Vrouemishandeling is 'n uiters uitdagende kwessie vir maatskaplike werkers. Suid-Afrika het een van die mees progressiewe konstitusies in die wêreld en sterk wetgewing om die regte van vroue te beskerm. Naas Ruanda en Swede spog Suid-Afrika met die meeste vroulike parlementslede ter wêreld. Geweld teen vroue neem egter nog steeds onrusbarende afmetings aan. Na raming word daar elke ses ure 'n vrou vermoor deur haar lewensmaat, die hoogste syfer ter wêreld van dood deur intieme geweld. Daar is dus 'n groot teenstrydigheid tussen die teorie en die praktyk. Ongelukkig word baie vroue steeds gesien as 'n objek, en nie as 'n persoon in eie reg nie (Björnberg 2012).
"Hy het 'n jaloesie...Hy vertrou my glad nie. Hy het 'n boodskap saam met 'n ander vrou gestuur dat hy my nie vertrou nie en my sal doodmaak... en hy sluit my toe in die huis en hy vat die sleutel as hy gaan drink."
"Hy is ook baie jaloers. Ek mag met niemand praat nie, dan wil hy my ook slaan. Hy wil heeltyd weet waarheen ek gaan. Ek kan nie eers alleen dorp toe gaan nie. Hy wil my heeltyd dophou. Ek voel baie vasgehok..."
"Maar ek mag nêrens heen gegaan het nie. Hy het my soos 'n valk dopgehou. As ek te lank weg was, het hy my geslaan, maar hy kon kom en gaan soos hy wil, ook na die smokkelhuis."
Mense word kennelik beïnvloed deur die interaksies en transaksies van verskillende ekosisteme. Die interafhanklikheid van relevante sisteme in 'n persoon se lewe moet ook in ag geneem word. Die wedersydse verhouding tussen 'n persoon en sy/haar omgewing is onlosmaaklik deel van die ekologiese beskouing. Die mens se gedrag word beïnvloed deur die omgewing, en ook word die omgewing gevorm deur menslike handeling. In 'n verhouding waar 'n man byvoorbeeld alkohol misbruik sal sy gedrag 'n invloed hê op sy sosiale omgewing (vrou en kinders). Sou sy drinkery lei tot intieme geweld, affekteer dit die sosiale omgewing waar die gesin emosionele stres ervaar, wat weer kan lei tot verdere ontvlugting in die bottel vir die man - 'n bose kringloop. Die Geïntegreerde Diensleweringsmodel (Departement Maatskaplike Ontwikkeling 2006:10) verklaar dat mense meer verbind tot mekaar en hul sosiale omgewing behoort te wees in terme van besluitneming, beplanning en ander aspekte in hul lewens.
Bronfenbrenner (1979:514) het vyf vlakke van sisteme geïdentifiseer wat by 'n ondersoek na die korrelasie tussen alkohol- en dwelmmisbruik en vrouemishandeling in ag geneem moet word. Die eerste vlak is die mikrosisteem. Hierdie vlak verwys na die intieme verhouding byvoorbeeld tussen 'n man en vrou, of dan ook ander nabye verhoudings byvoorbeeld met kinders of vriende. Ondersteuning op hierdie vlak kan ervaar word waar vriende byvoorbeeld 'n alkoholis-man sou motiveer om behandeling te ondergaan, of waar 'n mishandelde vrou ondersteun word deur 'n vriendin. Dit is egter dikwels so dat 'n mishandelde vrou in 'n negatiewe verhouding vasgevang voel en dat sy juis in hierdie mikrosisteem waar sy koestering en veiligheid behoort te ervaar, blootgestel is aan geweld en onstabiliteit (Bronfenbrenner 1979; Oduru et al. 2012).
'n Kwalitatiewe studie met 'n fenomenologiese benadering is gekies vir hierdie studie. Fouché en De Vos (2011:64-65) verduidelik dat die navorser met kwalitatiewe navorsing wil bepaal wat, hoe en waarom iets gebeur het, soos ook die geval is by kwantitatiewe navorsing. In kwalitatiewe navorsing word daar egter bykomend gefokus op die gevoelens en gedagtes van die deelnemers, nie net die gedrag nie. 'n Fenomenologiese benadering word gevolg waar die kern van menslike ervarings ten opsigte van die verskynsel (fenomeen) beskryf word deur die deelnemers aan die studie. Hierdie studie is 'n poging om te ondersoek hoe mishandelde vroue hul situasie hanteer en tot watter mate alkohol- en dwelmmisbruik 'n impak op hul situasie het.
Die studie het gebruik gemaak van 'n eksplorerende en beskrywende navorsingsontwerp. Eksplorerende studies het ten doel om 'n spesifieke aspek te ondersoek en antwoorde te probeer kry oor kwessies wat daaruit voortspruit. Beskrywende studies het weer ten doel om insig in te win oor 'n verskynsel, in hierdie geval mishandelde vroue se belewenis van hulle situasie waar alkohol- en dwelmmisbruik ook 'n rol mag speel.
Hulle moes in 'n gewelddadige verhouding wees tydens die studie, of minder as ses maande voor aanvang van die studie.
Hulle moes professionele hulp van 'n maatskaplike werker, sielkundige of 'n verpleegsuster ontvang het gedurende die ses maande wat die studie voorafgegaan het, of steeds professionele hulp ontvang het tydens die studie.
"Hy neem 'n doppie. Hy verniel my erg en ek moet baie keer weghardloop van hom af. Hy is bietjie beter as hy nie drank in sy lyf het nie..." Anel
"Ja, hy drink te veel. Hy is elke aand dronk en skel hy my. Hy vloek my ook. Dit is nie net die skel nie, maar ook die vuisslanery. sommer so in my gesig. Die drank maak hom baie aggressief." Bessie
Nege (45%) van die deelnemers het genoem dat hulle lewensmaats 'n drankprobleem het. Die alkoholmisbruik het gewissel van 'n "doppie" neem tot oormatige drankmisbruik. Dit is insiggewend dat sewe (35%) deelnemers gemeld het dat hul lewensmaats se drinkery geweld laat toeneem, maar dat hulle steeds mishandel is, al was hulle lewensmaats nugter. Bogenoemde bevindinge korreleer met Cunradi et al. (2009:63-74) se navorsing wat bevind dat alkoholmisbruik as sulks nie 'n enkele oorsaak vir geweld in 'n verhouding is nie. Hulle het verder bevind dat waar die man te veel drink en ook werkloos is, die risiko vir intieme geweld beduidend hoër is as waar die man nie 'n drankprobleem het nie.
My 'boyfriend' gebruik tik en dan raak hy anders. As hy getik is bly ek uit sy pad. Hy dreig my en skel my... Hy raak ook baie aggressief en slaan my baie seer met enige ding wat hy in die hande kan kry." Hantie
"As hy nie geld vir 'drugs' het nie, gaan dinge 'n bietjie beter. Hy rook dagga. Hy rook ook ander goeters. Dit maak hom kwaai en ook dat hy nie reguit dink nie. Sy kop werk nie lekker as hy daai goed in sy lyf het nie en dit help nie om met hom dan te praat nie. Jy moet maar net uit sy pad uit bly." Elmarie
"Hy gebruik tik. Hy gebruik ook 'cocaine' en... dan is dit baie gevaarlik vir my. Ek sorg dat ek ver weg is van hom as hy in daai toestand is, anders sal hy my sommer doodmaak." Sonja