Nie hierdie keer nie. Die wêreld soos wat ons dit geken het, die wêreld wat ons verken en bereis het, het vir altyd verander. Van 2015 af word die ou wêreld senuweeagtig gepatrolleer deur soldate in swart en blou. Van nou af klink die woord, “oorlog” uit Europa op. Van nou af, sê hulle wat op hulle uur en tyd gewag het, moet die aarde gesuiwer en skoongemaak word vir die heerser van die nuwe ryk.
En dit sal. Die geleentheid om ons kinders en kleinkinders met die wapenrusting toe te rus wat hulle vir die tyd van die nuwe ryk nodig gaan hê, is aan die verbygaan. Want so word die tyd van die nuwe ryk aangekondig:
Ons stryd is nie teen vlees en bloed nie, maar teen elke mag en gesag, teen elke gees wat heers oor hierdie sondige wêreld, teen elke bose gees in die lug.
GRIEKSE JOGHURT met vars, soet peertjies en stukkies nartjie daarin gesnipper. Geen suiker nie. Die kombinasie van geure is in volmaakte balans. Dit is goedvoelkos: jy voel so goed omdat jou nagereg so gesond en interessant is. Jy voel goed wanneer jy van die tafel af opstaan.
Maar kortpad-antie het 'n lekker ietsie in die kop: sy kan bottertoffies maak, 2-3 minute vir die hele prosedure.
Ns. Kortpad-antie maak soms op 'n Sondagoggend 'n kooksel hiervan vir klein kindertjies by die kerk. Dit moet ook mos vir kinders soet en lekker wees in die huisgesin van die Here…?
Dit waarteen jy vaskyk, het ons al keer op keer beleef, bepaal wat jy dink, die inhoud van jou denke.
Nooit kyk die eienaar van daardie middelste meenthuis in geel lig, in 'n dagbreek of sonsondergang in nie. Daar moet dus mure in so 'n kop opgaan, want dit waarteen jy vaskyk, bepaal wat jy dink.
Elke dag staan ons oor die groot grasvlaktes om ons en kyk. Nou, in die winter, is dit asof ons op 'n kakiekleurige mat staan, een met die blou tentdoek van die hemelruim daaroor gespan. Na alle kante strek die vlaktes. 'n Paar kilometer verder beoefen kunsvlieëniers elke naweek hulle kuns. Van die lughawe se kant af trek stralers so nou en dan 'n wit streep deur die lug oor ons grondjie.
Ons grondjie is net 'n paar hektaar groot. Daarvan het ons kaart en transport. Die vlaktes om ons behoort aan ander; slegs met ons oë mag ons oor hulle grond stap. En tog, weet ons nou, besit ons die volle ruimte hier: al die skoonheid, al die stilte, al die vrede; die volle hemelruim, die maan en sterre, die sonlig en die vlaktes van horison tot horison.
Die agterste antie, sê die toergids, sal dalk ook uiteindelik op die bus kom. En hy sug diep, want die agterste antie lyk verlore in die groot en vreemde wêreld waarin die jonges so gemaklik en moeiteloos rondloop, selfs op vier en 'n half.
Nou kom die antie uit die beskeie periode van nederigheid en nie-voor-op-die-wa-wees nie. Beskeidenheid is 'n deug, om jouself soos 'n jakkals wat sy eie stert prys, op ander af te dwing, is gewoon ongemanierd en baie verkeerd.
Sondag, terwyl Antie koppies na die Kerk se Sondagtee drink, vra sy vir Mariana, wat altyd baie sagter as die toergids reageer: “Mariana, weet jy dalk hoekom mense so aanhoudend vra dat ander iets wat hulle op FB sit, moet like?”
Mariana kyk sag, sy praat sag: “As jy iets like, Antie, gaan jou like-aksie na almal in jou FB groep. Hulle sien dit wat vir jou belangrik of goed of nuus was. Hulle sien waarvoor jy omgee.”
Like beteken dus nie dat Antie, soos 'n goeie onderwyseres, 90% of 100% aan die FB-vriend se inskrywing toeken en, soos 'n goeie juffrou, net die allerbeste inskrywings kies om privaat aan die FB-vriend erkenning daarvoor te gee nie. Like is nie 'n private kompliment nie. Like beteken: SIEN DIT OOK RAAK, vriendekring. Like beteken: Hierdie is seer, hier is lyding, hier is iets pragtigs, hier is iets opbouends, hier is iemand vir wie julle ook kan bid. Like beteken: hier is 'n internetskakel na 'n nuwe besigheid van een van ons vriende. Hier is adel, verlies, dood, nuwe lewe.
Like beteken: stuur hierdie nuus gou die wêreld in. Laat ander kennis neem van wat hier gebeur. Like dit, dan kan dié wat die nuus kry, dit dalk ook like en die nuus in ander vriendekringe verkondig.
Wasgoed gewas en alles aan die lang wasgoeddrade tussen die doringbome opgehang. Hennie het kom help. Om ons was die vlaktes, kakiekleurig op die vooraand van die winter. Die perde het hoorbaar in die lang gras anderkant die kampdraad gewei. Buurman Kobus se lammers het na die ooi geblêr; sy het met 'n diep uhm-uhm-blêr geantwoord. Naby ons het 'n bloukransvoël op lang bene geland. Bo ons was die hemel blou en vogloos, skreiend mooi, want dit is droogtetyd en die boere trek swaar.
Ek blaai terug: die storie van die wit Husky met die blou oë wat nou al drie weke lank hier op die grondpaaie ronddwaal, spook by my. Aan wie behoort sy? Hoe het sy hier waar dit wyd en oop is, beland? Waar dwaal sy vandag rond, die arme ding?
Nog 'n boodskappie in die groepsposbus: Bid asseblief vir my kleinseun, Ruan. Hy ondergaan more 'n opehart-operasie.
Sy antwoord: “Sewe-uur, more (26 Mei 2015.) Dit is 'n elf uur lange operasie. Hy het reeds 12 hartoperasies ondergaan. Hierdie is sy vierde groot een. Hy is sewe jaar oud. ”
Sy heg 'n foto aan: seuntjie tussen pypies en buise, een of ander wit apparaat (pasaangeëer?) tussen die handjies. Hy het 'n sweetpak aan, soos ons kleinseun voor rugby. Maar die ogies is anders. Johannes s'n blink van vrolike afwagting. In hierdie kind se ogies is die swaarkry van sewe lewensjare vasgelê.
Ons ry stad toe vir die nag, stoot die hekkie na ons stads-kothuis oop. Langsaan, in die kinders en kleinkinders se huis, skakel iemand die eerste lig aan. Ons het nie-krag hierlangs netjies gesystap!
Wolfie, die Labrador, wag ons nie in vir sy snytjie brood nie. Hennie ontdek waarom: “Wolfie het 'n maatjie.”
Die ander hond interesseer my. Hoe het die ander hond hier ingekom? Het ons kleinkinders sowaar, naas die hamster, die kat, die Labrador en Carlos, die miniatuur-asempie van 'n miniatuur-hond, 'n verdere dier bygekry?
Ek hoef die ander hond nie te soek nie. Wolfie is buite homself; uit sy vel uit. Die ander hond vlug beangs voor hom uit, om en om die kothuis. Die ander hond lyk soos 'n beangste wit streep met blou oë.
Daar is sekerlik meer as 'n miljoen huise in die stad. En waarskynlik 'n duisend strate en stegies. Daar is twintig of meer woonbuurte.
Die wit Husky met die blou oë, die een wat ver buite die stad op die grondpaaie rondgedwaal het, hol in sirkels om ons kothuis in die stad, Wolfie agterna.
Die rustige dag sterf met kleinkinders wat die wit Husky deur die huis na die voordeur en via die voordeur na die voortuin sleep, pleidooie om haar te mag hou, naamgewing (sy heet nou Snowy). Dit eindig in 'n raaisel: hoe het Snowy in die erf met sy drie meter hoë duiwelsvurk-omheining ingekom?
Eers wanneer dit jou kleinkind is wat soos 'n maer kuikentjie daar voor die beoordelaar staan, besef jy wat woorde en 'n atmosfeer aan 'n kind kan doen. Jy sien die koppie knik. Jy sien die blou oë so stip gerig op die man wat talent, ure se oefen en volgehoue toewyding evalueer. Jy sien die glimlag met die terugkomslag.
Jy loop uit die saal uit en jy weet: hulle sal nie bang wees nie. Nie vir nog musiek, nie vir nog blootstelling nie. 'n Beoordelaar vir wie dit om die kinders gegaan het, het die simbole — en 'n stukkie toekoms sonder vrees — daar langs die klavier uitgedeel.
Hoeveel dae is dit nou dat ek aan dié Sondag dink? Nee, nie Sondag, 10 Mei 2015 nie: 'n vroeëre Sondag. Dit was my blombeurt in die kerk. Het die laaste Afrikaners in die plaastuin (hiperbool!) gepluk en kerk toe geneem. Met geplukte Afrikaners, 'n sinkplaatpat en min blomdoenvaardighede gaan diens 'n mens die blompot ter plaatse, voor in die kerk, hopelik voordat die ander kerkgangers opdaag.
Nog skaars omgedraai, toe het die twee dogtertjies my reeds om die lyf beet: ''Hi, Tannie! Hallo, Tannie!"
Hulle is nuuterig in die gemeente, kom saam met hulle ma, 'n enkelmoeder wat in 'n woonstel naby die kerk bly. Daar is min wat inspireer in dié omgewing. Snags staan die vroue van die nag op straat en maak die uitlanders se nagwinkeltjies oop. Min mense sal hierdie omgewing huis wil noem. Om van kinders hier grootmaak nie eens te praat nie. Jy kyk die kafees en klein winkeltjies, die advertensieborde van die omgewing so, en jy vertrou net die nuwe megamotorhandelsaak met sy indrukwekkende vertoonlokaal. Wat word regtig in al dié plekke verkoop, bedryf, beplan en uitgevoer?
Die twee dogtertjies uit dié omgewing het my om die lyf beet. ''Tannie, ek kan nie wag vir Sondagskool nie! Tannie, dis lekker hier!''
Sondag sit net hulle ma agter in die kerk, haar oë asof vir ewig treurig. Hulle is weg, Gauteng toe. Hulle is in 'n Plek, bel elke aand, sukkel om aan te pas.
Sondag, 10 Mei, sê die nuwe leier van die DA, Mmusi Maimane dat sy party 'n tuiskomplek vir alle Suid-Afrikaners moet wees wat eenheid, nie verderling nie, begeer. Vir almal wat in waardes glo. Vir mense wat skole wil bou en geleenthede wil help skep.
Het ons wat Afrikaans praat, ons wat gevoel het asof ons ook in 'n woonstel vasgekeer is in 'n omgewing waarin ons nie ons kinders wil grootmaak nie, in ons gees na 'n jong man wat so praat, gehardloop en vir hom gesê: "Dis lekker hier...?''
Ek kyk om my rond. Sementdam se wal in die proses van krake uitkap. Victoria, die kat van die afgebrande huis langsaan, op die huis se plat dak. Sy weet daar is muise in die plafon. Ons weet dit ook. Hulle vreet hulle pad langs die geyser oop kombuis toe, waar hulle snags verder aan enige ryp vrugte op die tafel vreet.
Ek loop om die huis. Daar is twee ou tafels, planke, 'n muursok, blikke, emmers, optelgoed. Die klein swart skroefies, die kragskroewedraaier, die elektriese boor, die klamp waarmee mens planke in plek hou wanneer jy hulle met die kragsaag deursaag. Ek los hulle sommer daar, want daar is nie reën in die vooruitsig nie.
Hoekom is dié lewe vir ons so lekker dat ons soms saans nie aan die slaap kan raak nie, so vol is ons van die vreugde van die lewe?
Is dit die uitdink van planne, die kreatiwiteit, die tevredenheid wanneer 'n palet (pallet) 'n rak geword en ek dit met optelplanke en swart skroefies en die kragskroewedraaier gemaak het?
Van die deelnemers het oor fases in 'n mens se lewe gepraat: youth on the frontline, retired living, nuwe tye. Daar is 'n regte oomblik om dinge te ignoreer, om besluite te neem. Om die status quo te aanvaar of te verwerp.
Rykdom begin wanneer 'n mens dit begin raaksien, jou hand daarna uitsteek en oorvloed raakvat. En dit is rykdom om in 'n kringetjie te gaan sit en te luister na mense wat dieselfde taal as jy praat.
Soms moet 'n sies!-ding uitdroog, sodat jy kan sien wat dit werklik is. Toe die eerste paar skopgraafskeppe van tien jaar se ag-sies! slik oor die damwal gegooi is en 'n ruk in die son lê en bak het, ondergaan dit toe mos 'n metamorfose. Dit word gryswit, reukloos, lig soos karton. Met die water daaruit, is dit niks anders as gekompakteerde gryswit skywe nie. Wat in die ligte slikskywe is, sou ek graag wou weet. Is dit kalk? Sand? Vis-en paddamis? Maak dit grond vrugbaar of dood, soos growwe sout?
Vir 'n vroliker gemoed moet 'n sies!-ding soms eers 'n rukkie lank aan die ander kant van die damwal lê. 'n Vrou raak vrolik vir vieslike werk as sy weet die vieslike goed waarmee sy werk, word onskadelik en reukloos in die son, net anderkant die damwal.
Maar vrolikheid vir vieslike werk het ook sy eie storie. Toe ons nog kinders was, het ons pa 'n rommelwerf gekoop. Ek weet nou dit was soos 'n skatkis vir hom. Ek moes (en wou) kruiwaens vol scrap van die buitewyke van die dorp na ons huis stoot. Rommel by die huis, het hy nuwe dinge daaruit gemaak: biltongkerwers, 'n tweesnydende swaard, hoenderhokke, sluise vir die leivore. Ek het nie eens agtergekom wat hy in my vaslê nie. Hy het sekerlik ook nie geweet dat hy iets in sy kind ingraveer nie: iets van sy eie wese.
Bomme rondom rugbyspelers is nie my cuppa nie, dus lees ek so byna-byna by die berig op bladsy twee verby. Maar skielik sien ek die naam. Ek het al so dikwels met die geestelike leier rondom wie daar 'n bom gebars het, kontak gehad. Ons is by die ken-mekaar-goed vlak van kommunikasie en kontak.
Hoekom nog 'n keer? skree dit vroom (????) in my. Nog 'n klad op die Kerk se naam. Nog 'n skande, nog 'n skade. Het ons nie genoeg van aantygings teen geeslike leiers nie, genoeg Huisgenoot-stories, genoeg ongeloofwaardigheid nie? Het ons nie genoeg valsheid en bedrog oral om ons nie?
''Ek glo dit nie,'' sê Tweedekleinkind, die fiercely independent one, die een wat net feite glo en altyd regverdig dink, dikwels tot die frustrasie van die onregverdiges. ''Dis nie hoe hy is nie. Iewers is daar 'n ander ding.''
Vanoggend ry ons Patmos toe, die grasvlaktes stil om ons, die blou hemel soos 'n koepel waarin ons iets vir die God van Waarheid en geregtigheid moet sê of vra.
En as hy na hulle nie luister nie, sê dit vir die gemeente. As hy ook na die gemeente nie luister nie, moet jy hom as 'n heiden en 'n tollenaar behandel.— Matt 18: 15-17.
Broers, as iemand in die een of ander sonde val, moet julle wat julle deur die Gees laat lei, so iemand in 'n gees van sagmoedigheid reghelp. En pas op: jy kan self ook in versoeking kom.
Ek werk voort. Naby die einde van Deut 28 roep ek vir Hennie en wys die een ding na die ander aan hom uit: “Kyk, geen krag nie. Hierdie laptop het al afgeskakel. Dis 'n wonderwerk, dié.”