Margaret Atwood's boek, Die Diensmaagd se Tale, het die gruwel van die outoritêre regime van Gilead beskryf. In hierdie teokrasie was selfbehoud die beste waarop mense kon hoop, omdat hulle magteloos was om teen die stelsel te skop. Maar haar vervolg, Die testamente, verhoog die moontlikheid dat individue, met gepaste geluk, dapperheid en slimheid, kan terugveg.
Maar kan hulle? Daar is ontelbare voorbeelde van monsteragtige regerings in die verlede. En hulle stel almal die vraag waarom mense nie net teen hul regeerders opstaan ​​nie. Sommige van ons beoordeel diegene wat voldoen aan sulke regimente soos bose psigopate - of ten minste moreel minderwaardig teenoor onsself.
Maar wat is die kans dat u in so 'n scenario 'n heldhaftige rebel sou wees en weier om medepligtig te wees in die instandhouding of selfs afdwing van die stelsel?
Om hierdie vraag te beantwoord, laat ons begin met 'n nou klassieke analise deur die Amerikaanse organisatoriese teoretikus James March en die Noorse politieke wetenskaplike Johan Olsen van 2004.
Hulle het aangevoer dat menslike gedrag beheer word deur twee komplementêre en heel verskillende “logika”. Volgens die logika van die gevolg kies ons ons aksies soos 'n goeie ekonoom: weeg die koste en voordele van die alternatiewe opsies in die lig van ons persoonlike doelstellings. Dit is basies hoe ons kry wat ons wil hê.
Maar daar is ook 'n tweede logika, die logika van toepaslikheid. Hiervolgens is die uitkomste, goed of sleg, dikwels van sekondêre belang - ons kies dikwels wat om te doen deur te vra: "Wat moet 'n persoon soos ek doen in 'n situasie soos hierdie?"
Die idee word gerugsteun deur sielkundige navorsing. Menslike sosiale interaksies hang af van ons neiging om te konformeer ongeskrewe reëls van toepaslike gedrag. Die meeste van ons is eerlik, beleefd, moenie verneuk as ons bordspeletjies speel nie en volg etiket. Dit is vir ons aangenaam om beoordelaars of sokker-skeidsregters reëls toe te pas. A onlangse studie het getoon dat ons selfs aan arbitrêre norme voldoen.
Die logika van gepastheid is selfdwingend - ons keur mense wat lieg of bedrieg af, stoot of rapporteer. Navorsing het getoon dat mense selfs in anonieme, eksperimentele "speletjies" 'n geldelike koste sal betaal om ander mense te straf om nie samewerkend te wees nie.
Psigopate? Duitse federale argief (Deutsches Bundesarchiv)
Die logika van toepaslikheid is dus van kardinale belang om te verstaan ​​hoe ons onsself in spanne, maatskappye en hele nasies kan organiseer. Ons het gedeelde reëls nodig om saam te werk - dit is maklik om te sien hoe evolusie het dit miskien gevorm.
Die sielkundige grondslae hiervoor begin vroeg. Kinders so jonk as drie sal protesteer as arbitrêre 'reëls' van 'n spel oortree word. En ons weet almal hoe straf dit kan wees om op 'n speelgrond te “uithang” deur norme van kleredrag, aksent of gedrag te oortree.
Beide logika is nodig om 'n outoritêre regime te skep en in stand te hou. Om te verseker dat ons die “regte” persoonlike keuses maak, is die belangrikste instrumente van 'n onderdrukkende staat wortels en stokke - wat ooreenstemming beloon en selfs 'n wenk van opstand straf.
Maar persoonlike wins (of oorlewing) alleen bied 'n brose basis vir 'n onderdrukkende staat. Dit is maklik om te sien hoe die logika van toepaslikheid hier inpas, van 'n samewerkingsmag tot 'n meganisme om 'n onderdrukkende status quo af te dwing. Hierdie logika vra dat ons die 'reëls' volg en seker maak dat ander dit ook doen - dikwels sonder om te vra waarom die reëls is soos dit is.
Regimes vul dus belonings en straf aan met selfbeleide norme, reëls en konvensies. 'N "Goeie" party kameraad of 'n lid van 'n godsdienstige kultus of terreurgroep sal leer dat hulle veronderstel is om opdragte te hou, teenkanting uit te roei en nie gesag te bevraagteken nie - en hierdie norme op hul genote afdwing.
Die outoritêre staat is daarom veral gemoeid met die bewaring van ideologie - die definisie van die 'regte' manier om te dink en op te tree - sodat ons onbetwisbaar daaraan kan voldoen.
Dit kan beslis help om die gruwels van Nazi-Duitsland te verklaar - en dit wys nie primêr oor individuele euwels nie. As die filosoof Hannah Arendt beroemd aangevoer, was die gruweldade van die Holocaust moontlik gemaak deur normale mense, gemanipuleer om aan 'n verskriklike abnormale stel gedragsnorme te voldoen.
Sou u in opstand kom?
Hoe sou u of ek in Gilead regverdig wees? Ons kan redelik vol vertroue wees dat die meeste van ons aanpas (met min of meer ongemak) en dit moeilik vind om die gevoel te laat beweer dat die manier waarop dinge gedoen word, die regte en gepaste manier is.
Dink net aan die ywer waarmee mense standaarde vir kleredrag, die verbod op die taal of dieetnorme kan afdwing - hoe arbitrêr dit ook al mag voorkom. Ons kan inderdaad 'moreel verplig' voel om die party, volk of godsdiens te beskerm, ongeag die aard daarvan.
'N Klein aantal van ons sal egter in opstand kom - maar nie hoofsaaklik nie, vermoed ek, gebaseer op verskille in individuele morele karakter. Opstandiges moet ook die logika van toepaslikheid benut - hulle moet verskillende norme en ideale vind, gedeel word met mede-lede van die verset, of geïnspireer word deur geskiedenis of literatuur. As ons uit een stel norme breek, moet ons 'n beskikbare alternatief hê.
Dit gesê, sommige mense kan dit wel doen meer natuurlik nie-konformisties wees persoonlikhede as ander, ten minste in periodes van hul lewens. Of sulke rebelle daarin slaag om uit te breek, hang egter deels af van hoe oortuigend hulle hulself kan regverdig en teenoor ander kan verdedig dat ons nie wil voldoen nie.
Indien wel, sou ons verwag dat die neiging om nie-standaard norme aan te neem, gekoppel word aan verbale vermoë en miskien algemene intelligensie by individue wat in opstand kom, daar is bewyse om te ondersteun.
Dystopiese visie. Jasper Savage / Channel 4
Hoe ons op onbillikheid reageer, kan ook ons ​​geneigdheid tot opstand beïnvloed. Een studie het bevind dat dit minder geneig is om mense wat risikogeweld is en maklik ander vertrou, te doen reageer sterk op onbillikheid. Alhoewel dit nie in die studie bewys is nie, kan dit waarskynlik wees dat sulke individue ooreenstem.
'N Ander faktor is sosiale omstandighede. Die hoër- en middelklasse in Duitsland tydens die 1920s-1940s was amper twee keer so waarskynlik om by die Nazi-party aan te sluit as diegene met 'n laer sosiale status. Dit kan dus wees dat diegene wat die meeste het om te verloor en / of gretig is om op die sosiale leer te klim, waarskynlik ooreenstem. En natuurlik, as ander lede van u sosiale kring ooreenstem, kan u dink dat dit die 'toepaslike' ding is om te doen.
Min sal teen Gilead veg nadat hulle die gevolge noukeurig opgeweeg het - die mislukking en uitwissing is die waarskynlikste resultaat. Wat gevegte teen 'n onderdrukkende samelewing dryf, is 'n mededingende visie - 'n visie van gelykheid, vryheid en geregtigheid, en die gevoel dat dit verdedig moet word, ongeag die gevolge.
Nick Chater, Professor in gedragswetenskap, Warwick Business School, Universiteit van Warwick
Jy is hier: Tuis > Sosiale en politieke > demokrasie > Aktivisme > Sou u opstaan ​​teen 'n onderdrukkende regime of sou u konformeer?