‘Hofuitspraak nog ŉ slag vir Zuma’President Jacob Zuma. Foto: Elmond Jiyane, GCIS Die konstitusionele hof se uitspraak dat die Nasionale Vergadering nie daarin geslaag het om meganismes in plek te stel om pres. Jacob Zuma verantwoordbaar te hou nie, is nog ŉ slag vir die beleërde president. Volgens prof. André Duvenhage, politieke ontleder verbonde aan die Noordwes-Universiteit, plaas die uitspraak waarskynlik groter druk op Zuma om ’n uitgangstrategie van die ANC te aanvaar. “Daar is gerugte van gesprekke agter die skerms oor ŉ uitgangstrategie vir Zuma en die uitspraak gee bloot verdere momentum aan die versnelde uitgang van pres. Zuma.” Duvenhage het gesê hy twyfel sterk of Zuma teen einde volgende jaar nog president van die land sal wees. “Ek twyfel baie sterk dat hy sy 2019-termyn sal voltooi en verwag dat hy binne enkele maande uit sy posisie sal wees. Die konstitusionele hof se uitspraak is ŉ verdere bewys van die benarde posisie waarin pres. Zuma hom bevind.” Die hof het bevind dat die Nasionale Vergadering artikel 89 van die Grondwet oortree het deurdat daar nie reëls gemaak is om die verwydering van die president te reguleer nie. Daar is ook gelas dat die Nasionale Vergadering aan artikel 237 van die grondwet moet voldoen en die reëls [soos hier bo genoem] sonder vertraging moet saamstel. Volgens die parlement het die reëlskomitee reeds ŉ proses begin om ŉ prosedure uiteen te sit wat gevolg moet word in die implementering van artikel 89 van die grondwet. “In hierdie verband sal die parlement verseker dat die proses afgehandel word, in ooreenstemming met die hof se bevel.” Duvenhage meen die parlement sal na aanleiding van die hofuitspraak so gou as moontlik moet begin stappe doen wanneer dit in Februarie hervat. “Dit is nie ŉ saak wat onmiddellik hanteer kan word nie. Die kwessie gaan waarskynlik geskeduleer moet word en dan is daar prosesse wat gevolg moet word.” Die waarskynlikheid is dat ŉ veelpartykomitee nou op die been gebring kan word om Zuma se optrede te ondersoek en te bepaal of hy aan enige oortreding skuldig is. Daar kan ook weer ŉ mosie van wantroue ingedien word of gekyk word om Zuma in ŉ staat van beskuldiging te plaas. Duvenhage meen daar is egter ŉ ander scenario wat kan afspeel. “Ek is oortuig dat pres. Zuma eerder vrywillig kan besluit om die tuig neer te lê vir politieke amnestie. Daar is wel siviele sake van ŉ kriminele aard teen hom waarvan politieke amnestie hom nie kan red nie. So dit beteken dat Zuma nie noodwendig die problematiek ontsnap nie, maar hy gaan hom iewers vasloop.” Die konstitusionele hof het in Maart verlede jaar in ŉ verdoemende beslissing gesê Zuma het versuim om die Grondwet te handhaaf, te verdedig en te respekteer toe hy nie gehoor gegee het nie aan die regstellende stappe wat die voormalige openbare beskermer, Thuli Madonsela, aangedui het. Dit kom nadat meer as R200 miljoen van belastingbetalers se geld gebruik is om opgraderings aan Zuma se Nkandla-woning te doen.