Msunduzi: Dis kerkgrond wat munisipaliteit wil grypDie begraafplaas waar die ontwikkeling beoog word. (Foto: FAK) ŉ Ondersoek van die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK) na die Msunduzi-munisipaliteit se “berekende poging om erfenis te vernietig en kerkgrond te onteien” deur ŉ begraafplaas op te grawe, wys die geraakte erwe is almal in private besit en nie die eiendom van die plaaslike owerheid nie. Die Msunduzi-munisipaliteit in KwaZulu-Natal oorweeg dit om die begraafplaas vir ŉ nuwe ontwikkeling te gebruik. Verskeie Voortrekker-gesinne en veterane van die Tweede Wêreldoorlog is in die Chief Albert Luthuli Erfenis-begraafplaas in Pietermaritzburg begrawe. Dit is een van die stad se eerste begraafplase en word bestempel as ŉ belangrike gedeelte van KwaZulu-Natalse geskiedenis en een wat historici en genealoë van ŉ magdom inligting voorsien. Die FAK se ondersoek het bevind dié eiendom behoort egter aan vyf kerke: die NG Kerk, Anglikaanse Kerk, Metodistekerk, Rooms-Katolieke Kerk en die Kerk van Engeland. Ziegfried van Huyssteen, adjunk- uitvoerende hoof van die FAK, sê dit is onverklaarbaar dat die munisipaliteit seggenskap wil uitoefen oor ŉ eiendomsontwikkeling as hy nie eens die wettige eienaar van die grond is nie. “Selfs die blote aankondiging van die voorneme vir ŉ ontwikkeling maak die staat en die munisipaliteit se mikpunt baie duidelik: diefstal van eiendom. As die staat kerkgrond wil onteien, is die vraag waar dit gaan endkry. “Die FAK voel dit is nou belangriker as ooit dat die gemeenskap tot die geveg moet toetree,” sê Van Huyssteen. (Foto: FAK) Veronica van Dyk, die DA se woordvoerder oor sport, kuns en kultuur, sê die party het reeds die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap gevra om die kwessie te ondersoek en het aan die stadsbestuurder, Lalamile Mapholoba, geskryf om beswaar te maak. “Dit blyk dat die munisipaliteit se uitvoerende komitee reeds ŉ verslag vir ŉ konsultasieproses vir uitgrawings goedgekeur het,” sê Van Dyk. “Die SA Erfenishulpbronagentskap moet hierdie erfenisbegraafplaas beskerm. Alle erfenis is uniek en kosbaar, en dit kan nie hernu word nie. Dit moet beskerm word vir toekomstige geslagte.” Van Dyk sê die moontlike vernietiging van die land se gedeelde erfenis mag nie so maklik aanvaar word nie. “Die DA glo die begraafplaas moet deur die munisipaliteit bewaar en beskerm word en as ŉ histories betekenisvolle terrein ontwikkel word.” Die FAK het reeds ŉ petisie van stapel gestuur om die beoogde sloping van die grafte te stuit en “eiendomsreg te verseker”. Begraafplaas Verskeie Voortrekkergrafte datee tot 180 jaar terug. (Foto: FAK) Die FAK sê verskeie Voortrekkergrafte dateer tot 180 jaar terug. Dit sluit in die grafte van eerw. Erasmus Smit, ŉ Voortrekkerpredikant, en sy vrou, Susanna. Die Kaalvoetvroumonument is ook na Susanna Smit genoem. Susanna was die vrou wat gesê het sy trek eerder kaalvoet terug oor die Drakensberg as om weer deur die Britte regeer te word. Die vroegste oorblywende grafsteen in die begraafplaas is dié van Hendrick van der Berg wat in 1839 oorlede is. Daar is ook verskeie Anglo-Boereoorlog-grafte, waaronder dié van lt. William Manfred Clapham, ŉ bevelvoerder wat gesneuwel het tydens ŉ skermutseling op Lombardskop op Ladysmith. Die begraafplaas is ook die finale rusplek van 213 Boerevroue, -kinders en -bejaardes wat in Britse konsentrasiekampe dood is. Die FAK sê dit is nie net die erfenis en geskiedenis van die Voortrekkers wat hier vernietig sal word nie, maar inderwaarheid die geskiedenis van die stad Pietermaritzburg.