Die heroes van Dag Zero | LitNet
Olivia M Coetzee Rubrieke 2018-02-13
Dis ampe die dag wat ôs mekaa gan rêrig te lyf kô net vi ’n bietjie drinkwater. Tewyl Angus Buchan at leastie virrie homosexuals skuld gie nie, ôs kry vi genoeg skuld. Die issue wat ek het met Profit Buchan, of profeet Buchan, issie feit dattie man se storie change elke anner maand. Laas jaa toe sê hy, “Niee, die water gannie opdroeg innie Kaapie.” Hy was reg, die water gannie opdroegie, but dit gan opdroeg virrie mense wattie die luxury het om water te koepie. Ek hou van hoe ’n News24-artikel dit stel, ‘Wanne die dag Zero uiteindelik kô, dan sal daa 75% van vannie City se huise se water afgesit wôd. Nou as djy nie jouself ophang annie feit dat die water gan afgesit wôtie, dan moet djy siekelik wonne, but nou wie issie anner 25% huise wat nog somme lekke hulle water gan kry. Die artikel sê dan oek vêder dat ôs hoefie te warrie oorie “informal settlements” wat sal sonner water sittie, wan hulle moet anyways kla hulle water gan haal by “communal taps”. Soe ôs raak nou mal en veloo ôs koppe in Woolworths, Pick n Pay en Checkers-hulle oor ’n liewe wat baie mense al vir ’n lang tyd liewe. Ek dink Angus Buchan is miskien reg: daa is iets fout met hoe ôs mense mettie hele menswies deal. Die anner dag toe sê die Departement van Water en Sanitasie van Joburg dattie Joburgers moet hulle water hou vi hulleself ennie dit weg pos Kaap toe nie. Ek vestaan hoekô, but kan djy nou meer. Niee Profit Buchan, ek dinkie bid gan helpie, wan God is lankal moeg en gatvol vi ôse goddeloosheid, en onmenslikheid. Maa ek haal my hoed af, wan djy proebee sieke maa, nie soesie aliewige stryery wat gebeer agte daai toe deure vannie Wit Huis innie stad. Wat is hulle biesag om daa binne te maak? En nou is SONA soema oek op hold gesit! Die mense darem, buttie budget speech gan an. Ja nuh, hulle is mee geworried oorie geld dannie mense wattie geld moet inbring. Classic!
Pet ennie DA wat in mekaa se hare is oo wie se skuld dit rêrig is dat daa nie water issie. Dis nou ’n “goue” plan van soutwater vars maak. En wie moet betaal vi daai gold-plated plan? Ek en djy mos, toggie hulle nie. Ek mien is there anyone out there wat die mense net kan sit maak en hulle lat vestaan dat hulle biesag is om met mense se liewens te wêk. Any volunteers? Grap maa net, ôs wiet mos dit maakie saak wie praatie, hulle gannie luisterie. Of wag, sallit wêk as Geld die praatwêk doen? Money talks, en dit praat mos somme baie lekke in allie tale.
Wan ek vestaan dat as djy mossie geraak wôtie, dan vi wat moet djy warrie? Ôs kô mos nou al van toeka se tyd af soe an. “Dissie my problemie”, vi wat moet ek inmeng, but Pet en Zille, ennie res van Maimane se kamp. Nou wil hy kô sê die plaasboere se watergebruik wassie reg bestuurie. Niee, die hele water wassie reg bestuurie. Ek mien djy wôd mos genoeg betaal ommie te hoef te warrie oo waa jy gan slaap, iet, of bittie, en op soe ’n manier is jou kop mos skoon om te fokus oppie regte proebleme van regte mense.
OK, in all fairness, hy moes dan nou ees sy mind fokus op daai blou-en-wit stoel. Hy moes die swart man raak, wat die wit regering sou stem gee innie land. Dis alles wit en swart, mense, die kullit kô net uit op Twiede, of issit nou Dêre, Niewejaa? Vra maa vi Jaap Vaalie: hy’t besluit dat Kaaps nie stêk genoeg is om mien geskryf te wôtie, wan dit baster “sy” taal, of soe iets. En dissie die eeste keer dat Kaaps moet vetel wôd dat dit te ’n veil taal is om mee te skryfie. Ag please, kry ’n liewe en proebee om anner mense se kulture te vestaan en te respekteer.
Maa voo ek wegstap van Day Zero af, om te gan deal met die uwe Jaap Vaalie, sal ek maa stop, wan wat issie doel? As mense hulle mind opgemaakit dat djy, jou taal, jou velkleur, en jou whateva nie goed genoeg issie, dan bly dit maa soe. Soe, Jaap Vaalie, as djy wee ingeskakel het vir ’n stukkie Kaaps, welkom trug, ek sal proebee om Kaaps vi jou soe maklik as moonlik te maak. Grap net, iet dit soesit is.
OK, nou wat daai uit my system is, kô ôs kyk gou wee trug na die hele waterbiesagheid. Ek kan sieke angan en vi julle vetel oo hoe vekeerd of hoe swak of hoe blah-blah-blah die hele storie is, but wat is actually biesag om te gebee?
Hoekô praat niemand oorie feit dat die hele wêreld biesag is om warmer te wôd ennie drinkbare water biesag is om skaarser te wôtie? OK, ek wiet mos nou daa is baie mense, hoge mense wat praat oo die global warming stukkie, maa die mense oppie grond vat dittie kop toe nie, wan dis noggie “Nuus” ie. Nou wanne gannit dan nuus raak? Die annerdag vetel ek vi my suster se kind van 11 dat een vannie dae gan ôs ’n volle maaltyd kan koep in die vorm van ’n pil. Nou dis mos nou nie my original idee nie. Ek het dit op een of anner conspiracy website of artikel of movie gesien. Dit kind of maak sense as mens kyk hoe dinge net swakker en swakker wôd met tyd. Die polar bears wat in bikini’s in loep wan dis hoe warmer dit wôd in dele vannie Arctic Circle. Is actually nie ’n snaakse dingie, net daai prent van daai arme dier, wat absoluut niks vi niemand gedoen het, hulle proebee maa net liewe. En daai arme coral reef wat nou heeltemal in sy maai is wan ôs kennie van gemôs, olie en menseriool uitie see uit hou nie. Ek mien met al die klompie scientists op diese aardbol, could’ve thought dat ôs kannie sirkel vannie liewe bietere vestaan en hanteer. Of maak boekslim nie ’n veskil as mensie slim is met jou hartie? Ek wietie of daai sin maakie, but ek gloe met alles van my dat daa moet ’n stuk binne-in jou wies wat kan dink annie nagevolge wanne djy by ’n McDonald’s of KFC gan kos koep.
Mass production = Mass consumerism
En wat ly annie einde vannie dag? Die aardbol wat ôs moet huisves vi nog leeftye om te kô. Reg genoeg ek en djy sal miskien nog net die neks 50–70 jaa sien (daai is ’n GROOOT miskien), maa wat van ôs kinners, en hulle kinners, en ôs kinners se kleinkinners. Dit vattie ’n vuurpylkundige ommie getalle en nommes bymekaa te sit en alles te calculatie.
Massaproduksie = Massaverbruik, dissie die anner way ommie soes wat hulle ôs wil lat gloe nie.
Imagine ’n Kaap waa daarie ’n McD’s of ’n KFC, of ’n Burger King, of ienige kosplek bestaan wattie nodig issie. Imagine al daai water wat ôs sal kan spaar. “En wat van allie wêke wat sal moet replace wôd?” wil djy sieke wiet. Well, lat ôs gou daa stop, wan ek moet sê dit maak nou nie saak of die kosplekke gan bly of nie bly nie. Robots is klaa biesag om mense te vevang in retail winkels in, die kosbedryf issie ver agterie. Imagine ’n Westelike Kaap: die vrugte wat gegroei wôd, wôd gegroei nie virrie rykes wat hie kô skwat het, but virrie mense wat uit die grond uit kom. En hie praat ek nou nie van wêkskeppingie, wan dis maa net ’n roekskerm vi dié wat ryk is om vêdere ryk te wôd. Ek praat nou van plekke soes Ceres, Grabouw en soe. Hoeveel mense wat uit die distrikte kô het rêrig ienige sê, of aandele innie fabrieke wat meeste vannie land ennie resources van waa hulle bly, opgebruik? En ek praatie vannie aandele wat ook voogeskryf wôd an wêkers as net nog ’n roekskermie.
Dan moet ôs nogal dankbaar wies dat hulle vi ôs water gegie het.
Hoekô is daa mense wat water kan privatiseer, maarie res van ôs moet maa net soe sit en hanna-hanna? Ek mien SAB, rêrig? Julle sien, hie is ek saam mettie EFF, wan soe kannit daremie angannie. Wie hettie SAB die reg gegie op daai land? Wie? Neh-man! Dis my mense se land daai, en ek moet op straat sit, en ek hettie claim op lantie, wan waa issie proof? Die proof is daa in ôs geskiedenis wat hulle uitgebrand het oppie “Hotnot” se Berge.
Ek kannie help dat ek kwaad issie, wan hoe kan mens heppie wies in ’n wêreld wat soe onregverdig is. Ek mien dink daa-oo: 200 water-collection points. 200! Virrie hele Kaap, of die 75%, uitsluitend die informal settlements, wat klaa hulle water koelek by hulle gemeenskapkrane. Ridiculous, ek sê jou. En nou wil SAB baas speel oo daai fontein. Die baas-baasskap moet nou ’n slag sy plek gan invat innie veliede.
As dié nie deel is vannie gawwement ennie powers that be wat biesag is om ôs veder in kettangs te sittie, dan moet mens maa gloe wattie United Nations voospellit.
In 2006 het ’n departement vannie United Nations ’n verslag uitgebring waa hulle praat oorie waterskaarste wat ôs somme gan lekke tref soes die aardbol ouer raak, en dissie nog iets wat innie verre toekoms gan gebeurie. Die kaart wat hulle wys as deel van die verslag wys ’n baie droewige prentjie regoo Afrika – dis soes niemand anners die brand gan voelie, maa ôs as Africans. Wil djy my dan nou sê dat ôs leiers hettie gewiet van die krisis wat ôs na toe op pad issie, of wat ôs amper in issie? Dis sieke soe dat SAB ’n groot antal mense wêk gie, but SAB het ’n groter antal mense wat veslaaf is an hulle produkte. Wat anners kan ôs in plek in hê dan ’n plek waa drank vervaardig wôd, waa die begin van baie mense en families se einde van af kom. Reg genoeg, ôs is mos sieke ammal groot en kan grootmensbesluite maak volgens of ôs gan drink of syp, but ...
Massaproduksie = Massaverbruik, dissie die anner way ommie, soes wat hulle ôs wil lat gloe nie.
Water is liewe, sonner dit gan ôsie kan bestaanie. Die diere wat ôs nodig het ommie ecosystem annie gang te hou, ôs moet an hulle oek dink. I guess dit maakie rêrig saakie, wan as ôsie kan of wil stoppie, dan issie water besparing, dit wat ek en djy daily doen om vi Dag Zero te vermy, niks wêrtie. Wan as djy net kan stil sit en dink hoe alles saam wêk, die grotere prent, dan sal mens sieker ’n bietere vestandhouding mettie res vannie natuur het.
Dis maa my gedagtes. Ek wiet helfte klink soes ek skel, en wie’t dan nou nog lus vi dit. Maa as djy die funny innit sien, miskien sal djy oek kan vestaan waa my skel vandaan kô.
It’s time we need to start asking the real serious questions. Vat ôs “leiers” ôs vir ’n gat? Vat die groot companies wat ôs tyd en geld in invest ôs vir ’n gat? Vat die groot companies wat ôs plek gie in ôs huise ôs vir ’n gat? Vat ôs ôsself vir ’n gat om te iet wat hulle vi ôs voer om te iet? Vat ôs ôsself vir ’n gat deur te gloe in alles wat hulle an ôs vekoep?
Dis 2018, ek is nog steeds Livy vannie Rive, maa ek issie mee daai kind vannie straate vannie Lectric City nie. Ek is hie om te vetel wat ek sien in die sieke wêreld, miskien op soe ’n way kan ek jou inspireer, en deur vi jou te skryf inspireer ek myself vêder. Comment wat djy wil, dis jou stem en opinie, maa onthou dis op jou eie risiko.
Bly te kenne en dankie virrie onnersteuning.
2018-02-13 at 16:15
Gelukkig is Day Zero nou uitgestel na 4 Junie Dalk val daar n paar druppels voor daardie tyd.😀