Die apartheidstelsel in Suid-Afrika is deur die onderhandelinge tussen 1990 en 1993 en deur die stappe van die De Klerk-regering beëindig. Hierdie onderhandelinge het plaasgevind tussen die regerende Nasionale Party, die African National Congress en 'n wye verskeidenheid ander politieke organisasies. Onderhandelinge het plaasgevind teen die agtergrond van politieke geweld in die land, insluitend bewerings van 'n staatsgeborgde derde mag wat die land destabiliseer. Die onderhandelinge het gelei tot die eerste nie-rassige verkiesing van Suid-Afrika, wat deur die African National Congress gewen is.
Die Konvensie vir 'n Demokratiese Suid-Afrika (KODESA) was deel van 'n reeks onderhandelige wat tot die oorgang na ‘n demokrasie met universele stemreg gelei het.
Apartheid was 'n stelsel van rassediskriminasie en segregasie uitgevoer deur die Suid-Afrikaanse regering en op alle vlakke van die samelewing in stand gehou. Dit is in 1948 geformaliseer en vorm 'n raamwerk vir politieke en ekonomiese oorheersing deur die blanke bevolking en beperk die politieke regte van die swart meerderheid.
Die toenemende plaaslike en internasionale druk op die regering, sowel as die besef dat apartheid nie vir ewig met geweld gehandhaaf kan word nie en ook nie deur die opposisie omvergewerp kon word sonder aansienlike lyding nie, het uiteindelik beide kante na die onderhandelingstafel gelei. Die Slag van Cuito Cuanavale het 'n geleentheid geskep om die omstandighede moontlik te maak vir 'n onderhandelde skikking, soos erken deur dr Niël Barnard van die Nasionale Intelligensiediens (NID).
In die verklaring word gesê dat "die situasie van Suid-Afrika op die wêreld sowel as interne gemeenskapsverhoudinge volgens ons mening 'n aanvaarding van sekere fundamentele konsepte vir die ekonomiese, sosiale en grondwetlike ontwikkeling van ons land moet hê". Die doel van die verklaring was om 'n bloudruk vir die regering van Suid-Afrika te bied vir rassevrede in Suid-Afrika. Dit het 'n beroep op onderhandelinge met alle mense gedoen om grondwetlike voorstelle op te stel wat die geleentheid bied vir almal met 'n Handves van Regte om hierdie regte te beskerm. Dit het voorgestel dat die federale konsep die toepaslike raamwerk is om sodanige veranderinge te kan plaasvind. Dit het ook bevestig dat politieke verandering op nie-gewelddadige wyse moet plaasvind.
Terwyl die geheime samesprekings vrugte afgewerp het en die politieke gesprekke begin plaasvind het, het die Nasionale Intelligensiediens van 'n sentrale rol in die proses onttrek en na 'n nuwe fase van operasionele ondersteuningswerk oorgegaan. Hierdie nuwe fase is ontwerp om die openbare mening oor 'n onderhandelde oplossing te toets. Die kern van hierdie beplanning was 'n inisiatief wat bekend geword het in die Veiligheidsmagkringe as die Dakar Safari, waar 'n aantal prominente meningsvormers uit die Afrikanergroep met die African National Congress in Dakar, Senegal en Leverkusen, Duitsland, betrokke was by geleenthede wat deur 'n instituut gereël is, die Instituut vir 'n Demokratiese Alternatief vir Suid-Afrika (IDASA). Die operasionele doelstelling van hierdie vergadering was nie om die menings van die akteurs self te verstaan nie - dit was op hierdie stadium welbekend in strategiese bestuurskringe - maar eerder om die publieke mening te beoordeel oor 'n beweging weg van die vorige sekuriteitsposisie van konfrontasie en onderdrukking tot 'n nuwe doktriene gebaseer op betrokkenheid en akkommodasie.
Dit het gelei tot die Groote Schuur-minuut, 'n verbintenis tussen die twee partye tot die oplossing vir die bestaande klimaat van geweld en intimidasie, sowel as die opheffing van praktiese hindernisse vir onderhandeling, insluitend immuniteit teen vervolging vir die terugkeer van ballinge en die vrylating van politieke gevangenes.
Op 6 Augustus 1990 het die Suid-Afrikaanse regering en die African National Congress die konsensus uitgebrei om verskeie nuwe punte in te sluit. Hierdie Pretoria-minuut het die opskorting van die gewapende stryd deur die ANC en sy militêre vleuel Umkhonto we Sizwe ingesluit, asook dat die noodtoestand tot 'n einde gebring word.
In die periode tussen KODESA I en KODESA II vroeg in 1992 het die Nasionale Party drie tussenverkiesings aan die Konserwatiewe Party verloor. De Klerk het aangekondig dat 'n 'slegs blankes' referendum gehou sal word oor die hervorming en onderhandeling. Die resultaat was 'n oorwinning vir die 'ja'-kant, met meer as 68% van die kiesers wat vir die voortsetting van die hervormings en onderhandelinge gestem het.
Die ANC het in plaas daarvan met 'n program van "rollende massa-aksie" begin, wat tot die Bhisho-slagting in September 1992 gelei het, toe die leër van die nominaal onafhanklike "tuisland" van Ciskei op protesoptogte gevuur het en 29 doodgeskiet het. Dit het 'n nuwe dringendheid gebring vir die soeke na 'n politieke skikking.
Tydens die onderhandelinge het De Klerk se regering aangedring op 'n tweefase-oorgang met 'n aangestelde oorgangsregering met 'n roterende presidentskap. Die ANC dring eerder aan op 'n enkelstadium-oorgang na 'n meerderheidsregering. Ander haakpunte sluit in minderheidsregte, besluite oor 'n eenheids- of federale staat, eiendomsreg en vrywaring van vervolging vir polities-gemotiveerde misdade.
Dit was Joe Slovo, leier van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party, wat in 1992 die deurbraak "sonsondergangsklousule" vir 'n koalisieregering voorgestel het vir die vyf jaar na 'n demokratiese verkiesing, wat waarborge en toegewings aan albei kante ingesluit het.
Op 26 September 1992 het die regering en die ANC ooreengekom oor 'n Rekord van Begrip (Record of Understanding). Dit het gehandel oor 'n grondwetlike vergadering, 'n tussentydse regering, politieke gevangenes, hostelle, gevaarlike wapens en massa-aksie en daarmee is die onderhandelingsproses weer begin na die mislukking van KODESA.
Op 10 April 1993 het die moord op Chris Hani, leier van die SAKP en 'n senior ANC-leier, deur wit regse individue die land weer op die rand van 'n ramp gebring, maar is uiteindelik as 'n keerpunt bewys, waarna die belangrikste partye met groter vasberadenheid aangedring het op 'n skikking. Die sluipmoord op Hani word soms beskou as 'n gebeurtenis wat gelei het tot 'n magsverskuiwing ten gunste van die ANC as gevolg van Nelson Mandela se hantering van die situasie.
Die onderhandelinge is in Junie 1993 dramaties onderbreek toe die regse Afrikaner Weerstandsbeweging die Wêreldhandelsentrum in Kempton Park bestorm het, deur die glasvoorkant van die gebou met 'n gepantserde motor gebreek en die onderhandelingskamer vlugtig oorgeneem het.
Die MPNF het die tussentydse grondwet in die vroeë oggendure van 18 November 1993 bekragtig. Daarna het die Uitvoerende Raad van die Oorgang (TEC) toesig gehou oor die aanloop tot 'n demokratiese verkiesing.