April | 2016 | Slaai Sonder Blare | Bladsy 2
Posted in Klagtes oor komkommers,Slaaisous,Sout van die aarde
Voor iemand my oordeel oor die titel van hierdie inskrywing, moet ek dalk net eers noem dat dit 'n blote samestelling is. "Poespas" word gedefinieer as 'n deurmekaarspul, terwyl "paspoort" daardie groen boekie is wat ons dikwels die taalgebruik van 'n matroos laat nuttig. En almal wat buite die grense van die Republiek wil reis, het so boekie nodig.
Om aansoek te doen vir 'n paspoort is amper so aangenaam soos 'n besoek aan die tandarts… as jy weet jy sal 'n wortelkanaalbehandeling moet kry… sonder verdowing. Ek was so opgewonde om die Departement te besoek soos ek was om ginekoloog toe te gaan. Ek het geweet my privaatheid gaan aangetas word en iemand gaan my beslis verkeerd opvryf. Omdat ek en my man redelik lief is vir reis, het ons nie 'n keuse gehad nie… ons moes sommer kort na ons dogter se geboorte die proses aan die gang te sit.
'n Paspoort is nie net 'n getuigskrif van jou buitelandse reise nie, dit getuig ook van matelose geduld, jou deursettingsvermoë om met 'n regeringsdepartement te werk en jou vaardigheid om dieselfde vorms oor en oor en oor in te vul.
Gewapen met 'n volgepakte doeksak, volgelaaide selfone en tablette, 'n fles vol koffie, ons eie skryfbehoeftes, genoeg foto's en 'n gememoriseerde Bybelvers, daag ons toe een oggend lekker vroeg by die Departement van Binnelandse Sake op. Albei ouers is teenwoordig. Ek probeer so min as moontlik gril vir die knoffelasem wat in my nek blaas. Daar is 'n baie verdagte vloeistof wat uit die dak drup en teen die muur afloop en ek is steeds nie seker of dit kougom of wondergom was wat die geskeurde plakkaat teen die mure gehou het nie. Die spelfoute in die handgeskrewe aanwysings laat my nek styftrek en ek staan dus ongemaklik die heeltyd na links en staar. Daar hang so vreemde hoender-reuk in die lug en elke keer as ek so vars briesie daarvan kry, wonder ek of dit regtig al tyd vir middagete is.
Ons staan slegs 96 minute in 'n tou. Ons is beïndruk. Alle vorms is reg ingevul en ons word sonder moeite of enige vloekwoord na die volgende toonbank verwys. Foto's word geneem, vingerafdrukke word in die rekenaar ingeskandeer (verskoon die vieslike anglisisme) en na slegs 124 minute is ons by die deur uit.
Ons verkondig wyd en Suid aan kennisse van die voortreflike diens en hoe hulle die papiere aanvaar het sonder probleem, al was daar twee oliemerke van hoenderhandjies op, met komplimente van Toonbank 1, natuurlik.
Ons maak onsself reg vir die lang wag. Ses tot agt weke. Groot is ons verbasing toe ons na slegs drie weke die sms kry: Lehja se paspoort is reg en kan afgehaal word. Na veertien oproepe leer ek eindelik dat dit nie nodig is vir albei ouers om daar te wees vir die afhaal van die paspoort nie en so staan ek en Lehja vroeg die volgende oggend, slaggereed en papierperfek, voor die deure van Binnelandse Sake.
Ons is derde in die ry by "Colecctions". Ek oorhandig my eie ID, die papiere wat bewys alles is ingehandig en Lehja se geboortesertifikaat. Ek moes geweet het die proses was te goed om waar te wees. En dit was.
"I need ID of applicant", kom die brak Engels van Patience. Ek verloor my stem, lag skalks en dink Patience maak 'n grappie. Toe nie. "Maar sy is soos vier maande oud en het nie 'n ID nie?" sê-vra ek, effe benoud oor die intellek waarmee ons begroet word. Lehja bekyk die spul vanuit my arms. Haar ma wat soos 'n aap staan en staar na die ander aap wat verwag dat my vier maande oue dogter 'n ID boekie moet hê. Die plakkaat agter teen die muur verduidelik dit so mooi: Jy moet sestien jaar oud wees as jy wil aansoek doen vir 'n ID boekie. Ek moes met twee amptenare en die bestuurder praat. Hulle weier om die paspoort te gee as Lehja nie haar ID wys nie. Dis toe dat ek my humeur verloor en sommer uitblaker: "Haar ID is gesteel!"
En jou wrintie, net daar verander die dinamika van my besoek. Ek moet een vormpie invul waarop ek verklaar dat haar ID gesteel is. My verklaring lui as volg: "ID was stolen from her handbag while shopping in Woolworths" Dit word aanvaar. 'n Amptelike brief word gestempel en onderteken. En so stap ek by ons Binnelandse Sake uit, met Lehja se paspoort en 'n vergete Bybelversie.
Daar is seker nie baie dinge wat Suid-Afrika se Departement van Binnelandse Sake kan red nie, maar 'n sin vir humor is beslis op die lysie van vereistes. So as iemand dalk Lehja se handsak êrens optel en haar ID is binne-in, handig hom asseblief in by die naaste polisiestasie.
** Hierdie is 'n ware verhaal wat homself in 2010 in Centurion, Suid-Afrika afgespeel het. Intussen het ons Lehja se paspoort hernu, sonder 'n ID.
Om in slaai te krap
Ek is nie 'n jaloerse mens nie. Geen vrou se ogies sal uitgekrap word as sy in my alfa se rigting loer nie. Geen man se tande sal uitgeslaan word as hy wulps vir my Adam glimlag nie. Wel, ten minste nie deur my nie. Maar net omdat ek nie jaloers is nie, beteken nie vir een oomblik my slaai kan in gekrap word nie.
In my huwelik is daar nie 'n hoekie vir eensames nie. Tannie Ruth se raad vryf my dikwels verkeerd op. Ek het nie 'n ma en 'n skoonma nie… ek het twee Mammas… en nie een van hulle se huweliksjuweeltjies word slaafs in my lewe gevolg nie. Hulle kap nie my tamaties namens my nie. Ek groei my eie sprietuitjies en skommel my eie slaaisous.
In die kombuis moet niemand se vingers in my pappot gedruk kom word nie. Ek is dalk nie die beste kok in die kontrei nie, maar in my kombuis is dit net my voorreg om die soutpot te misbruik. Ek kan die bredie peper na hartelus en die brood aan albei kante botter sou ek wou. En as ek die lepel lek, soek ek nie kommentaar of kritiek van die gehoor nie. Ek sit letterlik die kos op ons gesin se tafel. My kinders gaan slaap nooit honger nie. As my kos dus nie aan jou vyfster-vereistes voldoen nie, basta met jou pasta… los my slaai uit.
As ek my kinders probeer grootmaak, staan ander se tugtingsplanne en roetinewysers my nie aan nie. Ek maak die kinders groot wat ek het, nie die kinders wat ek wil hê nie. Ek pas aan, elke dag. Ek hoor wat ander sê, maar luister nie noodwendig nie. Baie raad val eenvoudig op dowe ore, want ek weet dat my kinders en jou kinders, dalk dieselfde ouderdom is, maar nie dieselfde kinders is nie. Ek druk my seun in die badkamer om sy ore oop te maak, my meisiekind word gedreig met een minder perdles… Ek gebruik soms die tv as baba-oppasser en soms drink en dink ek om hul probleme op te los. Ek oorleef op die stadium net ouerskap, moet dus nie my komkommers kom opeet nie.
Voor 'n klavier is ek nie 'n wêreldpianis nie, maar voor in die klas, vaar ek nie sleg nie. Op die atletiekbaan is ek niks werd nie, maar as onderwyser staan ek vir geen stout kind of helikopterouer terug nie. Liewe ouers, maar ouers dink hulle weet baie. Sonder enige formele opleiding in die onderwys, sonder enige amptelike ervaring, wil die advokate, rekenmeesters, dokters en polisiemanne vir my kom vertel hoe om Wiskunde vir Graad 8's aan te bied. Tog gaan staan ek nooit in die ingeneur se kantoor en skree op hom oor hoe hy die brug moet bou nie. Ouers krap nie net in my slaai nie, hulle krap my sommer om ook… en dan kan niemand glo dat die appel nie ver van die boom af, tot in my slaai val nie.
In briewekolomme en Facebook-artikels word ons raad gegee oor hoe om te lewe, hoe om kinders groot te maak hoe om ons huwelike te red, hoe om orgasmes te kry en hoe om waarlik gelukkig te wees. Ons steur ons dikwels so baie aan die idees en opinies van ander, dat ons vergeet om dinge op ons eie maniere te doen. Ons laat toe dat ander in ons slaai kom krap.
Ek lewe my lewe met die oog op my eie doelwitte. My oë neem dalk waar en my ore let op, maar my hande word nie in ander slaaibakke gedruk nie. Ek hou my tong in toom, want nes ek nie iemand anders se olywe sal lek nie, net so sal ek my tong vurk oor ander se doen en late nie. Ek aanvaar raad, omhels kritiek en oorweeg alle nuwe idees, maar eindelik is dit net ek wat my slaai maak. Niemand hou van 'n slaaikrapper nie, maar iemand wat nog minder respek verdien… is die een wat nie eienaarskap van sy eie slaai kan neem nie.
'n Tragiese gebeurtenis het homself vanoggend in ons huis afgespeel. Ons dogtertjie is al vir die laaste twee dae vreeslik siek. Hoë koors, wil nie eet of drink nie, en die kind wat gewoonlik sprankelend en vol verwagting die dag begroet, is skielik slaperig en komatoos. Toe Lehja dus vanoggend vra vir 'n tuna-mayonaisse toebroodjie, het my hart gebokspring, want 'n eetlus impliseer dat sy beter voel.
Ek het die kombuis met die ywer van 'n honger tienerseun bestorm… net om die tragedie in die yskas aan te tref: ons mayonaisse het die emmer geskop, die lepel in die dak gesteek, die tydelike met die ewige verruil. Dis verby, klaar, finito.
Dalk is 'n verduidelik nodig. Ons woon in Abu Dhabi, waar kossoorte vanoor die hele wêreld mildelik beskikbaar is. Ons kan Fillipynse speserye, Indiese kerriepoeiers, Amerikaanse pop tarts, Franse brode en selfs Australiese vleis koop. Hier is 'n Steers wat in ons Cream Soda en burger-behoeftes voorsien en meeste supermarkte verkoop Mrs. Balls se blatjang en Nando's se peri-peri sous. Maar mayonaisse is 'n probleem. 'n Krisis. 'n Katarsis wat net Suid-Afrikaners in die Midde-Ooste verstaan.
Die mayo wat ons hier kry is verby aaklig. Dis óf te suur, óf te dik of sommer net eenvoudig oneetbaar. Ek het die eerste vier maande wat ons hier was, elke botteltjie en produk probeer. Honderde dirhams spandeer om alle soorte uit te toets, maar helaas, niks kon die smaak van Crosse & Blackwell mayonaisse vervang nie.
Verstaan asseblief dat ons nie mayonaisse-verslaafdes is nie. Ek gebruik dit maar spaarsamig en beslis nie op 'n daaglikse basis nie. Maar as deel van 'n burger, op 'n braaibroodjie of self oor 'n slaai, is mayonaisse darem maar baie lekker. My Ouma het my selfs geleer dat so skeppie mayo in jou maalvleis vorentoe kan smaak. Maar as jy 6500 km weg van jou huis af is, jy niemand het om by te kla nie, dan is die afwesigheid van hierdie stukkie "huis" traumaties.
Dis ook nie onmoontlik om Crosse & Blackwell of Nola in die hande te kry nie. Daar is 'n baie oulike Suid-Afrikaanse winkel in Dubai wat dit aanhou… en teen 'n baie billike prys. Hulle lewer ook in Abu Dhabi af, maar skielik voel dit vir my asof ek nie die twee dae sal kan uithou nie. Ek kan nie wag nie.
Ek mis Mooikloof Spar. Ek mis dat ek sommer net daar kon inval vir vars broodrolletjies, ham (varkvleis is maar skaars hier) en natuurlik mayonaisse. Ek mis dat MY SPAR gaar hoenders kon voorsien op aande wat ek te moeg was vir kosmaak en te skuldig gevoel het oor ongesonde kitskos. Ek mis die bestuurder wat altyd vriendelik gegroet het, in Afrikaans.
Ek sit Afrikaans is Groot se dvd kliphard in die kombuis aan. Ek sing saam met 'n knop in my keel. Ek waai die Suid-Afrikaanse vlag en staar vir 'n goeie twintig minute na my familie in Suid-Afrika se Facebook-profielfoto's. Ek mis Jakaranda FM, Kyknet, Woolworths en braaivleis. Al hierdie emosies borrel oor as gevolg van een bottel Crosse & Blackwell.
My man is weereens die stabiele logika wat die stemmetjies in my kop stil maak, die histerie onderdruk en die mayonaisse-bottel in perspektief plaas. Dis NET mayonaisse. En dis nie 'n onoorkombare probleem nie. Niks is nie. Hy is reg. Maar soms, net soms, wil ek oorreageer en my geboorteland mis. Soms wil ek huil oor 'n leë bottel mayonaisse en my sommer oorgee aan mintroomys en Simba-tjips. Want skielik besef ek hoe dankbaar ek moet wees: dat die grootste tragedie in my lewe NET 'n leë bottel mayonaisse is. Ek glimlag oor al ons seëninge… en lag dan hardop as ek hoor dat die familie in Suid-Afrika aan ons ook dink in hierdie "moeilike" tyd.
Ek huil ja, maar ek lag meer. Ek verlang natuurlik, maar ek is meer gereeld dankbaar. My kinders word siek, maar ook weer gesond. En ek berus met dankbare gemoed dat die tragedie verhoed kan word: ek koop ekstra bottels mayonaisse vir die kas… want nie eers 'n vervaldatum skrik my nou meer af nie.
Hoekom slegte dinge met goeie mense gebeur, weet of verstaan ek nie. Ek beskou myself as 'n goeie mens, tog gebeur daar gereeld slegte, onregverdige, dinge met my. Ek kies my eie Magnum, maar as ek die papier afhaal is die hele sjokolade-omhulsel gekraak. My broodjie val met die gebotterde kant grond toe, al het ek geld aan die man op die hoek gegee. Ek help die ou tannie oor die straat en daag dan te laat op vir die pizza wat (gratis) uitgedeel word in die personeelkamer. Gawe mense hardloop laaste oor die wenstreep, sal 'n sleg vertaalde uitdrukking lui. Ek oorweeg om my twee kinders sommer uit die staanspoor onregverdig groot te maak, sodat hulle voorbereid is op die grootmenswêreld waar die skale nie altyd gebalanseerd is nie. Miskien moet ek nou al 'n gunsteling kind kies, sodat hulle nie onrealistiese, regverdige of konsekwente verwagtinge oor die toekoms sal hê nie.
Ek sal my dogtertjie AL die huiswerk laat doen, terwyl my seunskind net voor die televisie kan slaplê, want die wêreld behandel mans en vrouens nie dieselfde nie. Ons taal is nie eers regverdig nie. Noem 'n vrou 'n "koei", "teef" of "merrie" en jy kan maar weet: moeilikheid en 'n moontlike vuis in die gesig, is oppad. Maar noem 'n man 'n "bul", "reun" of "hings" en sy ego word ongemaklik gestreel. Die laaste paar jaar word daar ook nie meer onderskeid getref tussen "onderwyser" en "onderwyseres" nie… ons vrouens moes maar net by die manlike groepering inval, ongeag die inhoud van ons onderklere. As ek dus my dogter van kindsbeen af leer om harder te werk, sal dit haar nooit in 'n opblaastierwyfie laat verander as sy tiener word nie, want dan weet sy reeds van beter. Sy sal weet dat daar altyd op haar en haar baarmoeder neergesien sal word, punt.
Ek sal my seun altyd minder sakgeld gee, want hoe gouer hy leer dat hy vir die geskiedenis se foute moet betaal, hoe beter. In Suid-Afrika sal hy, as blanke man, nooit regverdig behandel word nie. Ek sê nie dat hy nie sal werk kry nie, ek verwys nou na die feit dat hy die minste BEE-punte tel. Groot maatskappy gaan eers na gestremdes, vrouens, gekleurdes en dan voorheenbenadeeldes kyk, alvorens hy in aanmerking sal kom, maak nie saak van sy kwalifikasie of persoonlikheid nie. Die samelewing het hom reeds in 'n boksie gesit, deur bloot na sy velkleur te kyk. Ons geskiedenis was nie regverdig nie, ons hede is nie regverdig nie en ons toekoms sal ook nie regverdig wees nie. Ons word op die buiteblad van ons paspoorte getakseer, want sien, Suid-Afrikaners is kriminele, rassiste of vigslyers. Ek ervaar dit daagliks hier in die multikulturele land waar ek myself bevind. Hier waar die plaaslike mense meer geld verdien net omdat sy paspoort 'n ander kleur het as myne. Onregverdig.
Ek moet my kinders wys dat een altyd meer lekkers, meer geld van die tandemuis, groter geskenke onder die Kersboom en meer geleenthede sal kry as die ander een, want ouers is nie regverdig nie. Hulle was nog nooit en sal ook nooit wees nie. Oudste kinders word altyd strenger grootgemaak, middelkinders word altyd afgeskeep en jongste kinders word bederf. Die stereotipes bestaan, want hulle is so waar. Die grense en grade van hierdie onregverdigheid verskil ook maar en dis geen besliste saak nie. Dis maar net nog 'n titseltjie onregverdigheid in die kuns van 'n oog vir 'n oor, 'n arm vir 'n been en 'n appel vir 'n ei. Boeke en boeke is reeds vol geskryf oor die belangrikheid van konsekwente ouerskap, maar die waarheid is dat ouers ook net mens is… en mense is onregverdig. Ons bedoel nie sleg nie… en hoe meer ek daaroor dink, hoe meer dink ek ons doen ons kinders eintlik 'n reuse guns… want die wêreld is nie 'n regverdige plek nie.
As ek hulle tuis leer om nooit dieselfde vergoeding, komplimente, skeidsregters, punte of wat ook al te verwag nie, sal hulle nooit teleurgesteld wees in onregverdige onderwysers nie. Want nes ouers, is onderwysers ook net mens, en kan geen juffrou die kind se persoonlikheid verontagsaam as sy opstelle merk nie. Ek het myself al telkemale betrap waar ek 'n stout kind se eksamenvraestel met so "effense stywer" rooi pen merk as die sterkind met die goeie maniere wat ook vir my 'n blom bring elke Vrydag. Ons vergewe dalk, maar vergeet nie sommer nie. Skole trek die sportsterre voor en die koorkinders word afgeskeep. Meer erkenning word aan die atlete gegee as die akademiese uitblinkers. Redenaars en skaak is mos vir sissies… ware manne speel rugby en krieket. Kinders kry onregverdige etikette om die nek, want die skole is nie regverdig nie.
Ons sien so uit na regverdigheid, dat ons vergeet om nie te oordeel nie. Die waarheid is egter dat die wiel nie altyd draai nie. Karma mis soms die afspraak. Wat op gaan, kom nie altyd af nie. Die baba word soms saam met die badwater uitgegooi. Die appelkar word omgestamp en niemand tel die appels op nie. Ek kyk net vir 'n bord kos en ek word vet, terwyl iemand anders se metabolisme beter en vinniger werk as die Chinese in 'n klerefabriek. En dan praat ek nie eers van ernstige sake soos hongersnood, oorlog en kanker nie. Wie kies wie in oorvloed geseën word en wie gaan veg net om eindelik te sterf? Ek dink niemand. Ek dink ons gryp na grashalms. Dis eintlik eenvoudig: Die lewe is onregverdig.
Party mense reken die herberekening sal in die hemel geskied. Ek weet nie of ek so lank wil wag nie… en ek wil ten minste daar wees om hierdie "regstellende aksie" te sien. Dus laat gaan ek liewer die wrok wat ek koester. Ek kies om maar die wiel uit te los en net te fokus om my eie voertuig se onderstel. Ek maak my kinders onregverdig groot.
Ek leer hulle dat meisies en seuns verskil en dat die wêreld hulle anders gaan behandel. Maar ek leer hulle ook dat hulle ingesteldheid teenoor meeste dinge dieselfde kan wees: vergeet van karma, doen wat goed en reg is en verwag dat jy nie regverdig behandel sal word nie. Daar sal altyd iemand wees wat meer karamelsous oor sy roomys gekry het. Daar sal altyd iemand met 'n groter motor, kleiner selfoon of duurder paar tekkies wees. Moenie jouself met die buurman, maatjie wat langs jou in Wiskundeklas sit of sepiesterre op televisie vergelyk nie. Doen net jou eie ding. En doen dit goed. Maak jouself gelukkig. Want my liefste kind, die lewe is onregverdig.