Die begrip ritme is een van die mees universele konsepte in die menslike bestaan en is daarom miskien juis 'n uiters vae begrip met 'n sterk metaforiese onderbou. Inherent in terme soos "lewensritme" en "ritme in die natuur" is die element van herhaling met 'n sekere patroonmatigheid. 'n Verdere probleem is dat die ervaring van ritme, m.a.w. die uitwerking daarvan op 'n persoon, dikwels verwar word met die oorsprong daarvan. Die impressionistiese wyse waarop hierdie term gehanteer is in die literatuurwetenskap, het die ontwikkeling van 'n sluitende teorie hieromtrent gekniehalter.
Die woord is afgelei van 'n Griekse woord wat "stroom" beteken. Dit is egter eers "wanneer daar 'n periodieke herhaling kom en 'n golfbeweging ontstaan, m.a.w. wanneer daardie stromende beweging die werking van stremmende faktore ondergaan, sodat daar 'n opeenvolgende reeks spanninge en ontspanninge, versnellinge en vertraginge intree" dat werklik van ritme gepraat kan word, beweer Grové (1973: 78). Weens hierdie duidelike ooreenkomste tussen ritme en menslike asemhaling, het daar dikwels 'n gelykstelling tussen ritme en emosie plaasgevind. Volgens hierdie redenering sou ritme die objective correlative wees van 'n bepaalde menslike emosie.
Ook Coetzee (1972: 3) erken die verhouding tussen objek en "waarnemer", maar beweer tog: "Om tot 'n omskrywing van die begrip ("ritme", H.R v.C.) te kom, sal egter gepoog moet word om 'n middeweg te volg, met meer aandag aan die verskynsel as aan 'n studie van die objek wat dit ervaar". Dit is nie vergesog nie om te beweer dat die bestudering van ritme nie los gesien kan word van 'n bepaalde literêre benaderingswyse nie — in Coetzee se studie kry ons deurgaans 'n sterk teksoriëntasie, terwyl Harding bv. sterk pragmaties gerig is.
Hierdie skynbaar teenstrydige uitsprake kan versoen word indien aanvaar word dat ritme in die poësie vasgelê word deur die ritme van gesproke taal en dat die ritme weer gereguleer word deur die betrokke toepaslike taalsisteem. Chatman (1964: 32) se bewering dat "Rhythm is a percept, but meter is a concept" beteken dat metrum as abstraksie, 'n leserskonstruksie is wat berus op 'n verstandelike ordening. Die verhouding tussen metrum en ritme is egter nie bloot altyd die versteuring van die verwagting soos I.A. Richards beweer het nie (Harding, 1976: 45), en eweneens ontstaan hewige effekte nie alleen a.g.v. konflik tussen metrum en ritme soos Grové sê nie: Hier is mutatis mutandis van toepassing wat in die Resepsie-estetika geld t.o.v. die verskil tussen die sg. ESTETIKA VAN IDENTITEIT EN ESTETIKA VAN OPPOSISIE: skok en deurbreking van 'n VERWAGTINGSHORISON sorg nie noodwendig altyd vir 'n estetiese effek nie; dit is dikwels juis die beantwoording aan 'n verwagting wat identifikasie en 'n daarmee gepaardgaande estetiese effek bewerkstellig. Andersyds is alle metriese afwykings nie altyd betekenisdraend nie; veel eerder is dit bedoel om bv. verveling te voorkom, en as sodanig is hulle leë tekens. Die verhouding ritme/metrum is soos gesê alleen te bestudeer binne 'n bepaalde teks/konteks.