Die dieper reg van eiendomsregPiet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga. Foto: Solidariteit Beweging Wanneer ons oor eiendomsreg praat, is dit aan die een kant eenvoudig. Dit is ’n bewese resep vir voorspoed en dit spreek tot ons sin vir geregtigheid. Dikwels sal mense ook na dokumente soos die Grondwet van Suid-Afrika verwys en sê die Grondwet verskans eiendomsreg, en om onteiening sonder vergoeding toe te pas, sou ongrondwetlik wees. Alhoewel bostaande alles waar is, is dit nie genoeg om onteiening sonder vergoeding teen te staan nie. Dit is nie genoeg nie, want dit hou die debat op die vlak van gevolgtrekkings. Om werklik ’n alternatiewe denkwyse op die tafel te sit, om ’n vernietigende ideologie van staatsinmenging die hoof te bied, moet ’n mens jou eie vertrekpunte hersien en die debat terug na eerste beginsels neem. Jy kort, as’t ware, ’n intellektuele raamwerk vir jou praktiese strategie. Een van die beste verwoordings tot dusver van die dieper reg van eiendomsreg, is Koos Malan, professor in publiekreg aan die Universiteit van Pretoria. Tydens sy aanbieding as deel van Sakeliga se voorlegging in die parlement verlede jaar, het Malan aangevoer dat ’n grondwet nie arbitrêr kan wees nie. ’n Grondwet is slegs ’n legitieme konstitusie vir ’n samelewing indien dit voldoen aan die dieper vereistes van konstitusionaliteit self. En hierdie vereistes sluit eiendomsreg in, want sonder eiendomsreg kan ’n samelewing nie die mag van ’n staat beperk nie. Sonder eiendomsreg kan burgers nie hul rol as rentmeesters, welvaartskeppers en as individue wat moet floreer, in ’n samelewing vervul nie. Malan is in die kol wanneer hy die verband tussen eiendom en samelewing identifiseer as die sleutel tot ’n dieper reg oor eiendom. Nou mag dit dalk klink asof hierdie net ’n filosofiese gesprek is, maar daar is min dinge so prakties soos ’n deeglike filosofie. Daarom is dit iets om dop te hou, of selfs by te woon, wanneer Sakeliga volgende week drie topdenkers byeenbring vir ’n besinning oor die verband tussen eiendom en samelewing. Benewens professor Malan, wat ’n regsperspektief lewer, is daar twee ander. Prof. Danie Goosen, die rektor van Akademia en gerekende filosoof (miskien vandag selfs die voorste Afrikaanse filosoof) sal ’n perspektief uit die filosofie lewer. Russell Lamberti, ekonoom, markstrateeg en medestigter van die Ludwig von Mises Instituut van Suider-Afrika sal vanuit die ekonomie praat. In ieder geval, om in die komende jare effektief vir eiendomsreg in die bresse te tree, gaan ons as gemeenskap grondliggend uitdaag. En deur oor ons vertrekpunte te gaan besin, en ons argumente opnuut uit te werk in die gesprek van skool tot kerk tot markplein, staan ons ’n beter kans en op ’n morele hoë grond.