Nelson Mandela: Aftrede – Nelson Mandela Centre of Memory
Die Nelson Mandela Stigting het alles aangepak waarvoor Mandela fondse kon insamel en wat nie inbreuk gemaak het op die werk van sy ander twee erfenisorganisasies nie. Die hoof-fokusgebiede was onderwys (van die bou van skole tot navorsing van die spesiale uitdagings van onderwys in landelike Suid-Afrika), MIV/vigs (van voorspraakwerk tot die uitreik van toelaes ter ondersteuning van navorsing), en “vrede en versoening” (van ondersteuning van die vredesproses in Burundi tot navorsing van demokratisering in Afrika). In 2004 het Mandela aangekondig dat hy uit die openbare lewe sou uittree, en het die omskepping van sy napresidensiële kantoor as die Nelson Mandela Centre of Memory and Dialogue ingehuldig. Dit sou ’n verdere ses jaar neem voor hy ten volle kon onttrek en die res van die lewe wat hy so ryklik verdien, kon geniet.
Nelson Mandela het meer as een keer afgetree. Hy het in 1999 uitgetree as president van Suid-Afrika aan die einde van net een ampstermyn. In 2004, weke voor hy 86 geword het, het hy die bekende toespraak gelewer waarin hy “uit aftrede afgetree” het. Van daardie dag, 1 Junie, af is sy dagboek en aktiwiteite “ernstig en beduidend” verminder. Hy het bygevoeg: “Ek beplan nie om geheel en al van die publiek af weg te kruip nie, maar van nou af wil ek in ’n posisie wees waar ek bel om te vra of ek welkom sal wees, eerder as om gebel te word om dinge te doen en aan geleenthede deel te neem. Die versoek is dus: moenie my bel nie.” Daar was baie geleenthede in die daaropvolgende jare wat sy personeel die publiek moes herinner daaraan dat hy inderwaarheid afgetree is en ruimte benodig om sy aftrede te geniet.
Twintig jaar nadat in London se Wembley-stadion ’n konsert gehou is wat ’n oproep gedoen het vir Nelson Mandela se vryheid, het hy op ’n ander verhoog in die stad gestaan en ’n nuwe generasie opgeroep om hul deel te doen om die wêreld te help. Twintig dae voor hy in 2008 90 geword het,het mnr Mandela die skare herinner dat, aangesien armoede, onderdrukking en siekte steeds die wêreld bederf, “ons werk ver van klaar is”. “Vanaand sê ons, na amper 90 jaar van lewe, dat dit tyd is vir nuwe hande om die las te dra. Dit is nou in jou hande.” Van daardie oomblik af het die slagspreuk “dis in jou hande” ’n oproep geword vir mense om mnr Mandela af te los en hul deel te doen om die wêreld ’n beter plek te maak.
Die Nelson Mandela Stigting is opgestel as ’n kantoor vir Nelson Mandela toe hy in 1999 as president van Suid-Afrika uitgetree het. Die stigting was aanvanklik in sy huis in Johannesburg gebaseer, maar het na ’n nuwe gebou naby verhuis, wat amptelik op 6 Mei 2003 geopen is. Teen laat 2004 het sy kernfunksie verander na ’n sentrum van geheue en dialoog met die taak om ’n argief oor die lewe en wese van mnr Mandela te ontwikkel en die gebruik van dialoog vir sosiale geregtigheid te bevorder. Toe hy die Centre of Memory and Dialogue in 2004 geopen het, het hy gesê: “Ons wil hê die sentrum moet toegewy wees aan die verhaling van herinneringe en verhale wat deur mag onderdruk is. Dit is die oproep van geregtigheid: die oproep wat die projek se belangrikste vormende invloed moet wees.” Toe mnr Mandela aan die einde van 2010 heeltemal uitgetree het, het die Nelson Mandela Stigting die Nelson Mandela Centre of Memory and Dialogue geword.
Nelson Mandela se tweede groot boek na sy aftrede het vinnig ’n internasionale topverkoper geword. Conversations with Myself is in 2010 uitgegee en is die eerste ware literêre toegang tot die man agter die openbare figuur, die mens agter die bevrydingsheld. Die boek is geskryf deur ’n span by die Nelson Mandela Centre of Memory and Dialogue met hulp van die geskiedkundige Tim Couzens en mnr Mandela se ou kameraad en vriend Ahmed Kathrada. Dit is ’n samestelling van sy eie grootliks onbemiddelde stem wat in sy argief gevind is, uit briewe, dagboeke, aantekeninge, en gesprekke. Kort voor die wêreldwye bekendstelling van die boek het mnr Kathrada en sy jongste dogter Zindzi Mandela aan hom ’n vooruitkopie oorhandig. Die Nelson Mandela Centre of Memory and Dialogue was in staat om ’n video-opname van hierdie oomblikke te maak.
Die voormalige president van Tanzanië is genoeg deur alle kante in die Burundi-konflik vertrou om namens die Verenigde Nasies te bemiddel en het die rol sedert 1996 vervul. Mnr Mandela was ook vir hulle aanvaarbaar. Hy het Nyerere se dialoogmodel gevolg en daarop voortgebou, en sy ingryping het gelei tot die ondertekening van die Arusha Vrede-en-versoening-ooreenkoms op 28 Augustus 2000. Nadat president Jacob Zuma in Oktober 2001 by hom oorgeneem het, het mnr Mandela steeds ondersteuning en advies verskaf.
In Maart 2001, na drie Afrika-regerings ingestem het om vredesmagte na Burundi te stuur, het mnr Mandela aan Kofi Annan, sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies, geskryf. Hy het aangedui dat, alhoewel België ingestem het om die koste te dra, hy dankbaar sal wees as die VN enige tekort sal dek. Hy het geskryf dat sterftes voortduur ondanks vordering om die onderhandelingstafel: “Ons het gereël dat troepe [van Suid-Afrika, Ghana en Nigerië] na Burundi gestuur word om ’n einde te maak aan die slagting van onskuldige burgerlikes.”
Hy was dalk 'n vryheidsvegter, 'n politieke gevangene, 'n Nobelvredespryswenner, 'n voormalige president en 'n rateltaai taktikus . Maar Nelson Mandela is ook bekend vir sy sin vir humor. In 2002 terwyl hy op sy jaarlikse vakansie was, het hy die tyd geneem om 'n humoristiese brief aan 'n kameraad te skryf. Mnr. Mandela het die brief aan Kgalema Motlanthe, 'n voormalige politieke gevangene, en toe sekretaris-generaal van die African National Congress, gerig. Hy het opgemerk dat hy die ANC se 90ste verjaarsdagviering op televisie gekyk het en gesien hoe "twee bekende swaargewigte" van die organisasie se hoofkantoor "vrolik met die skare dans". "Ek is seker diegene wat gesien hoe rats hulle met hul passies was, was geweldig beïndruk. Hulle sou verwag het, soos sommige van ons het, dat hulle lomp sou beweeg in pas met waardigheid en konvensie. Mnr. Mandela is self ook bekend vir sy danspassies op die verhoog by byeenkomste wêreldwyd.
Bydraer: Photographer—Debbie Yazbek
Bydraer: Photographer—Benny Gool
Bydraer: Animation—Umlando WeZithombe