Bogenoemde voorbeelde illustreer die noodsaak vir 'n soeke na 'n eietydse ekklesiologie. Gemeentes is nie eilande nie, maar juis geroep om sout en lig te wees in die omgewing waarbinne hulle bestaan (kyk byvoorbeeld na Jesus se bergrede in Matteus 5 tot 7). Die vraag sou gestel kon word: Skep gemeentes se ekklesiologie voldoende ruimte vir hulle om in die samelewing relevant te wees? Die oogmerk van hierdie artikel is om sekere merkers uit te wys wat met die ontwikkeling van 'n tydige of eietydse en relevante ekklesiologie te help. Daar behoort nie in die slaggat getrap te word om met 'n tydlose ekklesiologie te werk nie.
Kerk kan na die aanbiddende gemeenskap verwys. Gewoonlik kom gelowiges op 'n Sondag in 'n erediens bymekaar om die Here te aanbid. 'Ons gaan Sondag kerk toe', is die manier waarop hierdie verstaanswyse gewoonlik uitgedruk word. Kerk verwys hier na Sondag se erediens.
Die plaaslike gemeente kan as die kerk verstaan word. Dit is 'n geloofsgemeenskap wat binne 'n bepaalde gebied of woonbuurt gevind word.
'n Spesifieke denominasie, as 'n groepering van gemeentes, kan as kerk verstaan word, byvoorbeeld die Anglikaanse kerk. In hierdie geval word na die denominasie as kerk verwys.
'n Ekumeniese liggaam word as 'n kerk beskou. Na so 'n groepering van kerke word na verwys as 'n kerk.
Kerk kan verwys na individuele gelowiges wat op 'n informele vlak saam gegroepeer word. Die kerk as sout en lig vir die wêreld verwys na gelowiges wat só binne 'n samelewing lewe. Dit verwys na 'n sosiale kategorie met bepaalde eienskappe.
Vir die doeleindes van hierdie artikel sal die klem op die plaaslike geloofsgemeenskap of gemeente as gestalte van die kerk val. Hierdie keuse sluit nie die ander gebruike of verwysings na die kerk uit nie, maar dit gaan hier veral na 'n soeke vir die beskrywing van 'n ekklesiologie wat vir die plaaslike geloofsgemeenskap relevant is. 'The church exists first and foremost on the level of a local community. Denominational structures and church hierarchies might be important, but the missional church is a local church' (Niemandt 2012:n.p.). Die klem val dus hier op die gemeente, of plaaslike geloofsgemeenskap, as 'n gestalte van die kerk. Die plaaslike gemeente is waarskynlik die belangrikste gestalte van die kerk.
Gemeentes is belangrik, maar wat is 'n gemeente? Hoe sou hierdie plaaslike gestalte van die kerk beskryf kon word? Gemeentes kan op verskeie maniere gedefinieer en beskryf word. Gewoonlik gebeur dit dat na een of twee aspekte van die gemeentelike lewe verwys word, byvoorbeeld die finansiële posisie van die gemeente, die rol van die predikant of die sosio-ekonomiese status van die lidmate. Hierdie aspekte vorm dan, direk of indirek, die kern of uitgangspunt vir die verstaan van 'n gemeente. Die vraag na 'n prakties-teologiese ekklesiologie vereis 'n bepaalde beskrywing van 'n gemeente wat wyer as net enkele van die bogenoemde aspekte van die gemeentelike lewe strek.
Die werkvermoë van die predikant word die kern van 'n gemeente. Die plaaslike gemeente bestaan uit gelowiges wat binne 'n bepaalde gebied woon en waar die predikant 'n belangrike rol speel. Dekker (1995) maak die volgende kritiese opmerking oor die vorming van so 'n gemeente: