Vlugtelinge voor VN-kantoor in Pta se dae getel(Foto: Kimberly Mutandiro/ GroundUP) Deur Kimberly Mutandiro, GroundUp Spanning buite die kantoor van die Verenigde Nasies (VN) se hoëkommissariaat vir vlugtelinge (UNHRC) in Pretoria het vandeesweek hoog geloop toe polisiebeamptes vlugtelinge Woensdag van die perseel probeer verwyder het. Die gesinne wil nie in Suid-Afrika óf die land van hul herkoms bly nie en kampeer al maande lank op die VN se perseel in Brooklyn in die hoop dat hulle na ŉ derde land gestuur sal word. Die UNHRC sê egter dit gaan nie gebeur nie. Die Pretoriase hooggeregshof het in Augustus verlede jaar al ŉ uitsettingsbevel toegestaan en dit sou aanvanklik Woensdag afgedwing word. Die uitsetting van die vlugtelinge is egter uitgestel. Laura Padoan, woordvoerder van UNHRC in Pretoria, sê dit is nie in dié stadium duidelik wanneer die uitsetting gaan plaasvind nie, maar sy maak dit duidelik dat die proses “onvermydelik” gaan gebeur. Sowat 33 gesinne het ongeveer ŉ jaar gelede na die VN se kantoor in die spogbuurt teruggekeer nadat hulle in 2019 maande lank op die perseel geplak en eindelik verwyder is. Die vroue is destyds na die Lindela-repatriasiesentrum geneem en die mans na die Kgosi Mampuru-korrektiewe sentrum. Polisiebeamptes het Woensdag probeer om die vlugtelinge te oorreed om in voertuie te klim om hulle weer na Lindela te neem, maar hulle het volstrek geweier. Die gesinne woon sedert hul terugkeer na die perseel in tydelike skuilings van plastiek en hout. Sommige bedel soms by verkeersligte in die omgewing. Padoan sê die toestande buite die kantoor is onhigiënies en gevaarlik, veral vir die kinders wat daar moet woon. Volgens Padoan sal die vlugtelinge nou die opsie gegee word om óf vrywillig op te pak óf deur polisiebeamptes van die perseel verwyder te word. Die vlugtelinge word aangemoedig om terug te keer na die plekke waar hulle voorheen in Suid-Afrika gewoon het. Hulle sal wel van tydelike verblyf by die Lindela-repatriasiesentrum voorsien word. “Ons is in deurlopende gesprek met die betrokke owerhede, waaronder die Stad Tshwane, die departement van binnelandse sake, die departement van maatskaplike ontwikkeling, die polisie en prokureurs vir menseregte om ons kommer uit te spreek dat enige uitsettingsoptrede vreedsaam uitgevoer en gesinne menslik, met waardigheid en respek behandel word,” sê Padoan. Therisa Walu, ŉ ma van vyf, oorspronklik van die Kongo, sê egter die lewe in Suid-Afrika word al hoe moeiliker vir haar gesin. Walu en haar gesin het in 2007 na Suid-Afrika verhuis met die hoop op ’n beter lewe. Haar man is egter in 2019 tydens xenofobiese aanvalle in Johannesburg vermoor en Walu het later daardie jaar besluit om haar by die groep vlugtelinge voor die VN se kantoor aan te sluit. Die gesin se asieldokumente het lankal verval en binnelandse sake het dit nie hernu nie. Volgens Walu word hulle boonop deur amptenare van die UNHRC geïgnoreer. “Om na die gemeenskap terug te keer is nie ter sprake nie. Hier is geen toekoms vir ons en ons kinders nie, want die land aanvaar ons nie. As dit nie binnelandse sake is nie, is dit xenofobie.” Hoewel die toestande in die plastiek skuilings buite die VN-kantoor onaangenaam is, sê Walu, voel sy tog veilig daar. “Wat ons vra is eenvoudig. Ons wil uit hierdie land geneem word omdat dinge nie werk nie.” Maliya Mungu, vlugtelingwoordvoerder, sê byna geen van die vlugtelinge voor die VN se kantoor het geldige dokumente nie en hulle sukkel om toegang tot gesondheidsorg te kry. “Die laaste keer toe ons in die hof was, het die regter ons gevra wat ons wil hê. Ons het vir hom gesê ons wil veilig wees en in vrede lewe, wat nie is wat ons in hierdie land kry nie,” verduidelik Mungu.