Gupta-inhegtenisnemings wyd verwelkomAjay en Atul Gupta. (Foto: ANA) Die inhegtenisneming van die Gupta-broers in Doebai in die Verenigde Arabiese Emirate (VAE) is uit verskeie oorde verwelkom. Atul en Rajesh Gupta word daarvan beskuldig dat hulle die sentrale figure in die staatskaping van talle van Suid-Afrika se staatsdepartemente was. Hulle het in 2018 uit die land gevlug, nadat die Zondo-kommissie sy ondersoekwerk na die grootskaalse bewerings van korrupsie begin het. “Ons hoop dit is inderdaad die begin van inhegtenisnemings en die vervolging van diegene wat – plaaslik en oorsee – ons land jare lank geplunder het en regstreeks verantwoordelik is vir die lyding wat talle Suid-Afrikaners vandag in die gesig staar,” sê Siviwe Gwarube, die DA se nasionale woordvoerder. Die DA sê dit is nou uiters noodsaaklik dat ŉ deursigtige proses gevolg word. Dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, het egter reeds gewaarsku dat die uitleweringsproses nog geruime tyd kan duur. Die Gupta-broers kan dit boonop teenstaan. “Ons sal eers weet of dit suksesvol was die dag as die Gupta-broers in Suid-Afrika aankom, waar hulle tereg sal kan staan op die aanklagte teen hulle.” Groenewald sê indien die vervolgings suksesvol is, sal dit Suid-Afrika se beeld aansienlik verbeter en die indruk wek dat die regering ernstig is daaroor om vermeende staatskapers vir hul misdrywe verantwoordelik te hou. Die drukgroep Outa het die inhegtenisnemings bestempel as ŉ groot stap vorentoe – en sê dit gaan hopelik lei tot selfs meer inhegtenisnemings. Die broers word onder meer betrek by die Nulane-korrupsieskandaal in die Vrystaat. Aanklagte is teen hulle aanhangig gemaak nadat Iqbal Sharma, direkteur van Nulane Investments, glo ŉ tender van R25 miljoen ontvang het om ŉ lewensvatbaarheidstudie oor die omstrede Estina-suiwelprojek te doen. Die opname is aan Deloitte uitgekontrakteer en die maatskappy is R1,5 miljoen daarvoor betaal. R21 miljoen is daarna aan Islandsite Investments oorbetaal, ŉ maatskappy waarvan Atul en Rajesh en hul vroue direkteure was. Adv. Stefanie Fick, verbonde aan Outa se aanspreeklikheidsafdeling, sê hulle hoop Suid-Afrika en die VAE sal saamwerk om die broers se uitlewering te versnel. “Ons het nog altyd gesê dat die stryd teen korrupsie veerkragtigheid vereis. As die oppergesag van die reg toegelaat word om sy loop te neem, gaan diegene wat betrek word eindelik hul dag in die hof kry. “Dit lyk of hierdie dag vir die Gupta-meesterbreine om die draai is,” sê Fick. Rudie Heyneke, Outa se hoofondersoeker na staatskaping, het ook die inhegtenisnemings verwelkom en sê dit gaan ŉ einde maak aan bespiegeling oor waar die broers hulle bevind. “Met hul inhegtenisneming uit die pad, hoop ons dat nog inhegtenisnemings en spoedige vervolging sal volg.” Die departement van justisie het die inhegtenisnemings in ŉ verklaring bevestig en gesê “besprekings tussen verskillende wetstoepassingsowerhede in die VAE en Suid-Afrika oor die pad vorentoe, duur voort. Die Suid-Afrikaanse regering sal voortgaan om met die VAE saam te werk”. Chrispin Phiri, woordvoerder van die departement, het aan eNCA gesê die uitleweringsproses sal wel nou begin. “ŉ Interpol-kennisgewing word gewoonlik uitgestuur om voortvlugtendes van geregtigheid te vind. Dit lyk of daardie proses nou sy einde bereik het. “Daarna tree die uitleweringsproses in wat van ons vereis om ŉ kennis van uitlewering aan die Emirati-regering te gee. Hulle [die Gupta-broers] sal gewoonlik in ŉ hof moet verskyn, waar die uitleweringsproses begin,” het Phiri gesê. Suid-Afrika en die regering van die VAE het in 2020 die uitleweringsooreenkoms tussen die twee lande bekragtig.