Wateropvangs in damme binne die wet - Adv. Douw Venter, Pro Enviro Omgewingsimpakpraktisyns
Outeur | Author: Douw Venter
'n Plaas is nie 'n plaas sonder 'n rivier en 'n dam, of 'n dam in 'n rivier nie. Hoe groter die dam, hoe beter! Groter damme beteken meer vis en beter oeste, want water is lewe.
Die bou van 'n nuwe dam of die vergroting van 'n bestaande dam deur uitgrawing en/of grondverskuiwing, hetsy langs of in 'n stroom, rivierloop of rivier, ongeag die grootte daarvan, noodsaak boere om vertroud te wees met twee wette wat die moets en moenies van damme uitspel.
Die gewysigde Nasionale Wet op Omgewingsbestuur, Nr 62 van 2008 (NEMAA), en die Nasionale Waterwet, Nr 36 van 1998 (NWA) maak voorsiening vir die verbod op en beheer van sekere gelyste aktiwiteite wat die potensiaal inhou om 'n nadelige effek op die omgewing te hê. Die regulasies stippel presies uit wat gelys is en waarom.
Geen persoon mag met 'n gelyste aktiwiteit 'n aanvang neem tensy die bevoegde owerheidsinstansie goedkeuring daartoe verleen het nie, en geen persoon mag voortgaan met 'n bestaande aktiwiteit in die geval waar toestemming geweier is nie.
Goedkeuring vir die aanvang van 'n besondere aktiwiteit geskied by wyse van die uitreiking van 'n 'rekord van besluit'. Hierdie goedkeuring word uitgereik ná die oorweging van 'n omgewingsimpakstudie wat 'n basiese (BAR) of 'n volle impakstudie (EIA) vereis, na gelang van omstandighede.
Wat die wet voorskryf
Die volgende aktiwiteite is in die wet (NEMAA) se regulasies gelys:
a) Die konstruksie van damme binne 'n waterbron of binne 32 meter van 'n waterbron, gemeet van die kant van die waterbron. 'n 'Waterbron' is per definisie 'n rivier, spruit, vleiland, meer of 'n dam self. Die vergroting van 'n dam is ook gelys, byvoorbeeld waar dit dieper of groter gemaak word.
b) Die konstruksie van damme en/of reservoirs stroomaf met 'n gekombineerde kapasiteit van 5 000 kubieke meter of meer ('n 1 000 kubieke meter is gelykstaande aan 'n 1 000 liter).
c) Die vul of storting van enige materiaal (sand, klip en of konkreet) van vyf kubieke meter of meer in 'n waterbron of bagger, uitgrawing, verwydering of verskuiwing van grond, sand en dies meer uit 'n waterbron. Instandhoudingswerk in lyn met 'n bestuursplan is uitgesluit.
d) Die bou van 'n dam waar die buitekanste toon van die wal gemeet tot en met die hoogste gedeelte van die wal vyf meter of hoër is, of waar die totale oppervlakte van die dam, gemeet van die hoogwatermerk, tien hektaar of groter is. Laasgenoemde vereis 'n volle impakstudie.
e) Die uitbreiding van 'n dam waar die hoogste gedeelte van die damwal, gemeet van die buitekanste toon van die wal tot en met die hoogste gedeelte van die wal (wat oorspronklik vyf meter of hoër was) verhoog word tot 'n hoogte waar die hoogte van die wal met 2,5 meter of hoër verhoog word.
Die volgende aktiwiteite is in die NWA gelys en vereis 'n watergebruiklisensie (benewens 'n impakstudie):
a) Enige inbreukmaking op die volumevloei of rigting van water (obstruksie in 'n rivier soos 'n dam of damwal, pomphuis of laagwaterbrug).
b) Die neem van water vanuit 'n waterbron (pomp van water uit 'n dam).
c) Enige aktiwiteit waardeur die stroomvloei na en van die dam verminder word, byvoorbeeld die verandering, stabilisering of rehabilitasie van rivierwalle.
d) Die onderhoud en/of herstel van 'n damwal.
e) Die bou van 'n padbrug as deel van 'n damwal.
Die bou van 'n dam, veral in 'n rivier, vereis gewoonlik spesialisstudies soos vloedlyndelineasies asook fauna- en flora-studies ten einde te bepaal wat die dam se impak op die omgewing gaan wees. Hoe meer sensitief die omgewing, hoe groter/wyer die studies.
As die damwal sou breek
Hoofstuk 12 van die wet bevat bepalings wat daarop gemik is om die veiligheid van bestaande en nuwe damme met 'n potensiële veiligheidsrisiko te verseker. Damme wat meer as 50 000 kubieke meter water bevat en waarvan die vertikale hoogte van die damwal hoër as vyf meter is, vereis damveiligheidslisensies (benewens watergebruiklisensies).
Die volgende aspek waarin die boer ongetwyfeld sal belangstel is die koste verbonde aan professionele fooie van omgewingsimpakpraktisyns en spesialiste aan die verskillende studies.
Die kostes vir basiese impakstudies kan wissel tussen ongeveer R26 000 en R34 000 en vir volledige impakstudies vanaf R75 000 tot selfs soveel as R150 000.
Vloedlyndelineasies kan tot soveel as R25 000 bedra, terwyl ingewikkelde spesialisstudies tot R155 000 of meer kan kos.
Artikel 21 watergebruiklisensies jaag jou gewoonlik tussen R6 000 en R8 000 uit die sak.
Die geheim is om vooraf 'n spesialis na die terrein te neem om die posisie van die dam só te bepaal dat daar die minste impak op die omgewing gaan wees, met ander woorde 'n plek wat die minste sensitiwiteit toon.
Bly weg van vleilande en plekke waar rooidataspesies voorkom.
Verbreking van die wet
'n Vriendelike woord van waarskuwing: Dit is 'n kriminele oortreding om 'n aanvang te neem met 'n gelyste aktiwiteit sonder omgewingsgoedkeuring of, waar 'n aansoek om goedkeuring geweier is, voort te gaan met so 'n aktiwiteit.
'n Persoon wat skuldig bevind word aan enige sodanige oortredings, kan gevonnis word tot 'n maksimum boete van R5 miljoen, of gevangenisstraf vir 'n periode van tot 10 jaar, of beide sodanige boete en gevangenisstraf.