Kenners glo gehalte-onderwys is die bousteen van ekonomiese vooruitgang en die opheffing van minderbevoorregtes. Dit hang grootliks af van die onderwyser se vermoë om ’n omgewing te skep wat leer moontlik maak en leerders voorberei om ’n loopbaan te volg tot voordeel van die land se ekonomie. Die Suid-Afrikaanse onderwyser moet egter dié funksie verrig in ’n omgewing wat baie keer nie hulle eie welsyn ondersteun nie.
Leentjie van Jaarsveld het in haar LitNet Akademies-artikel Help, ek is ’n skoolhoof in ’n afgeleë gemeenskap! Uitdagings tot die skoolhoof se leierskap- en bestuurstyl oor die uitdagings van skoolhoofde geskryf. In onderstaande artikel vra Maryke Roberts vir Erika Kruger hoe onderwysers in hierdie pandemietyd na hul eie welsyn kan omsien.
Onderwysers maak nou gereed vir die nuwe skooljaar, maar onderwyserunies voel ontevrede omdat daar nie genoeg ondersteuning vir opvoeders is nie. Nie alleen is baie poste nie gevul nie, vrese vir ’n derde koronagolf en posttraumatiese stres onder opvoeders styg dramaties. Kenners maan dat die impak op opvoeders se psigiese gesondheid nie onderskat moet word nie.
Erika Kruger van SomaSense, ’n navorser en konsultant vir organisasies soos skole om welsyn in die werksplek te verbeter, skryf die afgelope paar maande modules waar onderwysers en hoofde wenke kan kry oor hoe om ten spyte van hierdie uitdagings, steeds sterk te staan.
Erika sê die onderwyser se welsyn in die werkplek is daarom ’n prioriteit wat ten doel het om die organisasie se doelstellings te bevorder.
“Die gevolg is dat programme wat onderwysers se welsyn moet bevorder, meesal tot die werksplek en werksfunksies beperk word, ten spyte daarvan dat hulle lede van ’n gesin en ’n breër gemeenskap is, waarin nie almal in staat is om ten volle selfversorgend te wees nie.”
Hulle het bevind dat ten spyte van die owerhede se amptelike verslae wat aantoon dat onderwysers meen dat dit gesondheidsgewys met hulle goed gaan (Zuma ea 2016:102), ’n rits mediaverslae die teenoorgestelde bevindings maak, met ernstige gevolge vir hulle eie welsyn en die leerlinge se leerervarings.
“Die nodige ondersteuning van die skole se beheerliggame ontbreek in sekere gevalle en samewerking met die skoolbestuurspan is nie altyd positief nie. Aangesien die skole in afgeleë gemeenskappe geleë is, is ’n hoë onderwyser-omset aan die orde van die dag. Maatskaplike verval, veral ten opsigte van drankmisbruik, lei daartoe dat daar ’n gebrek aan ondersteuning vir en belangstelling in die leerders se akademiese vordering is. Hierdie aspek het in die studie in sommige van die gemeenskappe duidelik na vore gekom.”
Sy skryf voorts: “Tydens die skakeling met die skoolhoofde in die afgeleë skole het hulle pertinent daarop gewys dat daar ’n behoefte was om met akademici te gesels om hul probleme ‘hoorbaar’ te stel. In hierdie studie fokus ek op die leierskap en bestuur van die skoolhoof in afgeleë skole. Ek het ondersoek ingestel na hoe hierdie skoolhoofde die uitdagings hanteer en hul daaglikse take uitvoer te midde van moeilike omstandighede.”
Sy glo die oplossing is ’n balans tussen die onderwyser se welsyn as ’n opvoeder én as mens. Die beleidstukke moenie na onderwysers as hulpbronne kyk nie, maar as mense. Haar hoofstuk kyk ook na verwysings dat die Suid-Afrikaanse onderwysstelsel die swakste skakel is wat die gemeenskap moet ophef tot sy regmatige plek in die 21ste eeu. “Sistematiese faktore wat tot hierdie situasie bydra is gereelde kurrikulum-veranderinge, oorvol klasse, hoë administratiewe werkslas en die feit dat baie ouers se skolingsvlak self te laag is om kinders tuis te ondersteun.”