SA leerders se leesvermoë swakste uit 50 landeFoto: Edubloxsa.co.za Die regerende party het Donderdag sy stem gevoeg by die stroom van kenners en kommentators in plaaslike onderwyskringe wat reken die resultate van ŉ wêreldwye geletterdheidstudie is ŉ wekroep wat die noodsaaklikheid beklemtoon om die manier waarop leerders in die klaskamer onderrig word, te herevalueer. Volgens die navorsing genaamd Progress in International Reading Literacy Study (Pirls) lees 78% van gr. 4-leerders in Suid-Afrika nie met begrip nie. Dié leerders kon nie spesifieke inligting opspoor of weergee in leesstukke nie en het ook gesukkel om duidelike afleidings oor gebeure te maak of redes vir aksies te verskaf. Suid-Afrika het die swakste gevaar van die 50 lande wat aan Pirls deelgeneem het. Angie Motshekga, minister van basiese onderwys, het die navorsing Dinsdag in Pretoria bekendgemaak. Daar is 12 810 leerders van 293 skole landwyd getoets. Leerders is getoets in die taal waarin hulle gedurende gr. 1 tot 3 onderrig is en al 11 amptelike landstale is gebruik om die resultate te verkry. Motshekga het gesê die leesvaardighede van Suid-Afrikaanse gr. 4-leerders is swakker as wat sy verwag het, maar bygevoeg dit was belangrik om die leerders teen die beste in Afrika en die wêreld te meet om te sien of daar tasbare vordering gemaak word. “Hierdie verslag bied ons die geleentheid om dieper te kyk en vas te stel hoekom Suid-Afrika so sukkel. Ons kan ook sien wat ons anders kan doen in vergelyking met ander lande, wat ons sal help om betekenisvolle intervensies oor die onderwysstelsel te vestig. “Nou, meer as ooit, moet ons oor die holistiese ontwikkeling van kinders dink en verseker dat die beperkte hulpbronne wat ons het, doeltreffend toegewys en bestee word in die belang van toekomstige leerders. Pirls-2016 is in dié opsig ŉ ongelooflike inligtingsbron aan die onderwyssektor,” het Elijah Mhlanga, woordvoerder vir die basiese onderwysdepartement, gesê. Angie Motshekga minister van basiese onderwys. Foto: DOC Volgens dr. Nic Spaull, ŉ senior navorser verbonde aan die departement Ekonomie aan die Universiteit Stellenbosch, is die geletterdheidskrisis aanvanklik onderskat. “Suid-Afrikaanse leerders is vroeër met ŉ makliker weergawe van Pirls gemeet en die pre-Pirls het getoon net 58% van kinders lees sonder begrip, maar die nuwe maatstaf toon die syfer is eintlik veel hoër. “Ek is ook besorg daaroor dat seuns se leesvermoë oor die afgelope paar jaar deurlopend verlaag het. Hoewel ons nie seker is waaraan die afname toegeskryf kan word nie, blyk dit dat daar bewyse is dat meisies se leesbegrip oor die afgelope vyf jaar dieselfde gebly het, maar seuns vaar nou swakker. “Die gemiddelde gr. 4-meisie in Suid-Afrika is ŉ volle jaar se leer voor ons seuns. Slegs Saoedi-Arabië het ŉ groter gaping waar meisies veel beter as seuns lees.” Nog ŉ kommerwekkende bevinding van die navorsing is dat die aantal studente wat uitstekend kan lees, afgeneem het. “Daar is slegs ŉ baie klein aantal leerder wat die hoogste internasionale Pirls-maatstaf kon behaal en dit bly daal. In 2011 was daar 3% van Suid-Afrikaanse gr. 4-leerders wat dit kon regkry, maar in 2016 was daar net 2% leerders wat hierdie maatstaf behaal het. In Engeland het 57% leerders die maatstaf bereik en in Chili het 25% dieselfde maatstaf behaal,” het Spaull bygevoeg. “Om te kan lees is die sleutel tot akademiese en toekomstige sukses,” het Celeste Combrinck, waarnemende direktrise van die Universiteit van Pretoria se sentrum vir evaluering en assessering (CEA), gesê. “As jy nie kan lees nie word jou geleenthede op skool of ná skool beperk. Daarom moet ŉ kind reeds van ŉ baie jong ouderdom af begin lees. “Wat ontstellend is, is dat kinders van alle tale in Suid-Afrika sukkel om te lees. Terwyl minder as die helfte van die leerders wat die toetse in Engels en Afrikaans geskryf het met genoeg begrip kan lees, lees byna 80% van die leerders in die ander nege amptelike landstale sonder begrip.” Die verslag toon die Wes-Kaap, Vrystaat en Gauteng het die beste lesers en die leesprestasie in Sepedi, isiXhosa, Setswana en Tshivenda is die swakste. Foto: Lamanlibrary.org Combrinck reken die swak leesprestasie kan moontlik uit twee moeilike oorgange in die vierde skooljaar spruit. Leerders moet in dié jaar die oorgang maak van leer om te lees na lees om te leer. “Met ander woorde, daar word van hulle verwag om die taal goed genoeg te verstaan sodat hulle handboeke en ander geskrewe materiaal kan bestudeer. Terselfdertyd moet leerders wat in gr. 1 tot 3 in hulle moedertaalonderrig is, dikwels in hierdie jaar oorskuif na Engelse onderrig en hierdie situasie sal byna vir seker ŉ negatiewe impak op gr. 4-leesgeletterdheid hê.” Benewens die leesgeletterdheidstoetse het CEA-navorsers ook ander faktore in die skool-, klaskamer- en tuisomgewing ondersoek om moontlike redes vir die leesprobleme op te spoor. Hulle het die volgende opgemerk: Prof. Sarah Howie, die nasionale navorsingskoördineerder vir Pirls in Suid-Afrika, hoop haar span het genoeg gedoen om die omvang van die plaaslike probleem te illustreer. “Ons kan bewyse en voorstelle lewer, maar ander kundiges moet nou aan boord kom en die werk verder neem. As ons eensgesinde mense met eerlike bedoelings kan saambring wat geld en hulpbronne doeltreffend vir onderwys kan gebruik, is daar geen rede waarom ons dit nie kan oplos nie, hoewel dit tyd en harde werk sal verg,” meen sy. “Die Pirls 2016-navorsing beklemtoon die behoefte om die gehalte van onderwysers te verbeter. Ons moedig die minister en adjunkminister van onderwys aan om te kyk na verbeterde maniere om gekwalifiseerde onderwysers aan te stel,” het Nonceba Mhlauli, namens die ANC se studiegroep oor basiese onderwys, gesê. Debbie Schäfer, die Wes-Kaapse minister vir onderwys, het ook gesê die jongste Pirls-resultate is skokkend. “Hoewel die Wes-Kaap die provinsie is wat die beste in die navorsing gevaar het, is ons beslis nog nie tevrede met die resultate nie.” Schäfer het gesê dit is duidelik dat nog meer gedoen sal moet word om leerders se leesgeletterdheidsvlakke te verbeter. “Geen kind moet na gr. 4 bevorder word indien hy of sy nie die basiese geletterdheid- en syfervaardighede bemeester het nie. Ons sal nie rus alvorens ons uitstekende onderrig elke dag in elke skool en klaskamer in die Wes-Kaap kan verskaf nie.”