 2ure Noord van my. Op die oog af is daar ne eintlik iets spesiaal aan die plek nie, maar as mens bietjie gaan rondkrap kom mens op ‘n juweel af. Die Hahoe folk village net buite Andong is een van die oudste tradisionele dorpies wat nog bewoon word. Die mense hier doen alles nog net soos aan die begin (Ek het voorheen hier oor ‘n soortgelyke, maar baie kleiner, folk village geskryf). Buiten die pragtige klein dorpie is dit ook die tuiste van die mees bekendste maskers in Korea, nl. die Hahoe maskers. Daar is ook ‘n masker museum (tans onder konstruksie) en ‘n jaarlikse internasionale maskerfees (die jaar gekanselleer agv varkgriep), asook ‘n kort maskerdans elke Saterdag in die dorpie. Ons het die eergenoemde 2 dus albei gemis, maar het darem die een maskerdans gesien.
Volgens ‘n legende het ‘n jong man, met die naam Huh doryong, ‘n droom gehad waarin ‘n beskerm godheid van die Hahoe folk village aan hom verskyn het. Die volgende oggend het hy met toewyding maskers begin maak. Hy het allerhande rituele uitgevoer en het ‘n tou om sy huis gespan wat verhoed het dat enige iemand hom kon sien of steur.
Soos dit nou maar is, was daar ‘n jong meisie wat verlief was op hom, maar sy kon hom glad nie te siene kry as gevolg van die werk waarmee hy besig was. Sy het toe ‘n gat in die papiervenster gemaak sodat sy hom kon sien en bewonder. Haar daad het alle godelike reels van Huh doryong oortree en hy het net daar op die plek begin bloed spoeg en is dadelik dood. Dus kon hy nie die ken van die laaste masker (Imae) voltooi nie. Hierdie masker word vandag nog so sonder ‘n ken gebruik.
Daar is 10 Hahoe maskers en word van hout gemaak afkomstig van die els boom. Huh doryong het die eerste maskers gemaak in die middel van die Korea dinastie (c.12C). Daar was oorspronklik 13 maskers, waarvan die 3 verlore gegaan het. Die ander 10 is as nasionale skatte verklaar.
Die maskerdans het elk van die 10 karakters (maskers) in die storie en die storie is as volg:
In die eerste toneel verskyn ‘n jong dame, nl. Kakshi, wat op die skouers van ‘n ander deelnemer dans. Sy vra die mense om offers te maak vir seen en rykdom. Kakshi is die personifikasie van die omgewing se godin en mag nooit op die grond loop nie, maar altyd op ‘n man se skouers. Deur haar te verwelkom word die godin gelukkig gehou en bid hul vir vrede en ‘n goeie oes. Kakshi verteenwoordig ook ‘n bruid in in ander danse.
‘n Manlike en vroulike Juji (leeu) kom te voorskyn wat dans en speels baklei. Die wyfie wen die geveg en belowe die dorp hoë produktiwiteit en en ‘n goeie oesjaar. Ch’ oraengi verskyn (die inmenger), wat die leeus dan wegjaag en verder alleen dans. Hierdie toneel dien as die heiligmaking van die plek waar die res van die toneel afspeel, deur demone en bose geeste te verwilder.
‘n Slagter (Baekjeong) verskyn met ‘n strooi sak, mes en byl, en dans alleen. ‘n Bruin bul kom later ook die arena ingedans en is heel snaaks. Hy het so elke dan en wan sy been gelig (soos ‘n hond) en die toeskouers nat gemaak. Die slagter is ‘n wrede ou en kry plesier daaruit deur diere dood te maak en so het die bul ook nie lank gehou voor hy met ‘n byl doodgekap is nie. Die slagter het die hart en testikels uitgesny en dit aan die toeskouers probeer smous deur aan te gaan oor hoe goed dit vir mans is. Die satire in hierdie toneel is gerig op die gesaghebbende houding van die heersende klas teenoor die taboo van ‘n sekslewe. Deur die toeskouers wat lag hiervoor, kry die slagter weer simpatie.
‘n Ou weduwee (Halmi) verskyn volgende met ‘n wit serp om haar kop gedraai. Die ou tannie het haar man verloor slegs drei dae na haar troudag, op die ouderdom van veertien. Sy weef vir so rukkie en kla vreeslik oor haar slegte geluk in die lewe en oor haar swaarkry. Sy dans dan al om die arena en bedel vir donasies en my een vriend moes opdok! Die masker openbaar die armoede en gesig van ‘n vrou van die wereld. Die toneel simboliseer die konflik tussen die sosiale klasse en die swaarkry van die volk.
n Jong dame (Bune) het in die berge gedans toe die nood druk. Sy het mooi uitgekyk en seker gemaak niemand sien haar nie. Op daardie oomblik het sy ‘n dwalende monnik (Jung) se oog gevang en die hele aksie het ‘n nuwe passie in hom laat opvlam. Die ou het dit heeltemal verloor toe hy aan haar urine ruik en haar genader om saam met hom te dans. Soos hy toe met die meisie, op sy rug, weghardloop kom die inmenger aangehuppel en sien die hele affere. Hierdie toneel kritiseer geloof en die korrupsie daarvan.
Nadat die monnik en die meisie daar weg is, verskyn die dwaas (Imae) met ‘n groot glimlag. Die dwaas is boonop nog kruppel ook en het vir baie vermaak gesorg deur mense uit die gehoor te nader om saam met hom te dans. Imae is die dienskneg van die Seonbi (die geleerde) en is baie naïef.
Yangban en Seonbi madang:
‘n Aristokraat (Yangban) en ‘n geleerde (Seonbi) verskyn volgende en die een probeer beter as die ander wees deur hul kennis en status ten toon te stel. Die inmenger kom binne en spot met hulle en hulle hou op stry. Die slagter nader die twee manne en probeer die bul testikels aan hulle smous. Eers het hulle gedink dis belaglik, totdat hy hulle vertel het wat dit vir hul in die slaapkamer kan beteken. Toe begin die bakleiery eers!
Die ou weduwee kom op die storie af en help hulle om vrede te maak, waarna die hele lot van hulle saam dans. Hierdie toneel moedig die heersende klas aan om hul plek in die sameleweing te herevalueer, terwyl die volk bietjie stoom afblaas en gesellig saam dans en kuier om konflik tussen die klasse te verlig.
Daar was ongelukkig nie veel tyd om die hele dorpie te sien nie, maar hier is ‘n paar foto’s om te wys hoe dit daar lyk.
Links: ‘n Restaurant en Regs ‘n winkeltjie.
Ryslande en voëlverskrikkers
Links: Gedroogde sesame plante
Regs: Hout vir die winter wat voorlê