jafel s.nw. | jafels | [na analogie van: wafel] (kookkuns) Ook (uit Engels) jaffel toebroodjie met ’n vulsel, toegeknyp en gerooster in ’n spesiale toestel (= jaffelyster) wat aan ’n wafelpan herinner, maar wat in plaas van laasgenoemde se kenmerkende blokkiespatroongebak ’n sirkelvormige/pasteivormige toebroodjie lewer, saamgepers om die rand (sodat die vulsel nie uitloop nie) en met ’n kenmerkende spiraalpatroon daarop afgedruk: › Die jafels is baie vinnig en maklik om te maak omdat die maalvleis vooraf berei word (Die Burger, 7 Junie 2019). › Jafels is basies net ronde snackwiches wat jy op die kole kan maak (Son, 7 Junie 2019). › Besoek die kermis vir gebak, plante, geskenke, pannekoek, potjiekos, jaffels en baie ander eetgoed (Die Burger, 29 Februarie 2012). › Vir jaffels: Smeer die brood en draai die snye om sodat die gesmeerde kante onder lê. Skep ’n lepelvol maalvleis in die middel van elke tweede sny brood. Bedek met die ander snye brood en knyp toe in ’n jaffelyster sodat die gesmeerde kante van die brood teen die yster is (Arina du Plessis, Landbouweekblad, 5 Mei 2015 ). | ENGELS: jaffle
Oorspronklik handelsnaam van die rooster, Jaffle, afgelei van waffle, in 1949 in Australië deur dr. Ernest E. Smithers as patent geregistreer.
jaf(f)elmaker | jaf(f)elpan | jaf(f)elyster
jaffel s.nw. | jaffels | (uit Engels, kookkuns) → jafel
jaffle s.nw. | jaffles | (Engels, kookkuns) → jafel
jantjie s.nw. | jantjies | [verkleinwoord] (kookkuns, weinig gebruiklik) → mieliebrak
jappifikasie s.nw. [geen meervoud] (informeel) → gentrifisering
jas s.nw. | jasse | jassie |
1 kledingstuk | Engels: coat
2 (figuurlik) haarbedekking; pels | Engels: coat
3 (figuurlik) iets wat om iets anders vou; omslag: › Die oplossing? Twee verskillende jassies vir jou wynbottels – deur ’n aparte reeks vir supermarkte te skep, los dit [die ander etiket] vir lojale restaurant- en kroegklante (Richard Holmes, Vrye Weekblad, 14 Junie 2019). | Engels: jacket
je ne sais quoi woordgroep [letterlik: ek weet nie wat nie] (Frans) iets ondefinieerbaars; ’n kwaliteit wat moeilik is om te beskryf: › Tog moet dié motors ook daai mistieke element bevat wat maak dat hulle uitstaan in die skare; die je ne sais quoi waarna die Franse verwys (Christo Valentyn, Beeld, 11 Oktober 2011). › Tee is goed en wel, maar om ’n glas wyn oop te maak, is ’n okkasie. […] Jy drink dit (verkieslik) stadig en met oorleg, en daar is ’n soort ongeërgde je ne sais quoi daaraan waarby tee eenvoudig nie kan kers vashou nie (Annelize Visser, Vrye Weekblad, 26 April 2019). › As ’n Afrikaanspratende reik na Frans en byvoorbeeld sê: ‘Hy het ’n sekere ... je ne sais quoi’, klink sy miskien effens presieus, maar ook geleerd, belese en berese (Deborah Steinmair, Vrye Weekblad, 16 Augustus 2019). | ENGELS: je ne sais quoi
jentoe s.nw. (weinig gebruiklik, verouderd) → jintoe
jerseymoue deel van woordgroep (informeel) | ENGELS: jersey sleeves
♦ jerseymoue vir hande hê lui wees; niks wil doen nie: › (Sharon Becornie, Kuier, 15 Mei 2019).
jintoe s.nw. | jintoes | (informeel, lekties, afkeurend) Ook (weinig gebruiklik, verouderd) jentoe vrou of man wat (volgens die mening van die spreker) losbandig, seksueel onverantwoordelik/onaanvaarbaar, optree; prostituut: › Hoe kan jy “doodgelukkig” wees met ’n ander vrou se man wat niks anders as ’n manlike jintoe is nie? (Antie Mona, Son, 22 Julie 2019 ). › Dit is tyd dat jy nou tou opgooi en besef dat jy nooit die jintoe uit hom sal kry nie (Antie Mona, Son, 19 Junie 2019). › Op die Cape Flats is ’n man ’n hoerpyp. Die woord “jintoe” word ook vir ’n man gebruik, waarby ons “jintoeliena” vir die vrou gebruik om haar meer bedônirt te maak (Mavis Vannie Lavis, in die groep Vloek, FB, 15 Oktober 2019). › Daai twee meire wat so baklei oor een man is niks anders as tweedehandse jintoes nie (Son, 29 April 2019). | ENGELS: prostitute
jintoelina s.nw. | jintoelinas | (informeel, lekties, afkeurend, skertsend) vrou wat (volgens die mening van die spreker) losbandig, seksueel onverantwoordelik/onaanvaarbaar, optree; prostituut: › Op die Cape Flats is ’n man ’n hoerpyp. Die woord “jintoe” word ook vir ’n man gebruik, waarby ons “jintoeliena” vir die vrou gebruik om haar meer bedônirt te maak (Mavis Vannie Lavis, in die groep Vloek, FB, 15 Oktober 2019). | ENGELS: prostitute
KYK OOK: jintoe
jirlikheid tussenwerpsel (eufemisties, gesproke taal) uiting van verbasing/ontsteltenis/verergdheid/beklemtoning/ens.: › Ek geniet my werk, jirlikheid, verskriklik. In die natuur, waar ek wil wees. Ek is ’n plaasklong (Andy Paulse, Koue Bokkeveld, Rapport, 19 Junie 2016). › O, jirlikheid, nee, nee. (Rapport, 19 Augustus 2018). | ENGELS: gosh | boy
jissou tussenwerpsel (eufemisties, gesproke taal) uiting van verbasing/ontsteltenis/verergdheid/beklemtoning/bewondering/ens.: › Jissou, Herman, dankie vir vandag se treffende stuk in die Rapport (Talitha Kieser, Facebook, 3 Junie 2018). › Jissou, en hier vlieg ’n ou op. En hy sê: Kom sê jy buitekant wat jy nou gesê het … | ENGELS: gosh | boy
jojo s.nw. | jojo’s | speelding klimtol. | ENGELS: yo-yo
♦ jojo speel (te) maklik van opinie/mening/deuntjie verander; die een dag sus doen/sê en die ander dag so: › Ons moet egter daarteen waak om jojo te speel: Vandag is C. ons groot hoop, môre is hy ruggraatloos, dan is hy weer ’n leier wat ons deur die drif kan trek. (Max du Preez, Vrye Weekblad, 27 Junie 2019).
juigkommando s.nw. | juigkommando’s | juigkommando’tjie | (groep) vurige ondersteuners: › Die jeuglede het geleer positiewe burgerskap beteken nie om ’n juigkommando van ’n politieke party te wees nie (Danie Langner, Beeld, 1 November 2017). › Anders as sy juigkommando is die Europese Unie nie beïndruk deur sy beloftes en bravado nie (Adri Kotzé, Vrye Weekblad, 2 Augustus 2019). | ENGELS: staunch supporters