Republiek van Litaue
(Litaus vir: "Litaue, land van helde")
65 300 km2 (123ste)
25 212 myl2
2 853 500 (141ste)
45 / km2 (120ste)
116 / myl2
MOI (2014) 0,839 (37ste) – baie hoog
Gini (2015) 37,9 – medium
02-09: Litai/Centai, 00-01: Litų/Centų
Litaue of Litoue (Litaus: Lietuva [lʲɪɛtʊˈvɐ]), amptelik die Republiek van Litaue (Lietuvos Respublika) is 'n Noordoos-Europese land en ten opsigte van sy oppervlakte sowel as sy bevolking die grootste van die drie Baltiese lande. As die suidelikste van hierdie drie lande vorm Litaue volgens metings van die Franse Nasionale Instituut vir Geografie ook die middelpunt van Europa – net 26 kilometer noord van die Litause hoofstad Vilnius dui 'n wit granietsuil met vonkelende sterre hierdie geografiese punt aan en versinnebeeld ook die onafhanklike Republiek van Litaue se lidmaatskap in die Europese Unie.
Vandag is Litaue 'n moderne Europese land wat sy regmatige plek in die Europese en wêreldekonomie inneem, terwyl sy bewoners danksy die uitgestrekte en dikwels ongerepte landskappe een van die mees natuurverbonde volke op die Europese vasteland gebly het. Litaue is sedert 1 Mei 2004 een van die lidlande van die Europese Unie en op 1 Januarie 2015 is die Euro as geldeenheid ingevoer.
Mere, moerasse en riviere
Litaue se visryke mere – wat op sowat 5 300 geskat word (waarvan egter net sowat 2 800 groter is as 0,5 hektaar) – is gedurende die laaste ystydperk deur gletsers in die sanderige morenebodem gegrawe. Dikwels beskik plase en erwe op die platteland oor hul eie meer wat as baaiplek benut word. Die Taurgagnas-meer in die Nasionale Aukštaitija-park is die diepste meer in Litaue met 60,5 meter.
Die Neris, 'n takrivier van die Nemunas, is met 'n lengte van sowat 250 kilometer die tweede langste rivier in Litaue wat deur die hoofstad Vilnius vloei en naby Kaunas in die Nemunas uitmond. Altesaam agttien rivier is langer as 100 kilometer, en meer as 750 riviere vloei oor 'n afstand van meer as tien kilometer. Litaue is een van min lande in Europa wat oor uitgestrekte ondergrondse varswaterbronne beskik wat 'n groot deel van die land van drinkwater voorsien.
Litaue is nie ryk bedeel met natuurlike hulpbronne nie. Naas klein voorkomste van bruinkool, leisteen (leiklip) en ruolie word veral turf, kieselsteen, kwartssand, gips, kalk, leem, dolomiet en sand ontgin. Barnsteen word tradisioneel langs die Oosseekus opgetel, terwyl die Litause binneland oor enkele mineraalbaddens beskik.
Die kerstening, wat deur die Duitse Ridderorde afgedwing is, was die eerste van 'n lang reeks van onrustige periodes en vryheidsstryde. Ná hulle stryd teen die Duitse Ridders is Litaue in die gemeenskaplike Pools-Litause ryk in toenemende mate deur die Pole oorheers. Later is die land deur Russe en die Sowjet-bewind onderdruk, met 'n kort periode van onafhanklikheid tussen die twee wêreldoorloë. Die land kon sy onafhanklikheid van Russiese oorheersing verklaar ná 'n Duitse militêre offensief teen die Russiese Ryk in 1915 waartydens heel Litaue deur Duitse magte beset is. Litaue se historiese onafhanklikheidsverklaring, wat op 16 Februarie 1918 deur die Litause, Duitse en Russiese regering onderteken is, het as gevolg van oorlogshandelinge verlore gegaan en is eers in 2017 in 'n argief van Duitsland se Departement van Buitelandse Sake herontdek.
Die vreedsame weerstandsbeweging teen die Sowjet-bewind het in die 1970's met die vorming van 'n Litause Helsinki-groep begin wat hom vir die agting van menseregte beywer het. Die onafhanklikheidsbeweging Sajūdis is in 1988 gestig, en een jaar later het die Baltiese "Singende Rewolusie" 'n aanvang geneem. Op 11 Maart 1990 het Litaue sy onafhanklikheid van die Sowjetunie verklaar, en ná 'n ekonomiese blokkade en 'n laaste konfrontasie met Sowjet-troepe, waartydens dertien ongewapende betogers en een Sowjet-soldaat hul lewens verloor het, het Litaue saam met sy noordelike Baltiese buurlande as 'n onafhanklike republiek by die Verenigde Nasies (1991), die Europese Raad (1993), die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie en die Europese Unie (2004) aangesluit.
Daar word aangeneem dat die naam Litaue (Litaus: Lietuva, die klemtoon val hier op die laaste sillabe) van die Lietava (of Lietauka), 'n takrivier van die Neris, afgelei is. Hierdie rivier vloei sowat 25 kilometer van die dorp Kernavė wat in die antieke Litaue 'n beduidende rol as politieke sentrum van 'n gelyknamige Baltiese stam gespeel het. Hierdie naam is geleidelik ook gebruik om na ander stamme in die omgewing en uiteindelik ook na die hele land te verwys.
Die vlag van Litaue
Die Litause volkslied
In 1898 het die tydskrif Varpas, wat tydens die Tsaristiese Russiese bewind 'n beduidende invloed op die voordenkers van politieke onafhanklikheid uitgeoefen het, sy tienjarige jubileum gevier. Die skrywer Vincas Kudirka, een van die belangrikste figure in die onafhanklikheidsbeweging, het ter geleentheid van hierdie gedenkdag 'n gedig geskryf wat hy as die "Volks-" of "Nasionale lied" (Tautinė giesmė) betitel en getoonset het. Die lied is vir die eerste keer in 1898 gepubliseer en in 1905 vir die eerste keer in Vilnius opgevoer. Tautinė giesmė is in 1918 tot die amptelike volkslied van die onafhanklike Republiek van Litaue verklaar. Gedurende die Sowjet-besetting was sy opvoering verbode.
Die staatspresident van Litaue, Dalia Grybauskaitė
Litaue is 'n parlementêre demokrasie met 'n presidensiële regeringstelsel. Die hoofstad en regeringsetel van die Republiek van Litaue is Vilnius. Volgens sy grondwet is Litaue 'n demokratiese regsstaat wat die beginsel van skeiding van magte toepas.
Die Litause president fungeer as staatshoof en formuleer daarnaas ook die beginsels van Litaue se buitelandse beleid. Sy of hy beskik oor 'n vetoreg op die besluite van die parlement, die Seimas. Volgens die protokol is die voorsitter van die parlement en die eerste minister die tweede en derde vlak in die hiërargie van staatsleiers wat volgens die grondwet die funksie van staatshoof in sy of haar afwesigheid kan uitvoer. Die huidige staatspresident is Dalia Grybauskaitė.
Die administratiewe geweste is op 1 Julie 2010 ontbind en hul funksies gedeeltelik aan die departemente van die Republiek van Litaue en die Savivaldybės oorgedra.
Die jaarlikse Straatmusiekfees in Vilnius: Ook Litaue se jongmense is trots op hul tradisies
Litaue se bevolking het van sowat 3,1 miljoen in 1940 gekrimp tot slegs 2,5 miljoen in die laat vyftigerjare. Tegelykertyd het groot Litause gemeenskappe in oorsese lande ontstaan. Volgens beramings is daar sowat 3 miljoen afstammelinge van Litause immigrante in die buiteland (waarvan sowat 800 000 in die Verenigde State, veral in Chicago, wat as Wêreldhoofstad van Litause emigrante fungeer). Ander groot Litause gemeenskappe word in lande en gebiede soos Kanada, Suid-Amerika, die Verenigde Koninkryk, die Republiek van Ierland en Australië aangetref. Sowat 150 000 Litauers het hulle in die Russiese Federasie of ander GOS-state gevestig. Litaue handhaaf noue betrekkinge met sy buitelandse burgers en die nasate van emigrante en organiseer byvoorbeeld elke drie jaar 'n sportfees vir die sogenaamde Wêreldlitauers.
Litaue se huidige bevolking van 2,85 miljoen (Desember 2016) is nog steeds besig om te krimp, onder meer as gevolg van lae geboorte- (die fertiliteit het in 2015 tot gemiddeld 1,6 kinders per vrou gedaal, die geboortesyfer tot 10 per 1000 inwoners) en stygende sterftesyfers. Selfmoordsyfers het sedert die onafhanklikwording met 70 persent toegeneem en was volgens gegewens van die Wêreldgesondheidsorganisasie (WHO) met 34 per 100 000 inwoners die hoogstes ter wêreld. Die meeste selfmoorde en selfmoordpogings word as gevolg van alkohol- of dwelmmiddelmisbruik gepleeg wat uit die laer lewenstandaard, sosiale afsondering en werkloosheid in plattelandse gebiede voortspruit. Daarnaas dra ook die emigrasie van etniese Russe en opgeleide mannekrag tot die krimpende bevolking by.
Die Poolse minderheid (in 2009 sowat 205 500 mense of 6,9 persent van die totale bevolking) bestaan uit etniese Pole en Litauers wat in die 19de en 20ste eeu geassimileer is. Hulle is oorwegend Rooms-Katolieke en in die suidooste van die land saamgetrek, veral in die administratiewe distrikte Vilnius en Šalčininkai. Die meerderheid van Litaue se Pole praat 'n Wit-Russiese dialek, terwyl 'n groot persentasie jongmense ná die Tweede Wêreldoorlog ook na Russies as hul spreektaal oorgeskakel het.
Regte vir minderhede
Onderdrukking tydens die Sowjet-besetting
Die Sowjet-besetting van Litaue het ook vir die Rooms-Katolieke Kerk van Litaue vlug, deportasie en vervolging van priesters en gelowiges deur die nuwe owerheid beteken. Gedurende die Stalin-tydperk is sowat 400 priesters gedeporteer, en slegs 130 van hulle, waaronder twee biskoppe (wat hul funksie nie meer kon uitoefen nie), het na Stalin se afsterwe in Maart 1953 teruggekeer. Die ateïstiese propaganda het voorlopig verswak, maar net om in 1957 weer te herleef waarby die Sowjet-owerheid se anti-religieuse veldtogte in kerksluitings gekulmineer het. So is die Sint Kasimir-kerk in Vilnius, wat aan Litaue se beskermheilige gewy is, in 1962 in 'n "Museum vir die geskiedenis van godsdiens en ateïsme" omgeskep waar – aldus 'n reisgids van die staatsbeheerde Intourist-toeristekantoor – die "reaksionêre karakter van die godsdiens en sy dienaars" ontmasker is.
Die Maria-Koningin-kerk in Klaipėda, wat danksy skenkings en bydraes van gelowiges en met toestemming van die owerheid opgerig kon word, is in 1960 gekonfiskeer en in 'n konsertsaal van die Litause Filharmonie omgeskep. Ander kerkgeboue is tot stoorhuise, fabrieke of bioskope omgeskep. Die apostoliese administrateur van die aartsdiosese Vilnius en die diosese van Panevėžys, biskop Julijonas Steponavičius, is vir 'n onbeperkte tyd na die dorp Żagare naby Akmenė verban nadat hy nie bereid was om sy priesters die aanbieding van godsdiensonderrig te ontsê nie en ook nie by ander voorskrifte van die owerheid wou hou nie. Die aantal studente by die priesterseminarie in Kaunas is kunsmatig laag gehou sodat veroudering van die klerus 'n probleem vir die kerk geword het. In die periode tussen 1958 en 1972 het die aandeel Christelike doopsels van 80 tot 46, die aantal kerklike huwelike van 60 tot 25 en die aantal kerklike begrafnisse van 79 tot 51 persent afgeneem.
Die Katolieke Kerk het in Litaue nog steeds 'n landelike karakter – dit wil sê dat die stryd om oorlewing min kanse gebied het om beduidende teoretici en teoloë voort te bring. Die plaaslike Katolisisme het 'n nugtere karakter wat met Vilnius se ryk barokboukuns kontrasteer – en in westelike lande dikwels as behoudend beskryf word. Sommige aanbevelings van die Tweede Vatikaanse Konsilie is nie onmiddellik toegepas nie, en kerklede staan krities teenoor konsepte soos seksuele vryheid. In elk geval kan die outoriteit wat pous Johannes Paulus II in Litaue geniet het ook aan sy steun vir die Litause vryheidsbeweging toegeskryf word sodat Katolisisme nog 'n ander dimensie benewens die geestelike het.
Ná die ontbinding van die Sowjetunie en die agteruitgang van sy tradisionele Oos-Europese markte het Litaue se pad deur ekonomiese transformasie geloop. Die strukturele veranderings in Litaue se ekonomie het veral die nywerheidsektor geraak – sy bydrae tot die bruto binnelandse produk (BBP) het van 39,4 persent in 1992 tot 34 persent in 2007 gekrimp. In 2014 het dit verder gekrimp tot sowat 20 persent. Landbou en vissery het sowat drie persent bygedra, handel en dienste 75 persent.
Die industriële hoofsektore is tekstiele, houtverwerking, chemie, voedselverwerking en masjienbou. In 2012 is goedere ter waarde van 25,1 miljard € ingevoer en goedere ter waarde van 23,1 miljard € uitgevoer. Die belangrikste uitvoergoedere was krag, brand- en smeerstowwe (24,8 persent), voedselprodukte (14,4 persent), chemiese produkte (13,2 persent, veral verwerkte ruolie-produkte), masjiene (6,2 persent), voertuie en vervoeruitrusting (5,6 persent), hout en houtware (4,8 persent), onverwerkte grondstowwe (4,6 persent), meubels (4,6 persent), tekstiele en klere (4,4 persent), elektrotegniese produkte (2,6 persent), metaalprodukte (2,5 persent), elektroniese goedere (2,3 persent) en ander goedere (9,9 persent).
56,8 persent van alle Litause invoere het uit lidlande van die Europese Unie gekom, terwyl ook 60,5 persent van alle Litause uitvoere vir die EU-mark bestem was. Uit die Russiese Federasie het 32,2 persent van alle Litause invoere gekom, 19 persent van die uitvoere was vir die Russiese mark bestem. In 2013 het die Russiese Federasie in 85 persent van Litaue se ruolie-behoeftes voorsien, terwyl ook Russiese krag ter waarde van 236,6 miljoen € ingevoer is.
In 2010 het Litause werknemers 'n gemiddelde maandelikse inkomste van 2 030 LTL (590 € of 5 700 ZAR) ontvang. As gevolg van die ekonomiese krisis is lone en salarisse, wat in vergelyking met ander Europese lande nog relatief laag is, besnoei. Die minimum-loon is in 2013 van 850 tot 1 000 LTL en vroeg in 2015 tot €300 verhoog. Net soos die lae inkomstevlak het ook die hoë werkloosheidsyfer van 10,7 persent in 2015 (17 persent vir jongmense) bygedra tot grootskaalse migrasie na lande met hoër lone, veral die Verenigde Koninkryk en Ierland.
Suid-Afrikaanse handel met Litaue in '000 ZAR
Uitvoere 48 965 57 186 85 785 57 184 12 903
Invoere 71 071 56 266 201 186 74 004 18 706
Bron: Suid-Afrikaanse Departement van Handel en Nywerhede
Die Litause geldeenheid Litas was teen 'n vaste wisselkoers aan die Euro gekoppel (1 € = 3,4528 Litai). Die oorspronklike plan om reeds op 1 Januarie 2007 by die Eurosone aan te sluit het in 2006 misluk aangesien die land nie aan die voorvereistes ten opsigte van die inflasiekoers voldoen het nie – die koers was 0,1 persent te hoog. 'n Tweede poging was suksesvol – op 1 Januarie 2015 het Litaue by die Eurosone aangesluit.
Oorspronklik is 80 persent van Litaue se elektrisiteit deur die kernkragsentrale Ignalina II opgewek wat volgens 'n ooreenkoms met die Europese Unie op 31 Desember 2009 gesluit is. 'n Nuwe kernkragsentrale sal na verwagting in die periode tussen 2016 en 2018 in bedryf gestel word. So is Litaue tans afhanklik van gasinvoere uit Rusland om in sy energiebehoeftes te voorsien.
Om die nasionale kragnette van Pole en Litaue teen die jaar 2015 met mekaar te verbind, het die twee lande op 19 Mei 2008 in Warskou die stigting van 'n gemeenskaplike onderneming, LITPOL Link, besluit. Danksy 'n sogenaamde "energiebrug" tussen Ełk in Noordoos-Pole en die Litause Alytus sal Litaue en die twee ander Baltiese lande Letland en Estland by die Europese Unie se gemeenskaplike elektrisiteitsmark aangesluit word.
Ter geleentheid van 'n energie-konferensie, wat op 10 Oktober 2007 in Vilnius gehou is, het Litaue, Azerbeidjan, Georgië, Pole en Oekraïne 'n ooreenkoms oor die bou van 'n olie-pyplyn tussen die Swart- en die Oossee onderteken. Die pyplyn sal nie oor Russiese grondgebied loop nie en sodoende 'n alternatief tot olie-invoere uit hierdie land bied. Volgens die ooreenkoms word beplan om ru-olie uit Azerbeidjan (en moontlik ook Kasakstan) vanuit Georgië oor die Swartsee na die Oekraïense hawestad Odessa te verskeep. 'n Bestaande pyplyn wat deur Oekraïne loop sal gebruik word om die olie verder te vervoer, terwyl 'n nuwe pyplyn tussen Brody (Wes-Oekraïne) en die Poolse seehawe Gdańsk gebou sal word.
Twee programme in dié verband – Rural Area Information Technology Broadband Network (RAIN-projek nommer 1 en 2) word deur die Europese Unie se streeksontwikkelingsfonds befonds. Rain-projek 1 ter waarde van €22 miljoen is reeds voltooi. Met die voltooiing van die RAIN-2-projek sal 99 persent van Litaue se landelike bevolking toegang tot breëband-internetdienste hê.
Bruto binnelandse produk (BBP, nominaal, in miljard VS$) - 43,2 42,3 45,7* 48,4 41,1 38,6 40,9*
BBP per capita (KKP, in VS$) 15 000 16 900 18 300 19 100 - - 13 467 14 457*
Reële groei van BBP in % - 6,0 3,8 3,5 3,0 1,8 2,3 2,9*
Gemiddelde maandelikse loon in € 576 593 619 - 677 714 774 -
Inflasiekoers (VPI, jaarlikse gemiddeld in %) - 4,1 3,2 1,4 0,2 -0,8* 0,7 2,8
Regstreekse buitelandse beleggings (in miljoene VS$) - - 16 033 17 499 15 619 14 440 13 773 -
Begrotingstekort (in % van die BBP) - -5,5 -3,2 -3,0* -0,7 -1,1* 0,3 -0,4*
Tekort op die lopende rekening (in % van die BBP) - -3,9 -1,1 -0,5* +3,9 -0,8* -1,1 -2,0
Publieke skuldlas (in % van die BBP) - 38,3 40,5 39,9* 40,7 42,9 40,2 42,4
Werkloosheid in % - 15,4 13,4 11,7* 10,7 9,4* 7,9 7,6*
Die Gotiese Sint Anna-kerk (Litaus: Šv. Onos bažnyčia, omstreeks 1500) te Vilnius behels argitektoniese elemente wat merkwaardige ooreenkomste met die 19de eeuse Neogotiese styl toon
Die houtskulpture, wat meestal uit eikehout gesny is, is buite die woonhuise, op plase en akkers, langs paaie en selfs op begraafplase geplaas, met Maria as Pietà en die gekruisigde Jesus as die mees gebruiklike motiewe. Maar ook skulpture wat Jesus as die besorgde Christus of Rupintojėlis uitbeeld en die lydende volk simboliseer, is dikwels geskep, net soos 'n groot verskeidenheid Rooms-Katolieke beskermheiliges met die gelaatstrekke van boere. Die groot aantal skulpture, waarmee kunstenaars uitdrukking aan hul religieuse gevoelens gegee het, is deur die Litause skrywer Marcelijus Martinaitis (1936–2013) as 'n soort Litause "epos in hout" beskryf. Vincas Svirskis (1835–1916) word as die mees befaamde van hierdie houtsnyers beskou.
Alhoewel in die Grootvorstedom Litaue 'n groot verskeidenheid tekste geskryf is soos briewe en voorregte van die grootvorste, kronieke, annale asook talle religieuse, wetenskaplike en uiteindelik ook wêreldlike boeke, is Litaus gewoonlik nie as skryftaal gekies nie, en die meeste werke het in Latyn, Pools en Oud-Wit-Russies verskyn. Hierdie praktyk het tenminste verseker dat Litause werke dwarsoor Europa gedruk en gelees kon word soos die Vilniuse barokdigter Mathias Casimerus Sarbieivus (1595–1640) se Lyricorum libri. Tussen 1595, toe die eerste Litause boek in Vilnius gedruk is, en die inlywing van Litaue by die tsaristiese Rusland in 1795 het slegs 204 boeke in Litaus verskyn.
Litause fotograwe geniet in Europa en oorsee lankal erkenning. Die werk van Balys Buračas (1897–1972) – meer as 22 000 van sy fotografieë het bewaar gebly – en Vytautas Stanionis (1915–1966), wat die hele bevolking van 'n Litause dorp afgeneem het, word by die internasionale fotokuns gereken.
Net soos in die geval van sy buurlande weerspieël ook Litaue se kookkuns die moeilike lewensomstandighede waarin die landelike bevolking hom in die verlede bevind het – nog tot in die 19de eeu is die meeste boere deur Poolse en Litause adellikes soos lyfeienes behandel wat op hul plase en in die woude harde werk moes verrig. Hul kos was eenvoudig en voedsaam, met bestanddele soos aartappels, kool, brood en melk. Kruie en speserye was, net soos sout, redelik duur en moeilik bekombaar en is derhalwe spaarsaam gebruik. Boere en veldwerkers het dikwels koue etes saamgeneem werk toe, en hierdie gewoonte word steeds deur die moderne Litause kookkuns weerspieël waarin koue voorgeregte uiters gewild is. Die meeste gesinne het hul eie spesiale resepte, maar koue etes en voorgeregte speel ook 'n beduidende rol op die spyskaarte van restaurante.
Soet nageregte – dikwels met vars suiwelprodukte as basis – is orals in Litaue gesog. Tipiese voorbeelde is die inheemse roomys ledai of varškė, 'n dikwels selfgemaakte soort kwark met hoë vetgehalte wat saam met bosbessies bedien word. Daarnaas word ook soet gebak as nagereg bedien, waaronder meduolis – heuningkoekies wat met wodka verfyn word – en šakotis of baumkuchenas, 'n groot koek wat op 'n denneboom lyk en tradisioneel van 99 eiers berei word. Dit word dikwels op bruilofte bedien.
↑ "Pradžia – OSP". stat.gov.lt.
↑ (lt) (2012) Lithuanian 2011 Population Census in Brief. Statistics Lithuania. ISBN 978-9955-797-17-3.
1 2 3 4 (en) "Lithuania". International Monetary Fund. 2015. Verkry op 6 October 2016.
↑ (en) "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Verkry op 14 Desember 2016.
↑ (en) "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Verkry op 14 Desember 2016.
↑ Litauen Infobasis. Besoek op 14 Desember 2016
↑ Heiko Meyer en Christiane Bauermeister: Litauen. Ostfildern: Dumont 2007, bl. 18
↑ Günther Schäfer: Litauen. Bielefeld: Peter Rump 2009, bl. 100
↑ The Guardian, 30 Maart 2017: Lithuania finds lost declaration of independence. Besoek op 25 April 2017
↑ Marianna Butenschön: Litauen. Beck'sche Reihe Länder. München: Verlag C.H. Beck 2002, bl. 14
↑ Baltische Rundschau, 1 Junie 2010
↑ Robertas Grigas: "Wir hoffen auf das christliche Europa". Wie die Katholische Kirche Litauens die Einheit von Konfession und Nation bewahrt hat. In: Marianna Butenschön: Estland, Lettland, Litauen. Das Baltikum auf dem langen Weg in die Freiheit. München: R. Piper 1992, bl. 244
↑ Grigas (1992), bl. 245
↑ Grigas (1992), bl. 252
↑ www.focus.de: Finansiële nuus – Litauen: Privatisierung kurbelt Wirtschaft an, 23 Maart 2007
↑ Germany Trade and Invest (GTAI): Ekonomiese gegerwens – Litaue
↑ Germany Trade and Invest (GTAI), 22 Mei 2014: Für einzelne Branchen in Estland, Lettland und Litauen ist Russland unterschiedlich wichtig
↑ Baltische Rundschau, 18 Julie 2011: Ein teures Vergnügen – 1 Kilo Zucker kostet in Estland 1,49 Euro
↑ Duitse Departement van Buitelandse Sake: Litaue – Ekonomie. Besoek op 3 Desember 2015
↑ dti.gov.za: Suid-Afrikaanse Handel met Litaue
↑ Schäfer (2009), bl.130
↑ (de) "Litauen (seit 1. Januar 2015)". Europese Sentrale Bank. 1 Januarie 2015. Verkry op 14 Desember 2016.
↑ mdr.de: Litauen und Russland: Gemeinsame Geschichte und wirtschaftliche Abhängigkeit. Besoek op 14 Desember 2016
↑ LITPOL Link – Energy interconnection between Lithuania and Poland
↑ Der Fischer Weltalmanach 2009. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2008, bl. 311
↑ Der Fischer Weltalmanach 2009, bl. 311
↑ www.lrt.lt – News in English, 13 April 2015: Lithuania leads Europe in fibre-optic internet penetration. Besoek op 30 April 2015
↑ Germany Trade and Invest (GTAI) – Litaue: Ekonomiese gegewens
↑ Germany Trade and Invest (GTAI) - Litaue: Ekonomiese gegewens
↑ Butenschön (2002), bl. 136
↑ Butenschön (2002), bl. 120
↑ Bodo Thöns: Litauen entdecken. Berlyn: Trescher 2006, bl. 45
↑ Ferdinand Ranft (red.): Litauen. Ostfildern: Marco Polo/Mairs Geographischer Verlag 2005, bl. 20
Alexander Slavinas: Stalins Stiefel – Kaunas im Sommer 1940: Eine Erinnerung an den Augenblick, als Litauens Schicksal endgültig besiegelt schien. In: Die Zeit, 16 Maart 1990, besoek op 8 Desember 2009
Hellmuth Vensky: Die baltischen Staaten feiern ihre Loslösung von der Sowjetunion vor 20 Jahren. Noch immer ist das Verhältnis zu Moskau angespannt. In: Die Zeit, 10 Maart 2010