Redakteursbrief: Ouma Tossie neem afskeidSusan Lombaard, uitvoerende hoof van Maroela Media (Foto: Maroela Media) Op die laaste dag van verlede jaar het ek foto’s geneem terwyl ŉ brose ou tannietjie haar vriendinne vir die laaste keer groet. Ouma Tossie is al 88, en toe haar kleinkinders en agterkleinkinders, met wie sy ŉ baie hegte verhouding het, KwaZulu-Natal toe trek, het sy besluit sy pak haar goedjies op en trek saam. Ons was toevallig vir ŉ paar dae in die Laeveldse dorp waar ouma Tossie in ŉ aftreeoord bly, en het aangebied om haar en haar goedjies ŉ geleentheid te gee tot by ons vriende, voor hulle Natal toe vertrek. Met die haastigheid van die jeug (dis nou lank al nie meer ek en my man nie, maar eerder die twee kinders wat kriewelend van ongeduld agterin die motor sit en wag om by hul maats aan te kom) zirts ons vroegoggend op Oujaarsdag by die aftreeoord se hekke in, reg om ouma Tossie in te laai en weg te kom voor dit te warm raak. Maar by ouma Tossie en haar dogter se woonstel in die aftreeoord is ŉ teetafel gedek, en tee word nie aangejaag nie. Al die vriendinne en ŉ paar ooms is daar. Hulle sit op bankies en stoele op die groen grasperkie, in hulle mooiste vere uitgevat vir die foto’s en die groetslag. Hulle gesels vir oulaas oor hul plantjies, oor wie by wie gaan kuier het vir Kersfees, en oor die verpleegstertjie in die versorgingsafdeling wat moet opskud as sy betyds wil wees vir die groepfoto. Ek skik hulle rondom die bankies in die skaduwee, neem ŉ paar foto’s. En toe begin die groot afskeid. “As ons jou nie weer sien nie, sien ons jou Eendag weer,” sê een vriendin vir ouma Tossie. My keel is ŉ groot knop. Op die ry af soen en druk sy. Dan help ons haar versigtig in die motor. Een vriendin stoot ŉ kussing onder haar voete in en nog een gee vir haar ŉ bottel koue water vir die pad. ŉ Derde een verduidelik vir my hoe die suurstofmasjientjie werk wat sy vir ouma Tossie present gegee het, net ingeval. Ons ry stadig weg. Hulle staan langs die paadjie en waai en waai in hulle mooi rokkies. “Ai,” sê ouma Tossie sag agter in die motor en soek ŉ snesie in haar handsak. Ek moes self Desember twee hartsvriendinne groet – die einste vriendin wat Natal toe is, en wat my geleer het om goeie koffie te waardeer; nog ŉ vriendin wat Malawi toe is, en wat my rolmodel geword het oor hoe mens kinders grootmaak. Twee van die belangrikste vaardighede wat ek die afgelope klompie jaar onder die knie gekry het. Ek sukkel om woorde te kry wat nie cliché-erig klink as ek praat oor hoe swaar dit vir my was om dié twee te groet nie. Die houer met vetplante as geskenk My koffievriendin het as ŉ afskeidsgeskenk vir my ŉ houer vol vetplantjies op my stoep kom neersit, elke plantjie geplant in ŉ koffiebekertjie of -koppie wat vir my en haar spesiale betekenis het. Twee jaar gelede het sy Kilimandjaro oorwin en oorleef, en vir my ŉ lapelspeldjie saamgebring. My Malawi-vriendin het as afskeidsgeskenk ŉ skulp en ŉ klip wat sy op ŉ ver strand gaan haal het saam met mooi woorde in sagte papier toegedraai en vir my gegee. Twee maande gelede het sy, ná ŉ jaar waarin siekte haar lyf pynlik en stram gelaat het, kilometers ver alleen strandlangs gestap tot by die strand waar sy dié twee geskenkies vir my uitgesoek het. Net gister het ek eenkant gestaan terwyl ŉ kollega en haar kinders hul pappa groet wat Saterdag oorlede is aan ŉ hartaanval. ŉ Fiks, gesonde man wat die hart van sy huis en vriendekring was. Nooit sou sy vrou kon raai dat sy piksoen voor hy sy fietshelm opgesit het om te gaan fietsry, ŉ afskeid was nie. Binne ŉ paar weke neem ek en my man afskeid van die huis waarin ons al veertien jaar lank bly; die huis waarin ons albei ons kinders ryker geword het. Die rooi en groen pophuisie onder die boom voor ons kamervenster is afgebreek en weggery, want ons kinders is lank al te groot daarvoor en weer en wind het dit verniel. Die touleer en bokssak op die stoep is losgeknoop en gebêre. Die foto’s is van die mure afgehaal en in borrelplastiek toegedraai. Byna elke dag ween ons oudste ŉ bietjie, want afskeid kom nie vir haar maklik nie. Dis dalk somber en vreemd om hier in Februarie, wanneer mens nog kans sien vir nuwe dinge en die jaar nog loomwarm en groen is, te skryf oor afskeid. Maar dis asof dit ŉ tema is wat my vanjaar agtervolg. Dalk skryf ek daaroor omdat ŉ mens nie anders kan om, saam met elke afskeid, uit te sien na ŉ nuwe begin nie. Ingebou in elke afskeid is immers iets nuuts: soms is dit ŉ lekker iets nuuts, soms minder lekker. Maar dis altyd daar, of jy wil of nie. Ek lees vanoggend in Jesaja 43: “Kyk, Ek gaan iets nuuts doen; dit staan op die punt om te gebeur; julle kan dit al sien kom; Ek maak in die woestyn ŉ pad, Ek laat in die droë wêreld riviere ontspring.” As my keel toetrek van verlange na my twee vriendinne wat nou ver is, weet ek Hy gaan ŉ rivier van nuwe vriendskappe laat ontspring. As my hart pyn oor my huis wat ek moet groet, weet ek Hy gaan in my nuwe huis vir ons gesin nuwe goed doen. As ek toekyk hoe ŉ vrou en kinders hulle pa moet groet, weet ek Hy gaan in hulle woestyn ŉ pad maak. “As jy deur water moet gaan, is Ek by jou, deur riviere, hulle sal jou nie wegspoel nie,” staan daar. “As jy deur vuur moet gaan, sal dit jou nie skroei nie, die vlamme sal jou nie brand nie.” As jy dalk onlangs moes afskeid neem, of dit hier vroeg in 2018 dalk teen jou sin moet doen, vertrou ek dat jy ook die nuwe dinge sal sien wat Hy vir jou wil laat gebeur. Groetnis Susan Lombaard Uitvoerende hoof: Maroela Media Tannie Tossie (middel voor met die groen bloes) en haar vriende Foto: Susan Lombaard