Die reis na ’n meesteronderwyserProf. Danie Goosen is die akademiese hoof van Akademia. (Foto: Verskaf) Deur Charlotte Fourie Niemand sou prof. Danie Goosen kwalik geneem het as hy jare gelede al sy “werkshandskoene” opgehang het nie, maar hy lag as jy dit aan hom noem. “Nee jong, die arbeid is baie en die arbeiders min.” In Goosen het ek ŉ skat van gebottelde briefies ontdek – boodskappe gevul met hoop, wysheid en ervaring. ŉ Spesifieke boodskap in een van hierdie “proffie-bottels”, dalk steeds vir onwillige ore geseël, het kliphard met mý onderwyserhart gepraat. In ŉ stadium in ŉ mens se lewe kom jy op ŉ punt waar ŉ roepingsbesef sterker is as die behoefte om die korporatiewe leer te klim. Dit is waarom Leon Fourie, uitvoerende hoof van die Solidariteit Skoleondersteuningsentrum (SOS), ingenieurswese vir onderwys verruil het. Roeping en onderwys is twee begrippe wat gereeld in dieselfde sin gebruik word. Buiten dan as ŉ roeping, waarom anders sal geleerde en professionele persone hulle lewe aan ŉ sektor toewy met ongekende uitdagings soos afknouery, min tot geen ondersteuning en uitmergelende werksure en verwagtinge? “Ewigheidswaarde” is nog ŉ belangrike woord in die onderwysberoep. In ŉ onlangse vraelys het die oorgrote meerderheid van onderwysers aangedui dat hulle ŉ onderwyser is omdat hulle lewens (spesifiek dié van kinders) wil verander. Ek werk daagliks met dienende onderwysers en ook onderwysers wat gekies het om die beroep te verlaat. Hulle is dit eens: Die onderwysomgewing het drasties verander, maar anders as verandering wat groei stimuleer, is hierdie wiele van verandering besig om agteruit te rol. “Die era van die kind” is hoe Goosen se boodskap die nuwe onderwysomgewing verwoord. Elke onderwyser moes al vrede maak met die misvattings oor die onderwysberoep. Die samelewing plak ons voorkoppe toe met talle mistastende etikette: onderwysers het baie vrye tyd en vier vakansies; mans in die onderwys wil net rugby afrig; onderwysers hergebruik toetse en eksamens; onderwysers het min spanning; onderwysers is lui. Die samelewing se moderne beskrywing van wat ŉ “onderwyser” is, beskryf nie ons beroep nie, maar as ons nie onderwysers is nie, wat is ons dan? Opvoeders is persone wat ŉ kind tot volwassenheid vorm. Om opgevoed te word, is om van onder af op te gaan, terwyl jy gevoed en geleer word. Die vorming wat ŉ opvoeder doen, vind op twee maniere plaas: deur te onderrig (voor te staan) en deur ŉ voorbeeld te stel (voor te loop). Kyk na die woord onderwys: om van bo af na onder te wys wat om te doen en wysheid oor te dra omdat jy die kind liefhet. Toevallig (of dalk nie) is die betekenis van die woord dissipline soortgelyk: om iemand te onderrig (bo na onder) om sekere gedrag te toon. Dalk kan ons dan aanvaar dat waar daar opvoeding is, daar ook dissipline moet wees. Sonder ŉ volledige herstel van die onderwysergesag van ŉ dienende opvoeder, sal die onderwyswiele aanhou agteruit rol. Goosen se briefie praat ook van gesag, maar sy verduideliking daarvan stem nie met my “aanvanklike” aanname daaroor ooreen nie. Die gesag van ŉ opvoeder is nie ons moderne betekenis van gesag nie, vertel hy. Hierdie gesag kan nie afgedwing word nie, maar word deur voorbeeld gestel. Gesag kan nooit mag wees nie, maar in ons magsbehepte wêreld van vandag het ons gesag met mag begin verwar. Gesag word deur ŉ persoon se bevoegdheid én sy bekwaamheid ondersteun, met ander woorde: ŉ Persoon met gesag weet hoe om sy beroep uit te voer, maar het ook ŉ roeping om dit te mag uitvoer. Wanneer ŉ onderwyser gesag uitstraal, sal leerders in verwondering staan: Die ervare volwassene is ŉ draer van waarheid en praat met gesag van die goeie, die ware en die skone. Charlotte Fourie. (Foto: Verskaf.) Is jy ŉ opvoeder wat leerders aan ontsagwekkende leerervarings blootstel wat elke kind tot sy volle potensiaal laat ontwikkel? Dan is jy meer as ŉ onderwyser – jy is ŉ meesteronderwyser. Meesteronderwysers is opvoeders wat onderrig én opvoed met ŉ baie groter doelwit as net ŉ goeie rapport aan die einde van elke jaar. ŉ Meesteronderwyser se onderrig en oordra van kennis het ŉ unieke aard en uitkoms: Ons is nie “onderwysers” nie, ons is meesters van opleiding en opvoeding. Ons is meesteronderwysers. Die skat van gebottelde boodskappe staan nou in die kantoor, onder my tafel. Elke dag maak ek nog enetjie oop. Dankie, Danie, dat ons jou bottelbriefies een vir een op die deure kan plak.