Op pad na Mosselbaai | SkalkSkryf
« Bietjie wysheid en hulp
Donkermaan 17/12/2017 »
Desember 5, 2017 deur Louwie
Eerste stop; Colesberg.
Ons ry Sondag 22 Oktober hier weg uit Sodom om `n paar dae te gaan ontspan by die see. Ons ry vroeg want die pad is lank en oumense kan nie meer so vêr ry op een dag nie (aldus die kinders!), dus mik ons vir Colesberg wat min of meer halfpad na Mosselbaai is, om daar te oornag.
Dit is Oktobermaand, veronderstel om die mooiste, mooiste maand te wees, maar die Vrystaat is nog getooi in sy winter gewaad. Dit is droog, die veld is wintergeel dood. Teen twaalf uur is daar beloftes van reën, maar dit bly net dit, beloftes aan n droë landskap.
Die roetebeplanner het hom misgis met die afstand en ons kom te vroeg in Colesberg aan. Die oumense kon inderdaad nog meer as twee uur se ry ingesit het sonder om iets oor te kom. Teen 12 uur mag jy nog nie in jou kamer intrek nie, jy moet wag tot na 2, dus ry ons eers n draai deur die dorp om te kyk hoe die plek lyk. As ons effe mistroostig was toe ons die dorpie inry met n sterk riool reuk wat ons tref met die intrapslag, bevestig die besigtigingstoer die vermoede dat die dorpie sy beste dae gesien het.
Die reuk van riool volg jou waar jy gaan, en die teerstrate is oral besig om te disintegreer. Ou historiese geboue lyk soos verwaarloosde ou geboue. Die “genius loci” of dan “spirit of the place” is bedruk en mistroostig. As ons nie vooruit betaal het vir verblyf nie sou ons verder gery het en op Graaf Reinet gaan slaap het. As mens na die geskiedenis van die dorpie kyk is dit geen wonder dat dit mistroostig is nie. Voor die Horse & Mill waar ons plek bespreek het vir die nag, het daar voorheen regte perde gestaan, nou staan daar ysterperde wat n mens se hart net so warm laat klop soos wat n regte perd dit steeds laat klop. Mooi bly maar mooi. Met die inteken slag is daar n klein probleempie; die roetebeplanner het n fout gemaak en die kamer bespreek vir Maandag die 23ste. Hy het ook vir Maandag die 23ste in Mosselbaai plek bespreek! Gelukkig is die mense van die Perd en Meule verskriklike gawe mense en gaan uit hulle pad om die oumense te help. Die mense wat die kamer wel bespreek het vir die nag word terstond na n ander gastehuis verskuif en ons kan ons nou moeë lywe vir n wyle neerlê op n pragtige bed in n verbasend moderne en silwer skoon kamer met alles wat n reisiger mag nodig hê.
Colesberg was eers Toverberg voor dit iewers in 1829 of so Colesberg geword het. Dit is vernoem na Sir Lowry Cole, die Goewerneur van die Kaap wat aan die NG Kerk grond gegee het om n dorp te stig. In die middel van die Karoo gebeur daar basies niks en dit hou vir n lang tyd aan, en dan gebeur daar weer niks, en daarom het die dorpie bly sukkel om n ordentlike dorp te word. Met die ontdekking van diamante in Kimberley het die plek amper dood geloop weens die stormloop na die diamantvelde en vergesigte van onmeetlike rykdom. Die enigste voordeel wat Colesberg uit die ontdekking van die heel eerste diamant in Suid Afrika getrek het was dat die naam van n besigheid met daardie einste diamant op die venster van die besigheid gekrap is ter bevestig dat dit wel n diamant was. Hulle was, en is steeds baie trots op daardie geskrywery op die venster, al is die venster reeds lank op die ashoop. Wat hulle nie geweet het nie was dat die ontdekking (en identifikasie) van die diamant hulle later duur te staan sou kom toe Engeland die rykdom van goud en diamante vir hulle self kom opeis het. Menige veldslag tussen Boer en Brit het in en om die dorp plaasgevind waarin baie mense onnodiglik hulle lewens verloor het en die dorpie self min of meer sy lus vir lewe ook verloor het.
Die moeë Poliskantoor, so verstaan ek. Daar was geen teken dat dit wel n Polisiekantoor is nie.
Na die oorlog was daar wel n effense oplewing en in 2011 was daar 16,869 mense woonagtig in die dorp. Van hulle was 59.5% Xhosa sprekend, 33.1% Afrikaans en 1.8% Engels. Maar soos met al ons plattelandse dorpies het dié een ook nou oënskynlik die handoek ingegooi. Die enigste sosiale lewe, en eet en drink plek in die dorp (veral op n Sondag) gebeur in die Horse & Mill (en moontlik ook in die begrafplaas waar die soldate begrawe lê). Die “pie en gravy” wat jy daar te eet kry is moontlik nog oorskiet uit die Engelse soldate se oorlogs rantsoen, en die gebakte, taai en smaaklose lamsvleis, versuip in n dik bruin sous kom moontlik ook uit daardie era. Maar moet dit en die dorp nie misloop nie. Dit is deel van jou Afrika ondervinding, deel van ons erfenis. Jy kan dit nêrens anders op aarde beleef nie. Gaan kuier daar, al is dit net vir een nag. Die gastehuise is luuks en onberispelik skoon en die mense is baie gaaf en behulpsaam. Daar is glo veel te doen en sien, goed soos die begrafplaas, en ou huise, sommige mooi gerestoureer en ander vervalle. (En jy raak gelukkig gou gewoond aan die reuk.)
Die son sak (letterlik en figuurlik) oor Colesberg.
n Brokkie interessante familie geskiedenis: Op 7 April 1875 trou n boer van die omgewing, Nicolaas, Albertus Jansen van Vuuren met ene Anna, Catharina, Adriana van Schalkwyk.
“the greatest mystery is not that we have been flung at random between the profusion of earth and the galaxcy of the stars, but that we can fashion images of ouselves sufficiently powerful to deny our nothingness.” (Andre Malraux)
En daarom storm ons dapper die lewe in, maak ons oorlog, maak ons liefde, hou ons vakansie om ons self te bevestig. Ons is, ons is nie niks nie … of is ons?
Posted in Louwie | Tagged Boere-oorlog, Colesberg, Diamant stormloop, geskiedenis, Karoo, Vakansie | 8 Kommentaar
op Desember 6, 2017 at 12:28 vm vvuureoc
Het altyd hier gestop vir die eerste omruil van bestuurders op pad Humansdorp toe.en jy is reg selfs Shoprite en Pep stores lyk hier of hul swaarkry
op Desember 6, 2017 at 12:39 vm Toortsie
Dis hartseer dat die Karoodorpies so verval. Ek bewonder jou dat jy tog iets moois gekry het om te skryf, ten spyte van die reuk en dinge.
op Desember 6, 2017 at 10:12 vm travel460
Ek het nou heerlik saam met julle rondgery en geleer.
op Desember 6, 2017 at 5:51 nm Louwie
Toortsie, dit is al ons plattelandse dorpies. Jy moet sien hoe lyk dit in Mpumalanga en Limpopo. Barberton en Pelgrimsrus is skokkend om te sien. In Noord Wes is dit ewe erg. Sad sad world we live in.
op Desember 6, 2017 at 5:53 nm Louwie
Noena, bly ingeskakel, die reis duur voort. Van hier na Meiringspoort en Mosselbaai, Knysna, Grootbrak dan Montagu en weer trug na Sodom.
op Desember 6, 2017 at 5:59 nm Louwie
Okkie, dit lyk of die mense van die dorp “are living in quiet desperation”. Die mense suip, die jongmense suip nog meer. Terwyl ons eet by die Horse & Mill slinger hulle rasend by ons verby, groet ons elke keer met die hand en vra hoe gaan dit oom. Dit gaan nie goed in Colesberg nie.
op Desember 7, 2017 at 12:43 vm seegogga
op Desember 7, 2017 at 7:59 vm Louwie
Is sad ja Seegogga. Die ersgte is dat die jongmense dink of voorgee dat hulle `n jollie tyd het, maar intussen drink hulle om die pyn/frustrasie en angs te verdoesel. Ons lieg vir mekaar, maar ergste is ons lieg vir ons self oor ons eksistensiële angs en gevoel van magteloosheid. Ek skryf weldra op my werf by skalksepolemiek oor Wilber se “Trump and a post-truth world”. Hou dop.