Verkiesing 2019: Twee stemverskynsels in SATheo Venter is ŉ politieke en beleidspesialis en dosent aan die Besigheidskool van die Noordwes-Universiteit (NWU). Foto: Mariné Lourens/Maroela Media. Kiesers het Woensdag landswyd na stemlokale gestroom maar dit lyk reeds of die aantal kiesers wat wel hul kruisies getrek het in die sesde algemene verkiesing gemiddeld laer is as in die 2014-verkiesing. Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het teen Donderdag omstreeks 12:00 reeds amper 5 miljoen stemme getel en op daardie stadium was die stempersentasie sowat 65%. “Hoewel dit veel meer is as die aantal kiesers wat tydens 2016 se munisipale verkiesing opgedaag het, is dit aansienlik laer as in 2014. Die aantal kiesers wat by die stembus opgedaag het, het ook ŉ bepaalde invloed op vanjaar se uitslae,” het Theo Venter, ŉ politieke ontleder verbonde aan die Noordwes-Universiteit, gesê. Verder is daar ook ŉ duidelike verskynsel wat besig is om in Suid-Afrika te ontwikkel waar daar ŉ veel laer stemtempo in die platteland is teenoor meer kiesers wat stem in dorpe en die stedelike gebiede. Die Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad (WNNR) voorspel in hierdie stadium dat die ANC sowat 6% minder stemme in vanjaar se verkiesing sal kry. Dit is iets waarmee Venter tans saamstem. Dié party het in 2014 ŉ stempersentasie van 62% op hom verenig maar dit lyk nou of die ANC se steun na 56% kan afneem. “Die DA behou sy steunvlak met meer as 20%, terwyl dit lyk of die EFF nie maklik deur die plafon van 10% se steun sal kan breek nie.” Nog ŉ interessante waarneming wat Venter uitgewys het, is dat die VF Plus tot dusver sy steun verdubbel het. “Die party het steun van die DA weggevat, maar die DA staan steeds sterk as die grootste opposisieparty omdat dié party weer swart kiesers bygekry het. Daar was beslis ŉ verskuiwing in die kiesersprofiel van die DA.” Venter sê iets wat vir hom hierdie verskynsel tussen die DA en die VF Plus goed onderstreep is die feit dat die VF Plus reeds die kiesafdeling van Schweizer-Rencke gewen het, wat voorheen ŉ vesting van die DA was. “Dit lyk of die IVP sukkel om sy ondersteuning uit te brei in hierdie verkiesing terwyl Cope se bodem heeltemal uitgeval het. Die BLF het ook nog nie daarin geslaag om enige noemenswaardige steun te kry nie.” Politieke partye het verskeie probleme by die OVK aangemeld, wat ŉ tekort aan stembriewe in die Wes-Kaap ingesluit het. Die partye was ook bekommerd oor talle gerugte dat kiesers die ink wat hulle duime merk om aan te dui dat hulle reeds gestem het, maklik kon verwyder. Die bekommernis is dat kiesers so ŉ tweede keer kon stem. Volgens die partye het van die skandeerders in sommige gevalle nie by sekere stemlokale gewerk nie en van die OVK-beamptes het gebrekkige opleiding gehad. Die OVK het egter die versekering gegee dat die bewering nie die integriteit van Woensdag se verkiesing nie in gedrag sal bring nie. Venter meen dié bekommernisse is in hierdie stadium nog net “tegniese bekommernisse” wat nie ŉ direkte invloed op die finale uitslag van die verkiesing sal hê nie. “Ek dink die gemiddelde laer stemtempo is ŉ goeie aanduiding dat daar nie soveel dubbele stemme van kiesers kon wees nie. Hierdie probleme was nie omvangryk genoeg nie.” Hy sê die rooi vlae is egter iets waaraan die OVK sal moet aandag gee en dit sal beslis reggestel moet word voor die volgende munisipale verkiesing wat oor 18 maande plaasvind.