'Papgooi' deug nie, wel potgooi | Netwerk24
Deur Gerhard van Huyssteen 07 Oktober 2017 00:00
Vra 'n jong taalentoesias die ander dag op Facebook: "Waar kry 'n mens VivA se papgooie?"
Ek frons, kry visioenflitse van boeresportdae uit my verre verlede, probeer eers die klepel by die klok te kry, toe die kloutjie by die oor en besef uiteindelik die lieweling bedoel seker te vra: "Waar kry 'n mens VivA se pótgooie?"
Dis nou wat gebeur as 'n mens "podcast" met "potgooi" vertaal. Van die oor na die mond, val die pot op die grond – om nou maar flouerig met idiome om te gaan . . .
Die Engelse woord "podcast" is 'n versmelting van "iPod" en "broadcast" – 'n woord wat so half toevallig in 2004 deur die Britse joernalis Ben Hammersley geskep is. 'n "Podcast" was toentertyd 'n reeks digitale klanklêers wat via die internet uitgesaai is (dus "broad­cast") en wat hoofsaaklik deur Apple-gebruikers afgelaai is (daarom "iPod). Vandag is dit klank en/of video, met programnotas, kommentaar, die hele boksemdais – beskikbaar op iOS, Android en Windows.
Dit was nie 100 jaar nie, toe kom RSG (of 'n inbeller) met die vertaling "potgooi" vorendag – 'n tipies volksetimologiese vertaling. Na bewering het Rapport ook al in 2005 die term "podgooi" gebruik. ('n Mens kan dit ongelukkig nie verifieer nie, aangesien die Media24-koerantargief nie meer vir navorsingsdoeleindes toeganklik is nie.)
Dit was nie 100 jaar nie, toe kom RSG (of 'n inbeller) met die vertaling "potgooi" vorendag.
Maar die Taalkommissie wou geen niks van dié gebry weet nie. "Podsend" moet dit wees, het ons slim-slim en deftig in die 2009-AWS aangekondig. Slim vang egter sy baas en in die jongste uitgawe van die AWS erken ons "potgooi", "potgooier" en "het gepotgooi", naas "podsend(ing)", "podsender" en "het gepodsend".
Terug na die Facebook-jongeling se vraag: Waar kry 'n mens VivA se papgooie/potgooie/podsendings?
VivA het onlangs begin met twee podsendingreekse. Die doel voor oë is enersyds om inligting op nuwerwetse maniere aan die (jonger) publiek beskikbaar te stel, maar ook om 'n diens aan die siggestremde gemeenskap te lewer.
Die een reeks handel oor die pasverskene AWS. Daar is 'n paar inleidende episodes oor wat die AWS is en hoe die 2017-uitgawe van die 2009-uitgawe verskil. Daarna duik Taalkommissielede in elk van die dele en hoofstukke in, bespreek die noodsaak van die onderhawige deel en probeer om die reëls en werkwyse van die Taalkommissie so eenvoudig as moontlik te verduidelik. Dit is hopelik 'n lekker manier om die boek vir Jan en San Alleman – en veral hul kinders – toeganklik te maak. Daar is reeds nege episodes opgelaai en die res word in die loop van die volgende twee maande gepubliseer.
Die tweede reeks (VivA-joernaal) bevat onderhoude met mense in die taalbedryf (byvoorbeeld oor die bekendstelling van nuwe boeke of oor interessante taalkundige navorsing), asook voorlesings van rubrieke en blogs deur onder andere Jana Luther en Sophia Kapp. (Weens Media24 se kopieregbeleid mag hierdie rubriek helaas nie voorgelees word nie.)
Albei reekse is beskikbaar by viva-afrikaans.org (onder "Lees|Luister") of iono.fm of in iTunes of enige ander pod­sendingtoepassing. (Soek vir "VivA Afrikaans".) Op VivA se webwerf is daar ook twee aflaaibare blitsgidse om jou te help om skouer aan dié nuwe tegnologiewiel te sit.