'Ek gaan musiek maak solank as wat ek kan' | Netwerk24
Die uitslag van DNS-toetse het die polisie 'n treetjie nader gebring aan wat regtig in 2017 met klein Liam Nortjé (2) van Harrismith gebeur het.
Tatjana: Seer stembande en leë traankliere ná goue medalje
Nou gaan die water omtrent spat in die Tuks-swembad!.
Voorste vasbytperde hardloop in Durban
Die land se 15 beste langasems sal sake Saterdag by die Greyville-perderenbaan in Durban uitspook om te bepaal wie vanjaar die Goue Beker wen.
Simone Biles bedank ondersteuners
Die gimnastiek-superster Simone Biles, wenner van vier Olimpiese goue medaljes, is dankbaar vir die ondersteuning wat sy ontvang het nadat sy haar aan die spankompetisie en individuele veelsydige kompetisie op die Tokio-Spele onttrek het.
Oorvloed slaptjips uit Europa kan SA boere knak
Die deur wat nou vir Europese lande oopstaan om gevriesde aartappelprodukte soos slaptjips in Suid-Afrika te stort, het die plaaslike aartappelbedryf op hete kole.
Kry SA dalk 'n e-rand?
Die Reserwebank stel ondersoek in na die moontlikheid om sy eie digitale geldeenheid te skep wat in die kleinhandel 'aanvullend tot kontant' kan dien.
Netwerk24-joernalis het leeueaandeel in 'Devilsdorp'
Drie jaar gelede sou Jana Marx, Netwerk24 se diepteverslaggewer, 'nooit kon droom' dat sy 'n topverkoperboek sou skryf wat die weg sou baan vir 'n opwindende waremisdaadreeks nie.
'Ek gaan musiek maak solank as wat ek kan'
Deur Christiaan Boonzaier 07 Februarie 2020 11:00
Die gevierde Suid-Afrikaanse pianis prof. Nina Schumann se lewe het drie jaar gelede in 'n neuroloog se spreekkamer onherroeplik verander. Sy gesels vir die eerste keer openhartig daaroor met Christiaan Boonzaier.
Dit is g'n oordrywing om te sê dat Nina Schumann sewe maer jare agter die rug het nie.
Benewens borskanker, 'n dubbele mastektomie én 'n egskeiding dra Schumann – een van Suid-Afrika se voorste konsertpianiste en professor in musiek aan die Universiteit Stellenbosch – die afgelope drie jaar swaar aan 'n geheim wat sy soos 'n saadjie in haar binneste begrawe het. Dit het vinnig donker wortels geskiet, wat onder meer haar roemryke sololoopbaan geheel en al ontspoor het.
Nou, ná jare se innerlike spit en delf, is daar ook 'n tikkie aanvaarding, vrede en hoop, en is sy vir die eerste keer gereed om dít wat haar lewe onherroeplik verander het, openhartig te bespreek.
"Parkinson se siekte is drie jaar gelede by my gediagnoseer," sê Schumann in haar huis buite Stellenbosch.
"Ek het dit eintlik weens my beroep weggesteek; dit het natuurlik 'n invloed op my spel. Met borskanker (in 2012) was dit baie makliker om onmiddellik vir almal te sê, want dit het nie so 'n groot invloed op my spel gehad soos wat parkinsonsiekte het nie.
"Dit is eintlik reeds 'n oop geheim – my naasbestaandes, kollegas en studente weet – maar ek het besluit om dit te openbaar sodat dit nie in 'n geskinder ontaard nie. Ek wil self bepaal hoe die gesprek oor my siekte verloop.
"Ek is ook nou op 'n stadium waar ek meer vrede daarmee gemaak het en gereed is om daaroor te praat. Hopelik kan dit ook bewusmaking skep."
'Die siekte was reeds daar'
Schumann sê sy het sowat ses maande ná haar mastektomie – 'n "uitmergelende" operasie van 13 uur – "iets vreemd" in haar linkerhand gevoel. Kort daarna, tydens 'n uitvoering van Sergei Rachmaninoff se Tweede klavierkonsert, kon sy ook nie haar regterarm lig nie. "Ek het glad nie geweet hoekom nie, maar ek dink die parkinsonsiekte was reeds daar."
Die "iets vreemds" is destyds gediagnoseer as 'n breinsiekte bekend as fokale distonie (FD), waarvoor sy 'n botoks-inspuiting in die arm moes kry – nie in die gesig nie, skerts sy.
"My neuroloog het my vir die FD behandel totdat hy op 'n dag onverwags gesê het hy wil toetse doen."
Schumann moes elke twee maande weer na die neuroloog terugkeer totdat hy ná sowat 18 maande met sekerheid 'n ongewone slotsom bereik het: Parkinson se siekte aan die regterkant van haar lyf en FD aan die linkerkant.
"Aanvanklik, toe hy gesê het daar is die moontlikheid van parkinsonsiekte, het ek heeltemal uitgefreak. Ek kon dit nie glo nie, so in daai stadium het ek heelwat daaroor opgelees, wat nie gehelp het nie . . .
"En toe't ek op 'n dag doodeenvoudig opgehou, want ek het besluit om eerder elke nuwe oomblik te ervaar en elke nuwe simptoom te voel, eerder as wat ek dit weens leeswerk afwag.
"Op 'n manier kom 'n mens dit dan minder agter – ek dink dit was vir my die maklikste manier om dit emosioneel te verwerk – en ek weet eintlik vandag bitter min van parkinsonsiekte omdat ek die leeswerk versaak het.
"Terselfdertyd, wat interessant is, is dat mense voor my dood is toe ek weens die mastektomie in die hospitaal was – ek was ses dae lank in die hoësorgeenheid. Die verpleegsters rol pasiënte op beddens daar uit, dan kom die volgende pasiënt in, so op 'n manier het ek daardeur gewoond geraak aan die idee van die dood – dit het doodgaan makliker gemaak om te aanvaar.
"Natuurlik gaan 'n mens nie dood van parkinsonsiekte nie – jy kan dalk weens dit val en daarom doodgaan – maar dit is iets waarmee jy met die res van jou lewe gaan sit; daar is nie uitkoms nie."
As jy lusteloos raak, raak jy depressief, en ek dink dis die seerste ding wat jy kan oorkom: As jy, soos in my geval, die vermoë verloor om te kan speel.
Hoewel Schumann sê dat die siekte sy sit "ongelooflik stadig" in haar lyf kry, kan sy die uitwerking daarvan reeds voel.
"My grootste probleem is korttermyngeheueverlies, so as ek winkel toe moet gaan, is dit 'n nagmerrie: Ek maak vir myself 'n lysie, dan vergeet ek die lysie," sê sy weer skertsend.
"Ek sleep ook my been 'n bietjie – ook ander klein goed, soos wanneer ek iets in 'n pot moet meng; my polsbeweging werk nie baie goed nie.
"En my vierde en vyfde vinger werk nie meer so goed soos die eerste, tweede en derde nie. Ek dink nie ek gaan ooit weer kan speel soos wat ek gespeel het nie."
Dít is die swaarste pil vir Schumann om te sluk. Ná haar aanvanklike diagnose het sy haar sololoopbaan stil-stil gestaak en haar toegespits op ensemblewerk, onder meer met haar eksman, Luis Magalhães, en hul wêreldbekende klavierduo, TwoPianists.
"Dit was eintlik sleg, want jy loop (saam met jou mede-ensemblespelers) op die verhoog op en jy voel jy steek iets weg en jy kruip weg agter iemand wat saam met jou kan speel – daai persoon kan jou op die verhoog 'red'.
"As jy alleen speel, is daar niemand om jou te 'red' nie, so ek het eintlik gedink ek sal nooit weer alleen kan speel nie . . .
"Ek was nog altyd baie gedrewe en energiek. Ná die borskanker het ek myself gedwing om rustiger te raak, en dit was oukei – totdat parkinsonsiekte by my gediagnoseer is. As jy lusteloos raak, raak jy depressief, en ek dink dis die seerste ding wat jy kan oorkom: As jy, soos in my geval, die vermoë verloor om te kan speel."
Schumann se behandeling is in Desember met dopamien aangevul, wat volgens haar 'n "merkwaardige verskil" gemaak het, veral op haar gemoed, lewensuitkyk en vasberadenheid om haar sololoopbaan ondanks die siekte weer aan die gang te kry.
"Met die nuwe behandeling het ek definitief meer vrede (oor die siekte) as wat ek die laaste drie jaar gehad het – en dit is eintlik danksy dít wat ek weer die moed gehad het om 'n spul solovertonings aan te pak."
Magalhães moes in Januarie aan 'n TwoPianists-konsert by Casa Labia in Muizenberg, Kaapstad, onttrek. Die organiseerders het Schumann toe genooi om vir die eerste keer in 'n "lang tyd" 'n solokonsert daar aan te bied – 'n uitnodiging wat sy blindelings aanvaar het.
"Ek was baie senuagtig, want ek het gedink ek kan dit nie doen nie. Dit was 'n geloofsprong, want ek moes voorbereid wees om op my neus te kyk."
Sy is tydens die konsert, wat goed afgeloop het, aan die krag van musiek herinner, die hartseer wat sy het om afstand te doen van die kuns wat sy van kindsbeen af beoefen, en die verlossing wat dit nou vir haar as lyer van parkinsonsiekte kan bring.
"Ek was (ná die konsert) ongelooflik emosioneel, maar ek was ook oorbluf oor hoe goed dit gevoel het en hoe baie ek steeds deur my musiek kon kommunikeer."
Elke nuwe konsert gaan 'n toets wees, elke nuwe gehoor 'n proefkonyn.
Ná dié eerste hekkie, het Schumann besluit om te kyk of sy op 23 Februarie oor nog so 'n hekkie kan spring – dié keer vir die Richard Wagner-stigting in Seepunt – voordat sy in September saam met die Kaapstadse Filharmoniese Orkes (KFO) wil paalspring oor Rachmaninoff se Tweede klavierkonsert, die einste werk waar haar reis met parkinsonsiekte moontlik begin het.
"Dit is eintlik ook 'n voorbeeld van alles wat net organies in plek geval het," vertel sy. "Toe Louis (Heyneman, KFO-hoof) my vra wat ek wil speel, het ek myself net forseer om te antwoord en nie te dink nie.
"Ek het 'Rach 2' voorgestel, omdat dit die een stuk is wat al jare met my geassosieer word en my baie na aan die hart lê. Ek het ook vir hom gesê dit sal vir my spesiaal wees om dit vanjaar te doen, want ek word later vanjaar 50.
"Toe hy die datum later bevestig, 3 September, is ek uit die veld geslaan – dis 'n dag ná my 50ste."
Schumann sê sy "het nie 'n idee" of sy die uitdagende stuk sal kan speel nie.
"Daar is heelwat plekke in die laaste beweging wat my nou senuagtig maak. My pols in my regterhand is baie styf, so enige rotasie is moeilik. 'n Mens kan dit nie forseer nie, want dan gaan die spiere in spasma. Ek glo ek sal 'n pad om dit vind."
Sy sê dié kolossale uitvoering is nié haar swanesang nie.
"My gemoed is tans 'n mengsel van opwinding en vrees, maar ek voel 100 maal beter as verlede jaar. Nadat ek weer begin speel het, sien ek skielik weer uit na die toekoms.
"So, nee, 'Rach 2' is nie 'n swanesang nie. As ek dit regkry, sal dit 'n massiewe oorwinning vir my wees.
"Ek het wel (met betrekking tot solokonserte) geen langtermynplanne nie. Ek sal elke dag moet uitvind wat my liggaam kan doen en wat nie. Elke nuwe konsert gaan 'n toets wees, elke nuwe gehoor 'n proefkonyn.