Waarom haat jy my dan so? – Hervormend
Die kerk kan sonde nie vermy nie, al verstaan die wêreld nie wat sonde is nie. Die Bybel beredeneer dit nie eers nie: alle mense sondig. En, sê dieselfde Bybel, vir alle mense in hierdie wêreld is daar uitkoms by Jesus Christus te vind. Dit moet die kerk wyd en syd sê. Maar jy kry vir Jesus Christus geen begrip nie, as jy nie eers die sonde verstaan nie. Dis van Christus dat die sondige kerk geleef kry. Maar vir sondes werk lysies nie.
Johannes 15 : 18 tot 25
13 November 2016, NHKA Kampersrus
Die heel eerste ding wat ons vandag in hierdie erediens gaan doen, is om dankie te sê vir die heerlike reën, die eerste regte reën na die ergste droogte van ons lewens. Kom ons loof God vir sy goedheid. Die Here het ons gebede verhoor!
Gesang 458 strofes 1 en 2
In vandag se erediens gaan dit weer oor wat sonde is.
Verlede Sondag het ons geleer die gevaarlikste ding wat jy met sonde kan doen, is om daarvan ŉ ding of ŉ daad te maak. Sonde lyk nie so nie. Sonde is gedagtes en gesindheid. Sonde is ingesteldheid en geneigdheid. Sonde sit in bedoeling. Maar kan jy lysies maak van bedoelings?
Maar meer daarvan later.
Ons het ook kennis geneem van skade en van lewensverlies wat deur die reën aangebring is. Terwyl ons jubel, huil twee ouers in Alexandra oor ŉ kind wat in die water geval het toe ŉ tak waaraan hulle geklou het, gebreek het. Ons bid vir hulle. En vir ŉ ma wat in Capital Park deur die Jukskei weggevoer is. En talle ander wat in fratsvloede omgekom het. Ons sê dankie, vir die soet- en selfs ook vir die pynlikheid van die aardse lewe.
Gesang 459 strofes 3 en 4
Ons kom na God toe in erediens. Maar dis God wat vir ons gekom soek het. Want sonde is iets waarvan God mense moet red. Ons kom nie vanself daaruit weg nie. Gelukkig ken God ons, en Hy kom red en herstel ons. Kom ons sê dit in ons toetredelied,
Psalm 25 strofes 2 en 5
Ons is ŉ gemeente wat met sonde en skuld hier aankom om die Here te dien. Maar ons vind vreugde in die Here. Kom ons sing dit uit
Psalm 37 verse 3, 10, 13 en 15.
Dit help nie om sonde te probeer wegsteek nie. Wat ons moet doen, is om eerlik te wees, en met die sak patats vorendag te kom. Luister na Psalm 32.
Om sonde te erken en te bely is nie sommer maklik nie. God laat geen sonde ongestraf bly nie. Ons weet dit by voorbaat al. Maar eerlike belydenis aan God is die enigste pad hieruit. Kom ons bely ons sonde met
Psalm 38 strofes 2,4 en 6 (Tweede melodie)
Gesang 342 strofes 1 en 2
Gesang 387 strofe 4.
Onthou wat Ek vir julle gesê het: ‘n Slaaf is nie belangriker as sy eienaar nie. As hulle My vervolg het, sal hulle julle ook vervolg. As hulle my woorde ter harte geneem het, sal hulle julle s’n ook ter harte neem.
Kom ons sing biddend dat die Here ons soos Jesus moet laat word: nuwe mense wat verdra, vergeef en versoen waar ons normaalweg sou spot en haat.
Gesang 396 strofes 1, 2, 3 en 4
“Dwaling en gif”
Niemand buiten die kerk praat ooit oor sonde nie. Dis ŉ ou en uitgediende idee, sê die wêreld. Dit belaai onskuldige mense met swaar skuldgevoelens, dit beduiwel mense se vordering en vooruitgang want dit rysmier die selfbeeld en ondermyn selfvertroue. Sonde, nes enige ander negatiewe ingesteldheid oor onsself, pootjie mense nog voor hulle begin probeer leef het. Om by voorbaat al te weet jy gaan met iets nie slaag nie, motiveer jou nie om daarmee vol te hou nie. En sonde sit die wêreld alewig in die beskuldigdebank, en dis nie ŉ lekker plek om te wees nie.
Maar die kerk kan sonde nie vermy nie. Die Bybel beredeneer dit nie eers nie: alle mense sondig. En, sê dieselfde Bybel, vir alle mense is daar uitkoms by Jesus Christus te vind. Vir alle mense in hierdie wereld is daar uitkoms uit die sonde uit. Dit moet die kerk wyd en syd sê. Maar jy kry vir Jesus Christus geen begrip nie, as jy nie eers die sonde verstaan nie.
Martin Luther voel so sterk daaroor dat die kerk oor sonde moet praat dat hy sê:
“Die kenmerkende onderwerp van die teologie is die mens, wat aan die sonde skuldig en daaraan onderworpe is, en God wat die sondige mens regverdig en red. Wat buite hierdie onderwerp om in die teologie nagevors en bevorder word, is dwaling en gif.”
So onaangenaam as wat dit mag klink, wanneer ons toegee dat sonde ŉ ouderwetse begrip is wat geen indruk meer op vandag se mense kan maak nie, of dat sonde mense net terughou en hulle groei belemmer, het die kerk die evangelie verloor en het ons opgehou om ’n selfstandige instelling met ’n eie plek en ŉ unieke boodskap te wees.
Ons moet oor sonde praat. Ons moet oor vryspraak uit die sonde praat.
Wat ons hier in die kerk wel moet besef, is dat ons met “sonde” kies vir ŉ vreemde idee wat die wêreld laat gril. Die kerk hou haar besig met vreemde woorde, sê hulle. Hulle moedig ons aan om van sulke woorde af te sien. Wel, afsien kan ons nie. Maar ons moet seker maak ons – en uiteindelik ook die wêreld – weet wat ons met hierdie woorde bedoel.
Daar is ŉ maklike manier om dit te doen, so verlei die sonde ons om te glo. Maak ŉ lysie. Die wêreld verstaan lysies. En daar’s talle voorbeelde van sulke lysies in die Bybel.
Die Here haat ses dinge, nee, sewe (Spreuke 6 verse 16 tot 19)
“Die Here haat ses dinge, nee, sewe waarvan Hy ŉ afsku het:
1. oë wat straal van hoogmoed,
2. ŉ tong wat lieg,
3. hande wat met bloed bevlek is,
4. gedagtes wat met komplotte besig is,
5. voete wat net een koers ken, die van die kwaad,
6. ŉ getuie wat lieg en
7. iemand wat rusie stook tussen broers”.
Spreuke 6 verse 16 tot 19 is so ŉ lysie. Spreuke sê
Help dit? Kan ons hiermee volstaan? Kan ons vir die wêreld sê dat as hulle by die sewe goed hou, God met hulle tevrede gaan wees? Dis waar dat nie een van die goed mooi is nie. Maar ons kan dadelik agterkom dat dit nie eers probeer om ŉ volledige lys van alle sondes te wees nie. Hierdie teks wil wel sê ŉ mens kan met elke stukkie van jou lyf allerhande sonde doen: met jou oë, jou tong, jou hande en jou voete en met jou gedagtes. Jy kan selfs ŉ hele mens oortuig om te lieg om jou bas te red. En omdat jou menswees nie by die vel van jou eie lyf ophou nie, maar oorloop in jou familie – jy is ook jou familie – kan jy ook jou broers by jou sonde betrek.
Maar hoekom sou enigeen enige van die sewe goed wou doen? Ek bedoel, verklaar dit al waarom die wêreld ons so haat? Of haat hulle ons oor ons vir hulle probeer voorskryf hoe om te maak en wat m nie te doen nie?
Sewe “dodelike sondes”
Ander mense het sewe ander “dodelike sondes” gaan soek. Hulle staan nêrens in die Bybel so mooi in ŉ ry nie.
Hulle wil dit hê dat alle sondes onder een van hierdies sal kan inpas. Elkeen van daai sondes is dodelik, sê hulle. Maar alle sonde maak tog dood. Alle sonde word met die dood gestraf. So sê God. Is dit regtig alle sondes daai?
Kyk jy na Eksodus en Deuteronomium, waar die Gebooie opgeteken staan is daar 10 van hulle.
1. Jy mag in geen ander gode glo nie.
2. Jy mag nie beelde maak en hulle dien nie.
3. Jy mag die Naam van God nie misbruik nie.
4. Jy moet die sabbatdag heilig hou deur te rus en te dink wat God doen.
5. Jy moet jou vader en jou moeder eer.
6. Moenie moord pleeg nie.
7. Moenie egbreuk pleeg nie.
9. Jy moenie lieg nie.
10. Jy mag niks begeer wat aan iemand anders behoort nie.
Hierdie 10 gebooie is nooit bedoel om ŉ sondelys te wees nie. Dis ŉ lys van hoe jy jou gedra as jy in die verbond tussen God en Israel staan.
Trouens, die Bybel gee nooit voor dat dit ŉ volledige lys van sondes iewers openbaar maak nie. Die probleem met al hierdie lyste is dat dit voorgee dat sonde die oortreding van ŉ wet of reël is. Ons noem die Tien Gebooie ook “Die Wet”, maar dis die basiese ooreenkoms tussen God en Israel: dis die terme van hulle verbondsverhouding, die grondwet van hulle verhouding met mekaar.
Paulus sien raak dat sonde baie verder en dieper gaan as om op ŉ lysie af te gaan. Dis die Begeerte-Gebod wat hom slapelose nagte gee. Maar hoe sit jy al die sondes van begeerte op ŉ lysie?
Dit het Luther ook laat regopsit. Luther kom agter dat sonde met menslike hartsbegeertes te make het wat die mens verlei om te vertrou in ander dinge as in God. Hierdie wegdraai van die God van die Bybel, is sonde. Luther sê dat sonde ‘ongeloof’ is. Dit begin by ons halsstarrige hardhorendheid: om nie te wil hoor van die beloftes van liefde en genade wat God in Christus aan ons gee nie. Mense wat hierdie boodskap nie wil hoor nie, moet nog bly leef, en moet daarom die lewe in hulle eie hande neem. Hoe? Ons skep met ons hartsbegeertes afgode wat lyk of hulle ons drome gaan waar maak. Geen belediging van God kan erger wees as om te weier om God se beloftes te glo nie.
Sonde het dus te make met die weerstand teen en onwilligheid om God se beloftes te glo; en wanneer ’n mens God se beloftes nie wil glo nie, verlaat jy jou op iets anders, naamlik die afgode waarmee jou hart vorendag kom. Die kern van sonde is dat jy daarmee sê dat jy God nie op sy woord kan neem nie. God lieg. Sonde is dus, om dit kort te stel, ondankbaarheid en oneerbiedigheid teenoor God. Dis erge vergryp.
En wanneer iemand God nie kan eerbiedig nie, en vir God nie kan liefhê nie, moet hy homself liefhê. Selfliefde is jou begeerte om jouself te geniet en te aanbid. Dis wat sonde is, glo Luther. Wat tragies is, is dat iemand wat net vir homself lief kan wees, in ’n wese verander wat ‘in-homself-gekeerd-raak’. Hy leef net in homself en vir homself, en op hierdie wyse trek hy hom terug in ’n klein wêreldjie wat aanhoudend bedreig word deur die mooiheid van die groot wêreld van God.
Waarom dan, haat hierdie groot en mooi wêreld van God, vir my? Dalk oor die wêreld jou nie aanbid soos jy verwag hulle moet nie? Oor die wêreld jou eerbetoon skuld?
Nog ŉ lys
Die Nagmaalsformulier maak toe nog ŉ lys. Dis nie meer ŉ lysie nie, die ding word al hoe langer! Omdat die oordeel van God sulke mense sal tref “wil ons . . . almal wat die volgende sondes doen, waarsku om nie aan die nagmaal van die Here deel te neem nie, en aan hulle verkondig dat hulle buite die ryk van Christus verkeer.” So sê die Nagmaalsformulier.
1. Ons praat van mense wat aan ander gode as die een ware God glo,
2. mense wat afgestorwenes, engele of ander geskape wesens en dinge om hulp aanroep,
3. asook mense wat aan afbeeldings eer betoon.
4. Verder, almal wat hulle met toordery en waarsêery ophou,
5. wat diere, mense of dinge sogenaamd besweer en almal wat daaraan glo;
6. almal wat God, sy Woord en die heilige sakramente verag,
7. asook almal wat teen God laster.
8. Voorts, almal wat skeuring in die kerk
9. en rewolusie teen die staat wil veroorsaak,
10. almal wat meineed pleeg
11. en almal wat die gesag van hulle ouers, meerderes en owerhede misken.
12. Hierby ook alle moordenaars,
14. rusiemakers en
15. dié wat in haat en nyd teenoor hulle naaste lewe.
16. Laastens ook hulle wat egbreuk pleeg, die huwelik misken en onsedelik lewe;
17. ook dronkaards,
22. hebsugtiges en
23. almal wat ‘n dergelike afstootlike lewe lei.
Want, sê die Formulier, “Christus het immers sy nagmaal ingestel vir dié wat in Hom glo.” By implikasie, al hierdie goed is ongeloof. Die teendeel hiervan is volgens die Formulier nie dat jy tot nou toe onskuldig was aan enige van hierdie sonde nie. Die nagmaaltafel is nie vir sondeloses nie. Die vereiste vir aansit aan die tafel is “of ons van nou af [vir die genade dat God ons van alle sonde vryspreek] aan God dankbaarheid gaan bewys en dit in ons hele lewe sal openbaar deur opreg voor Hom te lewe. Verder, of ons eerlik alle vyandskap, haat en nyd uit die weg sal ruim en ‘n ernstige voorneme het om voortaan in ware liefde en eensgesindheid met ons naaste te lewe. God wil almal met so ‘n gesindheid en houding in genade aanneem en as waardige tafelgenote van sy Seun Jesus Christus aanvaar.”
Langer en langer word die lys.
En daar kom dit nou uit: haat en nyd. ŉ Gebed dat God die haat uit ons moet uithaal.
Hoe lyk haat?
Maar sondelysies werk ook nie vir haat nie. Hoe lyk haat? Hoeveel vorme kan haat aanneem?
Professor Natie van Wyk kom met ŉ lys na vore wat seker die naaste kom aan ŉ volledige omskrywing van wat sonde is. Maar dis nie ŉ lys van dade of van dinge, misdade of oortredings of reëls vir goeie sedes nie. Dis ŉ lys gesindhede, ingesteldhede, koerse wat mense inslaan, bedoelings agter dade, motiverings en dryfvere. Hy kry een en almal van hulle uit die Bybel.
So lyk sonde, sê die Bybel
1. Sonde is opstand teen God
2. Sonde is ’n lewe sonder God
3. Sonde is ’n gerigtheid op die aardse werklikheid sonder God
4. Sonde is die weiering om God God te laat wees
5. Sonde is ongeloof
6. Sonde is opstand teen die genade
7. Sonde is verwerping van God se liefde
8. Sonde is die weiering van genade en barmhartigheid
9. Sonde is afgodsdiens
10. Sonde is hoogmoed
11. Sonde is radikale selfgesentreerdheid
12. Sonde is selfliefde
13. Sonde is die minagting van jou eie menslikheid
14. Sonde is die onwilligheid om te besluit en te handel
15. Sonde is die ontduiking van verantwoordelikheid
16. Sonde is die totale gebrek aan selfvertroue
17. Sonde is selfhaat
18. Sonde is traagheid en luiheid
19. Sonde is die vermorsing van jou potensiaal
20. Sonde is ’n gebrek aan entoesiasme vir die lewe
21. Sonde is die oortreding van die wet
22. Sonde is liefdeloosheid
23. Sonde is die verlies aan glans in die wêreld
24. Sonde is die gebrek aan die goeie
25. Sonde is dwaasheid en domheid
26. Sonde is die weersin in die andersheid van ander
Maar dalk verklaar nog nie een van hierdie goed die vraag waarom haat die wêreld my nie.
O ja, die wêreld haat my. En die wêreld haat vir jou ook. Sonder enige goeie rede. Die wêreld het geen goeie rede nodig om te maak wat hy wil nie. Dis wat die wêreld doen: hy maak nes hy wil.
Dis wat Jesus self gesê het: ‘Hulle het My sonder rede gehaat.’
Maar vir ons haat hulle oor ons nie meer saam met hulle hoort nie. Ons het verander. Ons is anders. Ons was sondig, maar ons is nou vrygespreek. Ons behoort nou aan God. Sonde is immers die weersin in die andersheid van ander. Veral as jou andersheid kom daarvan dat jy nes God is, of oor dit duidelik word God het jou lief. Ons het geleer ons en ons begeertes is nie gode nie. Hulle maak jou nie gelukkig nie. Hulle is nie wat hulle adverteer nie. Jy koop ŉ kat in die sak. Jy loop jou liederlik vas. Maar ons het geleer die sonde is nie die einde van die pad nie. Loop jy jou vas in die doodloopstraat, help God met Jesus Christus jou daaruit: Hy vat al jou sonde weg. Hy haal jou uit jou sonde uit. Die sonde bepaal nie meer wie en wat jy is nie. En vir die wêreld wat in begeertes glo, is dat jou lewe nou werk, die ergste aanstoot. Jy wys hulle mislukking uit. Hulle haat dit. Hulle haat jou en hulle haat my.
Nie lysies nie, begeertes is die gif. Jy kan lyste omseil. Begeertes grawe hulle in, groei, en fop jou elke seisoen met vreemde, nuwe vrugte.
En Jesus, wat sê Hy? Jesus sê daar is net twee reels, nee, net een.
Jesus sê doodeenvoudig en tegelyk veel, veel meer ingewikkeld: kry lief!
Wees lief vir mense.
Wees lief vir God.
Dog, die laaste woord hieroor is net dit: liefde!
Verwys THT Jaargang 1 Nommer 2 ‘Sonde’ en ‘erfsonde’ is vreemde begrippe (Prof Natie van Wyk)
Gesang 585 strofes 1 en 3
Gesang 566 strofes 1, 2 en3
Posted on 13 November 2016 27 November 2016 Posted in Eredienste, Gedink oor God, HervormdTagged 7 sondes, begeertes, die kerk moet liefhe, die wereld haat, Erediens, gebooie, goeie sedes, haat, Hennie la Grange, Hervormd, Hervormend, hoe lyk haat?, hoekom haat jy my, jy mag nie begeer nie, Kampersrus, liefde, liefde vir self, reels, sewe dodelike sondes, sonde, sondelysies, sonder rede gehaat, wat is sonde?, wette