Versindaba » Blog Archive » Onderhoud met Pieter Fourie (Bidsnoer)
Pieter Fourie gesels met René Bohnen
oor sy nuwe digbundel Bidsnoer.
Pieter, baie geluk met Bidsnoer wat volg kort op die hakke van die suksesvolle Knapsekêrels. Louis Esterhuizen het met laasgenoemde se verskyning ŉ goeie onderhoud met jou gevoer (http://versindaba.co.za/2017/05/17/onderhoud-met-pieter-fourie-knapsekerels/ ) waarop ek gaan probeer voortbou.
ŉ Bidsnoer is duidelik van ŉ ander kategorie en atmosfeer as ŉ knapsekêrel. Hoe verskil die twee bundels van mekaar?
Albei loop in eie reg “so wyd as die heer se genade.” Die een besweer sonde , die ander soek sonde! Tog probeer hulle om mekaar te vind in “snoer”, die laaste afdeling in bidsnoer.
Ek lees onlangs van ŉ “nuwe” genre in Engeland en het dadelik gewonder of hierdie benaming ook akkuraat sou wees vir jóú poësie. Ek verwys na die sogenaamde “Folk Realism”. Kom ons noem dit voorlopig Volksrealisme. Hierin vind ons nie onnadenkende nostalgie nie, alhoewel die platteland, volksverhale en –idiome sterk figureer. Sonder om oor te gaan in magiese realisme, kom bonatuurlike elemente voor en word donkerder ondertone soms gesuggereer (maar die werk word nie goties nie). Ek dink byvoorbeeld aan die gedig “kluister” op bladsy 43 wat aangrypend omgaan met onreg en lyding.
ou dries lokasie
sy longe los
kluister hom aan katel
wil hom nie verlos
hy’t as jonkman al
sy binneknip gekry
nie ’n daalder
die uitgewerkte karkas
van ’n asbesmyn
Die kontemporêre skuur dus skouers met die ou landelike asook met die universele. In jou gedigte vind ons die toktokkie, die skoolinkpot, die miskoekrak en die lear jet gemaklik langs mekaar. Daar is ook aanduidings van geheimenisse.
sy’t male sonder tal
hoog bo wupperthal
“het jy nie altemit
al weer ’n veer laat val?”
pronk ’n veer
Saal hierdie leser ŉ wilde perd op, of wat is jou reaksie op die stelling dat jou werk die liminale ruimte van Folk Realism bewoon?
Nee, beslis nie. Jy is stewig in die saal. Van wyk Louw se “gemoedelike, lokale, realisme” was goed bedoel en binne konteks van die aktualiteit in sy tydsgewrig. Vir my egter, nog altyd ŉ soort van doring in die vlees. Iewers, êrens skuil daar vir my ŉ hoflike hovaardigheid. Met die weglating van “gemoedelike” vermy sy maklike, byna ikoniese, uitspraak ŉ gesoekte (maar tog welverdiende) skoppie onder die stert! Volksrealisme is vir my ŉ raakvatter. Hoed-af vir die Ingelse met hul “folk realism”.
Ek het al dikwels gewonder hoeveel ontluikende woordskoffelaars deur Van wyk Louw met sy sonderesep tot ŉ selfstilgeboorte gedoem is. (My faan se trein het vyf jaar vreesbevange in ŉ laai weggekruip voor hy die verhoog aangedurf het).
Jou bevinding “hierin vind ons nie onnadenkende nostalgie nie” asook jou raaksien van “aanduidings van geheimenisse” in Misterie (vir boerneef) is verblydend, en sal die leser help om ook bv.die volgende verse binne hul eie ruimte te lees.
skalks tussen dy en dy gekeel
skulp dit skuilend oopgewond
waar soms tong en penis speel
misterieus die skeppingsmond
die koue kruip
seil klaarstroom verby
die swart kro in
die klogoed loop
die kat die kwiep
ŉ druppel doutraan
ŉ wit albaster hang
Ek wil stilstaan by die afdeling met die titel “Gehuggie”, wat ek in besonder geniet het. Jy dra dit op aan Dylan Thomas en my onmiddellike assosiasie was met Under Milkwood. In “Gehuggie” vind ons ook ŉ alomteenwoordige verteller en ŉ dorpie vol eiesoortige karakters met verhale en begeertes. Herkenbaar en treffend verrys die narratief voor die leser – ŉ absolute kragtoer, wat myns insiens ŉ artikel op sigself verdien. Vertel asseblief meer oor hierdie vers deur ŉ dramaturg-digter opgedra aan ŉ digter-dramaturg. (Ek haal slegs ŉ gedeelte aan, jy is welkom om self ook ŉ stuk by te voeg.)
die oujongkêrels lees
uit salomo ’n gunstelingvers
daarna in lanbou-weekblad
by die opsitkers
huil hannie skil
haar uie onderwater af
en ’n ope graf
ongemaklik met middagskof
een tot nege
in pikgit donkerte
vingeralleen huis toe stap
is vir ’n meisie
net nooit ’n grap
die aandklok bring
’n soort vertroosting
dalkies ’n verloofring
gooi vanaf stoepskaduwees
’n langoog vir vars weduwees
ou stilhans die praat nou
al vir vyftig jaar nie meer
nie eers een oudstryder weet
by magersfontein gebeur
Gehuggie is my stukkie fanmail aan ŉ mentor wat dit ongelukkig nooit sal ontvang nie. Dit bly ŉ briefie in ŉ bottel, dobberend in plaasdamme en vleilande. Mentor? Ja, om veral twee redes.
(1) Hy kon die kwantumsprong van digter na dramaturg benydenswaardig bemeester.
(2) Hy kon in sy verse gemoedelike lokale realisme ŉ statuur en staanplek gee in die magtige Engelse literatuur.
Dit was my aansporing om Dylan Thomas se proses in trurat aan te durf. En ja, onbeskaamd in die dampkring van sy Under Milkwood.
nie na eie wil
staan nou stil
drie listers dril en dreun-
laatnag nog almal op die been
gaan dit satragaande
stap eenuur huis toe
of poliesman op patrollie
raak kuif- en skoenepronkers
die meisietjies begin wakker te leef
as chiffonrokkies oor dansbaan sweef
in hul stal
aan die runnik
hul uitgerekte grinnik
die donkerte slaan
soos weerlig toe
drie listers gee ŉ laaste grom:
ŉ hanslam blêr
in stofstraat vir
melkweg en morester
Pieter, die bundel bevat pragtige, aards-sensuele liefdesverse en ook heerlike stukkies humor. Hiermee sluit jy by Boerneef aan, dink ek. Sekere verse herinner ook aan “Klipwerk” deur N.P. van Wyk Louw. As selferkende woordversamelaar moet dit jou groot genot verskaf om te speel met skalkse betekenisse wat jy in kriptiese verse kan gebruik. Vertel ons asseblief meer oor die speelse erns.
Die aansluiting by en bevrugting deur Boerneef en N.P. van Wyk Louw se Klipwerk is legio. Die aards-sensuele liefdesverse, die humor en die skunnighede was so in my kraal! “Die skalkse betekenisse en speelse erns” het nog altyd in die oorskulp knus hul nessie geskrop. Deelname aan hierdie oeroue spel is onderliggend ŉ bobaasbroertjie vir die breë familie van die taal. Ek deel graag ŉ paar van my persoonlike lekkernye met die leser.
kom sy suutjies
die rooi potyster-tiekieboks
gitdonker sonder straatlig
kan tweeman staande vat
klankdigte deurtjie doen sy plig
sonder ŉ getjommel
boe of ba
begin ronde trommel
sien jy groen
of is dit rooi
maak op jou maaind
ons is klaar innie kooi
aits, jou losloopding
met die tien-ton-tessie
kom leer vir my
hy trap die askoek
als help niks
gee vannag steeks merrie
tjanklekker op haar herrie
voetslaan of baiesukkel
satrag kom ek kuier
jy’s my main konyn
in dop en sawens gatwikkel
is daar nog lewe
in die kroeg
by weduwee se venster
ou daantjie tril
fluks munisipale bul
Jou drama faan se trein het ŉ onuitwisbare indruk gemaak op my as jong student, dus het ek kiertsregop gesit toe ek die naam “Faan” raaklees op bladsy 62, in die gedig “dammakers”. Simpelfaan as oer-onskuldige, die naïewe pelgrim op reis deur die lewe, speel ŉ belangrike rol in jou oeuvre as dramaturg. Integreer jy argetipes instinktief in jou digkuns ook en tot watter argetipe vind jy jouself die meeste aangetrokke? Is daar ŉ argetipe wat telkens vanself opdoem in jou werk?
Ek dink die argetipes integreer hulself – soos in my dramas – ook in my digkuns. Veral drie: die “oer-onskuldige”, die lewe as ŉ onstuitbare inisiasieproses en die weerlose, verontagsaamde geknelter in onreg.
Dankie vir jou antwoorde, Pieter. Nogmaals hartlik geluk aan jou en aan Naledi met nog ŉ sterk publikasie. Lesers behoort uit te sien na hierdie bundel – dit is suiwer leesgenot wat tot nadenke stem lank nadat die kort stelwyse diep en raak getref het. Wil jy vir ons ŉ gedig hier plaas wat vir jou besondere waarde het?
in ŉ grondgleufie ontkiem
van die parthenon
ŉ spriet, beur intiem
bot in son
op ‘n groen bladsteel
goudgeel ‘n botterblom
sy sal haar
wysheid in die
oog van ‘n uil
Tags: Bidsnoer Pieter Fourie, Onderhoud met Pieter Fourie, onderhoude deur rené bohnen
Thursday, March 15th, 2018 | Onderhoude.
Helize van Vuuren: is reg, die kind leg innie wingerd in (en lyster wat...
De Waal Venter: My apologie aan Helize en Marlies. My antwoord is natuurlik...
De Waal Venter: Goed, Marlies. Hieronder is die bronne waaruit die reëls kom....
Helize van Vuuren: Treffend. Maar die misterie is onhoudbaar: gee tog...