PressReader - Beeld: 2017-07-12 - Mens wis brood­no­di­ge die­re uit
Mens wis brood­no­di­ge die­re uit
‘Tyd vir op­tre­de is min’
Beeld - 2017-07-12 - NUUS - El­sa­bé B­rits
Die wê­reld­wye ver­nie­ti­ging van le­we op aar­de deur die mens is on­ge­ë­we­naard se­dert die na­tuur­li­ke uit­wis­sing van die di­no­sou­rus­se 66 mil­joen jaar ge­le­de.
Dit is die be­vin­ding van ’n om­vat­ten­de stu­die waar­in na die voor­koms van 27 600 spesies vo­ëls, am­fi­bie­se die­re, soog­die­re en rep­tie­le ge­kyk is. Dié steek­proef ver­teen­woor­dig by­na die helf­te van al­le ge­wer­wel­de die­re op land.
Vol­gens die stu­die in die vak­joer­naal Pro­cee­dings of the Na­ti­o­nal A­ca­de­my of S­cien­ces is die aar­de se ses­de uit­wis­sing, soos dit be­kend staan, baie er­ger as wat ge­dink word. Daar is op die mees­te 30 jaar oor om hul­le te red.
Die koers waar­teen die­re uit­sterf, is “ui­ters hoog, selfs in die spesies waar­van die be­wa­ring­sta­tus nog die min­ste kom­mer wek”.
’n Kon­ser­wa­tie­we voor­beeld is dat 200 ge­wer­wel­de spesies die laas­te 100 jaar heel­te­mal uit­ge­sterf het. Die “nor­ma­le koers” waar­teen spesies uit­sterf moet so­wat 200 spesies in 2 mil­joen jaar wees.
“Maar wat ge­beur, kry nie ge­noeg aan­dag nie,” skryf die na­vor­sers.
By­na die helf­te van ge­wer­wel­des is be­sig om uit te sterf. Hul ge­tal­le ver­min­der.
“Die aar­de er­vaar ’n val in se­ke­re be­vol­kings wat na­de­li­ge ge­vol­ge sal hê vir die funk­si­o­ne­ring van die e­ko­stel­sel en die ‘diens­te’ wat kri­tiek is om die be­ska­wing te on­der­hou,” skryf die na­vor­sers.
Die “diens­te” waar­na hul­le ver­wys, is in­sek­te wat be­stuif, wat pes­te en plae vang en eet en klein dier­tjies wat ’n rol speel waar­van die mens nie eens be­wus is nie, tot­dat hul­le nie meer daar is nie.
Dan val ’n ska­kel weg en al­les stort in­een.
Dié uit­wis­sing kan voor die deur van die mens ge­lê word.
Ver­al in A­sië en Suid­oos-A­sië is daar tot 80% ver­lies aan spe- sies en die ge­bie­de haar hul­le leef.
“So­wat 50% van die die­re wat die aar­de met die mens ge­deel het, is reeds weg, as­ook mil­jar­de be­vol­kings van spesies.
“Die re­des is spesies se ver­lies aan ha­bi­tat, siek­te, die­re wat ge­jag word vir bos­vleis en so­ge­naam­de tra­di­si­o­ne­le ge­nees­kun­de, bos­bou en ont­wik­ke­ling, be­soe­de­ling, kli­maats­ver­an­de­ring, oor­ma­ti­ge ver­bruik en ge­brek aan be­hoor­li­ke be­wa­ring.”
Vol­gens die stu­die is die uit­wis­sing reeds aan die gang en is die ge­leent­heid om op te tree kort, net so­wat twee tot d­rie de­ka­des “op die mees­te”.
Ten ty­de van die vo­ri­ge vyf mas­sa-uit­wis­sings wat die mees­te van die le­we op land en in die see uit­ge­wis het, het die mens nog nie be­staan nie.
So­wat 50% van die die­re wat die aar­de met die mens ge­deel het, is reeds weg.
Fo­to: GERARDO CEBALLOS
Die laas­tes van die lang­ar­maap van Bor­neo wat be­sig is om vin­nig uit te sterf om­dat die bo­me in die wou­de uit­ge­kap word.