Bybelskool » Ester 2:19-5:14 – Mordegai en Ester tree met groot wysheid en oorleg op in die gevaar wat Haman vir die Joodse volk inhou
Mordegai tree visioenêr op
Let op hoe die weldaad van Mordegai so half ongemerk en onopvallend ingesluit word in die verhaal wat ons voorberei vir die verrassing van die koning se beloning later wat die begin van die einde van Haman se planne sou wees. Dit is immers hoe God te werk gaan, ongemerk, onopsigtelik, maar onkeerbaar. Hy deursuur alles met sy teenwoordigheid. Ons kan ook baie leer by Mordegai se manier van werk. Hy het nie tonnelvisie nie, maar hou die breër prentjie die hele tyd in gedagte. Sy fokus val dus nie net op Ester se lot in die paleis nie, maar ook op Ahasveros s’n, omdat hulle lot onlosmaaklik verweef is. Net so dink hy nog breër ook deurentyd aan die lot van die volk, soos ons later sal sien. Dit help hom om die regte ding op die regte tyd te doen om die grootste moontlike invloed uit te oefen. Hy is ’n ware visioenêre leier.
Mordegai waarsku daarom die koning toe hy van Bigtan en Teres, die twee poortwagte, se verbittering en sameswering hoor om Ahasveros te vermoor. Let ook op hoe hy Ester se status in die oë van die koning verhoog deur haar in te span om Ahasveros daaroor in te lig. Die feit dat dit in die annale opgeteken word in die teenwoordigheid van die koning berei ons ook voor vir wat met die koning se slaaploosheid later sal gebeur.
Haman die Agagiet
Haman word aan ons bekendgestel as ’n afstammeling van Agag uit die Amalekiete. Dit laat onmiddellik die rooi ligte flikker. Nie net was die Amalekiete die eerste vyand wat Israel op hulle tog na die Beloofde Land teengestaan het nie (Eks. 17 – selfs nog voor hulle by die berg Sinai uitgekom het!), maar die stam van Benjamin – die stam aan wie Mordegai en Ester behoort het – het onder leiding van die eerste koning van Israel, Saul, die Amalekiete die onderspit laat delf. Toe Saul nie vir Agag wou doodmaak nie, het Samuel die taak op homself geneem: “en Agag in stukke gekap voor die Here in Gilgal” (1 Sam. 15:33). ’n Wrede einde vir ’n wrede koning.
Wat veral opval in die verhaal in Eksodus is dat die skrywer ná die oorwinning oor Amalek hierdie verklaring opteken: “Die Here voer oorlog teen Amalek van geslag tot geslag.” (Eks. 17:16). Die Here sê daarom later vir die volk met die Intog in Israel: “Jy moet onthou wat Amalek jou aangedoen het toe julle uit Egipte getrek het. Hy het jou van agter af aangeval toe jy moeg en uitgeput was, en hy het almal wat nie kon byhou nie, om die lewe gebring sonder om hom aan God te steur. Wanneer die Here jou God jou die oorwinning laat behaal het oor al jou vyande rondom jou en jy rustig woon in die land wat die Here jou God aan jou gee as jou eiendom en jy dit besit, moet jy die naam van Amalek van die aarde af uitwis. Jy mag nie vergeet om dit te doen nie.” (Deut 25:17-19).
Ons sien dus hier ’n verdere ontplooiing van dié werklikheid. Die vete tussen die twee groepe kom dus van baie vêr af. Om die waarheid te sê, die wortels van dié stryd lê eintlik nóg vêrder terug. Amalek was ’n seun van Esau en een van die Edomitiese stamme. Ons kan dus verwag dat Haman met geen genade sal optree in die lig van die historiese agtergrond, soos dit inderdaad dan ook uitspeel in die verhaal.
Haman wil Mordegai en die Jode uitroei
Die koning se verering en bevordering van Haman bring hom in direkte konflik met Mordegai, want dié wil nie voor Haman buig nie. Interessant genoeg maak Mordegai geen geheim van die feit van sy afkoms nie, anders as die raad wat hy vir Ester gegee het. Haman se woede ken egter geen perke nie en beraam ’n plan om nie net vir Mordegai nie, maar ook sy hele volk uit te wis.
Die datum vir dié uitwissing word met die Pur – dit is met die lot – beslis, nogal op die dertiende van die laaste maand Adar. Geen wonder die dertiende is nie ’n gewilde datum in die wêreld nie!
Haman bied 342 ton silwer aan sodat Ahasveros opdrag sal gee dat al die Jode voor die voet uitgeroei word. Haman beplan letterlik ’n etniese suiwering wat alle Jode sal insluit: “klein en groot, kind en vrou, “ asook hulle besittings. Die wreedheid en ondeurdagtheid hiervan word in ’n eenvoudige sin weergegee: “Die koning en Haman het toe gaan sit en drink, maar die stad self was in beroering.” Haman se wreedheid ken geen perke nie, maar die koning se ondeurdagtheid ook nie.
Mordegai tree met groot wysheid op
Mordegai se reaksie is “spot-on”. Hy gaan eerstens in ’n tydperk van rou en vas waarin ’n mens kan aanvaar dat geestelik van aard was – gegewe die skeur van sy klere, die aantrek van rouklere en die as op sy kop – en doen dit tweedens baie publiek deur deur die stad te loop en hard en bitterlik te kerm. Hy speel dus in op die beroering wat daar in die stad is, waarin daar waarskynlik baie was wat simpatie met die Jode gehad het. Ten minste bereik dit die ander Jode wat steeds in die stad Susan gevestig was.
Dié proses word daarom in al die provinsies van die Persiese ryk deur die Jode gevolg. Uiteraard kon Ester dus nie help om te hoor van alles wat gebeur nie en dit lei die volgende fase van Mordegai se reaksie in. Hy vra haar derdens dat sy Ahasveros om genade moet smeek en só vir haar volk moet intree.
Haar huiwering om dit te doen, kom waarskynlik in die eerste plek omdat sy tot dusvêr aangeraai is om haar Joodse afkoms geheim te hou en dit nou die aap uit die mou sal laat. Iemand soos Haman sal dit dan ook weet. Maar in die tweede plek is haar huiwering te wyte aan haar wete dat sy haar lewe in gevaar sal stel deur onaangekondig by die koning aan te kom.
Mordegai se woorde aan haar weerklink tot vandag toe nog by elkeen wat voor só ’n groot keuse gestel word: “Moenie dink net jy van al die Jode sal vrykom omdat jy in die koning se paleis is nie. As jy nóú swyg en daar kom van ‘n ander kant af uitkoms en redding vir die Jode, sal jy en jou familie omkom. Wie weet, miskien is dit juis met die oog op ‘n tyd soos hierdie dat jy koningin geword het!”
Ester tree met groot oorleg op
Dit motiveer Ester om op te tree en die impak van haar invloed te toets ten bate van haar volk. Let op met hoeveel oorleg sy egter optree. Sy soek eerstens ’n inkoop en intrede by al die Jode wat in die stad Susan is. Hulle moet ’n streng drie dae lange vas hou waarin hulle niks mag eet of drink nie (vgl. die kontras met Haman en Ahasveros se onbekommerde drinkery!).
Sy doen natuurlik ook self wat sy van die ander Jode vra, en sluit selfs haar kamerpersoneel in by die vas. Met haar inkoms by die koning is daar weer die onsigbare hand van God merkbaar in die goue septer van Ahasveros wat na haar toe uitgesteek het omdat sy hom so bekoor.
Let op dat sy nie met die deur in die huis val nie, maar ’n atmosfeer wil skep waarin Ahasveros gemoedelik sal wees en Haman se manipulasie die minste effek kan hê en nooi hulle vir ’n ete. Selfs by dié ete stel sy steeds die mededeling van haar versoek uit, deur hulle eers vir nog ’n ete die volgende dag uit te nooi. Dit was waarskynlik om doodseker te maak dat sy regtig die aandag van beide Ahasveros en Haman sal hê, sodat die bom wat sy sal laat bars oor die impak wat hulle gesamentlike besluit op haar en haar volk sal hê, die maksimum effek op hulle kan hê.
Dit is kostelik hoe bly en opgeruimd Haman reageer, min wetende wat op hom wag. Hy berei ook ironies genoeg die instrument vir sy eie ondergang voor met die bou van die galg vir Mordegai, soos sy vrou Seres by hom aanbeveel.