Rooi - Howling Pixel
Rooi is 'n kleur wat lê by die laagste frekwensies van lig wat deur die menslike oog onderskei kan word. Rooi lig het 'n golflengte van ongeveer 700 nanometer. Rooi, wat die langste golflengte het, word die minste gebreek(refraksie of ligbreking) en violet die meeste.
Suurstofhoudende bloed is rooi weens die hemoglobien wat daarin bevat is. Rooi lig word eerste deur seewater geabsorbeer, sodat baie visse en ander ongewerwelde seediere wat helderrooi vir mense voorkom, in werklikheid swart in hulle natuurlike omgewing voorkom.
Rooi is 'n toevoegende primêre kleur, komplementêr tot siaan. Dit was eers beskou as 'n aftrekkende primêre kleur, en word steeds soms so beskryf in nie-wetenskaplike literatuur. Dit is wel nou bekend dat die kleure siaan, magenta en geel nader aan die ware primêre kleure is wat deur die oog onderskei kan word, en word in moderne kleurdrukwerk gebruik. In die RGB-kleurmodel wat deur TV-stelle en rekenaarskerms gebruik word is rooi een van die drie kanale, genaamd R.
Laer frekwensies word infrarooi, of verre rooi, genoem.
'n Rooi filter wat in swart-en-wit fotografie gebruik word, verskerp die kontras in meeste tonele. Byvoorbeeld, wanneer dit saam met 'n polariseerder gebruik word, kan dit die lug swart maak. Filmtipes wat die effek van infrarooi film naboots (soos Ilford se SFX 200), doen dit deur baie meer sensitief te wees vir rooi as die ander kleure.
Gebruik, simboliek, volksmond-uitdrukkings
'n Rooi voetgangerslig
Rooi gryp mense se aandag, en word gereeld as 'n teken van gevaar gesien: daarom word dit in waarskuwingstekens gebruik.
Die kleur van bloed het gelei tot die verbintenis van rooi met die god van oorlog, Mars, en daarom is die rooierige planeet Mars ook na hom vernoem.
Rooi word gebruik om "stop" in verkeerstekens en -seine aan te dui.
In motorwedrenne word 'n rooi vlag gebruik om alle motors onmiddellik tot stilstand te bring.
Rooi, tesame met geel en oranje, word geag dat dit honger aanvuur, en daarom die gebruik daarvan in die kentekens van baie voedselmakers.
Rooi is die kleur van liefde, beide in die rooi harte van 'n valentyn, en in 'n "rooiliggebied".
Rooi is een van die Kersfeeskleure.
Sedert die Revolusie van 1848 is "Sosialistiese" rooi gebruik as 'n kleur van Europese opstandiges, soos Giuseppe Garibaldi se camicie rosse ("rooihemde") in die Italiaanse "Risorgimento", en is gedra deur die linkse en algemeen radikale groepe.
Die Russiese Burgeroorlog (1917 tot 1922) en die Burgeroorlog in Finland is geveg tussen die "Rooies" en die "Wittes".
Die vereenselwing van Kommunisme met "Sosialistiese" rooi (en met rooi as die hoofkleur van die Sowjetunie-vlag) het gelei tot Koue Oorlogse uitdrukkings soos "die Rooi Bedreiging" en "Rooi China" (wat onderskei was van "Vrye China", oftewel Taiwan).
In Chinese simboliek is rooi die kleur van goeie geluk, en word gebruik vir versiering en trouklere. Geld in Chinese samelewings word tradisioneel in rooi pakkies gegee. Mao Zedong was ook soms verwys na as 'n "rooi son".
Rooi ink word ook gebruik om skuld aan te dui, asook verliese op 'n balansstaat; vandaar die frase om "in die rooi" te wees by die bank.
In Noord-Amerikaanse aandelemarkte word rooi gebruik om 'n val in aandelepryse aan te dui. In Oos-Asië is die teenoorgestelde gebruiklik, rooi dui hier 'n styging in aandelepryse aan.
Volgens verskeie kleurskemas word rooi as volg voorgestel:
Heksadesimale kode #FF0000
RGB-kleurmodel (255, 0, 0)
Skarlaken – 'n rooi wat na rooi-oranje neig, en geen blou bevat nie.
Vermiljoen – 'n vurige rooi wat na effe meer na rooi-oranje neig as skarlaken, en wat van sinnaber, die kunsmatige rooi kwiksulfied wat as pigment gebruik word, voorberei word.
Karmosyn – 'n rooi wat geen geel bevat nie, en na rooi-violet neig.
Venesiaanse Rooi (ook bekend as Indiese Rooi en Indiaanse Rooi) – 'n bruinerige rooi wat van ystersulfied voorberei word.
Brandweerwarooi – 'n helderrooi wat gereeld op noodvoertuie gebruik word.
Roos is 'n reeks kleure aan die blou kant van rooi.
Perske is 'n reeks kleure aan die geel kant van rooi wat algemeen na 'n ligte skakering neig.
Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir rooi.
Wêreldwyd word 'n aantal verskillende bewaringstatuslyste en ranglyste in stand gehou. Hiervan is die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur (IUBN) se Rooi Lys van Bedreigde Spesies die bekendste. Volgens die IUBN stelsel word spesies in drie kategorieë geklassifiseer: Kritiek bedreig, Bedreig, en Kwesbaar. Spesies wat sedert 1500 uitgesterf het en spesies wat nie meer in die natuur voorkom nie word ook aangegee. Laer risiko taksa word in verdere kategorieë verdeel. Teen 2008 is 44 837 spesies deur die IUBN ondersoek waarvan 869 (2%) uitgestorwe is of nie meer in die natuur voorkom nie, 16 928 (38)% as bedreig geklassifiseer is (3 246 kritiek bedreig, 4 770 bedreig en 8 912 kwesbaar), 3 513 as naby bedreig. Verder is daar vir 5 570 (12%) nie genoeg data om hulle bewaringstatus te bepaal nie.Die Konvensie op Internasionale Handel in Bedreigde Spesies van Wilde Fauna en Flora (CITES – Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) is 'n internasionale organisasie wat hom beywer om te verseker dat die handel in diere en plante nie die oorlewing van spesies bedreig nie. Ander organisasie soos die internasionale walviskommissie spits hulle op spesifieke groepe dier of plante toe. Baie lande het ook hulle eie klassifikasie stelsels en organisasies wat vir bewaring veg.
Bruin is 'n kleur wat bestaan uit 'n vermenging van rooi, swart en geel/oranje.
Fosfor (Latyn: Phosforum), is die chemiese element in die periodieke tabel met die simbool P en atoomgetal van 15.
Fosfor is 'n multivalente, nie-metaal van die stikstofgroep en word dikwels gevind in anorganiese fosfaatrotse asook in alle lewendige selle. Vanweë sy hoë reaktiwiteit, word dit nooit in die vrye onverbonde vorm in die natuur gevind nie. Dit straal 'n effense gloed uit wanneer dit aan suurstof blootgestel word en kom in verskillende allotropiese vorms voor. Fosfor is 'n noodsaaklike element vir alle lewendige organismes. Die belangrikste kommersiële gebruik van fosfor is vir die vervaardiging van kunsmis. Dit word ook gebruik in die maak van plofstowwe, vuurhoutjies, vuurwerke, pesdoders, tandepasta en skoonmaakmiddels.
Die IUBN-rooilys van bedreigde spesies wat in 1963 geskep is, is die wêreld se mees omvattende inligtingsbron van die wêreldwye bewaringstatus van plant- en dierspesies. Die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur (IUBN) is die wêreldgesag aangaande bewaringstatus.Die lys is opgestel met presiese kriteria om die uitsterwingsrisiko van duisende spesies en subspesies te evalueer. Hierdie kriteria is relevant tot alle spesies en alle gebiede van die wêreld. Die mikpunt is om die dringendheid van bewaring oor te dra aan die publiek en beleidskeppers, so wel as die internasionale gemeenskap, om die uitwissing van spesies te probeer verhoed.
Kleur is 'n ervaring wat (in mense) afkomstig is van die vermoë van die delikate struktuur van die oog om drie verskillend-gefilterde analises van 'n beeld te kan onderskei. Die ervaring van kleur word beïnvloed deur die langtermyngeskiedenis (opbrengs) van die kyker, asook korttermyneffekte soos nabygeleë kleure. Die term kleur word ook gebruik om 'n eienskap van voorwerpe of ligbronne te beskryf wat onderskei kan word in die reseptore van die oog.
Die kleur van 'n voorwerp kan objektief gemeet word deur die golflengte van die lig vanaf die voorbeeld te meet.
Ons sien voorwerpe in verskillende kleure vanweë die lig wat hulle na die oog terugkaats. Glas laat al die kleure deur, dus lyk dit vir ons kleurloos.
Sir Isaac Newton het gevind dat wit lig deur middel van 'n prisma opgebreek kan word in 'n rëenboog van kleure. In die kleurspektrum kon hy sewe hoofkleure onderskei: rooi, oranje, geel, groen, blou, indigo en violet. Kleur is 'n gewaarwording wat die mens ondervind wanneer Jig op die retina van die oog val. Dit het dus te make met die vertolking wat die brein gee aan die Jig wat op die retina val. Die drie kleure rooi, groen en blou word afsonderlik deur die retina uit 'n ligbundel geregistreer en die impulse word dan deur die brein hersaamgestel en as 'n bepaalde kleur vertolk.
Om die rede word daar in kleurtegnieke (verf, kleurfotografie, kleurdruk, kleurtelevisie, ensovoorts) slegs van drie basiese kleure gebruik gemaak, waaruit alle ander kleure dan saamgestel kan word. Daar moet onderskei word tussen die kleur van 'n ligbron (byvoorbeeld die son, 'n vlam, 'n gloeidraad, ensovoorts) en die kleur van 'n nie-liggewende voorwerp. In laasgenoemde geval word die kleur van die voorwerp bepaal deur die samestelling van die gedeelte van die invallende fig wat deur die voorwerp weerkaats of deurgelaat word. Die samestelling word bepaal deur selektiewe absorpsie, breking, interferensie en fosforessensie, ensovoorts.
Die RGB-kleurmodel is 'n kode waarmee kleur met behulp van 'n kombinasie van die primêre kleure, Rooi-Groen-Blou uitgedruk word. Die kode dui aan hoeveel Rooi, hoeveel Groen en hoeveel Blou vermeng moet word om 'n spesifieke kleur te verkry.
Die hoeveelheid van elk van hierdie primêre kleure wat benodig word om 'n spesifieke kleur op te maak, word deur 'n 8-greep getal tussen 0 en 255 uitgedruk. Vir HTML-toepassings (Internet) word die heksadesimale stelsel meestal gebruik, wat die kleur tussen 00 en FF aangee. Drie sulke getalle word dan bymekaar gevoeg, om die kleur aan te dui.
As voorbeeld, wit word verkry deur 100% rooi, 100% groen en 100% blou te meng. Die kode hiervoor is dus (255, 255, 255), of in heksadesimaal, FFFFFF.
Swart, daarteenoor is 0% rooi, 0% groen en 0% blou. Die kode hiervoor is dus (0, 0, 0), of in heksadesimaal, 000000.
Roodepoort is 'n stad in Gauteng, Suid-Afrika. Dit is wes van Johannesburg geleë en is deel van die Witwatersrand. Die naam verwys na die rooi grond wat so algemeen is in die omgewing.
'n Rooidwerg is 'n klein, relatiewe koel ster in die hoofreeks – die spektraaltipe is óf laat K óf M. Hul massa is minder as die helfte van die son s'n (tot so laag as 0,075 sonmassas). Hulle word net bo die bruindwerge aangetref op die Hertzsprung-Russell-diagram.
Rooidwerge se oppervlaktemperatuur is minder as 4 000 Kelvin. Hulle is verreweg die mees algemene sterre in die Melkweg, ten minste in die omgewing van die son. Proxima Centauri, die naaste ster aan die son, is 'n rooidwerg – so ook 20 van die 30 ander naaste sterre. Weens hul dofheid is rooidwerge egter nie duidelik sigbaar nie. Geen kan van die Aarde af met die blote oog gesien word nie.
'n Rooireus is 'n helder reusester met 'n lae of gemiddelde massa (rofweg 0,5–10 sonmassas) in 'n laat stadium van sterevolusie. Die buitenste atmosfeer is uitgesprei en yl – daarom is die radius groot en die oppervlaktemperatuur laag, vanaf sowat 5 000 kelvin en laer. Die ster lyk geel-oranje tot rooi en sluit in spektraaltipes K en M, maar ook S- en koolstofsterre.
Beide die begin en einde van dié periode word gekenmerk deur groot uitwissings. Die Trias is in 1834 so genoem deur Friedrich von Alberti, na aanleiding van die drie duidelik onderskeibare rotslae wat dwarsdeur Duitsland en Noordwes-Europa voorkom – rooi sandsteen, kalksteen en moddersteen, wat die "Trias" genoem word.Die Trias het begin net ná die Perm-Trias-uitwissing, wat die Aarde se biosfeer uitgeput gelaat het; dit sou tot omtrent die helfte van die periode duur om die vorige diversiteit te herstel. Therapsida en Archosauria was die twee belangrikste gewerweldes in dié tyd. 'n Subgroep van die Archosauria, die dinosourusse, het in die Laat Trias vir die eerste keer hul verskyning gemaak, maar het nie oorheers tot die daaropvolgende Jurassiese Periode nie. Die eerste ware soogdiere, 'n subgroep van die Therapsida, het ook in dié periode ontwikkel, asook die eerste vlieënde gewerweldes, die pterosourusse, wat nes die dinosourusse 'n subgroep van die Archosauria was. Die groot kontinent Pangaea het tot in die middel van die Trias bestaan, waarna dit in twee landmassas verdeel het, Laurasië in die noorde en Gondwana in die suide.
Die klimaat in die Trias was hoofsaaklik warm en droog, met woestyne oor 'n groot deel van Pangaea. Die klimaat het egter vogtiger geraak namate Pangaea uiteengedryf het. Die einde van die periode word weer eens gekenmerk deur 'n groot katastrofe, die Trias-Jura-uitwissing, waarin baie groepe uitgewis is. Hierna kon die dinosourusse die Jura-periode oorheers.
Hiedie artikel handel oor die nedersetting in die Breedevallei, Wes-Kaap. Vir ander gebruike, sien Worcester (veelsinnig).Worcester is een van die groter dorpe van die Wes-Kaap, in die Breederiviervallei, 121 km oos-noordoos van Kaapstad en 52 km noordwes van Robertson. Dit is geleë aan die rant van die Hexrivierberge en is een van die mooisgeleë dorpe in Suid-Afrika. Die N1 nasionale pad gaan deur die dorp.
Op 15 November 2017, na een jaar se protes teen sy regering asook Zimbabwe se vinnig dalende ekonomie, is Mugabe tydens 'n staatsgreep deur dié land se gewapende magte onder huisarres geplaas. Op 19 November 2017 het ZANU-PF Robert Mugabe gedwing om as partyleier af te dank en deur die voormalige adjunkpresident Emmerson Mnangagwa vervang. Op 21 November 2017 het Mugabe sy bedanking aangebied voordat die vervolgingsverrigtinge voltooi is.