Begroting: ‘Strop om belastingbetalers se nekke al nouer’Pres. Cyril Ramaphosa saam met adjunkpres. David Mabuza en Tito Mboweni, minister van finansies. Saam met hulle is Mark Kingon, waarnemende kommissaris van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens, en Dondi Mogajane, direkteur-generaal. Die foto is geneem nadat Mboweni sy begrotingsrede in die parlement gelewer het [20 Februarie 2019]. (Foto: Elmond Jiyane, GCIS) Mboweni het Woensdagmiddag tydens sy 2019-begrotingsrede gesê die staat sal R69 miljard oor die volgende drie jaar aan Eskom betaal om die sukkelende staatsinstansie van bankrotskap te red. Die minister het gesê dié reddingsboei is afhanklik van die aanstel van ŉ onafhanklike persoon verantwoordelik vir die herstrukturering van Eskom. “Dit bly egter onregverdig dat die belastingbetaler weereens aanspreeklik gehou word vir die massiewe vlak van wanbestuur by Eskom, veral gegewe die feit dat Eskom onlangs weer aansoek gedoen het om ’n tariefverhoging,” sê Natasha Venter, woordvoerder by AfriForum. Ook dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, is nie ingenome met Mboweni se reddingsboei aan Eskom nie. “Die minister faal om ŉ werklike oplossing vir die kragvoorsiener se finansiële krisis te bied. Die R23 miljard wat bewillig is om Eskom finansieel te ondersteun, is nie genoeg om hom van ondergang te red nie,” sê hy. “Dit is teleurstellend dat die minister nie die privatisering van Eskom aangekondig het nie aangesien die VF Plus dit beskou as die enigste oplossing vir die krisis.” Hy meen die aankondiging dat die aanvanklike vooruitskatting van die begrotingstekort en die omvang van die staat se skuld laer was as wat dit in werklikheid is, is net nog ŉ vuishou in die maag vir belastingbetalers. Die ANC het op sy beurt die hoop uitgespreek dat die reddingsboei aan Eskom sal help om die huidige elektrisiteitskrisis op te los. In ŉ verklaring van Jackson Mthembu, hoofsweep van die ANC, se kantoor sê die regerende party hy stem saam met Mboweni se siening dat finansiële ondersteuning aan staatsbeheerde instansies onderhewig moet wees aan duidelike voorwaardes. Pres. Cyril Ramaphosa en Tito Mboweni, minister van finansies, deel ŉ ligte oomblik by die 2019-begrotingsrede [20 Februarie 2019]. (Foto: Elmond Jiyane, GCIS) Venter het egter haar kommer uitgespreek dat dit op die ou end belastingbetalers is wat die las gaan moet dra van die regering se pogings om Suid-Afrika se spartelende ekonomie en ondernemings in staatsbesit te red. “Die reddingsboeie onder meer aan Eskom en die finansiering van die voorgestelde Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) sal die strop om belastingbetalers se nekke al nouer trek,” sê Venter. “AfriForum is van mening dat die NGV polities gemotiveer is en dat dit nie die gesondheidsuitkomste van die armste en kwesbaarste lede van die samelewing wesenlik sal verbeter nie. Die misbruik van belastingbetalers se geld is ’n nasionale krisis en hierdie skema sal net tot die krisis bydra. “Wanneer ’n mens die hoë vlakke van armoede en werkloosheid, die klein belastingbasis en die swak prestering van die openbaregesondheidsektor in ag neem, is dit moeilik om jou voor te stel hoe ’n regeringsgefinansierde stelsel – wat ‘gratis gesondheidsorg vir almal’ beloof – vir Suid-Afrika geskik is. Die NGV-skema is op ’n regeringstoegediende-, sentraal beheerde-, enkelbetaalmodel gegrond. Hetsy direk of indirek, sal die regering die beskikbaarheid, finansiering en lewering van gesondheidsorg vir almal beheer,” sê Venter. Sy het bygevoeg die burgerregte-organisasie verwelkom wel die besluit dat persoonlike belasting byna onveranderd gelaat is, aangesien belastingbetalers reeds gebuk gaan onder die juk van verskeie versteekte belastings. Tito Mboweni, minister van finansies, met adjunkminister Modli Gungubele en direkteur-generaal Dondi Mogajane weerskante van hom kom by die parlement aan vir die 2019-begrotingsrede [20 Februarie 2019]. (Foto: Elmond Jiyane, GCIS) Groenewald voeg by dat die begroting geen verligting vir die reeds oorbelaste belastingbetaler bring nie. “Die teendeel het tewens gebeur met ŉ verhoging in brandstofheffings en ŉ bykomende koolstofverhoging wat op 1 Junie in werking tree. Daar is ook nie verligting wat persoonlike en maatskappye-belasting betref nie. In die lig hiervan sal daar moeilik ekonomiese groei plaasvind aangesien Suid-Afrikaners se besteebare inkomste al hoe minder word,” sê hy. “Die VF Plus is van mening dat daar ŉ gunstige omgewing vir die privaat sektor geskep moet word om te belê en werk te skep. So ŉ omgewing is slegs moontlik indien beperkende regulasies en wetgewing verslap word, asook belastingkortings ingestel en beleidsekerheid soos oor onteiening sonder vergoeding daargestel word.”