So gebeur dit dat ’n voormalige kollega uit my onderwysdae my ’n paar weke terug telefoneer. ’n Matriekleerder het by haar aangeklop en soek naarstigtelik na Breyten Breytenbach se eerste bundel Die ysterkoei moet sweet (1964). Daar is glo ’n kopie aanlyn te koop. Die meisie het egter nie R500 om dié tweedehandse bundel te koop nie. Het ek nie ’n dalk ekstra kopie nie?
Natuurlik het ek! Diegene wat my goed ken, weet dat ek al wat ’n Afrikaanse boek of digbundel van verpulping of die vullishoop red. Ek vermoed dit is my lewensroeping. (Ek moet bieg dat ek al tot in kartondose op ’n sypaadjie soos ’n boemelaar rondgekrap het op soek na skatte vir my boekrakke…) By die kerkbasaar sal jy my maklik opspoor. Wanneer ek ’n stad of dorp besoek, kyk ek eerste waar die boekwinkel geleë is. Want ek weet daar is ’n verborge skat wat deur my ontdek (en gered) moet word. So gebeur dit dat ek soms meer as een (soms drie) kopieë van ’n digbundel of roman het. Gewoonlik ruil ek en een van my kollegas in die Engelsdepartement, Gisela Ullyatt, bundels uit waarvan ons dubbels het. Noem dit ruilhandel of ’n nuwe vorm van kaartspel. Maar met digbundels word daar in die boekskaars Oos-Kaap ernstig omgegaan.
So verpak ek Die ysterkoei moet sweet met groot sorg en stuur dit per koerier Grahamstad (nou Makhanda) toe. Daarmee saam ’n nota aan die leerder, Danielle Griesel. ’n Paar dae later ontvang ek ’n e-pos van Danielle waarin sy my hartlik bedank vir die geskenk wat ek vir haar gestuur het. Ek besluit om haar uit te vra oor haar belangstelling in Afrikaanse poësie – en meer spesifiek Breyten Breytenbach. Hier volg Danielle se antwoord – ’n teken van hoop dat daar tog wel liefde vir Afrikaanse poësie onder jong Afrikaanssprekendes bestaan.
In een van die voorgeskrewe kortverhale wat ons hierdie jaar gelees het, het die verhaal ’n intertekstuele verwysing bevat na ’n gedig geskryf deur Breyten Breytenbach met die woorde: “my hart is ’n toring sodat ek jou van ver kan sien kom.” Ek was gefassineer deur hierdie beeld van ’n hart wat as ’n toring beskou word. Ek het gedink oor hoe ek, as ’n mens, so maklik my hart op my mou dra, maar nou word dit ’n stappie verder gevoer en skielik is die hart ’n toring. ’n Toring staan sterk en trots vir die res van die wêreld om na te kyk en ek het gedink hoe edel en trots dit is dat iemand hulle hart so vir die wêreld sal wys om hulle liefde vir iemand anders aan te kondig.
Ek geniet die gedig “verslag” omdat dit vertel oor ervarings wat die spreker gehad het en dinge wat die spreker gesien het, maar soos tyd verby gaan, vergeet mens sekere dinge, maar dis alles deel van die skoonheid van die lewens wat ons lei.
Ek neem biologie, skeinat, wiskunde en ook musiek as vakke op skool. Ek speel die dwarsfluit; dus neem ek musiek as vak op skool, en dit is die heel beste besluit wat ek nog geneem het. Dit is moeilik om die kunste as vakke te neem op skool, maar die kunste leer jou dinge wat wiskunde en skeinat jou nooit sal kan leer nie. Deur musiek te neem, het ek ’n waardering vir alle kunste aangeleer en my liefde vir gedigte, kuns en musiek is hieruit gebore.