BO: ’n Antieke illustrasie van ’n ou Egiptenaar agter ’n ploeg wat deur getemde diere getrek word. Die ploeg en die tem van diere was twee ontwikkelings in die landbou wat kennelik tot die ontstaan van die eerste beskawings gelei het.
Landbou was nog altyd die ruggraat van die Suid-Afrikaanse volkshuishouding—soseer dat daar selfs vroeër van die Afrikaners as die Boere gepraat is! Maar eintlik is boerdery die hele wêreld deur ’n lewensnoodsaaklike bedryf, want die mens moet tog eet... en die meeste van die kos wat ons inneem, kom mos oorspronklik van plase af. Sonder sy werktuie is die boer natuurlik verlore, maar die landbouers van weleer het dit nie so maklik gehad nie. Hieronder word vertel hoe van ons bekende plaaswerktuie met verloop van eeue in gebruik gekom het...
REGS: Met ’n stok en iets soos ’n geslypte klip vooraan, kon veel beter in die grond gegrawe en geskoffel word as met die kale hande. Sulke primitiewe instrumente is egter steeds wêrelde verwyder van die gesofistikeerde landbouwerktuie van vandag.
Die stoomlokomotiewe was nie geslaag nie. Hulle was so swaar dat hulle die grond waaroor hulle beweeg het, saamgepers het. Maar kort voor lank het twee nie-bewegende stoommasjiene ploeë oor die land getrek aan 'n ketting wat tussen hulle gespan is.
In die 1780’s het Andrew Meikle, ’n Skot, die eerste geslaagde dorsmasjien ontwerp om die graan van die are en kaf te skei. Tot omstreeks 150 jaar gelede is graan meestal met sekels of sense afgemaai. Die sekel het ’n kort handvatsel vir net een hand gehad en ’n mens kon met elke swaai net ’n klompie are afsny. Die sens met sy lang handvatsel wat deur albei hande gehanteer is, kon meer are op ’n slag bykom.
Meganiese maaiers het in die middel van die 1800’s hul verskyning gemaak toe Patrick Bell, ’n Skotse predikant, en Cyrus McCormick, ’n Virginiese ingenieur, maaimasjiene ontwerp het. ’n Paar jaar later het ’n ingenieur van Maine, Obed Hussey, ’n ewe doeltreffende meganiese maaier gepatenteer.
Daarvoor is ’n handmeul gebruik, wat bestaan het uit twee plat, ronde klippe waartussen die graan verpoeier is. Die boonste klip het ’n gat in die middel gehad waarin die graan gegooi is en ’n handvatsel waarmee dit gedraai is.
VANDAG se enorme suiwelbedryf het sy bestaan te danke aan ’n aantal uitvinders van die laat negentiende eeue wat die melkmasjien ontwikkel het. Die masjien het in die twintigste eeu algaande melkery met die hand begin vervang en die werkkoste gevolglik baie besnoei.