Satan – NG Vishoek
Satan se gesag
In Joh 16:11 sê Jesus: die oordeel het al gekom, want die owerste van hierdie wêreld is klaar veroordeel. Wie God nie as Koning van sy lewe ken nie, het die duiwel as heerser oor hom. In Markus 3:22 word hy Beëlsebul (god van alle onreinheid wat van jou besit neem) genoem; in 2 Kor 4:4 'die god van hierdie wêreld' wat die ongelowiges se verstand verblind – wat sy groot mag aandui oor mense, wat nie in 'n geloofsverbondenheid met God lewe nie.
In Joh 8:44 sê Jesus: die duiwel was van die begin af 'n moordenaar. En hy staan nie aan die kant van die waarheid nie, omdat daar geen waarheid in hom is nie. Wanneer hy leuentaal praat, is dit volgens sy aard, want hy is 'n leuenaar en die vader van die leuen. Daarom het Jesus ook nie geval vir die Satan se aanbod van die wêreld se mag en glorie uit die aardsleuenaar se hand nie, omdat Jesus in gehoorsaamheid God alleen erken en dien (Lk 4:8)
'My vraag is net, wie het hierdie mag en of glorie aan satan oorgegee soos hy beweer?'
Elke mens wat toegee aan die Satan se versoekings en leuens, gee aan hom die seggenskap oor sy lewe. Daarvan was Eva die voorbeeld: toe sy sien dat die vrug van die boom van kennis van goed en kwaad begeerlik is omdat dit kennis kan gee, om soos God te wees, het sy haar rug op God gedraai en haar eie god geword. So lewe elke mens vir homself; is elke mens sy eie god wat eerste kom in sy lewe. Daarmee het die duiwel vir haar en elke mens wat vir homself lewe met sy leuen gevang (Genesis 3:4-6).
So wou Satan ook met sy aanbod van wêreldoorheersing vir Jesus vang om voor hom te buig en hom te aanbid. Die sondigheid van die mens is sy smag na eie roem en mag, terwyl God die mens met bepaalde vermoëns geskep het om God en die mense wat God geskep het, uit liefde met jou lewe en vermoëns te dien. Daarom sê Jesus vir die Jode, wat geglo het hulle is kinders van Abraham en kinders van God, dat hulle eintlik kinders van die duiwel is, omdat hulle vir Jesus, wat God aan hulle kom openbaar, wil doodmaak. Vir sy lewe van liefdesdiens sien hulle nie kans nie (Joh 8:33-47).
Maar omdat God sy wêreld met al sy mense, wat Hy goed geskep het, liefhet, ten spyte van hulle verwerping van Hom, het Hy sy Seun gegee om ons van die mag van die sonde en die bose en van onsself te verlos, deur ons straf te dra, en ons van die mag van die bose te verlos. Sodat elkeen wat glo dat Jesus God is, wat vir ons verlossing gesterf het, en as oorwinnaar oor die bose en die dood opgestaan het, die ewige lewe kan hê, deurdat die liefde van God in ons kom woon deur die Heilige Gees, en ons aan Jesus verbind in die geloof (vgl. Joh 3:16; 14:16,17).
Maar dit vra ook van ons om die stryd teen die Bose en teen onsself te stry met die wapens wat Hy vir ons gee (vgl. Efesiërs 6:10-18: met die waarheid, die regte verhouding tot God, bereid om die evangelie van vrede te verkondig, geloof in Christus, ons verlossing deur Christus, die woord van God, gebed tot God, waaksaam bly).
Bron: bybelkennis.co.za NGVishoek: Ds. ( dominee ) Martin Barnard.
Ken jou vyand
Dit is 'n fout om sy bestaan te ignoreer en 'n selfs groter fout om die impak en invloed te onderskat wat hy op die lewens van diegene wat jy liefhet, kan hê.
Jesus was goed voorberei vir sy ontmoeting met Satan (Matteus 4:1-11). Dit was net na sy doop toe die Heilige Gees Jesus die woestyn ingelei het waar Hy vir 40 dae en nagte gevas het.
Daar het die duiwel die honger Jesus versoek om die klippe in brood te verander, en hy het selfs al die koninkryke van die wêreld vir Hom aangebied as Hy "neerval en my aanbid." Die Bybel vertel ons dat nadat Jesus die duiwel verwerp het, het die engele gekom en Hom versorg.
Satan kom dikwels met sy versoekings na ons in die tye wat ons weerstand op sy laagste is. Hy kan ons emosioneel teister en mishandel, maar ons kan weerstand bied want ons vyand, Satan, is reeds verslaan. Sy krag en heerskappy oor gelowiges is reeds aan die kruis verbreek. (Johannes 12:31)
Onderwerp julle dan aan God. Staan die duiwel teë en hy sal van julle af wegvlug. (Jakobus 4:7)
Gebed: Almagtige God, ons dank U dat deur die offer wat Jesus gebring het, ons die duiwel en sy versoekings kan weersstaan. Ons bid dat U ons geloof sal versterk. Ons bid dit in die Naam van Jesus.
Die duiwel versoek Jesus
Dit is duidelik dat die Here versoekings deur die duiwel toelaat, om die gelowiges op die proef te stel. So sê Jakobus 1:2-4: 'My broers, julle moet baie bly wees wanneer allerlei beproewings oor julle kom, want, soos julle weet, as julle geloof die toets deurstaan het, stel dit julle in staat om te volhard. En die volharding moet enduit volgehou word sodat julle tot volle geestelike rypheid kan kom, sonder enige tekortkoming.' In Jakobus 1:13-15 waarsku Jakobus egter: 'Iemand wat in dieversoeking kom, moet nooit sê: "Ek word deur God versoek" nie; want God kan nie verlei word nie, en self verlei Hy niemand nie. Maar 'n mens word verlei deur sy eie begeertes wat hom aanlok en saamsleep. Daarna, as die begeertes bevrug geraak het, bring dit die sonde voort, en as die sonde ryp geword het, loop dit uit op die dood.'
God laat toe dat die duiwel vir Jesus versoek, net soos Hy toelaat dat die duiwel ons versoek met sy aanloklike aanbiedinge wat ons begeertes opwek wat na sonde en die dood lei. Daarom sê Jakobus 4:7: 'Onderwerp julle dan aan God. Staan die duiwel teë en hy sal van julle af wegvlug.' So het Jesus die duiwel en sy versoekings weerstaan, en die duiwel het Hom 'n tyd lank met rus gelaat (Luk. 4:13). Jesus het ten volle mens kom word om ons sondeskuld en sondestraf op Hom te neem. Hebreërs 4:15 '…Hy was immers in elke opsig net soos ons aan versoekings onderwerp, maar Hy het nie gesondig nie.'
'Maar behoort alles nie aan God wat alles geskape het nie?' Genesis 1 en 2 getuig dat God alles geskape het (1:1 hemel en aarde; 1:27 die mens; 2:3 al die skeppingswerk). Paulus noem God die Skepper van alle dinge (Efesiërs 3:9).
Hoe die mag en koninkryke in die hande van die duiwel gekom het – God het die mens na sy eie beeld en goed gemaak, nie as 'n willose stok of 'n blok nie, maar met die vryheid en verantwoordelikheid om self te kies, en God met sy hele hart lief te hê en te gehoorsaam. Maar die mens het besluit om sy eie kop te volg, om vir homself te lewe, en het sy rug op God gedraai. Daarom het God die mens aan sy eie begeertes oorgegee, wat hom na sonde en die dood lei (vgl. Romeine 1:24,26).
God het nie die sonde of die duiwel gemaak nie. Die duiwel is ook 'n skepsel wat God baie goed gemaak het, soos alles wat Hy gemaak het (Gen.1:31). Judas vers 6 sê: dat daar engele was wat hulle nie binne hulle eie magsgebied gehou het nie, maar hulle aangewese woonplek verlaat het. 2 Petrus 2:4 sê: God het selfs die engele wat gesondig het, nie gespaar nie, maar hou hulle vir die oordeel in die duisternis van die hel (letterlik: van Tartarus, die onderwêreld, of ondermaanse, die wêreld waarin ons woon met die bose geeste in die lug, Efesiërs 6:11,12). Maar met Jesus se oorwinning oor die duiwel wat ons aankla, sê Jesus: Ek het die Satan soos 'n weerligstraal uit die hemel sien val (Lk 10:18). Hy is nou 'n vyand wat verslaan is, teen wie ons weerstand kan bied met die krag van God se Gees in ons (Ef 6:18).
In Johannes 12:31; 14:30; 16:11 word die Satan die owerste van hierdie wêreld genoem. Hy het geen mag oor Jesus nie (Jn 14:30), maar uit liefde vir die wêreld se mense is Jesus bereid om Hom oor te gee aan die duiwel se mag wat hy deur die Joodse Raad en Pilatus uitoefen om aan die kruis die sonde en die dood te oorwin. In Joh 10:18 sê Hy: niemand neem my lewe van My af nie, maar Ek lê dit uit my eie af. Wanneer Jesus van die aarde 'verhoog' is aan die kruis, en na sy opstanding verhoog word na die hemel (12:32) word die duiwel uitgegooi buitentoe (Jn 12:31). So word die duiwel onttroon en Jesus gekroon as die eintlike heerser oor die wêreld.
Maar die wyse waarop Jesus die mag en majesteit verkry, is nie deur geweld nie. Dit sou dan beteken dat Hy mense sou kon dwing om Hom te gehoorsaam. Maar Hy het gekom om die mens met liefde te oorwin, en daarom is sy sterwe aan die kruis 'n liefdesdaad wat ons met liefde wil oortuig, sodat ons Hom uit dankbaarheid sal liefhê en vrywillig as ons God sal dien. Liefde is wel 'n gevoel van toegeneëntheid, maar is veral 'n wilsbesluit om jouself te verloën en ander te dien..
Al kan die duiwel ná die opstanding van Jesus nog met sy bose werk voortgaan, is sy mag gebreek en kan die gelowige hom weerstaan met die liefdeskrag van God deur die Heilige Gees wat in ons kom woon het. Met Jesus se dood en opstanding is die Satan klaar veroordeel (Jn 16:11). 2 Korintiërs 4:4 noem hom 'die god van hierdie wêreld' vir wie die mense gekies het om te dien; Efesiërs 2:2 sê '…julle het julle laat lei deur die vors van die onsigbare bose magte, die gees wat daar nou aan die werk is in die mense wat aan God ongehoorsaam is. 1 Johannes 3:8 sê: wie aanhou sonde doen, behoort aan die duiwel, want die duiwel hou van die begin af aan met sondig. En die Seun van God het juis gekom om die werk van die duiwel tot niet te maak.' In Matteus 25:41 sê Jesus: met sy wederkoms sal die ongelowiges na die ewige vuur toe gaan wat God vir die duiwel saam met sy engele berei het (vgl Openb.20:10).
Toe die duiwel die heerskappy oor die wêreld aan Jesus aangebied het, was sy versoeking juis dat Hy sy goddelike krag moet misbruik, deur die wêreld aan Hom te onderwerp op die duiwel se manier, met mag en geweld, soos die duiwel sê: 'as U maar net voor my buig en my aanbid' (Luk.4:7). Jesus sê: die duiwel is van die begin af 'n moordenaar, 'n leuenaar en die vader van die leuen (Joh 8:44). Jesus antwoord met Deuteronomium 6:13,14: 'Die Here jou God moet jy aanbid en Hom alleen dien' (Luk.4:8). Toe Petrus in Getsemane die slaaf van die hoëpriester se oor afkap, vermaan Jesus hom: Sit jou swaard terug in sy plek, want almal wat na die swaard gryp, sal deur die swaard omkom. Of dink jy Ek kan nie my Vader om hulp vra nie? Hy sal dadelik vir My meer as twaalf legioene engele beskikbaar stel (Mat 26:52-55); moet Ek dan nie die lydensbeker drink wat die Vader My gegee het nie? (Joh 18:11). Weereens weerstaan Jesus die versoeking om sy goddelike mag te misbruik.
God is liefde (1 Joh.4:8,16). Liefde is die verhouding tussen die Vader en die Seun en die Heilige Gees, die band van hulle eenheid waarin hulle ons wil opneem deur die Heilige Gees wat in ons kom woon, sodat ons ook uit liefde vir God en vir mekaar sal lewe. Jesus kom die wêreld oorwin met liefde (vgl. Joh.3:16). Dit doen Hy deur sy lewe te gee; die goeie herder lê sy lewe af vir die skape (Joh.10:15). So verlos Hy die wêreld en elkeen wat in Hom glo, vir die nuwe en ewige lewe waar die God van liefde alles vir alles sal wees (1 Kor 15:28).
Satan se Dertienpuntplan om die Wêreld Oor te Neem
Satan is die teëstander en vyand van God sedert hy in prehistoriese tye weens sy rebellie en selfverheffing uit die hemel gewerp is. Hy voer 'n onafgebroke stryd teen God en sy koninkryk omdat hy daarna streef om in God se plek aanbid te word en alleenheerser oor die heelal te wees. Hy beskik oor 'n groot gevolg van gevalle engele (demone of bose geeste), asook ongeredde mense wat sy wil op aarde doen. Saam vorm hulle die koninkryk van die duisternis, en hulle beklee só 'n dominante posisie dat die Bybel na hulle verwys as "die wêreldheersers van die duisternis van hierdie eeu" (Ef. 6:12; vgl. 1 Joh. 5:19).
Ons is nie aan die beheer van hierdie Sataniese magte uitgelewer nie, want die Here Jesus het gekom, sodat Hy ons geestelik "kan uitred uit die teenwoordige bose wêreld" (Gal. 1:4) en sy koninkryk in ons harte kan vestig. Ons bevind ons egter nog steeds fisies in 'n bose en vyandige wêreld waarin ons die volle wapenrusting van God moet opneem sodat ons staande kan bly teen die liste van die duiwel (Ef. 6:11).
In die eindtyd, met 'n tussenpose van slegs sewe jaar, gaan beide hierdie koninkryke en hulle konings, Christus en die Antichris, op aarde geopenbaar word. Eers sal die koninkryk van die duisternis onder die leierskap van die Antichris geopenbaar word om tydens die daaropvolgende verdrukking 'n sigbare heerskappy op aarde te voer. Wanneer die teëhouer van die Antichris – dit is die ware kerk as die tempel van die Heilige Gees – deur die wegraping uit die weg geruim is (2 Thess. 2:6-8), sal die Antichris geopenbaar word.
Tydens die sewe jaar van die Antichris se bewind sal God se oordele oor hierdie bose koninkryk uitgestort word, tot op die oomblik wanneer dit alle beheer op aarde sal verloor. Die hoogtepunt van hierdie oordele sal op die laaste dag van die verdrukking wees wanneer Christus terugkeer na die aarde om die sataniese magte te verdelg en Satan in 'n put te laat bind. Hierna sal Christus se koninkryk op aarde geopenbaar en gevestig word.
Satan is terdeë bewus van die donker toekoms wat vir hom geprofeteer is, maar hy aanvaar dit hoegenaamd nie. Hy voer sedert die ontstaan van die mensdom 'n stryd om in toenemende mate beheer oor alle mense te kry en uiteindelik ook deur hulle aanbid te word. Hy wil nie as Satan bekend staan nie, maar as Here en God. Dit is die rede waarom hy as 'n engel van die lig kom en al sy listigheid inspan om mense só te mislei dat hulle 'n ander God, 'n ander Jesus en 'n ander Gees – almal vervalsings van sy koninkryk – sal aanvaar en navolg (2 Kor. 11:3-15).
Ons is in die laaste fase van die kerkbedeling, waarin evangeliese Christene alle rede het om die spoedige koms van Christus te verwag. Dit verduidelik die verskerpte pogings van Satan om die mensdom so onder die krag van die dwaling te bring dat hulle eerder die weg vir sy valse koninkryk sal help voorberei as om vir Christus te wag. Die misleides weet nie dat hulle kampvegters vir Satan se koninkryk is nie, omdat hulle weens die verblinding van hulle gemoed die vermoë verloor het om tussen die waarheid en die leuen te onderskei (2 Kor. 4:4).
Hierdie misleiding is so subtiel en oorredend dat selfs baie Christene wat 'n gebrekkige kennis van die Bybel het, daarvoor swig. Die gevolg is dat hulle "van die geloof afvallig word en verleidende geeste en leringe van duiwels aanhang" (1 Tim. 4:1). Die Here Jesus het ook teen hierdie ernstige misleiding gewaarsku: "Pas op dat niemand julle mislei nie. Want baie sal onder my Naam kom en sê: Ek is die Christus! en hulle sal baie mense mislei … Daar sal valse christusse en vale profete opstaan, en hulle sal groot tekens en wonders doen om, as dit moontlik was, ook die uitverkorenes te mislei" (Matt. 14:4-5,24).
Die misleiding is daarop gerig om die beginsels en kenmerke van God se koninkryk te verdraai en te vervals en dit dan op die koninkryk van Satan toe te pas. Die mensdom moet dus nog steeds God se koninkryk verwag en dit aktief bevorder, maar op só 'n manier dat hulle eintlik die weg vir Satan se koninkryk voorberei. Veranderde denke wat die gevolg van geestelike misleiding is, moet dus daartoe lei dat mense na die alternatiewe koninkryk van Satan soek, eerder as na die ware koninkryk van God.
Hierdie ander manier van dink en glo is die vrug van misleiding. Sommige mense verwys daarna as 'n paradigmaverskuiwing; ander sien dit as die opkoms van 'n nuwe, ekumeniese geloofsvorm, terwyl groot groepe dit regverdig as postmoderne hervormings weens die eise van 'n nuwe wêreldorde. Wat ook al die verskoning vir hulle nuwe manier van dink mag wees, die feit is dat hulle almal slagoffers van die baasmisleier van die eeue is. Die Bybel noem hom die "duiwel en Satan wat die hele wêreld verlei" (Op. 12:9). Dit is hy wat besig is om godsdienstige denke so te transformeer dat dit op die beginsels van sý koninkryk berus, en nie meer op die beginsels van God se koninkryk nie.
Wanneer Satan se belangrikste strategieë vir die openbaring van sy koninkryk ondersoek word, is dit duidelik dat hy 'n dertienpuntplan vir die finale misleiding en oorname van die wêreld het. Die toepassing daarvan lei na so 'n wanvoorstelling en verdraaiing van God se koninkryk, dat die mensdom, insluitend groot dele van die nominaal Christelike kerk, ingetrek word by pogings om die alternatiewe koninkryk van die duiwel te openbaar. Hulle doen dit onder die valse veronderstelling dat hulle steeds met God se koninkryk besig is.
Die groot stryd van Satan is teen die Bybel, want dit bevat feite oor die openbaring van God, sy verlossingsplan vir die mens deur Jesus Christus, asook duidelike profesieë oor wat die toekoms vir die wêreld en sy bewoners inhou. Die ondermynende werk van die koninkryk van die duisternis word ook in die Bybel geopenbaar, asook God se oordele oor Satan en sy ryk. Hierdie goddelike waarhede staan soos 'n ligbaken uit in 'n donker wêreld en weerlê alles wat daarmee in stryd is. God is waarheid, sy Woord is die waarheid, Jesus Christus is die weg, die waarheid en die lewe, en die Heilige Gees is die Gees van die waarheid wat ons in die hele waarheid lei (Joh. 14:6; 16:13; 17:17).
Satan besef dat hy eers met die Bybel as die bron van Christelike leerstellings sal moet probeer wegdoen voordat hy sy planne vir 'n alternatiewe geloof sal kan instel. Wanneer grondstellings in die Bybel suksesvol bevraagteken, vergeestelik of verdraai is, kan enige valse betekenis daaraan toegeskryf word. Dit lei na 'n ingrypende transformasie van denke wat gefokus is op 'n sataniese nuwe wêreldorde. Hierdie nuwe denkpatroon wat deur valse profete gepropageer word, is geestelik van aard en vind op die volgende 13 terreine plaas:
1. Die waarheid van God se Woord word as 'n leuen voorgestel
Satan sal hoegenaamd nie sy koninkryk sonder teëstand aan die wêreld kan openbaar solank daar groot getalle mense is wat die Bybel as geloofwaardig beskou nie. Dit is die rede waarom hy deur die eeue heen 'n meedoënlose stryd teen die Bybel gevoer het. Hy wil glad nie hê dat mense die Bybel as die foutlose en letterlik geïnspireerde Woord van God moet aanvaar nie, want dan is hulle nie oop vir ander oortuigings nie en sal nie sy navolgers word nie.
Daar is geen einde aan die aanvalle wat deur misleide teoloë op die Bybel gemaak word nie. Die aanspraak word gemaak dat die Bybel 'n suiwer menslike geskrif oor godsdienstige en morele sake is, en nie God se woord aan die mens nie. Dit is hoofsaaklik mitologies van aard en is dus nie histories outentiek nie. Die meeste Bybelse verhale word as mitologie afgemaak, insluitend die skeppingsverhaal en die beskrywing van Satan se koninkryk iewers in die lug.
Baie van die stellings oor die persoon en attribute van Jesus Christus word as spekulasie of subjektiewe wensdenkery beskryf, bv. Nuwe Testamentiese skrywers se 'onwetenskaplike' aanname dat Jesus maagdelik gebore is, dat Hy God is, dat Hy uit die dood opgestaan het, na die hemel opgevaar het en weer liggaamlik na die aarde sal terugkeer. Bybelse profesieë oor die eindtyd en die wederkoms van Christus word nie letterlik en futuristies vertolk nie, maar as historiese, simboliese en allegoriese beskrywings beskou wat min waarde het.
Die implikasie van hierdie volgehoue veldtog van ondermyning teen die Bybel, is dat dit wat fundamentele Christene as die letterlike en onveranderlike waarhede aanvaar, eintlik alles leuens is. Wat Satan se handlangers betref, is daar nie 'n Drie-enige God nie omdat Jesus net 'n gewone profeet was en dus nie God nie; die kruisiging van Christus was 'n politieke daad sonder enige geestelike betekenis; daar is nie 'n hemel, 'n hel of 'n duiwel nie; daar sal nie 'n Antichris, 'n groot verdrukking of 'n letterlike slag van Armageddon wees nie; die Here sal nie fisies ingryp om gelowiges voor die tyd van oordele weg te neem nie; en daar sal nie 'n duisendjarige vrederyk en eindoordeel wees nie.
Noudat daar deur misleide teoloë se toedoen op groot skaal met hierdie Bybelse waarhede weggedoen is, is die pad oop vir die propagering van 'n onbybelse wêreldbeeld waarin Satan se valse koninkryk volle geloofwaardigheid verkry. Die waarheid van goddelike openbarings is deur die leuens van Satan se naboots-koninkryk vervang. Nog veel meer as in Jesaja se tyd, leef ons in 'n godsdienstige omgewing waarin mense van die Here afvallig raak, Hom verloën, en ook afwyk van die waarheid van sy Woord:
"Ons sondes getuig teen ons… die afval en verloëning van die Here… die opneem en uitstoot van leuentaal uit die hart. So word dan die reg teruggedring en die geregtigheid bly staan van ver; want die waarheid struikel op die mark, en wat reg is, kan nie binnekom nie" (Jes. 59:12-14).
Die leuen is egter nie altyd maklik identifiseerbaar nie, omdat Satan sy alternatiewe koninkryk in die naam van God en ook in die naam van Christus aan mense bied (vgl. Matt. 24:4-5). Sy ryk sal egter multigodsdienstig wees omdat aanhangers van alle gelowe die Christus van die nuwe wêreldorde sal aanbid (Op. 13:3-4) en hom as hulle vredevors en oorwinnaar sal navolg (Op. 6:2). Hierdie leuens is reeds só goed gevestig, ook in die tradisionele Christenwêreld, dat die tyd vir die beplande openbaring van Satan se koninkryk baie naby moet wees.
2. Die leuens van die nie-Christelike gelowe word die waarheid
Soos wat die Bybel sy geloofwaardigheid onder afvalliges verloor, verkry die opvattings en heilige boeke van die nie-Christelikle gelowe al hoe meer erkenning en aanhang. In verskeie multigodsdienstige handboeke wat in Suid-Afrika gepubliseer is en ook vir die opleiding van onderwysers gebruik word, word die positiewe waarde van die nie-Christelike gelowe aangeprys.
Die bewering word gemaak dat Westerlinge hulle spiritualiteit verloor het as gevolg van die groot impak van materialisme. As 'n oplossing vir hierdie probleem word Christene aangeraai om mistiese tegnieke soos transendentale meditasie van Oosterse gelowe soos Boeddhisme en Hindoeïsme oor te neem en hulleself daardeur te verryk. Daar word ook gesê dat ons baie by die natuurgodsdienste kan leer – die Boesmans se kollektiewe ingesteldheid, asook hulle sterk ekologiese verbintenis met die natuur, kan bv. met groot vrug deur ons oorgeneem word.
In die lig van hierdie postmoderne hervormings word die tradisionele Christendom as eng, veroordelend en uit pas met die werklikheid bestempel. Die gevolg is dat dit nou as leuens en halwe waarhede beskou word. Maar dit wat in die Bybel as leuens en gekamoefleerde satanisme beskryf word, naamlik afgodediens (vgl. 1 Kor. 10:19-20; 2 Kor. 6:14-18), word skielik aanvaarbare gebruike en die ontdekking van nuwe waarhede.
3. Die ware Christus word die Antichris, of kosmiese Christus
'n Baie belangrike mikpunt in Satan se strategie vir 'n oorname, is die dekonstruksie van die Bybelse beeld van Jesus Christus. In die proses word daar van Jesus 'n ander Jesus gemaak sodat die Antichris in sy naam kan kom. Hieruit is dit baie duidelik dat die duiwel nie godsdiens wil vernietig nie, maar dit só wil verander dat hy en die Antichris deur alle mense aanbid kan word. Dit gaan inderdaad gebeur: "En die hele wêreld het verwonderd agter die dier [die Antichris] aan gegaan. En hulle het die draak [Satan] aanbid wat die dier mag gegee het, en die dier aanbid en gesê: Wie is aan die dier gelyk?" (Op. 13:3-4).
Evangeliese Christene neem nie aan die dekonstruksie van die beeld van Jesus deel nie, omdat dit op die verwerping van die Bybel en 'n wanvoorstelling van Christus neerkom. Hulle is bewus van die gevare wat daaraan verbonde is om God se Woord te verloën of te verander. Nominale, ekumeniesgesinde Christene wat deur die duiwel mislei is, gee egter hulle steun vir die transformasie van die Bybelse Jesus na die nuwe wêreldorde se multigodsdienstige Jesus, wat deur die aanhangers van alle gelowe aanvaar en aanbid sal word.
Teoloë wat hierdie siening huldig, beweer dat die Bybelse weergawe van Jesus as God en Seun van God wat die enigste Verlosser van die wêreld is, vals is. Hulle verwys na Hom as die kultiese Jesus of die Jesus van geloof. Omdat dit vir hulle onaanvaarbaar is, vervang hulle Hom deur die sogenaamde "historiese Jesus" wat volgens hulle net 'n gewone profeet was. Dit stel hulle in staat om Jesus af te bring na dieselfde vlak as die profete van ander gelowe, bv. Boeddha, Krisjna en Mohammed.
Godsdiensleiers in die nie-Christelike gelowe het ook nie op hulle laat wag nie, en met teorieë vorendag gekom dat die historiese Jesus óf in assosiasie met hulle eie gelowe aanvaar kan word, óf selfs inherent deel daarvan is. Daar is van hierdie leiers wat openlik beweer dat die wêreldmessias wat binnekort verwag word, terselfdertyd die Christus vir die Christene, Krisjna vir die Hindoes, die vyfde Boeddha vir die Boeddhiste en die Imam Mahdi vir Islam sal wees. Hy sal dus die kosmiese Messias, of die Messias vir alle gelowe wees. Volgens die Bybel sal hy die Antichris wees.
Die belangrike vraag is dus nie soseer of Christene in die tradisioneel Christenwêreld vir Jesus aanvaar of verwerp nie, maar eerder watter Jesus hulle aanvaar en navolg. Dit is óf die Seun van God wat die enigste Verlosser van die wêreld is (Hand. 4:12), óf dit is die intergeloofsmessias wat alle gelowe sal mislei om sy valse evangelie te aanvaar en te verkondig (Op. 17:3-6). Die ware Christus sal die Koning in God se geopenbaarde koninkryk wees (Op. 19:11-16), terwyl die valse Christus (die Antichris) koning oor Satan se koninkryk van die duisternis sal wees (Op. 13:2).
Dit is duidelik dat die leuens van Satan besig is om in groot dele van die Christelike kerk die oorhand te kry en van hulle wegbereiders vir sy valse Christus te maak.
4. Die Drie-enige God word die universele God van alle gelowe
Satan is nie net daarop uit om die Antichris as Christus en uiteindelik ook as God deur die wêreld aanvaar te kry nie (2 Thess. 2:4), maar hy wil self ook as God aanbid en vereer word. Dit bring mee dat hy in sy strategie vir die oorname van die wêreld nie net 'n veldtog teen die Bybelse Jesus voer nie, maar ook teen die idee van 'n Drie-enige God. 'n God wat Homself net deur sy Seun, en dus met die uitsluiting van alle ander gelowe, aan die wêreld openbaar, is vir die duiwel onaanvaarbaar. Dit is die rede waarom hy nie slegs vir Jesus die kosmiese Christus van alle gelowe maak nie, maar ook vir God die universele God van alle gelowe. Satan vervul dan hierdie rol, want hy is die God van hierdie wêreld (2 Kor. 4:4).
Enige persoon wat die stelling maak dat alle gelowe dieselfde God aanbid, het reeds 'n slagoffer van Satan se misleiding geword en dus ook 'n volgeling van hierdie valse god. Die wêreld is grotendeels reeds mislei om in die plek van die Drie-enige God van die Bybel, die knie te buig voor 'n Sataniese driemanskap: die God van hierdie wêreld, die kosmiese Christus, en die valse profeet.
5. Geestelike wedergeboorte word 'n mistiese geestelike ervaring
Die Here Jesus sê: "As iemand nie weer gebore word nie, kan hy die koninkryk van God nie sien nie" (Joh. 3:3). Weens hierdie duidelike stelling is Satan spesifiek ook daarop ingestel om mense daarvan te weerhou om 'n geestelike wedergeboorte te ondergaan en sodoende lede van God se koninkryk te word. Indien hy dit kan voorkom deur bv. valse fondamente soos doopsaligheid en goeie werke aan mense voor te hou, dan verseker hy sy voortgesette invloed oor hulle in die koninkryk van die duisternis. Satan benader hulle in die gedaante van 'n engel van die lig om hulle geestelik te verblind en hulle in hul ongeredde toestand salig te spreek.
Baie mense is op 'n ekstatiese geestelike ervaring ingestel, sodat hulle hulself as weergebore kan beskou. Satan voorsien graag in hierdie behoefte deur mense bv. te laat val in die gees en in 'n transtoestand te laat ingaan waarin hulle snaakse dinge doen en ook aanhoudend lag of vreemde dieregeluide maak. Hierdie ervaring gaan egter nie met sonde-oortuiging en 'n ware bekering gepaard nie. Wanneer hulle van die vloer af opstaan, beskou dié mense nietemin hulleself as weergebore omdat die Gees na bewering op hulle geval het.
Mistiese ervarings, of transtoestande, kan ook op ander maniere verkry word, deur bv. na sekere soorte musiek te luister, hard, aanhoudend en herhalend te sing, transendentale meditasie te beoefen waarin sekere sleutelwoorde (mantras) oor en oor herhaal word, en ook deur sekere dwelmmiddels te gebruik. Sulke mense kom onder die invloed en beheer van Satan se verleidende geeste (1 Tim. 4:1) en word dus vir sy koninkryk voorberei.
6. Die smal pad hemel toe word die verkeerde pad van konflik
Satan werp 'n donker wolk van verdenking oor die smal pad wat hemel toe lei (vgl. Matt. 7:14). Hy wil nie hê mense moet hierdie pad bewandel nie, want dan behoort hulle aan die Here. Dit is vir hom moeiliker om sulke mense te mislei omdat baie van hulle weens hulle goeie kennis van die Skrif en die leiding van die Heilige Gees uitgesproke teëstanders van die koninkryk van die duisternis is.
Ware gelowiges het hard gestry om deur die nou poort van wedergeboorte toegang tot die smal pad te kry wat hemel toe lei (Luk. 13:24). Hulle glo in die Bybelse Jesus (nie die historiese Jesus wat net 'n profeet was nie) en hulle bely die heilswaarde van sy kruisdood. Hulle glo ook dat Hy die enigste pad hemel toe is en dat almal buite Hom verlore is (Joh. 14:6; 1 Joh. 5:12). Hulle is dus fundamentele gelowiges.
Deur die duiwel se toedoen het die smal pad van die ware geloofslewe toenemend 'n slegte naam gekry. Daar word beweer dat hierdie gelowiges 'n negatiewe en veroordelende houding het omdat hulle dink dat net hulle reg is en al die ander verkeerd. Hulle is liefdelose mense en aanbid 'n liefdelose God wat die meerderheid mense tot die ewige hel verdoem omdat hulle nie Christene is nie.
Daar is verskeie bekende Christelike predikers wat beweer dat fundamentele Christene die grootste bedreiging vir die opkomende kerk van die 21ste eeu inhou, omdat hulle té streng op die behoud van Bybelse beginsels aandring. Sulke Christene staan die ekumeniese beweging teë en belemmer die skep van 'n eenheidsband tussen die verskillende Christelike kerke, insluitend die Rooms-Katolieke Kerk, terwyl hulle ook geensins vir bande met die nie-Christelike gelowe te vinde is nie.
As gevolg van hierdie faktore word die smal pad van Christelike fundamentalisme verwerp. Weens voortgesette misleiding is al hoe minder mense evangelies gesind, en dit verklaar hulle toenemende openheid teenoor die valse evangelie van Satan se koninkryk in baie wêrelddele.
7. Die breë pad hel toe word die regte pad na harmonie en vrede
Die diskreditering van die smal pad hemel toe open die weg vir die aanvaarding van die meerderheid se breë pad waarin alles en almal toelaatbaar is. Dit is die multigodsdienstige pad waarin mense deur verskillende middelaars tot die universele God van alle gelowe kan nader. As gevolg hiervan is daar reeds verskeie multigodsdienstige bewegings in die wêreld waarin lede van alle gelowe hande vat en hartlik met mekaar saamwerk.
Dit is die pad van harmonie en wêreldvrede, waarop alle mense deur kompromie en aanpassing by hulle nuwe geestelike omgewing een kan word. Die duiwel is die enigste wenner in hierdie situasie, want al die verlorenes word nou salig gespreek en geprys. Hulle is medebouers aan 'n moderne toring van Babel en sal almal saam Satan se koninkryk beërf wanneer die Antichris ná die wegraping geopenbaar word (Op. 17:3-6).
Die misleides se uur van glorie sal egter kortstondig wees, want wanneer die Antichris homself in die herboude tempel in
Jerusalem tot God verklaar, sal al sy volgelinge gedwing word om hom onvoorwaardelik as God te aanbid. Alle godsdienste sal dan oorbodig verklaar en afgeskaf word. Diegene wat weier om aan die Antichris se eise te voldoen, sal tereggestel word (Op. 13:15; 17:16).
8. Gebede aan God word meditasie en 'n oproep aan geestelike magte
Verskerpte pogings word deur Satan se koninkryk aangewend om alle kontak tussen mense en die ware God te verbreek. Nie net word Christene so besig gehou dat hulle nie tyd het om te bid nie, maar die wese van gebed word ook aangetas. Dit word gedoen deur aan mense te leer hoe om gebed met transendentale meditasie te vervang. Dit is 'n oefening in mistiese kontemplasie deur selfinkering na die sogenaamde kreatiewe vlakke van die regterbrein. 'n Woord of kort sinsnede word oor en oor herhaal totdat die mediteerder in 'n hipnotiese of transtoestand kom wat as 'n alternatiewe bewussynstoestand beskryf word.
In hierdie toestand word hy van die god binne-in hom bewus, hy sien die wêreld in 'n nuwe lig waarin alles een word en in harmonie saam bestaan, hy ervaar vrede in sy hart terwyl hy ten volle ontspan, en vind ook oplossings vir al sy probleme. In werklikheid is dit Oosterse meditasie waarin 'n persoon aan niks dink nie en sy gemoed oopstel vir die inwerking van okkultiese geestelike magte. Dit is die soort kanaal wat die duiwel nodig het om met mense te kommunikeer en 'n bewussyn van sy nuwe wêreldorde by hulle te skep.
9. Die Christelike geloof word 'n ekumeniese alliansie van alle gelowe
Die verskillende godsdienstige invloede wat Satan na die moderne mensdom laat uitgaan, lei daartoe dat die Christendom sy unieke karakter verloor en homself mettertyd sien as net een van verskeie kommunikasiekanale met God. Ekumeniese Christene vat dan hande met die ander gelowe op grond van die misleidende aanname dat God Homself deur alle gelowe en kulture aan die mensdom geopenbaar het.
Wanneer dit gebeur, is geloof in die Drie-enige God nie meer die samebindende faktor tussen mense nie, maar wel geloof in die universele God van alle gelowe. Dit is nie die God van die Bybel nie, maar die valse god van hierdie wêreld wat die sinne van mense verblind sodat hulle nie die God van die Bybel moet ken, aanbid en navolg nie (2 Kor. 4:4). Wanneer dit gebeur, het die tyd vir die openbaring van Satan se koninkryk naby gekom.
10. Die tempel van God in Jerusalem word Satan se tempel vir alle gelowe
Die duiwel het ook 'n spesifieke strategie vir die geestelike misleiding van Israel as God se volk. Hy weet dat die geredde Israel bestem is om tydens die millennium 'n belangrike rol in die koninkryk van God te speel. Dit is gevolglik vir die duiwel 'n hoë prioriteitstrategie om die hele Israel aan die gesag van die valse Messias uit te lewer, sodat hulle daardeur ook in sy eie mag kan kom. Die ware Messias het Israel 2000 jaar gelede al gewaarsku dat hulle 'n verbond met die valse Messias sal sluit (Joh. 5:43).
Die profeet Daniël het ook aangedui dat Israel vir een jaarweek van sewe jaar 'n verbond met die Antichris sal sluit (Dan. 9:27). As deel van hierdie verbond sal hulle die reg kry om die tempel in Jerusalem te herbou. Dit sal egter spesifiek 'n tempel vir die wêreldmessias moet wees, naamlik die gemeenskaplike Messias van alle gelowe.
Tot baie mense se verbystering het hierdie antichristelike, intergeloofsbenadering reeds in Israel inslag gevind. 'n Moderne Sanhedrin is in Oktober 2004 in die land gestig, en hulle volg 'n multigodsdienstige benadering op grond van tekste soos Jesaja 56:7: "…want my huis sal 'n huis van gebed genoem word vir al die volke." Hierdie stelling word verkeerdelik op 'n multigodsdienstige manier vertolk om ook erkenning aan die nie-Bybelse gelowe te gee. Daar is 'n Joodse webtuiste wat die idee van "God se heilige berg" vir alle gelowe aktief bevorder, naamlik www.godsholymountain.org
Uit die Bybel weet ons dat die Derde Tempel wat in Jerusalem gebou gaan word, die tempel van die valse Messias sal wees. Hierdeur sal hy probeer verseker dat die Jode nie die eenmalige offer van die ware Messias aan die kruis aanvaar nie, en verder sal hy dié tempel gebruik om homself in die Allerheiligste tot God te verklaar (2 Thess. 2:4; Dan. 11:31; Matt. 24:15-21). Dan het die tempel van God die tempel van Satan geword.
Uit al hierdie verwikkelinge weet ons dat die koms van die valse Messias op hande is. Dit kan enige oomblik gebeur.
11. Goddelike openbarings in die Bybel word buite-Bybelse openbarings
Inligting oor die toekomstige openbaring van Satan se koninkryk op aarde word deur valse profete deurgegee. Hulle stel dit as God se koninkryk voor, waarin alle mense van alle gelowe in vrede en voorspoed naas mekaar sal leef. Hulle verwerp alle Bybelse waarskuwings oor 'n eindtydse groot verdrukking onder die diktatuur van die Antichris; daarom word Bybelse profesieë verdraai, vergeestelik, geïgnoreer of bloot as irrelevant bestempel. Die enigste aanvaarde inligting oor wat die toekoms volgens hulle inhou, kom van bekende hedendaagse profete wat die indruk probeer skep dat hulle namens God praat. Hulle voorspel net groot herlewings, goeie tye en 'n vreedsame wêreldryk – geen verdrukking, oordele of lyding nie.
12. Die futuristiese koninkryk van God word 'n humanistiese koninkryk-nou
Satan weet dat Christus volgens die Bybel sal terugkom aarde toe om sy vyande te verdelg, die oorblyfsel van Israel te red, en dan sy koninkryk op aarde sal vestig met Jerusalem as hoofstad. In 'n vasberade poging om dit te voorkom, gaan hy voor die wederkoms van Christus sy eie regering onder die leiding van die Antichris op aarde vestig. Die duiwel se idee van 'n koninkryk hier en nou, voor die koms van Christus as Koning, het al in so 'n mate deel van teologiese denke dwarsoor die wêreld geword, dat die meeste van die leidende Christelike kerke hulle ook hiervoor beywer. Die sterk humanistiese en multigodsdienstige aard van hierdie koninkryk sal 'n duidelike bewys wees van die onbybelse en sataniese karakter daarvan.
Die klimaatskepping vir só 'n koninkryk het reeds ver gevorder, daarom het 'n intergeloofsmessias in hierdie stadium van die wêreldgeskiedenis 'n goeie kans om universeel aanvaar, nagevolg en selfs aanbid te word (Op. 13:3-4). Wanneer hierdie koninkryk goed gevestig is, sal die Antichris sy volgelinge aanhits om op die dag van die ware Christus se wederkoms teen Hom te veg en Hom te probeer doodmaak. Hulle sal weet dat Christus aan die einde van die betrokke jaarweek na die aarde sal terugkeer om die Antichris en sy wêreldryk te vernietig, daarom sal hulle 'n internasionale mag op die been bring om teen Hom te veg (Op. 16:13-16).
Dit sal egter vir die antichristelike magte op 'n groot tragedie uitloop wanneer hulle teen dié Een probeer veg wat alle mag in die hemel en op aarde het (Op. 19:19-21; Sag. 14:12-13; Joël 3:2; Jes. 13:9-13).
13. Die wegraping van gelowiges word die verwydering van die rebelle
Die Here Jesus het beloof om sy bruidsgemeente voor die aanbreek van die komende tyd van oordele te kom haal (Luk. 21:36; Joh. 14:2-3; 1 Thess. 4:16-17). Die ware gelowiges is 'n tempel van die Heilige Gees, en hulle teenwoordigheid op aarde verhinder die openbaring van die Antichris en die instelling van sy sataniese wêreldryk (2 Thess. 2:6-8).
Wanneer die evangeliese Christene skielik weg is, sal die Antichris as 'n valse vredevors in die naam van Christus geopenbaar word, en ook in die name van al die ander messiasse van die wêreldgodsdienste. Hy sal aan die evangeliese Christene wat verdwyn het, 'n slegte naam gee as diegene wat haat en konflik veroorsaak het omdat hulle nie broederlike verhoudings met die lede van ander gelowe wou aanknoop nie. Hulle sal as hardnekkige rebelle gebrandmerk word, en teorieë sal bedink word om hulle verdwyning te beskryf as 'n goddelike daad wat nodig was om eenheid en vrede op aarde te laat seëvier.
Die belofte van die wegraping sal dus so verander word deur die vyande van God, dat dit nie meer as die wegvoering van die ware gelowiges gesien sal word nie, maar as die bonatuurlike verwydering van die fundamentalistiese moeilikheidmakers. Hulle sal as die struikelblokke vir die oorgang na 'n nuwe dispensasie gesien word, en dit sal die regverdiging vir hulle verwydering wees.
Satan se dertienpuntplan bestaan uit godsdienstige leuens wat as propaganda vir die openbaring van sy koninkryk gebruik word. Hierdie leuens word baie suksesvol deur sy groot hoeveelheid medewerkers verkondig, omdat openbare steun noodsaaklik is vir die implementering van sy plan vir 'n oorname van die wêreld.
Die eerste helfte van die Antichris se regering sal hoofsaaklik uit misleiding bestaan, wanneer hy vrywillig deur omtrent alle mense erken en aanbid sal word. Dit sal eers in die middel van die verdrukking wees wanneer teëstand teen hom sal begin oplaai, en dit sal daartoe lei dat hy die ergste militêre diktatuur in die geskiedenis van die mensdom sal instel. Die Here Jesus beskryf dit as 'n groot verdrukking soos daar nog nooit op aarde was nie, en dat dit die mensdom tot op die rand van totale uitwissing sal bring (Matt. 24:21-22). Dan sal Christus deur sy wederkoms ingryp en die oorblyfsel van Israel en die nasies red (Matt. 24:29-30).
Die Here Jesus het goeie raad vir 'n tyd soos hierdie: "Pas op dat niemand julle mislei nie…" (Matt. 24:4). Bly by Christus, bly by sy Woord, wandel deur die Gees, weerstaan die huidige goddelose wêreld en trek die volle wapenrusting van God aan sodat jy staande kan bly teen die liste van die duiwel. Die Verlosser het belowe om met ons te wees tot aan die voleinding van die wêreld (Matt. 28:20).
Is die duiwel los?
Binne Westerse denke word min ruimte gelaat vir metafisiese ingrype in die geskiedenis. Vir Nel (1987:13) vereis "die konflikterende getuienis oor die Bose in die Ou Testament en die voor-Christelike Judaïsme(s)" byvoorbeeld dat individue nie in die bestaan van Satan hoef te glo nie. Van Aarde (1987:34-35) veronderstel op sy beurt dat daar wel sprake is van boosheid in die wêreld, egter sonder dat dit 'n persoonlike gestalte aanneem. Boosheid is volgens hom soos die gate in 'n Switserse kaas. Dit is ondefinieerbaar; dit bestaan binne in die kaas as "nie-kaas." Die Amerikaanse Nuwe-Testamentikus, John Dominic Crossan (1994:85), wat eweneens die bestaan van demoniese wesens ontken, aanvaar "..that there is something real, as distinct from faked or simulated, behind events understood by participants as possession." Hy is egter van oordeel dat moderne psigiatriese interpretasies van sogenaamde demoniese verskynsels die korrekte sleutel tot die verstaan hiervan inhou.
2. 'n Nuwe belangstelling in die bose
As dit aan die een kant waar is dat die duiwel binne intellektuele Westerse kringe min of meer van die toneel verwyder is, is dit aan die ander kant waar dat daar tans in kerklike kringe 'n "nuwe belangstelling" in die Satan is. Hierdie belangstelling in die Bose is 'n indirekte gevolg van die sogenaamde post-modernistiese tydsgees waarin ons tans verkeer wat onder andere as 'n protes teen die outoritarisme en vaste sekerhede van die modernisme ontwikkel het (vgl Connor, 1995:228). 'n Nuwe openheid vir die metafisiese, tesame met die soeke na nuwe antwoorde en verklarings vir die vele onopgeloste vrae waarmee individue gekonfronteer word, het ook binne baie godsdienstige kringe aanleiding gegee tot 'n sogenaamde herontdekking van die realiteit van die Bose. Andersyds is hierdie belangstelling in die duiwel 'n teenreaksie teen die twintigste eeuse stilswye oor hom binne intellektuele en kerklike kringe. In die woorde van Russell (1986:300): "Skeptics suggest that the idea of the Devil is socially destructive, that to believe in the Devil is to grant evil too much power. Certainly it is spiritually unhealthy to dwell upon the idea of the Devil in any way that lessens one's attention to grace. But in the late twentieth century the Devil seems to be receiving too little attention than too much."
Christelike epistemologieë (= kennisleer) word hoofsaaklik gebou op die Bybel en op kerklike tradisies. Aangesien beide hierdie fasette die Bose as realiteit aanvaar, behoort enige Christelike teologie wat aangebied word as 'n gelowige nadenke oor die "apostoliese tradisie" soos wat dit neerslag vind in die Nuwe Testament, rekening te hou met die kosmologiese wêreldbeeld wat ten grondslag aan hierdie dokumente lê. Uitgaande van pasgenoemde kenteoretiese vertrekpunt is dit die doel van hierdie bydrae om 'n algemene oorsig oor Nuwe-Testamentiese sieninge van die stryd tussen Christus en die Bose aan te bied. Meer besonderlik: aan die hand van 'n "deskriptiewe benadering" tot die tersaaklike Nuwe-Testamentiese tekste sal 'n aantal belangrike teologiese riglyne in hierdie verband uitgelig word. Hierdie analise sal egter voorafgegaan deur 'n kort bespreking van algemene Joodse opvattinge oor bose magte rondom die eerste eeu, aangesien die Joodse milieu die sosio-kulturele raamwerk gevorm het waarbinne die prediking van Jesus sy historiese beslag gekry het. Ten slotte word enkele beginsels ook aan die orde gestel wat betrekking het op die rol en verantwoordelikhede van gelowiges in hierdie stryd tussen Christus en die Bose.
4. Vasgevang in 'n greep van vrees: Bose magte in die Joodse wêreld rondom die Nuwe-Testamentiese era
Die allerdaagse wêreld waarbinne die Jode hulleself rondom die eerste eeu bevind het, was gevul met die teenwoordigheid van bose magte. Hierdie wesens was woonagtig in plekke soos woestyne, in die lug, grond, en in water (vgl. ook Matteus 12:43; Efesiërs 2:2; Openbaring 13:1vv). Hulle kon in verskillende gestaltes verskyn, soos in die vorm van wolwe, honde, paddas, onrein voëls en slange (vgl. ook Openbaring 9:3-7; 12:3; 16:13).
Volgens Joodse opvattinge het demoniese magte hul slagoffers deur liggaamsopeninge binnegedring. Vanweë die gevare verbonde aan demoniese "besoedeling" is kontak met heidene, onrein persone, en siekes ontmoedig (Böcher, 1972:14). Die eet van kos wat nie aan Joodse reinheidsvoorskrifte voldoen nie was verbode; so ook ongeoorloofde seksuele gedrag, aangesien dit aanleiding tot demoniese besetting kon gee.
Wanneer demone mense beset het, het dit gelei tot onnatuurlike gedrag aan die kant van laasgenoemdes, soos emosionele onstabiliteit, stuiptrekkings, gewelddadige optrede, en dies meer. Demoniese magte kon mense ook siek maak, en uiteindelik hulle dood veroorsaak.
Demoniese magte is veral deur duiweluitdrywers of eksorsiste teengestaan. Hierdie persone het dikwels gebruik gemaak van "eksorsistiese formules" wat ingelei is met frases soos: "Ek beveel jou…"; gevolg deur die vermelding van die name van allerlei goddelike magte en 'n bevel dat die demoniese magte hul slagoffers moet verlaat (Fergusson, 1984:9).
In die Joodse geskrif, Tobit, verneem ons van bepaalde rituele wat ingespan is om demone te verdryf. In Tobit 6 word naamlik vertel hoedat Tobias, die seun van Tobit, verlief raak op 'n vrou met die naam Sara. 'n Sterk demoon, genaamd Asmodeus, weier egter dat enige man naby aan haar kom. Die engel Rafael beveel dan vir Tobias om van die as van brandende wierook te vat en dit saam met die hart en lewer van 'n vis te brand, dan sal die demoon padgee.
Saam met die gebruik van godsdienstige formules en rituele, het eksorsiste ook homeopatiese middels gebruik om duiwels te besweer. Aan die hand van die sogenaamde similia similibus beginsel is klein dosisse van dieselfde stowwe as dié waarin die duiwels hulle sou bevind, soos grond, water of plante, gebruik om hulle te verdryf. Amulette is soms ook aan persone gegee om te dra om hulle teen die Bose te beskerm. Eweneens is allerlei ornamente en simbole in woonhuise aangebring om bose magte af te skrik.
Wat die oorsprong van hierdie bose magte betref, verbind die apokaliptiese geskrif, 1 Henog, dit aan die optrede van bose engele wat onder aanvoering van Asasel met vroue op aarde seksuele gemeenskap gehad het. Die afgestorwe geeste van die reuse wat uit hierdie ongeoorloofde gemeenskap gebore is, is demoniese wesens wat mense nou oral tot boosheid verlei (1 Henog 69:4-6); gevalle sondaars aankla (1 Henog 40:7), en wat veroordeeldes in die onderwêreld pynig (1 Henog 98:4vv). Aan die einde van die tyd sal die uitverkore figuur of Messias op sy troon oor Asasel en al hierdie bose magte oordeel (1 Henog 55:4).
5. Die optrede van Jesus in die evangelies
5.1 Jesus se duiweluitdrywings
Jesus se aardse optrede vind plaas binne die Joodse milieu van die eerste eeu wat gekenmerk is deur 'n voortdurende bewussyn van die vernietigende aktiwiteite van bose magte. Die stryd teen hierdie magte is egter nie die hoofdoel van Jesus se sending nie. Veel eerder staan sy optrede in die teken van die koms van die koninkryk van God (Markus 1:15). Jesus se verkondiging en wonders dien sodoende as sigbare manifestasies van God se nuwe eskatologiese heerskappy (Merklein 1995:55).
Jesus se koms en optrede lei die eskatologiese oordeel en triomf oor Satan in en vergestalt terselfdertyd ook hierdie oorwinning. Die Bose word nou, met die aanbreek van die Messiaanse era, soos 'n weerligstraal uit die hemel gewerp (Luk. 10:18; Joh. 12:31 – vgl. ook Becker, 1996:132). Daar bestaan nooit enige twyfel oor die uitslag van die konflik tussen Jesus en die Bose nie. Wanneer Satan as "toetser" byvoorbeeld sy opwagting in die woestyn maak om Jesus van sy sending te laat afsien (Markus 1:12-13par), tree laasgenoemde as oorwinnaar uit hierdie "strydgesprek." Satan se ware identiteit word terselfdertyd ontmasker. Hy is geen god nie, maar hoogstens net 'n eskatologiese teenspeler in die stryd teen Jesus.
Verskeie konfrontasies tussen Jesus en bose magte vind deur die loop van sy openbare bediening plaas (Matteus 4:23vv; Markus 1:32; Lukas 6:17-18). Wanneer hierdie magte hul terrein oortree deur menslike liggame as hul woonplekke te beset (Markus 1:25-26; 5:1-20; 9:14-29), volg dramatiese reaksies gewoonlik wanneer hulle met Jesus in aanraking kom. Omdat die demone sy ware identiteit ken ("Jesus van Nasaret" [Markus 1:24], "Seun van die Allerhoogste [Markus 5:7], "die Heilige wat van God af kom" [Markus 1:24]), gaan hulle dikwels hard aan die skree; gooi hulle slagoffers op die grond neer; smeek Jesus om genade (Markus 1:23; 7:25); ensovoorts. By geleentheid probeer demoniese magte selfs om aan die hand van "afweer-rites" hulleself teen Jesus te beskerm. In Markus 5:7 verneem ons byvoorbeeld hoedat 'n bose mag Jesus beveel om hom nie seer te maak nie. Ook die voorafgaande uitdrukking van hierdie demoniese mag: "wat is daar tussen my en jou?," funksioneer as 'n "verbale verdedigingsmeganisme" teen Jesus se mag (Twelftree, 1993:64).
In teenstelling met Joodse duiweluitdrywers met hul formules, amulette en rituele, maak Jesus slegs gebruik van "magswoorde" om demoniese magte te verdryf (Markus 9:25; Matteus 8:16). Geen gebede, of die vermelding van hemelse name gaan met sy eksorsismes gepaard nie. Jesus se kragbelaaide woorde is telkens voldoende om sy oorwinning oor die domein van die Bose sigbaar te vergestalt.
5.2 Jesus se woorde oor Satan
In die bekende Beëlsebul strydgesprek (Markus 3:22-27; Matteus 12:22-30; Lukas 11:14-23), word Jesus, in reaksie op sy uitdrywing van 'n bose mag uit 'n stom man, daarvan beskuldig dat hy dit doen met die hulp van Beëlsebul, die aanvoerder van die bose magte. Die Joodse godsdienstige leiers veronderstel met ander woorde dat Jesus kop in een mus met sterk bose magte is wat Hom in staat stel om van swakker demone ontslae te raak. Hierteenoor benadruk Jesus dat die domein van die Bose 'n eenheid is onder aanvoering van Satan. Sy stryd is sodoende nie teen individuele manifestasies van die Bose gerig nie, maar teen sy ganse ryk.
Deur die vinger van God (Lukas 11:20), of deur die krag van die Gees van God (Matteus 12:28), stroop Jesus die Satan van sy gewaande mag. Teenoor sy Joodse teenstanders, wat waarskynlik van mening was dat die krag van God se Gees afwesig was onder die Jode (Keener, 1999:363), maak Jesus se uitdrywing van demoniese magte dit duidelik dat God se koninkryk, sy nuwe wêreld, reeds aangebreek het. Meer besonderlik: aan die hand van 'n oorlogsbeeld (vgl. Markus 3:27; Matteus 12:29; Lukas 11:21-22) interpreteer Jesus sy stryd met Satan as 'n inname van laasgenoemde se versterkte vesting. Die Een wat sterker is as "die sterk man," neem nou sy vesting oor en vat sy "besittings" (diegene in die greep van die Bose) vir Homself. God se eskatologiese heil realiseer dus sigbaar in Jesus se bevryding van menslike slagoffers uit die greep van vyandige magte.
6. Paulus: Die kruis as triomf oor die teenmagte
Binne die Pauliniese literatuur is daar sprake van allerlei "kragte, magte en heerskappye" (vgl. Romeine 8:38-39; 1 Korintiërs 15:24; Kolossense 1:16; Efesiërs 1:20-21; 6:12). Sonder om in die debat rakende die identiteit van hierdie wesens verstrengel te raak (vgl. Die omvattende besprekings in hierdie verband in Wink, 1984; Page, 1995), kan ons saam met Dunn (1998:106) aanvaar dat wanneer hierdie magte wel by Paulus na bonatuurlike wesens verwys, hulle deurgaans as teenmagte funksioneer wat God se heilsplanne met sy skepping probeer dwarsboom. Meer konkreet: dat hierdie naamlose teenmagte in staat is om die kontak tussen mense en God te versper.
Supra-individualistiese kragte word in Paulus se geskrifte dikwels in verband gebring met die Bose as 'n individuele entiteit, sodat ons dan te make het met wat Dunn (1998:109) noem: "an existentially real power cohered in a single focus – experienced as malevolent and therefore conceived of as personal." Paulus ken Satan onder andere as "die god van hierdie sondige tydsgewrig" (2 Korintiërs 4:4) wat in staat is om ongelowiges te verblind sodat hulle nie die lig van die Evangelie sien nie. Satan is ook "die heerser oor die koninkryk van die lug" (Efesiërs 2:2); dit wil sê, die ruimte tussen hemel en aarde wat dikwels in die antieke tyd as die domein van bose magte beskou is (Luz, 1998:131).
Vir Paulus staan die oorwinning van Christus oor al hierdie magte bo alle twyfel vas. Christus bevry die ganse kosmos uit die greep van demoniese duisternis (vgl. Barnett, 1996:220). Veral in sy briewe aan die Efesiërs en die Kolossense, waar die kosmologiese implikasies van Christus se sterwe en opstanding duidelik uitgespel word, word sy algehele heerskappy oor al die magte benadruk (bv. Efesiërs 1:20-22; Kolossense 2:10). Hierdie triomf is reeds aan die kruis behaal. Daar is alle teenmagte eens en vir altyd in Christus se magtige triomftog verslaan. Hulle is kaal gestroop; hul heerskappy oor die wêreld het tot 'n abrupte einde gekom (Kolossense 2:15). Na Christus se oorwinning aan die kruis het Hy volgens Efesiërs 4:10 die belangrikste posisie in die hemel ingeneem. Hy het selfs "krygsgevangenes" daarheen saamgeneem en geskenke aan sy volgelinge uitgedeel (aldus Efesiërs 4:8, as 'n Christologiese interpretasie van Psalm 68:19.) Tipies van antieke "oorwinningsmetaforiek" moes enige oorwinnaar krygsgevangenes aan sy volgelinge vertoon as bewys van sy triomf en ook oorlogsbuit uitdeel, soos wat Christus volgens Paulus inderdaad ook na sy hemelvaart doen! As Skepper en Skeppingsmiddellaar (Kolossense 1:15-20), is Christus nou die Een wat beheer oor alles in die skepping uitoefen. Hy is daarom ook in staat om 'n einde aan die vernietigingswerk van die magte in sy volgelinge se lewe bring (Gnilka, 1994:330).
Die kruisgebeure het volgens Paulus ingrypende implikasies vir alle teenmagte wat gelowiges se bestaan bedreig. Die dood as finale vyand (1 Korintiërs 15) is deur Christus se opstanding van sy krag en verskrikking gestroop. So ook die vlees, of te wel die menslike geneigdheid tot sonde. Aangesien gelowiges nou saam met Christus gekruisig is en sodoende dood is vir die sonde (Romeine 6), het laasgenoemde as 'n vyandige mag nie meer die finale sê oor hulle lewens nie. Gelowiges staan nou onder die beheer van die Gees wat hulle permanent as God se eiendom beseël (2 Korintiërs 1:21-22; Efesiërs 1:13-14). Daarom kan niks hulle nou van God se liefde skei nie, selfs nie eens teenmagte of die dood nie (Romeine 8:31-39). Op grond van hierdie nuut toegerekende status as eskatologiese gawe aan die ganse kerk van Christus, roep Paulus gelowiges dikwels op tot "korrekte" etiese gedrag (bv. Galasiërs 5; Romeine 6). In die lig van die herskeppende teenwoordigheid van die Gees by gelowiges, is hulle, aldus Paulus, immers nou in staat om aan die Here se eise te voldoen en om ook weerstand teen sonde te bied (vgl. Witherington, 1998:278-286).
7. Openbaring: Satan onder huisarres!
7.1 Die Sataniese magte is los!
In 'n dramatiese narratief, wat ingebed is binne die simboliese wêreld en taal van die Ou Testament en die Joodse apokaliptiek (vgl. die uitgebreide besprekings in hierdie verband in Du Rand, 1991; Hahn, 1998), neem die skrywer/siener (of te wel, Johannes, soos wat hy homself in Openbaring 1 identifiseer) die lesers op 'n visioenêre reis. Openbaring 4-20 speel af binne die raamwerk van Christus se hemelvaart en die wederkoms. Die tyd op aarde tussen hierdie twee gebeurtenisse word simbolies aangedui as twee en veertig maande; drie en 'n half jaar, of drie en 'n half dae (Openbaring 11-13). In sy visioene beskryf die siener die lyding wat die kerk gedurende hierdie tyd onder die aanhitsing van Sataniese magte moet verduur, sowel as God se straf wat gedurende hierdie ganse tydperk oor sondaars voltrek word (vgl. bv. die sewe seëls [Openbaring 6-8], die 7 trompette [Openbaring 8-9/11], die 7 oordeelsbakke [Openbaring 15-16]). Hierdie lydingstyd van twee en veertig maande wat tot en met die terugkeer van die Here duur, is 'n tyd waartydens die draak (oftewel Satan – Openbaring 12) heerskappy oor die goddelose wêreld uitoefen deur bemiddeling van twee diere (Openbaring 13), en deur die bose vrou, Babilon (Openbaring 17). Laasgenoemde Sataniese magte se taak behels volgens Johannes die verleiding van die wêreld tot aanbidding van die draak, en die vernietiging van die kerk.
7.2 Drie perspektiewe op Christus se heerskappy
7.2.1 Openbaring 5
Die hemelse toneel in Openbaring 4-5 vorm die sleutel tot die verstaan van Openbaring (Vögtle 1981:54). Uit hierdie hoofstukke blyk dit dat die hemelse troonsaal, oftewel, die beheersentrum van die kosmos, volledig onder die beheer van God, die Gees en Christus staan. Veral in hoofstuk 5, waar Christus na sy hemelvaart op die toneel verskyn, word benadruk hoedat Hy, as die geslagte Lam, terselfdertyd ook Heerser oor die sondige wêreld is. Christus is daarom in staat om God se raadsplan uit te voer deurdat Hy die verseëlde boek uit God se hand neem en die sewe seëls oopmaak (Openbaring 6-8; vgl. ook Aune, 1997: CDROM).
7.2.2 Openbaring 12
In Openbaring 12 tref ons 'n tweede perspektief op Christus se "hemelse troonsbestyging" aan. In hierdie toneel verneem ons naamlik van die konflik tussen die draak en die vrou wat 'n Kind ("Christus") in die wêreld bring. Na die Kind se hemelvaart maak die draak sy opwagting in die hemel as ongenooide gas by eersgenoemde se troonsbestyging (Aune, 1998a: CDROM). Johannes beskryf voorts in sy visioen hoedat 'n skermutseling tussen Satan en die Here se engele onder aanvoering van Migael, plaasvind. Na sy neerlaag teen die hemelse weermag word die draak en sy bose magte uit die beheersentrum van die kosmos gegooi. Hierna word Satan se magsgebied ruimtelik tot die aarde beperk. Terselfdertyd word daar ook 'n temporele perk aan sy "bewind" oor die sondige mensdom gestel. Slegs vir 'n beperkte tyd ("twee en veertig maande") word hy en sy Sataniese helpers naamlik toegelaat om met hul vernietigingswerk voort te gaan.
7.2.3 Openbaring 20
Openbaring 20, met sy vermelding van die duisendjarige ryk van Christus, bied 'n derde perspektief op Christus se troonsbestyging en heerskappy. Hierdie vrederyk breek met Christus se hemelvaart aan wanneer Hy beheer oorneem van die hemelse skares, asook van die verdere verloop van die geskiedenis. Almal wat gedurende die twee en veertig maande van swaarkry op aarde ("die tyd tussen hemelvaart en wederkoms") beswyk sonder om voor die dier die knie te buig, sluit volgens 20:7 triomfantlik by Christus in sy hemelse vrederyk aan (Aune, 1998b: CDROM). Daar heers hulle saam met Hom tot aan die einde van die duisendjarige ryk, oftewel, totdat die wederkoms aanbreek.
Ten tye van die duisendjarige ryk in die hemel, wat temporeel korrespondeer met die twee en veertig maande van swaarkry op aarde, is Satan volgens 20:1-3 in die onderwêreld gebind. Hierdie beeld dui op die inperking van die Bose se naakte mag op aarde. Hy kan gedurende hierdie tydperk van "huisarres" slegs deur bemiddeling van die twee diere (Openbaring 13), en later ook deur me. Babilon (Openbaring 17), heerskappy oor sy domein uitoefen. Satan self verdwyn egter na sy uitbanning uit die hemel en sy kortstondige geveg teen die kerk (Openbaring 12) van die toneel af. Behalwe vir 'n kortstondige verskyning in Openbaring 16, is daar geen spoor van hom tot en met hoofstuk 20 te sien nie.
Wanneer Satan volgens die siener kort voor die wederkoms losgelaat word, is sy Sataniese helpers reeds deur Christus verslaan (Openbaring 19). Eweneens is die bose vrou Babilon ook vernietig (Openbaring 18). In 'n laaste desperate poging versamel Satan al sy oorblywende ondersteuners ("Die Gog en Magog") om teen die heiliges van die Here oorlog te maak. Maar hulle word verslaan en in die vuurpoel gegooi (Openbaring 20:7-10). Daarna eindig Openbaring in triomf as gelowiges in die nuwe Jerusalem by God hul woning maak.
8. Die kerk: Deelnemers aan die stryd tussen Christus en die Bose
Die Nuwe Testament teken Satan as 'n oorwonne vyand. Die kruisgebeure is die groot draaipunt in hierdie stryd. Deur Christus se sterwe en opstanding is Satan van sy gewaande mag oor die dood, die geskiedenis, en mense se lewe gestroop (Kolossense 2:12-13; Hebreërs 2:14-15; Openbaring 1:17-18). God stuur nou die wêreldgeskiedenis af op die groot dag wanneer Hy in heerlikheid terugkom ten einde sy kerk en die ganse skepping finaal van verganklikheid en lyding te bevry (Romeine 8:17-25; Openbaring 20:11-15).
Die kerk deel volgens die Nuwe-Testamentiese getuienis volledig in die vrugte van Christus se oorwinning oor die Bose. Gelowiges is sodoende nie woonplekke van Sataniese magte nie (2 Korintiërs 6:14-7:1), maar gesamentlik die tempel van die Gees (1 Korintiërs 3:16; 6:19). Christene se nuwe identiteit word deurslaggewend bepaal deur die sterwe en opstanding van Christus, asook deur die nuutmakende werk van die Heilige Gees.
Gelowiges ken volgens die Nuwe Testament egter ook nog stryd, want selfs as 'n verslaande opponent is die Bose steeds gedug. Hy is 'n brullende leeu (1 Petrus 5:8); 'n meester van vermomming wat hom in 'n engel van die lig kan verander deur sy verdraaiings van die Goeie Nuus (2 Korintiërs 11:14). Hy lyk so onskuldig soos 'n lammetjie, maar sy stem klink egter soos dié van 'n draak (Openbaring 13:11).
Efesiërs 6:10-19 is een van die sleuteltekste in die Nuwe Testament waar gelowiges opgeroep word tot stryd teen die Bose. Opvallend egter aan Paulus se inkleding van hierdie stryd (aan die hand van die beeld van 'n wapenrusting), is dat die verskillende aspekte van die gelowige se gevegsdrag uitsluitlik op God se nuwe werklikheid gerig word, nooit op Satan as direkte objek van die stryd nie. Gelowiges moet met ander woorde die stryd van die geloof stry deur die geregtigheid wat God gee as borswapen aan te hê; deur die Goeie Boodskap met ander te deel as skoene aan hulle voete; ensovoorts. Geen pre-okkupasie met Satan en sy magte word hier veronderstel of aangemoedig nie. Die "korrekte" stryd van die kant van die gelowige teen boosheid in watter gestalte ook al, vereis eerder 'n algehele lewensgerigtheid op God.
Die Bose is geen handige verklaringsprinsipe vir lyding, of vir al die onoplosbare eksistensiële vraagstukke waarmee Nuwe-Testamentiese gelowiges worstel nie. Die Nuwe Testament ken boosheid immers in verskillende persoonlike gestaltes. Tog word gelowiges se aandag nooit op hierdie teenmagte gefikseer nie. Die Sataniese magte is immers gestroop van die gewaande mag wat die Joodse wêreld aan hulle toegedig het. Die Nuwe Testament vertoon daarom geen beheptheid met praktyke soos duiweluitdrywings nie. Wanneer sodanige praktyke wel binne die Nuwe-Testamentiese kerk plaasvind (bv. Handelinge 16), word dit altyd op "buitestaanders" uitgevoer; dit wil sê, op mense wat nie deel van die kerk is nie. Geen rituele, amulette of towerspreuke word ooit deur die eerste gelowiges gebruik ter beskerming teen die Bose nie. Die opgestane Christus se krag, soos vergestalt in die teenwoordigheid van die Heilige Gees, is ten alle tye die wapenrusting van gelowiges.
Boosheid word volgens die Nuwe Testament somtyds ook vergestalt in verskillende supra-persoonlike gestaltes. Bepaalde sosiale en politieke stelsels kan op gegewe momente binne die geskiedenis hulleself as goddeloos, as flagrante skendings van Bybelse waardes, aandien. In hierdie verband sou die laat eerste eeuse Romeinse keiserryk, wat in die boek Openbaring vergestalt word in die dier uit die aarde (Openbaring 13) en die bose vrou Babilon (Openbaring 17), as voorbeeld uitgelig kon word. Sonde setel volgens Paulus egter ook as 'n aktiewe teenmag in vele indiwidue se lewe (Romeine 7; Galasiërs 5). Die werking van hierdie, en ander teenmagte soos die vlees en die wet (vgl. Galasiërs 3-4), staan by die apostel lynreg teenoor die nuutmakende krag van Christus en die Gees.
In die lig van die voorafgaande bespreking blyk dit dat 'n metafisiese wêreldbeeld noodsaaklik is vir enige Christelike tradisie wat met die Bybel as God se openbaringswoord rekening hou. Binne sodanige wêreldbeeld moet ruimte gelaat word vir God se handelinge binne die geskiedenis. Dit vereis ook 'n bewussyn van die werking van boosheid in verskillende persoonlike en onpersoonlike gestaltes.