Cusco - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
Cusco (ook gespel Cuzco, en in die Quechua-taal as Qusqu IPA: 'qos.qo) is 'n stad in die suidooste van Peru naby die Heilige Vallei in die Andes-bergreeks, suidoos van die Incan-stad Machu Picchu. Cusco was die hoofstad van die uitgebreide Inca-ryk, en gaan voort as 'n gunsteling bestemming vir toeriste wat Inca-relikwieë wil verken.
Dit is een van die oudste stede wat deurlopend bewoon word in die Westelike Halfrond, en het 'n komplekse geskiedenis, geweef met belangrike gebeure en legendes. Dit is 'n stedelike sentrum wat deur die Inka's geskep is, met duidelike godsdienstige en administratiewe funksies, en dit is bewaar deur die verowerende Spanjaarde, wat Barokkerke en paleise oor die ruïnes van die antieke stad gebou het, wat die fondament ongeskonde laat. Baie van sy hoogs vervaardigde vroeë klipargitektuur word bewaar in die fondamente en onderste verhale van Spaanse koloniale strukture.
Die Inka-beskawing het baie van die kulturele tegnieke van die beskawings wat daaraan voorafgegaan het, opgeneem en in baie gevalle vervolmaak. Daar is baie voorbeelde van oorspronklike Inca-argitektuur en -ingenieurswese wat die latere Spaanse koloniale strukture oorskry het. In hierdie opsig kan die ryk Inca-erfenis steeds in die hele Cusco waargeneem word en op die uitgebreide klippaaie wat die stad verenig met die vier kardinale punte van die Inca-ryk.
Cusco, die belangrikste kulturele en bevolkingsentrum van die Incan-beskawing, is vandag 'n herinnering aan beide
Cusco is geleë naby die Heilige Vallei van die Incas. Stad Cuzco * UNESCO-wêrelderfenisgebied
Staatsparty Perutipekulturelekriteriaiii, ivverwysing273streek** Latyns-Amerika en die Karibiese Eilande Inskripsie geskiedenisinskripsie1983 (7de sessie) * Naam soos op die Wêrelderfenislys aangeteken.
** Streek soos geklassifiseer deur UNESCO.
Die naam Cusco, wat uit 'n Quechua-woord kom (Qosqo) betekenis naeltjie of sentrum "Qosqo"is in Spaans vertaal as"Cusmede."1 Op kaarte uit die negentiende eeu (so vroeg as 1810)2) en deur die middel van die twintigste eeu verskyn die naam as 'CuZco, "hoewel die naam sedertdien in die Peruaanse kartografie (in Spaans) teruggekeer het na die oorspronklike transliterasie: Cusco.
Die stad is geleë in Peru se suidelike hooglande, aan die westekant van die Huatanay-vallei, wat 'n wasbak van 30 km oos is. Hoog in die Andesgebergte is Cusco se gemiddelde hoogte ongeveer 11.150 voet (3.400 meter). Die riviere Huatanay, Huancaro en Chunchullmayo, sytakke van die Vilcanota, bied water.
Die temperatuur van Cusco is regdeur die jaar relatief konsekwent, met 'n gemiddelde maksimum dagtemperatuur van 21 ° C (21 ° C) met 'n minimum temperatuur van -1 ° C (30 ° F). Gewoonlik is dit snags koud en neem die temperatuur aansienlik toe tot die middaguur. Ryp is skaars. Die reënseisoen duur van November tot Maart, en die droë seisoen duur van April tot Oktober. Die gemiddelde jaarlikse neerslag is 812 mm.
In 2006 is bevind dat Cusco die plek op Aarde is met die hoogste ultraviolet ligvlak.3
Cristo Blanco kyk uit oor die stad.
Onder die Inka's het fasades van massiewe klip grens aan Cusco se stadsplein. Koloniale stedelike beplanners het nuwe strukture op die Inca-fondamente gebou en die Plaza de Armas op die Inca-plein aangebring en die Inca-straatnet behou. Talle smal vlagsteenstrate loop tussen die mure van Inca-messelwerk. Barok- en Metis-kerke met koepels grens aan die stedelike pleine, terwyl die woonbuurte verder van die sentrum af lae residensiële geboue met witgekalkte fasades het.
Inka-uitbreiding (1438-1527). Kaart van die Koninkryk van Cusco.
Peruaanse gebied was ongeveer 11.000 jaar lank bewoon B.C.E. Die oudste bekende komplekse samelewing in Peru, die Norte Chico-beskawing, het tussen 3000 en 1800 B.C.E aan die kus van die Stille Oseaan gefloreer.4 Hierdie vroeë ontwikkelinge is gevolg deur argeologiese kulture soos Chavin, Paracas, Mochica, Nazca, Wari en Chimu.
Die Killke het die Cusco-streek beset van 900 tot 1200 C. E. Argeoloë ontdek op 13 Maart 2008 die ruïnes van 'n antieke tempel, ryvlak en besproeiingstelsels by Sacsayhuaman, 'n beroemde vesting wat uitkyk op die Inca-hoofstad Cuzco. 5
Die Inca-bevolking het as 'n stam in die Cusco-omgewing begin rondom die 12de eeu C. Onder leiding van Manco Capac vorm hulle die klein stadstaat Cuzco (Quechua) Qosqo). Manco Capac regeer ongeveer 40 jaar met die instelling van 'n wetgewingskode, en daar word vermoed dat hy die menslike offer afgeskaf het. Daar word vermoed dat hy tot ongeveer 1230 regeer het, hoewel sommige sy dood in 1107 doodgemaak het.
In 1438, onder bevel van die negende Sapa Inca (grootste leier) Pachacutec (1438-1471 / 1472), wie se naam letterlik 'wêreldskudder' beteken, begin die Inka 'n verreikende uitbreiding wat strek vanaf die noordelike grens van die hede -dag Ecuador in die middel van die huidige Chile. Pachacutec het die koninkryk van Cusco geherorganiseer tot 'n ryk, die Tahuantinsuyu, 'n federalistiese stelsel wat bestaan ​​het uit 'n sentrale regering met die Inka aan die hoof en vier provinsiale regerings met sterk leiers: Chinchasuyu in die noordweste, Antisuyu (noordoos), Contisuyu (suidweste) , en Collasuyu (suidoos).
Daar word vermoed dat Pachacuti Machu Picchu ook omstreeks 1460 op 'n bergrif 80 km noordwes van Cusco gebou het, as 'n gesinshuis, 'n toevlugsoord of 'n fort. Die beoogde doel van die stad was 'n kwessie van debat, veral omdat die Inka geen geskrewe rekords gehou het nie.
As die hoofstad van die Inca-ryk, glo baie dat die stad Cusco beplan is om soos 'n puma gevorm te word. Die stad het twee sektore: die urin en Hanan, wat verder verdeel is, behels twee van die vier provinsies. 'N Pad het vanaf elk van hierdie kwartiere na die ooreenstemmende kwart van die ryk gelei. Daar word van elke plaaslike leier verwag om 'n huis in die stad te bou en 'n deel van die jaar in Cusco te woon, maar slegs in die kwart van Cusco wat ooreenstem met die kwart van die ryk waarin hy grondgebied gehad het.
Na Pachacuti, toe 'n Inca gesterf het, het sy titel na een seun gegaan en sy eiendom is gegee aan 'n korporasie wat deur sy ander familielede beheer word; 'n proses wat split-erfenis genoem word. Dit het beteken dat elke titelhouer 'n nuwe huis moes bou en nuwe lande by die ryk moes voeg om die grond te besit wat sy familie na sy dood nodig gehad het.
Volgens die Inca-legende is die stad deur Pachacuti gebou, maar argeologiese bewyse dui op 'n stadiger, meer organiese groei van die stad wat voor Pachacuti begin het. Daar was egter 'n stadsplan, en twee riviere is rondom die stad gekanaliseer.
Die stad val op die gebied van Huáscar, wat Sapa Inca was van 1527 tot 1532, na die dood van Huayna Capac in 1527. Dit is deur die generaals van Atahualpa in April 1532, in die Slag van Quipaipan, en 19 maande later deur die Spanjaarde.
Francisco Pizarro, wat verslag gedoen het aan die koning van Spanje; 'Ons kan u majesteit verseker dat dit so mooi is en so fyn geboue het dat dit selfs in Spanje opvallend sou wees.'
Die Spaanse veroweraar Francisco Pizarro en sy broers, wat aangetrek is deur berigte oor 'n ryk en fantastiese koninkryk, het in 1532 in die land aangekom wat hulle Peru genoem het. Destyds was die Inca-ryk besig met 'n vyf jaar lange burgeroorlog tussen twee vorste , Huáscar en Atahualpa. Op 16 November 1532, terwyl die inboorlinge in Cajamarca vier, het die Spaanse die Inca Atahualpa verras tydens die Slag van Cajamarca. Toe Huascar vermoor is, het die Spaanse Atahualpa aan die moord verhoor en skuldig bevind, en hom tereggestel deur verwurging.
Die eerste Spanjaarde het op 15 November 1533 in Cusco aangekom, en Pizarro wat die stad amptelik op 23 Maart 1534 ontdek het, noem dit die "Baie edele en groot stad Cusco." Pizarro het die regering daar opgerig, maar het in 1535 die hoofstad na Lima aan die kus verskuif. Politieke en administratiewe instellings is georganiseer. Die nuwe regeerders het 'n encomienda stelsel waardeur die Spaanse hulde gebring het aan die plaaslike bevolking, waarvan 'n deel na Sevilla gestuur is in ruil vir die omskakeling van die inboorlinge tot die Christendom. Die koning van Spanje het die titel van die land self behou.
Onder koloniale bewind het landbou, veeteelt, mynbou en handel met Habsburg Spanje Cusco welvarend gemaak. Die Spaanse het die bou van 'n nuwe stad onderneem op die fondamente van die ou Inca-stad, en die tempels vervang met kerke en paleise met herehuise vir die veroweraars. Dit sluit die katedraal, universiteit en aartsbiskopkamer in.
Cusco is in 1650 deur 'n aardbewing getref. Die herbouing wat daarop gevolg het, het voortgebou op artistieke metselwerk, skilderkuns, beeldhouwerk, juweliersware en versiering vir houtwerk.
Don Jose de San Martin, wat die onafhanklikheid van Peru verklaar het.
Die Viceroyalty van Peru het in die agtiende eeu die rykste en magtigste Spaanse Viceroyalty van Amerika geword. Mynbou- en tekstielproduksie het egter afgeneem, en 'n ekonomiese krisis was bevoordeel vir 'n inheemse opstand wat vanaf 1780 tot 1781 uitgebreek het, gelei deur Tupac Amaru II (1742-1981). 'N Kreoolse opstand in die stad Huánuco ontstaan ​​in 1812, en 'n opstand in Cusco ontstaan ​​tussen 1814 en 1816. Die Viceroyalty van Peru het geswig onder veldtogte van Simón Bolivar (1783-1830) en Jose de San Martin (1778-1850), wat op 28 Julie 1821 die onafhanklikheid van Peru in Lima verklaar.
In 1911 het die Amerikaanse historikus Hiram Bingham Machu Picchu wêreldwyd onder aandag gebring. Sedertdien het Machu Picchu 'n belangrike toeristeaantreklikheid geword. Verdere ondersoeke het aan die lig gebring dat die werf moontlik in die jaar 1867 deur 'n Duitse sakeman Augusto Berns ontdek en geplunder is.
'N Aardbewing in Mei 1950 het die Dominikaanse Priorië en die kerk van Santo Domingo vernietig. Die stad se Inca-argitektuur het egter die aardbewing teëgestaan, wat die granietmure van die Coricancha en ander mure in die stad blootgestel het.
UNESCO het Cusco in 1983 op die Wêreld-kulturele erfenislys geplaas.
Peru is 'n grondwetlike republiek. Die president is beide die staatshoof en die regeringshoof, en word verkies vir 'n termyn van vyf jaar met 'n volksstem vir 'n nie-opeenvolgende herverkiesing. Die eensamerige Kongres van die Republiek van Peru het 120 lede wat met 'n gewilde stem verkies word om vyf jaar termyn te dien.
Cusco is die hoofstad van die Cusco-streek, en van die Cusco-provinsie, een van die 13 provinsies in die streek. Die provinsie is in agt distrikte verdeel, en elkeen staan ​​onder leiding van 'n burgemeester.
Machu Picchu, wat ongeveer 62 myl noordwes van Cusco geleë is, trek baie toeriste na die gebied.
In die bergagtige gebiede van Peru is daar oorvloedige minerale bronne, en kuswaters bied uitstekende visvanggebiede. Oor-afhanklikheid van minerale en metale onderwerp die ekonomie egter aan skommelinge in wêreldpryse, en 'n gebrek aan infrastruktuur belemmer handel en belegging. Alhoewel die Peruaanse ekonomie elke jaar gedurende die periode 2002-2006 met meer as vier persent gegroei het, het die onder-indiensneming en armoede voortdurend hoog gebly. Die BBP van Peru per capita is in 2007 op $ 7800 geraam.
As hoofkwartier van die Inka-ryk was Cusco 'n belangrike landbougebied en 'n natuurreservaat vir duisende inheemse Peruaanse spesies, waaronder honderde aartappelvariëteite. Die omliggende Huatanay-vallei is sterk in die landbou, insluitend koring, gars, quinoa, tee en koffie, en goudmynbou.
As die toerismemekka van Suid-Amerika, lok Cusco jaarliks ​​meer as 600,000 internasionale besoekers. Inka-ruïnes in die Heilige Vallei, sowel as tradisionele boerderymetodes en die talle soorte aartappel- en mielies, en proteïenryke graangewasse en korrels soos kiwicha, quinua en tarwi, lok 'n wye verskeidenheid toeriste.
Openbare vervoer word aangebied deur taxi's en 'kombi' of klein busse. Daar is beide 'n busdiens en 'n treindiens na die Heilige Vallei. Die "Inca Trail" -voetspoor word bevorder as die beste manier om Machu Picchu te leer ken, wat ongeveer 62 myl noordwes van Cusco is. Die stad word bedien deur Alejandro Velasco Astete Internasionale Lughawe.
Demografie en kultuur
Die stad het in 2008 'n bevolking van 348 935 gehad, wat die syfer van 20 jaar vroeër verdriedubbel. Amerindiërs het 45 persent van die bevolking in 2003 uitgemaak, mestizo (gemeng Amerindiaans en wit) 37 persent, wit 15 persent, swart, Japannees, Chinees en ander drie persent.
Spaans en Quechua is die amptelike tale, terwyl Aymara en 'n groot aantal minderjarige Amazone-tale in Peru gepraat word. Rooms-Katolieke vorm 81 persent van die bevolking, die Sewendedag Adventiste 1,4 persent, ander Christene 0,7 persent, ander 0,6 persent, terwyl 16,3 persent in 2003 óf 'n ongespesifiseerde óf geen godsdiens gehad het nie. Die Nasionale Universiteit van San Antonio Abad del Cuzco, wat gestig in 1598, is die stad se belangrikste tersiêre onderwysaanbieder.
By talle restaurante van Cusco kan besoekers baie speserye en landbouprodukte proe, meestal organies, wat op tradisionele maniere gekweek word, en gereeld gebruik maak van ou tegnieke soos die "Chaquitaclla" (voetploeg).
Die stadion van Cusco, Estadio Garcilaso de la Vega, is die tuiste van een van die land se suksesvolste sokkerklubs, Cienciano. Die plaaslike span van Cusco het verskeie internasionale kompetisies in Suid-Amerika gewen.
Plekke van belang
Alhoewel die oorspronklike Inca-stad in 1535 ontslaan is, is Inca-messelwerk wydverspreid. Geboue van belang sluit in:
Machu Picchu, die bekendste simbool van die Inca-ryk, en een van die Nuwe Sewe Wonders van die Wêreld, wat te voet met 'n Inca-roete of per trein bereik kan word.
Ollantaytambo, wat 'n stad en 'n Inca-argeologiese terrein is, 60 km noordwes van Cusco, op 'n hoogte van 9160 voet (2792 meter). Ollantaytambo was die koninklike landgoed van keiser Pachacuti, en ten tyde van die Spaanse verowering van Peru het dit gedien as 'n vesting vir Manco Inca Yupanqui, leier van die Inca-verset.
Paradeer deur Plaza De Armas.
Sacsayhuamán, 'n Inca-ommuurde kompleks naby die ou stad Cusco, is op 'n hoogte van 12,142 voet (3,701 meter) gebou. Sommige meen dat die mure 'n vorm van versterking was, terwyl ander glo dat dit slegs gebruik is om die hoof van die Puma te vorm wat Sacsayhuamán en Cuzco-vorm van bo gesien het. Dit is die algemeenste beginpunte vir die driedaagse vier-nag-staptog, bekend as die Inca-roete.
Die Camino Real, deel van die Inca-padstelsel, gaan deur Cusco. Met 'n lengte van 5230 km het dit in Quito, Ecuador, begin en geëindig in die huidige Tucumán, Argentinië.
Die katedraal van Santo Domingo in Cusco, ook bekend as Cusco-katedraal, is geleë op die hoofplein van die stad, die Plaza de Armas. Dit bevat die fondamente en sommige mure van die Inca-tempel van die son, en bevat heiligdomme vir 'n verskeidenheid ander gode. Die Inka's het dit as 'n heilige plek beskou en is as 'n sterrekundige sterrewag gebruik.
Op soek na die toekoms
Die openbaring van die ou Inca-terrein van Machu Picchu aan die wêreld in 1911 het die openbare verbeelding aangevuur en 'n toenemende stroom nuuskierige besoekers van oor die hele wêreld aan die gang gesit. Sommige besoekers ervaar hoë geestelike energie daar, terwyl ander die strukture as 'n bewys van gevorderde wetenskaplike kennis beskou. Terwyl Peru sukkel met onderverskaffing en armoede, lok Cusco se beroemde geboue steeds elke jaar 'n bestendige stroom van 600.000 internasionale besoekers, wat 'n goudmyn vir die stad se ekonomie is.
Iglesia de la Compañía, Cuzco Inca-muur. Die sjarme van Cusco weerspieël in sy balkonne. 'N Meisie met haar Alpaca.
↑ Ioannem Ianssonium, Mapa del Perú, Wikipedia Commons. Onttrek 19 September 2008.
↑ John Pinkerton, "Peru" Wêreldatlas (Londen: Cadell en Davies, 1910).
↑ Ben J. Liley en Richard L. McKenzie, "Waar op aarde het die hoogste UV?" UV-straling en die gevolge daarvan: 'n opdatering (Hamilton, NZ: NIWA Science, 2006).
↑ Jonathan Haas, Winifred Creamer, en Alvaro Ruiz, "Uit die laat argaïese besetting van die Norte Chico-streek in Peru," Natuur 432 (7020): 1021.
↑ Andrew Whalen, Pre-Inca-tempel ontdek in Peru, Seattle Times, 15 Maart 2008. 28 Julie 2016 herwin.
Bauer, Brian S. The Sacred Landscape of the Inca: The Cusco Ceque System. Austin: University of Texas Press, 1998. ISBN 978-0292708655.
Burns, Kathryn. Koloniale gewoontes: konvensies en die geestelike ekonomie van Cuzco, Peru. Durham, NC: Duke University Press, 1999. ISBN 978-0822322917.
Frost, Peter, en Ben Box. Cusco & the Sacred Valley Handbook: The Travel Guide. Bad: Voetspoor, 2001. ISBN 978-1903471074.
McEwan, Gordon Francis. Pikillacta: The Wari Empire in Cuzco. Iowa City: University of Iowa Press, 2005. ISBN 978-0877459316.
Sallnow, Michael J. Pilgrims of the Andes: Regionale kultusse in Cusco. Washington, D.C .: Smithsonian Institution Press, 1987. ISBN 978-0874748260.
Walker, Charles. Smeulende as: Cuzco en die skepping van Republikeinse Peru, 1780-1840. Durham, NC: Duke University Press, 1999. ISBN 978-0822322610.
Wêreldfeiteboek. Peru. 6 September 2008 herwin.
Zuidema, R. Tom. Inka-beskawing in Cuzco. Austin: University of Texas Press, 1990. ISBN 978-0292738515.