Is die hernoeming van beduidende geskiedkundige dae in die demokratiese era net nóg ’n aanstootlike oorblyfsel van die reënboogwaan van die jare 90?
Apartheid beteken tog letterlik om verwyderd van mekaar te wees, en daardie verwydering is ’n belangrike faktor wat geweld moontlik maak – ook deur die destydse wit staatsamptenary teenoor swart mense wat tot onderdane verminder is. Jy objektiveer ander makliker as jy nie kontak met hulle het nie. Ons besef natuurlik nou dat dit gelyke en vermenslikte kontak moet wees, iets wat ons demokrasie nog nie op alle vlakke bewerkstellig het nie.
Die argument wat nou al meer opklink, is dat die dag nie as Menseregtedag moet bekend staan nie. Die naam verbloem die geweld van daardie dag. As Suid-Afrikaners moet ons nie val vir ’n versuikerde term wat die aandag aflei van wat gebeur het nie.
Dit is veral oor 21 Maart en 16 Junie wat die argument gevoer word. Dit wys waarskynlik hoe patriargaal Suid-Afrika steeds is dat die herbevestigers van die struggle minder begaan oor Vrouedag op 9 Augustus is. Dit is ook ’n dag wat weliswaar dien as herinnering aan die strukturele geweld van apartheid – die pasboeke – maar die vroueoptog in 1956 het plaasgevind vóór die eksplisiet gewelddadige wending in apartheidstrategie, soos gedemonstreer deur die aanslag in Sharpeville.
Erfenisdag is ’n goeie idee, maar nie gekoppel aan ’n historiese gebeurtenis nie, wat die invloed van die dag verminder. Wat Versoeningsdag betref op 16 Desember sal die argument wees dat die herdenking van die dag geskrap moet word, want dit verwys histories na ’n dag van belang op die Afrikanernasionalistiese politieke kalender.
Die visie van die Grondwet, wat die openbare vakansiedae ook simboliseer, is téén gewaande suiwerheid – of dit nou op grond van ras, etnisiteit of politiek is. Dit is ’n visie teen eendersheid, die minagting van verskille, en die gepaardgaande afdwing van meelopery. Dit is ’n visie vir die gelyke menswaardigheid van almal. Gelees teen die agtergrond van hierdie land se geskiedenis, is dit ’n radikale visie.
*Die standpunte in hierdie rubriek weerspieël dié van die skrywer, nie noodwendig dié van Netwerk24 nie.