Selfpublikasie: Geleentheid of slaggat? | Alta Cloete
← Seisoen van vervulling amper-amper op die rakke!
Die skrywer as (hardvogtige) matchmaker →
Die uitgewer is vir die skrywer ŉ veiligheidsnet, ‘n sambreel, beskermende ouerfiguur. In ideale omstandighede, natuurlik. Stories van fly-by-night uitgewers wat met skrywers se geld verdwyn, is ongelukkig ook volop. Maar normaalweg lewer die skrywer die manuskrip en die uitgewer doen die res van die werk. Taalversorging, druk, bind, bemark, vervoer na afsetpunte, de lot. Die skrywer kry op die ou end ŉ betreklik klein deel van die wins. As daar wins is, natuurlik. Die uitgewer het ŉ hele lys medewerkers wat uit sy deel betaal moet word.
Ek dink dit word al hoe moeiliker vir skrywers om by uitgewers ŉ voet in die deur te kry. Dit kos ŉ geweldige klomp geld om ŉ boek op die rak te kry. Dis te verstane dat uitgewers versigtig is om ŉ onbekende persoon se boek in die mark te stoot. Aan die ander kant is daar nou soveel wonderlike kursusse beskikbaar dat soveel meer skrywers na vore kom. Mense word ook ouer en bly langer gesond, wat ŉ geleentheid skep vir ŉ memoir of selfs ŉ volbloedroman waarvoor daar in die jongdae nie tyd was nie. Ouer mense beskik oor ervaring, asook vakkennis op hul vakgebied en gebruik dit deesdae dikwels om kwaliteitboeke te skep.
In my oë (Ek wil baie graag verkeerd bewys word!) is die meerderheid van Afrikaanse mense nie juis groot lesers nie. En dié wat wel lees, koop nie maklik boeke nie. Afrikaanse boeke is duur en word as ŉ luukse beskou. Mense gaan baie liewer biblioteek toe of leen boeke by vriende.
Baie Afrikaanse mense lees ongelukkig steeds net (of hoofsaaklik) Engels. In Engels is daar groot getalle redelike goedkoop slapbandboeke beskikbaar. Tot my groot irritasie is die Afrikaanse boeke steeds in baie (die meeste?) boekwinkels agter in die hoek en die massa goedkoper Engelse boeke heel voor. Die meeste boekwinkels dra nie ŉ groot Afrikaanse voorraad nie, wat beteken ŉ leser kry ook nie noodwendig wat hy soek nie. Natuurlik is al hierdie dinge uit ŉ besigheidsoogpunt verstaanbaar. Boekwinkels is in die eerste instansie besighede wat moet geld maak om voort te bestaan en nie noodwendig kampvegters vir Afrikaans nie.
Deesdae is selfpublikasie ŉ perd van ŉ ander kleur. Skrywers kan hulle werk gratis of amper gratis op die internet publiseer. Tegnologie maak dit moontlik om ŉ kleiner oplaag teen ŉ redelike prys te laat druk. Die internet bied ŉ wonderlike platform vir bemarking. Daar is nie al die kostes van druk, bind en vervoer nie. E-boeke raak nooit uit voorraad nie, hulle raak nie nat nie, hulle kan enige tyd van die dag of nag gekoop word, hulle kan opgedateer word, foutjies wat deurglip kan reggemaak word.
Natuurlik is daar die donker kant van selfpublikasie. Minderwaardige produkte word soms in die mark gestoot. Skrywers droom van gou ryk word en sien nie kans om geld te spandeer op redigering, taalversorging, proeflees, uitleg en ontwerp nie. Selfpublikasie op die internet het dus gou-gou ŉ slegte naam gekry en dis tot ŉ mate waarskynlik geregverdig.
Daar is natuurlik ook ŉ ander kant, dié van werklik ernstige en talentvolle skrywers wat baie geld (wat hulle nie noodwendig het nie) spandeer om ŉ puik produk as e-boek te publiseer. Die internet is propvol bronne wat hiermee kan help en daar is forums waar skrywers mekaar ondersteun en ervarings deel. Die skrywer kan onafhanklik funksioneer en self verantwoordelikheid neem en is van niemand se goedkeuring afhanklik nie.
Waar die bedryf op die ou end gaan uitkom? Niemand weet op hierdie stadium nie. Almal probeer posisioneer hulself so gunstig as moontlik. Daar word baie gegis en baie gestry.
My mening? Eenvoudig: Laat die son oor almal skyn, laat elkeen sy eie plekkie vind.
En: Mag die mensdom nooit ophou lees nie.
Sleutelwoordw: Afrikaans, Alta Cloete, e-boeke, gedagtes, lees, letterkunde, romans, skryf, Suid-Afrika
3 responses to “Selfpublikasie: Geleentheid of slaggat?”
Dankie vir die lekker objektiewe stuk. DIs maar soos met alles, werklike kwaliteit sal nie weggesteek kan word nie. Swak boeke sal selfmoord pleeg.
13/10/2013 at 23:05
Uitgewers gaan niks kan verander aan die mense wat selfpublikasie verkies nie. Ek weet van mense wat uit selfpublikasie naam gemaak het – iets wat net nooit sou gebeur het as daardie mens vir ‘n uitgewer moes sit en wag nie. So ek sal seg dis alles behalwe slapgatgeit deur die skrywer, dis veel veel eerder jaloesie aan die kant van uitgewers.
Wonder jy ook hieroor?