Die tirannie van politieke korrektheidTemba A Nolutshungu is ‘n direkteur van die Vryemarkstigting. Foto: Verskaf. Deur Temba A Nolutshungu Vryheid van uitdrukking en individuele vryheid in die algemeen is voorvereistes vir ‘n vrye, oop en gelyke samelewing soos beloof in die Grondwet, maar hierdie vryheid is altyd moeilik in enige samelewing, veral in Suid-Afrika. Suid-Afrika het mense nodig wat bereid (en in staat is) om vryheid van spraak te verdedig sodat dit, ongeag hoe ongewild of selfs aanstootlik dit mag wees, ten alle tye wel toegelaat moet word. Bygesê, sonder om geweld te ontketen. Diegene wat hierdie vryheid in die naam van politieke korrektheid nie wil sien vergaan nie, behoort op ‘n volgehoue en nierassige grondslag betrokke te raak. Teenvryheidmaatreëls soos vervat in die Wet op die Voorkoming en Bekamping van Haatmisdaad en Haatspraakwetsontwerp – wat binnekort in die parlement ter tafel gelê sal word – belig hierdie droewige verskynsel van politieke korrektheid. Teenstrydig met die voorgestelde beleid soos dit nou daaruit sien, kan ’n persoon wat dink en sê wat hy wil, tot drie jaar tronk toe gestuur word. Politieke korrektheid is ‘n verskynsel wat in die 1980’s in die Verenigde State ingestel is om taalgebruik te verander; om mense sover te kry om eers te dink voordat hulle praat. Dit was hoofsaaklik gerig op taal wat verwys na vroue, swart mense, gays en gestremdes – groepe wat ontmagtig is deur ‘n dominante wit, manlike en niegestremde meerderheid. Die onderdrukking wat hierdie groepe verduur het, is na bewering herhaaldelik voortgesit in die einste vernederende taal wat hulle in die eerste plek gebruik het om dié groepe te beskryf. Mense wat individuele vryheid koester, sal ‘n groter veelsydigheid in ons benadering tot taal verwelkom en, spesifiek, dat die taal wat ons gebruik nie net deur die maghebbendes in die samelewing bepaal moet word nie. Die grens word egter oorgesteek wanneer die metodes wat gebruik word om hierdie veelsydigheid van taal te bereik, op ander afgedwing word. In Amerika, byvoorbeeld, het ‘n poging om taalgebruik in openbare gesprekvoering te reguleer, uiteindelik gelei tot die afdwing van sekere spraak- en skryfvorme op ander. Namate politieke korrektheid na die hoofstroom van die Amerikaanse intellektuele lewe beweeg het, het die verwoording van sekere sienings ontoelaatbaar geword. Persone wat hierdie sienings uitgespreek het, was as rassiste, seksiste of reaksionêre beskou en dat hierdie menings voortgespruit het uit ‘n verborge, innerlike perversiteit, ‘n begeerte om ongelyke magsverhoudings te verdedig. Of erger, aktiewe minagting van die onderdruktes – selfs wanneer hierdie beskouings op hul eie meriete gegrond is en niks te make het met rassisme, seksisme of weerstand teen verandering nie. Suid-Afrika is natuurlike die “ideale plek” vir dié wat wil aanhou baklei oor wat polities korrek is. Dit is ongelukkig so dat daar tydens apartheid immorele dinge en gruweldade plaasgevind het en dat hierdie wete tot stilswye en skaamte van sommige “versigtige” polities-korrektes kan lei, deur bloot te suggereer dat hul beskouing ‘n vermomde verdediging van die ou orde verteenwoordig en ‘n ongevoeligheid vir die lot van swart mense. Die meriete van hierdie argument vervaag egter as mens begin wonder oor die morele houding wat daaragter mag skuil. Wit intellektuele is veral vatbaar vir hierdie soort aanval, aangesien politieke korrektheid wit mense se skuldgevoel uitbuit en as aas gebruik. Desgelyks is hul swart eweknieë in dieselfde penarie as hulle teen politieke korrektheid (soos regstellende aksie, minimumloon of grondonteiening sonder vergoeding) opstaan, en loop hulle die risiko om as ketters beskou te word of, erger nog, verraaiers van swart idealisme. Tog, baie swart Suid-Afrikaners het hul bedenkinge oor sommige van hierdie beleide. Sommige het hul kommer uitgespreek oor die onopsetlike gevolge van regstellende aksie betreffende die selfbeeld en selfstandigheid van die swart Suid-Afrikaner. Hieroor het ek my uitdruklik, aanhoudend en geldend uitgespreek, maar in baie gevalle word kwessies soos hierdie op ŉ gedempte toon uitgespreek of selfs onder die mat gevee. Ek het myself nog nooit beskou as iemand wat nie sy stem sal dik maak nie, veral nie as dit gaan oor die lot van werkloses nie. Vir my is dit belangriker dat die 9,4 miljoen werkloses in ons land wel werk het, al is dit nog nie teen ŉ hoër salaris nie. Hiervoor het ons ‘n politieke omgewing nodig wat vrye ondernemings en ŉ vrywilligheid tussen werkgewers en werknemers respekteer en bevorder. Vanweë hierdie siening van my, is my naam meer as een keer op Twitter beswadder. Ek is, onder meer, toegesnou dat ek op Robbeneiland onder kwarantyn geplaas en gerehabiliteer moes word – dít deur verdedigers van politieke korrektheid. Nog een het getwiet dat wanneer wit mense die dag teruggestuur word na Europa, ek maar saam met hulle moet gaan. Ironies genoeg het laasgenoemde twieter Frederick Douglass aangehaal ter ondersteuning van sy standpunt, terwyl Douglass waarskynlik met my sal saamstem oor hierdie onderwerp. Douglass (‘n voormalige slaaf wat ‘n staatsman geword het onder sy vele ander prestasies in die VSA), was ‘n vurige verdediger van vryheid van uitdrukking, en gekant teen die identiteitspolitiek wat vandag met politieke korrektheid geassosieer word. In sy laaste groot toespraak het Douglass gesê: “Ek is nie nougeset in my gedagtes, gevoelens of manier van optree nie. Ek sal myself en julle, my jong vriende, graag sien in ŉ land groter as en verhewe bo enigiets wat op ras of kleur gegrond is.” Hy het verder gesê: “Dit was nie die ras of kleur van die neger wat vir hom die stryd om vryheid gewen het nie. Daardie groot stryd is gewen, want die slagoffer van slawerny was ‘n man en broer vir almal rondom hom, en moet dus erken word as ‘n verantwoordbare wese, onderdanig aan die regering, en geregtig op vryheid, gelykheid en geregtigheid volgens die wet. Vryheid is ononderhandelbaar, selfs vir diegene wat my ongure woorde toegesnou het. Vir die bewakers van politieke korrektheid haal ek aan wat die Protestantse geestelike, Martin Luther (1483 – 1546) gesê het omdat hy sommige aspekte van die Katolieke dogma teengestaan het. “Ek sal niks herroep nie, want om teen jou gewete op te tree is nóg reg, nóg veilig.” Dit is later verkort as: “Hier staan ek, ek kan nie anders nie “. Polities-korrekte sensors, die verhoog is julle s’n!