Die dag toe ek 'n olifant leer opeet het — alternatief
Die dag toe ek 'n olifant leer opeet het
April 08, 2016 by Nico de Wet in Marlies Haupt
"A coke a day keeps the lifeguards at bay" staan daar met 'n witbordmerker op die lewensredders-bord geskryf, asook "Something to eat is neat" met 'n getekende smiley face. Benewens al die tradisionele lewensredders-informasie – die tye wat dit hoog- en laagwater is, vandag se watertemperatuur en of daar sterk seestrome of bloublasies gaan wees; word daar ook 'n beroep op sonbaaiers vir ietsie te ete en drinke gedoen.
Dis Paasnaweek en ek kuier by familie in die kusdorpie, Waenhuiskrans/Arniston. Die jong lewensredders se pleidooi vir ietsie lekkers laat menigte besoekers aan die strand – my inkluis – glimlag, want ons weet: 'n Hoërskoolseun is áltyd honger. Maar dis die volgende woorde op dieselfde lewensredders-bord, waaroor ek sedertdien baie nadink:
"Saving the world one life at a time."
Foto via Gopixdatabase
Waarskynlik is dit humoristies bedoel toe dit die oggend 06:30 vlugtig in onvaste hoërskool-handskrif deur die lewensredders neergepen is. (Ja, 'n mens sal essays oor die clichématigheid van die woorde kan skryf.) Maar soos ek daar staan en dit lees (en glimlag vir die skewe smiley face wat ook langs hierdie woorde geteken is), sink die waarheid van hierdie woorde by my in: 'n Lewensredder kan net één lewe op 'n slag red. Indien 'n pa en sy seun op dieselfde tydstip in die see begin verdrink en slegs een lewensredder is aan diens, moet hy 'n keuse maak: Hy sal nie beide drenkelinge op dieselfde tydstip uit die see kan red nie.
In baie mense se gedagtes, dink ek, word die woorde van die lewensredders op die witbord eerder geïnternaliseer as: "We [have to] save the [whole] world." En ek wonder, worstel jongmense in Suid-Afrika hiermee? Is ons dalk so oorweldig deur die armoede, korrupsie en werkloosheid van ons land dat ons as individue voel: Hierdie land van ons, haar móét ons red. Maar, oorweldig en waarskynlik onbewustelik ontmagtig omdat ons diep binne-in ons voel dat dit 'n onbegonne en doomed to fail-taak is, sit ons op 'n spreekwoordelike ashoop terwyl Vusi Mahlasela se sad song "Africa's dying" in die agtergrond speel. Dit terwyl al hoe meer jongmense begin wonder of Australië of Duitsland nou die beste land is om heen te vlug.
Nee, besef ek toe ek 'n week gelede in Atholl, Johannesburg gaan stap. Atholl is 'n buurt waar die erwe so groot is dat dit oerwoude omgord en die mure so hoog is dat ek nekpyn kry wanneer ek opkyk om tot heel bo te probeer sien. Ons kan nie die wêreld red nie. Maar ons moet dit 'n beter plek help maak. Indien jy kinders in hierdie wêreld wil inbring, is dit jou plig. Want as jy nie hand bysit nie, is die wêreld waarin jou nageslagte gaan grootword nog donkerder as die een waarin ons vandag woon. Is die wêreld waarin jou kinders grootword dalk een waar die renoster soos Mauritius se dodo in 'n glaskas in planetariums pryk. Is die wêreld 'n plek waar geen lewe – dier, plant of mens enige waarde het nie.
Ons kan nie die wêreld red nie. Maar ons moet dit 'n beter plek help maak.
Dít besef ek tydens my wandeling toe my oog die volgende in Dennis road (Atholl, Johannesburg) vang en ek steek in my spore vas. Voor my op die strook gras tussen eienaars van 'n mansion se hoë muur en die sypaadjie, is 'n bedding netjies afgebaken. Twee miniatuur-groentetuintjies van 150cm x 100cm wat deur houtpaaltjies beskerm word, pryk daar in die laatmiddagson. Daar's nie alarms en doringdraad, laser beams of 'n sekuriteitswag wat die twee lappies grond beskerm nie. In die middel van die twee beddings is 'n gelamineerde bordjie op 'n paaltjie staan gemaak en die eienaars laat die volgende boodskap: "Please help yourself with vegetables. Take only what you need."
En skielik weet ek, dit is moontlik om 'n lewe te red, mits jy dit één lewe op 'n slag benader. Die groentetuintjie van George en Ayesha is so te sê leeg. Daar is net een spinasie-plant in die linkerbedding oor. Maar in my geestesoog sien ek hoe 'n honger voetganger, dalk selfs twee of drie, daar verbygestap en groente ge-oes het. En dit het daardie aand 'n verskil in die persoon se lewe gemaak, want daar was gesonde groente op sy eetkamertafel.
Ons moet nooit vergeet dat elkeen van ons 'n verskil kan maak nie. En nooit magteloos voel omdat ons nie oral kan help lewens red of verbeter nie. Elke Suid-Afrikaner; elke bewoner van ons land kan op sy of haar eie en unieke manier sy medemens ophef. Soms hef jy 'n ander persoon op deur bloot sy vertroue in die mensdom te herstel. Die feit dat jy op een plek, in een mens se lewe of in een gemeenskap 'n bydrae lewer of 'n verskil maak, is genoeg.
Begin vandag. Red één lewe op 'n slag. Elke keer wanneer jy na 'n ander uitreik, sug Moeder Aarde behaaglik en skud haar lyf tevrede reg omdat sy nóg 'n stukkie van haar ewewig herwin het.