Uitslag van referendum in Turkye hou uitdagings vir Weste inFoto: AP Photo/Emrah Gurel Die president van Turkye, Recep Tayyip Erdogan, was suksesvol. Die ja-stem in Sondag se referendum het, hoewel ook maar net-net, gewen. Dit beteken dat die nodige grondwetlike wysigings in Turkye nou aangebring kan word om die parlementêre stelsel af te skaf in ruil vir ’n uitvoerende presidentskap. Die realiteit in Turkye is dat die land sterk in twee verdeeld is. Erdogan se meer konserwatiewe, regse Party vir Regverdigheid en Ontwikkeling het sedert sy stigting in 2001 die politieke toneel in die land oorheers deur stedelike en suidwestelike liberales saam met die Koerdiese minderheid in die suidooste van die land te isoleer in ’n meesterlike konsolidasie van die meer konserwatiewe Islamitiese stem saam met dié van die armer werkersklas en laaggeskoolde massas van veral die oostelike dele van Turkye. Die resultaat in Sondag se referendum is nie juis iets waarop Erdogan trots kan wees nie. Die ja-stem het met slegs 51% gewen en 18 grondwetwysigings sal ná die land se verkiesing in 2019 geïmplementeer word. Erdogan het gehoop vir ’n wegholoorwinning om sy sterk posisie as absolute leier van Turkye te bevestig. Dit het egter nie gebeur nie. Erdogan en sy regering het elke magsmiddel tot hul beskikking ingespan om die verkiesing in hul guns te beklink. Joernaliste is in hegtenis geneem en media-instellings wat krities teenoor die ja-stem was, is gesluit. Een van die beste leiers van die nee-stem, die Koerdiese politikus Selahattin Demirtas, is weens kamstige terrorisme in die tronk gestop en kan ’n vonnis van tot 142 jaar tronkstraf opgelê word. Die ja-stem is gelei deur Erdogan, sy eerste minister en die hele regering wat van elke regeringsmiddel gebruik gemaak het om die nee-stem te stoomroller. Enige besoeker aan Turkye sou die afgelope weke beleef het hoe die ja-stem die openbare domein gedomineer het. Regeringsleiers het op groot verhoë die ja-stem bevorder terwyl baniere en advertensies ten gunste van die ja-stem oral te sien was. ’n Studie van 168,5 uur se beriggewing op 17 nasionale televisiekanale wys dat die ja-stem meer as 90% van die dekking geniet het. Erdogan het verlede jaar se mislukte staatsgreeppoging deur pro-demokratiese groepe, insluitende ’n wesenlike deel van die land se weermag, misbruik om instellings wat die nee-stem kon bevorder, te vernietig. Turkye was vir dekades ’n bondgenoot van Westerse lande soos die VSA en Europa. Sedert Erdogan in 2003 eerste minister van Turkye geword het, het die land egter groter Islamisering in ruil vir Westerse demokrasie toegelaat terwyl outokrasie en nasionalisme die moderne waardes van die Weste begin vervang het. Waar Turkye ’n paar jaar gelede nog lid van die Europese Unie wou word, is daar vandag min geesdrif daarvoor onder leiers soos Erdogan. Turkye is ten spyte van Sondag se verkiesingsuitslag en alles wat die afgelope paar jaar gebeur het egter steeds een van die belangrikste lande in ’n streek met baie uitdagings. Westerse lande het Turkye nodig om massa-immigrasie te bekamp en vrede na die Midde-Ooste te bring, maar met ’n toenemend outokratiese regering staan die verhouding tussen die Weste en Turkye voor groot uitdagings.