LINKS: ’n Borsbeeld van Giuseppe Garibaldi (1807-1882) deur Giuseppe Martegana. Garibaldi was ’n Italiaanse nasionalistiese revolusionêr en leier in die stryd vir die unifikasie van Italië en dié se bevryding van die Oostenryks-Hongaarse ryk.
Foto oorgeneem uit ’n webwerf van die sentrale regering van die VSA, te wete www.senate.com. Die foto word na die oordeel van Mieliestronk.com tot openbare besit gereken.
• Dit lees soos ’n trefferboek... hierdie omvattende vertelling oor die vryheidsvegter Guiseppe Garibaldi en sy dapper stryd vir die unifikasie van Italië...
WELKOM tuis! Die ontvangs is oorweldigend. Op die hawehoof van Nice staan ’n skare wuiwende mense, en op die dobberende bote is dit glimlaggende gesigte net waar jy kyk.
Die nuus van Garibaldi se terugkeer na Italië—hier in die jaar 1848—het hom vooruitgeloop. Dit was veertien lange jare. Giuseppe Garibaldi was ’n uitgewekene in Suid-Amerika ná ’n mislukte rebellie teen die koning van Sardinië.
Die Italië van die middel van die negentiende eeu was nie verenig soos vandag nie. Van die vyfde eeu af is die eens magtige Romeinse Ryk deur ’n reeks invalle van ander volkere verskeur. Toe, in 1814-’15, het die Kongres van Wenen dit in agt koninkryke verdeel, elk met ’n ander heerser van wie heelparty buitelanders was.
Garibaldi neem self die wapens op en val die keiser se vloot aan. Kort daarna word sy skip, Rio Pardo, deur ’n orkaan getref en sestien bemanningslede sterf.
Een môre, terwyl hy oor die dood van sy makkers mymer, sien Garibaldi sy toekomstige vrou op ’n ander skip raak—’n jong Brasiliaanse vrou met die naam Anna Maria de Jesus da Silva, maar wat Anita genoem word. Hoewel sy nie ideologies van aard is nie, word sy gou deur Garibaldi beïnvloed en veg sy verbete aan sy sy.
REGS: Garibaldi se eerste vrou, die avontuurlike Anita, soos uitgebeeld deur die kunstenaar Fortunino Matania. Anita is tragies oorlede as gevolg van ’n vlug saam met haar man deur die berge, waarvan later in hierdie artikel meer vertel word. Hy het daarna nog twee keer getrou.
Ná die orkaanramp ontvang Garibaldi twee nuwe skepe, maar vergeleke met dié van die keiser is hulle klein en swak toegerus. Eindelik, toe ’n nederlaag hom in die Slag van Laguna in die gesig staar, gelas hy dat die skepe verbrand word om te keer dat die vyand hulle gebruik. Hy wyk die binneland in.
Die volgende paar maande veg hy in die Rio Grande-leër. Die lewe is wreed en aaklig, en die enigste ligpuntjie is die geboorte van sy eerste seun.
Terwyl Montevideo hom vir oorlog gereed maak, organiseer Garibaldi ’n Italiaanse legioen. Hy klee sy manskappe in sekere weggooi-oorpakke van slagters, wat soos rooi hemde lyk. Dit is dus hier, in Suid-Amerika, waar die bekende Italiaanse vrywilligerslegioen die Rooi Hemde begin.
Die koning van Sardinië het sy politieke sienswyse verander en, in sy verset teen Oostenrykse heerskappy, vra hy nou die hulp van Jong Italië.
Garibaldi organiseer dadelik sy 63 Rooi Hemde. Maar voordat hulle kan gaan veg, vra die koning van Sardinië vir ’n skietstilstand. Garibaldi voel dat hulle moet aanhou veg en doen ’n beroep op alle Italiane om so te maak.
Die Lombard-brigade, ’n groep vrywilligers, veg sy aan sy met die Rooi Hemde en keer ’n tyd lank dat die villa oorgeneem word. Maar vroegoggend op 3 Junie—ondanks ’n wapenstilstand—verras die Franse die soldate van Rome.
In die volgende sewentien uur word verwoed in die hitte van die midsomer geveg. Teen die aand het die Franse ’n strategiese posisie verkry, hoewel hulle nog nie Rome kon binnegaan nie.
Met die Oostenrykers warm op hul spoor, is hul mikpunt Venesië, en hulle trek sowat ’n maand lank deur die berge. Baie sterf onderweg of gee moed op en dros. Garibaldi ontbind die mag en laat dit aan elke manskap oor om self oor sy lot te besluit. Anita kry koors en sterf op 4 Augustus.
Die gebroke Garibaldi gaan na die Apennyne waar dapper republikeine, wat soos houtkappers vermom is, hulle bedags wegsteek en hulle snags deur die woude lei.
Die antwoord is natuurlik dat die Rooi Hemde op die punt was om na Sicilië te vaar om dit van sy vreemde heerskappy te bevry. Maar sukses sou nie dadelik soos ’n ryp appel In hul skoot val nie...
TERWYL hy ’n uitgewekene in die VSA is, werk Garibaldi eers as ’n kersmaker en gaan dan terug see toe. Tydens ’n reis wat hy in 1854 onderneem, verneem hy dat ’n nuwe regering in die koninkryk van Sardinië aan die bewind gekom het. In Mei daardie jaar keer hy dus terug na Nice.
Ses maande later koop hy die helfte van Caprera, ’n onbewoonde eiland aan die noordoostelike punt van Sardinië, en verhuis soontoe met party van sy gesinslede en vriende. Hy verwyl sy tyd deur te bou en na sy tuin en diere om te sien. Baie bannelinge en avonturiers besoek hom hier, en hy korrespondeer met talle beroemde mense.
Toe, in 1859, word Garibaldi gevra om ’n klein leërtjie op die been te bring vir ’n oorlog wat Frankryk en Italië teen Oostenryk beplan vir die bevryding van Lombardye en Venezia (Venesië en die gebied na die noorde).
DIE Koninkryk van die Beide Siciliës was ’n politieke entiteit wat in 1816 uit die koninkryke van Sicilië en Napels gevorm is. Garibaldi wou lankal die Koninkryk van die Beide Siciliës verlos van die koning van Napels en sy leër, die Napolitaanse soldate. Teen middernag op 4 Mei 1860 trek Garibaldi sy rooi hemp aan en loop af na die rotsagtige strand van Quatro.
Teen dagbreek die volgende oggend vaar hy en sy manskappe weg na Sicilië. Daar is altesaam 1217 vrywilligers—wat as Die Duisend bekend sal staan.
Die Duisend land op 11 Mei by Marsala in Sicilië. Hulle word deur die Siciliane verwelkom, en nog 150 vrywilligers sluit hulle by hulle aan. Ná ’n paar dae marsjeer hulle die binneland in na die dorpie Calatafimi, en gevegte breek in sekere nabygeleë heuwels uit.
Teen dié tyd is die 59-jarige Garibaldi half mank en siek, en baie van die gevegte wat volg, word vanuit ’n koets beheer. "Wees arende," sê hy aan sy Rooi Hemde. En arende is hulle inderdaad wat die een berg ná die ander verower totdat Venezia aan hulle behoort.
Een nag, tydens ’n digte mis, ontsnap Garibaldi in ’n lekkende roeibootjie en binne ’n paar dae is hy by sy Rooi Hemde. Net toe sy manne op die punt was om die pous se leër te verslaan, stuur Napoleon III ’n mag om die pous te help. Die Rooi Hemde word tot oorgawe gedwing.
Die uiteindelike toevoeging van Rome tot Italië geskied verbasend maklik. ’n Oorlog tussen Frankryk en Pruise in 1870 lei tot ’n nuwe regering in Frankryk, wat sy leër uit Rome onttrek.
In Februarie 1871 keer hy terug na Caprera. Teen dié tyd is hy al feitlik ’n kreupele weens rumatiek en ou oorlogsbeserings, en hy verwyl die meeste van sy tyd deur poësie en romans te skryf. Hy sterf op 2 Junie 1882.
In sy laaste lewensbeskrywing skryf hy: "Ek het ’n stormagtige lewe gehad, wat—soos dié van die meeste mense, glo ek—uit goed sowel as kwaad bestaan het. Ek durf sê dat ek altyd die goeie nagejaag het, vir myself en vir my medemens. As ek by enige geleentheid kwaad gedoen het, het ek dit onopsetlik gedoen."