PressReader - Kuier: 2017-01-25 - Soms is dit meer as net sooi­brand!
Soms is dit meer as net sooi­brand!
Ty­dens die va­kan­sie het jy dalk weg­ge­lê aan die kos­se, maar nou het dit ’n bran­den­de na­smaak in jou mond ge­los – sooi­brand!
dit was ’n heer­li­ke fees­tyd, maar be­slis nie die sooi­brand wat vir baie met die oor­ma­ti­ge eet en drink ge­paard­gaan nie! Baie er­vaar eg­ter steeds die bran­den­de ge­vol­ge van te veel van ’n goeie ding – het­sy dit nou son­brand of sooi­brand is. Sooi­brand is ’n al­ge­me­ne ver­skyn­sel en simp­toom wat ge­paard­gaan met die s­pys­ver­te­ring­stel­sel. Dis jou lig­gaam se ma­nier om vir jou te sê iets is fout.
En hoe­wel sooi­brand ge­woon­lik deur ’n on­ge­son­de di­eet en leef­styl ver­oor­saak word, om­dat die suur in jou maag soms op­stoot in jou sluk­derm (e­so­fa­gus), kan dit soms op baie erns­ti­ger ge­sond­heids­pro­ble­me dui en ’n waar­sku­wing wees van ’n hart­aan­val of stro­ke en selfs kanker van die maag of sluk­derm.
Oor die fees­tyd het jy ge­reeld aan braai­vleis, som­mer van die ko­le af ge­peu­sel, die cock­tails een ná die an­der ge­drink en weg­ge­lê aan al die eet­goed op Kers­fees en ty­dens fa­mi­lie­kui­ers wat die ta­fel be­hoor­lik laat kreun het van lek­ker­te. En dis ver­al die spi­cy en vet­te­ri­ge kos­se waar­aan jy ge­smul het, wat jou nou steeds pla, soos
die sooi­brand jou tel­kens her­in­ner.
Vol­gens die web­tuis­te He­alth­li­ne.com, is daar ook ver­skeie an­der oor­sa­ke vir sooi­brand, soos on­der meer swan­ger­skap, ’n her­nia (in­ge­wands­breuk), sty­we kle­re, oor­ge­wig, rook en se­ke­re me­di­ka­sies. Sooi­brand is dus die lig­gaam se waar­sku­wing dat jy jou leef­styl moet ver­an­der.
weens on­ge­sond eet
En dié bran­den­de ge­voel is iets wat Kui­er se eie joer­na­lis Ernusta Maralack (32) van Kuilsrivier al te goed ken. “Ek suk­kel al met sooi­brand se­dert my laat twin­tigs, maar ek dink dit het baie te doen ge­had het met my on­ge­son­de eet­ge­woon­tes. Ek het baie gas­koel­drank en o­lie­ri­ge slap­tjips met spi­ce daar­op ge­ëet. My sooi­brand was só erg dat ek ’n bot­tel Ga­vis­con by die huis ge­had het; een by die werk; en Ga­vis­con-sa­chets en suig­ta­blet­te in my hand­sak – net so­dat ek ge­reed kon wees, want die sooi­brand het ge­kom wan­neer hy wil en ten min­ste drie keer per dag. “Toe ek eg­ter twee en ’n half jaar ge­le­de swan­ger word met my dog­ter­tjie, was my sooi­brand op ’n next le­vel, want die oom­blik dat ek daai kool vuur in my bors­kas ge­voel brand het, het ’n hoes­bui my oor­val en het ek se­kon­des la­ter op­ge­gooi. Klok­slag met el­ke sooi­brand-aan­val. “Ná my swan­ger­skap het die sooi­brand bie­tjie be­ter ge­raak – ver­al toe ek my eet­ge­woon­tes ver­be­ter het deur min­der spi­cy kos en kos­se met re­fi­ned su­gars daar­in, te eet. “Maar ver­le­de jaar was my sooi­brand met me­ning te­rug en was ek kon­stant blo­a­ted, het maag­kram­pe be­gin kry en ek was erg win­de­rig. Wat my eg­ter die mees­te ge­pla het, was ’n knop op my maag wat ek ge­dink het ’n her­nia is. “Toe ek die on­ge­mak nie meer kon ver­duur nie, is ek dok­ter toe, wat be­ves­tig het dat ek eint­lik Ir­ri­ta­ble Bo­wel Syn­dro­me (IBS) het, wat ge­trig­ger word deur er­ge stres en anx­ie­ty. So my sooi­brand was toe al die tyd meer as net plein sooi­brand!” ver­tel Ernusta.
Vir A­lec Bo­rai­ne (35) van die Strand was die aan­hou­den­de brand­pyn wat hy die laas­te ruk ge­reeld oor sy bors­kas ge­voel het, ’n heel an­der sto­rie.
“Ek het die laas­te paar maan­de drie keer in die hos­pi­taal be­land met ’n drup in my arm, met wat ek el­ke keer ge­dink het ’n hart­aan­val was.
“Die vier­de keer het die dok­ter ’n ka­me­ra in my keel af­ge­druk (die me­die­se term is gas­troscopy) om te kyk wat die oor­saak van my er­ge sooi­brand was. Ek is toe met Hi­a­tal Her­nia ge­di­ag­no­seer. Dis wan­neer die boon­ste deel van die maag deur die di­a­frag­ma en in jou bors­hol­te op­stoot.”
A­lec ver­tel hy het ver­al ge­suk­kel met druk­king op die bors en in die keel, er­ge bors­py­ne en soms naar­heid.
Maar se­dert­dien neem hy sog­gens voor­dat hy nog e­nig­iets ge­ëet of ge­drink het, “’n PPI-pil­le­tjie, wat help om die a­cid-pomp in my maag af te s­ka­kel”.
brand in die bors
Vol­gens Na­zeem I­saacs, ’n ap­te­ker by die Ma­cas­sar-dag­hos­pi­taal, kry jy sooi­brand wan­neer daar oor­ma­ti­ge suur in die sluk­derm op­stoot en dit dan be­gin voel as­of jou bors­kas of hart brand.
“Sooi­brand word deur ver­skeie fak­to­re ver­oor­saak, soos swan­ger­skap en soms breu­ke. En wan­neer jy kos be­gin eet of dit selfs net ruik, be­gin die maag al ou­to­ma­ties suur af­skei ter voor­be­rei­ding om die kos te ver­teer wat jy nog moet eet.
“Ont­hou, die sluk­derm het nie ’n be­sker­men­de laag soos jou maag nie, daar­om brand die suur jou sluk­derm en ver­oor­saak dit dan sooi­brand,”sê Na­zeem.
Hy sê ook lag­gend dat swan­ger vroue nie sooi­brand kry om­dat hul ba­bas baie ha­re het nie, maar wel om­dat die ba­ba in die baar­moe­der op die maag druk wat ver­oor­saak dat die suur in die sluk­derm op­stoot.
“Jou hart sit ook na­by jou sluk­derm, dis waar die En­gel­se term‘he­art­burn’vand­aan­kom, want dit voel dan as­of jou hart brand. Ro­kers wat ge­reeld op hul nug­ter maag rook, men­se wat baie stres er­vaar en on­ge­sond eet en leef, kan ook suk­kel met sooi­brand,”meen Na­zeem.
Vir ge­wo­ne sooi­brand-pro­ble­me soos nou oor die fees­tyd, wan­neer al­mal oor­ma­tig eet en drink, werk oor-die-toon­bank an­ta­cids soos Citro-so­da, Eno, Ga­vis­con en Ren­nies goed, stel Na­zeem voor. As jy baie on­ge­mak er­vaar weens die sooi­brand, maar dit nie te erns­tig is nie, sal ’n ap­te­ker (soos Na­zeem) ge­woon­lik an­ta­cid-ta­blet­te en/-s­troop kan aan­be­veel wat moont­lik ’n ma­te van ver­lig­ting kan bied.
Hy waar­sku eg­ter as die sooi­brand aan­hou­dend is en dit jou le­wens­ge­hal­te be­gin be­lem­mer,“be­veel ek ge­woon­lik sterk aan dat die pa­si­ënt ’n dok­ter gaan sien, want dit kan ’n war­ning sign wees van iets veel er­ger soos dat jou sluk­derm be­ska­dig is deur al die suur wat daar­in op­stoot”.
“Die suur wat deur jou maag in jou sluk­derm op­ge­stoot word, is ba­sies soos hyd­rof­lu­o­ric a­cid. As jy dít uit­gooi, sal jy sien hoe dit ’n op­per­vlak brand. So stel jou nou voor soort­ge­ly­ke suur brand jou sluk­derm.”
Gaan sien dus da­de­lik ’n dok­ter as jy een of meer van die vol­gen­de simp­to­me, wat ge­paard­gaan met sooi­brand, er­vaar: moei­lik sluk en dit soms pyn­lik is; jou stoel­gang is don­ker en hard; jy raak kort­a­sem as jy sooi­brand kry; voel dui­se­lig en dronk in die kop; en jy be­gin s­weet. Dis daar­om ver­al wys om eer­der kos­se te ver­muy wat hoë suur­in­houd be­vat, soos gas­koel­drank, si­trus­vrug­te, ta­ma­ties en vet­te­ri­ge kos­se te ver­my en om sleg­te leef­styl ge­woon­tes, soos rook af te leer.
Ek het die laas­te paar maan­de drie keer in die hos­pi­taal be­land met ’n drup in my arm, met wat ek el­ke keer ge­dink het ’n hart­aan­val was. A­lec Bo­rai­ne