Insomniak se droomalmanak is anders �
Resensie: Insomniak se droomalmanak, deur Andries Bezuidenhout
Dis anders as die goedkoop lirieke en melodie� wat deur radiostasies aan ons as die maal van Afrikaanse musiek opgedis word.
Dis anders as die nabootsings van verouderde suksesresepte wat deur die nuwe alternatiewe beweging aan ons opgedis word as vernuwende oorspronklike musiek.
Dis anders, want Andries Bezuidenhout het sy eie stem gevind. Dis syne en niemand anders sn nie en is sonder twyfel die beste Afrikaanse album wat in 2003 deur n jong kunstenaar uitgereik is. Hy steek met die album stewig sy kleim af as die een van die voorste eksponente van betekenisvolle Afrikaanse musiek. Hoewel sy styl en aanslag dramaties verskil van die van Gian Groen, is die twee die enigste ware liedjieskrywers van hulle generasie en is daar in terme van musiek en liriek nie veel anders in die geslag om oor opgewonde te raak nie.
Dis anders, want Andries breek weg van die temas van liefde, die natuur en selfverwondering wat soveel liedjieskrywers vasgevang hou. Hy takel die alledaagse en skiet uit n totaal nuwe hoek daarna. Op Deur n Donkerbril beskryf hy Pretoria se middestad so:
Die staatsdienskabinette staan soos leggerkabinette
En wag vir die volgende dag se nuwe wette.
n Raak, op-die-man-af opsomming nie net van hoe die plek lyk nie, maar ook van wat daar gebeur. In Whiteysomethings vang hy die ware dag-tot-dag bekommernisse van die man op straat saam, en dis sorge wat kultuur- en rasgrense transendeer. Dis die ware sorge van n geslag wat homself besig hou met oorlewing en vir wie debatte oor taal en god teenoor die daaglikse realiteite tot spitsvondige haarklowery vervaag, sonder dat Andries self verval in n traak-my-nieagtige houding oor die onderliggende magte wat ons almal be�nvloed.
So s� my ou vriend, hoe gaan dit nou daar
In jou suburban tronk van kapitalisme?
Tref die rentekoers jou ook as die mark so tuimel,
Maak die waarde van die Rand
Dat jou maagsweer ook brand?
So, s� my tjom, hoe gaan dit nou
Op die folterbank van kapitalisme?
n Tweede verband hou die lig aan die brand,
n Overdraft trek aan jou broek se pant.
Tog is Andries nie n kruisvaarder nie; hy is veel eerder n waarnemer van die w�reld om hom, en met sy waarnemings konfronteer hy ons dan met dit wat ons so maklik aanvaar as normaal en alledaags.
Dis anders, want dis slim. Andries erken dat sy werk outobiografies is as hy oor Bulletjie Suurpap s� dat die liedjie nie oor Bulletjie se kop gaan nie, maar oor sy eie. Outobiografiese werk sonder substansie verval egter baie gou in geykte uitdrukkings en vervelige relaas. Insomniak systap die slaggat omdat die skrywer wydbelese is en hy n ryke teelaarde van invloede het. Van Leonard Cohen se Famous Blue Raincoat in Bus na Toronto, tot obiters van Etienne Leroux in Deur n Donkerbril, deur n vermenging van klassieke geskiedenis met Karel Schoeman in Nero van der Merwe se Lied, plant Andries sy bome diep; maar dit oordonder nie - dikwels is dit bloot n geval van n bekende ego wat deurslaan. Hy laat mens dikwels wonder of hy doelbewus n verwysing maak en of dit toeval is, soos dat iemand nou juis na Cohen sou luister op n bus na Toronto.
Dis anders, want die humor is vlymskerp. In Die ballade van Dracula Havenga maak hy n skalkse verwysing na Kobus!, wat hy opvolg met n heerlike stukkie Goth-rock met n tuba van alle dinge as hoofinstrument:
Net skuins hieronder bly n skivvy donder
Hyt lang hare, n kitaar en n attitude
Hy s� hyt n rock band en sy naam is Kobus!
Maar as hy speel sou jy sweer hy boer met hoenders.
Dis anders, want nie sedert Gert Vlok Nel het so n sterk digterstem sy werk in musiekvorm kom aanbied nie. Hy open sy CD met:
Al hierdie drome b�re ek in l�ers
In n grys kabinet vergaar hulle stof
Tot hulle ontydig, een oggend
As die wekker lui in my kop ontplof.
Dis anders, want hoewel dit op die oog af maklik lyk om vergelykings te tref met Leonard Cohen se werk en parallelle te soek, besef mens gou dat die oooreenkomste raakpunte is en dat dit onregverdig sou wees om na Andries as Suid-Afrika se Leonard Cohen te verwys, want hy is dit glad nie. Inteendeel, hy is doodeenvoudig die w�reld se Andries Bezuidenhout.
So wees vir n slag anders en gaan koop Insomniak se Droomalmanak NOU en wees dan anders en besluit self wat jou gunstelinge is.
22 Januarie 2004