Die Beinbrecht-brug oor die Riviersonderend, Genadendal – Afrikanergeskiedenis
Die Gantouwpas, Steenbras
'n Paar kilometer voordat Caledon bereik word, swaai 'n pad noordwaarts na die Morawiese sendingstasie Genadendal. Hier in die Baviaanskloof, 'n beskutte vallei in die Sonderendrivierberge, het Georg Schmidt van die Duitse Morawiese Broederkerk in 1737 onder die reste van die Hessekwastam met sendingwerk begin. Omdat die Kaapse Kerk hom nie wou toelaat om die doop en die ander sakramente te bedien nie, het hy in 1744 na Duitsland teruggekeer. Eers in 1792 kon die Morawiërs die sendingwerk alhier hervat en is Genadendal tot een van die suksesvolste sendingstasies ontwikkel.
Die pad na Genadendal het oor uiters moeilike terrein gegaan en het naby die sendingstasie deur die Riviersonderend geloop. As die rivier in vloed was, wat gedurende die wintermaande nogal dikwels gebeur het, was die stasie geheel en al afgesluit. Onder leiding van hulle leraar, eerw. J.D. Beinbrecht, het die manne van die stasie in 1819 begin met die bou van 'n brug oor die rivier. Die Xhosa-oorlog van hierdie jaar het egter die werk tot stilstand gebring omdat baie van die mans vir diens in die Cape Corps opgeneem is en na die Oosgrens vertrek het. In April 1820 is die werk hervat. Vyf massiewe pilare van klip, 3 tot 4 meter hoog met 'n deursnee van 3,6 m op die grond, is op 'n afstand van 6 meter van mekaar gebou. Daaroor heen is houtbalke gelê om die brug te vorm.
Die brug was egter nouliks twee jaar in gebruik of die balke is deur vloedwaters weggespoel. Die pilare het egter ongeskonde bly staan. In 1823 word hulle twee meter hoër gemaak en aan elke kant kom 'n ekstra pilaar sodat die brug die totale lengte van 69 meter bereik het. Met die stormwaters van 1881 het die eindpilaar aan die kant van Genadendal weer ineengestort.
Die brug is gebou en onderhou hoofsaaklik met skenkings deur sendingvriende en bure. Bekend is veral die aansienlike bydraes deur baron Von Ludwig in 1842. In 1906 het die Afdelingsraad uiteindelik die verantwoordelikheid vir die onderhoud van die brug oorgeneem.
Ses jaar daarna is die houtwerk deur 'n staalraamwerk vervang, en die pilaar wat in 1881 ineengestort het, is herstel. Tans dra dit nog die drukke verkeer na Genadendal, Greyton en die plase noord van die Riviersonderend.
Natekening: G.H. Proper • Die Beinbrecht-brug • Swellendamse Drosdy-kommissie: Ou Swellendam
Bron: Oberholster, J.J. 1972. Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn, p. 105.