Voortrekker Monument inwyding 16 Desember 1949 | Boerebib
Voortrekker Monument inwyding 16 Desember 1949
Dit was 'n geslag met 'n daadkrag wat tot magtige resultate gelei het, maar dan ook 'n daadkrag wat alleen moontlik was omdat dit die uitvloei­sel was van 'n bepaalde lewensdrang, en wel 'n lewensdrang wat met sy opheffende en besielende krag deur hierdie monument bedoel word om onsterflik te wees.
In diepe eerbied en dankbaarheid bring ons nou hulde aan die Voor­trekkers vir daardie taaie volharding en heldemoed wat hulle in staat gestel het om ten spyte van die grootste ontberings die fondamente te lê van'n blanke Christelike beskawing in 'n groter Suid-Afrika.
Groot is hierdie prestasie op sigself, maar groter nog as in gedagte gehou word dat sedert die ontdekking van die passaat om Afrika se suid­punt, daar drie-en- 'n-halwe eeu verloop het dat die Portugese, Hollanders en Engelse - die toenmalige drie groot seevarende nasies en koloniale magte van die wêreld - ons kuste omseil het sonder om die binneland van Suid-Afrika, met al sy woestheid en gevare, maar ook met sy ontsaglike moontlikhede, binne te dring. Dit was alleen vir die daadkrag van die Voor­trekkers beskore om dit te doen.
Dit was ook nie landhonger wat hul voortgedrywe het nie, want grond en besittings het hulle in hul vroeëre woongebied genoeg gehad. Ver­oweringsug was dit ook nie. Want ten spyte van die militêre oormag aan hul kant en van moorddadige verraad teen hulle aan die kant van sommige inboorlingstamme, het hulle nooit enige uitroeiingsoorlog gevoer, soos onder dergelike omstandighede in sommige ander lande plaasgevind het nie.
Woonplek vir hulself het hulle verkry of op ongeokkupeerde grond­gebied of deur vreedsame onderhandeling.
Dit was ewe min afkeer of haat teen enige ander ras of bevolkingsdeel wat hulle beweeg het om huis en haard te verlaat en om die ontberings en die gevare van die wildernis te trotseer. Met die 1820-Setlaars het hulle in vrede en vriendskap verkeer, en van hierdie nuwere bevolking, wat saam met hulle dieselfde griewe teen die oorsese owerheid gedeel het, het hulle niks anders as respek en waardering afgedwing. Getuie hiervan is die oor­handiging van 'n Bybel deur die vooraanstaande Britse setlaar Thompson aan die Voortrekkerleier Uys, wat ook in hierdie monument in marmer­afbeelding verewig is.
Wat die Voortrekker 'n trekker gemaak het, is so welbekend dat dit hier geen herhaling of beklemtoning vereis nie. Dit was die onoordeel­kundige toepassing van die Franse Revolusie se leuse "vryheid, gelykheid, en broederskap", wat toe sy invloed oral oorsee nog laat voel het, op 'n gemeenskap waar die blanke Christelike beskawing om sy voortbestaan moes worstel teen die aanvalle en die invloede van 'n omringende barba­risme, en waar die gelykstelling en die daarmee gepaard gaande prysgee van blanke rassesuiwerheid en blanke heerskappy die noodlottigste gevol­ge na beide kante toe kon hê.
Die Voortrekkers was nie bereid om op enige wyse, doelbewus en spoedig, of geleidelik en ongemerk, rasse- en nasionale selfmoord te pleeg nie. En hierom moes hulle toe die prooi word van misverstand en van die gruwelikste belastering van wreedaards en onderdrukkers te wees, waar­aan ooit enige gemeenskap blootgestel was.
Hoewel die berugte Swarte Ommegang hierdie belastering doeltreffend aan die kaak gestel het, en die Voortrekkers met 'n skoon karakter en gewete kon vertrek, het die beleid om hulle met hul gesinne en hul be­sittings aan roof en moord bloot te stel sonder die reg tot effektiewe self­verdediging, voortgeduur.
Met belastering is hulle weliswaar agtervolg - en ongelukkig tot vandag toe nog - maar hulle het uitgetrek ook nie sonder 'n ongevraagde getuig­skrif wat sonder hul wete oorhandig is aan die toenmalige Britse regering, en wel deur die hoogste gesag in Suid-Afrika, die Goewerneur, sir Benjamin D'Urban. "Die Trekkers," so het hy hulle beskrywe, "het be­hoort tot die oudste en eerbaarste lede van die distrikte waaraan hulle behoort het, en inherent is hulle 'n dappere, geduldige, arbeidsame, ordelike en godsdienstige gemeenskap - 'n onberekenbare verlies vir die Kolonie, van watter kant jy dit ook al mag beskou."
Hulle het ten minste in die grootste mate daaraan inhoud en geestes­rigting en karakter gegee. Die Groot Trek het inderdaad geword dic mees sentrale gebeurtenis in die geskiedenis van Suid-Afrika.
Met die Groot Trek was al die nodige materiaal vir daardie vollere nasicskap nou daar. Vir eers was daar die alles onderskragende agtergrond - afkoms. Die Voortrekkers was die kinders van die Geuse en die Huge­note, en daarom was hulle ook kinders van die vryheid en van 'n gods­dienstige geloofsoortuiging wat vir die behoud van daardie geestelike besit selfs die grootste offers van goed en bloed gering geag het.
Daar was vaderlandsliefde, wat in hierdie geval des te intenser was omdat die Voortrekkers in hul nuwe woongebied ingetrek het nie as immigrante wat in hul aangenome land die voordeel van ander se opoffe­rings en voorbereidingswerk kon trek nie. Inteendeel, die bodem waarop hulle hul nuwe toekoms moes gaan bou, was deur hulself met hul eie ontberings en heldedade en bloedoffers gekoop. In 'n besondere en diepere sin was daardeur hul vaderland hul eie.
Vryheidsin, toegepas en uitgeleef ook op staatkundige gebied, gods­dienstige geloof, vaderlandsliefde, bereidwilligheid om, as dit geëis word, vir groot volksideale en vir beginsels te ly en te sterf, die vaste wil om nie deur bloedvermenging af te sak tot 'n laer beskawingspeil nie, regverdig­heid teenoor die omringende nie-blanke rasse, en die gehegtheid aan en die beskerming van die familielewe, siedaar alles bymekaar wat die ont­staan moontlik en selfs noodwendig moes maak van 'n eie, egte en Christelike Suid-Afrikaanse nasieskap met 'n eie toekoms in 'n eie vrye en on­afhanklike vaderland.
So gebore, kan enigiemand hom nog daaroor verbaas dat so 'n volk, gering in getalsterkte, so 'n groot getal van groot manne en vroue kon voortbring, en dat waar hy daarna meer dan eens teen 'n geweldige oor­mag 'n worstelstryd vir sy voortbestaan moes voer, hy homself so kon handhaaf dat hy die bewondering van die hele wêreld kon afdwing en daardeur ook Suid-Afrika vir goed op die wêreldkaart kon plaas?
Hierdie monument staan daar as 'n huldebetuiging aan die Voortrek­kers. Dit is egter maar die geringste deel van sy betekenis. Dit is nie 'n monument vir die dode nie, maar vir die lewende.
Dis nie maar net 'n sierlike bouwerk van kunstig verwerkte klip en graniet nie, maar dit is die draer van 'n boodskap. En as u oog of die oog van u kinders tot in verre nageslagte daarop val, dan is bedoel dat u daarop sal lees 'n vraag - 'n vraag aan u as volk en aan u en u kinders as in­dividuele lede daarvan. Dis hierdie diep ernstige en sieldeursoekende vraag. Volk van Suid-Afrika, of ook u wat met trots op u bors slaan en uself 'n Afrikaner noem: Waar gaan jy heen?
Lê die Pad van Suid-Afrika voor u oog helder en ope tot gindse aan­lokkende bloue berge van nog onbereikte Voortrekkerideale? Of kyk u vas teen'n gryse misbank waarop daar uitdagend 'n groot vraagteken voor u afgeteken staan?
Wêreldomstandighede het verander en wêreldinvloede werk op ons in. Met hooghartigheid en gefronste wenkbroue word daar opnuut op die Voortrekkergees en -ideale neergesien. Deur die verstedeliking van ons volk het die Afrikanerdom sy beskutte posisie geestelik sowel as ekono­mies grotendeels verloor. Blanke armoede, gepaard met nie-blanke voor­uitgang, sowel as menigvuldige daelikse kontakte op allerlei gebied en op vrywel gelyke voet maak die stryd om rasse-suiwerheid altyd swaarder.
Die gesinslewe en daarmee ook die godsdiens en die sedelikheid raak gaandeweg in verval. En die goddelose Kommunisme, wat die omver­werping is van alles wat die Voortrekkers opgebou en as heilig beskou het, woed soos 'n vernietigende en dodelike kanker in die donker voort.
Wat dreigend voor u staan, is niks minder nie as moderne en uiter­lik beskaafde heidendom sowel as versinking in semi-barbarisme deur bloedvermenging en die desintegrasie van die blanke ras.
Sal Suid-Afrika nou en altyd, sal u vir uself en vir u kinders die uit­daging aanneem en moedig en vasberade u taak aanvaar?
Na vandag sal op elke 16de van Desember presies om twaalfuur die hele Afrikanerdom, so nie in werklikheid nie, dan tog in die gees rondom hier­die monument vergader staan.
As dan in die gees die rapportryers uit die Noorde en uit die Suide en uit die Ooste en die Weste aangejaag kom met tyding omtrent vooruit­gang of agteruitgang, omtrent oorwinning of nederlaag, en as die sonne­straal vanuit die hemel dan op die Voortrekker-sarkofaag daarbinne val, sal rekenskap van u en van u kinders na u afgeëis word.
Langs die Appiese weg by die ingang van Rome staan daar wat genoem word die Quo Vadis-kerk. Die oorlewering daaraan verbind, is dat hier die plek is waar Petrus wegvlugtende van vervolging en dreigende martel­dood in 'n gesig sy Heer ontmoet het, draende Sy Kruis, wat hy nou vir die tweede maal besig was om te verloën.
Hierop volg toe weer die antwoord van sy Heer: "Terwyl jy My vir die tweede maal verloën, gaan ek na Rome om vir die tweede maal gekruisig te word." Onmiddellik het Petrus toe omgedraai en hom vir sy Heer ge­willig laat kruisig.
Hierdie monument staan hier vir die Voortrekkers se nagedagtenis en huldiging. Maar dit staan hier langs die Pad van Suid-Afrika ook vir u en vir u nageslag. Dis u Quo Vadis-heiligdom, Afrikaner, nou en deur al die toekomende geslagte heen! As u weggedwaal het van die Voortrekker­gees en -gedagte, as u die Voortrekkers wat u vandag huldig, met die daad verloën en opnuut kruisig en u oog val op hierdie monument waar u en die Voortrekkers vandag in die gees mekaar van aangesig tot aangesig ontmoet; as daardie sieldeursoekende vraag hom dan aan u opdring: Afrikaner, Quo Vadis, waar gaan jy heen?
Staan dan stil, en draai terugl Terug na u volk; terug na u volk se hoog­ste ideale; terug na die pand wat ook aan u toevertrou is om te bewaar; terug na die volksaltaar waarop u u offers moet lê, en as dit geëis word ook uself as 'n offerande; terug na die heiligheid en die onskendbaarheid van die gesinslewe; terug na u Christelike wandel; terug na u Christelike ge­loof; terug na u Kerk; terug na u God!