Tshwane bekommerd oor ‘beurtkrag-wipwarit’(Foto: Maroela Media) Die Tshwane-metro is bekommerd dat die voortslepende beurtkragkrisis wat daagliks na hoër fases omskakel ŉ verwoestende impak op die metro se ekonomie het – talle sektore in die gebied verloor miljoene rande vir elke uur wat beurtkrag geld. Tshwane het ŉ skatting gedoen van hoeveel dit sy plaaslike ekonomie kos wanneer beurtkrag “op die wyse van ŉ wipwaentjierit” ingestel word. “Dit het hieruit duidelik geword dat die algehele impak van beurtkrag verwoestend is vir alle ondernemings,” sê André le Roux, burgermeesterskomiteelid van ekonomiese ontwikkeling en ruimtelike beplanning in Tshwane. Volgens die metro se skattings verloor die plaaslike landbousektor meer as R300 000 per uur, terwyl dit sy beskeie mynbedryf R1,5 miljoen per uur kos tydens beurtkrag. Hiermee saam moet Tshwane se vervaardigingsektor R15,7 miljoen per uur afstaan aan beurtkrag en die konstruksiesektor R4,1 miljoen. Die stad se kleinhandelbedryf verloor altesaam R8,1 miljoen per uur, aangesien dié sektor dikwels nie die middele het om kragopwekkers tydens beurtkrag te gebruik nie. “Dit is hierdie sektor van klein, medium- en mikro-ondernemings wat veral die slag van beurtkrag voel, met baie wat gedwing word om hul deure te sluit,” sê Le Roux. Die stad se grootste bekommernis is egter dat die plaaslike ekonomie sowat R1 miljard in lone per uur verloor. Verder word daar beraam dat die voortslepende beurtkragkrisis ook ŉ negatiewe impak op die bruto binnelandse produk (BBP) het met elke uur wat beurtkrag van toepassing is. Die BBP wat per uur in Gauteng verloor word, staan op R461 miljoen. Tshwane verloor meer as R132 miljoen hiervan met elke uur van beurtkrag. Die land het ná ŉ week van fase 6-beurtkrag reeds 0,3% van sy BBP verloor. Uitdagings hoop op Volgens ondernemings wat gebuk gaan onder die druk van beurtkrag is die produksietyd wat afgestaan moet word aan beurtkrag, asook die skade aan masjinerie en toerusting van die grootste uitdagings wat hulle in die gesig staar. Dit terwyl die verlies van inkomste en rooftogte tydens beurtkrag dié ondernemings net verder lamlê. Volgens Le Roux neem dit sommige toerusting by aanlegte in die metro sowat drie uur om op die regte temperatuur te kom en nog ŉ uur om aan te skakel voordat dit gebruik kan word. “Met fase 6-beurtkrag wat geïmplementeer word verloor talle sektore 100% van hul daaglikse produktiwiteitsuitset. As produksie stil staan, word personeel dikwels huis toe gestuur, boonop sonder hul dag se lone,” sê hy. Dalings en stuwings in die kragtoevoer wanneer die toevoer herstel word, het ook sekere sektore miljoene rande uit die sak gejaag in herstelwerk aan toerusting. Wanneer dit nie binne die ondernemings se vermoë is om die toerusting te herstel nie, is hulle soms genoop om die deure van die besigheid toe te maak. “Nuwe beleggers word ook afgeskrik deur die tendens van gereelde beurtkrag.” Hoewel talle ondernemings nie net sake verloor deur hul onvermoë om produkte te lewer nie, meen Le Roux daar vind ook al hoe meer rooftogte tydens beurtkrag plaas. Hierdie toedrag van sake kan dikwels lei tot verdere uitgawes aan veiligheidsmaatreëls. “Klein, medium- en mikro-ondernemings kan doodeenvoudig nie hierdie bykomende uitgawes absorbeer nie.” Die metro het intussen ŉ beroep op die nasionale regering gedoen om aandag aan hierdie situasie te gee sodat die hele land se ekonomie gered kan word. “Beurtkrag veroorsaak werksverliese en armoede – ŉ proaktiewe regering sou lankal iets hieraan gedoen het.”