Nuuskommentaar: Demokrasie die euwel (of nie)Argieffoto. Leemtes in die demokrasie in die algemeen, en die Suid-Afrikaanse Grondwet in die besonder, stel hoë eise aan elke kieser om sy kruisie op die regte plek te gaan trek. Die demokrasie is ’n euwel, maar dis die beste euwel wat ons het. Dis ’n stelling wat gereeld gehoor word, maar iets wat nou sterk in verskillende gedaantes in verskeie lande onder die soeklig bly. Veral Brittanje se situasie ten opsigte van Brexit word in terme beskryf soos: “How do we get out of this mess?” Talle ontleders meen die beste manier om uit die gemors te kom, is om ’n tweede referendum te hou. Dit lyk egter of dit wat na die mees logiese oplossing lyk, deur die mense aan die stuur van sake as heel laaste opsie sal dien. Intussen lyk dit of premier Theresa May die munt kan opskiet en roep soos sy wil. As sy “kop” roep en die munt wys “stert”, verloor sy. Roep sy “stert”, en die munt wys “stert”, wen die parlement – sy kan nie kop of stert uitmaak hoekom sy altyd verloor nie. Amper soos die SMS wat mense ’n aantal jare gelede gekry het: “If you are a golfer, please advise. How do I get out of this bunker? Saddam Hussein.” Ook in Australië word soms na die demokrasie as ’n “mess” verwys. Tim Dunlop verwys in sy artikel na “sorting out the mess of our non-democracy”. Hy wys daarop dat daar persentasiegewys veel meer politici as vakkundiges in die politiek is. Om die parlement en senaat meer verteenwoordigend te kry, stel Dunlop iets voor wat “sortitium” genoem word. Dit beteken dat byvoorbeeld elke jaar verteenwoordigers op ’n lukrake wyse aangewys word om in die parlement te dien. Dit geskied op ’n soortgelyke wyse as om jurielede aan te wys. In Suid-Afrika sal die vernaamste debat oor regverdige verteenwoordiging, en dus die aard van regeringsbesluite, op die een of ander konsep handel wat as ’n etnokrasie bekend staan. Etnokrasieë bied stellig die beste kans op die verskansing van minderheidsregte, maar dit lyk of die konsep in Suid-Afrika soos ’n vloekwoord sal wees. Die ANC se afwysende verwysing na “tribalism” word gewoonlik herlei na ’n kommer dat dit kan lei tot die verskuilde herinstelling van apartheid. Terwyl ’n party soos die VF Plus hom sterk beywer vir selfbeskikking vir minderheidsgroepe, het die DA-leier kiesers ontmoedig om vir partye te stem wat hulle vir die belange van (etniese) groepe beywer eerder as om “een nasie” te omarm. Wanneer daar te veel gebreke in ’n bepaalde demokrasie is, soos in die geval van Suid-Afrika, ontstaan verskeie vorme van improvisasie. Een vorm van reaksie is die ontwikkeling van tegnokrasie. Kundiges organiseer om sekere hopelooshede van die regering aan te raak deur self planne te maak en kundig uit te voer. AfriForum is ’n goeie voorbeeld waar gemeenskappe se veiligheid aangeraak word, en waar munisipaliteite hulp (kan) kry met die regruk van rioolplase, die verval van strate en vele meer. Nog ’n vorm wat nou heelwat media-aandag geniet, is onder meer deur die ANC-LP Nick Koornhof verwoord, wat wit mense genooi het om ’n “Mandela-oomblik” te beleef deur vir “Ramaphosa” te stem. Uiteraard, in die praktyk moet kiesers vir die ANC stem, en nie vir Ramaphosa nie, en word dan in die praktyk gestem vir dinge soos BEE, sportkwotas, die ontneming van hul eie kinders van beroepsgeleenthede en vele meer. Die “aantreklikheid” vir deelname is daarop geskoei dat Ramaphosa so ’n goeie leier is. Sedert die aanvanklike Ramaforia grootliks die wyk geneem het, het Ramaphosa nog min gedoen om vertroue in sy doen en late te kweek. ’n Belangrike manifestasie hiervan is dat die TLU SA Ramaphosa in kennis gestel het dat stappe teen hom gedoen gaan word tensy hy bewyse lewer dat kommersiële boere hul grond bekom het deur dit van swart mense te steel. Uit die konteks lyk dit of die TLU SA regstappe in die oog het. Is daar potensieel genoeg voordele in vir wit mense om vir Ramaphosa eerder as ’n ander party wat hom reeds bewys het te stem? Hoe dun is die lyn tussen ’n mislukte demokrasie en ’n kakistokrasie? Voor ’n leser dalk ontsteld word, die naam is van die Engelse cacistocracy afgelei wat niks met die Afrikaanse swetswoord te make het nie. Tog verklaar die woord die aard van so ’n regering treffend goed. Dis die vraag wat in elke kieser se kop moet maal as hy sy kruisie gaan trek. Aansluitend hierby gaan die Vryheidsfront Plus nou stappe doen om te voorkom dat die BLF aan die verkiesing kan deelneem. Dit lyk opsigtelik of die BLF se beleid in vele opsigte van die grondwetlike en wetlike voorskrifte vir suksesvolle registrasie verskil. Die BLF laat byvoorbeeld slegs swart lede toe. Die BLF lyk op die oog af na ’n sekerder keuse as om die demokrasie te laat faal.