Februarie 2017 – TEENSPANNING
Navorsing uit die natuur – No 3, Die Boggelwalvis
DIE volwasse boggelwalvis is groter en swaarder as 'n gelaaide vragmotor. Tog is hierdie yslike soogdier besonder beweeglik wanneer hy duik en draai. Waarom is die boggelwalvis so beweeglik? Die knoppe op sy vinne maak deel van die geheim uit.
Die meeste walvisse en ander walvisagtiges het vinne met 'n gladde voorrand. Maar die boggelwalvis is anders. Hy het unieke groot knoppe (wat tuberkels genoem word) aan die voorrand van sy vinne. Terwyl die boggelwalvis swem, vloei water oor die knoppe en word dit in 'n magdom draaikolke verdeel. Die knoppe stuur die water in 'n sekere rigting en skep turbulensie. Hierdie "tuberkel-effek" gee die walvis meer hefkrag en maak dit vir hom moontlik om sy vinne teen 'n skerp hoek te draai sonder om tot stilstand te kom. Wanneer die vinne teen 'n skerp hoek gehou word, verminder hierdie knoppe ook weerstand—'n belangrike voordeel omdat elkeen van die boggelwalvis se vinne omtrent so lank is soos 'n derde van sy liggaam.
Navorsers gebruik hierdie idee om doeltreffender skeepsroere, waterturbines, windmeule en rotorlemme vir helikopters te maak.
Navorsing uit die natuur – No 2, Die Grootalbatros
Navorsing uit die natuur – No 1, Die Bandstertgriet
DIE bandstertgriet lê een van die merkwaardigste migrasiereise af wat aan die mens bekend is. Die voël se 11 000 kilometer lange reis kan meer as agt dae duur.
Navorsers meen dat party voëlsoorte die aarde se magnetiese veld vir navigasie gebruik, asof daar 'n ingeboude kompas in hulle brein is. Die bandstertgriet gebruik moontlik ook bedags die son en snags die sterre om sy weg te vind. Dit wil voorkom asof die bandstertgriet ook kan aanvoel wanneer stormstelsels gaan ontstaan met rugwinde waaruit hy voordeel kan trek. Maar deskundiges weet nog steeds nie presies hoe hierdie voëls hulle ongelooflike migrasiereis aflê nie. "Ek bestudeer hulle al 20 jaar lank", sê die bioloog Bob Gill, "en dit verstom my nog steeds."
Navorsing uit die natuur: Inleiding
2017-02-24 2017-02-24 zs6sp
Navorsing uit die natuur
Wetenskaplikes en ingenieurs het toegelaat dat plante en diere hulle in 'n baie letterlike sin onderrig. Hulle bestudeer die ontwerpkenmerke van verskeie plante en diere en boots dit na—'n studieveld wat as biomimetika bekend staan—in 'n poging om nuwe produkte te skep en die werkverrigting van bestaande masjiene te verbeter.