Solidariteit kry mandaat vir Sasol-stakingSasol se Secunda-aanleg. Foto: Jóhni Steenkamp Solidariteit sal binnekort met ŉ stakingsreferendum onder die vakbond se duisende lede by Sasol begin om die besonderhede van die komende staking te finaliseer nadat die vakbond ŉ stakingsmandaat by sy lede gekry het. Dit volg nadat die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA) vroeër ŉ sertifikaat aan Solidariteit toegestaan het wat sy lede in staat stel om wettig te staak nadat die vakbond nie ŉ ooreenkoms met Sasol kon bereik oor dié maatskappy se omstrede bemagtigingskema, Khanyisa, nie. Anton van der Bijl, hoof van arbeidsregdienste by Solidariteit, het aan Maroela Media gesê die stakingsreferendum behels dat verteenwoordigers van Solidariteit met hul lede in gesprek sal tree om te besluit wanneer die staking gaan plaasvind, hoe lank dit gaan duur, wat tydens die staking gaan gebeur, en so meer. “Ons is nog nie seker wanneer die staking sal begin of hoe lank dit sal duur nie – dit is iets wat ons lede moet bepaal. Die staking sal egter landwyd wees en beslis nie net by Sasol se hoofkantoor [in Sandton] nie,” het Van der Bijl gesê. “Ons lede sal vir ons sê wat hul behoefte is met hierdie staking en hoe hulle dit graag wil hanteer.” Hy het ook bevestig dat verteenwoordigers van Solidariteit vandag met Sasol sal vergader rakende die voorwaardes van sigbare protesaksie tydens die staking. Solidariteit het ongeveer 6 300 lede by Sasol. Die staking volg nadat Sasol einde verlede jaar bekendgemaak het dat sy toe bestaande werknemerbemagtigingskema, Inzalo, wat op 18 Mei vanjaar ten einde geloop het, vervang gaan word met ŉ nuwe bemagtigingskema, genaamd Khanyisa. Dié werknemer-aandeletransaksie maak egter glad nie voorsiening vir wit werknemers nie. Solidariteit het ŉ dispuut by die KVBA aangeteken en aangevoer wit werknemers mag staak om soortgelyke voordele te bekom. Die KVBA het einde Mei bevind dat Solidariteit se dispuut as ŉ saak van gemeenskaplike belang geklassifiseer en dus verder deur die KVBA ondersoek moet word. Solidariteitlede is kort daarna amptelik toestemming gegee om wettig te staak. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, het vroeër verduidelik dat Khanyisa wesenlik beteken dat ŉ wit werknemer wat al 38 jaar lank by Sasol werk, geen voordeel uit die skema sal ontvang nie, terwyl ŉ swart werknemer wat pas uit universiteit kom en byvoorbeeld net drie dae lank by Sasol werk, met aandele van R500 000 beloon sal word. “Die enigste verskil tussen die twee werknemers is die kleur van hul vel. Ons lid wat 38 jaar lank gehelp het om Sasol op te bou, kry niks vir sy lojale diens nie. Die skema is absoluut absurd,” het Hermann gesê. Johan Kruger, adjunkbestuurshoof van Solidariteit, het Woensdag gesê dié staking sal die eerste keer wees dat wit werkers in Suid-Afrika staak weens rasuitsluiting. “Volgens die konsepmynbouhandves moet personeelaandeleskemas inklusief wees, ongeag ras. Sasol se skema staan lynreg teen die handves asook die algemene praktyk rakende bemagtigingskemas,” het Kruger gesê. “ŉ Stelsel wat gewone werknemers op grond van ras verdeel, is ŉ resep vir rassespanning. Dié spanning is al merkbaar teenwoordig by Sasol.” Sasol het verlede maand in ŉ brief aan sy werknemers gesê die maatskappy het ŉ “etiese verpligting” om beslissende stappe te doen om die ongeregtigheid van die verlede aan te spreek. “Transformasie, in die vorm van aandeelhouding in Sasol Suid-Afrika deur voorheen benadeelde groepe, is ŉ belangrike etiese, maatskaplike en sake-noodsaaklikheid vir Sasol.”