Vandag is Goeie Herdersondag en die sleutelteks gee hieraan uitdrukking met Jesus wat vir die Jode sê dat skape na hulle herder se stem luister.
Die Openbaringteks verwys na die groot menigte wat deur God gered is en God loof terwyl die Handelingeteks fokus op Petrus se getuienis by die opwekking van Tabita.
Die fokus van hierdie week se tekste is God, die Goeie Herder, wat red en sy kudde beskerm. Die bekende Psalm 23 sal op hierdie Sondag op verskillende maniere gebruik kan word.
22 Dit was daardie tyd die fees van die tempelwyding in Jerusalem, en dit was winter. 23 Jesus het in die tempel in die Pilaargang van Salomo geloop. 24 Die Jode het daar om Hom saamgedrom en vir Hom gesê: "Hoe lank gaan u ons nog in onsekerheid hou? As u die Christus is, sê dit reguit vir ons."
33"Dis nie oor 'n goeie daad dat ons jou wil stenig nie," antwoord die Jode Hom, "maar oor godslastering, omdat jy, wat 'n gewone mens is, jou as God voordoen."
Aanvangswoord: (1 Kor 15:20-22).
Vryspraak: gebaseer op Johannes se toekomsperspektief in Openbaring 7:9-17
Geloofsbelydenis: Ahv Psalm 23 (OAV) en Openbaring 7
Lied 98 "God is my lied 1,2,3" en/of
Epiklese: Ahv Psalms 27:4-9 ()
Skriflesing: Johannes 10:22-30
"Maar nou, Christus is opgewek uit die dood, as eersteling uit dié wat gesterf het. Aangesien die dood deur 'n mens gekom het, het die opstanding van die dooies ook deur 'n mens gekom. Net soos almal deur hulle verbondenheid met Adam sterf so sal almal in Christus lewend gemaak word" (1 Kor 15:20-22).
(Bg uit Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2015-16)
Die toekomsvisie van Openbaring 7 bied ons 'n geleentheid om die uitsigloosheid van die nou te vergelyk met die hoop van die toekoms.
Lees Romeine 7
Die lof en die heerlikheid,
Lied 198 "God is my lied 1,2,3" en/of
Ahv Psalms 27:4-9
net een ding vra ek van U
in U huis mag woon
om U goedheid te belewe
en daaroor na te dink in U tempel.
U was immers nog altyd my hulp.
Wys vir die kinders 'n prent van skape en skaapwagter en vra of hulle weet wat 'n skaapwagter se werk is.
'n Skaapwagter, of 'n herder, kyk na hulle skape amper soos wat jou mamma en pappa na jou kyk:
Hulle weet wie hulle skape is;
hulle weet altyd waar hulle skape is;
hulle sorg dat hulle skape kos en water het;
hulle gaan soek hulle skape wanneer hulle wegraak;
hulle beskerm hulle skape wanneer daar gevare soos wolwe kom;
hulle help hulle skape wanneer hulle seerkry.
Dit werk die beste wanneer die skape na die skaapwagter luister, soos ons vir ons ma's en pa's, want hulle wil hierdie goeie dinge vir ons doen.
Die Bybel sê God is ons Goeie Herder en ons sy skape – God weet wat is die beste vir ons en wil dit vir ons gee.
Ons teks speel af in die pilaargang van Salomo, in die tempel in Jerusalem. Die geleentheid was die Fees van die Tempelwyding of (ook genoem) die Fees van Hanukka (ligte). Hierdie fees is elke jaar vir agt dae lank gevier om die oorwinning van Judas Makkabeus oor die Siriërs in Desember 164 v.C. in herinnering te roep.
Judas Makkabeus het dus omtrent tweehonderd jaar voor Jesus geleef. "Makkabeus" kan met "hamer" vertaal word. Judas die Hamer was die seun van 'n Joodse priester, Mattatias, wat teen die Siriërs se ontheiliging van die tempel in opstand gekom het. In daardie tyd het Sirië oor Jerusalem geheers.
Dit was 'n verskriklike verhaal. Die Siriërs onder leiding van Antiogus Epifanes IV het Jerusalem bestorm en die stad begin afbreek. Hy het meer as 40 000 Jode gedood en 'n verdere 40 000 as slawe laat wegvoer. Hy het die tempel onteer deur onder andere 'n varksog op die altaar te offer vir die god Zeus, en 'n bloedbrousel oor die vloere laat uitgooi. Antiogus het ook 'n beeld van Zeus in die tempel geplaas. Daarmee was die tempel-ontheiliging volkome.
Vir drie jaar daarna is die tempel nie gebruik nie, totdat Judas Makkabeus op die toneel gekom en die tempel herstel het. Hy het 'n guerrillastryd teen die Siriërs gevoer en Jerusalem uiteindelik bevry. Die tempel is op 14 Desember 164 v.C. weer geheilig. Van toe af is die Hanukka-fees gereeld gevier.
Die Joodse onafhanklikheid het nie lank geduur nie. Hulle het onder die Romeine se vyandige beheer beland, en weer 'n Hamer nodig gehad. Die Hannuka-toewydingsfees het vanselfsprekend 'n politieke kleur gekry en elke keer 'n opwelling van nasionalisme by die Jode tot gevolg gehad. In Jesus se tyd het hulle steeds gesoek na 'n held en bevryder soos Judas Makkabeus. Jesus het met sy wonderwerke en optrede van mag gelyk na so persoon.
Wie was Jesus? Was hy moontlik 'n nuwe Judas die Hamer? Of was Hy dalk 'n bedrieër? Wie was Jesus regtig?
In ons teks drentel Jesus in die pilaargang van Salomo, die enigste deel van die tempel wat nog uit Salomo se tyd behoue gebly het. Hier druk die Jode Hom letterlik in 'n hoek, en vra: "As U die Christus is, sê dit reguit vir ons" (24). Jesus word uitgedaag om sy Messiasskap te bevestig.
Dis nie die eerste keer dat gevra word wie Jesus is nie. By 'n vorige Joodse fees, toe Jesus die verlamde man by die Bad van Betesda genees het, het die Jode ook gevra: "Wie is die man … ?" (5:12). Hier in Johannes 10 word die vraag herhaal en reguit gevra, want hulle is onseker. Hulle is vasberade om hierdie keer 'n antwoord te kry. Daarom omsingel hulle Hom en druk Hom letterlik vas sodat Hy geen wegkom- kans sal hê nie.
Hulle onsekerheid is veroorsaak deur tekens, wonderwerke, genesings en opwekkings wat hulle sien, maar nie kan verklaar nie. Hy voldoen hoegenaamd nie aan hul vooropgestelde vereistes vir ware Messiasskap nie. Hy kom uit Galilea en het arm en eenvoudig groot geword. Hy was die seun van 'n timmerman. So iemand kon nie die Messias wees nie.
Reeds in Johannes 10:19-21 is dit duidelik dat daar onder die Jode verdeeldheid was oor wie Jesus is. Vir party was Hy 'n politieke verlosser of 'n besetene, maar by party is die saadjie van erkenning tog geplant as hulle sy dade weeg. Miskien is Hy tog die Messias! Toe die hoëpriester en Fariseërs wagte stuur om Hom gevange te neem, het hulle met leë hande teruggekom en gesê: "Niemand het al ooit gepraat soos hierdie man nie" (Joh 7:46). Hy het hulle geleer "soos iemand met gesag en nie soos die Skrifgeleerdes nie" (Matt 7:29). Selfs Sy vyande het gevra: "Waar het hy hierdie wysheid vandaan gekry?" (Matt 13:54).
Die rol van verwagtinge
Hulle onvermoë om Jesus te herken het gelê in die stryd tussen hulle oortuigings (dat Hy die Christus is) en hulle weerbarstigheid (wat dit nie wil erken nie), omdat Hy nie beantwoord aan hulle verwagtinge nie.
Die Jode was seker hulle het geweet wie die Messias is en wat die Messias sou doen as hy kom. Hy sou die volmaakte Judas die Hamer wees. Hy sou die Jode monster om die koninkryk van Israel weer te vestig. Hy sou al die beloftes van 'n eie land onder eie bewind waar maak.
Soos baie mense vandag, het die Jode net ruimte gehad vir 'n Messias wat hulle eie verwagtinge bevestig. Baie mense het 'n Jesus nodig wat welvaart skep ("Hy gaan my seën"), bevryding van onderdruktes bring, of 'n besondere leermeester is en niks meer nie. Daar is die wêreld se plek vir 'n Jesus wat ons agenda volg. 'n Jesus met God se agenda, wel dit is 'n ander saak.
In sy antwoord beklemtoon Jesus dat Hy inderdaad al dikwels gesê het wie Hy is. Sy dade in die Vader se Naam bevestig ook wie Hy is. Dink net aan die talle geleenthede waar Jesus direk oor sy identiteit gepraat het:
aan die Samaritaanse vrou: "Dit is Ek (die Messias), Ek wat met jou praat." (Joh 4:26)
aan die Jode, deur God sy eie Vader te noem en Hom so met God gelyk te stel (Joh 5:17-47)
aan die mense wat Hom na die broodvermeerdering gesoek het: "Wat God van julle verlang is dat julle moet glo in Hom wat Hy gestuur het." (6:29, ook verse 35, 51-65)
aan die man wat blind gebore was: "Jy sien Hom (die Seun van die Mens). Dit is Hy wat met jou praat." (Joh 9:37)
in die tempel terwyl Hy die mense geleer het: "Ek is die lig vir die wêreld … oor My getuig Ek sélf en die Vader wat My gestuur het." (8:12-20, 28, 29, 42, 56-58)
Die Jode weier egter om te glo, en Jesus te volg. Hulle kan nie deur God se agenda in Jesus verras word nie. Die Jode is nie van sy skape wat Hom volg nie. Daarom verwar Jesus se verwysings na Homself as die Goeie Herder (Joh 10:11 en 14) hulle net nog meer. Vanweë hulle ongeloof hoor hulle Hom nie, en meen dat Hy nie duidelik sê wie Hy is nie. Vandaar hulle determinasie om 'n duidelike antwoord te kry.
Na al die bewyse wat Jesus vir hulle gegee het (sy woorde en dade) wou hulle steeds nie glo nie, bloot omdat hulle nie van sy skape is nie. Was hulle wel, sou sy identiteit vir hulle geen probleem gewees het nie. Sy skape lewe in 'n verhouding met Hom, ken Hom en volg Hom:
Ek gee hulle die ewige lewe, en hulle sal in alle ewigheid nooit verlore gaan nie. Niemand sal hulle uit my hand ruk nie (10:27-28).
Die dade waarna Hy verwys, is gedoen in die Naam van die Vader. Daarom kon hulle dit toets aan die wil van God soos voorspel in die Ou Testament. Die probleem lê egter by hul eie ongeloof en doelbewuste miskenning van die profesieë waaraan hulle so krampagtig geglo het. Dis juis hulle ongeloof wat 'n verblindende en ontkragtigende effek op hulle gehad het. Gebrek aan geloof beteken 'n gebrek aan geestelike verstaan (Joh 8:43).
Jesus se verwysing na Hom as die Herder is 'n beeld wat uit die Ou Testament oorgeneem is. Die verhouding tussen God en Israel word herhaaldelik beskryf as die verhouding tussen 'n Herder en 'n kudde. Dink maar net aan Skrifgedeeltes soos Psalm 95; Jesaja 40; Miga 5 en Esegiël 34.
Die kenmerke van Israel as skape van God se kudde is dat hulle luister, die Herder ken en Hom volg. Die Herder hou hulle vas, versorg hulle en lei hulle. Hierdie Ou Testamentiese blik op God as Herder word in Johannes 10 op Jesus as die Herder wat van God kom toegepas. Jesus beskryf die Herder/kuddeverhouding op 'n aangrypende manier:
My skape luister na My (10:3, 8, 16);
Ek ken hulle (10:3 en 14)
Hulle volg My (10:4 en 5)
Ek gee hulle die ewige lewe, hulle sal nooit verlore gaan nie (10:10)
Niemand sal hulle uit My hand ruk nie (10:12).
Die verhouding tussen die Herder en kudde werk op verskillende maniere in die praktyk. Die kudde luister na Jesus se woorde ("Luister na My") en hulle geloof word deur Jesus erken ("Ek ken hulle"). Luister beteken dat hulle hul geloof daadwerklik uitvoer ("hulle volg My") en Jesus skenk hulle 'n wonderlike gawe as erkenning ("Ek gee hulle die ewige lewe"). Die kudde se geloof, luister en gehoorsaamheid geskied onder 'n belofte ("hulle sal in ewigheid nooit verlore gaan nie"), waarvan die sekerheid deur Jesus self gewaarborg word ("niemand sal hulle uit my hand ruk nie").
'n Hamer van 'n ander kaliber
Uit Jesus se gesprek met die Jode in die pilaargang van Salomo blyk duidelik dat hy geen Judas Makkabeus, geen Hamer met swaard, spies en boog is nie. Hy is die gestuurde van die Vader om die werk van die Vader te kom doen.
In Jesus versamel die Vader 'n kudde wat aan Hom behoort, en sy koningskap herken. Jesus leer sy skape om Hom te volg en te gehoorsaam. So bring Hy die volheid van lewe, die ewige lewe, vir hulle. Hy beskerm hulle, en hulle gehoorsaam Hom.
God se aksie in die wêreld is om in Jesus geloofsgemeenskap in 'n dissipelkring te skep. God leer mense deur Jesus om Hom te volg. Jesus is die manier hoe God koning in ons lewens word. Deur ons geloofsgemeenskap in Jesus en deur ons gehoorsaamheid verander God die wêreld.
Ons wêreld is vol mense wat deur geweld hulle ideale wil vestig. Dink aan Hamer George Bush, of Hamer Osama bin Laden. Dink aan die hamers van Parys, Istanboel en Brussels. Tegnologie het soveel sterker hamerslae as ooit moontlik gemaak. Dit verlei ons, want ons meen ons kan ons toekoms en ons voorspoed op ons eie manier skep.
Wil ons deel wees van so 'n verhaal? Of wil ons deel wees van die verhaal van die goeie Herder, wat sy kudde leer en op die regte pad lei? Die Herder wat roep, insluit, leer, gehoorsaamheid bewerk en vir ons 'n toekoms gee?
Dan is ons roeping om ons te laat inbind in 'n intieme verhouding met Jesus. Te let op sy woorde, en dit te doen. Soos Hy ons leer deur sy Woord en Gees.
13Die genade van die Here Jesus Christus en die liefde van God en die gemeenskap van die Heilige Gees sal by julle almal wees. (2 Korintiërs 13)
Mag God ons geestesoog verhelder dat ons kan weet watter hoop sy roeping inhou; en dat ons kan weet hoe geweldig groot die krag is wat God uitoefen in ons wat glo – dieselfde krag waarmee God vir Jesus uit die dood opgewek het;