Xenofobie – hoekom?Nathi Nhleko, minister van polisie, by ‘n vorige geleentheid. Foto: Werner Beukes/SAPA. Deur Peet Bothma Dis weer xenofobie-seisoen in Suid-Afrika. Met ander woorde, dis weer tyd vir plundertogte op buitelanders se winkels en tyd vir die ANC-regering om sy hande in onskuld te was en die bevolking te paai. Dit is ook tyd dat die regering die aandag aflei van ander krisisse soos die betaling van maatskaplike toelaes teen 1 April. Die jongste oproep teen xenofobie uit regeringsgeledere kom van die minister van polisie, Nathi Nhleko. Hy gebruik die ANC se nuwe modewoord, naamlik Afrofobie, om na die geweld te verwys. Volgens hom is dit ondenkbaar dat Afrikane mekaar kan aanval. En dan gee hy apartheid en die minderwaardigheidsgevoel onder swart mense die skuld vir die geweld. Soos talle kere tevore beloof hy kragtige optrede deur die polisie teen dié aanvalle. Nhleko het skynbaar nie koerant gelees nie. Uit KwaZulu-Natal berig The Witness dat ŉ ANC-raadslid van die Msunduzi-munisipaliteit in Pietermaritzburg, Caiphus Ndawonde, sy steun toegesê het aan die Imbali-sakegemeenskap se pogings om die deure van Abaynhe Alemehu, ŉ buitelandse sakeman, gesluit te kry. Talle dreigbriewe wat onder meer Ndawonde se stempel dra, het nie gewerk nie. Toe word die perseel aangeval en gestroop. Daar was geen polisieteenwoordigheid nie. En in Olievenhoutbosch in Centurion het die gemeenskap se protes oor die toekenning van HOP-huise die afgelope week sommer vinnig oorgeskakel in aanvalle op buitelanders se sakepersele. Pretoria News skryf dat een van die winkeleienaars te midde van ŉ sterk polisieteenwoordigheid tienduisende rande skade gely het. ŉ Werknemer kon betyds by die agterdeur van die winkel uitvlug. Alles dui daarop dat die geweld nie spontaan uitbreek nie, maar dat dit goed georganiseer word. Hoekom sal ŉ inwoner een dag melk koop by ŉ winkel en die plek die volgende dag afbrand? Hoekom is ŉ plaaslike raadslid aktief betrokke by ŉ aksie teen ŉ buitelandse handelaar? En hoekom sal die polisie stilswyend toekyk hoe buitelanders se winkels geplunder word as hulle nie ŉ spesifieke opdrag in die verband gekry het nie? Die minister van binnelandse sake, Malusi Gigaba, se uitspraak dat Suid-Afrikaners nie xenofobies is nie, is dalk nader aan die waarheid as wat ŉ mens besef. Gigaba lê natuurlik die oorsaak vir die geweld voor die deur van die sakesektor in die land. Hy sê besighede stel laag besoldigde buitelanders (wat goedkoper is) in die plek van landgenote aan en dít veroorsaak wrywing. Die argument is net so onsinnig soos om xenofobie aan veranderende weerpatrone toe te skryf. Die voorkoms van dié geweld speel waarskynlik ŉ belangrike rol in die ANC se verkiesingsvoorbereidings. In DA-beheerde metro’s is dit ŉ handige instrument om die gebiede onregeerbaar te maak. In ander gebiede wat gekenmerk word deur ŉ felle tweestryd in die ANC, soos in KwaZulu-Natal, is xenofobie ŉ geslaagde weerligafleier. Die regering het reeds sedert 2008, toe die geweld vir die eerste keer uitgebreek het, tyd gehad om xenofobie uit te roei, maar dis nie gedoen nie. Die vraag wat die slagoffers met reg kan vra, is: Hoekom nie?