PressReader - Beeld: 2017-05-10 - Raad ver­lei ‘goeie’ LP’s
Raad ver­lei ‘goeie’ LP’s
Adj.pres. Cy­ril Ra­map­ho­sa moet saam met die an­der “goeie” ANC­le­de uit pres. Ja­cob Zu­ma se ka­bi­net be­dank om ’n re­ge­rings­kri­sis te ver­oor­saak, skryf Doug­las Gib­son.
Beeld - 2017-05-10 - Middelblad - Doug­las Gib­son is ’n voor­ma­li­ge DA­hoof­sweep en am­bas­sa­deur na T­hai­land.
Ge­du­ren­de die ge­denk­diens­te vir wy­le Ahmed Kathra­da het Bar­ba­ra Ho­gan, sy le­wens­maat, ’n be­roep op die “goeie men­se” ge­doen om in die ka­bi­net aan te bly.
As hul­le uit pro­tes teen die Zu­ma­ka­bi­net sou be­dank, sou net die “sleg­te” men­se oor­bly en sou die va­kan­te pos­te deur an­der Gup­ta/ Zu­ma-tra­wan­te ge­vul word.
Die he­mel weet, Ho­gan het die reg ver­dien om haar me­ning te lug. Min men­se het so­veel soos sy ge­doen om vir die de­mo­kra­sie in ons land te veg – en haar raad is ver­lei­de­lik.
Die pro­bleem is dat dit al­te mak­lik en ge­mak­lik is om na haar te luis­ter, pleks van om te doen wat oog­lo­pend reg is: Staan op, ver­klaar jou stand­punt en vat die pad, waar­deur ’n reus­ag­ti­ge po­li­tie­ke kri­sis ge­skep sal word.
Selfs pres. Ja­cob Zu­ma sal ge­dwing word om op die be­dan­king van be­dui­den­de ge­tal­le mi­nis­ters ag te slaan.
As hy die va­kan­te pos­te met on­be­kwa­me lig­ge­wig­te sou vul wat al­mal be­reid is om hom na te loop, sal hul­le selfs meer as die hui­di­ge spul aan­jaag. Dán sal die ANC dalk net ken­nis neem.
Haar raad het aan al die laf­har­ti­ge fluis­te­raars in die ka­bi­net die ver­sko­ning ge­bied wat hul­le no­dig ge­had het om nie hul drei­ge­men­te uit te voer nie.
Ter­wyl hul­le aan­hou om hul amps­voor­de­le te ge­niet, word Zu­ma toe­ge­laat om skot­vry van al­les af te kom. Nie­mand wat in die ka­bi­net oor­ge­bly het, het op­ge­staan, hom mee­ge­deel sy lei­er­skap is ’n ramp vir Suid-A­fri­ka en toe be­dank nie.
Die mees­te van hul­le praat nie­amp­te­lik, in pri­va­te ge­sprek­ke, neer­ha­lend oor hul on­be­kwa­me of kor­rup­te kol­le­gas.
Ek het nie een mi­nis­ter ge­hoor wat op­staan en ’n be­gin­sel­stand­punt stel deur hul lo­ja­li­teit aan hul kie­sers en die ge­skie­de­nis van hul par­ty te ver­klaar pleks van aan die Gup­ta-ge­kaap­te staat nie, wat ’n be­spot­ting is van waar­voor men­se ge­veg en ge­sterf het.
Adj.pres. Cy­ril Ra­map­ho­sa is die bes­te on­der die swak kan­di­da­te vir die ANC-lei­ers­pos, maar be­hal­we om af en toe sy eie koers te volg en dit dui­de­lik te maak dat hy pre­si­dent wil word, soos ver­le­de week, be­siel hy nie die men­se van SuidA­fri­ka deur fut aan die dag te lê nie. Hy het luid­keels ver­klaar hy “sou die men­se dien” deur as ad­junk­pre­si­dent aan te bly.
Dan is daar die SAKP. Ek be­stem­pel SAKP-le­de nie ge­woon­lik as ’n deel van die “goeie men­se” nie. Hul i­de­o­lo­gie is so uit­ge­dien. Oud­pres. T­ha­bo M­be­ki het hul­le kor­rek op­ge­som. Hy het hul­le uit­ge­sluit en ge­ïg­no­reer.
Soos ver­wag kon word, het hul­le hom aan die hak­skeen ge­byt en hul­le saam met Co­sa­tu en Z­we­lin­zi­ma Va­vi ge­skaar by Ju­li­us Ma­le­ma en die­ge­ne “wat vir Zu­ma sou dood­maak”.
Hul­le het on­danks ’n al­ge­he­le ge­brek aan steun, be­hal­we na­tuur­lik húl steun vir Zu­ma, ja­re lank hul mas­sie­we oor­ver­teen­woor­di­ging in die ka­bi­net ge­niet.
Nou­dat hy ’n ramp blyk te wees, het hul­le van die Zu­ma-wa ge­spring en re­ken hul­self nou on­der die “goeie men­se” wat nie deur die Gup­tas en Zu­ma gekaap is nie.
Zu­ma het reeds ge­sê hy sal gaan as die ANC hom aan­sê om dit te doen. Nóú is die oom­blik. Be­dank hom vir sy diens en stuur hom te­rug na N­kand­la.
En laat die na­si­o­na­le ver­vol­gings­ge­sag som­mer die hon­der­de straf­reg­te­li­ke aan­klag­te af­stof. Zu­ma ver­dien sy dag (of ja­re) in die hof.
Die he­le Suid-A­fri­ka sal ’n sug van ver­lig­ting slaak en sy op­vol­ger, so­lank dit nie dr. N­ko­sa­za­na Dla­mi­ni-Zu­ma is nie, kan die ANC se toe­koms­voor­uit­sig­te
pro­beer be­red­der deur die land te oor­tuig din­ge gaan an­ders wees.
Maar die ANC het te veel ag­ter­uit­ge­gaan en is hy op pad na ’n ver­kie­sings­ne­der­laag in 2019, wan­neer die ge­sa­ment­li­ke op­po­si­sie waar­skyn­lik meer as 50% van die stem­me op hul­le sal ver­e­nig.
Dit is in hier­die kon­teks dat die op­po­si­sie se wan­trou­e­mo­sie wel­ko­me af­lei­ding en, trou­ens, ’n mee­val­ler­tjie vir die so­ge­naam­de “goeie men­se” in die ka­bi­net bied.
Dit is ver­al die ge­val nou­dat die de­bat uit­ge­stel is ter­wyl die kon­sti­tu­si­o­ne­le hof oor­weeg of die par­le­ment ge­hei­me stem­brie­we moet toe­laat. Ter­wyl hier­die sa­ge voort­duur, hoef die mi­nis­ters niks in ver­band met hul stand­punt of be­gin­sels te doen nie.
Wan­trou­e­mo­sies is won­der­lik en ten vol­le ge­reg­ver­dig om­dat dit aan die par­le­ment en sy le­de die ge­leent­heid bied om die fei­te en me­nings oor die pres­ta­sie van die re­ge­ring, in­di­vi­du­e­le mi­nis­ters en die pre­si­dent met lands­bur­gers te
Maar hier­die een het ein­de­lo­se de­bat­voe­ring ont­ke­ten oor of dit sal slaag as ge­noeg ANC-LP’s hul­le maar net by die ge­sa­ment­li­ke op­po­si­sie sou skaar deur teen Zu­ma te stem.
Ek voor­spel die pre­si­dent sal die wan­trou­e­mo­sie oor­leef, on­ge­ag of ge­hei­me stem­brie­we toe­ge­laat word.
Hier­die is nie die Ver­e­nig­de Ko­nink­ryk of A­me­ri­ka waar in­di­vi­du­e­le le­de dik­wels doen wat hul­le wil nie. Dit word soms be­skryf as sou hul­le “vol­gens hul ge­we­te stem” of “aan hul be­gin­sels ge­trou bly”.
In Suid-A­fri­ka se ver­ant­woor­de­li­ke par­ty­stel­sel is dit on­denk­baar vir ’n LP om teen die lei­er te stem of die kou­kus­be­sluit teen te gaan. “Vry” stem­me word in uit­son­der­li­ke ge­val­le oor­weeg of toe­ge­laat, by­voor­beeld oor kwes­sies soos a­bor­sie, maar ’n Suid-A­fri­kaan­se par­ty sal nim­mer as te nooit ’n vry stem oor ’n wan­trou­e­mo­sie toe­laat nie.
Dit is nie net die ge­val weens ons stel­sel van pro­por­si­o­ne­le ver­teen­woor­di­ging nie. ’n Stel­sel ge­skoei op
kies­af­de­lings, soos dié wat SuidA­fri­ka voor 1994 ge­had het, het LP’s deur mid­del van die be­noe­mings­pro­ses be­heer. Re­bel­le is nie deur hul par­ty be­noem nie.
Die al­ter­na­tief is dui­de­lik: ’n Groot po­li­tie­ke kri­sis wat deur die be­dan­king van ’n groot ge­tal mi­nis­ters mee­ge­bring word, sal beslis ’n wek­roep vir die ANC wees.
Die ANC het blyk­baar nie die kop­lig­te van die aan­ko­men­de trein in die vorm van ál gro­ter teen­stand teen die par­ty op­ge­merk nie. Dit is ’n kri­sis wat hom die pre­si­dent sal laat af­dank.
Myns in­siens het Ho­gan die so­ge­naam­de “goeie men­se” skot­vry daar­van laat af­kom. Hul­le moet haar vrien­de­li­ke raad ig­no­reer en die dap­per ding doen: Be­dank en skep ’n re­ge­rings­kri­sis.
Adj.pres. Cy­ril Ra­map­ho­sa (mid­del) ver­le­de week saam met Sen­zo M­chu­nu, voor­ma­li­ge pre­mier van K­waZu­lu­Na­tal, by die S­hem­be­kerk na­by Em­pan­ge­ni.
Lynt - 2017-05-10