Die vyfde Sondag van Paastyd staan bekend as cantate, "sing", en word ontleen aan Psalm 98:1. Paastyd is 'n tyd van sing en lofprysing aan die Een wat nuwe lewe moontlik gemaak het. Op hierdie Sondag sing ons tot God ons Koning, Hy het ons verlos en al die nasies sal Hom dien (Ps 22). God se oorwinning is nie 'n eendag oorwinning nie, ons het nou reeds deel daarin, want ons lewe vanuit Jesus, die ware wingerdstok (Joh 15). Ons bly in Jesus en is gewortel in God se liefde (1 Joh 4) waaruit ons leef en vrug dra. God se liefde is vir almal, daarom dra ons ook die boodskap van liefde na alle mense (Hand 8).
Handelinge 8:26-40 – Ons sing want, die goeie nuus is vir almal
Psalm 22:25-31 – Ons sing want, God het ons gebed verhoor
Die opbou van Johannes
Die evangelie het 'n proloog wat op Jesus as die gestuurde Woord van God fokus (1:1-18) en 'n epiloog wat op die dissipels se uitsending fokus (21:1-25 – vgl 20:21) met die verhaal van Jesus wat in twee dele vertel word:
1. Die publieke Joodse bediening van Jesus met 'n fokus op wondertekens wat sy ware identiteit as die Seun van God openbaar binne die konteks van die Joodse feeste – 1:19-12:50.
2. Die persoonlike bediening van Jesus aan sy dissipels wat uitmond in sy verheerliking deur sy lyding, kruisdood en opstanding as publieke getuienis aan die wêreld binne die konteks van Jesus se laaste Paasfees– 13:1-20:31.
Die fokus van die eerste deel van die Johannes evangelie, Johannes 1-12, was op die publieke bediening van Jesus waarin Hy sewe wondertekens gedoen het wat onomwonde sy ware identiteit as die Seun van God openbaar het, en dit binne die konteks van die Joodse feeste.
Ons teks val binne die tweede deel van die Johannes lees waar die fokus gaan val op die persoonlike bediening van Jesus aan sy dissipels wat uitmond in sy verheerliking deur sy lyding, kruisdood en opstanding as publieke getuienis aan die wêreld binne die konteks van Jesus se bywoning van sy laaste Paasfees.
Jesus se persoonlike bediening aan die dissipels word aan die hand van die volgende aspekte aan die orde gestel:
Johannes 13:1–30 – Jesus was die voete van sy dissipels en wys hoe ware gemeenskap werk, terwyl Hy tegelykertyd vir Judas as Sy verraaier uitwys;
Johannes 13:31–14:31 – Jesus onderrig sy dissipels baie persoonlik dat Hy die weg, die waarheid en die lewe is;
Johannes 15:1–26 – Jesus nooi hulle in na 'n diep gemeenskap met Hom as die ware wynstok – ons teksgedeelte vir dié Sondag en die volgende een;
Johannes 16:1-33 – Jesus verkondig die werk van die Heilige Gees as voortsetting van sy eie bediening;
Johannes 17:1–26 – Jesus bid vir sy dissipels om in 'n diep eenheid met God en met mekaar te leef.
Let op dat die eerste episode met Judas en Petrus (Joh 13) eintlik die agtergrond verskaf vir 'n groot deel van wat Jesus in hierdie toespraak op pad na Getsemane sê. Die realiteit is, 'n mens kan God se keuse vir jou afwerp en ignoreer soos 'n Judas, of in jou gebrokenheid aanvaar en omhels soos 'n Petrus.
Die tema van Johannes 15 kan as volg verwoord word: Om Jesus te aanvaar en sy pad vir jou te omhels, is die lewe
15:1-8: Jesus word hier gekontrasteer met die volk Israel. In die OT is Israel baie keer met 'n wingerdstok of wingerd vergelyk (Ps 80:9–16; Jes 5:1–7; Jer 2:21; Eseg 19:10–14; Hos 10:1). Waar Israel egter 'n wilde wingerdstok geword het (Jer 2:21), is Jesus die ware wingerdstok, dié Een uit wie die wingerd van God sal groei en gedy.
Dié wat vrug dra, word egter reg gesnoei sodat hulle nog meer vrug kan dra. Dit verwys waarskynlik na Petrus (en die ander dissipels) wat ten spyte van sy verloëning (en hulle verlating van Jesus in sy uur van nood) deur Jesus nader getrek en heraangestel word as herder van die kudde (Joh 21:15-19).
Die reg snoei werk word deur Jesus se woorde gedoen en word as effektief bewys deur die vrug wat hulle dra. Die geheim van vrug dra is dus om in Jesus te bly, dws om sy woorde aan te hang en te doen. Dit moet 'n huis word waarin jy woon. Dit moet jou hele lewe bepaal.
Dit is eintlik ongelooflik. Dit is Hý wat ons aangestel het om vrug te gaan dra, en wat sorg dat iemand soos Petrus die reus kan word wat ons aan die einde van sy lewe in hom kon raaksien. Dit is 'n ongelooflike troos as 'n mens aan jou eie broosheid en gebrokenheid dink. Hy kan dit ook vir jou doen.
Wat in moeilike omstandighede ons kan troos en bewaar, is die wete dat dit nie anders was met Jesus nie, en dat teenstand die Skrifwoord bevestig: "Hulle het My sonder rede gehaat". Dawid se woorde word op Jesus van toepassing gemaak uit Ps 35:19; 69:5 . Agitofel is waarskynlik weereens die agtergrond vir wat Dawid daaroor te sê het en laat 'n mens dink dat Jesus vir Judas met Agitofel vergelyk.
Die vyfde Sondag van Paastyd staan bekend as cantate, "sing", en word ontleen aan Psalm 98:1. Paastyd is 'n tyd van sing en lofprysing aan die Een wat nuwe lewe moontlik gemaak het. Op hierdie Sondag sing ons tot God ons Koning, Hy het ons verlos en al die nasies sal Hom dien.
Wys vooraf 'n video van hoe 'n wingerd of bonsai boompie groei.
Hy heers oor die volke. (Uit Ps 22)
Voorganger: Liewe Gemeente! Christus het opgestaan!
Gemeente: Christus het waarlik opgestaan!"
Die vreugde moment van die Paasgebeure kom slegs tot sy reg in die skaduwee van Jesus se lydenspad, kruis en graf. In die Handelinge teks word hierna verwys:
'n Ontmande Etiopiër het op sy wa gesit en lees uit die profeet Jesaja. 29Toe sê die Gees vir Filippus: "Gaan loop saam met daardie wa."
(Uit Handelinge 8:26-40)
Maar daar eindig dit nie- Petrus vertel…
Handelinge 2:22-24 ()
Advent gebed, verwerk as gebed om in Paasfees te gebruik
(Foto van paddas in bonsai deur robglinka by flickr.com, creative commons lisensie)
Opsie 1 (uit Leesrooster riglyne)
Bou vooraf 'n kruis bestaande uit lote, waar beskikbaar, andersins takkies. Nooi kinders om elk 'n loot/takkie te kom haal en saam met hulle huis toe te neem as herinnering daaraan dat ons in Christus, die ware wingerdstok, is en dat ons baie vrugte dra wanneer ons in Christus bly.
Opsie 2 (Carolyn Brown, Forbid Them Not, Year B, 89):
Stadskinders het nie baie ervaring van die proses en doel van snoeiwerk, behalwe dié wie se ouers baie tuinmaak nie. Op die platteland en in boerderygemeenskappe sal 'n mens waarskynlik makliker daarby kan aansluit. Kry iemand wat die proses kan verduidelik. Indien dit gedemonstreer kan word, is dit nog beter.
Hier is 'n stop-motion video wat wys hoe 'n bonsai-boompie gevorm word.
Hier is 'n kort video van 'n wingerd wat gesnoei word.
Met ouer kinders kan jy dan verduidelik, met voorbeelde, wat dit beteken om as mens gesnoei te word. Slegte gewoontes – hoe ons ons tyd spandeer: te veel TV, te veel stilsit, te veel niksdoen – moet verander word deur beter gewoontes aan te leer. Dit is hoe God ons lewens verander om al hoe meer soos Hy te word. Ons kan mekaar daarmee help waar ons ingeskakel is, bv by kategese of in die skool.
Opsie 3 n.a.v. sermons4kids.comBring twee take – een waarvan die blare begin verwelk en een sonder blare. Verduidelik hoekom die takke doodgaan. Jesus sê: Julle moet in My bly en Ek in julle. Verduidelik wat dit beteken om in Jesus te bly.
Verduidelik "in Jesus bly" met die beeld van rankplante: Rankplante het ondersteuning nodig om te kan groei – iets waaraan hulle kan vashou om regop te bly. Wanneer die plan begin groei, begin dit "soek", totdat dit iets vind. Dan hou dit styf vas, sodat dit sterk kan groei. Hier is 'n video wat wys hoe plante soek en draai rondom die stokke:
Aktiwiteit: Hier is 'n Druiwetros-doolhof.
Bonsai is 'n Japannese kunsvorm wat miniatuur boompies in potte laat groei. Die gebruik is meer as 1,000 jaar oud. Die doel van bonsai is om 'n kunstige boom te skep wat aangenaam is om na te kyk, en die produk is van die vaardigheid en skeppingsvermoë van die kweker.
Die primêre vaardigheid is die vorming van die boompie in 'n pragtige kunswerk deur dit oordeelkundig te knip of te snoei.
Die vorming van plante tot pragstukke deur snoeiwerk is nie net tot bonsai beperk nie. In openbare parke en in baie tuine snoei die tuinier plante tot pragstukke.
God snoei ook en vorm sy mense tot 'n sieraad. In ons teks is dit juis die beeld van 'n wingerdstok wat gebruik word om God se werk in ons lewens te illustreer.
Israel was baie bekend met die beeld van 'n wingerdstok of wingerd. Die volk word dikwels in die Ou Testament met 'n wingerd of wingerdstok vergelyk. Israel het egter 'n wilde wingerdstok geword, wat – volgens Esegiël 19:10-14 – uitgetrek en verwoes is. Dit verwys na die ballingskap waarin die volk uit hulle land ontwortel is en in 'n vreemde omgewing moes oorleef.
Aanvanklik was Israel 'n goeie wingerdstok. Psalm 80:9vv vertel hoe die Here Israel as 'n wingerdstok uit Egipte gaan uithaal het en in die beloofde land oorgeplant het. Die wingerdstok het goed wortelgeskiet en die loof het geil gegroei:
Sy skaduwee het die berge oordek,
Hy het sy ranke uitgestoot tot by die see
sy lote tot by die Eufraat
Jou ma was soos 'n wingerdstok wat langs water geplant is
Van die baie water het hy druiwe en ranke gehad.
Hy het sterk lote gehad, geskik vir koninklike septers.
Hy het hoog gegroei, tot by die wolke,
en jy kon hom uitken aan sy hoogte en sy baie ranke.
Deur die volk se opstand en weerstand teen die Here, het dinge skeefgeloop. Die Here God self het Israel se opponent geword. Verbygangers (ander nasies) het die wingerdstok begin stroop (Psalm 80).
Die Here het die wingerdstok uitgeruk, die oostewind het dit verdor, die vrugte is afgeruk, die sterk lote het verdroog, en die wingerdstok het in die woestyngrond beland, in 'n dorsland. In hierdie ballingskap het vuur uit die lote gekom en die ranke en vrugte verteer (Esegiël 19:12-14).
Verlange na verlossing
Daar het 'n oorblyfsel van die wingerdstok uit ballingskap teruggekeer Israel toe. Tog het die wingerdstok nooit weer behoorlik wortel geskied nie. Sedert die terugkeer uit die ballingskap (in die sesde eeu v.C.) tot in Jesus se tyd het die wingerdstok nooit weer behoorlik wortel geskied en gebloei nie.
Vir die Jode van Jesus se tyd was die ballingskap nog nie verby nie. Israel was in hul eie land steeds in ballingskap. Ander volke het hulle oorheers. Israel moes noodgedwonge die knie buig voor goddelose heersers. Hulle het met verlange uitgesien dat die God van Israel sou kom en 'n nuwe begin met die wingerdstok maak.
Die beeld van die wingerdstok projekteer die geskiedenis van die Here se seën oor Israel, maar ook hulle ontrou, en God se oordele daaroor, soos 'n helder beeld op 'n groot doek. "Wingerdstok" is 'n kodewoord wat 'n groot en wye historiese panorama oor die eeue oproep. Dit vertel van skade en skande, dit skree die hunkering en verlange na verlossing uit. Wie sal kom en die wingerdstok genees? Wie sal die ware, goddelike lewensap laat vloei? Wie sal lewe gee?
Hou in stand wat U met u eie hande geplant het,
die wingerdstok wat U vir Uself gekweek het!
Hou u hand oor die mense wat deur U uitgekies is,
oor die volk wat U vir U grootgemaak het.
Here, almagtige God, laat dit weer met ons goed gaan,
Jesus gebruik aangrypende woorde, gerig aan mense wat sug om verlossing en lewe: "Ek is die ware wingerdstok." (15:1) Daarmee sê Hy: God voorsien in Jesus die egte, betroubare wingerdstam waaruit nuwe, egte lewe vir God se mense sal vloei.
Waar Israel telkens gefaal het, voorsien God in Jesus die God-mens die ware Israeliet, die volkome gehoorsame Mens waaruit die nuwe lewe kan vloei.
Israel se God bly getrou aan sy belofte teenoor die volk. En waar die volk bly misluk om die ware wingerdlote te wees, raak God die volk nou in Jesus aan. God voorsien die stam waaruit die lote kan lewe.
Die ontsettende krisis is dat die sonde en die dood in die wingerd aan die werk is. Ten spyte van belofte en pogings kan die volk nie die ware wingerdstok wees nie – nie op hulle eie nie. God bring egter uitkoms. Jesus is die ware wingerdstok.
Die woord wat hier met "ware" vertaal word, dui ook op betroubaarheid. Jesus is nie alleen die "egte" wingerdstok nie, Hy is ook die "betroubare" wingerdstok – mense kan hulle lewe en hulle hoop aan Jesus verbind. Hy is die ware Jakob. Hy is die betroubare Jakob. Hy is die wonderlike antwoord op sy volk se diepste nood.
"My Vader is die boer"
Jesus is die weg waarlangs God sy mense in staat stel om God te gehoorsaam. Deur jou lewe, soos 'n wingerdloot, op Jesus "in te prop", word dit moontlik om God getrou te dien.
Jesus is die wingerdstok, die dissipels die lote, en die Vader is die boer wat die lote help om vrug te dra. Hierdie is die sentrale fokus van hierdie paar verse: deur inplanting in Jesus kry God die Vader die nuwe lewe (vrug dra) reg in die lewe van Jesus se dissipels.
Die boer sny in die eerste plek alle lote af wat nie vrug dra nie. Vrug dra verwys hier na toewyding en getrouheid in die lewe van Jesus se dissipels, en hulle beskikbaarheid om Jesus se werk in die wêreld te doen.
Een van die dissipels wat nie vrugte dra nie, was Judas Iskariot. In die voorafgaande gedeelte het Jesus sy verraaier aangewys. Judas kies teen Jesus, Judas breek die band met Jesus, Judas bepaal sy eie agenda en gaan agter sy eie kop aan. Onberoulik draai hy sy rug op Jesus en verraai Hom.
Die Vader sny hierdie lote af. Dit bly 'n waarskuwing aan gelowiges om nie afvallig te word nie.
Met hierdie opmerking help Jesus die 11 oorblywende dissipels om te verstaan wat nou in Judas se lewe gebeur. Judas doen die verstommende, onbegryplike ding: hy is deel van die dissipelkring, Hy is genooi om saam met Jesus te wandel en in Jesus te bly. Maar hy kies die ondenkbare moontlikheid: om Jesus te verlaat en Hom te verwerp.
Die wingerdlote wat in Jesus bly, kan verwag om reg gesnoei te word, sodat hulle meer vrugte kan dra.
Hierdie woorde word in 'n nag van hoog-drama uitgespreek. Dit is die nag voordat Jesus gevange geneem en gekruisig word. Een dissipels verraai Jesus en word afgesny. 'n Tweede dissipel, Petrus, is op die punt om Jesus te verloën. Petrus word die voorbeeld van hoe die Vader dissipels snoei sodat die verkeerde in hul lewe onder bedwang gebring kan word, en hulle meer vrug kan dra.
Die dwaasheid wat Petrus aanvang deur Jesus te verloën, word 'n geleentheid waardeur die Vader Petrus reg snoei. Aan die einde van die Johannes-evangelie, na sy opstanding, kom Jesus weer na Petrus toe, raak hom aan en herstel hom in sy amp as apostel.
Daar sou ook uiters onaangename ervarings en krisisse later in Petrus se lewe volg. Hy word bespot (Hand 2:13), in die tronk opgesluit (Hand 5:18; 12:1-19), en hy moet 'n heidense huis betree (Hand 10). Dit word, onder God se genadige hand, alles reg snoei geleenthede waar hy gevorm word om meer bruikbaar vir Jesus te wees. Elke snoei-geleentheid het hom net meer dryfkrag gegee om aan God gehoorsaam te wees.
In die res van ons teksgedeelte dring Jesus by die dissipels aan om "in Hom" te bly, sodat hulle vrug kan dra. Hy gebruik die biologiese feit dat takke wat nie verbind is aan die stam nie, geen lewenskrag het nie, en verdroog.
Die dissipels word daaraan herinner dat hulle hul energie vanuit gemeenskap met die lewende Here Jesus moet put. Hulle "bly in hom" is die keersy van sy "bly in hulle." "Bly in My" is die dissipels se reaksie van toewyding aan die lewende Here wat tot aan die einde tussen hulle bly en met hulle gemeenskap hou. Dit is om Jesus se woorde toe te laat om binne-in jou te bly. (15:7)
Die doel van hierdie "bly in My" is nie in die eerste plek emosionele hoogtepunte, of mistieke ervarings nie. Bly in Jesus is die dissipline van geestelike gemeenskap met Jesus, sodat jy baie vrug kan dra.
Sonder Jesus is geen vrug moontlik nie, met Jesus is baie vrug dra moontlik.
Deur sy bediening het Jesus die dissipels voorberei om vrug te dra. Hierdie vrug dra bestaan daaruit dat hulle Jesus se missie in die wêreld voortsit. "Soos die Vader My gestuur het, stuur Ek julle…." (Joh. 20:21)
Vestig die kerk
Hierdie 11 dissipels sou vrug dra deur die Here se kerk te vestig. Die kerk is op Pinksterdag gebore deur die uitstorting van die Gees en het gegroei op grond van die apostels se prediking. Hulle sou saam met ander werk, soos Mattias (wat Judas Iskariot vervang het), en Paulus wat dramaties deur die opgestane Christus tot apostel geroep is. Evangeliste soos Stefanus en Phillippus het ook 'n rol gespeel. Hulle het almal een span gevorm, en die boodskap van Jesus verkondig.
Hulle is aangestel en bemagtig om baie vrug te dra. Hulle het in Jesus gebly, en sy woorde in hulle. Hulle is deur die Vader reg gesnoei deur moeilike omstandighede. En die vrug het nie uitgebly nie. Die kerk het gegroei. Meer en meer mense het Jesus begin navolg.
Volle vrug te dra
Die baie vrug bestaan ook daaruit dat die Vader sy dissipels snoei sodat hulle nie net een of twee aspekte nie, maar die volle vrug dra – al nege aspekte van die vrug van die Gees. (Gal 5:22-23)
Dis opvallend hoe daar progressie in die vrug dra van ons teks is. Die teks groei van "meer vrugte" (2), na "baie vrugte" (5) om te eindig by "vrugte wat sal hou" (16).
Indiwidue, dorpe, nasies
Uit die verhaal van die vroeë kerk, kan ons sien dat die Here soms mense na indiwidue gestuur het. Filippus het die Etiopiese amptenaar op 'n verlate pad ontmoet. Ander is na huishoudings gestuur, soos Petrus na Kornelius en sy gesin. Paulus en Silas is betrokke by die redding van die bewaarder In Filippi, en sy gesin. Soms is hele gemeenskappe aangeraak, en het baie begin glo. Die kerk is vinnig gevestig in stede, hoewel dit aan die begin natuurlik klein was. Binne 'n paar eeue is inderdaad van nasies dissipels van die Here gemaak.
Die baie vrug kom ook na vore in die publieke invloede van Jesus se volgelinge. Ons beïnvloed nie net ons eie gemeente, ons gemeenskappe en ons werkplekke nie, maar ons is geroep om baie vrug in ons land en in ons wêreld te dra. Dit is die belofte wat Jesus in Johannes 15 gee.
"As julle in My bly en my woorde in julle, vra dan net wat julle wil hê, en julle sal dit kry." (7) Verbind aan die belofte van baie vrug dra, is die belofte van kragtige gebed. Daar is nie limiete op die krag van gebed in soverre dit beoefen word deur mense wat in Jesus bly en vanuit die inwoning in Jesus lewe en vrug dra nie.
Groot dinge het al gebeur deur klein mensies wat in Christus gebly het. David Wilkerson was die "skinny preacher" wat geharde misdadigers in New York na Christus gelei het. William Wilberforce was die Britse politikus was die sisteem van slawerny teen alle verwagting in en na 40 jaar van stryd beëindig gekry het. Baie vrug.
Tot eer van die Vader
Deur vrug te dra, verheerlik Jesus se dissipels God die Vader. Volgens die Johannes-evangelie was Jesus se enigste doel gedurende sy bediening om God die Vader te verheerlik. Dit word ook die doel van die 11 dissipels met wie Jesus hier praat, in elke woord wat hulle uiter en elke daad wat hulle doen. Omdat hulle in Jesus bly, sal hulle dade Jesus-agtig wees, soos die werke van Jesus. Hulle sit Jesus se missie voort. Op daardie manier verheerlik hulle die Vader.
Ons sluit af deur op drie gevare te wys as ons oor vrug dra praat:
Moralisering: asof vrug dra net gaan oor bepaalde morele karaktertrekke wat ek moet vertoon. Of sekere dinge wat ek moet vermy. Nie lelik praat nie. Nie dans of drink nie. Vrug dra sluit hierdie dinge beslis in, maar is veel meer as net ordentlikheid
Self-verbetering: asof ek myself verbeter en so aan vrug geboorte gee. Hierdie is ook 'n vorm van moralisering. Die vrug dra begin nie by my nie, dit is 'n geskenk van God. Ek ontvang die gawe van die vrug uit God se hand, ek word 'n kanaal daarvoor deur in Christus te bly.
Indiwidualisering: asof die vrug dra net oor my indiwiduele lewe gaan. Vrug dra – daarteenoor – is God se manier om die wêreld te verander.
Gebed na die preek
Here, hou my vas, om in U, die ware Wynstok te bly,
sodat ek die voedingstowwe kan kry om waarlik te leef, vrug te dra,
vrugte wat by my bekering pas.
Dankie, Hemelvader, dat U nie 'n kwaai oom is wat uit die hemel sit ek kyk waar ek droogmaak nie. Dankie dat U regtig vir my lief is.