Pres. Jacob Zuma. Foto: Alet Pretorius
Met die nuutverkose lede van die sesde parlement wat na verwagting op 22 Mei hul plekke inneem, moet die heropbou van dié instelling as een van die hoekstene van die demokrasie ’n belangrike prioriteit wees.
Dit is veral die toesigrol van die parlement wat oor jare heen deur die ANC uitgekalwe is. En al het dié proses nie onder Jacob Zuma begin nie, is dit beslis onder hom verhaas.
Uiteindelik is die wye omvang van staatskaping ten minste ten dele toe te skryf aan die parlement wat nie sy toesigrol na behore uitgeoefen het nie.
As die vernaamste instelling waaraan die regering moet verantwoording doen, was dit sý taak om ministers en die president vroeër tot verantwoording te roep.
Die konstitusionele hof was op 31 Maart 2016 ook siedend in sy oordeel oor die gapende leemte in die wyse waarop die parlement sy toesigrol speel. Hy het pertinent bevind dat die Nasionale Vergadering en Baleka Mbete, speaker, in gebreke gebly het om Zuma tot verantwoording te roep in die Nkandla-sage.
Die konstitusionele hof was op 31 Maart 2016 ook siedend in sy oordeel oor die gapende leemte in die wyse waarop die parlement sy toesigrol speel.
Enersyds het die probleem te doen gehad met Zuma se opperste minagting van die parlement as demokratiese instelling. Die giggelende Zuma sou byvoorbeeld in antwoord op belangrike vrae oor Nkandla en ander landsake allerlei jakkalsdraaie gooi en geen grondige antwoord verskaf nie.
Andersyds was die politieke gedienstigheid van die voorsittende beamptes, Mbete (in die Nasionale Vergadering) en Thandi Modise (in die Nasionale Raad van Provinsies), ook die ruim rokspante waaragter Zuma en sy ministers kon skuil.
Drie grondliggende veranderinge sal nou in die ANC moet gebeur as hy die parlement en sy grondwetlike rol tot sy reg wil laat kom: Eerstens moet die nuwe president en sy regering aan die parlement die vereiste eerbied toon. Wat dít betref, is daar reeds bemoedigende tekens; Tweedens moet die ANC-koukus die beginsel tuisbring dat dit elke LP se taak is om die uitvoerende gesag, met inbegrip van die president, verantwoordbaar te hou; en Derdens is die kies van voorsittende beamptes met ’n beginselvaste verbintenis tot die parlement se rol van kardinale belang.
Is die politieke wil daar?
Meer oor: Staatskaping | Parlement | Hoofartikel