Handelinge 10: 34 – 43 (Willie Cilliers)
Ander tekste: Jesaja 25:6-9; Psalm 118:1-2,14-24; Johannes 20:1-18
Jesus se opstanding bring nuwe insigte en open nuwe lewensmoontlikhede met ingrypende implikasies vir sy gemeente met die oog op die wêreld.
Handelinge 10:34-43 word ook in Woord teen die Lig 1/9, 88-97 as preek vir Paassondag behandel. Dit is belangrik dat dit gelees word asook die inleidingsartikel in Woord teen die Lig 1/3, 7-32.
Die geskiedenis van die kerk staan onder beheer van God. Die boek Handelinge gee 'n beskrywing van die vroeë geskiedenis van die kerk sodat ons daaruit kan leer dat dit God is wat aan sy kerk die opdrag gee, toerus, bewaar, begelei en stuur.
In die boek kom betreklik baie toesprake voor. Eintlik gaan dit in die toesprake en die hele boek om die werksaamhede van die verhoogde Christus deur sy apostels en dienaars, wie se taak dit was om van Hom en sy opstanding te getuig (De Villiers). Handelinge 10:34-43 is Petrus se derde toespraak in dié boek. Hy gee 'n verduideliking van die visioene wat hy sowel as Kornelius ontvang het, hoe hulle mekaar ontmoet het en wat die doel daarvan was.
Die Korneliusverhaal kondig 'n geweldige verandering van denke met ingrypende gevolge vir die gemeente aan. Dit is 'n radikale wending in die bestaan van die kerk. Die wending het gekom omdat die gelowiges nog die hele tyd nie besef het nie dat God ook die heidene gaan inlyf in sy kerk. God moes hulle tot hierdie besef bring. Hyself moes ingryp en hulle in hierdie nuwe denk- en bestaansrigting stuur.
Handelinge 10:34-43 is net Petrus se toespraak en baie waarskynlik net die opsomming daarvan. Dit is belangrik om te let op wat die kernfeite is wat hy aangaande Jesus gee – die eerste (Christologiese) preek oor Jesus, naamlik: (i) Jesus is die evangelie van vrede wat God gestuur het; (ii) Jesus is Here van almal; (iii) Jesus is met die Heilige Gees en met krag toegerus om die koninkryk van God te laat kom; (iv) Jesus is deur mense gekruisig maar deur God uit die dood opgewek; (v) Jesus gee aan sy kerk die opdrag om getuies te wees van sy opstanding (vi) Jesus gee aan sy kerk die opdrag om te verkondig en te bevestig dat Hy deur God aangestel is as Regter oor lewendes en dooies; (vii) Jesus skenk vergifnis van sondes deur sy Naam aan elkeen wat in Hom glo.
Daarin lê egter ook feite oor God die Vader, die Heilige Gees, die kerk en sondevergifnis opgesluit. Dit alles grond in die feit dat Jesus gekruisig is, maar dat God Hom na drie dae uit die dood opgewek het. Dit is waarvan die kerk moet getuig – dat hierdie Jesus Here van almal is. Jesus se dood en opstanding is God se groot ingrype in die wêreld. God self moet mense daarvan oortuig. En vir die Jode seker ewe so radikaal: God maak nie onderskeid nie, maar neem uit enige volk mense aan om aan Hom te behoort. Paasfees beteken dat die kerk hierdie 'bekering', openbaring, verandering vier. Net die opstandingskrag van God kan hierdie wending by 'n gemeente bewerk.
Lukas kondig Petrus se toespraak op so 'n manier aan dat ons moet agterkom dat dit 'n belangrike toespraak is wat gaan volg. Dit is 'n belangrike gebeurtenis – die eerste keer dat die evangelie deur 'n apostel van Jesus Christus aan heidene, mense wat nie-Jode was, verkondig word.
Petrus is tans ten volle oortuig dat God geen aannemer van die persoon is nie – dat God geen onderskeid maak tussen mense en volke nie, vgl. Deut 10:17; 1 Sam 16:17. Hy sien 'nou' in dat God se partydigheid verder gaan as die volk Israel. Hy skenk nie voorkeur aan besondere mense nie, ook die heidene mag tot Hom kom om Hom te vereer en sy wil te doen. De Villiers verduidelik die Griekse woord wat gebruik word om aan te dui dat God nie onderskeid maak tussen mense nie, dat dit letterlik beteken: om iemand se gesig op te lig. Dit is 'n tipiese Hebreeuse uitdrukking. Dan dui dit op die oplig van 'n persoon, wat eerbiedig voor 'n ander neerkniel. Laasgenoemde kan die persoon wat kniel, se gesig oplig uit erkenning of waardering, maar ook uit partydige bevoorregting. God is nie partydig vir sekere mense, of groepe mense nie. Petrus besef dit 'nou' eers. God het hom daardie nuutgevonde insig en oortuiging gegee. En dit open nuwe moontlikhede vir hom en die gemeente.
God het eers die woord, 'evangelie van vrede' aan Israel verkondig. Maar dit sou ook aan alle volke verkondig word, want Jesus is 'die Here van almal' deur en sedert sy opstanding.
Petrus wys daarop dat die gebeure in verband met Jesus ook by hulle bekend was. Hy gee 'n verklaring en verduideliking van belangrike aspekte van Jesus se werk. Hy noem Hom 'Jesus van Nasaret', omdat Hy só aan Kornelius bekend sou wees. Hy moes nou hoor dat Hy deur God gestuur of afgesonder is – Hy is nie 'n gewone mens nie, maar is deur God 'gesalf' met die Heilige Gees en Hy het krag gehad om die duiwel te weerstaan en te oorwin, tekens en wonders te doen, want God wat Hom geroep het, het Hom met krag toegerus vir sy taak en by Hom gebly.
Petrus-hulle kan bevestig wat Jesus in die Joodse land en in Jerusalem gedoen het. Hulle was ooggetuies. Veral wat in Jerusalem met Hom gebeur het, kan hulle beaam. Wat daar gebeur het, is van uiterste belang vir die getuienistaak van die kerk. Dit is die sentrale tema van die evangelie. Petrus-hulle kan eerstehands getuienis gee van wat gebeur het: die Jode het Jesus doodgemaak deur Hom aan 'n kruis te hang.
Daar is 'n verdere baie belangrike feit wat Kornelius-hulle moes weet en waarvan hulle die betekenis moes leer ken. Daarom benadruk Petrus dit dat hierdie selfde Jesus wat die Jode aan die kruis laat sterf het, deur God op die derde dag uit die dood opgewek is en aan hulle, die apostels, sy uitverkore getuies, laat verskyn het – hulle het saam met Hom geëet en gedrink na sy opstanding. Dit het Hy gedoen om te toon dat Jesus nog ware mens was. Maar die boodskap van die opstanding is die boodskap wat Kornelius-hulle en baie ander na hulle moet hoor. Dit verkondig dat die Here nie net die grense van die graf nie, maar ook die grense van sy volk verskuif het. God het dit gedoen.
Petrus sê vir Kornelius-hulle dat Jesus hul 'n spesifieke opdrag gegee het, naamlik. dat hulle aan die volk moet verkondig en bevestig dat Hy deur God aangestel is as Regter oor lewendes en dooies. Eers moes aan die Jode en die nie-Jode verkondig word dat hulle skuldig is aan die dood van Christus.
Petrus verwys samevattend na die boodskap van die profete. Jesus, die beloofde Messias, bring vergewing van sondes deur sy Naam, dit wil sê deur alles wat Hy is en gedoen het, vir elkeen wat in Hom glo. Alleen in Hom is vergewing moontlik – selfs vir hulle wat Hom gekruisig het en vir heidene.
Noordmans sê tereg dat Paasfees die grootste fees is wat ons kan vier. Dit is die groot Sondag waaraan al die ander Sondae hul betekenis ontleen. Dit is die dag van die Here in die volste sin van die woord. Hy sê die Paasevangelie is die samevatting van die hele evangelie: "Die Heer het waarlik opgestaan!" Paasfees moet gevier word. Paasfees is dramaties! Paasfees is die fees van die nuwe begin! Paasfees maak ons opgewek oor nuwe moontlikhede.
Maar om Paasfees te vier, beteken ook om nuut na die Here se Woord te luister. Vanoggend kan ons dit wat ons in Handelinge 10 saamgelees het, soos volg saamvat : Jesus se opstanding bring nuwe insigte en open nuwe lewensmoontlikhede met ingrypende implikasies vir sy gemeente met die oog op die wêreld.
Dit alles is die gevolg daarvan dat God met ons 'n nuwe begin gemaak het – 'n dramatiese begin. Ons kan begryp dat die insig waartoe die Here vir Petrus en die gemeente in Jerusalem gebring het, vir hulle 'n nuwe denk- en bestaansrigting moes gewees het. Hulle het sekerlik nooit kon droom dat die dag sou aanbreek dat ook nie-Jode ingesluit sou word in die volk van God nie. Vir eeue was die Jode al daaraan gewoond dat net hulle die Here se volk was. Nou binne die leeftyd van een geslag tree daar dramatiese gebeure vorendag. Jesus word in Nasaret gebore as die Seun van God. Jesus word nie lank gespaar nie en deur mense om die lewe gebring deur Hom aan 'n kruis te hang. Maar na 'n paar dae staan Hy op uit die dood. Die Heilige Gees word uitgestort op Pinksterdag. En dan skielik moes hulle hoor dat die kerk nou oop was vir alle mense wat die Here in waarheid wil aanbid.
Daarom kan ons ook verstaan dat dit vir Petrus verskriklik moeilik moes wees om van Joppe af na Sesarea te gaan om vir Kornelius te gaan sê dat God uit enige volk mense aanneem. Hy moes teenoor Kornelius, 'n Romeinse soldaat, gaan sê dat hy dit voorheen nie geweet het nie. En dit moes 'n dramatiese ingrype in sy lewe wees, maar toe hy dit eers begryp, was dit asof die hele evangelie voor hom oopgegaan het en hy dit in 'n neutedop kon saamvat in sy toespraak by Kornelius.
Ons weet nie hoe lank dit vir Petrus geneem het om te verstaan wat die Gees vir Hom wou sê nie. Ons word ook nie vertel watter sieleworsteling dit by Petrus moes veroorsaak het nie. Dit is ook nie so belangrik om dit alles te weet nie. Wat belangrik is om te weet, is dat die Here ons van geloofswaarhede en van nuwe moontlikhede kan oortuig wat teen ons natuurlike en geestelike lewenspatrone ingaan.
Die opstanding van Jesus wil steeds nuwe moontlikhede vir die kerk en vir die gemeente oopmaak. Die kerk is nie volmaak nie – ook nie wat sy kennis aangaande die dinge van God betref nie. Hoe onmoontlik dit vir ons mag klink, maar daar is dinge wat die Here wil hê dat ons moet doen wat vir ons op die oomblik moeilik voor te stel is. Daar breek dan skielik vir ons 'n lig deur sodat ons ons sê: "Waarlik, ek begryp nou eers …"
Wat sê Petrus vir Kornelius? Hy noem eintlik net 'n paar feite aangaande Jesus – meeste daarvan was aan Kornelius bekend. Hy bevestig daarmee net die evangelie aan Kornelius.
Vandag, op Paasfees hoor ons niks nuuts oor Jesus nie. Miskien begryp ons net vir die eerste keer Wie Hy is en wat Hy vir ons kom doen het en wat die implikasies daarvan vir ons kerkwees, ons opdrag, in die wêreld is.
Petrus sê vir Kornelius dat Kornelius-hulle tog weet dat God aan Israel sy woord gestuur het, naamlik die evangelie van vrede wat Jesus Christus gebring het. God het die woord, die evangelie, eers na die volk Israel gestuur. Die woord was 'n blye boodskap van vrede. Dit was die vrede van die Messias, die vrede tussen God en mense, maar dit het ook die vrede tussen mense onderling ingesluit. En dit was deur Jesus Christus dat God dit aan die Jode verkondig het. Maar dit sou ook aan alle ander volke verkondig word, want Jesus is die Here van almal. Jesus is deur en sedert sy opstanding Here van alle mense. Hy heers oor alle mense. En hierdie heerskappy is deur sy woord. Daarom moet sy woord aan alle mense verkondig word, ook aan die nie-Jode. Almal moet hoor dat Jesus die Here is!
Petrus bring dit alles vir Kornelius mooi in die prentjie, want Kornelius weet tog wat alles in die laaste tyd in die Joodse land gebeur het. Hy weet van die optrede van Jesus Christus en alles wat met Hom gebeur het tot waar die Jode Jesus in Jerusalem om die lewe gebring het deur Hom aan 'n kruis te hang.
Klaarblyklik het Kornelius nog nie van Jesus se opstanding gehoor nie. Dit is die nuwe boodskap wat Kornelius moes hoor en daarom praat Petrus uitvoeriger oor die opstanding. God het bepaalde apostels gekies as getuies wat die opstanding moet verkondig.
Maar saam met die getuienis aangaande sy opstanding het Christus ook 'n bepaalde opdrag gegee, naamlik om aan die volk te verkondig en te bevestig dat dit Hy is wat deur God aangestel is as Regter oor lewendes en dooies. Niemand is voor God verontskuldig nie en aan die oordeel van Christus blootgestel. Dit moet mense na Christus as Verlosser uitdryf. Almal val onder hierdie oordeel van hierdie Regter wat opgewek is, ook om te oordeel. Aan Hom is alle mag in hemel en op aarde gegee.
Dit is immers die woord soos die profete voorspel het. Húlle het al verkondig dat Jesus vergewing van sondes gaan bring. Alleen in sy Naam word mense se sondes vergewe. Húlle het al gesê dat vergifnis is vir almal wat in Hom glo. Petrus besef dit nou eers: ook Kornelius is ingesluit; nie-Jode is ingesluit; almal wat in Christus glo.
Daarom vier ons vandag Paasfees. Die grootste fees wat 'n mens kan vier. Ons is opgewonde wat die Here deur sy opstandingskrag in ons en deur ons wil doen – wat die implikasies vir ons ook al mag wees.
I L de Villiers skryf in sy bundel Manna oor die duine 'n 'Gebed vir Paasmôre' wat vir ons iets van hierdie vreugde en opgewondenheid voortdra:
Burger, CW, Müller, BA & Smit, DT (reds): Woord teen die Lig I/9 88-97; De Villiers, J L: Die Handelinge van die Apostels, Deel 1, 221-226.