(Aangestuur vanaf Genghis Khan)
Khagan van die Mongoolse Ryk
1227 (op 65)
Djengis Khan (uitspraak: ˈdʒɛŋɡɪs ˈkɑːn; Mongools: Чингис Хаан; Tsjingis Chaan) (omstreeks 1162–1227), gebore as Temoedjin (betekenis: ystersmid), was die stigter, khan (heerser) en khagan (keiser) van die Mongoolse Ryk, die grootste aaneenlopende ryk in die wêreld se geskiedenis.
Hy het aan die bewind gekom deur die vereniging van baie van die nomadiese volke van Noordoos-Asië. Nadat hy die Mongoolse Ryk gestig en verklaar is tot "Djengis Khan", het hy met die Mongoolse inval en strooptogte in ander lande begin. In sy leeftyd het die Mongoolse Ryk eindelik groot dele van Sentraal-Asië en China beslaan.
Djengis was op 13 reeds die leier van 'n Mongoolse stam as opvolger van sy pa, Jisoegei, wat vergiftig is deur die Tartarstam toe Temoedjin maar nege jaar oud was. Mongolië, in Midde-Asië, het met sy geboorte uit sowat 30 verskillende stamme bestaan. Die Mongole was ongeletterd, verspreid en het op godsdienstige gebied Sjamanisme ondersteun. Hy het eers deur alliansies en later deur baie gevegte die Mongole verenig tot 'n volk. Deur sy oorlogmagte aan te vul met dié wat hy verower het, het hy sy magsgebied voortdurend vergroot. In 1202 het hy hom teenoor die Tartare, wat sy pa vermoor het, gewreek deur hulle totaal te vernietig.
Die Mongoolse Ryk
Asië in die 12de Eeu
Temoedjin is in 1206 op ouderdom van ongeveer 40 by 'n groot koeriltai (byeenkoms) benoem tot Djengis Khan, wat "sterk heerser" beteken.
Hy het sy oorwinnings te danke gehad aan drie faktore:
'n Voortreflike strategiese aanslag wat gekenmerk is deur dissipline, uithouvermoë en gekoördineerde gevegstegnieke. Hy het die eerste suksesvolle winterinval geloods teen Rusland weens die mobiliteit van sy ruiterwag op die bevrore riviere.
Voor Djengis Khan se dood in 1227 het hy Ögedei Khan as sy opvolger aangewys en sy ryk in khanate verdeel tussen sy seuns en kleinseuns. Hy is op 'n onbekende plek in Mongolië begrawe. Teen dié tyd was sy ryk van 12,5 miljoen km² omtrent dubbel so groot as die gebied wat in die 4de eeu v.C. deur Alexander die Grote verower is.
Ratchnevsky, Paul (1992). Genghis Khan: His Life and Legacy [Čingis-Khan: sein Leben und Wirken]. tr. & ed. Thomas Nivison Haining. Oxford, UK; Cambridge, Mass., USA: B. Blackwell. ISBN 0-631-16785-4.
↑ The American Heritage Dictionary of the English Language: Fourth Edition (2000).
↑ Bourgoin, Stella (2002). "The Life and Legacy of Chingis Khan". Universiteit van Kalifornië, Berkeley. Besoek op 29 April 2008.