Die Sonsverduistering op 4 Desember 2002
Sonsverduistering: die dag toe die maan die son 'ingesluk' het
Dit het laas op 4 Desember 2002 in Suid-Afrika gebeur en wel slegs in die verre noorde van ons land. Maar die volgende algehele verduistering van die son bo ons eie wêrelddeel word eers oor sowat 'n kwarteeu verwag. Algehele sonsverduisterings is dus nie volop nie. Daarom is dit altyd 'n groot geleentheid wanneer die son so skouspelagtig deur die maan "ingesluk" word...
UITERS BELANGRIKE WAARSKUWING!
Moet nooit met die blote oog in die son inkyk nie -- nie eens ten tyde van 'n sonsverduistering nie. Selfs swartgebrande stukke glas kan gevaarlik wees omdat mense dit nie altyd korrek met roet verswart nie. Vra jou apteker wat jou te doen staan met die volgende gedeeltelike verduistering van die son (gedeeltelike verduisterings kom baie meer dikwels voor as algehele verduisterings).
Stadiums van 'n sonsverduistering
Baily se krale
Baily se krale is kraalagtige ligblitse wat 'n aantal sekondes voor en ná 'n algehele verduistering te sien is. Baily se krale word veroorsaak deur lig wat deur die valleie aan die rand van die maan deurskyn. Hulle is genoem na die Britse sterrekundige Francis Baily (1774-1844), een van die stigterslede van die Royal Astronomical Society.
Die "Diamantring" is 'n groot uitbarsting van lig wat 'n paar sekondes voor en ná 'n algehele sonsverduistering waargeneem word.
'n Algehele verduistering word gesien deur mense wat hulle in die smal pad bevind wat die maan se skaduwee oor die aarde volg. Dit duur maar enkele minute op 'n gegewe plek namate dit aanskuif oor die aardoppervlak (nooit langer as so agt minute nie, baiemaal korter, afhangende van die maan se afstand van die aarde op daardie bepaalde tydstip). Die afgelope keer, is vertel, was die maksimum-tydsduur maar net so twee minute en vier sekondes.
'n Sonsverduistering -- presies wat is dit?
'n SONSVERDUISTERING, 'n maanverduistering, 'n komeet of 'n reënboog... watter vrese en ontsag moet sulke natuurverskynsels nie by die onkundige ou volkere ingeboesem het nie.
Probeer die gode só met hulle kommunikeer? Is dit voorspellings van wat gaan kom? Word vanuit die hemelkoepel daar bo skouspelagtige boodskappe na die doemelinge hier onder gestuur? 'n Mens kan jou indink hoe die antieke mense met bewing die lug ingestaar of selfs met allerhande rituele kon probeer het om op die gewaande gode se "uitbarstings" te antwoord.
Vandag, met ons gevorderde kennis, weet ons 'n komeet is bloot 'n reusagtige "vuil sneeubal" wat om die son wentel en 'n dampende "stert" ontwikkel wanneer dit die slag naby die son kom.
'n Reënboog is eenvoudig 'n verskynsel waar die wit lig van die son in sy verskillende kleurkomponente opgebreek word deur die waterdruppels in die lug.
'n Maansverduistering gebeur wanneer die aarde voor die son inskuif en die aarde se skaduwee gevolglik op die maan gegooi word.
En 'n sonverduistering -- soos 'n deel van Suid-Afrika hom nou weer ervaar het -- is doodeenvoudig die verdonkering van die son wanneer die maan tussen die son en die aarde inkom en die maan sy skaduwee op die aarde werp.
Die maan verdonker nooit die hele aarde nie. Trouens, wanneer dit gebeur, is dit op enige gegewe oomblik slegs 'n betreklik klein kolletjie op ons planeet wat die verduistering ervaar -- 'n kolletjie wat ook vinnig oor die aardoppervlak aanskuif vanweë die draaiing van die aarde. Mense wat hulle binne-in die kolletjie bevind, belewe 'n sogenaamde algehele verduistering.
Só 'n verduisterde kolletjie is nooit baie groot nie -- maar die afgelope keer was dit 'n blote 87 km in deursnee. Die skaduwee het ooswaarts beweeg teen 'n stuk of 2000 km/h en, omdat die kolletjie dié slag so klein was, het die algehele verduistering op enige plek op sy pad [van die Suidelike Atlantiese Oseaan af tot in Suid-Australië] nooit meer as twee minute en vier sekondes geduur nie.
Met elke algehele sonsverduistering is daar wel 'n breë halfskadu-baan op die aardoppervlak aan elke kant van die kolletjie se pad. Dis daar waar die son slegs gedeeltelik agter die maan wegraak. Daar word dan van 'n gedeeltelike verduistering gepraat -- soos talle opgewonde Suid-Afrikaners hom ook pas weer ervaar het!