Jaargang 7 - Nommer 13 - 30 April 2009 - www.ngkok.co.za/enuus
Op besoek aan die Park Avenue Metodiste Gemeente, Minneapolis, VSA
Sonheuwels: Basaar en optrede van Trevor Nasser
Benodig jy verblyf vir VBO in Port Elizabeth? Kan jy verblyf verskaf?
Tarkastad waardeer Ervaringsleer-Ringsprojek
Alzheimer's Support Groups in PE
Spirituele begeleiding: Inleidende kursus, olv dr Willem Nicol
Lente in Bediening en Teologie: Saam in Afrika!
Jongste verwikkelinge rondom die handves vir Godsdiensregte en -vryhede
Andrew Murray- en Andrew Murray-Desmond Tutu-Pryse
Bybelmedia Nuusbrief 8/2009
Dienspunt vir ernstige eksegete aan Universiteit van Stellenbosch
Afrikaanse Kerke In Australië verenig
Radikaal anders soos Jesus - uit die pen van Adrio König
Die MIV-Scenario (Deel 2) : Stigmatisering, de-stigmatisering en hoop
Stel jou die volgende voor: 'n middelklas, wit Amerikaanse voorstad waar Afro-Amerikaners in toenemende getalle begin woon. Bendes raak meer aktief in die omgewing, en die woonbuurt verloor sy tradisionele karakter. 'n Beduidende aantal inwoners, en lidmate van die gemeente, verskuif na ander woonbuurte. Hulle stel dan voor dat die gemeente sy gebou verkoop, en self skuif na 'n ander woonbuurt.
Die leiers besin daaroor en roep 'n stemming in die gemeente uit: bly ons, of gly ons? Met 'n klein meerderheid word besluit om te bly. Onmiddellik bedank sowat 30% van die lidmate en verskuif hul lidmaatskap na ander gemeentes in hul nuwe omgewings.
Die getraumatiseerde gemeente rig haarself nou meer intensioneel op die veranderde omgewing. 'n Jeugpredikant begin kontemporêre, publieke musiekuitvoerings (dis nie halleluja's en metodiste koortjies nie) op die kerk se parkeerterrein vir die gemeenskap aanbied. Jongmense kom. Hulle ouers kom. Gemeente en gemeenskap maak vriende, en meer en meer Afro-Amerikaners sluit by die gemeente aan. Die gemeente reik ook uit na die bendes en ander nood, veral die tipiese nood of behoeftes van nuwelinge in 'n gemeenskap, uit.
Die demografiese vloeibaarheid van die omgewing duur voort. In die afgelope dekade het baie Spaans-sprekendes in die gebied kom woon. Die senior leraar het in reaksie hierop Spaans geleer - onder andere in Suid-Amerika gaan woon vir 'n paar maande - sodat die gemeente effektief kan uitreik na die nuwelinge. 'n Derde, hoofsaaklik Spaanse, oggenddiens is begin. Die Spaans-sprekendes wil natuurlik ook graag hul Engels verbeter, sodat die erediens nie eksklusief Spaans is nie. Baie van hierdie persone verkies ook om die gewone, Engelse eredienste by te woon.
Ek het die gemeente in 2003 die eerste keer besoek, en nou weer - in 2009. Daar is nou 'n nuwe senior leraar, 'n Afro-Amerikaner. Die erediens word deur mense van alle denkabre groeperinge bygewoon. Juis vanweë die karakter van uitreik na nuwelinge, beskik hierdie gemeente net oor die ongelooflike vermoë om vreemdelinge welkom te laat voel - en ons het dit nou weer beleef.
Die leierspan verteenwoordig die diversiteit waarheen hulle mik. Die predikantespan het lede uit die blanke, Afro-Amerikaanse en Spaanse gemeenskappe. Engels en Spaans word gebruik - die voorbidding is bv in Spaans gedoen. Tydens die erediens word van jongmense, oumense en ander lidmate gebruik gemaak om voorbidding te doen, die Skrifgedeelte voor te lees, ensovoorts. Die diversiteit is voortdurend sigbaar en die eenheid in die verskeidenheid ooglopend. Dit beteken dat jyself, met die diversiteit wat jy bring, baie maklik deel word van die handelinge.
Tydens ons besoek het die Red River in die staat Noord-Dakota, noord-wes van Minneapolis sy walle oorstroom. Tydens die erediens is daar indringend vir die situasie voorbidding gedoen. 'n Aantal lidmate het gaan help om sandsakke te pak, sodat die gemeente eerstehandse terugvoer oor die situasie gehad het. Die indringende en egte petisie vir God se hulp was opvallend.
Die gemeente het die gebruik dat enigiemand wat iemand anders, of 'n bepaalde situasie, aan die Here wil opdra op 'n stadium voor in die kerk kom kniel terwyl daar in die groot groep voorbidding gedoen word. Jy kan gaan om, sê, jou nefie wat aan dwelmmiddels verslaaf is, aan die Here te gaan opdra. Terwyl die voorganger in die algemeen bid, kan jy jou eie gebede daarby invoeg. Die konneksie wat hierdie simbolies daad skep tussen God, lewe, en die priesterlike intrede van die geloofsgemeenskap by God, is lewensveranderend. Die gebede word ook nie met 'n morele meerderwaardgheid ("dat sondaars sal regkom") gedoen nie, maar as 'n kreet uit die hart vir God se genadige ingrype.
Mens en hul nood word ernstig geneem.
Reeds in Suid-Afrika het dit my al opgeval hoe menslik Metodiste in hul teologie dink - en ek bedoel dit BAIE positief. Die manier van praat oor Christus is nie net 'n verhewe Christus van bo nie, maar veral ook 'n Christus van onder, 'n Christus as egte mens, Een wat verstaan wat dit beteken om mens te wees, Een wat weet wat onder ons velle aangaan. Tydens die preek in Park Avenue was hierdie perspektief deurslaggewend. Die dominee het vertel hoe Jesus gaan sit en rus het toe hy moeg was (Joh 4). "Ek is ook nou moeg", sê die dominee, "en daarom gaan ek ook nou sit". Hy vertel hoekom hy moeg is, en ons dink almal aan ons eie moegheid.
Meteens het ons almal toestemming om moeg te wees. Ons mag maar sê ons het nie energie nie, ons vind dit moeilik om die Here te dien en altyd te doen wat reg is - ook omdat ons energie op is. Die taal en operasionele teologie maak dit vir ons moontlik om ons broosheid te toon. En ons vat dit na die Here toe, en vra sy hulp. Die menslikheid verdring God nie, maar konnekteer ons met die Here.
Die erediens is deurspek daarvan: ons mag maar gebroke wees, dit nie maak nie, voortdurend beskaamd voel oor ons eie tekortkominge. Jesus neem ons skande weg, en daarom kan ons ons skande eien en daaroor praat. Die dominee preek daaroor dat God juis by uitstek inisiatief neem om ons op te soek en ons vas te hou. "Meeste van julle ken my storie", sê Hy, "julle weet in watter moeras ek was en hoe God my bly opsoek het en my uiteindelik opgetel het. Ek wil dit nooit vergeet nie, want dit herinner my: ek moet ook só wees, soos Jesus - bly opsoek en bly optel. God nooi julle uit om ook so te wees."
Die erediens was deurspek van die deelname van lidmate. Die lofprysing is deur die aanbiddingsleier en koor gelei. Die wydingsgebed na die dankoffers deur 'n jong lidmaat. 'n Klein dogtertjie het 'n lied saam met die koor gesing. Die voorbidding is deur 'n Spaanssprekende en Engelsprekende lidmaat-paar gelei. Die afkondigings is deur 'n paar lidmate hanteer. Die teks is deur iemand anders voorgelees. Hierdie is diverse mense - wit, swart, bruin. Die erediens bly voortdurend vars, interessant en inklusief: gasvry en verwelkomend.
Ds Deon van Staden van Sonheuwels bring die volgende onder ons aandag:
1) NG kerk Sonheuwels hou basaar op die 8e Mei vanaf 16:30. Die volgende aand (9 Mei) tree die bekende kitaarspeler, Trevor Nasser by Sonheuwels op (bekendstelling van nuwe CD). Die optrede begin om 19:00 en kaartjies kos slegs R30-00. Vanaf 18:00 sal verversings te koop wees, bv. sosaties, worsrolle, ens. Kaartjies kan verkry word by Arinda (041 360 1496) of Deon (041 3601496).
2) Saterdag 23 Mei tree Leon Goosen by Sonheuwels gemeente op om 19:00. Dit behoort 'n aangename afskop te wees vir die Pinksterreekse wat die volgende dag in gemeentes begin. Toegang is GRATIS - daar sal slegs 'n kollekte opgeneem word om Leon se kostes te dek. Verversings sal ook te koop wees. Vir navrae skakel asb. vir Deon by 041 360 1496.
Carl Crouse maak 'n aanbod vir gratis verblyf en rig 'n uitdaging - nog reaksie? Hy skryf:
Ek het ingeskryf vir die mentorskap opleiding, maar wil eintlik net laat weet dat ek verblyf kan aanbied vir 1 of 2 (as hulle nie omgee om kamer te deel!) persone wat ook die opleiding gaan doen. Hulle is meer as welkom om vir die tyd by ons te bly, dis naby en verniet! Hulle kan my maar direk kontak as daar iemand is wat belangstel (0834637462 of johncp@discoverymail.co.za)
Miskien kan ons in die stad so iets ontwikkel rondom die VBO geleenthede, dit is immers in lyn met Rom 12:13!
Hester le Roux van die Getuienisaksie, Tarkastad, skryf die volgende waarderende briefie oor die sinode se stelsel van ringsprojekte:
Hiermee wil ons graag ons gemeente (Tarkastad) se opregte dank teenoor die sinode uitspreek vir finansiële ondersteuning van 'n ringsprojek. Sal u dit asseblief oordra aan die betrokke instansie in die sinodale opset?
Die jeug-bediening van N G gemeente Queenstown o.l.v. Marelise Bekker het, met finansies voorsien deur die Sinode, vir Tarkastad gehelp deur die leerlingraad van ons plaaslike hoërskool te laat deelneem aan die Ervaringsleer - kursus wat in Queenstown aangebied word. Die kinders wat betrokke was - almal Xhosa-sprekende kinders - het ongelooflik baie geleer tydens die kursus. Die projek was uiters goed beplan en georganiseer, en was sekerlik 'n unieke ervaring vir elkeen van die kinders. Dis ons gebed dat die Here self die vrug daarop sal gee. Die skoolhoof van Hoërskool Tarka het sy opregte dank en waardering in 'n brief aan die kerkraad uitgespreek.
Hierdie briefie is natuurlik ook 'n pluimpie in die hoed van die Ring se besondere projek. Klik hier om foto's daarvan te sien.
'n Nuwe Bybelsgefundeerde ouerskapkursus ontwerp deur Hettie Brittz en Andalene Salvesen, aangebied oor 8 weke. Hierdie kursus word in Afrikaans aangebied op Woendagaande 18:30 - 20:00, by die NG Kerk Somerstrand in Louis Bothasingel 77. Die koste beloop R500 per egpaar en sluit twee werksboeke in. Besprekings kan gedoen word by Lynette van Wyk by 0837933320. Vir verdere inligting gaan na die webwerf www.immergroenouerskap.co.za
[ Epos lynettevw@gmail.com ~ Webblad ]
Daar bestaan minstens twee ondersteuningsgroepe rondom Alzheimer's in Port Elizabeth. Indien iemand meer informasie het, sal ek dit waardeer as julle dit kan aanstuur: Hier is die besonderhede wat ek het:
Alzheimer's Eastern Cape: Support groups for family and carers of Alzheimer's sufferers in PE & Uitenhage - Sunridge Park
Where: C.P. Bradfield - Gazania Avenue, Sunridge Park
When: Every last Wednesday of the month at 17.30 (5.30pm)
Contact: Prof. Juanita Strumpher - 041 3603246
Alzheimer's Eastern Cape: Support groups for family and carers of Alzheimer's sufferers in PE & Uitenhage - Park Drive
Where: Carriage Way lounge, 52 Park Drive
When: Every last Thursday of the month at 15.00 (3pm)
Contact: Ms Charlotte van der Lugt - 041 5812241
25 Aug om 11:00 tot 27 Aug om 12:00 by Good Shepherd langs Hartbeespoortdam. Bespreek by wnicol@mweb.co.za of 012 460 8681 of 083 966 7831 en betaal in: NG Lynnwood, ABSA, Rekno 540 580 014 met vermelding: SS8 [+naam]. Prys R850 vir volle losies plus kursus. Betaal liefs volle bedrag, anders deposito van R200. Betaal met inskrywing, maar nie later nie as 3 Aug en epos aan Willem oor die betaling, sodat hy jou epos-adres het. (Aangebied as deel van die werksaamhede van die Sentrum vir Spiritualiteit van die Ring van Suidoos-Pretoria).
Ons jaarlikse lentekonferensie vind plaas op 6-8 Oktober 2009. Die volgende temas word tydens die oop sessies hanteer: Genesing en versoening in Afrika (Nico Koopman); Die Afrika-aarde behoort aan die Here (Ernst Conradie); Roeping, Kerk en Owerhede (Riaan Venter); Fakulteit vir Afrika (Piet Meiring en Nelus Niemandt). Daar is ook 25 keusetemas waaruit jy kan kies! 'n Volledige program sal binnekort beskikbaar wees. Die inskrywingsgeld beloop R 600-00 (R 550-00 indien jy vóór 15 Junie inskryf).
Good morning from Stellenbosch where autumn is in the air.
A few lines to update you on where we are at the moment with the proposed Charter of Religious Rights and Freedoms for South Africa.
We received comments on the draft of May/June 2008 and paid due attention to everything we received. In the light of the comments we are attaching a next draft of the Charter as well as of the intended Bill to enact the Charter, for your comments and/or suggestions. May we please have your comments and suggestions not later that 30 June 2009
We have also had discussions with Commissioner Anton Knoetze of the Commission for the Promotion and Protection of the Rights of Cultural, Religious and Linguistic Communities. He is planning a Conference on the Charter somewhere in 2010 under the auspices of the Commission. Perhaps such a conference will be an ideal opportunity for religious communities to endorse the Charter in public. Please comment on prepare yourself for a possibility such as this.
At this point in time we also want to ask religious communities to consider the possibility of adopting and including the Charter as it is at the moment, as part of their official documents. We think it is important to do this because even as it is now it can be of help for any religious community should it have to appear in court on charges relating to religious rights. Please consider this seriously.
Convenor: Continuation Committee
Lees gerus die Handves en die voorgestelde wetsontwerp.
Ons hartlike gelukwense aan die volgende persone: Francois Wessels (dr) is bekroon met die gesogte Andrew Murray-prys vir sy boek Wie was Jesus regtig? asook Len Hansen (dr) van die Beyers Naudé Sentrum vir Publieke Teologie – hy is redakteur van die boek Christian in Public in die BNS-reeks, wat die Andrew Murray-Desmond Tutu-Prys gewen het. Hy deel hierdie prys met Vincent Brummer (prof.) vir sy boek What happens when you pray? Die oorhandiging vind in Panorama plaas op 7 Mei.
Lees in Kerkbode van 1 Mei:
* Ondersoek na die kerkmedia was "'n dapper stap". En lei tot "nuwe Kerkbode".
* Suid-Afrika se demokrasie groei.
* Andrew Murray-prys word aan skrywer van boek oor Jesus toegeken.
* Faith like potatoes word nou ook in die VSA versprei.
* Onbeskaamd eties: Die Unashamedly Ethical-veldtog wil die morele weefsel van Suid-Afrikaners, maar uiteindelik ook mense wêreldwyd, herstel. Wat behels dit?
* Is dit belangrik vir die kerk wie regeer: Die idee heers dat indien die "regte" party tog net aan die bewind kom en die "regte" president regeer, sal dit goed gaan met die kerk. Is dit waar?
* SMS-vrse brk rspk vi Bybl af.
* Esterhuyse se God en die gode van Egipte vra openhartige gesprek.
* Waar was Christus die 40 dae voor sy hemelvaart?
* Arbeidsbediening maak lidmate se arms in werkplek sterk.
Preeksketse vir Pinkster 2009 híér beskikbaar
Moontlik is jy hard aan die voorberei vir Pinkster 2009? Om dié groot taak vreugdevol te maak, is 'n volledige stel preeksketse beskikbaar wat kan dien as hulp/inspirasie/ motivering. Mag Pinkster vanjaar groot seën vir jouself en die gemeente bring.
Preeksketse is gratis beskikbaar. Gaan na ons webwerf: www.bybelmedia.co.za , klik op Bedieninge en Kursusse, klik daarna op aflaaibaar onder die hofie: Dienste.
Die mure van Jerigo val weer!
Hierdie keer met sterre soos Anna-Mart van der Merwe, Gys de Villiers, Oscar Petersen, Nqobile Sipamla en die Stellenbosch Libertas-koor onder leiding van Johan de Villiers. Die stories van Moses en Josua en hul soeke na vryheid was die inspirasie agter die musiekspel Jericho! Die temas van hoop, vryheid en geloof word verken deur gebruik te maak van vertelling, sang en oudiovisuele materiaal. Die DVD is deur Mema-Media vervaardig tydens 'n optrede in die Oude Libertas-teater in Stellenbosch. Die DVD kan bestel word by 0860 26 33 42 of gekoop word by: www.bybelmedia.co.za. Die prys is slegs R150.00 en sluit verpakking en versending in.
Die Sentrum vir Bybelinterpretasie en –vertaling in Afrika (SEBIVA) het onlangs 'n aanlyn-dienspunt vir ernstige eksegete van stapel gestuur. Hierdie sentrum wat gesetel is aan die Universiteit van Stellenbosch het ten doel om Bybelinterpretasie en Bybelvertaling akademies te ondersteun. Die deelnemende departemente aan die Sentrum (die Departemente Antieke Studie en Ou & Nuwe Testament) beskik oor 'n hele aantal dosente wat 'n wye spektrum van ekspertise oor die Ou en Nuwe Testament verteenwoordig, asook die wêrelde waarin die Bybel ontstaan het. Deur middel van 'n aanlyn-dienspunt wil hierdie Sentrum graag eksegete en vertalers met mekaar in gesprek bring, en ook van raad bedien.
Die dienspunt het twee toegangspoorte: een vir ernstige eksegete, en een vir professionele vertalers. Die dienspunt vir eksegete wil veral gesprek onder leraars en predikers oor allerhande eksegetiese sake fasiliteer. Dit wil poog om die "eksegetiese eensaamheid" waarin heelwat predikante verkeer, te deurbreek. Dit bied die geleentheid dat eksegetiese vrae onder een van die kategorieë in 'n gespreksforum gevra kan word. Ander deelnemers kan dan daarop reageer. Die deelnemende dosente van die Sentrum sal ook vanuit hulle spesialisasievelde perspektiewe verskaf wat ter toeligting sal dien. Deelnemers kan die opsie kies om telkens per e-pos gewaarsku te word as daar nuwe deelname of reaksies was in die betrokke kategorie. Op hierdie manier ontstaan daar dan 'n groepsgesprek rondom eksegetiese kwessies, en is daar die geleentheid om met kundiges oor hierdie kwessies skouer te skuur.
Die dienspunt vir vertalers bied tans ook 'n portaal wat spesifiek aan die nuwe Afrikaanse Bybelvertalingsprojek gewy word. Die werkboek waarvolgens die vertaling voorberei word, is ook op SEBIVA se webblad beskikbaar.
Besoek sommer vandag nog die webblad www.cebita.org om op hierdie dienspunt te registreer! En kyk gerus na watter ander moontlikhede die Sentrum dalk aan u kan bied!
Vir verdere inligting hieroor kan Louis Jonker, die Direkteur van SEBIVA by LCJ@sun.ac.za gekontak word, of kan 'n nota aan Werner Lategan, die koördineerder van die dienspunte, by walategan@sun.ac.za gestuur word.
Gawie van der Merwe laat weet:
Die GE Kerk se doelstelling is nie net om 'n geestelike tuiste aan Gereformeerde Evangeliesgesinde Afrikaansprekende gelowiges te bied nie, maar ook om 'n getuienis te lewer na die grootliks post-Christelike gemeenskap waarin hulle hulle bevind. Daar is daarom ook 'n openheid om dienste in Engels te hou en ook volledig Engelssprekende gemeentes te inkorporeer.
Daar bestaan besonderse bedieningsbehoeftes by vele Afrikaanssprekende gelowiges wat hulle in Australië gevestig het. Hulle is stelselmatig van alles wat vir hul dierbaar was in Suid-Afrika vervreem en worstel om hul teleurstelling en seer te verwerk. Nie net mis hulle hulle geliefdes in SA nie, maar hulle is ook bekommerd oor hulle veiligheid. Terselfdertyd stel die vestiging in 'n nuwe land ontsaglike eise aan elke lid van die gesin. Nuwe ekonomiese realiteite lei tot werksonsekerheid. Die Gereformeerde Evangeliese Kerk (GE Kerk) se deelnemende geloofsgemeenskappe is reeds besig om hierdie besonderse behoeftes aan te spreek.
Die verskeie gemeentes en organisasies wat beoog om deel te vorm van die GE Kerk, wissel van die Afrikaanse Christen Kerk van Australië op die Goue Kus van Queenland in die ooste tot die Perth Afrikaans Reformed Church wat aan die weskus geleë is. Laasgenoemde het reeds 850 belydende lidmate en is in die proses om 'n nuwe gemeente af te stig. Vele bedienings- en preekpunte word op die Wes Australiese platteland bedien deur Outreach WA wat in 2007 begin het met sy bediening. Een van hierdie bedieningspunte het reeds 'n bywoningsyfer van gemiddeld 120 persone. Veritas College International sal die opleidingsfunksies van die denominasie behartig.
Die GE Kerk staan saam met sy meewerkende organisasies voor wonderlike uitdagings. Gemeentes sal voortaan met die ondersteuning van mekaar en van die meewerkende hulporganisasies soos Outreach WA en Veritas College, mekaar meer effektief kan bystaan om nog meer gemeentes te plant in antwoord op die uitdagings wat aan hulle gestel word.
Vir meer besonderhede kan die Voorsitter Jan van den Berg gekontak word by voorsitter@parc.org.au en as verteenwoordiger van die kerk in die Ooste van Australië ds Danie Venter by dareventer@gmail.com
Uit die pen van prof Adrio König het pas 'n nuwe publikasie verskyn met 'n titel wat belofte inhou. Die amptelike promosie van die boek het almal - lyk my - nie bereik nie, en daarom gee ek dit hieronder weer:
Daar is in JESUS 'n radikaalwees wat ons langs die pad gemis het. Sy aardse optrede het aanstoot gegee aan alle belangrike groepe in die samelewing, groepe van die mees uiteenlopende karakter-van die Joodse Raad tot die Romeinse owerheid, van die Fariseërs tot die Sadduseërs, van die skrifgeleerdes tot die gewone "kerkvolk".
Wat het JESUS gedoen om soveel antagonisme op te wek? As mense nie met Hom saamgestem het nie, sou dit op sigself nie so vreemd gewees het nie. Maar hulle het geëis dat Hy met die wreedste dood wat destyds bekend was, uit die weg geruim word.
As jy hierdie boek aanpak, moet jy bereid wees om uitgedaag te word. Jy moet gewillig wees om nie net jou siening oor Jesus radikaal aan te pas nie, maar ook jou toewyding aan Hom.
Radikale JESUS vra radikale dissipels.
"Dit is 'n reisgids op 'n ontdekkingsreis in die rigting van die radikale karakter van Jesus van Nasaret. Dit dien terselfdertyd as 'n oproep tot radikale navolging van die radikale Jesus. Maar hierdie radikale navolging is nie moontlik sonder 'n baie naby verhouding met Hom nie."
Ds Fanie Venter
Leier - Bestuurspan, kerksondermure
Besoek www.carpediem.co.za en kry 20% afslag!
David Stansbury het onlangs 'n artikel geskryf oor sy belewenis van jongmense in die sentrale stadsgebied van Port Elizabeth. Hy beskryf hulle as "a fatherless generation" en meen dat Julius Malema 'n uitstekende voorbeeld van hierdie generasie is. Hier is die oorspronklike Engelse weergawe van sy artikel ,wat onlangs in Afrikaans in Kerkbode verskyn het:
I pastor a congregation in the inner city of Port Elizabeth. The inner city is home to a multi ethnic, multi race, multi language, multi religious population. The common factor which characterises the lives of all who live here is brokenness. This brokenness is evident in the presence of many of the destructive factors in society operating in our inner city: poverty, crime, unemployment, prostitution, disease, drugs, gangs and broken homes and marriages. (71)
We come across their children as they begin to grow. Our experience of these children- surprisingly most of them boys- is that they are restless, frustrated, angry and confused. They are often seen vandalizing and committing petty crimes. Their single parents- mostly mothers- clearly are unable to control them, supervise them or give them guidance. They are left to their own devises and have to find their own feet in life. They seem to want to do and say the things that grown men would say and do- though they are still boys.
Over and above this what they see in their homes is often disturbing- their mothers have multiple sleeping partners, some of whom abuse their mothers; their dwellings are scant with little or no food around; their mothers are seldom around- themselves trying to survive. In the inner city there is also limited recreational facilities for them. All these factors and circumstances seem to drive them towards crime, drugs and child sex.
. God ordained that children would be conceived within wedlock, that their conception would have been planned and they would have been conceived in love. He further ordained that children would be born in love and that their entry into this world would be celebrated by their parents. As they grow God ordained that children would grow up in a loving homes and receive affirmation as well as godly discipline. Children born in this way would be positioned in God's blessing and would grow up blessed. The problem for the boys of the inner city is that this is not a reality for them. Most of them were conceived out of wedlock, out of lust and by accident. Their birth was not celebrated and in most cases they would not grow up in a loving home with loving parents around them. Thus their identities and ultimately their destinies would be one of curse and not blessing. What God wanted for them and ordained for them they have been robbed of by the evil one (John 10:10).
The evidence of the curse is for all to see: these boys have experienced shame and rejection. These forces become strongholds in their lives and begin to exercise control over their lives. The rejection and shame give birth to feelings of worthlessness, low self esteem and insecurity which ultimately gives birth to anger, frustration and rebellion which ultimately sets them up for a life of crime and drugs etc
In the God ordained home, the father provides the security, the safe place, the boundaries and the biblical values for his children. The father confirms and establishes the identity of his children… that they are loved, special, unique and of infinite value. For the boys of the inner city, there is no father. In the absence of father, there is no safe place, no security, no assured identity and no sense of value in life. Most of the destructive habits of these boys and the destructive activities they are involved in can be put down to their unhappiness and their seeking for acceptance, value and ultimately love. The very things our Lord ordained for fathers to provide.
This is the generation of young men that is rising up around us… angry, confused and frustrated. These are the young men, I believe, who are driving movements like the ANC Youth League. We get angry and infuriated by what they say and do but do we stop to ask, why? What is driving them? Where does the anger that rises up in them come from? Where indeed? 'Stand at the crossroads and look; ask for the ancient paths, ask where the good way is and walk in it and you will find rest for your souls' (Jer 6:16)
Revd David Stansbury
Rector of Holy Trinity Church
In hierdie tweede van 'n reeks artikels skryf dr Dawie Oosthuysen van Margate oor stigmatisering en de-stigmatisering vanuit teologiese perspektief. Met dank aan ePosduif:
Stigmatisering: 'n teologiese en etiese dilemma
In die vorige artikel is na die fenomeen van stigmatisering verwys. Stigmatisering is 'n uiters komplekse saak. Dit skep 'n etiese en morele dilemma wat ons aandag wel deeglik verdien. Stigmas neem gewoonlik die gestalte aan van sosiale identiteit: sus en so ís diesulkes. En as teologiese status boonop, te wyte aan 'n onhoudbare mens- en Godsbeskouing, aan so 'n stigma verleen word, sit ons met 'n uiters bedroewende toedrag van sake. Dit spreek tog vanself dat 'n paradigma wat 'n mens van sy Godgegewe waardigheid stroop, betreur en op Skrifgronde aangespreek moet word. 'n Paradigmaskuif blyk gebiedend noodsaaklik te wees.
Allereers, 'n gebrekkige Godsbeskouing, versterk deur allerlei vooroordele, mag daartoe lei dat so 'n persoon behandel word as sou hy ook by God in diskrediet wees en daarom ook deur die kerk verwerp behoort te word. Dit onderstreep die belangrikheid van ons Godbegrip en die proses van stigmatisering.
Die etiese dilemma word verder aangevuur deur die volgende: Die probleem van besmetting: Mense wat onder MIV gebuk gaan, mag moontlik, vanweë hulle sondige gedrag, die mensheid met lyding en dood besmet. Die sondebokvraag: Wie moet die blaam dra? Die probleem van etiketering en stereotipering, vooroordeel: Hierdie mense was promisku en permissief in hulle gedrag. Die vraag na hoe die persoon die virus opgedoen het, word dikwels nie gevra nie. Infeksie, as sodanig, impliseer per definisie 'n stigma: MIV is die siekte van 'n sondaar. Stigmatisering en etiketering is sinoniem met onmiddellike isolasie, subtiele verwerping. MIV is gebrandmerk: Dit is die melaatsheid (leprose) van die twintigste eeu. Wat sake vererger is die gebrekkige toepassing van tekste, soos Lev 14:45-46: "Iemand wat 'n velsiekte het wat hom onrein maak, moet geskeurde klere dra en sy hare onversorg laat. Hy moet ook die onderste deel van sy gesig bedek en uitroep: 'Onrein! Onrein'! Hy bly onrein solank hy 'n siekte het. Hy moet dan in afsondering lewe en buite die kampplek bly." Hierdie Ou Testamentiese isolasiemodel staan in skrille kontras tot die medelydende identifikasiemodel van Christus. Hierdie model word gedemonstreer wanneer Christus sy hand uitsteek na 'n melaatse en hom dan aanraak met die woorde: "Ek wil. Word gesond!" (Mk 1:40-41).
Die sentrale teologiese probleem in die MIV debat is die beelde wat ons van God het. Die mensdom se sug daarna om die MIV drama enigsins te logifiseer, is om dit terug te voer na wat op 'n negatiewe wyse verstaan word as die ongenaakbaar harde gelaatstrekke van God. Die negatiewe beelde van God is onder meer die volgende: God is op 'n onverbiddelike wyse 'n regverdige regter; Hy hou boek van ons foute; alles is gepredestineer, alles is gedetermineer, uiteraard ook die lyding en eindbestemming van mense.
Die sentrale probleem in die etiese debat rakende MIV wentel rondom die vraag: Moet MIV verstaan word as God se straf op die promiskue lewenstyl van die moderne samelewing? Dié vraag kan teruggevoer word na die vraag rakende ons verstaan van God. Die voorsienigheidsvraag is: Waar is God? MIV is vir die natuurwetenskappe a freak of nature – suiwer 'n mutasievariasie in die evolusieproses. Maar waar kom God dan tot sy reg? Maak MIV deel uit van sy voorsienigheid? Het Hy 'n hand gehad in die oorsprong en ontplooiing van die virus? Kortom: In watter verband staan God tot die virus? Aan die begin van die pandemie in die vroeë tagtigs van die vorige eeu het teoloë met 'n moralistiese benadering reageer. MIV was onder andere gesien as iets wat op die een of ander wyse verband hou met immorele gedrag. In terme van 'n oorsaak-gevolg paradigma is MIV deur sommige kerklui en teoloë gesien as die straf van God op sondige gedrag. Daarom was die oplossing vir die beëindiging van MIV tog só eenvoudig: "Sê net nee!" Christus is voorgehou as die weg hieruit. Jesus is the answer. "Die antwoord vir homoseksualiteit is die evangelie van Jesus Christus." Hierdie styl van denke is al getipeer as: the hallelujah of quick-fix, judge and condemn approach.
Die vrae wat hieruit voortspruit, is: Is dit werklik wat die evangelie van Jesus Christus te sê het oor die MIV pandemie? Watter Godsbeeld sit agter so 'n benadering?
As 'n teologiese probleem bied MIV aan die kerk dus twee moontlikhede: God kan enersyds as 'n gevoellose despoot gesien word wat die mens gyselaar hou. Hierdie God determineer alles kragtens sy voorsienigheid. Andersyds kan die ontmoeting met God verstaan word binne die vraag na sin in lyding. Wat is die verhouding van God tot menslike lyding? Om God direk eweredig met die straf van God in verband te bring, is om op 'n onverantwoordelike en irrelevante wyse te teologiseer. Wat is dan 'n meer gepaste teologiese paradigma?
Paradigmaskuif: Teologie van die opstanding (theologia resurrectionis)
Nogeens: Die fundamentele teologiese vraag wat gevra moet word, is: Hoe en waar is God in hierdie drama van die MIV pandemie? Is straf die deurslaggewende teologiese woord in die debat? Reflekteer 'n sonde-en-oordeel benadering die fundamentele verstaan van God in die Skrif?
God sal nie verstaan word sonder die inagneming van 'n teologiese antropologie nie.
Binne die skeppingsteologie is die mens as 'n verhoudingwese met sekere vryhede geskape. Binne hierdie verhoudingsmodel is God nie net oop vir die vreugdesmomente wat die skepping bied nie, maar is Hy ook kwesbaar/bewoë/verwondbaar oor al die pyn wat ook so eie aan die skepping is.
En tog, binne die denkkader van 'n skeppingsteologie bly die brandende vraag: As God inderdaad die Skepper is, is Hy nie op stip van sake verantwoordelik vir die virus, die Eerste Oorsaak (prima causa), daarvan nie? Hoe weet ons dat die virus nié die wil van God is nie? Binne die skeppingsparadigma val die skaduwee van die oorsaak-vraag steeds oor ons.
Dit is nou juis op hierdie punt dat die inkarnasieteologie ons te hulp kom, omdat dit 'n teologie is waar die klem op die handelende teenwoordigheid van God val. En God se teenwoordigheid beteken per definisie genade. 'n Pastorale benadering is dus diep in die inkarnasieteologie gefundeer. Eie aan die inkarnasiedenke is die teologie van die kruis (theologia crucis) – 'n poging om aan die lyding van God enigsins uitdrukking te verleen. Hiervolgens het God Hom in Christus met ons menslike lyding geidentifiseer; God ly saam met ons. Die hooftema is lyding en medelyding (medelye). Lyding, die MIV pandemie hierby inbegrepe, word dus as fundamenteel in stryd met God se wil gesien. Die konsekwensie is dat die kerk haar moet skaar by menslike lyding en ons menslike toestand. Ons Godsbegrip is by uitstek: God is met ons. So ís God!
Ten einde mense wat onder MIV ly, tot hulp te wees, is die teopaschitiese (God ly saam) paradigma van onskatbare waarde. Dit versterk die gedagte van 'n medelydende identifisering met lydende mense, 'n identifisering wat opkom uit 'n Goddelike werklikheid. Die jammerte, na 'n verrekening van die skeppings- en inkarnasie teologie, is dat ons steeds gekonfronteer bly met die werklikheid van die virus en die lyding van mense. Die teodisee-vraag (lydingsvraag) meld hom nog steeds springlewendig by ons aan: Maar as God dan nou so teenwoordig en betrokke is, waarom tog die virus en die werklikheid van die kwaad? Dié vraag kan tog nie geignoreer word nie, omdat dit werklikhede is wat nie weggewens kan word nie. Dit is absoluut waar dat MIV in sommige gevalle aan onverantwoordelike gedrag toegeskryf moet word. Die gedagte aan sonde en skuld kan nie summier buite die MIV diskoers gehou word nie. Promiskuiteit en verkragtings is aan die orde van die dag. Daarom is dit net te begrype dat die gedagte aan straf na die oppervlak sal kom. Dit is uiteraard van kritiese belang vir 'n teologiese en etiese debat.
Genade, soos dit aan die kruis van Christus as't ware gedefinieer is, kan die werklikheid van sonde binne 'n teologiese benadering nié buite rekening laat nie. Die kruisgebeure hét straf, sonde en vergifnis tot inhoud. Dus, wanneer ons die reeds besproke gedagte aan stigmatisering in berekening bring, moet ons verder as die kruis, inkarnasie, medelye, sonde en straf beweeg. Genade behels meer.
Die sluimerende gevaar eie aan 'n kruis-sonde-vergiffenis benadering is dat, vanweë stigmatisering, sommige mense wat aan MIV ly, steeds geteister bly met skuldgevoelens en die gevaar van blootgestel te wees aan 'n veroordelende benadering. Vrees vir verwerping en angs is dikwels teenwoordig as gevolg van 'n idee dat dit 'n "sondaarsiekte" is wat grootliks aan immorele gedrag te wyte is (Hoffman 1990:21-22).
Die krities belangrike teologiese vraag is: Hoe kan die kerk ontslae raak van die stigma en blywende vereenselwiging met die "sondaarsiekte" ten spyte van al die medelye en vergiffenis wat die kerk verkondig? Hoe kan die teologie dié veroordelingsteologie te bowe kom? Die teologie kan gewoon nié sonde en oordeel ignoreer nie. Maar kan dit hoegenaamd die finale antwoord in die MIV debat wees?
Dit staan bo alle twyfel vas dat die medelye perspektief van die die theologia crucis (teologie van die kruis) van kardinale belang vir die pastorale bediening van die kerk is. God is inderdaad verwondbaar en maak van ons almal "wounded healers" (Henri Nouwen 1997). Maar is dit al? Is God dan nie almagtig nie? Kan Hy nie in sy almag die werklikheid van ons lyding en skuld transformeer nie? Kan Hy nie die kwaliteit van ons lewe ten spyte van die virus verander nie? Hoe moet die Christelike hoop en oorwinning en singewing van ons bestaan verstaan word? (Moltmann 1966).
Die pastorale antroplogie mag net eenvoudig nie beperk word tot die pessimistiese gedagte dat oor die mens niks meer gesê kan word nie as dat hy 'n sondaar is nie. Terselfdertyd sal die pastoraat moet waak teen 'n oor-optimistiese beskouing dat die mens oor al die noodsaaklike potensiaal beskik om te 'cope' met lyding en oor die virus kan triomfeer.
Ten einde die probleem verder aan te spreek, sal na 'n teologiese werklikheid deurgestoot moet word, te wete die opstandingsgeloof. Dít is hier waar die verlangde paradigmaskuif sy fokusarea vind! In beginsel vernietig die opstandingsgeloof alle vorme van dood. Die opstanding triomfeer oor alle vorme van wanhoop, dit maak plek vir oorwinningsgeloof. Opstandingsgeloof het alles te make met bemagtiging, ons fisiese bestaan en die volheid van lewe.
Stigmatisering plaas die teologie voor 'n uitdaging: Vors die implikasies van die teologie van die opstanding (theologia resurrectionis) opnuut deeglik na ten einde by 'n teologiese verstaan van die mens met sy beperkinge en tekortkominge te kan uitkom. In beginsel is die opstanding van Christus die finale kritiek van God op die dood, lyding, menslike beperkinge en stigmatisering.
In die lig van die opstanding word die mens nie meer vanuit die perspektief van die dood (vernietiging) gesien nie. Opstandingshoop handel oor die dood van die dood; oor die totnietmaking van elke vorm van verwerping, stigmatisering en isolasie. Mense wat aan MIV ly, behoort daarom bemagtig te word om te begin om, ten spyte van die virus, positief en konstruktief te lewe.
Die pastorale vraag binne die stigmatiseringsdebat is hoe om jou positiewe status in terme van 'n realistiese hoop te lewe.
Destigmatisering: Teologie van hoop
Die rol wat die opstanding in die Westerse teologie gespeel het, is verbasend min. Veral op die gebied van die dogmatiek staan die opstandingsgebeure dikwels in die skadu van die versoeningsleer en die kruisteologie. Volgens Hendrikus Berkhof (1973:332) het die Westerse teologie die opstanding as sentrale heilsfeit nog altyd in die skadu van die kruis laat staan. Hierdie onderwaardering van die opstanding is volkome in lyn met die Westerse teologie se klem op die werke van Christus in teenstelling tot die Oosterse Kerk se fokus op die Persoon van Christus. Lekkerkerker (1966:134) huldig die mening dat die Oosterse Kerk Christus se lyding en sterwe verstaan in terme van die oorwinning oor die bose magte en bygevolg meer 'n aanvoeling vir die triomf van die opstanding getoon het. In die versoeningsleer het die Westerse Kerk meer op die juridiese en forensiese dimensie van die kruis as bevryding van die sondaar gefokus.
'n Ander faktor wat tot die onderevaluering van die opstanding kon bydra, is moontlik die sekularisasieproses en tegnologiese berekenbaarheid. Binne die geslote denkmodel van natuurwetmatige sekerhede is daar min ruimte vir 'n opstandingsevangelie wat met sy paar grafdoeke minder bewysbaar klink as 'n kruisevangelie met Pilatus se opskrif aan 'n houtkruis buite Jerusalem. Rudolf Bultmann se konsentrasie op die subjektiewe moment van die geloof en sy toespitsing van die kerugma op die eksistensie, laat maar min ruimte vir die opstandingsfeit. Binne 'n besondere rasionalistiese en positivistiese model blyk daar nie veel ruimte te wees vir die evangelie van die opstanding nie. Die histories-kritiese model met sy intellektuele ingesteldheid toon 'n opvallende gebrek aan ruimte vir die wonder van die liggaamlike opstanding van Christus. Die Formgeschichte het ook tot die relativering van die opstandingsevangelie bygedra. Die huiwering om die opstanding as 'n historiese feit te erken, moet ten ene male betreur word. Die opstanding het vir hulle meer 'n waarheid oor die kruis gebly en 'n legitimasie van die verkondiging as dat dit 'n feit is wat gebind is aan 'n oop graf. Dat die sogenaamde Nuwe Hervormers hier te lande hulle binne die ban van hierdie styl van denke bevind, staan bo alle twyfel vas.
Die opstanding is 'n unieke, skeppende daad van God aan die gekruisigde Christus. Dit is 'n reële gebeurtenis wat nie met die historische Forschung nagespeur kan word nie. Vir die geloof is die opstandingsgebeure gekoppel aan 'n oop graf asook aan die verskyning van Christus in sy opstandingsliggaam. Die "aardsheid" en liggaamlikheid" van die opgestane Christus stempel die opstandingshoop tot 'n reële werklikheid wat die totale versoening van Christus raak. Die opstanding is 'n pneumatologiese werklikheid (mortificatio en vivificatio) met konsekwensies vir die sterflike liggaam van die mens: "die opstanding van die vlees".
Vanuit 'n tradisionele en leerstellige perspektief wil dit voorkom asof die leerstellinge rondom die soteriologie (verlossingsleer) en inkarnasie die teologiese agenda van die verskeie sinodes gedomineer het. Na die Ariaanse kontrovers en die klem wat op die Godheid van Christus by die Sinode van Nicea geval het, het die opstanding nie meer in teologiese diskussies voorop gestaan nie. Die opstanding moes hoogstens dien as die finale bevestiging van die Godheid van Christus. Die opstanding word op die ou end 'n noodwendige konsekwensie van die kruis binne die opeenvolgende fases van vernedering en verhoging. Die opstanding het dus as bykomende legitimasiefaktor moes dien: as 'n bewys van óf die sending van Christus, óf vir die waarheid van die Skrifte, óf die Godheid van Christus, óf vir die effektiwiteit van Jesus se heilswerk. As sodaning het die opstanding nié gedien as 'n bevestiging van 'n teologiese antroplogie nie.
'n Gerespekteerde Nuwetestamentikus, Goppelt (1980:56), wys daarop dat die boodskap van die opstanding die hart en wortel van die Nuwetestamentiese teologie uitmaak. Die opstandingsboodskap vorm die basis daarvan. Die opstanding speel 'n onmiskenbaar belangrike rol in die uitsig op God se heilsbeweging. Na die uitstorting van die Heilige Gees is die boodskap van die opgestane Christus die inhoud van die heilsverkondiging. Die opstanding plaas die visier van kerk en teologie, mens en wêreld, onmiskenaar op hoop, die Christelike hoop. Dit is die onmisbare basis van die Christen se hoop op die toekoms. As 'n daad van God het die opstanding implikasies vir die tradisionele Godsbeelde. Die boodskap van die opstanding is allesbepalend vir die verkondiging van die evangelie. Volgens Berkouwer (1961:246) staan Paulus se bediening in die teken van 'n opstandingsverwagting. Vir hom is in die loëning van die opstanding van die dooies alles geloën en sink die lewe weg in die oormag van die dood (1961:231). Hoop is ten diepste opstandingshoop. Die opstanding as heilsgebeurtenis vorm die basis en norm van alle diskussies oor die toekoms (eskatologie). In die denke van Karl Barth (1953:329 e.v.) speel die opstanding 'n kardinale rol. Dit is vir hom 'n daad van God. Die opstanding is so belangrik dat Barth van die opstandingsdaad praat as 'n heilsdaad van waaruit alles verstaan moet word (dit 'n Offenbarung überhaupt, 1953:332).
Die geloof kan nie sonder nadenke oor die leë graf nie. Geloof in die opgestane Here is gebonde aan 'n historiese feit: die leë graf. En hierdie leë graf is God se finale kritiek op die werklikheid van die dood en elke vorm van dood wat so eie aan ons menslike bestaan is, insluitende die dood van verhoudings en die berowing van menslike waardigheid, byvoorbeeld die vrees vir verwerping en om sonder enige onvoorwaardelike liefde te moet klaarkom.
Wat hier nie uit die oog verloor mag word nie, is dat die opstanding nie maar net 'n nuwe perspektief is nie, maar ook 'n historiese werklikheid; dit het konsekwensies vir die hoop. Die opstandingsgebeure bied nie maar net 'n verlange na die ewige lewe nie. Die werklikheid van die opstanding is nie maar net 'n psigologiese projeksie nie, maar 'n historiese openbaring van God in die skepping wat elke vorm van dood dodelik getref het. God se openbaring in die opstanding impliseer 'n herskepping van die skepping – nie uit die niks nie, maar uit die dood. Jesus het 'n oop graf agtergelaat en het in die nuwe opstandingsliggaam aan sy dissipels verskyn. So het Hy na die hemel opgevaar. Vir die pastotaat is die leë graf in die tuin van Josef van Arimatea en die liggaamlikheid van Jesus se opstanding van uiterste belang. Watter troos bied die opstanding as dit slegs 'n eksistensiële betekenis het, naamlik as 'n selfverstaan van die mens met die oog op nuwe bestaansmoontlikhede (R Bultmann)? Die MIV pasiënt worstel met die vraag: Sal ek as hierdie konkrete mens voortleef ná die dood en is dit hiérdie liggaam wat tot stof vergaan maar wat ook weer sal opstaan? Die opstanding ís 'n herskeppingswerklikheid. Dit voorkom dat die mens in vertwyfeling sy hand aan eie lewe slaan, spreekwoordelik die "gifbeker" drink. Laat die Christenmartelare ons hieraan herinner: opstandingshoop, oorwinningsgeloof – dáárom gaan dit!
Dit is tog duidelik: Alles dui op 'n her-evaluering van ons fisiese bestaan. Weereens: dís die paradigmaskuif wat moet plaasvind. Die opstanding openbaar die transformerende krag van God as 'n uitdrukking van die trou van God ten spyte van dood en lyding en al die verminking wat dit al tot gevolg gehad het.
Die opstanding, as God se novum in die skepping, God se herskeppingsdaad, behoort nie maar net tot die gebied van die subjektiewe, in die geheue van mense nie, maar as God se nuwe daad waarin Hy radikaal en oorwinnend met die hele skepping gehandel het. Dit het helende implikasies vir beide die eksistensiële en historiese werklikhede van ons bestaan. Die opstandingsgeloof is vreemd: dit hou rekening met die historiese feit van die leë graf en die vernietiging van die dood, selfs die pandemie van MIV – deur te bly hoop in die vaste wete dat die leë graf na sy teendeel heenwys: die dood as die finale uitwissing van lewe.
As dit nou alles gesê is, watter implikasies hou bevermelde opstandingshoop vir die pastoraat in? Op grond waarvan kan die pastor die persoon wat met HIV moet saamleef, aanmoedig om te glo in die opstanding? Op watter gronde is die eskatologiese hoop gefundeer? Die enigste grond vir hoop is die nuwe verbond van God in die middelaarswerk van Christus (versoeningshoop); die ryk van God wat as die nuwe skepping in die opstanding van Christus aanbreek; die herskepping wat in Christus se opstandingsliggaam die stoflike synswerklikheid kwalitatief bepaal, en die toekoms van God as die voleinding van hierdie geskape werklikheid. In die oorwinning van die opstanding is die ryk van God as nuwe, herskepte skepping via die opgestane Christus liggaamlik as pand bemiddel en deur die lewendmakende Gees as 'n teenpand gewaarborg. Die oorwinning van God oor die niks, oor angs en dood is ten diepste die enigste ware grond vir hoop. Hierdie oorwinning, as herskeppingswerklikheid, raak die totale kosmos in sy eindigheid en nietigheid. Paulus (Rom 8) het dit gewéét: Die skepping sug en word reikhalsend.
Geloof in die opstanding is nié gefundeer in ons angs oor die dood nie en die verwagting van die lewe daarna nie. Die Christelike hoop is nié die antitese van angs nie. Ons hoop is nié gebore uit ons angs vir die dood nie. In terme van die opstanding hoop ons ten spyte van ons angs.
God se oorwinning oor die niksheid en ons doodsangs is die enigste redes vir ons hoop. As verlossingswerklikheid raak hierdie oorwinning die hele kosmos in al sy eindigheid en nietigheid. Nogeens Paulus (Rom 8): Die skepping sug na die volle openbaarmaking hiervan: God se trou teenoor sy beloftes, soos dit gerealiseer is in sy verlossingsdade, sy kruis en opstanding. Kruis en opstanding in hulle wedersydse verbondenheid (nié kousaal, waar die een outomaties op die ander volg nie) onthul die grondmotief van die hoop: die trou van God aan sy verbond. Daarom besit die bestaan, die geskiedenis en die kosmos 'n bestemming, 'n toekoms.
Kruis en opstanding bevestig die waaragtigheid van God se trou en die waarheid van die eskatologiese oorwinning binne ons geskape werklikheid. Die opstanding handel oor die onvoorwaardelike handhawing van die lewe. Die lewe is 'n pneumatologiese werklikheid (inwoning) en kan daagliks ervaar word deur Geesbepaalde gedrag, te wete geloof, liefde en vrede. Eie aan 'n opstandingslewe is dat dit daagliks in die teken van danksegging en lofprysing staan. Daar is heelheid in God se skepping en die menslike bestaan. Die lewe is herbevestig; dit het 'n nuwe omraming gevind. Die lewe is sterker as die dood. Die lewe is nie noodwendig positief óf negatief nie; die lewe is werklik, 'n lewe vol teenstellinge en paradokse, maar wat gelewe kan word deur die Gees van die opstanding in hoop. Die opstandingsgeloof is fundamenteel vir die lewe en die toekoms van die kerk. Dit is tog erg jammer dat die opstanding in die geheel van die Christelike lewe en denke en teologie in die Weste nie die skynbare rol vervul het soos dit hoort nie. Dis 'n Westerse verleentheid (vgl. DJ Smit 1983:8) – veral nieteenstaande die skitterende antwoord na die nut van die opstanding in die Heidelbergse Kategismus (vraag en antwoord 45).
Die opstanding behels vir die bediening van die pastoraat die volgende: doodsoorwinning en opstandingshoop te midde van doodsangs. Pastoraat in lyding is bediening van die opstandingslewe. Gelowiges moet gehelp word om die opstandingslewe na te jaag asof hulle dit kan gryp (Fil 3:12). Die doel van die pastoraat as oorwinningsorg is dat mense Christus en die krag van sy opstanding sal ken (Fil 3:10). Die opstandingslewe is die oorwinningsgeheim in lyding (vgl. Ef 1:19, 20). Dít is die nuwe uitgangspunt van die teologie van die pastoraat, hierdie nuwe visie, hierdie nuwe perspektief op alle dinge, hierdie nuwe sin, hierdie nuwe bestaansmoontlikhede.
Watter voordeel bied die opstanding van Christus vir mense wat met MIV lewe? Deur Christus se opstanding het Hy die dood oorwin sodat ons deelgenote kon word van sy geregtigheid. Dít is 'n heilswerklikheid wat die stigma-paradigma te bowe gaan. Stigma is 'n modus van dood. Ook dít is oorwin. Ons is dus deur hierdie opstandingskrag opgewek en bemagtig tot 'n nuwe lewe. Die opstanding bemagtig die MIV-postiewe persoon om ten spyte van sy status te lewe. Die opstanding van Christus is die waarborg van God se finale oordeel oor elke sonde. Ons nuutgevonde vryheid is om te lewe ten spyte van watter vorm van stigmatisering dan nou ook. Die opstanding van Christus raak ons fisiese bestaan. Christus het na sy opstanding fisies aan mense verskyn. Die opstanding waarborg oorwinning oor die dood asook 'n vaste hoop te midde van angs en die dood vanweë sosiale stigmatisering. Die opstanding plaas ook weer vertroue terug in die lewe. 'n Nuwe hermeneutiek gaan voor ons oop: ons kan God in elke dimensie van ons bestaan asook dié van die hele kosmos ervaar.
Tydens ons vorige bespreking (Deel 1) is na die gevaar van 'n theologia gloriae verwys. Dit is té opportunisties van aard, is gesê. Die gevaar van hierdie teologiese styl van denke is daarin geleë dat die klem op oorwinning dusdanig is dat die werklikheid van lyding en pyn hoegenaamd nie verreken word nie. Die waarskuwing teen die gevaar van 'n theologia gloriae is veral van toepassing wanneer dit oor die tema hoop in lyding handel. Die indruk wat dit alte maklik op 'n mens laat, is dat hoop hier tot 'n goedkoop optimisme en oppervlakkige euforie lei. Die opstandingsperspektief vind hier 'n alte maklike weg uit die probleem van lyding asook die stigma wat aan die pandemie kleef.
'n Theologia resurrectionis, daarenteen, moedig MIV mense juis nié aan om lyding te ignoreer nie; dit bemoedig mense in hulle stryd en dring by hulle daarop aan om sin in hulle lyding te vind. Opstandingshoop versterk die moed om te wees en spoor aan om die kwaad te weerstaan. Hoop is alleen hoop in/ te midde van lyding, nie 'n wegvlug van lyding nie, nóg 'n poging om dit te systap. Die harde werklikheid van lyding bly immanente kritiek teen enige vermeende hoop wat poog om spanning, angs, wanhoop, stigmatisering met behulp van verdedigingsmeganismes te probeer vermy. Hoop in/te midde van lyding beteken nie noodwendig die oorwinning uit lyding nie.
Valse triomfalisme lei maklik tot fariseïstiese selfverheerliking en selfregverdiging sonder dat dit rekening hou met sonde en skuld. Ware triomf is waneer 'n mens sy skuld bely en deur die geloof (sola fide, sola gratia) dankbaar oorwinning daaroor behaal.
In die lig van die verwerfde oorwinning is pastorale sorg nie triomfalisme nie, nog toon dit enige teken van 'n theologia gloriae, wat die pynlikheid van pyn en lyding ignoreer. Oorwinning, as 'n eskatologiese werklikheid, verbind kruis en opstanding en spreek so die pynlikheid van pyn binne die paradokse van die lewe aan. Die kruis roep tot geduldige oorgawe, maar terselfdertyd tot protes; die opstanding wakker 'n gevoel van oorwinning aan en bemagtiging om lyding in die gesig te staar. Die krag van die opstanding lei dus nie tot kapitulasie en passiwiteit nie. Dit kan 'n mens selfs opstandig maak en bystaan in jou stryd teen lyding.
Hoop in die opstanding ken nie sy gelyke nie. Dit verslaan alle magte. In lewe en in dood is dit gebonde aan die inhoud van ons geloof: die trou van God. Die deurslaggewende beginsel in die bediening van die pastoraat is 'n teologiese stelling oor lewe en dood: Nie 'waar daar lewe is, is daar hoop' nie, maar 'waar daar hoop is, gedy, floreer lewe'.
Ons laaste bespreking van die MIV scenario (Deel 3) sal meer op die praktyk gerig wees.
Ned Geref Gemeente Margate
Three boys are in the school yard bragging about their fathers. The first boy says, 'My Dad scribbles a few words on a piece of paper, he calls it a poem, they give him $50.' The second boy says, 'That's nothing. My Dad scribbles a few words on piece of paper, he calls it a song, they give him $100...' The third boy says, 'I go t you both beat. My Dad scribbles a few words on a piece of paper, he calls it a sermon, and it takes eight people to collect all the money!'
 Reeds in 1985 het prof DJ Louw 'n boek die lig laat sien, te wete: Sin in lyding.'n Teologiese besinning rondom kruis en opstanding. Lux Verbi. Dié boek van prof Louw, een van my oud-dosente, nou emeritus en steeds deeltydse dosent aan die teologiese fakulteit van die Universiteit van Stellenbosch, het onder meer op 'n besondere wyse my verstaanshorison rondom die pastoraat verbreed. Daarvoor is ek hom groot dank verskuldig. Toe reeds het hy aksente gelê wat 'n enorme guns aan die pastoraat bewys het. Desnieteenstaande is ek van oordeel dat bostaande pleidooi vir 'n paradigmaskuif, met veral die theologia resurrectionis en bygevolg 'n teologie van hoop op die oog, sedertdien nié genoegsaam in die pastoraat verreken is nie. Hiervan is die MIV stigma 'n sprekende bewys. Dit kon tot op 'n groot hoogte van kerklike kant verhoed gewees het. Sien ook sy Cura Vitae. Illness and the healing of life. Lux Verbi BM, 2008. Hierin word sy vroeëre standpuntinname opnuut bepleit. Wat hier in 'n ietwat verwerkte vorm aangebied word, is grootliks die vrug van die jarelange navorsing van 'n deurwinterde kenner van die pastoraat.