Dié arrogansie en hoogmoed vernietig ons | Netwerk24
Deur Nico Koopman 05 Junie 2019 00:00
In die klassieke The Nature and Destiny of Man: A Christian Interpretation (1939) bespreek die bekende Amerikaanse teoloog Reinhold Niebuhr sy mensbeskouinge.
Hy redeneer dat mense sukkel om hul kwesbaarheid en broosheid te aanvaar. Ons raak angstig daaroor en probeer vlug daarvan. As teenvoeter ontwikkel ons korse van hoogmoed, arrogansie en meerderwaardigheid.
Ons skuil agter intellektuele meerderwaardigheid wat ons laat dink ons weet die beste, ons sienings, oplossings en planne is die beste.
Meerderwaardigheid van mag laat ons glo ons het die grootste invloed en die meeste gesag om 'n plan te laat werk.
Geestelike meerderwaardigheid impliseer dat ons God se wil die beste verstaan, en dat ons in die gesagsposisie is om diegene wat van ons verskil te veroordeel en af te skryf.
Benewens meerderwaardigheid van intellek, geestelikheid en mag, is daar ook die meerderwaardigheid van moraliteit. Morele meerderwaardigheid het verskillende stemme.
Soos: "Ek het 'n geskiedenis van aktivisme en daarom behoort julle te weet hoe toegewyd ek aan geregtigheid is. As julle dus nie my definisie van geregtigheid, en die wyse waarop ek na geregtigheid soek, aanvaar nie, is julle nie so besorgd oor geregtigheid soos ek nie.
"Julle is nie toegewyd aan die transformasie van individue, instellings en samelewings weg van onreg na geregtigheid nie. Wie verskil van my siening van spesifieke geregtigheid in uiters komplekse situasies, is nie 'n 'besorgde' kameraad soos ek nie."
Morele meerderwaardigheid het verskillende stemme.
Nog 'n stem van morele meerderwaardigheid klink só: "Omdat ek binne hierdie kleurgroep of sosio-ekonomiese groepering of gender of seksuele oriëntasie ressorteer, kan net ek oor hierdie saak praat. Net ek weet wat geregtigheid beteken. Die res moet stilbly."
Teenoor hierdie stem kan 'n mens noem dat daar beslis voorkeur gegee moet word aan verontregtes se stemme in situasies van onreg.
Die vader van bevrydingsteologie, Gustavo Gutiérrez, beklemtoon egter dat hierdie voorrang van verontregtes se stemme nie 'n uitsluitende voorrang – wat ander mense monddood maak, ontmagtig en uitstoot – is nie.
Byvoorbeeld: "My siening van geregtigheid is nie oop vir kritiese intellektuele ondersoek nie. Dat dit dalk 'n oorvereenvoudiging kan wees, dat ek dalk nie alle feite tot my beskikking het nie, dat daar dalk eensydigheid in my siening kan wees, maak nie saak nie."
Sulke sienings wat as moreel meerderwaardig en as onaantasbaar beskou word, baan die weg vir die uitwys van die ander as 'n vyand wat my bedreig en my toegang tot 'n lewe van menswaardigheid versper – en vir die uitwissing van die ander as duiwel en uit die bose.