Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies - Volume 36, Issue 1, January 2015
&apos;[S]aam daal ons af in die dam&apos;
Paaie vir die deurtog, Willem van Toorn : boekresensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1164
Die bekende Afrikaanse literator Heilna du Plooy is ook digter van wie in 2014 die derde en besonder positief ontvangde bundel Die stilte opgeskort verskyn. Dit volg op die hakke van Paaie vir die deurtog, &apos;n vertaling van die veelsydige en veelbekroonde Nederlandse skrywer Willem van Toorn se siklus Het stuwmeer uit die gelyknamige digbundel (2004), en die volgende siklusse uit De hofreis (2009): &apos;La città ideale&apos;, &apos;Die Kunst der Fuge&apos; en &apos;De hofreis&apos;. Hierdie vertaalprojek markeer nie &apos;n nuwe rigting in Heilna du Plooy se letterkundige werksaamhede nie. Een van haar belangrikste spesiale opdragte is immers haar werk as lid van die Letterkundige Advieskomitee en intravertaler vir die Nuwe Bybelvertalingsprojek (2005-2015). Sy is ook lid van die staande redaksiekomitee vir die Ou Testament in die Nuwe Afrikaanse Bybelvertaling (2005-2017). In haar vertaalwerk kom Du Plooy se letterkundige insig en verfynde woordkunstenaarskap pragtig byeen, en hiervan lewer Paaie vir die deurtog opnuut bewys.
Olimpiese goud, 2008 : litera
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1118
Olimpiese goud, 2008
Tyd leer jou lieg : litera
Author Mathilda Slabbert
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1108
Dis die doodsakker van die nag. Die tyd in die daaglikse liggaamsiklus wanneer die mens gevaar loop om deur daardie onbekende membraan te glip, die ewigheid in,omdat die organe nie al die afvalstowwe kan verwerk nie. Die lewensklok gaan staan dan stil. Dis ook gewoonlik die tyd dat ek wakkerskrik en beangs deur &apos;n lys in my kop worstel: watter werk ek nog moet doen, watter ek dalk nie gedoen het nie. Dan lê ek en wroeg oor vergange jare; oor die onvermydelike realiteit dat my eie klok ook sal stol; oor die hoeveelheid mense en diere wat ly terwyl ek teen die donker in na die plafon staar; en oor die aarde wat kreun en kraak onder al die asems en gretighede. Één voordeel, tog: ek het gelukkig niks uit eie liggaam oor wie se toekoms ek my hoef te bekommer nie.
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1122
"His lonely singularity": Michael Ayrton&apos;s Minotaur in the Arkville maze
Three poems : litera
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1113
The Glimmer in the Moil
Dancing in the Royal Hotel
The death of Keats : litera
Author Chris M. Mann
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1159
The death of Keats
Wild rights : a tribute to wolves : litera
Author Patricia G. Maritz
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1132
Wild rights : a tribute to wolves
Nelson Mandela - Madiba, &apos;Infirmary : another prison
another island&apos; : litera
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1133
Lying in a white room - stark and sterile reflecting on chance, phenomena, existence
you drift between a world of delirium and clarity, it&apos;s a shifting collage of contrasting images - a warden&apos;s footfall, the metallic sound of keys in locks, the small window in the prison wall - a dark blot that blacks out the beyond.
Nostalgiese rit deur die verlede
Reisiger te perd : 100 gedigte oor perde, P. van Rooyen : boekresensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1144
Die prosaskrywer en digter Piet van Rooyen is bekend vir die wyse waarop hy sy lewenservarings (byvoorbeeld die tyd wat hy saam met die San in Namibië deurgebring het) in sy kreatiewe werk inkorporeer. In Reisiger te perd kombineer Van Rooyen sy poësie met een van sy gunsteling tydverdrywe, naamlik perdry. Buiten sy kreatiewe werk is hy die outeur van Ten years of endurance riding in Namibia (2000) en hy het Namibiese nasionale kleure in hierdie sport verower.
Die konsep van &apos;n hele digbundel wat perde as tema het, herinner aan Johann Lodewyk Marais se bundel van 2002, Aves. In teenstelling tot die manier waarop die tema van voëls in Marais se bundel gestalte kry, handel Van Rooyen se bundel egter nie (primêr) oor verskillende perderasse of perdryaktiwiteite nie. Die gedigte in die bundel is eerder geïnspireer deur prosatekste uit die &apos;wêreldletterkunde&apos; waarin perde ter sprake is.
Orals is dit stil
Bo is dit stil (vertaling deur Daniel Hugo van Boven ishet stil), Gerbrand Bakker : boekresensie
Author Hendrik P. Van Coller
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –3 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1123
Gerbrand Bakker is &apos;n Nederlandse skrywer wat in 2006 debuteer met die roman, Boven is het stil, &apos;n werk wat baie lof inoes en benoem word vir meerdere literêre pryse soos die prestigieuse Libris Literatuurprys in 2007. Dit word wel bekroon met die Debutanten Prijs (2006) en die Gouden Ezelsoor (2006). In 2010 verwerf dit ook die IMPAC Dublin Literary Award, wat beskou word as een van die belangrikste internasionale literêre pryse en wat in die verlede toegeken is aan vooraanstaande skrywers, waaronder selfs enkele Nobelpryswenners. Inmiddels het daar ook &apos;n filmweergawe die lig gesien met die bekende Nanouk Leopold as regisseur. In 2013 verskyn hierdie roman in &apos;n Afrikaanse vertaling deur Daniel Hugo met die titel Bo is dit stil.
Bo is dit stil, wat afspeel op &apos;n Noord-Nederlandse plaas, sou op die eerste sig geklassifiseer kon word as &apos;streekliteratuur&apos; wanneer Van Gorp se definisie daarvan as rigsnoer geneem word. Dit gaan hier naamlik inderdaad om &apos;n skilderagtige beskrywing van die landelike lewe, die bepalende invloed van die ruimte, generasiekonflik én ondergang van die boerebestaan - almal kenmerke van hierdie subgenre wat gelys word in Van Gorp se bekende literatuurleksikon. Boonop lyk dit asof dit alles beskrywe word met &apos;n &apos;milde realisme&apos;, nóg een van die kenmerke van streekliteratuur en veral dan die &apos;sagte&apos; variant daarvan. J.M. Coetzee se woorde wat op die omslag verskyn, &apos;&apos;n Roman vol teerheid en lakonieke humor&apos;, laat blyk dat ook hy hierdie roman só sien.
Plein en simpel : &apos;n resensie
Plein en simpel : &apos;n duiwestorie, Marius Ackermann : boekresensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1119
Wanneer die lede van KOER (Ken Ons Eie Roeping) bewus word van die prokureurs Plein & Simpel se planne om Kerkplein, Pretoria se historiese Wesfasade, in &apos;n parkeerterrein te omskep, asook van bewaringsbewustes se besware dat &apos;duiwe-excreta&apos; historiese geboue beskadig en die Duiwerepubliek boonop bedreig word deur indringermynas, besluit die organisasie om in te gryp. Die ingryping neem verskeie vorms aan en die vorm van ingryping word bepaal deur wie betrek word daarby.
Vertel, vertel!, Dot Serfontein : boekresensie
Author Marlies Taljard
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1145
Die afgelope vier jaar het verskeie van Dot Serfontein se verhaalbundels &apos;n herdruk beleef. Een daarvan is Vertel, vertel! waarvan die eerste druk in 1995 verskyn het en &apos;n heruitgawe pas die lig gesien het. Soos altyd is Dot Serfontein herkenbaar aan die vertelstyl van &apos;n gesoute joernalis wat in kleurryke taal aan die woord is. Haar taalgebruik is robuust en pittig, dog met die vermoë om te ontroer en selfs om epifaniese oomblikke uit te beeld.
Die skep van werklikheidsbeeld in &apos;n roman : oorspronklike navorsing
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –12 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.427
Hierdie skryfkundige artikel poog om insae te bied in die skep van tydgees of werklikheidsbeeld - en wel as &apos;n aspek van ruimte in &apos;n roman. Die kern van die genoemde artikel is &apos;n verkorte studie van die skep van die verskillende aspekte van tydgees of werklikheidsbeeld. Die gevolgtrekking waartoe gekom word, is dat tydgees, of werklikheidsbeeld, bepaald in &apos;n roman geskep kan word en dan spesifiek deur die skeppingselemente karakter, ruimte, tyd en handeling. Afgesien van &apos;n kort bespreking in verband met die gebruik van skeppingselemente, word aandag geskenk aan die onderskeie aspekte waaruit tydgees of werklikheidsbeeld bestaan. Die doelwit is om uit te lig en te beklemtoon dat werklikheidsbeeld &apos;n onafskeidbare deel van die ruimte en ruimtelike dinamika in enige roman vorm. Deur &apos;n ondersoek na die verskillende aspekte van werklikheidsbeeld, soos byvoorbeeld identiteit, kulturele ruimte, die sosio-ekonomie en politiek, kan benadruk word dat werklikheidsbeeld wel in &apos;n roman geskep kan word. Dit is inderdaad so dat al bogenoemde aspekte nie alleen &apos;n diepliggende invloed op werklikheidsbeeld het nie, maar ook aan die kern daarvan lê.
The creation of reality image in a novel. This article discusses aspects of the process of creative writing and specifically endeavours to give a heuristic view on the creation of image of reality, or Zeitgeist, as a spatial element in a novel. Therefore it discusses space as a specific aspect of creative writing. The core of this article is, in other words, a summarised study of the realisation of the various aspects of Zeitgeist in a novel or other genres of fiction as, for instance, short stories or novellas. The conclusion is that Zeitgeist, or the spirit of the times, can indeed be realised in a novel. Apart from a discussion on the application of the narrative elements, attention is also paid to the various aspects of Zeitgeist, or a particular image of reality. The aim is to emphasise and accentuate that Zeitgeist, or image of reality is, in fact, an inseparable part of space and the spatial dynamics in a novel. By taking a closer look at the different facets of Zeitgeist - for instance identity, cultural space, the socio-economy, as well as politics - it is stressed that an image of reality can be created in a novel by bringing into play creative elements like character, space, time and plot. This is done in order to unveil the above mentioned facets. All these aspects or facets not only have a deep-seated influence on Zeitgeist, but occur at the very core of it.
Herinneringe : litera
Author Albie Heigers
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –3 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1142
Hy skuif sy stoel stadig nader. Die gesleep van die pote laat ander rondom ons kyk wat aangaan. Hy is heelwat leliker as wat ek hom van YouTube onthou; die een oog wat onwillekeurig rondspring is selfs meer vreesaanjaend, so in lewende lywe. Die reuke wat hy saamdra, hou ander weg. Van gister se wyn, wat waarskynlik te lank in die son gestaan en te stadig gedrink is; van sigarette wat brandgemaak en toe doodgegaan het, voordat hulle weer aangesteek is vir nuwe stories; van blare, en houtskoolstoof, en baie ink wat sy hande gevlek het.
Daar doer in Duitswes, Helm Jooste : boekresensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1163
Daar doer in Duitswes (2014) is &apos;n herdruk van Helm Jooste se bundel biografiese sketse wat in 1989, die skrywer se tagtigste lewensjaar, verskyn het. Dit is opgevolg deur Dinge daar doer (1992) en Verdriet se moses (1996).
Chroniek van &apos;n taalstryd - Afrikaans op Stellenbosch
Maties en Afrikaans, Pieter Kapp : boekresensie
Author Ernst F. Kotze
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/literator.v36i1.1158
Met die oog op die honderdjarige herdenking van die ontstaan van die Universiteit van Stellenbosch in 2018 verskaf die outeur, &apos;n bekende historikus, &apos;n omvattende beskrywing van die rol wat Afrikaans as voertaal van hierdie universiteit sedert die beginjare tot in die jongste verlede gespeel het. Die historiese aanloop en breër maatskaplike konteks van die talesituasie aan die Kaap, en mettertyd in die res van die land, dien as vertrekpunt vir die fokus op taal in die onderwys, en dan spesifiek op Stellenbosch. Die opkoms en vestiging van Afrikaans as onderrigtaal by die Universiteit Stellenbosch (US) word in die eerste drie hoofstukke in besonderhede, maar in gedronge formaat, uiteengesit, voordat die gebeure van die voorafgaande dekade of wat stap vir stap onder die loep geneem word - iets wat die laaste ses hoofstukke van die werk beslaan. Ná &apos;n tydperk van relatiewe rustigheid op hierdie terrein tot die laat sewentigerjare, het gesindheidsveranderings en verdeeldheid op sowel politieke as taalgebied na vore begin kom, iets wat mettertyd tot uitbarsting sou kom, en wat sowel binne die strukture van die Universiteit as in die openbare media uitvoerig gedokumenteer is. Die outeur, wat as president van die Konvokasie &apos;n belangrike rolspeler in hierdie gebeure was, verwerk in hierdie boek sy persoonlike ervaring van die gebeure, asook die volgorde van beleidsbepalings en -veranderings oor die gebruik van Afrikaans en Engels aan die Universiteit. Deur die openbaarmaking van dokumentasie wat grotendeels onbekend was vir die deursneeleser en die rangskikking daarvan in (chrono)logiese orde, word lig gewerp op die verwikkelde debat oor hierdie saak, asook op die rol van betrokke individue, die pers en burgerlikesamelewing-organisasies.
Die groot maroelas, Doc Immelman : boekresensie
Author Erika Lemmer
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1124
Daniel Ferdinand (Doc) Immelman (1928-2013) se tekste verwoord deurgaans die genius loci, die gevoelstemming, die onsigbare gees van die ou Suidwes-Afrika (vandag Namibië). Met Die groot maroelas (heruitgegee deur Protea Boekhuis in 2011) is dit dan ook nie anders gesteld nie. Op die kleurryke Immelman se amptelike webtuiste (http://www.docimmelman.com) verwoord sy dogters hulle pa se intieme vereenselwiging met dié land soos volg:
&apos;n Suidwester in been en bloed, hart en siel. Ons pa is aanmekaargeweef van kameeldoringhout en rooi duinesand, van salpeter op &apos;n perd se nek, van die vaal Suidwes-winterveld, die blou-blou lug, van koedoebiltong en potgebraaide springbokboud, van kampvuur onder die suider-sterrehemel en van duisende woorde en sinne en stories.
Hanekom beslis nie die pad byster nie
Die pad byster, Nicola Hanekom : boekresensie
Author Frederick J. Botha
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1169
Afrikaanse drama is verryk met die publikasie van Die pad byster (2014) deur die veelbekroonde dramaturg én aktrise Nicola Hanekom, waarvoor sy in 2015 die Eugène Maraisprys ontvang. Dit bevat twee uitsonderlike dramatekste, &apos;Hol&apos; en &apos;Trippie&apos;.
Ly, reis, skryf : die Bosniese oorlog, Boeddhisme en die skryf van &apos;n roman
About Tara, Zdenko Lešić : boekresensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –2 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1171
Resensente word soms gevra om &apos;n roman te evalueer wat buite hul verwysingsraamwerk val. Jy aanvaar die opdrag uit belangstelling in die wêreldletterkunde, of uit respek vir die opdraggewer. Soms, soos in die geval van Zdenko Lešić se About Tara, ontdek jy dan op hierdie lukrake manier een van die mees oorspronklike, roerende tekste in enige letterkunde en dank jy die kuns van vertaling wat &apos;n onbekende Slawoniese outeur toeganklik maak vir &apos;n groter leserspubliek. Dit is dus nie &apos;n resensie oor vertaling nie omdat ek nie toegang tot die brontaal het nie; dit is &apos;n verslag oor &apos;n besondere roman.
Outobiografie as hermeneutiek van die self : van Rousseau tot Le Clézio : oorspronklike navorsing
Author Elisabeth Snyman
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 36, pp 1 –10 (2015) http://dx.doi.org/10.4102/lit.v36i1.1131
Hierdie artikel ondersoek die hipotese dat outobiografie as &apos;n soort hermeneutiek van die self beskou kan word. Vir hierdie doel word &apos;n seleksie van Franse outobiografieë behandel. Aangesien hierdie studie &apos;n verwerking van &apos;n intreerede is, is dit oorsigtelik van aard en poog dit nie om &apos;n gedetailleerde ontleding van óf die teorie óf die tekste waarna verwys word, te gee nie. Jean-Jacques Rousseau se Confessions, wat allerweë as een van die hoekstene van die moderne outobiografie beskou word, is as vertrekpunt gebruik vir die interpretasie van verstaanshandelinge ingebed in outobiografiese tekste. Die artikel toon voorts aan hoe die skrywers van die res van die korpus op verskillende wyses Rousseau se historiese model bevraagteken in aansluiting by nuwer denkwyses. So word daar aangetoon dat George Perec die historiese model laat vaar om eerder tekens uit die verlede te ontsyfer; dat Nathalie Sarraute die gedagte van die verdeelde subjek van die Nuwe Roman kombineer met haar konsep van tropismes om &apos;n deurleefde weergawe van haar kinderjare te skep; en dat Roland Barthes die aanname dat taal &apos;n medium van uitdrukking van subjektiwiteit kan wees, problematiseer om &apos;n &apos;anti-outobiografie&apos; te skryf. Voorts is aangetoon hoe Marguerite Yourcenar wegbreek van die antropomorfisme van die humanisme om die weg te baan vir die besef dat die teenwoordigheid van die Ander die uitleg van die self ten diepste bepaal. Laastens word die etiek van die Ander in interkulturele ontmoetings, soos geboekstaaf in die outobiografieë van Ken Bugul en Jean-Marie Le Clézio, ondersoek. Die artikel toon aan hoe literêr-filosofiese tendense die gedagte van singewing en interpretasie van die persoonlike verlede en gevolglik die aard van outobiografie vanaf die agtiende eeu beïnvloed het.
Autobiography as hermeneutics of the self, from Rousseau to Le Clézio.
This article investigates the hypothesis that autobiography can be regarded as a type of hermeneutics of the self. In order to achieve this, a selection of French autobiographical texts was analysed. As this study is a reworked version of an inaugural lecture, it presents an overview rather than a detailed analysis of the theories or the texts it refers to. Jean-Jacques Rousseau&apos;s Confessions, generally regarded as a cornerstone of modern autobiography, was used as a point of departure for the interpretation of operations of understanding at work in autobiographical texts. The article demonstrates how the writers of the rest of the corpus of texts question Rousseau&apos;s historical model in different ways according to more recent concepts of the self. Thus it is argued that George Perec replaces the historical model of understanding with an approach based on deciphering signs from the past; that Nathalie Sarraute combines the New Novel&apos;s concept of the divided subject with that of tropismes in order to give a truthful representation of her childhood; and that Roland Barthes problematises the notion of language as a medium of expression of subjectivity in his &apos;anti-outobiography&apos;. This study furthermore demonstrates how Marguerite Yourcenar breaks with the anthropomorphism associated with humanism to pave the way for the realisation that the presence of the Other profoundly determines the understanding of the self. Finally, the ethics of dealing with the Other in intercultural encounters, as recorded in Ken Bugul and Jean-Marie Le Clézio&apos;s autobiographies, is examined. The article shows how, from the 18th century onwards, literary and philosophical trends influenced the act of understanding and interpreting the individual existence and hence the nature of autobiography.