Opklaring van die aknee-kwessie (Deel I) - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Opklaring van die aknee-kwessie (Deel I)
Deur Dr Rakesh Newaj
Aknee, algemeen bekend as puisies, is 'n chroniese siekte van die vetkliere. Dit veroorsaak uitslag op die gesig, torso, en ander areas waar hierdie kliere voorkom. Waar diere hierdie kliere nodig het vir die waterdigting van hul pels, het dit met die verloop van evolusie 'n ietwat ongemaklike aanhangsel in hominiede geword, net soos die blindederm. Hoewel aknee meer algemeen gedurende die tienerjare voorkom, kan dit op enige ouderdom voorkom en kan tot 85% van mense affekteer. Dit kom meer by mans onder die ouderdom van 30 voor, maar waar aknee by volwassenes voorkom, kom dit meer by vrouens voor. Hierdie siekte kan erge nood, swak selfbeeld en permanente littekens veroorsaak.
Androgene en ander mediators ((insuliengewasagtige faktor, peroksisoom proliferatorgeaktiveerde reseptoragoniste en melanokortiene) beheer die produksietempo en samestelling van sebum uit vetkliere. Hierbenewens slaag die epidermale voering van die buise nie daarin om behoorlik te keratiniseer nie; as gevolg hiervan sit die keratienagtige vlokke aan mekaar vas en verhoed dat die sebum die vel bereik. Dit veroorsaak uitsetting van die kliere en deur die aksie van sekere bakterieë (P. Acnes) word die sebum in vry vetsure afgebreek. Hierdie vetsure laat die kliere verder uitsit en as die follikelwande beskadig word, word die inhoud in die dermis uitgestoot, wat meer inflammasie veroorsaak. Die gevolglike swartkoppies en puisies vorm die basis van akneeletsels.
Die gesigvel bevat hoëdigtheidvetkliere, wat dit meer vatbaar vir akneeletsels maak. Ander dele van die vel soos die nek, rug, bors en bo-arms word ook dikwels geaffekteer. Mens moet dus nie vergeet om ander dele van die liggaam te ondersoek as die erns van aknee in 'n pasiënt geassesseer word nie. 'n Eenvoudige manier om die siekte te gradeer (kyk Tabel 1) kan help om behandelingstrategieë volgens die voorgeskrewe riglyne te formuleer. Dit is veral nuttig in die primêregesondheidsorg-opset. Vroeë identifisering van ernstige gevalle en verwysing na 'n dermatoloog kan permanente littekens voorkom.
Die algemeenste vorm van puisies is acne vulgaris en dit teister oor die algemeen tieners. Daar is egter verskeie variante van aknee wat moeiliker kan wees om te diagnoseer en behandel (kyk Tabel 2). Siektes soos rosacea, periorale dermatitis, milia, siringomas, follikulitis, papulopruritiese MIV-puisies, trigoëpiteliomas en keratose pilaris is taamlik algemeen in ons bevolking. 'n Goeie geskiedenis, behoorlike velondersoek en bekendheid met die ander toestande sal 'n verkeerde diagnose voorkom. 'n Biopsie en ander laboratoriumtoetse word net gedoen as daar twyfel is oor weerstandige gevalle.
Daar is baie ander oorsake wat tot gevolg het dat aknee meer weerstandig word en weer voorkom na behandeling. Basies is die oorsake multifaktoriaal en hul impak is moeilik om te bepaal. Mens kan egter stres, sekere kossoorte, obesiteit, globale weeronstabiliteit, besoedeling, sekere medisynes, gimnasiumaanvullings, slegte gewoontes en die oormatige aanwending van skoonheidsmiddels met die toename in en knaendheid van aknee korreleer.
Stres is 'n faktor in byna alle velsiektes omdat ons breins en vel uit dieselfde embriologiese weefsel bestaan en dus naverwant is. Baie algemene siektes soos ekseem en psoriase is baie behandelingweerstandig as die stresfaktor nie behandel word nie. Versover dit aknee betref, is mens geneigd om 'n uitbreking te kry tydens tye van hoë stres, soos eksamens en tydens groot projekte. Dit kan wees omdat sekere hormone wat geproduseer word vetkliere stimuleer. Dit is egter moeilik om die ware impak te meet omdat nie almal geaffekteer word nie.
Sekere kossoorte word reeds vir meer as 'n halfeeu geïmpliseer by die patogenese van aknee. Baie dermatoloë het hierdie feit vir jare betwis, maar baie nuwe publikasies het by baie meer oortuigende antwoorde uitgekom. 'n Hoë glisemiese dieet, afgeroomde melk, sjokolade en oormatige inname van lekkers kan aknee in vatbare individue veroorsaak. Deesdae is die meeste van ons kos verwerk en baie word aangevul met hormone en groeifaktore. Dit het 'n negatiewe impak op ons vel deurdat dit die vetkliere stimuleer om meer olie te produseer, wat puisies voortbring. 'n Verandering in dieet kan dus in ernstige gevalle help met die behandeling.
Die persentasie oorgewigindividue het oor die laaste drie dekades gestyg na gelang mense meer na kitskos neig en minder oefen. Hierdie toename in liggaamsmassa-indeks het toenemende insulienweerstandigheid tot gevolg, wat 'n versteuring veroorsaak in baie hormone wat die vetkliere stimuleer. In gevalle van ernstig weerstandige aknee vind pasiënte (veral vrouens) baat by gewigsverlies. Dit normaliseer die androgene en verbeter insulienweerstandigheid, wat 'n positiewe uitwerking op die vetkliere het. Hierbenewens baat baie pasiënte by medikasie wat insulienweerstandigheid verbeter en ook by 'n oefenroetine.
Die vel word aan die eksterne omgewing blootgestel, en dus veroorsaak globale weeronstabiliteit stres vir ons vel en dit kan in 'n toename in sebumproduksie manifesteer. Strawwer weer kan droogheid veroorsaak en dit het tot gevolg 'n negatiewe terugvoermeganisme na die brein, wat meer olie produseer om die epidermiese laag te olie. Besoedeling in stede kan ook die produksie van keratien in die epidermis laat toeneem, wat verstopping van die porieë veroorsaak, wat weer aknee tot gevolg het. Nieteenstaande al bogenoemde is die impak van globale verwarming en besoedeling op die produksie van sebum moeilik om te meet.
Die voorkoms van sistemiese en psigiatriese siektes het onder alle populasies aansienlik toegeneem. Baie gemoedstabiliseerders, antidepressante en antiëpileptiese middels veroorsaak aknee in die gesig en op die romp. Verskeie middels wat gebruik word om sistemiese siektes te behandel, is by volwasseneaknee geïmpliseer en mens moet dus die voubiljet behoorlik lees. Die letsels is geneigd om meer behandelingsweerstandig te wees. Gimnasiumaanvullers is geneigd om baie anaboliese stowwe te bevat wat die androgeenvlakke verhoog, wat weer tot die voorkoms van aknee lei.
Oormatige alkoholverbruik en rook is nadelig vir die vel. Rook maak aknee meer weerstandig vir behandeling en oormatige alkoholverbruik kan die verwyding veroorsaak van klein aartjies wat die gesigvel voorsien. Dit lei weer tot die oorstimulasie van die vetkliere, lei tot aknee en vererger siektes soos akneerosacea. Die oormatige gebruik van skoonheidsmiddels kan ook die porieë verstop en die produksie van sebum stimuleer. Die oorywerige gebruik van vertoppende rome of skuurmiddels kan die vel meer kwaad as goed doen. Mens moet dus baie versigtig wees en net produkte van vooraanstaande maatskappye koop wat behoorlik uitgetoets is, verkieslik vir die Afrikaomgewing.
Die meeste mediese praktisyns is geneig om die sielkundige impak van aknee op individue te ignoreer. Die siekte lei tot 'n swak selfbeeld, verhoudingsprobleme en sosiale onttrekking. Die sielkundige uitwerking is nie altyd in verhouding tot die ernstigheid van die siekte nie en die geestestoestand moet dus in gedagte gehou word terwyl daar oor die tipe terapie besluit word. Pasiënte moet gewaarsku word dat die letsels in die meeste gevalle by die aanvang van die behandeling erger kan word en dan oor 'n tydperk van twee tot drie maande kan verbeter. Hierbenewens moet die chronisiteit van die siekte en die noodsaaklikheid van instandhoudingsbehandeling verduidelik word. Dit is algemeen vir pasiënte om swak saam te werk as gevolg van die newe-effekte van die behandeling en daarom moet behoorlike aanwending verduidelik word. As hierdie maatreëls nie werk nie is dit belangrik om 'n sielkundige te gebruik om met die welstand van die individu te help.
Die oogmerk van 'n behandelingstrategie is om eerstens die siekte onder beheer te kry, letsels te voorkom en te minimaliseer, en die vel te versorg. Elke geval is anders en verskeie parameters moet oorweeg word. Die ouderdom, geslag, beroep, swangerskap, gewoontes, tipe aknee, oorsaak (as dit geïdentifiseer kan word), begroting en beskikbaarheid van medikasie moet oorweeg word voordat 'n plan geformuleer word. Pasiënte word met plaaslike, mondelinge, sjirurgiese of ligterapie behandel. In die praktyk is dit algemeen om 'n kombinasie van behandelings te gebruik om meer as een rigting in die patogenese van aknee te gebruik om meer sukses te behaal.
Vroeë ingryping is die goue reël by die behandeling van aknee en die voorkoming van letsels. Pasiënte wat nie behoorlik bestuur word nie kan op die ou end sit met ernstige skending en permanente keloïdale letsels. Gelukkig is daar verskeie kosmetiese prosedures soos chemiese afskilfering, lasers en vullers wat die letsels wat deur ernstige akneeletsels veroorsaak is, kan verbeter Daar sal in deel II van hierdie bespreking op 'n omvattende bespreking van die verskillende behandelingsmodaliteite wat vir aknee en akneeletsels beskikbaar is en hoe om met weerstandige gevalle te werk, uitgebrei word.