Rook | minderheidsverslag
Kan jy die pyp rook?
Adam Tas (die eerste een) was so gaaf om ‘n dagboek te hou. Daarin vertel hy van hoe hy en sy vriende tabak gerook het. Mens kry die indruk dat die rokery eintlik ‘n kuier was. Daar is ietsie gedrink, kaart gespeel, gesels en natuurlik tabak gerook. Dit was in die vroeë 1700’s.
Die mans van die Boerevolk word dikwels voorgestel as pyprokers. Soveel so, dat vertel word dat Keyser pype spesiaal (in Londen) vir hulle gemaak is. Die meerderheid mans het pyp gerook, die pa’s, die ooms, die neefs. Die president, die generaal en die dominee. Sarel Cilliers het ‘n kalbaspyp gehad, President Paul Kruger het ‘n kromsteel gehad. Ons het ook ‘n paar uitdrukkings in ons taal oor tabak en pype. ‘n Lelike pyp rook, Sal hy die pyp rook?, Stop van myne, Twak praat, Jou twak is nat. Dit sê vir ons dat pyp rook deel van ons kultuur is.
Pyprook was nie net by ons gewild nie, dit was oorsee ook so. ‘n Pyp was gesien as deel van ‘n man se noodsaaklike benodigdhede. Van die duur klerewinkels het ook pype verkoop as ‘n mode item, met ander woorde dat die man cool kan lyk. ‘n Pyp is ook gekies om by jou gesigstruktuur te pas. ‘n Goedgeklede man het ‘n pyp gehad. Beroemde akteurs het poseer met ‘n pyp (Cary Grant, Clark Gable, Tom Selleck). Daar was ook vroulike pyprokers soos Koningin Victoria, Gertrude Stein en Greta Garbo.
Jong mans het begin rook wanneer hulle universiteit toe gaan. Pyprook was iets wat geassosieer is met intellektualisme. Albert Einstein, CS Lewis, Bertrand Russell, Mark Twain, Jacques Cousteau, Henry Mancini was almal pyprokers. Soos Einstein dit gestel het: “I believe that pipe smoking contributed to a somewhat calm and objective judgement in all human affairs.”
Die hele proses van keuse van pyp, keuse van tabak, die stop van die pyp, die aansteek daarvan, die eerste trekke, is alles ‘n ritueel. Vir mense is sulke rituele nuttig om insig te vind en om orde uit chaos (in denke en emosies) te skep. Dit kan ook dien as viering van iets, ‘n sukses wat behaal is. Derhalwe is die pyproker veronderstel om geordende gedagtes en emosies te hê en om 00r goeie oordeel te beskik.
Die rook van ‘n pyp en die rook van ‘n sigaret is twee verskillende dinge. Die rook van ‘n sigaret is geriefliker. Dis maklik om ‘n pakkie in jou sak te dra, dis maklik om aan te steek, dis maklik om dood te druk as jy klaar is. Die pyproker het sy pyp, sy tabaksak en sy stopgereedskap om saam te karwei. Om te stop en aan te steek vat ‘n rukkie en as jy klaar gerook het, vat dit weer ‘n rukkie om uit te klop en skoon te krap. Met sigarette is daar nie onderhoud betrokke nie. Met die pyp is daar ‘n hele skoonmaakproses en gereelde onderhoud nodig. Pyprook is goedkoper. Hoewel ‘n pyp relatief duur is om aan te koop, is die pyptabak heelwat goedkoper as sigarette. Die pyproker trek ook minder rook in as die sigaretroker. Met ‘n pyp is dit skuif, skuif, trek in (puff, puff, inhale). Met die sigaret is elke trek ‘n intrek.
Dit word vertel dat, in 1964, die Surgeon General van die V.S.A. bevind het dat pyprokers langer leef as mense wat nie rook nie. Daarvolgens blyk dit dat mense wat wel rook, eerder pyp moet rook, aangesien dit ‘n meer gesonde manier is om tabak te geniet. Tabak is ‘n natuurlike produk, ‘n kruie, organies, en eko-vriendelik. Dit help ook teen lastige goggas.
Dit was seemanne wat in die 1500’s tabak in Europa bekend gestel het. Na bewering het hulle vertel dat die rook van tabak help vir honger en dors, dat dit kalmerend is en dat dit ‘n gevoel van vreugde gee.
Onthou ook dat jy 18 moet wees voor jy mag pyp rook en op elke pakkie tabak is al die gesondheidswaarskuwings wat jy moet lees. Sommige mense beskou rook as ‘n sonde en derhalwe moet jy ook ekstra belasting daarop betaal.
(Foto uit: Gentlemans Gazette, Guide to Tobacco Pipes and Pipe Smoking, 5 March 2014)
Author Wilco LabuschagnePosted on 5 Februarie 2017 Categories TwakpraatjiesTags Boerevolk, Lewenswyse, Nikotien, Rook, Tabak, VolkskundeLeave a comment on Kan jy die pyp rook?
Is dit twak, of wat?
Daar sit jy in benarde omstandighede. Jy is in ‘n oorlewingsituasie. Daar is peste en jy het kwale. Al wat jy het, is dit wat jy in jou rugsak het. Gelukkig het jy jou rookgoed saamgebring. Jy kan dit gebruik vir die peste en kwale wat jou daar in die wildernis teister. So sê oorlewingskenners.
Tabak kan glo gebruik word vir parasiete in die ingewande. Hierdie parasiete kry jy van water en voedsel wat gekontamineer is. Jy moet so een tot een-en-‘n-half sigarette eet, dan herhaal jy dit na 24 tot 48 uur. Tabak kan ook gebruik word as ‘n afweermiddel vir insekte. Jy laat ‘n sigaret oornag in water week, dan gebruik jy die “sous” in en om jou skuiling en waar jy ookal ‘n insekprobleem het. Jy kan ook ‘n “pap” maak deur tabak te kou of met water te meng. Dit smeer jy dan op bytplekke en klein snye. Daar word gesê hierdie “pap” is ook doeltreffend as ‘n uitwendige pynmiddel. Dit kan ook vir tandpyn gebruik word. Die Amerikaanse Rooihuide (ook bekend as Indiane) glo dit kan vir slangbyte gebruik word. In oorlewingsomstandighede is ruilhandel belangrik. Alle tabakprodukte is goeie ruilmiddels.
Bo en behalwe uiterste omstandighede, kan tabak ook effektief in die tuin gebruik word teen allerlei goggas. Molle haat glo tabak. Neem ‘n pakkie non-filter sigarette, breek dit fyn en gooi dit in mol se gat. Om van spinnekoppe ontslae te raak, gebruik pruimtabak en water om ‘n sproei te maak.
Die Rooihuide het ook tabak gebruik vir velontstekings en rumatiek. Hulle het ook geglo die rook van tabak help vir asma. In Indië word gepoeierde tabak gebruik as tandepasta. Daar is selfs sprake dat lyers van sekere geestesongesteldhede baat vind deur tabak te gebruik.
Ek kan niks van bogenoemde bevestig nie, ek noem dit bloot vir die interessantheid daarvan. Indien jy hierdie rate ernstig oorweeg, moet jy liewer deskundiges raadpleeg.
Produkte wat van gedroogde tabakblare gemaak word, is pyptabak, sigare, sigarette, pruimtabak, snuif en gegeurde sisha. In Swede is daar ‘n nuwe ding wat snus genoem word. Dit word onder die bolip geplaas en gesuig. Van die vloeistowwe wat in vape gebruik word, word ook van tabak gemaak. Pruimtabak word gekou en snuif is ‘n tabakpoeier wat in die neus opgesnuif word. Die meeste tabakprodukte word gerook.
Bekendes het die volgende te sê gehad oor die rook van tabak –
Johnny Carson: I know a man who gave up smoking, drinking, sex, and rich food. He was healthy right up to the day he killed himself.
Albert Einstein: I believe that pipe smoking contributes to a somewhat calm and objective judgment in all human affairs.
CS Lewis: A pipe gives a wise man time to think, and a fool someting to stick in his mouth.
Mark Twain: I smoke in moderation. Only one cigar at a time.
Author Wilco LabuschagnePosted on 7 Oktober 2016 17 November 2016 Categories TwakpraatjiesTags Rate, Rook, TabakLeave a comment on Is dit twak, of wat?
Om te pyp of te vape
In my hart der harte is ek ‘n pyproker. Maar ek vape ook.
Wat is die Afrikaans vir vape? Damp? As ek sê ek vape met my vape? Ek damp met my damper?
Ek het nog nie die hubbly-bubbly probeer nie, ek sal ‘n plan moet maak.
Mense gebruik tabak al vir iets soos 5 000 jaar. Dit word gerook, gesnuif en gekou. Nou ook gedamp. Blykbaar neem tabakproduksie steeds toe. Daar word gereken dat die aantal tabakgebruikers teen 2050 gaan verdubbel.
Die vape is ‘n elektroniese apparaat wat ‘n nikotienvloeistof elektries damp, die dampe word ingetrek net soos met sigarette. Die verskil is dat die vape nie tabak brand nie, maar ‘n vloeistof (wat nikotien mag bevat) verhit tot dit dampe maak. Dit is in 2013 deur ‘n Sjinese apteker met die naam Hon Lik uitgevind. Die vape het geweldig populêr geword by die jonger geslag wêreldwyd (by ons ook). Die vape word gebruik as plaasvervanger vir sigarette of as ‘n ontspannings aktiwiteit. Dit word ook aanbeveel vir mense wat wil ophou rook.
Die meeste vape toestelle word vervaardig in Sjina. In 2014 was daar 466 verskillende handelsmerke van vape toestelle. Die vloeistof wat gedamp word is ‘n oplossing van propileenglykol en plantaardige glisiriene wat gemeng word met nikotien en geurmiddels. Daar word gemeen dat daar meer as 8000 verskillende geure vloeistowwe is. Gewilde geure is sjokolade, cappuccino en vrugte.
Die hubbly bubbly (ook bekend as hookah, of shisha) is ‘n waterpyp waarmee tabak gerook word. Dit gebruik ook gegeurde tabak. Hoewel dit ook turkse pyp genoem word, kom dit oorspronklik uit Indië of Persië en word algemeen gebruik regdeur die Midde-Ooste. Hoewel nuwe tegnologie materiale beskikbaar is vir die vervaardiging van die hubbly bubbly, word die meeste nog van tradisionele materiale gemaak.
‘n Hubbly bubbly bestaan uit ‘n tabakkom, ‘n metaalskag tussen die tabakkom en die waterhouer en ‘n buigbare slang met mondstuk waarmee die rook opgesuig word. Die waterhouer word gevul met water todat die metaalskag onder water is. Die tabakkom bevat die tabak waarop ‘n brandende kooltjie geplaas word. Deur die mondstuk te suig, word die tabakrook deur die water afgekoel voordat dit ingetrek word.
Die rook van ‘n pyp is ‘n ritueel wat vroeër geassosieer was met denkers, skrywers en here. Bekendes soos Albert Einstein, Mark Twain en CS Lewis was almal pyprokers. Die Oom Paul pypvorm is vernoem na President Paul Kruger. Die pyp stimuleer die denke en gee geleentheid vir nadenke. Die hele proses van die pyp skoonkrap, stop met tabak, aansteek en rook is ‘n hele prosedure. Daar word gepraat van die kuns van pyprook.
Die materiaal waarvan die pyp gemaak word, is ook belangrik. Bruyére (gemaak van die wortels van ‘n plant) en meerschaum (‘n kleiagtige mineraal) word as die beste vir die kop van die pyp beskou. Die tabak wat deur pyprokers gebruik word, word lugdroogtabak genoem en is iets anders as die tabak wat vir sigarette gebruik word.
Hoewel daar pypfabrieke is, word die mooiste en interessantste pype met die hand gemaak. In Suid-Afrika is daar minder as ‘n handvol pypmakers. Hulle pype is handgemaak en is versamelitems.
Outydse tabakwinkels (tobacconist) wat pype verkoop is deesdae skaars en gewoonlik hou hulle ook luukse goedere aan. Vape-winkels is redelik algemeen (daar is ook kettingwinkels wat dit verkoop). Die hubbly bubbly is oral verkrygbaar. Die nuutste ontwikkeling is die smoke shop (rookwinkel?). Hier word die tradisionele tabakwinkel verenig met die vape shop en die hubbly bubbly handelaar, alles onder een dak. Sommige winkels maak ook voorsiening vir ‘n smokers lounge.
Die ou sêding “kom ons maak ‘n dampie” het nou ‘n heel nuwe betekenis en toepassing gekry.
Author Wilco LabuschagnePosted on 20 September 2016 30 Oktober 2016 Categories TwakpraatjiesTags Nikotien, Rook, Tabak3 Kommentare op Om te pyp of te vape