G Archives - eCKE
GABRIËL is die naam van ’n engel*. Gabriël beteken “man van God”. Hy leef in God se teenwoordigheid (“staan in diens van God”, Luk 1:19). Dit beklemtoon sy belangrikheid. Hy is dus God se gesagvolle boodskapper. Hy het vir Daniël* die tyd ná die ballingskap* verklaar (Dan 8:16-26; 9:21-27), en die geboorte van Johannes die… Lees Meer »
GAD was ’n seun van Jakob* en Silpa, Lea* se slavin (Gen 30:11). Lea het aan hom die naam Gad gegee en gesê: “Nou is ek gelukkig!” Die gebied wat later toegeken is aan die stam van Gad was aan die ooste­kant van die Jordaan*, ’n gebied wat baie vrugbaar was (Deut 3:12). Die stam… Lees Meer »
GALASIËRS, DIE BRIEF AAN DIE (BYBELBOEK)
GALASIËRS, DIE BRIEF AAN DIE (BYBELBOEK), is een van Paulus* se hoofbriewe. “Galasië” kan na een van twee gebiede verwys: 1. ’n Landstreek in die hart van Klein-Asië (in die omgewing van die huidige Ankara in Turkye); 2. Die Romeinse provinsie wat, afgesien van die landstreek hierbo genoem, ook die suidelike gebiede soos Frigië*, Likaonië*… Lees Meer »
GALDEËRLAND. Kyk by: Babel.
GALDEËRS. Kyk by: Babiloniërs.
GALILEA kom van galil, Hebreeus* vir “distrik”. Die Bybelse Galilea het hoofsaaklik aan heidense* gebied gegrens. Die See van Galilea is ’n varswatermeer oos van Galilea. Die Israelitiese (Kyk by: Israel2) stamme wat hulle in Galilea gevestig het, kon die inheemse bevolking nie verslaan nie, sodat hulle daar saam gebly het (Rig 1:30-35). Sedert die… Lees Meer »
GALILEI, GALILEO (1564–1642) se naam het sinoniem geword met die wetenskaplike rewolusie van die 16de eeu. Galileo het waarskynlik meer tot die totstandko­ming van die moderne natuurwetenskap bygedra as enigiemand anders. Daar word na hom verwys as die vader van die mo­derne astrologie, die vader van die moderne fisika en die vader van die wetenskap…. Lees Meer »
GALLIO, JUNIUS ANNAEUS (circa 0–65). ’n Inskripsie wat in 1905 in Delfi ontdek is, bewys dat Gallio prokonsul van Agaje* in 51–52 nC was. Dit stel ons in staat om Paulus* se bewegings in Korinte te dateer. Die prokonsuls het termyne van een jaar gedien. Volgens Hand 18:12-17 het Paulus voor prokonsul Gallio verskyn om­dat… Lees Meer »
GAM is die tweede van Noag* se drie seuns. Ná die vloed (wat hy saam met Noag oorleef het) doen hy ’n onaanvaarbare ding. Terwyl Noag dronk en kaal in sy tent gelê het, het Gam hom oneerbiedig behandel (Gen 9:20). Vreemd genoeg, vervloek Noag daarna vir Kanaän* (volgens die teks ’n seun van Gam)… Lees Meer »
GAMALIËL. Twee persone is onder hierdie naam bekend. ‑In die Ou Testament* lees ons van Gamaliël, die seun van Pedasur, wat uit die volksvergadering aangewys is as stamhoof van die nageslag van Manasse* (Num 1:10, 16; 2:20; 10:23). Hy help vir Moses* en Aäron* met die sensus in die Sinaiwoestyn (Num 1:17-19). ‑Meer bekend is… Lees Meer »
GANANJA was die seun van Assur*, ’n Benjaminiet uit Gibeon*. Hy was ’n vals profeet wat opgetree het tydens die rege­ring van Sedekia*, koning van Juda*4. In die vierde jaar van sy regering, in die jaar 595 vC, het Gananja vir Jeremia* teengestaan en in die tempel* geprofeteer dat die Here* twee jaar later die… Lees Meer »
GANDHI, MOHANDAS KARAMCHAND (MAHATMA) (1869–1948) het in Londen regte bestudeer en daarna in Bombaai gepraktiseer. Hy kom in 1893 na die Zuid-Afrikaansche Republiek as regsverteenwoordiger van Moesliem*-families. Hier het sy lewensbeskouing belangrike veranderings ondergaan. Ná die geboorte van die egpaar se vierde kind het hy in 1906 die leer van Brahmacharya (selibaat*belof­te) aanvaar en besluit… Lees Meer »
GANSE. Kyk by: Diere van die Bybel.
GANSFORT, WESSEL HARMENSZ
GANSFORT, WESSEL HARMENSZ (1419–1489) was ’n groot aanhanger van Thomas à Kempis*. Hy was so ’n bekwame dosent in teologie* en filosofie*, in Grieks* en Hebreeus*, dat hy “die lig van die wêreld” genoem is. Op sy vele reise het hy besoeke afgelê in onder andere Basel, Florence, Venisië en Rome, waar hy die la­tere… Lees Meer »
GARDINER, ALLEN FRANCIS (1794–1851) is naby Oxford, Engeland, gebore. Sy godvresende ouers het hom van vroeg af in die basiese beginsels van die geloof* grootgemaak. In 1808 is hy na die vlootkollege in Portsmouth en het gou op see ’n offisiers­rang beklee. In 1819 het hy as luitenant op skoutadmiraal sir Henry Blackwood se skip… Lees Meer »
GARO. Kyk by: Musiekinstrumente in die Bybel.
GASA is ’n gebied van ongeveer 55 hektaar in die suidweste van Palestina*. Hoë sandduine skei Gasa van die see, wat ongeveer 4-5 km verder wes geleë is. Die Filistyne* het in hierdie gebied gewoon en Gasa het ’n magtige stad geword. In Rig 1:19 lees ons dat Juda* nie vir Gasa kon verower nie,… Lees Meer »
GASAEL was die koning van Aram* in Sirië* (843–798 vC). Elia* het opdrag gehad om hom te salf (1 Kon 19:15), omdat God hom wou gebruik om Israel*3 te straf. Hy is egter eers jare later deur Elisa* gesalf (2 Kon 8:7-15). Gasael het Ben-Hadad* vermoor en het in sy plek koning geword. Hy behaal… Lees Meer »
GASOR. Kyk by: Hasor.
GASVRYHEID is in Israel* as ’n groot deug* beskou (Gen 18; 24:17-32; 2 Kon 4:10). Gaste kon volksgenote of vreemdelinge* wees. Die Israeliete het gasvryheid van mekaar verwag (Rig 19:11-13), en ook die vreemdeling moes volgens die tora (Kyk by: Pentateug) beskerm word (Deut 10:18-19). Dis merkwaardig, omdat buite Israel die lot van vreemdelinge gewoonlik… Lees Meer »
GAT. Alhoewel daar nie vandag eenstemmigheid is oor die presiese posisie van Gat nie, weet ons dat dit een van die hoofstede van die Filistyne* was (Kyk by: Pentapolis). Die Bybel*skrywers het Gat beskou as ’n plek wat ’n Kanaän*itiese oorsprong gehad het. Die belangrikheid van Gat uit ’n By­belse perspektief hou verband met Dawid*…. Lees Meer »
GAUM, LOUIS LAURENS BOTHA (LAURIE)
GAUM, LOUIS LAURENS BOTHA (LAURIE) (1971-) het aan die universiteite van Stellenbosch en Kaapstad in die teologie studeer en in 1997 met sy bediening in Gugulethu, Kaapstad, begin. Hy het geslaag in sy appelaansoek teen die NG Kerk* se besluit om hom vanwee sy selfdegeslagverhouding as predikant te skors, en sy bevoegdheid as predikant is herstel…. Lees Meer »
GAUTAMA, SIDDJARTA. Kyk by: Boed­dhisme.
GAWES VAN DIE GEES sluit alle gawes in wat God aan indiwidue skenk en wat tot opbou van die hele kerk* aangewend moet word. Reeds in die Ou Testament* is die Gees* betrokke by ’n wye verskeidenheid mense soos Simson*, Saul*, Miga*, Esegiël* (Rig 14:6, 19; 1 Sam 10:10; Miga 3:8; Eseg 1:2) en Besaleël… Lees Meer »
GAY. Kyk by: Homoseksualiteit.
GAY-HUWELIK. Kyk by: Homoseksuele huwelik / burgerlike verbintenis.
GEBED. Kyk by: Bid.
GEBED OM DIE VAL VAN REGE­RINGS. In 1985 het dr Allan Boesak* en ander kerkleiers ’n pleidooi gelewer dat Christene* bid vir die val van die apartheid*­regering in Suid-Afrika. Hierdie pleidooi was teologies gemotiveer, soos blyk uit die boekie, When prayer makes news, waarvan Boesak en Charles Villa-Vicencio* die redakteurs is. Dit het eerstens berus… Lees Meer »
GEBED VAN DIE MANNE IN DIE VUUR, DIE
GEBED VAN DIE MANNE IN DIE VUUR, DIE. Kyk by: Apokriewe boeke.
GEBED VAN MANASSE, DIE
GEBED VAN MANASSE, DIE. Kyk by: Apokriewe boeke.
GEBEDSHOUDING. Kyk by: Bid.
GEBEDSTYE. Kyk by: Bid.
GEBOD is dit wat met gesag beveel is en dus formele/uitwendige gehoorsaamheid* vra. God se gebod of wet* is een van die grondpilare waarop die Joodse godsdiens* gebou is. In Ou Israel* se geskiedenis was die formele, uitwendige nakom van die gebod primêr. Die Jode* het selfs so ver gegaan om, waar duidelike gebooie van… Lees Meer »
GEDALJA was die seun van Pasgur en het homself in die hoogste politieke kringe bevind in die dae van Sedekia* (Jer 38:1-6). Gedalja en drie ander Judese leiers het vir koning Sedekia oortuig dat Jeremia* besig was om die regering te ondermyn deurdat hy verkondig het dat hulle hulleself moes oorgee aan die Babiloniërs*.
GEDRAGSKODE. Kyk by: Morele kode.
GEDULD / LANKMOEDIGHEID
GEDULD / LANKMOEDIGHEID is twee van die betekenismoontlikhede van die Griekse* woord hupomone wat ook ander betekenismoontlikhede het, soos lydsaamheid, verdraagsaamheid, volhar­ding en standvastigheid. Volgens die Ou Testament* wag die regverdige geduldig op God vir redding; volgens die Nuwe Testament* wag die gelowige geduldig op die wederkoms* van Christus*. Dit geskied nie in passiwiteit nie,… Lees Meer »
GEES (GOD). Die derde Persoon van die Drie-eenheid* van God wat saam met die Vader* en die Seun* aanbid en verheerlik moet word. Die Konsilie* van Konstantinopel (381) het reeds die dogma* vasgelê dat die Gees waaragtig God is en dat die Drie-eenheid nie net ’n kwessie is van hoe God Homself openbaar nie, maar… Lees Meer »
GEES (MENS). In die Bybel* word op verskillende maniere oor die menslike gees gepraat. In die Ou Testament* is die mens geen “gees” nie – hy/sy is wel “siel” – maar hét gees. Die gees is ’n bewegende krag in die mens, soms ook ’n krag wat nie tot die persoon self behoort nie (“gees… Lees Meer »
GEESINK, GERHARD HERMAN JOHANNES WILHELM JACOBUS
GEESINK, GERHARD HERMAN JOHANNES WILHELM JACOBUS (1854–1929) sluit op twintigjarige ouderdom vanuit die Lutherse* by die Neder­andse Hervormde Kerk aan. Hy studeer in Amsterdam en Utrecht, waar hy in 1879 by laasgenoemde universiteit doktoreer met ’n proefskrif oor Gerard Zerbolt van Zutfen. Hy begin as etiese teoloog/predikant, word later ’n oortuigde Calvinis* en sluit in… Lees Meer »
GEESTELIKE ISRAEL. Kyk by: Israel6.
GEESTELIKE LEIDING is die hulp wat ’n gesagsfiguur, gewoonlik ’n geestelike leier of pastor, aan mense bied om te groei tot selfstandige geestelike funksionering. In Ef 4:13 verduidelik Paulus* dat die uiteindelike doelwit van geestelike leiding geestelike volwassenheid is. In alle godsdienstige bewegings ontmoet ons figure wat aangedui word as “meester”, “rabbi”*, “guru”, “wyse” of… Lees Meer »
GEESTIGHEID kan omskryf word as “die hoedanigheid van geestig te wees: met vernuf, ’n ratse dinkvermoë, wat van ’n lewen­dige gees getuig” (HAT, 2005). Sodanige geestighede kom op alle vlakke van die samelewing voor, ook onder Christene*, ook onder Afrikaanse gereformeerdes*. Daar is die skertsende tradisionele onderskeiding tussen NG lidmate, die sogenaamde “Ga­tjie­ponners” vanweë die… Lees Meer »
GEHASI was die dienskneg (Kyk by: Dienaar) van die profeet Elisa* (2 Kon 4:12-36; 5:20-27; 8:4-6). By twee van hierdie teksgedeeltes lees ons van die genesing van Naäman* se melaatsheid en van Gehasi se selfsug, gulsigheid en sy straf. Elisa se weie­ring om geskenke van Naäman te ontvang, staan in skrille kontras met Gehasi se… Lees Meer »
GEHEIM. Daar is geheime tussen mense (Ps 64:2; Spr 11:13; 20:19; 25:9) en God openbaar sy hemelse wil* (Jer 23:18; Amos 3:7) en geheimenisse van sy huidige en toekomstige dade aan sy dienaars* (Dan 2:18-19, 27-30, 47; 4:9). Geheimenis verwys na die koninkryk* van God (lees Mark 4:11). Dit is die Godde­like plan wat uiteindelik… Lees Meer »
GEHEIMENIS. Kyk by: Geheim.
GEHENNA het oorspronklik verwys na die vallei van die seuns van Hinnom*. Dit is ’n diep, smal gebied aan die suidkant van Jerusalem*, waar mense hulle kinders geoffer het aan Molek* (2 Kron 28:3; 33:6; Jer 7:31; 19:2-6). Die vallei het later ’n plek geword waar die rommel van die stad gegooi is. Die dooie… Lees Meer »
GEHOORSAAMHEID is ’n sentrale be­grip in die Christelike tradisie* – ten eerste om God se wil (Kyk by: Wil van God) te gehoorsaam. Die He­breeuse* uitdrukking in die Ou Testament* wat dikwels met “gehoorsaam” vertaal word, is sjama b’qol, om “die stem te hoor”. In die Ou Testament word Israel* opgeroep om na God te… Lees Meer »
GEKOMBINEERDE VERGADERING. Kyk by: Ring.
GELD. Kyk by: Mate, gewigte, geld.
GELDENHUYS, FRANCIS EDWARD O’BRIEN (FRANS)
GELDENHUYS, FRANCIS EDWARD O’BRIEN (FRANS) (1914–1985). Tydens die Johannes du Plessis*-saak maak Gelden­huys as Stellenbosse student die eerste keer kennis met die botsende stromings in die destydse NG Kerk*. Hy voltooi sy teologiese en regstudies gelyktydig en sou later ’n doktorsgraad in die Regte verwerf. Hy word lid van die Afrikaner-Broederbond* (AB), waarvan sy skoonpa… Lees Meer »
GELDENHUYS, NORVAL (1918–1964), was ’n predikant en teoloog van die NG Kerk* wat ’n beduidende bydrae tot die kerklike uitgewersbedryf in Suid-Afrika gelewer het tot sy dood op 22 Julie 1964 toe hy maar 46 was. Hy is ná sy teologiese stu­dies aan die Universiteit van Pretoria in 1943 tot predikant gelegitimeer en het daar­na… Lees Meer »
GELOFTE-OFFER. Kyk by: Offers en offerandes.
GELOFTEDAG is aanvanklik “Wendag” en “Dingaansdag” genoem. Die aanloop tot en die Slag van Bloedrivier self op 16 Desember 1838, is die oorsprong van Geloftedag. Bloedrivier 1838 was nie soseer ’n wit-swart-polarisasie nie, maar het eerder, vanuit ’n bepaalde gesigshoek gesien, oor Chris­telike waardes gegaan – soos eerlik­heid, regverdigheid en vryheid. Benewens die 468 Boeremans… Lees Meer »
GELOOF. Mense “glo” op die een of ander manier, selfs al ontken sommige dit. Die Bybel* onderskei tussen die ware geloof* aan die een kant en vals geloof en skyngeloof aan die ander kant. Ware geloof is kennis van die Bybelboodskap en vertroue dat die verlossing wat in die Bybel verkondig en beloof word, jou… Lees Meer »
GELOOFSBELYDENIS word in verskillende verbande gebruik: ‑Dié term word soms gebruik vir die handeling waardeur iemand – gewoonlik na ’n tydperk van kerklike onderrig of kate­gese – in die openbaar by ’n erediens* be­ly­denis van sy geloof* aflê en daarmee ’n belydende lidmaat van die kerk* word. ‑Die term word egter ook algemeen gebruik in… Lees Meer »
GELOOFSBELYDENIS VAN ATANASIUS is saam met die Apostoliese Ge­loofsbelydenis* (Twaalf Artikels) en die Geloofsbelydenis van Nisea* een van die algemene of ekumeniese* belydenisse. Dit is nie seker wie die belydenis oorspronklik opgestel het nie, alhoewel dit die naam van Atanasius*, vroeër deken en later (328) die biskop van Aleksandrië, dra. Die agtergrond van die belydenis… Lees Meer »
GELOOFSBELYDENIS VAN NISEA
GELOOFSBELYDENIS VAN NISEA. Kyk by: Belydenis van Nisea.
GELOOFSEKERHEID beteken dat ons seker kan wees dat ons gered is, dat ons deel het aan die lewe. Daar is baie sterk getuienis daarvoor in die Bybel, veral in Johannes se geskrifte (Joh 3:36; 1 Joh 5:10, 12, 13). Daar is Christene* wat meen dat dit geestelike hoogmoed is om te verklaar dat ’n mens… Lees Meer »
GELOOFSENDING. Sending* rus op geloof* en lei tot geloof. Alle sendingwerk is in werklikheid “geloofsending”. Tog het dié term ’n spesifieke betekenis gekry deur daardie sendingorganisasies wat onafhanklik van spesifieke denominasies en vaste ondersteuning werk. Hierdie term word verbind aan Hudson Taylor* (1832–1905), die stigter van die China Inland Mission (CIM, later bekend as OMF… Lees Meer »
GELOOFSGENESING verwys na ’n bui­ten­gewone, bo-natuurlike, ingryping (X-faktor; God) op ’n siektetoestand of kwelling. Die fokus is die geloof van die bidder en vind plaas deur gebed*, handoplegging of die een of ander godsdienstige ritueel (vgl Jak 5:13-16). Daar is verskeie variasies: 1. Wonderge­nesing. God bewerkstellig by gevalle wat medies gesproke ongeneeslik is, heling. 2…. Lees Meer »
GELOOFSOFFERS. Die beginsel van die geloofsofferbelofte is om 1. in biddende afhanklikheid van God, 2. bo en behalwe die gewone gemeentelike dankoffers, 3. ’n belofte* te maak van ’n verdere bydrae spesifiek vir sending*werk, 4. sonder dat die geld noodwendig in daardie stadium beskikbaar is. Daarom die benaming geloofsofferbelofte (of: geloofsbelofteoffer): dit word in geloofsvertroue… Lees Meer »
GELOOFSONDERSKEIDING (LEMMA WORD GESKRYF)
GELOOFSONTWIKKELING. Kyk by: Geloofsopvoeding.
GELOOFSOPVOEDING, geloofsvor­ming of geloofsontwikkeling is die proses van verdieping in die verstaan en uitleef van die Christelike* geloof*. Dit gaan hand aan hand met die proses van menslike ontwikkeling. Die mens ontwikkel tot volwassenheid. So het geloofsopvoeding geloofsvolwassenheid ten doel. Kategese*, of geloofsonderrig, loop uit op die aflegging van geloofsbelydenis. Daar­die spesifieke leerproses is dan… Lees Meer »
GELOOFSVORMING. Kyk by: Geloofs­op­voe­ding.
GELOWIGE is volgens die Bybel* iemand met ’n persoonlike verhouding met God wat tot uitdrukking kom in vertroue en liefde*. Hierdie verhouding kom tot stand deur oorreding of oortuiging, soos met Abraham*, die vader van die gelowiges (Gen 15:1-6). Nuwe-Testamentiese* gelowi­ges deel in die beloftes van die verbond* van God aan Abraham deur die geloof*,… Lees Meer »
GELYKENIS is die vertaling van parabole (Grieks*) (“parable”), wat beteken om dinge te vergelyk. In die Septuaginta* vertaal parabole die Hebreeuse* mashal wat bete­ken: beeldende uitspraak, vergelyking, metafoor*, spreekwoord, kort vertelling, raaisel. Die Ou Testament* ken baie vorms van metaforiese en beeldende taal, ook kort stories met ’n dubbele betekenis soos die gelykenis van die… Lees Meer »
GELYKENISSE VAN DIE KONIN­K­RYK
GELYKENISSE VAN DIE KONIN­K­RYK. Die saaier (Matt 13:3-9, 18-23; Mark 4:3-9, 13-20; Luk 8:5-8, 11-15). Die saad wat vanself groei (Mark 4:26-29). Die onkruid (Matt 13:24-30, 36-43). Mosterdsaad (Matt 13:31-32; Mark 4:30-32; Luk 13:18-19). Suurdeeg (Matt 13:33; Luk 13:20-21). Die pêrel (Matt 13:45-46). Die weggesteekte skat (Matt 13:44). Die visnet (Matt 13:47-50). Die onwillige kinders… Lees Meer »
GEMEENSKAP (CHRISTELIKE). Die begrip “Christelike* gemeenskap” kan dui op die kerk in sy verskeie gestaltes. Dit kan ook dui op ’n bepaalde manier waarop mense in Christelike gemeenskappe met mekaar in verhoudings van liefde* staan. Die Griekse* term wat in die Nuwe Testament* vir hierdie vorm van gemeenskap gebruik word, is koinonia*. Volgens die Bybelse*… Lees Meer »
GEMEENSKAP VAN DIE HEILIGES. Deur die eeue en oor die wêreld bely Christene*: “Ek glo aan ’n heilige, algemene, Christelike kerk, die gemeenskap van die heiliges.” Hierdie woorde weerklink in belydenisse soos die Apostoliese Geloofsbelyde­nis*. Dit dui op ’n diep verstaan van gemeenskap wat gelowiges van alle tye en plekke saambind. Volgens een beskouing dui… Lees Meer »
GEMEENTE en “kerk”* is terme wat dikwels afwisselend gebruik word. Gemeente verwys normaalweg na die plaaslike geloofs­gemeenskap wat gereeld bymekaarkom om saam te aanbid en om saam opgebou te word met die oog op hulle roeping as ge­stuurdes na die wêreld. Die Bybel* se woorde vir gemeente verwys na die groep mense wat uitgeroep en… Lees Meer »
GEMEENTEBOU is ’n begrip wat sedert die laat 19de eeu gebruik word om die herstel van gemeentes* volgens die bedoeling van God te beskryf. Die begrip wil “refor­me­rend” verstaan word: die voortdurende verandering van die gemeente sodat dit al hoe meer in ooreenstemming met die wil van God kan kom binne die konteks van die… Lees Meer »
GEMSBOKKE. Kyk by: Diere van die Bybel.
GEMSER, BEREND (1890–1962), die grondlegger van die studie van die Semitiese Tale* in Suid-Afrika, is in Noord-Holland gebore en het aan die Ryksuni­versiteit van Groningen Semitiese Tale onder De Liagre Böhl en Ou Testament* onder Bleeker bestudeer, waar hy in 1924 die DLitt ontvang het. As predikant ontvang hy in 1926 die aanbod om aan… Lees Meer »
GENADE is die vrye guns van ’n meerdere teenoor ’n mindere, staan teenoor verdienste en is die gevolg van die medelye van die een wat dit betoon (Rom 9:16; 11:6; Ef 2:1-10). Mense betoon genade (1 Sam 20:14-16; Gen 43:14), maar dit is primêr God se eienskap (Eks 34:6; Ps 103:8–12; Joël 2:13). Die kerk*… Lees Meer »
GENADEDOOD is die doelbewuste dood­maak van iemand wat tot doel het om hom of haar op ’n menswaardige manier te laat sterwe. Dit was vroeër ’n opsie waarmee mense slegs in uitsonderlike situasies, byvoorbeeld op die slagveld, gekonfronteer was. Vandag het dit egter ’n dringende etiese probleem geword. Vanweë die vooruitgang van die mediese wetenskap,… Lees Meer »
GENADEMIDDELE. Die gawes van die Heilige Gees* waarvan die mens vir redding tot die ewige lewe afhanklik is – we­der­geboorte*, roeping*, geloof*, bekering*, regverdiging*, heiliging* en volharding* – is almal die gevolg van God se genade* in Christus*. Alhoewel God sy genade direk deur die Heilige Gees aan mense kan skenk, het Hy dit so… Lees Meer »
GENADENDAL is die oudste sending­*stasie in Suid-Afrika. Dit is in 1737 deur die Morawiese* (Slowaakse) sendeling Georg Schmidt* te Baviaanskloof in die Rivierson­de­rendvallei gestig. Ná sewe jaar word hy gedwing om sy werk te staak, aangesien die predikante van die Kaapse (NG) Kerk* aangevoer het dat hy nie ’n geordende le­raar* is wat die doop*… Lees Meer »
GENADEVERBOND. God is die God van die verbond*. Van die skepping* af het Hy Homself met die mens in ’n verbonds­verhouding gestel. Die mens het met die sondeval* die verbondsverhouding met God verbreek. God laat dit egter nie daar nie, maar kom sluit met die mens ’n nuwe verbond. Dit staan bekend as die genadeverbond…. Lees Meer »
GENADEVERKONDIGING. Kyk by: Vryspraak.
GENDER. Kyk by: Geslagtelikheid
GENESINGS. God is aktief by herstel be­trokke, maar Christene* ook by genesing. In Bybelse* tye is verbande en geneeskundige pleisters gebruik (Job 5:18; Jer 30:13; 2 Kon 20:7), ook balsem (Jer 8: 22), olie en wyn* (Luk 10:34; 1 Tim 5:23). Mediese behande­ling moes vergesel word deur gebed* (Jak 5:14-16). Therapeuo (Grieks) beteken “dien” in… Lees Meer »
GENESIS (BYBELBOEK) is die eerste boek in die Bybel*. Dis deel van die eerste vyf boeke (Pentateug*) wat deur die Jode* die wet* of tora* genoem word. Die naam is afgelei van die Griekse* naam van die boek wat beteken “oorsprong/begin”. Gene­sis bied ’n inleiding tot die Pentateug, sowel as die Ou Testament* en die… Lees Meer »
GENETIESE MANIPULASIE is die byvoeg van eksterne genetiese materiaal in ’n organisme, of die verandering van die bestaande genoom van ’n organisme om funksionerende gene te kan byvoeg, gene wat afwykings toon te vervang of die organisme te “verbeter”. Die genetiese manipulasie van diere en plante opper vrae rondom die verstaan van die skepping* en… Lees Meer »
GENOEGDOENING beteken die voldoening van Christus* se offer* aan die kruis*. Hiermee word letterlik gesê dat Christus genoeg gedoen het om die mens van sy sondes* te verlos en sy heil* te waarborg. Geen ander offer in die Ou Testament* was voldoende nie. Die offers was wel ’n skuldbelydenis en nuwe verbintenis aan God*, maar… Lees Meer »
GERA. Kyk by: Mate, gewigte, geld.
GERBER, JACOBUS JOHANNES (KOBUS)
GERBER, JACOBUS JOHANNES (KOBUS) (1950–) studeer teologie* aan die Universiteit van Pretoria en promoveer in 1994 aan Unisa met as proefskrif Ghetto of Woestyntog: ’n Ondersoek na die geloofsbeeld in die kategesemateriaal van die Nederduitse Gereformeerde Kerk. Gerber was die NG predikant van Montana, Pretoria, Villieria en Waverley en van 1982 tot 1988 die Noord-Transvaalse… Lees Meer »
GERDENER, GUSTAV BERNHARD AUGUST
GERDENER, GUSTAV BERNHARD AUGUST (1881–1967) is op Wuppertal gebore waar sy pa ’n Rynse sendeling was. Hy voltooi sy skool- en universiteitsoplei­ding op Stellenbosch en word in 1905 gelegitimeer. Tot 1912 is hy rondreisende sekretaris van die CSV* en van 1913 tot 1919 die voorsitter. Tussen 1906 en 1912 was hy ook redakteur van Die… Lees Meer »
GEREFORMEERD. Hoewel die Christe­like leer verskillende kernwaarhede het, onderskei die gereformeerde beskouing hom­self van ander belydenisbenaderings deur vier kernwaarhede te beklemtoon, naamlik verlossing (Kyk by: Redding) deur Christus* alleen (sola Christo), geloof* alleen (sola fide), genade* alleen (sola gratia) en die Skrif* alleen (sola Scriptura). Binne die gereformeerde leer – wat veral op voetspoor van… Lees Meer »
GEREFORMEERDE EKUMENIESE RAAD (GER)
GEREFORMEERDE EKUMENIESE RAAD (GER) (1946–2010) is die naam wat die eertydse Gereformeerde Ekumeniese Sino­de in 1988 vir homself aanvaar het. Hierdie wêreldwye kerklike liggaam wat ongeveer 40 lidkerke gehad het (2006), is in 1946 gestig deur die Gereformeerde Kerken in Nederland, die Christian Reformed Church in North America en die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA)*…. Lees Meer »
GEREFORMEERDE KERKE IN SUID-AFRIKA (GKSA) is gestig op 11 Februarie 1859 te Rustenburg in die destyd­se Zuid-Afrikaansche Republiek. Een van die belangrikste redes vir die stigting van die GKSA was ernstige meningsverskil met die Kaapse Kerk* (NG Kerk*) oor die liedere wat tydens eredienste* gesing mag word. Verskeie gemeentes het toe in die Kaap­kolonie en… Lees Meer »
GEREGTIGHEID. In die Bybel. Geregtigheid is ’n sentrale begrip in sowel die Ou* as Nuwe* Testament. Die Ou-Testamentiese stam sdq en die Nuwe-Testamentiese stam dikaio- beteken dat iets “reg” is, aan God se vereistes en wet* voldoen. In die regspraak beteken “geregtigheid” dat iemand reg, onskuldig is. In verbondstaal beteken hierdie woord dat God betroubaar… Lees Meer »
GERICKE, JACOBUS STEPHANUS (KOSIE)
GERICKE, JACOBUS STEPHANUS (KOSIE) (1911–1981) is in die distrik George gebore. Ná sy legitimasie in 1937 bedien hy die NG gemeentes Uitenhage, Swellendam (1944), Stellenbosch (1946) en Stellenbosch-Sentraal tot met sy aftrede in 1977. Hy word in 1965 en weer in 1969 moderator* van die Kaapse Sinode en in 1966 van die Algemene Sinode. Hy… Lees Meer »
GERISIM EN EBAL*
GERISIM EN EBAL* is twee berge in die sentrale gedeelte van Palestina*, noord en suid van Sigem*. Gerisim is 868 meter bo seevlak. Gerisim is tot vandag die heilige berg van die Samaritane*, waar hulle Paas­fees*, Pinkster* en die Loofhuttefees* vier.
GERMOND, PAUL (1956–) is in Lesotho gebore. Hy is ’n Katolieke* priester*2 wat sy doktorsgraad aan Columbia se universiteit verwerf het met Straight from God: Religion, Power and the Christian Con­struc­tion of Heterosexuality – oor gods­dienstige mag en seksuele identiteit. Hy is professor aan die Universiteit van die Wit­wa­tersrand in godsdienssosiologie. Ger­mond het heelwat gepubliseer,… Lees Meer »
GERONTOLOGIE verwys na die wetenskap wat veral sedert die Tweede Wêreld­oorlog* ontwikkel is en wat ondersoek in­stel na die liggaamlike, psigiese, sosiale en geestelike verskynsels wat by die ouerwordende mens voorkom. Gevorderde ouderdom kan kognisie, intelligensie, persoonlikheid en gedrag beïnvloed. Die konstante teenwoordigheid van fisieke agteruitgang is kenmerkend van dié lewensfase. Alhoewel verskillende kategoriebeskrywings vir… Lees Meer »
GERSOM was die seun van Moses* en Sippora* (Eks 2:22). Sy geboorte is ’n herinnering aan die tyd wat Moses in Midian* oorgebly het. Gersom verteenwoordig die Levitiese familie wat geassosieer word met priesterlike diens by Dan* (Rig 18:30). 1 Kro­nie­ke* assosieer Gersom en sy familie met die Levitiese geslagstruktuur (1 Kron 23:15-24). Een van… Lees Meer »
GERUBS. Die term “gerub(s)” kom 90 maal in die Ou Testament* en slegs een maal (Heb 9:5) in die Nuwe Testament* voor en verwys na wesens wat sterk ooreen­kom met engele*1 en serafs*. Daar is nie ’n enkelvoudige beskrywing van die voor­koms of funksie van gerubs nie. Die be­kendste beeld is dié van ’n wese… Lees Meer »
GERWEL, GERT JOHANNES (JAKES)
GERWEL, GERT JOHANNES (JAKES) (1946–2012) was ’n invloedryke akademikus en sakeleier wat in 1994 ook die staatkundige arena betree het toe hy direkteur-generaal van die kantoor van die president van Suid-Afrika, Nelson Mandela*, geword het. Gerwel het aan die Universiteit van die Wes-Kaap en die Vrije Universiteit* van Am­ster­dam studeer, waar hy sy doktorsgraad in… Lees Meer »
GESAG is die reg om mag te gebruik om mense te beïnvloed, selfs oor hulle te heers. Christene* glo dat dié reg uiteindelik van God kom. Dit word egter meer onmiddellik aan mense verleen op grond van tradisie, die wet en geestelike invloed (“charisma”). Wat gesagsuitoefening onderskei van on­aan­vaarbare vorms van magsuitoefening – bv deur… Lees Meer »
GESAG VAN DIE BYBEL. Kyk by: Skrif­gesag.
GESANGBOEK. Kyk by: Liedboek van die kerk.
GESEM is ’n persoon van Arabiese her­koms wat Nehemia* se planne vir die herbou van die tempel* teengestaan het (Neh 2:19). Die verwysing na die feit dat hy ’n “Arabier”* was, dui daarop dat hy homself onder die Persiese heerskappy in ’n magsposisie bevind het. Die goewerneurs van Samaria* en Ammon* het met Gesem saam­gestaan… Lees Meer »
GESIG (VISIOEN) is een van die beken­de maniere (saam met drome) waarop openbarings* oor verborge, Goddelike sake in die Bybel* aan mense gegee is. Gewoon­lik sien die siener iemand of iets, en/of ’n (simboliese) gebeurtenis vind plaas. In die profetiese tekste van die Ou Testament* ontvang die siener ’n visioen wat aan die volk gebring… Lees Meer »
GESIN. Histories-sosiologies gesien, is daar ’n intieme band tussen die gesin en die omgewing. In die voortdurende wissel­werking tussen die gesin en die omgewing het daar gedurende die ontwikkeling van die menslike geskiedenis verskillende ge­sins­vorms ontstaan. In sommige gemeenskappe funksioneer die sg uitgebreide gesin wat die oupas en oumas en ander familielede insluit. In ander… Lees Meer »
GESINSBEDIENING is in die Prote­stant­se* en gereformeerde* tradisie verwant aan die tradisionele huisbesoek en vervang die Katolieke* bieg*. Huisbesoek is gesien as voorbereiding van lidmate vir die sakra­mente* en dien as kontrole- of motiveringsfaktor vir kerkbywoning. Gesinsbediening is wesenlik anders en sluit in: Tuisbesoeke, dit is informele kontakbesoeke, vriendskaplik en sosiaal van aard (belangstelling). Sieke/krisisbesoeke…. Lees Meer »
GESINSBEPLANNING. Die alternatiewe benaming: verantwoordelike ouerskap en gesinsvorming, dui op die feit dat dit nie bloot ’n tegniese saak is nie. Die goedkoop, dikwels gratis en effektiewe voorbehoedmiddels, die sekularisme* en menslike ou­tonomie van ons tyd, seksuele promiskuï­teit*, die mediareklame van kondome, egoïsme, materialisme* en ’n soms amper kindervyandige tydsgees, lig die noodsaak van etiese*… Lees Meer »
GESINSBERAAD. Kyk by: Gesinsterapie.
GESINSTERAPIE is ’n sambreelterm vir ’n verskeidenheid terapeutiese benaderings wat sedert die 1950’s opgang gemaak het. Wat hierdie benaderings met mekaar ge­meen het en onder een hoof verenig, is dat die fokuspunt in terapie van die indiwidu na die gesin* verskuif. In teenstelling met ’n intra-psigiese benadering waarvolgens die lokus van verandering in die indiwidu… Lees Meer »
GESKIEDENIS VAN SUSANNA, DIE
GESKIEDENIS VAN SUSANNA, DIE. Kyk by: Apokriewe boeke.
GESKRIFTE is die derde deel van die Ou-Testamentiese* kanon*, of die sogenaamde feesrolle (megillot*). Die boeke Hooglied*, Rut*, Klaagliedere*, Prediker* en Ester* is deel van die Geskrifte en word tot vandag toe by die groot Joodse* feeste* voorgelees.
GESLAGSGELYKHEID. Die vraagstuk van die gelykheid van die (manlike en vrou­like) geslagte het eers sedert die 19de eeu, maar veral sedert die opkoms van die feminisme* in die middel van die 20ste eeu, deel van die openbare gesprek geword. Die grondliggende vraag is of die biologiese verskille tussen mans en vroue saam­hang met ’n wesenlike… Lees Meer »
GESLAGSGEMEENSKAP verwys na die stimulering van die geslagsdele (genital acts) deur die seksmaat tot op die punt van geslagsgemeenskap. Dit veronderstel dus dat dit ’n heteroseksuele seksdaad is wat die penetrasie van die vagina deur die penis insluit. Terwyl die huwelik* in bv Katolieke* en gereformeerde* kringe steeds gesien word as dié ruimte waarbinne geslagsgemeenskap… Lees Meer »
GESLAGSVERANDERING verwys na die hormonale en chirurgiese ingrype om die geslagtelike hertoewysing teweeg te bring van ’n persoon wat fisiologies manlik of vroulik is, maar hom- of haarself as ’n lid van die teenoorgestelde geslag beleef (be­kend as transseksuele). Aangesien die persoon wat ’n geslagsverandering ondergaan het, wel fisiologies tot die teenoorgestelde geslag behoort, maar… Lees Meer »
GESLAGTELIKHEID of geslag (Engels: “gender”) verwys na die algemene verwag­tings en norme in ’n betrokke gemeenskap oor toepaslike manlike en vrou*like gedrag, karaktereienskappe en rolverdelings. Dit is ’n sosiale, kulturele en godsdienstige konstruk wat mans en vroue van mekaar onderskei en hulle gepaste optrede teenoor mekaar reguleer. Mans sowel as vroue word baiekeer be­na­deel deur… Lees Meer »
GESNEDE BEELD. Dié begrip hou verband met die werkwoord “om te kap, om te kerf” (1 Kon 5:18) en word onderskei van beelde wat van gestolde metaal gegiet word (Deut 27:15). Gesnede beelde is in Israel* en die Ou Nabye Ooste gewoonlik van klip of hout gemaak en dikwels ook met goud of silwer oorgetrek… Lees Meer »
GESONDHEID. Die wysgeer het gesê dat gesondheid nie alles is nie, maar sonder gesondheid is alles niks. ’n Negatiewe be­skry­wing van gesondheid sou wees om dit te definieer as die afwesigheid van siekte. In die wydste moontlike sin dui gesondheid op ’n totale toestand van liggaamlike, psi­giese, sosiale en geestelike geluk. Meer toegespits sou dit… Lees Meer »
GESTICHT (GESTIG) OF OEFENINGS­HUIS
GESTICHT (GESTIG) OF OEFENINGS­HUIS is die benaming wat vroeër vir bruin­mense of sendinggenootskappe* se kerke/aanbiddingsplekke gebruik is. Dit is ook geassosieer met geestelike bearbeiding deur ongeordende leraars*. Die oudste en bekendste van dié inrigtings is die Lang­straatse Sendinggestig in Kaapstad wat voortgevloei het uit die stigting in 1799 van Het Zuid–Afrikaansch Genootschap van de Kaap… Lees Meer »
GETUIE. Kyk by: Getuig.
GETUIENIS. Kyk by: Getuighttps://ecke.co.za/2016/03/05/getuienis/.
GEVANGENSKAPBRIEWE. Kyk by: Fi­lip­pense*; Kolossense*; Filemon*.
GEVOELSGODSDIENS plaas groot klem op bekering*, die innerlike belewing van die geloof* en ’n bevindelike vroom­heid as vrug van die wedergeboorte*. In ’n sekere sin is dit ’n korreksie op die intellektualistiese en dogmatiese verstaan van die Christelike geloof* sedert die Hervorming*. In Engeland, onder invloed van die puriteine*, het daar reeds vroeg in die… Lees Meer »
GEWELD. Enige daad wat uitgevoer word met die bedoeling om ’n medemens fisiek, geestelik of sielkundig te skaad – wat met ander woorde die Bybelse liefdesgebod* oor­tree – kan as “geweld” getipeer word en vra die teologies-etiese* aandag van die kerk. Dit geld uiteraard ook die beskadi­ging van die ekologie*. Geweld moet verstaan word as… Lees Meer »
GEWETE. Hierdie term het verskillende nuanses waarvan ’n innerlike aanvoeling vir wat reg en verkeerd is, die stem van God in ’n mens se binneste, en die denke van die mens wat definitiewe morele* keuses moet maak, die belangrikste is. Tradisio­neel bestaan die woord uit twee elemente. Synderesis is die mens se bewussyn van universeel-bindende… Lees Meer »
GEYSER, ALBERTUS STEPHANUS (ALBERT)
GEYSER, ALBERTUS STEPHANUS (ALBERT) (1918–1985) is op 10 Februarie 1918 in die distrik Ermelo gebore. Hy word in 1941 as predikant van die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika te Heilbron georden en in 1946 as dosent in die Nuwe-Testamentiese wetenskap aan die Universiteit van Pretoria aangestel. In 1947 promoveer hy met ‘n proefskrif oor die… Lees Meer »
GEYSER, THEO. Kyk by: Prophet.
GIBEON beteken “heuwelstad” en was een van die koninklike stede, selfs groter as Ai*. Dit was ook een van die vier stede van die Hewiete. Die inwoners het ’n ooreen­koms met Josua* aangegaan en gesê: “Ons wil u onderdane wees” (Jos 9:3-15), en het gevolglik die lot vrygesping wat Jerigo* en Ai getref het (vgl… Lees Meer »
GIBRAN, KHALIL GIBRAN (KAH­LIL) (1883–1931) is in Bsharri (in die noorde van die huidige Libanon) gebore, naby die bekende Vallei van die Seders van die Libanon. In hierdie gebied woon oorwegend Christene*. Sy oupa aan sy ma se kant was ’n priester*2. Vanweë sy pa se dobbelary het die gesin verarm en het Gibran nie… Lees Meer »
GIBSON, MEL COLUMCILLE GERARD (1956–) is in New York, VSA, gebore. Hy is die sesde van elf kinders en ’n Katoliek*. In 1968 emigreer die gesin na Australië. Gibson studeer drama aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, word ’n befaamde (dog ook omstrede) filmster en ontvang in 1997 Australië se hoogste eerbewys, “Officer of the Order… Lees Meer »
GIDEON was ’n rigter* van Israel*2 wat deur God geroep is om Israel te bevry van die Midianiete* (Rig 6). Gideon, ook genoem Jerubbaäl*, twyfel egter aan God se vermoëns en vra twee tekens om hom te oortuig van God se teenwoordigheid. God voldoen aan Gideon se versoek, maar gaan dan voort om die beskikbare… Lees Meer »
GIDEONS. In die najaar van 1898 het twee reisigers, vreemdelinge vir mekaar, vir die eerste keer in ’n hotel in Wisconsin, VSA, ontmoet. Toe hulle agterkom dat hulle albei Christene* was, het hulle saam aandgodsdiens gehou. Hulle het ’n vereniging vir Christenreisigers gestig. By ’n volgende vergadering het drie Christenreisigers die naam “Gideons” gekies na… Lees Meer »
GIFT OF THE GIVERS is ‘n humanitêre Moesliem*-organisasie wat bekend geword het vir sy hulp aan mense in nood – of dit nou onsuksesvolle pogings was om die Suid-Afrikaanse Pierre Korkie in 2014 deur middel van onderhandelinge te bevry nadat hy deur terroriste in Jemen gevange geneem is, of bystand aan Suid-Kaapse boere in droogtegeteisterde… Lees Meer »
GIHON kom in twee verbande in die Ou Testament* voor. ‑Dit is ’n waterbron aan die voet van die oostelike hang van die tempelberg in Jerusalem*. Vandag is dit as die Maria-fontein bekend. Hier is Salomo* as ko­ning gesalf* (1 Kon 1:33-38). Dit was die belangrikste bron van watervoorsiening vir die stad in die Jebusitiese… Lees Meer »
GILEAD beteken “heuwel van getuienis” (Gen 31:21) en is ’n bergagtige gebied oos van die Jordaan* (Gen 31:25). Num 32:1 verwys na hierdie gebied as die “land van Gilead”. Gilead het behoort aan die stam­me van Gad* en Ruben* en die suidelike deel van Manasse* (Deut 3:13; Num 32:40).
GILGAL is geleë in die gebied tussen die Jordaan* en Jerigo*, waar die Israeliete* die eerste keer in die beloofde land kamp opgeslaan het. Dit is ook die plek waar die besnydenis* plaasgevind het en waar die Israeliete die eerste keer die Pasga* in Kanaän* gevier het (Jos 4:19; 5:9-10). Gilgal was vir ’n paar… Lees Meer »
GILGAMESJ-EPOS is ’n antieke Babilo­niese* verhaal wat moontlik gebaseer is op ’n ouer Sumeriese verhaal (Kyk by: Sume­riërs) van Zuisudra. In sy Babiloniese vorm kan die verhaal waarskynlik gedateer word uit die tyd van die eerste Babiloniese dinastie (ongeveer 1800–1700 vC). Die epos handel oor Gilgamesj, ’n legendariese koning van die antieke Sumeriese stad… Lees Meer »
GILJON is die seun van Naomi* en haar man Elimelek*, wat in die land Moab* gewoon het as gevolg van ’n hongersnood in Israel*2. Giljon, en sy broer Maglon*, was getroud met twee Moabitiese vroue, Orpa* en Rut*. Giljon, Maglon en hulle pa sterf, en laat hulle ma Naomi en haar twee Moa­bi­tiese skoondogters, Orpa… Lees Meer »
GLAS. Kyk by: Juwele en edelstene.
GLOBALE ETIEK is ’n projek wat ten doel het om gemeenskaplike morele* nor­me* te formuleer wat wêreldwye erkenning geniet. Dit berus op die oortuiging dat die proses van globalisering* ons toenemend met ekonomiese, politieke en ekologiese (Kyk by: Ekologie en godsdiens) probleme konfronteer wat wêreldwye implikasies het en globaal opgelos moet word. Hierdie globale probleme kan… Lees Meer »
GLOBALISERING verwys na ’n wêreld wat “kleiner” geword het. Vandaar die term “global village” wat met wêrelddorpie, aard­ge­huggie, dwergwêreld, vertaal kan word. Sosio-polities-ekonomiese aktiwiteite vind plaas ongeag deelnemers se geografiese lo­ka­liteit. Globale netwerke het drasties toegeneem, saam met ’n versnelling in vervoer, inligtings- en kommunikasiestelsels. Ver­snel­de migrasie maak deel uit van ’n nuwe transnasionale politiek,… Lees Meer »
GLOSSOLALIE, letterlik “tongspraak”, is een van die gawes* van die Gees* (alhoewel dit nie in die lyste in Rom 12:3-8 en Ef 4:11 voorkom nie), en verwys in die Nuwe Testament* na die gebruik van ander tale* (Hand 2:4, 6-8), maar meestal na euforiese uitsprake en optredes binne liturgiese* kontekste (Mark 16:17; Hand 10:46; 1… Lees Meer »
GNOSIS. Kyk by: Gnostiek, en ook: Kennis.
GNOSTIEK (ook: “gnosis”, “gnostisisme”) verwys na ’n godsdienstige fenomeen wat ongeveer in dieselfde tyd as die Christen­dom* ontstaan het. Dit is onduidelik of die gnostiek ooit onafhanklik van of selfs vóór die Christendom bestaan het. Bronne vir Christelike gnostisisme* is die vroeë antiketterye-polemiek, veral deur Irenaeus* en Hippolitus*, en die Koptiese* gnostiese ge­skrifte wat in… Lees Meer »
GNOSTISISME. Gnostici het geglo dat ’n mens deur kennis verlos word en is in die geskrifte van die kerkvaders* (200–400 nC) as ’n ketterse* verdraaiing van die Christen­dom* aangeval. Die kerkvaders is eenstemmig daaroor dat Simon*8 van Samaria die eerste gnostikus was, alhoewel Hand 8 hom net as ’n persoon wat toordery beoefen het, beskryf…. Lees Meer »
GOD. Die Bybel* kom uit ’n wêreld waarin die bestaan van God vanselfsprekend was. Trouens, dit was selfs algemeen dat mense aanvaar het daar is baie gode. Die gode waarin hulle geglo het, het direk verband gehou met hulle behoeftes. Vir elke be­hoefte het hulle ’n god gehad – ’n god vir reën, een vir… Lees Meer »
GOD DIE HEILIGE GEES. Kyk by: Heilige Gees, en ook: Gees.
GOD DIE SEUN. Kyk by: Jesus Christus.
GOD DIE VADER. Kyk by: Vader, God die.
GOD-IS-DOOD-TEOLOGIE. Omdat die God-is-dood-teologie nie ’n teologiese sisteem ontwikkel het nie, is talle van hulle standpunte fragmentaries, onduidelik, pa­ra­dok­saal en spekulatief van aard. Die belangrikste verteenwoordigers van hierdie beweging, wat veral in die VSA in die 1960’s opgang gemaak het, was William Hamilton en Thomas JJ Altizer*, hoewel na­me soos Gabriel Vahanian, Paul van Buren*,… Lees Meer »
GODDEFROY, MARIÉ JOSEPH
GODDEFROY, MARIÉ JOSEPH (1848–1920) is van Frans-Belgiese afkoms. Hy be­dien, ná teologiese studie aan die Univer­siteit van Utrecht, vanaf 1877 vir tien jaar drie gemeentes van die Nederlandse Her­vormde Kerk. Daarna aanvaar hy ’n beroep na die kombinasie-standplaas Pretoria-Stan­derton-Middelburg van die Neder­duitsch Hervormde Kerk* in die Zuid-Afri­kaansche Republiek, waar hy op 30 Sep­tember 1887 bevestig… Lees Meer »
GODDELIKE GEBODSETIEK (Engels: “God command theory”) is die etiese benadering wat leer dat die wil of wet van God (Kyk by: Wet van God en Wil van God) die maatstaf van reg en verkeerd is. Dit is ’n uitvloeisel van die meer omvattende benadering in die teologie* wat bekend staan as “teologiese voluntarisme” (Latyn: voluntas… Lees Meer »
GODSBEWYSE. Daar was dikwels in die teologie* pogings om uit die algemene open­baring* bewyse vir die bestaan van God aan te dui. In die gereformeerde* teo­lo­gie is daar soms na die volgende sg Godsbewyse verwys: 1. die kosmologiese bewys: vir alles moet daar ’n laaste oorsaak wees, en dit is God; 2. die teleologiese bewys:… Lees Meer »
GODSDIENS. Die Nuwe Testament* neem die betekenis van die Ou-Testamen­tiese* geloof* ernstig op wanneer dit oor gods­diens praat, naamlik die konkrete, gehoorsame reaksie van die totale mens* op God* se roeping*. Dit het gebruike soos gebed*, vas* en hulp aan armes (Kyk by: Armoede) ingesluit (Matt 6:1-18). Omdat God Homself in Christus* oor ons ontferm… Lees Meer »
GODSDIENS EN EKOLOGIE
GODSDIENS EN EKOLOGIE. Kyk by: Ekologie en godsdiens.
GODSDIENS EN FILMS
GODSDIENS EN FILMS. Kyk by: Films en godsdiens.
GODSDIENS EN PERS
GODSDIENS EN PERS. Kyk by: Pers en godsdiens.
GODSDIENS EN RADIO EN TELEVI­SIE
GODSDIENS EN RADIO EN TELEVI­SIE. Kyk by: Radio, televisie en godsdiens.
GODSDIENS EN SKILDERKUNS
GODSDIENS EN SKILDERKUNS. Kyk by: Skilderkuns en godsdiens.
GODSDIENS EN TEATER
GODSDIENS EN TEATER. Kyk by: Teater en godsdiens.
GODSDIENS EN WETENSKAP
GODSDIENS EN WETENSKAP. Kyk by: Teologie / godsdiens en wetenskap.
GODSDIENSTIGE ONVERDRAAG­SAAM­HEID vind plaas wanneer groepe afgemaak, gestereotipeer of aktief vervolg word vanweë hulle godsdienstige oortui­gings en gebruike. Andersheid word nie ver­dra nie. Intoleransie na buite en na binne kom voor. Intoleransie na buite is wanneer ’n groep hulle godsdiens beskou as die enigste ware een. Ander godsdienste moet dan beveg of uitgeroei word. Intoleransie… Lees Meer »
GODSDIENSVRYHEID. In baie lande van die wêreld word die indiwidu se reg om ’n godsdiens* van sy keuse aan te hang en te beoefen, in die grondwet erken. Daarmee saam gaan ook die reg op gesamentlike beoefening van godsdiens. Beide regte word egter beperk deur sekere voorwaardes, soos dat die beoefening daarvan nie die goeie… Lees Meer »
GODSDIENSWETENSKAP. Die wetenskaplike bestudering van godsdiens* (of religie*) as menslike verskyningsvorm dateer terug na die 18de eeu (ook die tydperk van die Verligting* genoem). Dit verskil daarin van teologie* dat godsdiens “van buite die kring” bestudeer word, terwyl teologie in wese “van binne die kring” en in solidariteit met die gemeenskap van gelowiges* beoefen word…. Lees Meer »
GODSLASTER is die ontering van God deur op ’n oneervolle of aanstootlike ma­nier na God te verwys. Daar kan onderskei word tussen direkte godslaster waar daar spesifiek na God self verwys word, en indirekte godslaster waar daar deur verwysing na sake of persone wat ten nouste met God in verband staan, by implikasie oneervol of… Lees Meer »
GOEDERTIERENHEID is een van die woorde waarmee die Hebreeuse* chéséd vertaal kan word, en is sinoniem met be­grippe soos goedheid, trou, lojaliteit, barm­hartigheid*, en verwys veral na ’n positiewe ingesteldheid. Dit kom veelvuldig in meer liturgiese* kontekste voor, soos in die Psalms* waar dit veral God se goedheid be­sing. Dit funksioneer ook binne die raam­werk… Lees Meer »
GOEIE WERKE. Die teologie* van goeie werke het eers in die polemiek tussen Augustinus* en Pelagius* na vore gekom. Augustinus het geleer dat, as gevolg van die erfsonde*, die mens heeltemal boos is en alleen sleg kan doen. Net deur die genade* van God, wat met geloof* aanvaar word, kan die mens goed doen. Pelagius,… Lees Meer »
GOG EN MAGOG. Daar word in die Bybel* na verskeie persone of gebiede met die naam Gog verwys. ‑Gog was ’n seun van Joël* en afstamme­ling van die stam van Ruben* (1 Kron 5:4). ‑Hy is die hoofregeerder van Mesek en Tubal (Eseg 38:2-3; 39:1-16): waarskynlik ’n eskatologiese* figuur wie se gebied bekend was as… Lees Meer »
GOLGOTA beteken “Kopbeenplek” en was ’n heuwel buite Jerusalem* waar teregstellings plaasgevind het en Jesus* gekruisig is (Matt 27:33-35).
GOLIAT was die Filistynse* reus wat vir 40 dae lank openlik die weermag van die Israeliete* uitgedaag het, maar wat uiteindelik deur Dawid* verslaan is met ’n klip en ’n slingervel (1 Sam 17:4). Hy was waar­skynlik ’n afstammeling van die ou Re­faïete, van wie daar ’n groep skuiling ge­vind het by die Filistyne nadat… Lees Meer »
GOMER was die naam van ’n man en ’n vrou en ook van ’n inhoudsmaat. ‑Hy was die seun van Jafet* (Gen 10:2-3; 1 Kron 1:5) en die pa van Askenas, Rifat en Togarma. Hy het aan die noordelike oewer van die Swartsee gaan woon. Dit word redelik algemeen aanvaar dat Gomer die voorvader van… Lees Meer »
GOMORRA. Kyk by: Sodom en Gomorra.
GONIN, HENRI LOUIS (1837–1910) is in Sainte Croix, Switserland, gebore. Hy studeer in Basel, Lausanne, en aan die teologiese skool in Genève. In 1861 gaan hy na Edinburgh waar hy vir William Robert­son* ontmoet wat uit Suid-Afrika gestuur is om predikante, sendelinge en onderwysers vir die NG Kerk* te werf. Saam met ds A MacKidd*… Lees Meer »
GORBATSJOF, MIKHAIL SERGEEVICH (1931–) was as jongman drywer op ’n masjien-trekkerstasie waar hy die kommunistiese (Kyk by: Kommunisme) landboustelsels se gebrek aan produktiwiteit eerste­hands ervaar het. Hy het in 1952 by die Kommunistiese Party aangesluit en is toe­gelaat om regsstudies aan die Universi­teit van St Petersburg te volg. Hy is met ’n medestudent, Raisa Titirenko,… Lees Meer »
GORDON, ERNEST (1917–2002). Pierre Boulle se roman, The Bridge on the River Kwai, en die epiese rolprent wat daarop gebaseer is, het die aandag gevestig op die onmenslike wreedhede waaraan die Japanners die geallieerde krygsgevangenes by Tjoenkai, Birma, onderwerp het, asook op die durf en deursettingsvermoë van die krygsgevangenes. Min ophef is egter gemaak van… Lees Meer »
GOSEN is die noord-oostelike deel van Onder-Egipte in die Nyldelta – die naaste aan Kanaän*. Dit was die plek waar die Israeliete* (of ten minste Efraïm* en Manasse*) gebly het tydens hulle verblyf in Egipte*. Die voorraadstede Rameses* en Pitom*, waar die Israeliete dwangarbeid verrig het, was in Gosen geleë (Eks 1:11).
GOSPEL-MUSIEK het sy naam waar­skynlik te danke aan die musiek wat jare gelede deur swart slawe* wat uit Afrika* na Amerika gebring is (1600–1800) in plantasies, op plase en in hulle huise gemaak is. Die swart Amerikaner Thomas A Dorsey word as een van die vaders van dié gospel-musiek beskou. Gospel-musiek het deur die jare… Lees Meer »
GOUE KALF dui op die gegote goue afbeelding van ’n jong bul. Hoewel daar slegs enkele kere in die Bybel* na ’n goue kalf verwys word, kenmerk dit wel die mees afkeurenswaardige vorm van afgod*e­ry in die Ou Testament*. Hoewel daar steeds verskil van mening oor die identiteit van die bulkalf bestaan, is daar veral… Lees Meer »
GOUE REËL. Dié woorde van Jesus* staan bekend as “die goue reël”: “Alles wat julle wil hê dat die mense aan julle moet doen, moet julle ook aan hulle doen. Dit is tog waarop dit neerkom in die wet en die profete” (Matt 7:12). In Luk 6:31 lui dit: “Behandel ander mense soos julle self… Lees Meer »
GOVAN, WILLIAM (1804–1875) se veelsydigheid was vroeg reeds duidelik toe hy agtereenvolgens klerk, kunsstudent, klassie­ke onderwyser en teologiese student in Glas­gow was. Hy is in 1840 georden en het in 1841 as eerste prinsipaal van die pas ge­stigte Lovedale*-seminarie in die Oostelike Provinsie diens aanvaar. Daar was toe slegs elf swart en nege wit leerling… Lees Meer »
GRAANOFFER. Kyk by: Offers en offe­- r­andes.
GRAHAM, WILLIAM FRANKLIN (BILLY) (1918–2018) is as die oudste van vier kinders naby Charlotte in Noord-Carolina, VSA, gebore. In 1934 wy hy homself aan die Here* tydens ’n reeks dienste deur Mordegai Ham. Hy woon verskeie teologiese skole by en sy teologie* sou sy lewe lank behoudend-evangelies bly. (Kyk by: Spirtualiteitsmodelle: Evangeliese spiritualiteit.) In Wheaton… Lees Meer »
GRANAATSTEEN. Kyk by: Juwele en edelstene.
GRANATE. Kyk by: Plante in die Bybel.
GRAY, GEORGE ROBERT (ROBERT) (1809–1872) was die eerste Anglikaanse* biskop* van Kaapstad. Hy is in Bishops­wear­mouth, Engeland, gebore as die se­wende seun van die rektor van Monkswear­mouth wat later biskop van Bristol geword het. Hy het Eton College bygewoon, maar sy gesondheid was swak. Sy opleiding is by University College, Oxford, voortgesit waar hy as… Lees Meer »
GRAY, SOPHIA WHARTON (SOPHY) (MYDDELTON)
GRAY, SOPHIA WHARTON (SOPHY) (MYDDELTON) (1814–1871) kom uit ’n aristokratiese familie in die Durham-county en was getroud met Robert Gray* van die Church of England (Anglikaanse Kerk*). Robert het as die eerste Anglikaanse biskop* van Kaapstad die Kaap in Februarie 1848 saam met Sophia, hulle vier kinders en ’n klein gevolg bereik. Gedurende die volgende… Lees Meer »
GREGORIUS I (540–604). Gregorius I is al beskryf as die “vader van die Middeleeuse pousdom” en “vernaamste stigter van Chris­telike Europa”. Afkomstig van ’n ryk, aristo­kra­tiese, kerkvaste familie, was Grego­rius ongeveer dertig toe hy aangestel is as hoofadministrateur van die stad Rome. Ná vyf jaar het hy bedank en die familie-eiendom in Rome in ’n… Lees Meer »
GREGORIUS VAN NAZIANZUS (329/30–390) is in Kappadosië gebore, waar sy pa die biskop* was. Gregorius het in Sesarea studeer en daar vir Basilius* ontmoet. Dié twee het vriende geword en verder aan die Universiteit van Atene studeer. Basilius sou mettertyd biskop van Sesarea word – ná die afsterwe van Eusebius*. Basilius die Grote, Basilius se… Lees Meer »
GREGORIUS VAN NYSSA (circa 330–395) is een van die sg Kappadosiese Vaders, saam met sy ouer broer, Basilius* die Grote, en Gregorius* van Nazianzus. Gregorius het eers ’n sekulêre beroep as ’n dosent in retoriek gevolg, en was waar­skynlik getroud. Onder druk van Basilius word hy egter eers ’n monnik* in ’n klooster wat Basilius… Lees Meer »
GREGORIUS VII (HILDEBRAND) (circa 1023–1085) was pous* van die Katolieke Kerk* vanaf 1073. Hy was van mening dat die pous die hoof oor kerklike én sekulêre magte is. In sy tyd was daar dus baie spanning tussen hom en die koning oor die absolute mag van die pous, en die wenslikheid al dan nie van… Lees Meer »
GREGORIUS XVI (1765–1846) was vanaf 1831 pous* van die Katolieke Kerk*. Hy is bekend vir die leer oor die onfeilbaarheid van die pous wat hy ontwikkel het, en vir die oorloë, opstande en rewolusies waar­mee hy as pous te kampe gehad het. Gregorius XVI is as Bartolomeo Cappel­lari in 1765 in Belluno, Italië, gebore. Voor­dat… Lees Meer »
GREYLING, CHRISTEMAN JOËL AN­DRIES (CHRIS)
GREYLING, CHRISTEMAN JOËL AN­DRIES (CHRIS) (1930–2010) het aan die Pretoriase universiteit studeer en in 1955 begin met die Oos-Randse Indiërsending. In 1957 brei sy opdrag uit om die hele destydse Transvaal te omvat. Goeie vorde­ring is in sy dienstyd veral met sending*werk onder die Hindoes* gemaak. In 1969 verhuis die Greylings na die Kaap en… Lees Meer »
GREYLING, CHRISTO (1964–) het in 1987, as 23-jarige teologie*student aan die Universiteit van Stellenbosch, positief getoets vir die MI-virus. Hy is in 1983 met die virus geïnfekteer toe hy – as lyer aan bloeiersiekte – ’n bloedoortapping tydens ’n oogoperasie ontvang het. Nadat hy sy teologiese opleiding voltooi het, het hy as NG Kerk*-leraar gewerk… Lees Meer »
GREYLING, EBENHAEZER (EBEN)
GREYLING, EBENHAEZER (EBEN) (1898–1981) is in Dordrecht se distrik gebore en het sy teologiese studie op Stellenbosch gedoen. Daarna is hy na Princeton waar hy sy doktorsgraad behaal het. In 1927 word hy NG predikant van Velddrif en later in dieselfde jaar van Tulbagh, en in 1934 word hy Sondagskool*sekretaris. Greyling het hom met groot… Lees Meer »
GRIEKELAND lê aan die eindpunt van Suid-Europa se sentrale bergrug. Dit is ’n gebied van ongeveer 78 000 km2 waarvan goed 70% deur berge beslaan word. Bergrûe en valleie het kommunikasie in antieke tye bemoeilik en onderlinge verdeeldheid bevorder. Aan die uiters gebroke kuslyn is daar talle natuurlike hawens (veral aan die oostekant), wat gelei… Lees Meer »
GRIEKS. In Nuwe-Testamentiese* tye is vier tale in Palestina* gebruik: Grieks (hoër sosio-ekonomiese en meer opgevoede groep se taal, verder algemeen gebruik in die Romeinse Ryk*); Latyn (Romeinse leër se taal); Hebreeus* (taal van die Ou Testament* en voorlesing van die wet*, maar destyds al hoe minder algemeen bekend), en Aramees* (gewone Jode* se om­gangstaal)…. Lees Meer »
GROOT VERSOENDAG (Hebreeus*: jôm kippur) op die tiende dag van die sewende maand Tisjri, was vir ou Israel* die heiligste dag van die jaar met streng voorskrifte (Lev 16; 23:26-32; Num 29:7-11). Daar is gevas* en alle werk is gestaak. Ná bepaalde persoonlike rein*igingshandelinge, het die hoëpriester* op dié dag sy volle ampsdrag aangetrek. Hy… Lees Meer »
GROOTE, GEERT (1340–1384), was ’n Nederlandse mistikus (Kyk by: Mistiek) en stigter van die Broeders der Gemeene Leven, oftewel Devotio Moderna. Nadat hy sy studie in Parys voltooi het, trek hy hom vir twee jaar in ’n klooster* terug. Ná sy ordening tot diaken*2 begin hy teen misstande in die kerk* preek. Sy kritiek wek… Lees Meer »
GROSHEIDE, FREDERIK WILLEM (1881–1972), studeer teologie* aan die Vrije Universiteit* (VU) te Amsterdam en is die eerste student wat daar op ’n Nuwe-Testa­men­tiese onderwerp promoveer (1908). Hy doseer klassieke tale aan ’n gimnasium (1905–1906), dien as predikant* (1907–1912), is hoogleraar in Nuwe Testament* (1912– 1953) en drie keer rektor van die VU. Sy intreerede handel… Lees Meer »
GROTIUS, HUGO (HUIG DE GROOT) (1583–1645) begin op elfjarige ouderdom te Leiden studeer en op 16-jarige ouderdom ontvang hy ’n doktorsgraad in die regte aan die Universiteit van Orleans. Op 18-jarige ouderdom word hy die amptelike geskiedskrywer van Nederland. Sy boek De Jure Praedae (Oor die Wet van Buit – 1604) is onder andere ’n… Lees Meer »
GROVÉ, STEFANS (1922–2014) is in dieselfde maand (Junie) en jaar as ’n ander bekende Afrikaanse komponis, Hubert du Plessis*, gebore, en het by dieselfde komposisieleermeester, William Henry Bell, studeer. Grové is in Bethlehem, Vrystaat, gebore en het sy eerste musiekopleiding van sy musiekonderwyseres-ma ontvang. Hy studeer aan die Suid-Afrikaanse Kollege van Musiek in Kaap­stad, werk… Lees Meer »
GULDA is ’n vroue-profeet in Jerusalem* na wie koning Josia* afgevaardiges stuur (sien 2 Kon 22) om die woord van God te hoor nadat ’n wetboek in die tempel* ontdek is wat baie jare nie gebruik is nie. Hulda bring soos die ander profete van haar tyd ’n boodskap van oordeel as Israel* nie sou… Lees Meer »
GUNKEL, HERMANN (1862–1932) stu­deer van 1881 tot 1885 teologie* aan die Uni­ver­siteit van Göttingen. Hy was dosent en professor in Halle (1890–1894) voordat hy professor in Ou Testament* in Berlyn geword het (in 1894). Later sou hy weer in Giessen (1907–1920) en Halle (1920–1927) klasgee. In 1927 het hy weens swak gesondheid afgetree. Gunkel was… Lees Meer »
GUTIÉRREZ, GUSTAVO MERINO
GUTIÉRREZ, GUSTAVO MERINO (1928–) is ’n Peruviaanse teoloog en Domi­ni­kaanse* priester*2 en word beskou as die grondlegger van die bevrydingsteo­logie* by die Universiteit van Notre Dame. In 1993 het die Franse regering die Legioen van Eer-orde aan hom toegeken. Hy het me­dies en lettere in Peru gestudeer, siel­kunde en filosofie* in Louvain, en het sy… Lees Meer »
GUTMANN, BRUNO (1876–1966). Dat die begrip volk ’n belangrike plek inneem in die sending*, is deur veral Duitse sendelinge* en sendingwetenskaplikes be­klemtoon. Gutmann, wat in Tanzanië ge­werk het, het van die standpunt uitgegaan dat die evangelie* in stamverband verkon­dig moet word. Gedurende sy studentejare is hy grootliks beïnvloed deur Wilhelm Wundt, maar dat dit by… Lees Meer »