Côte d'Azur May 15, 2019 Leave a comment
Waar mens bly, is daar stories. En, as jy hard genoeg soek, waai die feite van daardie stories jou van jou voete af. Die geskiedenis van die standbeeld van die Duitse romantiese digter Heinrich Heine (1797-1856) in die botaniese tuin van Toulon, so tagtig kilometer van my af, is een van daardie verhale. Die digter self het nooit naby dié kusstad gekom nie. En, soos Kaiser Wilhelm later in ander omstandighede oor hierdie beeld gesê het, Wat doen dié kêrel hier?
Dit is 'n epiese verhaal. Dit is 'n verhaal wat lig werp op latere groter geskiedenisstrominge in die 20ste-eeu. Dit is 'n verhaal oor 'n epog, oor mense, oor 'n wêreldsiening wat verdwyn het en op 'n manier ons armer gelaat. Dit is 'n verhaal oor poësie, oor die gees van poësie, oor liefde en haat, oor rebelle, oor ekstase en tragedie. En uiteindelik, oor die ironie van hierdie beeld in 'n suid-Franse kusstad.
Ek moet bieg. Ek het nog nooit die standbeeld gesien nie, nog nie die botaniese tuine – Jardin d'Acclimatation – in die voorstad van Mourillon besoek nie. Dit is die verhaal wat my omklap.
Ek het eers van Heine se gedigte bewus geword in die lieder van Schumann en Shubert. Die lys van komponiste wat van sy liriese poësie gebruik gemaak het, is lank. Die liefde, die natuurskoon, Germaanse volksverhale — dit was die onderwerpe wat hom as een van die voorste romantiese digters naam gegee het.
Die Rynland wat Heine in sy woorde gesing het
Heine in 1829
Hier lê die somershitte
Aan die kuns van jou skone wang
Hier lê die winterskoue
Waar jou hart verlang
Dit sal verander, geliefde
Die einde, nie die aanvang
Die winter aan jou skone wang
Die somer waarna jy verlang
Maar (daar is altyd 'n "maar") die sosiale en politiese klimaat sou hom nie steun nie. Hy was verlangs familie van Karl Marx, het briewe met die ou man gewissel en die ideologie gevier. In die konserwatiewe wêreld van Düsseldorf, in die destydse Pruïsse, waar Heine gebore is, veral ná die Napoleoniese oorloë, is Heine as onpatrioties beskou. Net so beduidend was die feit dat Heine van 'n Joodse agtergrond afkomstig is. Dié antisemitisme wat tagtig jaar later Duitsland die duiwel sou laat omhels, was in die eerste helfde van die 19de-eeu al daar. Heine vlug Parys toe.