Piet Uys - Bloedrivier.org 2015
Petrus Lafras Uys (Piet) 1797-1838
Petrus Lafras Uys (Piet) (gebore te Potberg, dist. Swellendam (tans dist. Bredasdorp), gedoop 23.10.1797; oorlede te Italeni, Zoeloeland, 11.4.1838), Voortrekkerleier, was die derde en bekendste seun van die vyftien kinders van Jacobus Johannes Uys en sy vrou, Susanna Margaretha Moolman. Uys se vader was 'n welvarende boer wat aanvanklik in die distrik Swellendam geboer het maar teen 1822 met sy groot gesin en ander familielede na die distrik Uitenhage verhuis het om hulle in die westelike Tsitsikammawyk te vestig.
Uys was 'n ondernemende, dinamiese jong boer wat steeds nuwe probleme en plekke deurtastend ondersoek het vanaf sy plaas aan die Krommeriviermond waar sy familie by hom gewoon het. Later word hy ook in die oostelike Uitenhaagse wyk, Onder-Boesmansrivier, as beesboer aangetref. Daar verwerf hy 'n wye vriendekring deurdat hy sowel Grahamstad as die dorp Uitenhage besoek en aan perderesies daar deelneem saam met, onder meer, Britse offisiere. Uys was fisies beweeglik, 'n bedrewe ruiter en intellektueel wakker. Hy kon maklik met mense uit bale groepe en klasse in die oosgrensdistrikte kommunikeer. Daar het groot selfvertroue van die stewige, blonde jong leier uitgegaan wat hom in die kritieke jare op die vooraand van die Groot Trek van heelwat steun onder die beesboere op die Kaapse suidkus verseker het. Uys het met die probleme van Suider-Afrika geworstel en het ook kennis geneem van die lotgevalle van die viriele jong VSA.
Uys was die enigste vername Voortrekkerleier wat op die slagveld geval het. Sy dood en dié van sy seun, Dirkie, het hulle name in die geskiedskrywing van die Groot Trek verewig. Eers ná die slag by Bloedrivier (16.12.1838) is sy beendere versamel en op die familieplaas Uysdoorns by Pietermaritzburg begrawe. Later is hy op Weltevrede in die distrik Utrecht herbegrawe.
Uys het oor onbetwiste leiershoedanighede beskik en sy innemende persoonlikheid het hom in staat gestel om vir hom baie ondersteuners te wen. Tydens die grensoorloë in die Kaapkolonie en die strafekspedisie teen die Matebele het hy hom as onverskrokke krygsman onderskei en die agting van sy medeburgers verwerf. Sy onafhanklikheidsin wat soms as koppigheid vertolk is, het hom egter van erkende Trekleiers vervreem en daartoe bygedra om onenigheid onder die Trekkers te skep.