Verskil tussen weergawes van "Geneesmiddel" - Wikipedia
Verskil tussen weergawes van "Geneesmiddel"
Wysiging soos op 12:13, 29 November 2017
8 316 grepe bygevoeg , 4 jaar gelede
Wysiging soos op 10:44, 25 November 2015 (wysig)
(Biljoen na miljard)
Wysiging soos op 12:13, 29 November 2017 (wysig) (maak ongedaan)
* Supralinguaal (smelt in die mond, met absorpsie deur die mondslymvlies)
'''Geneesmiddels''' kan die oorsaak van 'n siekte wegneem, die simptome verlig of slegs 'n regulerende funksie vervul. Die werking van geneesmiddels in die liggaam (die effektiwiteit, al dan nie) word deur 'n hele aantal faktore bepaal. Ten eerste mag die dosis van die geneesmiddel nie te laag of te hoog wees nie. Daarbenewens kan sommige geneesmiddels mekaar se werking versterk of teenwerk. In die liggaam kan die geneesmiddel net werk waar dit 'n reseptor ( 'n [[ensiem]] of [[nukleïensuur]] in die [[protoplasma]] of in die [[selmembraan]]) vind. Hierdie werking van die geneesmiddel kan 'n verandering in verskeie liggaamsprosesse veroorsaak. Wanneer die geneesmiddel in 'n ander stof omgesit of in die urine uitgeskei word, word die werking daarvan beëindig.
[[Lêer:Yokohama Chinese Medicine Sea cucumber 1.jpg|duimnael|Yokohama, Chinese Mediese seekomkommer]]
[[Lêer:Iron sucrose IV drip.jpg|duimnael|Ysteraanvulling wat in 'n binneaarse drup toegedien word]]
Baie geneesmiddels word egter gebruik om die simptome te onderdruk (simptomatiese terapie). Tussen die kousale en die simptomatiese geneesmiddels is daar 'n minder belangrike groep met 'n regulerende funksie, soos middels wat gebruik word om byvoorbeeld hoë [[bloeddruk]] en [[hormoonafwykings]] te behandel.
=== Dosis en toedieningswyse ===
Die vinnigste werking (binne enkele minute) geskied wanneer die geneesmiddel direk in 'n aar ''(''binneaarse inspuiting) ingespuit word . As die geneesmiddel in die vorm van 'n spesiaal bereide depotmiddel in die spier ingespuit word ''(''binnespierse inspuiting), kan die werking maande lank voortduur.
Die deurlaatbaarheid van die plasenta met betrekking tot geneesmiddels wissel baie. Dit is egter 'n baie belangrike oorweging vir die geneesheer sowel as vir die swanger vrou, omdat sommige geneesmiddels afwykings in die embrio of die fetus kan veroorsaak. Nadat die geneesmiddel die bloedvate verlaat het, kan dit begin funksioneer op die plekke waar dit 'n reseptor teëkom. So 'n reseptor bestaan gewoonlik uit 'n groot molekule (gewoonlik 'n ensiem in die sitoplasma of in die selmembraan) waaraan die geneesmiddel gekoppel kan word . Hierdie koppeling veroorsaak 'n verandering in die sellulêre prosesse, wat daartoe lei dat die werking van die betrokke orgaan verander word.
Die konsentrasie van die geneesmiddel om die reseptor, sy affiniteit vir die reseptor en die intrinsieke werking van die geneesmiddel (dit is die uitwerking ná koppeling) bepaal die uitwerking daarvan op dié vlak. Sommige stowwe koppel wel aan die reseptor maar veroorsaak geen intrinsieke werking nie. So 'n stof belemmer dus die werking van die geneesmiddel omdat dit die reseptor beset: hierdie proses staan as [[mededingende antagonisme]] bekend.
Die geneesmiddel en sy antagonis (teenwerker) voer dus 'n stryd om aan die reseptorte koppel. Chemiese antagonisme kom voor wanneer die geneesmiddel en die antagonis sonder die hulp van 'n reseptor met mekaar koppel. Hulle vorm dan saam 'n [[onaktiewe verbinding]] wat geen uitwerking op die liggaam het nie.
=== Metabolisme ===
Geneesmiddels kan in die liggaam chemies verander word . Hierdie sogenaamde [[biotransformasie]] gee dikwels daartoe aanleiding dat die geneesmiddel passief word. Die biotransformasie van geneesmiddels word hoofsaaklik deur [[ensiem]]<nowiki/>werking in die [[lewerselle]] veroorsaak. Omdat heel party van hierdie ensieme nie in 'n baba se liggaam voorkom nie, is hulle baie gevoelig vir geneesmiddels. Ná voortdurende gebruik van 'n geneesmiddel, word meer ensieme dikwels gevorm, wat daartoe lei dat die geneesmiddel vinniger afgebreek word en dat 'n mens dus hoër dosisse moet toedien om dieselfde effek te verkry.
Die werking van 'n geneesmiddel word gewoonlik beëindig wanneer dit uit die bloed verwyder word. Die meeste geneesmiddels word dan ook deur die [[Nier|niere]] in die [[urine]] uitgeskei. Polêre geneesmiddels wat in water oplosbaar is, word direk, in hul oorspronklike vorm , uitgeskei. Apolêre geneesmiddels wat in vet oplosbaar is, moet egter eers deur biotransformasie in polêre stowwe omgesit word.
Sommige van hierdie omsettingsprodukte word deur die lewer saam met die [[gal]] uitgeskei en beland so in die maag[[dermkanaal]], waarna dit soms weer deur die bloed opgeneem word. Sommige geneesmiddels kan ook deur die melkkliere uitgeskei word . Omdat moedersmelk 'n hoër suurheidsgraad as bloedplasma het, word 'n konsentrasie van hoofsaaklik alkaliese stowwe in die melk aangetref. As die moeder dus geneesmiddels gebruik, kan dit die baba wat aan die bors voed, nadelig beïnvloed.
=== Ongewenste newe-effekte ===
Die wangebruik van geneesmiddels kom algemeen voor. Sommige pasiënte verhoog die dosis sonder om 'n geneesheer daaroor te raadpleeg, en dit lei gewoonlik tot nadelige newe-effekte. Geneesmiddels kan ook te lank gebêre word, of dit word soms deur 'n leek by 'n ander persoon aanbeveel wanneer dit Iyk of hy dieselfde simptome het. Sommige geneesmiddels mag nie saam met [[alkohol]] ingeneem word nie, omdat dit die werking van die geneesmiddels gevaarlik kan versterk. 'n Persoon se vermoë om 'n motor te bestuur, kan ook deur die gebruik van geneesmiddels benadeel word deurdat dit duiseligheid, moegheid of motoriese afwykings kan veroorsaak. Dit kan ook gebeur dat 'n dokter middels voorskryf wat nie nodig is nie of dat 'n verkeerde kombinasie van genees middels voorgeskryf word. Die risiko dat so 'n verkeerde kombinasie voorgeskryf kan word, word vergroot wanneer 'n pasiënt verskillende [[Dokter|dokters]] tegelykertyd raadpleeg.