MultiChoice en ’n nuwe era van sensuurMultiChoice se dreigement om borgskappe te ontrek omdat Steve Hofmeyr optree in die video van “Die Land” het ŉ hele geskarrel veroorsaak. Die Ghoema-trustees het gevolglik die benoeming as beste musiekvideo teruggetrek waarin kunstenaars soos Hofmeyr, Bok van Blerk, Bobby van Jaarsveld, Jay en Ruhan du Toit optree. MultiChoice het volgens Netwerk24 gesê “Hofmeyr se standpunte stem nie ooreen met dié van die maatskappy nie” en dan bygevoeg “MultiChoice is verbind tot die bou van ’n nierassige samelewing en veroordeel alle dade van diskriminasie ten sterkste. MultiChoice is trots op sy ondersteuning van Afrikaans, nie net ons belegging in inhoud vir ons DStv-platforms nie, maar ook deur ons borgskappe van feeste, geleenthede en die breër Afrikaanse uitvoerende kunstebedryf.” Ter sprake is nie ŉ rassekwessie, Afrikaans as taal of dat Steve Hofmeyr deur sy politieke uitsprake reg of verkeerd is nie. Steve Hofmeyr is ŉ briljante kunstenaar en het hy ŉ reuseverskil gemaak met sy bydrae tot Afrikaanse musiek. Dit is egter oor sy uitsprake en standpunte waar hy soms die nekhare laat rys en waarmee mense heftig van hom verskil en wat hom omstrede maak. Die doel is egter nie om nou standpunt in te neem vir of teen Steve Hofmeyr nie. Ter sprake is die lyn wat MultiChoice oorgesteek het en deur die dreigement om borgskappe te onttrek en gevolglik blatant betrokke raak in die inperking van vryheid van spraak. Ongelukkig moet MultiChoice dan self sy eie kriteria wat hy gebruik het om te dreig om die borgskap te onttrek, van toepassing maak op sy borgskappe aan politieke partye. As MultiChoice ernstig is om dit op rekord te stel dat die maatskappy “verbind is tot die bou van ’n nierassige samelewing en alle dade van diskriminasie ten sterkste veroordeel, dan is daar borgskappe wat hulle in die verlede gegee het waarmee hulle nie hul eie toets van “ ŉ nierassige samelewing” en “dade van diskriminasie” sal kan slaag nie. In die onlangse verlede was MultiChoice betrokke by politiekepartyborgskappe wat, na verneem word, ruim finansiële bydraes is. “As jy deur die uitstalsaal loop op pad na die Progressive Business Forum by die ANC se nasionale konferensie, kan jy nie die dubbelverdieping kleurvolle multimediavertoning by MultiChoice se stalletjie misloop nie. MultiChoice het sowel Vrydagaand se galadinee geborg as Maandagoggend se Progressive Business Forum-ontbyt. Fin24 berig oor ANC borgskap deur MultiChoice – 18 Desember 2017 Net so het Imtiaz Patel, MultiChoice se uitvoerende hoof, op 11 Januarie vanjaar by een van die twee hooftafels gesit by die ANC se jaarlikse verjaarsdagdinee wat gehou is by Durban se Internasionale Konferensiesentrum en waar kaartjies vir ŉ sitplek aan die tafel verkoop is teen nagenoeg R500 000 per kop. Daily Maverick oor die Januarie 2019 dinee en borge MultiChoice sal getoets moet word aan konsekwente optrede. Hulle wil hul borgskap aan Ghoemas onttrek oor Steve Hofmeyr se betrokkenheid, maar is blatant in borgskap aan die ANC deur die ANC se Progressive Business Forum. Die dreigement om die borgskap te onttrek, is as gevolg van MultiChoice se “verbintenis tot nierassigheid”, maar dan gee hulle ruim en oorvloedig aan ‘n party wat met regstellende aksie, swart ekonomiese bemagtiging, kaderontplooiing en kwotas alles en nog meer doen om meer rassisme en diskriminasie aan te blaas. ANC-leiers se uitsprake wat soms erg rassisties is, is al telkemale oor gerapporteer. Die ruim borgskap in 2017 vir die ANC se nasionale konferensie moet ook gesien word teen die agtergrond van staatskaping en korrupsie. Deur hul borgskap aan die ANC assosieer hulle dus met regeringsbeleid wat wel diskriminerend is en nie hul visie van ŉ nierassige samelewing bevorder nie. Dr. Dirk Hermann van Solidariteit skryf in ŉ ope brief aan die Ghoemas se uitvoerende hoof, Heidi Edeling “Kunstenaars is vrye geeste en daardie vryheid moet beskerm word. Dit skep ŉ ongelooflike slegte presedent indien borge begin voorskryf wat in is en wat uit is. Vandag besluit ŉ borg watter lied onttrek moet word, maar môre skryf ŉ borg voor watter lied bygevoeg moet word. Vandag besluit ŉ borg hulle hou nie van ŉ kunstenaar se standpunt nie en môre hou hulle nie van ŉ spesifieke lewenstyl nie. Vandag is dit ŉ borg en môre is dit die staat.” Tim du Plessis skryf in Rapport oor die debakel: “Maatskappye, soos die ou Naspers en nou MultiChoice, is ook genoteerde winsjagters, maar hulle roem graag daarop dat hulle daarbenewens ook ‘trotse voogde’ is van kunstenaars en joernaliste se reg op vrye meningsuiting. Nou weet ons van beter.” Alhoewel Tim du Plessis ander aanvegbare stellings maak oor Afrikaners, is hy wel korrek in sy slotbetoog: “Vryheid van spraak en van assosiasie asook die vrye uitdrukking van kreatiewe skepping – alles ooreenkomstig die Wet – is die moeite werd om voor te stry. Saam met alle Suid-Afrikaners.” Ons bly vas oortuig daarvan dat daar ŉ breë meerderheid Suid-Afrikaners, (wit, bruin, Indiër en swart) is wat hulself nie kan vereenselwig met rassistiese uitlatings en standpunte nie. Hierdie breë groep Suid-Afrikaners is die stille meerderheid wat die Handves van Regte uitleef, maar gyselaar gehou word deur individue en groeperinge se eie (soms onaanvaarbare en onverantwoordelike) agenda. Dit alles moet die heeltyd konsekwent getoets word teen die toepaslike evaluering en interpretasie van vryheid van uitdrukking in die Handves van Regte soos vervat in die Suid-Afrikaanse Grondwet: Art 16 Vryheid van uitdrukking: (a) die vryheid van die pers en ander media; (b) die vryheid om inligting of idees te ontvang of oor te dra; (c) die vryheid van artistieke kreatiwiteit; en (d) akademiese vryheid en vryheid van wetenskaplike navorsing. (a) propaganda vir oorlog nie; (b) die aanstigting van dreigende geweld nie; of (c) die verkondiging van haat wat op ras, etnisiteit, geslag of godsdiens gebaseer is en wat aanhitsing om leed te veroorsaak, uitmaak nie. Bogenoemde beteken dat daar wel ŉ beperking is op vryheid van spraak en dit is wat geëvalueer moet word. Dit is waar die Menseregtekommissie na ons mening gefouteer het in die Malema-uitspraak. Dit beteken egter ook dat daar bepaalde verantwoordelikhede daarmee saamgaan. Vryheid van spraak of uitdrukking kan ook in ŉ vorm van protes uitdrukking kry. Strugglekuns en -liedjies, asook proteste soos die Voëlvrybeweging onder Afrikaanse kunstenaars, het daartoe bygedra om ŉ klimaat te skep vir die beëindiging van apartheid. Moet ŉ nuwe vorm van protes binne alle kunsvorme nie dan ook bydra om die vergrype van die huidige regering, soos diskriminasie, korrupsie, staatsverval en vele meer ook uit te lig nie? Dit kan nie deur ŉ maatskappy – soos MultiChoice wat nie konsekwent is in borgskappe en die evaluering daarvan nie – gebruik word om borgskappe te onttrek of deur die Ghoema Trustees in ŉ selfopgelegde verbod aanvaar word nie. Deur die finansiële afdreiging is kuns die eerste slagoffer van ŉ nuwe era van sensuur.