Van hofsake tot vennootskappe: Só sê Theuns EloffTheuns Eloff (Foto: Skermskoot uit NWU-video) Dr Theuns Eloff, voormalige visekanselier van die Noordwes-Universiteit, reageer op die meningstuk, Afrikaans: Van hofsake tot vennootskappe Die antwoord is nie eenvoudig nie. Aan die een kant is ek seker dat AfriForum en Solidariteit nie die tyd en geld wat hulle elders vrugbaar sou kon gebruik, wil spandeer op hofsake nie. Aan die ander kant is dit in die meeste gevalle waar dat die reg die laaste uitweg is, nadat mooipraat, pleit en onderhandel misluk het. Baie mense lewer kritiek op AfriForum en Solidariteit omdat hulle in so baie hofsake betrokke is. Is daar nie ander manier nie? Berokken julle nie saak van Afrikaans hierdeur net meer skade nie, word gevra. Ek is, soos uit my verlede blyk, ŉ voorstaander van praat en onderhandel en kompromie soek. Maar daar kom ŉ punt dat dit nie (meer) help en werk nie. Daar is ŉ tyd wanneer dit nodig is om ter wille van Afrikaans jou regte tot in die konstitusionele hof te gaan opeis. Ek is dit dus in beginsel eens dat dit goed sal wees as hofsake na vennootskappe omgeskakel kan word. Dit moet egter in gedagte gehou word dat só ŉ aanpak nie oral sal werk nie, omdat dit tyd en plek en universiteitsgebonde is. Dit word beïnvloed deur die persoonlikhede, sienings en styl van leiersfigure, van ŉ universiteit se geskiedenis en haar omgewing, en van die mate van druk van anti-Afrikaanse en anti-wit groepe. Aan die ander kant moet die vraag gevra word, wat die gevolge is as ŉ hofsaak teen ŉ universiteit gewen word? In ŉ omgewing waar die taaldemografie reeds verby die internasionale kantelpunt van 30% (verteenwoordigers van die meerderheidstaal) beweeg het, sal dit hoogstens tydelike verligting bring. Met die volgende veranderde taalbeleid sal die universiteit se slim advokate gewoon aanvoer dat, vanweë die klein persentasie studente wat onderrig in Afrikaans wil ontvang, dit nou nie meer “redelikerwys doenlik” is nie (soos wat art. 29(2) van die Grondwet bepaal). En dan sal die hof nie ŉ ander keuse hê nie as om in die guns van die universiteit te beslis. Intussen sal die universiteit ŉ hofuitspraak hoogs onwillig toepas, en talle struikelblokke in Afrikaanse studente se pad opstapel. Dosente sal (soos reeds gebeur) Afrikaanse studente sielkundig intimideer en anti-wit en anti-Afrikaanse studente sal hulle hierin steun. Kortom, ek kan nie sien dat Afrikaanse studente op die lang duur kan tuis voel onder hierdie omstandighede nie. Aan die ander kant moet ŉ mens onthou dat dit nie maklik sal gebeur dat universiteite se leierskap sommer Afrikaanse kursusse aan byvoorbeeld Akademia gaan beskikbaar stel nie. Redes hiervoor kan talryk wees: Om te dink dat universiteite se huidige leierskap ŉ skuldgevoel het teenoor Afrikaans en Afrikaanse studente, en daarom ŉ “ereskuld” het, is waarskynlik wensdenkery. Dit alles beteken egter nie dat die Afrikaanse gemeenskap nie moet probeer om hofsake in vennootskappe te omskep nie. Ons moet net weet dat dit nie maklik sal wees nie. En ons moet myns insiens albei strategieë gebruik. Die beste manier om te werk te gaan, sou wees dat AfriForum die hofsake aanhangig maak, goed argumenteer en alles in sy vermoë doen om te wen. Op die regte oomblik kan die regspanne die moontlikheid van ŉ skikking begin bespreek, met as kern van die skikking die gedagte van ŉ toekomstige vennootskap – tussen die universiteit en Akademia. Die ideaal sal wees dat die vennootskap ŉ bevel van die hof gemaak word. Dit verskaf sekerheid en maak die verpligtinge van die twee partye in die openbaar duidelik. Dan sal dit moeilik wees vir selfs die skelmste persoon om daarvan weg te stap. My gunstelingskrywer van fiksie, Louis L’Amour, sê deur sy Puriteinse “cowboy”-karakters in die Wilde Weste: “I trust the Lord, and I keep my powder dry.” Dis goeie raad oor Afrikaans en universiteite. Dr. Theuns Eloff is die voormalige visekanselier van die Noordwes-Universiteit (NWU)