Nuuskommentaar: Groeiende federalisme in WK onder Kaapse ForumDie afgelope naweek het die nuus gebreek dat gesiene joernalis en meningsvormer Heindrich Wyngaard voortaan aan die stuur van die nuutgestigte Kaapse Forum sal wees. Wyngaard het hierdie Forum saam met AfriForum en ander burgerlike organisasies gestig, met die oog op groter wedersydse samewerking tussen selfstandige gemeenskappe. Rapport beskryf dit as bruin mense wat hul eie AfriForum kry. Hoewel die Forum nie tot bruin mense beperk is nie, maak hierdie bevolkingsgroep ŉ kritieke massa van die Wes-Kaap en daarom ook van die provinsie se sukses uit. Die Kaapse Forum sal, soos Maroela Media berig, onder andere fokus op die uitbreiding van gemeenskapselfstandigheid in die Wes-Kaap en uiteindelik ook sodoende groeiende federalisme in die Wes-Kaap help bewerkstellig. Wyngaard verduidelik hoe daar na internasionale voorbeelde van federale karaktereienskappe gekyk moet word en, waar moontlik en geskik, toepaslik op die Suid-Afrikaanse konteks gemaak word. Volgens Wyngaard het hulle ŉ regruk-rewolusie in die bruin gemeenskap nodig. Dit is ŉ ongelooflike stap in die formalisering van die kulturele selfvertroue wat bruin Afrikaanssprekendes, soos reeds herhaaldelik in die verlede deur Wyngaard uitgewys, nog moet ontsluit in die vestiging van groter selfstandigheid. Die stigting van die Kaapse Forum is absoluut ŉ voortvloeisel van die sterk burgerlike kragdadigheid, betrokkenheid en vooruitstrewendheid wat al meer die Suid-Afrikaanse politiek definieer. Hierdie sogenaamde burgerlike politiek vind neerslag in al meer gemeenskappe namate die staat in sy magsvergrype verswak. In die leemte van ŉ vervallende staat staan gemeenskappe toenemend op in die verantwoordingneming van hul eie lot. President Ramaphosa self het die afgelope naweek gesê hoe die “hele huis” van die ANC aan die brand is, verwysend na hoe sleg dit met die party gaan – soos bevestig in die onlangse Instituut vir Sekerheidstudies-verslag, het die interne konflik van die ANC ŉ regstreekse impak op gewelddadige betogings landswyd. Die vooruitsigte van Suid-Afrika onder die ANC is dus nie positief nie. Hoewel hierdie hele gedagte van grootskaalse gemeenskapselfstandigheid nog ŉ dekade of wat gelede polities as effe laertrekkerig gesien is, noodsaak die omstandighede doodeenvoudig nou toenemende gemeenskapselfstandigheid. Die kritiek wat teen hierdie tipe selfhelp in die verlede gelewer is, is dat sekere gemeenskappe hulself van die res wil afsny in ŉ monopoliserende vasklou aan en voortbou op eie welvaart deur selfhelpinstellings vanuit kulturele selfvertroue. Gemeenskappe wat in die verlede uit noodsaak selfstandigheid probeer uitbou het, is dikwels veroordeel omdat hulle nie die hele land “wou” red nie – daar is eintlik maar van hulle verwag om staatsdienste aan almal sonder staatsinkomste te lewer. Dit is egter ŉ uiters onrealistiese blik op die wyse waarop burgerlike organisasies as ruggraat van Suid-Afrikaanse gemeenskapspolitiek sal kan funksioneer gegewe die omvang van ons uitdagings. Suid-Afrika soos wat dit tans bestaan, met inagneming van ons verlede, kan egter ten beste bly voortbestaan wanneer daar ŉ netwerk van kultuur- en ander gemeenskappe in wedersydse erkenning en respek bestaan. Gemeenskappe kan ingevolge hiervan vanuit selfvertroue en in selfstandigheid na hulself kyk. Geen een gemeenskap is verantwoordelik in voogdyskap vir ŉ ander nie, maar het eerder bondgenote wat op gelyke status en selfstandigheid funksioneer. Hierdie gemeenskappe kan dan vanuit selfstandigheid en selfvertroue met ander gemeenskappe in ŉ netwerk van wedersydse erkenning, respek en interafhanklikheid funksioneer. Wyngaard noem ook hoe AfriForum een van die min organisasies is wat bereid is om hul kennis te deel met ander gemeenskappe – daarom is hy nie bang om die AfriForum-voorbeeld van selfhelp te volg in die groter ontwikkeling van sy eie gemeenskap nie. Deur die deel van institusionele en historiese kennis en vaardighede, kan gemeenskappe mekaar bystaan in groeiende selfstandigheid. Die tyd vir die gesprek oor groter afwenteling en federering van magte, regte en verantwoordelikhede is dus ryp. Dit blyk ook duidelik uit die feit dat die DA die afgelope paar jaar groot voorstanders van groeiende federalisme – spesifiek in die byna DA-beheerde Wes-Kaap – en die groter provinsiale afwenteling van magte is. Hoewel die party dit duidelik gemaak het dat hulle self nie afstigting van die Wes-Kaap voorstaan nie, staan hulle wel die gesprek daaroor voor. Gesprek is reeds oorwinning Die grootste oorwinning op hierdie stadium is dat hierdie gesprek besig is om gevoer te word. Mense hoef glad nie saam te stem oor hoe presies groter selfstandigheid en selfregering vir gemeenskappe behoort te lyk nie – die blote feit dat die debat weggedraai het van die sterk sentrale ANC-staat in die rigting van noemenswaardige federale karaktereienskappe, is reeds ŉ reuse‑oorwinning. Hier is dit natuurlik ook belangrik om erkenning te gee aan rolspelers soos die VF+ wat histories die gesprek gevoer het in die tye wat dit groot ongewildheid aangewakker het. Ons is nou reeds so ver verby hierdie antagonisme in die debat. Feitlik almal in Suid-Afrika is op die bladsy dat die mag van die ANC verminder moet word met gemeenskappe wat meer bemagtig moet word – mense verskil bloot oor wat op die glyskaal van outonomie wenslik en moontlik is vir Suid-Afrika. Dit is ook nie ŉ slegte ding nie. Veral binne eie geledere is dit belangrik om volksveelheid te huisves deur verskillende grade van oplossings te verdra. Sommige mense wil bloot deur middel van groter spasies in die privaatreg, eilande van uitnemendheid skep waarin hul vry, veilig en voorspoedig kan wees. Ander is weer op soek na ŉ groter staatkundige breuk met Suid-Afrika soos wat dit tans bestaan. Almal hoef nie akkoord te hê oor die presiese eindpuntoplossing vir ons om te verstaan dat een of ander mate van groter outonomie en selfstandigheid nodig is vir oorlewing nie. Die ANC het oor die afgelope byna 30 jaar Suid-Afrikaanse burgers se toekoms en welvaart opgevreet in magsugtigheid – noudat hulle ons tot ŉ groot mate uitgeput het, gaan hulle hulself begin opvreet. ŉ Toekoms onder ANC-lyding is uiters onwenslik in die blote mates van verval en agteruitgang wat dit noodwendig impliseer. Die toekoms lê juis in gemeenskappe wat vanuit selfvertroue, in selfstandigheid, saam met ander gemeenskappe in ŉ netwerk van kultuur- en ander gemeenskappe ŉ beter grondvlakwerklikheid bou. Suid-Afrika het uit noodsaak ŉ ongekende geharde burgerlike samelewing, ondersteun deur ŉ sterk private sektor – hierin lê ons almal se beste kans op vooruitstrewendheid.