17 Junie 2018 Dr. Tinus van Zyl Klassieke Diens
Skriflesing: 1 Samuel 16:1-13
Is God betrokke?
Is God werklikwaar betrokke by hierdie deurmekaar wêreld waarin ons leef? Beïnvloed God die geskiedenis? Is die God wat ons aanbid ’n God wat sy hande spreekwoordelik vuil maak in die morsige, sondige lewens van mense?
Vir baie moderne mense vandag, myself inkluis, is dit soms moeilik om te dink dat God direk betrokke is by die gebeure hier op aarde. Moderne mense, as hulle nog in God glo, is meer geneig om aan God te dink as die Skepper van hemel en aarde, maar ‘n God wat die skepping los om op sy eie aan te gaan en nie inmeng by die lewens van sy skepsels nie.
In die wêreld van die Ou Testament het mense egter baie anders oor God gedink. God was by alles betrokke. Veral ook in die vroeër dele van die Ou Testament was daar nog geen bewustheid van die bose nie, en daarom was alles in die lewe – goed of kwaad – op een of ander manier te wyte aan God se handeling.
Oorlog, siekte, droogte
As ons die oorlog wen, dan is dit omdat God aan ons kant was, en as ons die oorlog verloor, dan is dit omdat God ons straf. As ek siek word, dan is dit omdat God teen my gedraai het, en as ek gesond word, dan is dit omdat God my vergewe het. As daar ‘n droogte is, dan is dit omdat God van ons vergeet het, en as dit weer reën, dan is dit omdat God weer van ons onthou het.
Bose kom later
Eers heelwat later van tyd, het die Jode begin dink dat daar ook sekere dinge van die bose afkomstig kan wees – en nie van God nie.
En daarom sou jy, soos ek twee weke terug ook vertel het, in 2 Samuel 24 lees dat God toornig teen die volk was en vir Dawid aangehits het om die volk te laat tel, terwyl 1 Kronieke 21 dieselfde geskiedenis oorvertel, maar dan sê dat die Satan teen die volk was en vir Dawid aangehits het om die volk te laat tel.
In die ou midde-oosterse wêreld rondom Israel is alle dinge in die lewe – goed of kwaad – toegeskryf aan die aksies van die gode. Maar Israel het bely dat daar net een, lewende God is, dat al die ander gode net mensgemaakte, dooie afgode is, wat geen mag of krag het nie. En daarom het die Israeliete geglo dat alles in die lewe – goed of kwaad – kom van God af.
God stuur bose gees
So byvoorbeeld lees ons ook hier in 1 Samuel 16:14 dat die Gees van die Here van Saul gewyk het en dat die Here – die Here – ‘n bose gees gestuur het om Saul te ontstel.
Nou dit maak sommige dele in die Ou Testament baie moeilik vir ‘n moderne leser om te verstaan, soos die vorige hoofstuk, 1 Samuel 15. Daar lees ons dat Samuel vir Saul sê dat God hom verwerp as koning, omdat hy nie elke man, vrou, kind en dier van die Amalekiete doodgemaak het, soos die Here beveel het nie. En die hoofstuk eindig dan waar Samuel vir koning Agag voor die Here in stukke kap.
Was dit God?
Was dit werklikwaar die rede waarom die Here vir Saul as koning verwerp het? Het Samuel reg gehoor? Was dit die Here wat ‘n bose gees gestuur het om Saul te ontstel?
God is betrokke
Hoe dit ookal sy, die mense van daardie tyd was vas oortuig dat God op een of ander manier betrokke was in hierdie geskiedenis. Op een of ander manier was die geskiedenis, die gebeure in die wêreld, nie maar net toe te skryf aan mense se optrede nie, maar op een of ander manier was God daarby betrokke.
Sprong in gedagtes
Nou, kom ons maak ‘n sprong in ons gedagtes. Verplaas jouself vir ‘n oomblik in die skoene van die kind, Dawid, die skaapwagter wat sy pa, Isai, se skape oppas. Dis waarskynlik ‘n baie droë landskap, ‘n semi-woestyn, amper sooos die droeër dele van die Karoo.
Verbeel jou jy staan daar in die vlakte, sonder ‘n wegkruipplek van die warm son. Jy soek dalk lekker klippe vir jou slingervel, terwyl die skape soek vir ‘n paar sagte blaartjies tussen die droë bossies.
In die verte sien jy een van jou broers vinnig aangehardloop kom en jy wonder by jouself wat nou fout is. Het jy iets verkeerd gedoen? Nog voor hy by jou is, roep jou broer uitasem: Pa sê jy moet dadelik huis toe kom!
Jy vra nie vrae nie en begin dadelik huis toe hardloop, maar al die pad wonder jy by jouself, wat gaan nou aan? Hoekom laat roep Pa my nou?
By die huis aangekom is daar ‘n vreemde, ongemaklike stilte. Almal staan in ‘n wye kring rondom ‘n eienaardige man wat in die middel staan, met ‘n horing in sy hand. Jy weet nie wie dit is nie, maar jy kan sien dat dit ‘n belangrike en gevaarlike man moet wees, want almal lyk baie bang vir hom.
Die man kyk stip na jou, en jy kry die gevoel dat hy wil hê jy moet na hom toe kom. Huiwerig stap jy nader, totdat jy reg voor die man staan. Hy kyk steeds stip na jou – asof hy tot in jou hart kan sien – jy durf nie wegkyk nie.
Die volgende oomblik draai hy die horing bo jou kop om en daar loop olie oor jou hele kop en gesig, af teen jou nek tot in jou klere. Almal snak na hulle asems en kyk jou met groot oë aan. Hoekom gooi hy olie oor my kop? wonder jy. Is ek gekies vir iets? Jy sien dieselfde vraag in die oë van die mense wat rondom jou staan.
Jou pa stuur jou terug om die skape te gaan oppas, terwyl die mans regmaak om te eet. Terug by jou skape, staar jy uit oor die vlakte tot by die horison. Wat sou dit alles beteken? Jy vryf met jou vinger oor jou voorkop wat steeds vetterig is van die olie. Wat sal die toekoms inhou? Kan dit wees dat God dalk op ‘n manier hierby betrokke is?
Ek wonder of Dawid later in sy lewe baie teruggedink het aan hierdie dag wat Samuel hom gesalf het? Toe Dawid teen die reus Goliat gaan veg het met net vyf klippies in sy sak. Of toe Dawid in ‘n grot in die woestyn weggekruip het, omdat Saul sy lewe wou neem.
Dink Dawid terug?
Het Dawid in daardie situasies teruggedink en gewonder oor die betekenis van hierdie dag – toe die profeet Samuel ‘n horing vol olie oor sy kop uitgegiet het, sonder om te verduidelik wat die betekenis daarvan is?
God en mens handel
Daar is ‘n groot geheimenis wanneer die mens se handelinge en God se handelinge mekaar ontmoet. Want ons mense sien net die uiterlike raak, en dit is onmoontlik om te weet hoe God handel in die hart van ‘n mens.
Sien nie in hart nie
Dit is onmoontlik om te weet hoe God handel in die hart van ‘n ander mens, en dis ook nie eers so eenvoudig om te weet hoe God handel in my eie hart nie.
Doop en nagmaal
Dit is wat die doop en die nagmaal, die sakramente, so geheimenisvol maak. Want aan die een kant is dit volledig menslike handelinge. Ons vat gewone kraanwater en ons gooi dit oor ‘n kind se kop, soos Samuel die olie oor Dawid se kop gegooi het. Ons vat gewone winkelbrood en soetwyn, en ons eet en drink dit met ons monde.
Maar op een of ander onverklaarbare manier kom werk God se Gees deur hierdie doodgewone menslike handelinge. Op een of ander manier handel God deur hierdie menslike handelinge en kom skenk God ons sy genade deur die water, deur die brood en die wyn.
Dieselfde met die Woord van God. Ons lees die woorde van gewone mense, wat deur gewone mense oorvertel en opgeskryf is, ons vertaal en ons verkondig dit in ons eie, gewone taal, en tog, deur ‘n wonder van die Gees, kom praat God met ons deur hierdie woorde. Deur die wonderwerk van die Gees, word menslike woorde God se Woord, wanneer dit tuiskom in ons harte.
Ons is nou in koninkrykstyd. Waarin sien ons die koningskap van God op aarde? Waarin sien ons die handelinge van God op aarde? As ons in gedagte hou dat God nie na dieselfde dinge kyk as die mens nie?
Ons sien God se koningskap in eenvoudige, maar tog verrassende handelinge van mense. Ons sien dit in ‘n volksleier Samuel, wat die een oomblik ‘n koning opkap in stukke, en die volgende oomblik ‘n skaapwagterkind salf as koning.
Ons sien dit in die feit dat alhoewel dit op die oppervlak lyk asof die geskiedenis net homself oor een oor herhaal in ‘n bose kringloop, Samuel se seuns is net so korrup soos Eli se seuns, die een koning is net so sondig soos die volgende koning, tog laat los God nie sy volk nie, tog bly God betrokke by sy mense, tog begin God elke keer nuut – soos deur ‘n skaapwagter te salf as koning.
Nie God se wil nie
Ons moet onthou dat ‘n koning nooit God se wil was nie. God kon maklik vir die volk gesê het: “Nou goed, as julle nie meer wil hê dat Ek die koning oor julle moet wees nie, kies dan julle eie koning en kom self klaar. Ek is nou klaar met julle! Ek los julle nou oor aan julle eie genade.” Maar God doen dit nie. Al vra die volk ‘n koning – wat nie God se wil is nie – bly God steeds betrokke en laat God ‘n koning salf.
Kan jy daarvan getuig?
Miskien kan jy daarvan getuig in jou eie lewe. As iemand oppervalkkig na jou lewe sou kyk en net die uiterlike sou sien, dan sou hulle kon wonder of God hoegenaamd by jou lewe betrokke was. Maar in jou hart was God die hele tyd aan die werk.
Dalk self nie bewus nie
Dalk was jy self nie eers altyd bewus van God se werking in jou lewe nie. Dalk het jy ook met tye vasgekyk in die uiterlike, die oppervlakkige omstandighede van jou lewe, en by jouself gewonder of God dan nog hoegenaamd in jou lewe werksaam is.
Net om keer op keer verras te word, dat God jou nog steeds nie gelos het nie. Dat God nog steeds in jou lewe aan die werk is.
Dink terug aan doop
Miskien as jy terugdink aan die dag van jou doop, toe daar water oor jou kop gegooi is, en jy gesalf is met die Heilige Gees, en jy dink aan alles wat tussen toe en nou gebeur het, staan jy verstom dat die Here God deur dit alles by jou was en deur die Gees in jou hart werksaam was. Amen.