Op hierdie Sondag vestig die sleutelteks ons aandag op Jesus as die vervulling van die Messiasverwagting. Hy is die Een wat deur God uitgekies is en deur God uit die dood opgewek is.
'n Mens moet doelbewus onthou dat Handelinge deel twee is van die evangelis en dokter Lukas, wat die storie van redding deur Jesus wat in die evangelie vertel is, voortsit soos dit veral deur die werk van die Gees en die kerk voortgesit word van Jerusalem af tot in Rome. Jesus is egter steeds die Een wie se evangelie dit is, en Hy tree self op 'n hele paar plekke in die boek Handelinge na vore.
Lukas laat die twee dele van sy verhaal – Lukas en Handelinge – daarom baie vernuftig met mekaar korrespondeer:
Die kerk is vir Lukas – kom 'n mens deur die loop van hierdie verhaal agter – die plek waar mense uit alle kulture welkom is (die evangelie word konsekwent deel van die kultuur), maar ook deur die evangelie verander word (die evangelie word ook konsekwent geïnkarneer). Vergelyk bv. Paulus in gesprek met die Epikureërs en Stoïsyne in Atene (Hand 17).
Lukas beklemtoon in Handelinge:
Die hoofstuk bestaan uit vier dele:
Petrus se toespraak
Die eerste oes
Lied Lied 175 "Majesteit vs 1"
Wet: (Uit Romeine 5:12-21)
Vryspraak en Lofverheffing: 1 Petrus 1:3-9
Geloofsbelydenis ahv vryspraak (Psalm 16)
Loflied 411 "Kom almal laat jul stem verrys vs 1,2,3"
Skriflesing: Handelinge 2:14a, 22-32
Daar is ooreenkoms tussen Adam en Hom wat sou kom, 15maar met die genadegawe is dit anders as met die oortreding. Deur die oortreding van een mens het baie gesterf, maar die genade van God en die gawe wat deur die genade van die een Mens, Jesus Christus, gekom het, is veel oorvloediger aan baie geskenk. 16En met die gawe van God is dit anders as met die sonde van die een mens.
Op die oortreding van die een mens het die oordeel gevolg en dit het tot veroordeling gelei, maar op die baie oortredings het die genadegawe gevolg en dit het tot vryspraak gelei. 17Deur die oortreding van die een mens het die dood begin heerskappy voer deur hierdie een mens, maar deur die Een, Jesus Christus, is veel meer bereik: dié wat die oorvloed van genade en die vryspraak as gawe ontvang het, sal lewe en heerskappy voer.
Geloofsbelydenis ahv vryspraak
Here, ons God en Vader, U het Jesus weer lewendig gemaak. Maak ons vandag deur u Woord en Gees lewendig. En neem ons in beskerming. Ons behoort aan U. Leer ons hoe om te lewe. Amen.
(Vir die aanbieder: Die sleutelwoorde is met geel gemerk- afhangende van die groep kan u dit in die teks behou of verwyder met die text highlight color funksie)
Petrus het die mense versoek om dit te doen.
Wat Jesus aan blindes gedoen het.
God het Jesus onder andere hiervoor gestuur.
Jesus is aan 'n kruis …………………………..
Jesus is ons almal se ……………………… en sit op 'n troon.
Hierdie mense kon hoor!
Die sleutelwoord aan die begin van vers 32.
Selfs Dawid was bewus van ons sleutelwoord.
Sê nou maar daar woon en werk iemand in ons omgewing. Hierdie persoon gaan van streek tot streek en leer ons. Hy of sy doen wonderwerke en verwerf 'n aanhang onder mense.
Sommige van die persoon se aansprake is nogal dramaties, soos: "God is my Vader, ek is die kind van God." Die persoon haal tekste op die Bybel aan om te sê hy of sy is die een wat oor alle mense sal oordeel.
Ons, wat met verbasing luister, wonder hoever ons ons aan al die praatjies moet steur. Baie mense gaan agter hierdie messias aan. Boonop geskied daar wonderwerke oral waar die persoon gaan. Eers trek groot skares ons held saam. Dan bly die aansprake darem te vergesog te wees, en baie aanhangers verdwyn stil-stil langs die pad.
Baie mense neem veral aanstoot aan die lering van hierdie persoon. Wette en tradisies wat vir ons kosbaar is, en waarop ons samelewing gebou word, word in die winde geslaan. Dit is veral godsdienstige wette wat in die slag bly. Ons neem ernstig aanstoot. Om boonop te sê jy is die kind van God, en jy stel God gesagvol bekend, is verregaande. Om te doen wat net God mag doen, soos om sonde te vergewe, en dit buite die gebruik van offerandes om, is absoluut godslasterlik.
Uiteindelik word die mense se vroeëre bewondering afkeur en verwerping. Die godsdienstige owerhede het veral hulle mes in vir die leringe, aansprake en selfbewussyn van hierdie selfaangestelde messias.
Hulle kla die messiasfiguur kerklik-godsdienstig aan, kry 'n skuldigbevinding, oefen druk op die regering uit, en kry dit uiteindelik reg om die skuldige uit die weg te ruim. Die owerheid is bang vir onluste, en word deur 'n goedbeplande straatoptog geforseer om aksie te neem. Die praatjiesmaker word in die publiek tereggestel. Almal slaak 'n sug van verligting. Die meerderheid se wil het geskied. Nou is daar weer vrede.
Die vrede hou vir drie dae. Op die derde dag verskyn die vermeende praatjiesmaker weer. Die graf is oopgebreek en leeg. Die moeilikheidmaker lewe weer!
Skielik is dit nie meer moontlik om te sê alles was net praatjies nie. Daar val nou nuwe lig op alles wat die aanspraakmaker vroeër gesê het. Al die aansprake oor God, oor kindskap van God, oor gestuur-wees deur God, lering oor die regte godsdienstige ingesteldheid en gebruike, en die doen van dinge wat net God mag doen, blyk skielik waar te wees.
Die skare wat op die teregstelling aangedring het, die godsdienstige owerhede wat die vervolging aangevuur het, die regter wat die beslissing gevel het, al die ondersteuners wat die beskuldigde in die steek gelaat het, weet skielik: die aansprake was waar. Wat hier gebeur het, is die werk van God. Hierdie persoon moet ernstig geneem word.
In die lig van die opstanding uit die dood, moet alles oor hierdie persoon opnuut bedink en beoordeel word.
Die mees wesenlike vraag vir die Christelike geloof is wie Jesus van Nasaret is. Die belydenis oor Jesus is die fokuspunt van ons geloof. Dit raak alle ander fasette daarvan. Mens sien dit in die Bybel waar God die Vader aan ons geopenbaar word spesifiek as die Vader van Jesus Christus. Die Heilige Gees is vir die Bybel die Gees wat die weg vir Jesus voorberei, Jesus se bediening bekragtig en tot volheid bring. Alles hou met ons Christusbelydenis verband.
Regdeur die geskiedenis van die kerk is die vraag oor wie Jesus is, die vraag waarop die kerk met dringendheid moes reageer. Lesslie Newbigin wys daarop dat die Markusevangelie, die oudste van die evangelies, 'n korter antwoord gee oor wie Jesus is. Sy evangelie begin bloot met die vermelding van Johannes die Doper se optrede. Soos die tyd aanstap, het die vraag oor wie Jesus is vir die kerk dringender geword. Daarom gee Matteus en Lukas langer inleidings, wat vertel van die aankondiging van Jesus se geboorte en gebeure wat daarmee verband hou. Johannes, die jongste evangelie, voer Jesus se oorsprong as Seun van God reg na die begin toe terug.
Al vier die evangelies, wat verkondiging is van wie Jesus van Nasaret is, eindig met die opstanding uit die dood. Mens kan sê die evangelie is lang inleidings van die opstandingsverhale. Vanuit Jesus se opstanding moet alles wat dit voorafgaan, verstaan word.
In Handelinge toon Lukas aan dit wat op die opstanding volg, is belangrik. Jesus is ook verhoog aan die regterhand van God, en stort die Heilige Gees uit. Daaroor later meer.
Die toneel waarin ons teks afspeel, is die uitstorting van die Heilige Gees. Dit gebeur met die eerste Pinksterfees na Jesus se kruisiging, opstanding en hemelvaart. Daar is skielik 'n geluid soos 'n geweldige stormwind, en tekens soos vuur wat in tonge verdeel en op elkeen van hulle kom.
Almal word met die Heilige Gees vervul en begin wonderbaarlik in bekende tale van daardie tyd praat, soos die Heilige Gees dit aan elkeen gee. Die effek is dat die Jode uit verskillende wêrelddele wat vir die fees in Jerusalem was, elkeen die groot dade van God in hulle eie moedertaal hoor. (Hierdie wonder is iets anders as die spreke in tale waarvan 1 Kor. 12 en 14 praat, waar uitleg nodig is.)
Onmiddellik is daar vrae. Wat gebeur hier? "Is die mense dalk dronk?", wonder die spotters. (Almal weet iemand onder die invloed het 'n los mond.) Daar is ook die meer ernstiges wat vra wat dit alles beteken? Wat gaan hier aan?
In ons teks is die apostel Petrus aan die woord. Petrus, en die elf ander apostels, spreek die skare onder leiding van die Heilige Gees toe. Slegs Petrus se woorde word egter vir ons aangeteken. Die doel van Petrus se woorde is om te verduidelik wat nou hier gebeur het.
Dit is 'n baie belangrike patroon in Handelinge. Daar gebeur dikwels iets wonderbaarlik, en dan volg getuienis daaroor, wat die gebeure in die regte perspektief stel. God doen iets, en die getuies se taak is om die regte verduideliking te gee vir wat gebeur het. In Petrus se toeligting staan Jesus sentraal.
Wat is die regte perspektief op hierdie gebeure? Petrus verduidelik die gebeure as die aksie van die opgestane Here Jesus Christus:
God het hierdie Jesus uit die dood laat opstaan; daarvan is ons almal getuies. Hy is verhoog aan die regterhand van God en Hy het die Heilige Gees wat belowe is, van die Vader ontvang en uitgestort. Dit is wat julle nou sien en hoor. (32-33)
Daarom moet die toehoorders weet: die mense is nie dronk nie. God is deur Jesus aan die werk, wat nou die Heilige Gees gee. Om die waarheid te sê: die uitstort van die Heilige Gees is reeds in die Ou Testament belowe. Petrus haal uit die profeet Joël aan. God het lank gelede reeds gesê Hy sal sy Gees op alle mense uitstort – God se dienaars en dienaresse sal op grond daarvan as profete optree, en elkeen wat die Naam van die Here aanroep sal gered word (14-21).
Petrus gaan voort. God, van wie die Heilige Gees nou deur Jesus kom, het Jesus vroeër reeds bekendgestel. Dit het deur kragtige dade, wonder en tekens wat Jesus gedoen het, gebeur. Die bekendstelling van Jesus het aan die kruis geëindig, omdat die volk Hom verwerp het:
Maar God het Hom van die smarte van die dood verlos en Hom uit die dood laat opstaan. Dit was immers vir die dood onmoontlik om Hom gevange te hou (24).
Ook die opstanding is gegrond op 'n belofte uit die Ou Testament. Petrus haal uit Psalm 16 aan waar Dawid sy opstandingsgeloof verwoord. Dawid het die opstanding vooruit gesien en gesê Jesus se liggaam het nie vergaan nie, Hy is nie aan die doderyk oorgelaat nie.
Verder is ook Jesus se verhoging en koningskap 'n belofte wat in vervulling gaan. Dawid het geweet een van sy nakomelinge sal op die troon sit. Die volle heerlikheid van hierdie troonsbestyging behels dat die Gekruisigde uit die dood opgewek, verhoog is tot by God se troon, en vandaar oor alles heers:
Die hele Israel moet nou vas en seker weet: God het hierdie Jesus, wat julle gekruisig het, Here en Christus gemaak! (36)
Ons vind in hierdie gedeelte wonderlike perspektiewe op wie Jesus is. Wanneer ons dit snap, versterk dit ons geloof en help ons om die omvang van Jesus se Persoon en werk helderder te sien en in ons eie tyd te verwag.
Jesus en die verbond van God met Israel
Dit is uit ons teks duidelik dat Jesus nie reg geken en gedien kan word, sonder om God se verbond met Israel in berekening te bring nie. Jesus het gekom om die werk wat God met Abraham, Isak en Jakob en Israel begin het, tot volle ontplooiing te laat kom.
God het Abraham geroep en gekies om Abraham tot 'n seën vir al die nasies te maak. God het die kleine Israel as volkie gekies om by God se hele skepping uit te kom. Terwyl Israel gefaal het om vennote in God se aksie te wees, kom Jesus as die volmaakte Jood, die ware Israel, om aan God getrou te wees. Sodoende kan God se aksie voortgaan.
Dis dus nie moontlik om te sê God is net besig met sekere individue, of 'n geselekteerde groepie nie. God is nie net ons God nie. Jesus kom om uitvoering te gee aan God se aksie om sy hele skepping te bereik met die boodskap van verlossing. En verlossing beteken, teen die Ou Testamentiese agtergrond, nie bloot my individuele verlossing en my bestemming in die hemel nie. Verlossing is op die hele wêreld gerig.
Om Jesus te ken en te bely, is om deel te wees van die werk wat God deur al die eeue reg rondom die wêreld, ten bate van die hele wêreld, doen.
Jesus en die koningskap van God
Die helder verband wat Petrus met die Ou Testamentiese beweging van God lê, help met 'n verdere perspektief.
Die Ou Testamentiese geskiedenis van Israel is die geskiedenis van hoe God koning word. God is die Skepper van hemel en aarde. Daar kom 'n krisis en opstand in God se skepping, wat sy rug op sy Skepper draai. God begin 'n lang en moeisame pad om die verhouding te herstel en sy genesende koningskap onder mense te vestig.
Terwyl Israel telkens faal om God as Koning te erken, kom Jesus as God se gestuurde. Jesus is die volkome gehoorsame mens. Jesus vestig hierdie koningskap. God word weer deur Jesus koning. Dit is die hoogtepunt van Petrus se boodskap:
Vanaf die regterhand van God regeer Jesus oor God se skepping op so 'n manier dat God se koningskap nie gekeer kan word nie, en die wêreld nuut gemaak word.
Om Jesus te ken en te bely, is om voor God as koning te buig en God te gehoorsaam.
Die opstanding staan sentraal
Ons het reeds daarop gewys hoe sentraal die opstanding staan in die verstaan wie Jesus is, en in die verstaan van God se handelinge in die wêreld.
In Handelinge word die insig ontwikkel dat Jesus ons nie net deur sy kruis red nie, maar ook deur sy opstanding. Die opstanding is die bevestiging dat die kruis nie 'n neerlaag was nie, maar die plek waar God beslissend gehandel het.
Die opstanding sê nie net wie Jesus is nie, maar ook spesifiek wie Jesus vir ons is en wil wees.
Die opgestane Here Jesus is die belofte van die toekoms wat God vir God se hele skepping weggelê het. Reeds Dawid, eeue vantevore, juig jubelend in Psalm 16 oor die lewende hoop dat God Hom nie aan die doderyk sal oorlaat nie, maar dat sy liggaam sal lewe. Hierdie belofte word deur die uitstorting van die Heilige Gees beseël en bevestig.
God se goeie skepping is nie aan dood en vernietiging uitgelewer nie. Hoewel alles nou kreun en sug (Romeine 8), sien ons in die opgestane Jesus die heerlikheid wat God vir ons weggelê het.
Om Jesus werklik te ken verg geloof
God het Jesus bekendgestel deur kragtige dade, wonders en tekens wat Hy gedoen het. Tog het mense Jesus verwerp. Nou het Jesus opgestaan uit die dood, en is verhoog tot aan die regterhand van God (22-24).
Soos baie van die Jode van Jesus se tyd, kan mens hierdie gebeure voor jou sien afspeel, of daarvan hoor. Tog is dit nie vanselfsprekend dat hierdie feitelike of historiese kennis van Jesus tot geloof sal lei nie. Anders gesê: egte kennis van Jesus is geloofskennis. Geloof in Christus is nie net om van Hom te weet nie. Dit is spesifiek op Hom te vertrou, en Hom te volg as die weg, die waarheid en die lewe.
Petrus se getuienis, soos hier in Handelinge 2, die boodskap van die apostels en die verkondiging van die Nuwe Testament is nie bloot bedoel om ons in te lig dat daar eens 'n man met die Naam Jesus 'n edele lewe gelei het, kosbare waarhede verkondig het, en 'n tragiese dood gesterf het nie. Die Bybel en die kerk se verkondiging oor Jesus verklaar dat sy lewe, sterwe en opstanding vir ons is, vir baie is, vir almal bedoel is. God bring inderdaad in Hom vergifnis, bevryding, versoening en nuwe lewe vir die wêreld. In hierdie Jesus is God beslissend teenwoordig en genadiglik aktief tot redding van die wêreld.