Resultate vir Saxonwold
Eiendomme 11 November 2019 21:19
Kyk: André wil dié berugte bure ‘nooit weer sien’
So lyk die luukse lewe in die Guptas se binnekring...
Politiek 19 Februarie 2018 22:09
05 November 2017 08:30
OB sê ‘binnekort’ oor Van Rooyen
Politiek 10 April 2017 12:13
Guptas: Pantservoertuig is weer by fabriek
Algemeen 10 April 2017 09:05
Guptas se pantservoertuig ‘verdwyn’
Politiek 04 April 2017 14:08
Kyk: Konfrontasie buite Gupta-huis
Algemeen 04 November 2016 17:02
Molefe weer oor sjebien: 'Ek was nooit sélf daar' Wat het dan skeefgeloop? | Netwerk24
Wat het dan skeefgeloop?
Deur Theuns Eloff 16 Mei 2018 00:01
Foto ter illustrasie: Charles Smith
Iemand het die storie begin versprei dat die grootste probleem met die stadige pas van grondhervorming by die beginsel van gewillige verkoper en gewillige koper lê – en dat dit in die Grondwet staan. Wat onwaar is.
Verander art. 25 van die Grondwet, begin grond sonder enige vergoeding teruggee en die “oersonde” sal sommer tjop-tjop verdwyn! Maar wat het werklik skeefgeloop? Wie moet die skuld kry?
Verder bepaal art. 25(8): “Geen bepaling van hierdie artikel verhinder die staat om wetgewende en ander maatreëls te tref om grond-, water- en verbandhoudende hervor-ming te bewerkstellig ten einde die gevolge van rassediskriminasie van die verlede reg te stel nie.”
Elke Suid-Afrikaner het sy/haar eie mening oor waar dinge skeefgeloop het. Sommiges het eie ervaring, ander grond hul mening op hoorsê, en ander het sommer net ’n mening.
Die mandaat was as volg: Evalueer die wetgewing van die afgelope jare en ondersoek hoe fundamentele verandering in Suid-Afrika versnel kan word.
Herverdeling verwys na die proses waar grond wat in die mark kom, deur swart eienaars of die staat bekom word.
Die verslag het byna twee jaar geneem om te voltooi, en is nagevors en opgestel deur ’n indrukwekkende paneel van 11 prominente Suid-Afrikaners, waaronder oudpolitici, regsgeleerdes, ouditeurs en akademici, onder voorsitterskap van oudpres. Kgalema Motlanthe.
Grondhervorming is ’n oorhoofse term wat onder meer grondherverdeling, grondrestitusie en verblyfsekerheid (“security of tenure”) insluit.
Restitusie is die proses waar mense wie se grond ná 1913 deur die staat of ander instansies weggeneem is, teruggeëis kan word.
Die verblyfsekerheid gaan oor werkers op plase en inwoners van die voormalige tuislande wat al jare lank op hul “eie” grond bly of werk, maar geen formele en individuele eiendomsreg daarop het nie.
Die eerste hiervan is dat vergoeding vir grond nie die belangrikste beletsel vir grondhervorming is nie, maar dat dit eerder korrupsie deur amptenare, die wegkeer van begrotingsgeld na die elite, die gebrek aan politieke wil by die regering en die gebrek aan opleiding en kapasiteit by die staat is.
’n Tweede faktor is die gebrek aan ’n begroting (as gevolg van die gebrek aan politieke wil) vir grondhervorming. Die verslag toon dat die begroting in 20 jaar nie eens tred gehou het met inflasie nie en ’n skamele 0,4% van die nasionale begroting uitmaak.
Derdens wys die verslag daarop dat in plaas daarvan om nuwe grondeienaars te bemagtig en te laat vooruit boer, hulle vir alle praktiese doeleindes “huurders” van grond by die staat word.
Derdens wys die verslag daarop dat in plaas daarvan om nuwe grondeienaars te bemagtig en te laat vooruit boer, hulle vir alle praktiese doeleindes “huurders” van grond by die staat word. Dit is omdat hulle nie titelaktes vir die grond wat aan hulle toegeken word, kry nie – en daarom ook nie die grond as sekuriteit vir lenings kan gebruik om beeste, saad, voer en implemente te koop nie.
In die vierde plek bevind die verslag dat die regering nie sy grondwetlike magte om grond vir hervormingsdoeleindes aan te wend, doeltreffend gebruik het nie, en ook nie die grondwetlike bepalings dat vergoeding onder sekere omstandighede onder die markwaarde kan wees, gebruik het nie.
Die staat het sy plig versaak
Daarbenewens neem die verslag in sy aanbevelings sterk standpunt in oor ’n wysiging van art. 25.
Eerder as om art. 25 te wysig, moet die regering eerder sy onteieningsmagte sterker gebruik op maniere wat die voorsiening van vergoeding in art. 25(3) sal toets, veral met betrekking tot grond wat onbenut of onderbenut is, veral grond wat reeds aan die staat behoort.
Eloff is uitvoerende direkteur van die FW de Klerk-stigting.
Meer oor: Theuns Eloff | Grondwet | Demokrasie | Gronddebat | Politiek | Regering | Grondbesit | Grondhervorming
Mening: Waar is die grondplanne?