Matriekuitslae: Gemengde reaksie ná beste slaagsyfer in jareDie adjunkminister van basiese onderwys, dr. Regina Mahaule en die minister, Angie Motshekga wens 2019 se toppresteerder, Madeleine Dippenaar, geluk met haar prestasie. (Foto: Karen Sandison/ANA) Die matriekgroep van 2019 het die beste slaagsyfer sedert die aanvang van die demokratiese bestel in Suid-Afrika behaal, maar daar was uiteenlopende reaksie op waarop die syfers werklik dui. Die minister van basiese onderwys, Angie Motshekga, het Dinsdagaand aangekondig die slaagsyfer vir die 2019- nasionale matriekeksamen is 81,3%. Dit is meer as drie persentasiepunte hoër as 2018 se slaagsyfer van 78,2%. Net meer as 616 700 voltydse kandidate het verlede jaar die eksamen afgehandel. Ses uit die nege provinsies se slaagsyfer vir 2019 is 80% of hoër en geen provinsie het ŉ slaagsyfer van minder as 70% behaal nie. Pres. Cyril Ramaphosa het die uitslae ŉ “oorwinning en ŉ duidelike teken van die regering se beduidende belegging in onderwys-, leerder-, onderwyserondersteuning en infrastruktuur” genoem. “Suid-Afrikaners kan trots wees dat onderwys, soos die meeste ontwikkeling in die land, op ŉ opwaartse kurwe is. Dit moet almal van ons aanspoor om saam te werk om uitnemendheid te bespoedig en te behou.” Die president het ook die toename in spesialisskole, wat vakke soos landbou- of maritieme studies aanbied, asook die bekendstelling van vakke soos entrepreneurskap in die nasionale leerplan verwelkom. “Dit is noodsaaklike vakke wat ons gaan toelaat om aan die vereistes van ons ekonomie te voldoen en ons jong mense voor te berei vir die werkplek van die toekoms. In dié opsig is die klas van 2019 baanbrekers.” Hy het suksesvolle matrikulante aangemoedig om die uiteenlopende geleenthede in die hoër onderwysstelsel te gebruik, of in te skakel by programme vir die ontwikkeling van entrepreneurskap. “Aan die klas van 2019: Julle kan trots wees op julself en was ŉ aanwins vir die belegging wat julle families, onderwysers, gemeenskappe en mentors in julle gemaak het.” Die voorsitter van die portefeuljekomitee oor basiese onderwys, Bongiwe Mbinqo-Gigaba, het ook die uitslae verwelkom. Mbinqo-Gigaba het wel kommer uitgespreek oor die gebrek aan verbetering in prestasie in wiskunde, asook die toename in die getal skole wat ŉ 0%-slaagsyfer behaal het. “Dit is kommerwekkend dat 16 skole ŉ 0%-slaagsyfer het, ŉ toename van vyf skole in vergelyking met 11 skole in 2018. Die komitee vra vir dringende en doeltreffende ingryping op alle vlakke van die stelsel om dié onaanvaarbare neiging om te keer.” Die DA meen egter Suid-Afrika se wérklike slaagsyfer is ŉ skamele 38,9%. Nomsa Marchesi, die DA se woordvoerder oor basiese onderwys, het gesê die uitslae is grootliks weens die “uitsonderlik hoë uitvalkoers, wat beteken honderde duisende leerders word die kans onteem om matriek te skryf, of nie eens te praat daarvan om dit te slaag nie”. Marchesi het gesê dit is ŉ aanduiding van ŉ stelsel wat misluk en nié ŉ funksionele en suksesvolle een nie. Die DA-geleide Wes-Kaap het op 33,4% die laagste uitvalkoers en die party sê die werklike slaagsyfer daar is dus 54,8%. Marchesi sê die departement fokus nou al jare lank op die nasionale slaagsyfers omdat dit die fokus verskuif van die ANC-regering se klaaglike mislukkings. Sy het gesê die getal leerders wat tussen graad 10 en 12 uit die stelsel verdwyn kalwe die toekoms van jong mense in die land weg. “Elke kind het die reg op gehalte basiese onderrig. As ons op dié trant voortgaan, gaan meer as die helfte van leerders wat vanjaar met graad 1 begin, nooit die binnekant van ŉ nasionale senior sertifikaat-eksamenlokaal sien nie.” Marchesi het gesê die duisende jong Suid-Afrikaners wat deur die stelsel in die steek gelaat is en waarskynlik nooit die formele arbeidsmag gaan betree nie, mag nie verwaarloos word nie. Dr. Wynand Boshoff, die VF Plus se woordvoerder oor onderwys, het in reaksie op die uitslae gesê hoewel bemoedigend lê daar steeds baie uitdagings voor. “Die VF Plus wil die matriekklas van 2019 gelukwens met die slaagsyfer van 81,3%. Wanneer ŉ mens in graad 1 by ŉ skool inskryf, is die doelwit om matriek te slaag. In Suid-Afrika is daar talle faktore wat hierdie prestasie moeilik maak. Skole wat nie goed toegerus is nie, onderwysers wat nie werklik toegewyd is nie en huislike omstandighede wat as gevolg van armoede of gebrek aan belangstelling nie bevorderlik vir leer is nie, is van die belangrikste hekkies. Boonop moet ŉ groot deel van die bevolking skoolgaan in ŉ taal wat hul tweede of selfs derde taal is,” het Boshoff gesê. “Terselfdertyd moet leerders wat nie geslaag het nie, moed hou en aanstaande jaar weer probeer. ŉ Terugslag is tydelik, op voorwaarde dat ŉ mens dit self so sien.” Boshoff het gesê matriek is nie as beroepskwalifikasie bedoel nie en leerders moet verdere onderriggeleenthede aangryp. “Dit is belangrik dat 80% van die matrikulante met toelating tot graad-, diploma- en hoër sertifikaatstudie geslaag het. Dit beteken dat hulle wel die kennis en vaardighede kan aanleer wat hulle in staat sal stel om ŉ beter toekoms vir hul eie kinders te skep.” Hy het gesê terwyl die departement krediet verdien vir die vordering wat reeds gemaak is, is daar steeds ruimte vir verbetering. Hy meen dit is onaanvaarbaar dat geld wat vir die bou van skole bedoel is, aan die tesourie terugbetaal moes word. “Verder moet die aanslag op onderrigtaal by veral Afrikaanse skole beëindig word. Die onderwysstelsel sou bes moontlik beter kon presteer indien alle kinders in hul moedertaal kon studeer. Dit help nie om dié wat reeds die voorreg geniet, daarvan te ontneem nie. Die een taal of skool word nie gebou deur die ander af te breek nie.”