Onderwys, die ewige backup plan — alternatief
May 27, 2016 by Nico de Wet in Earl Basson
Die ander dag sit ek in die bus, op pad huis toe. Agter my sit vier onderwysstudente wat verskriklik entoesiasties oormekaar praat oor die dag se klasse en hul toekoms. My oorfone het ek by die huis vergeet, so ek doen toe maar wat almal doen: luister na ander mense se gesprekke. Iewers tussen die bespreking van rokke vir die studentedans en oorsee skoolhou, laat val een student die stelling wat kaktusse onder my vel laat opskiet: "Ek wil nie juis 'n onderwyser wees nie. Onderwys is maar net my backup plan." Ek het hierdie stelling al té veel keer gehoor om myself nie uit te spreek teen opvoedkunde fakulteite regoor die land nie.
Hierdie sentiment van "onderwys is my backup plan" het ek al menigmaal teëgekom, selfs onder vriende. Dit is 'n probleem, een wat na my mening deur die onderskeie universiteite se opvoedkunde fakulteite aangespreek moet word. Ek het sterk opinies oor die lae toelatingsvereistes vir onderwysprogramme, maar wat my meer pla is dat opvoedkunde fakulteite regoor die land nog nie toelatingsonderhoude deelgemaak het van die toelatingsvereistes nie.
Onderwys is meer as net 'n beroep. Dit is meer van 'n leefstyl en denkwyse wat voornemende onderwysers moet aanneem. 'n Onderwyser se identiteit is onder geen omstandighede ooit eendimensioneel nie. Dit is 'n beroep waar jy nie net as 'n fasiliteerder van leer optree nie, maar jy ook die identiteit van 'n sosiale werker, vermaker, vriend, ouer en by tye ook berader aanneem. Dit beteken uiteraard dat aanpasbaarheid 'n ontsaglike belangrike eienskap vir enige onderwyser is. Deur om onderwys as 'n backup plan te beskou sou enige voornemende onderwyser hulself in die voet skiet. Die kaleidoskoop-identiteit van 'n onderwyser vereis meer as net 'n halfhartige belangstelling. Dit is 'n leefstyl en oopkop-denkwyse wat vergestalt moet word. Enige iemand wat hierdie beroep as eendimensioneel beskou sal vinnig ontnugter en verswelg word deur die aard van die onderwyskonteks.
Na my mening is ons (die mens) minder geneig om moeite te doen vir iets waarin ons nie noodwendig belangstel nie. En hiér sluip die probleem met onderwys in. Die uitslae van die ANA's (Annual National Assessments) was reeds 'n aanduiding van die vlak van geletterdheid van Suid-Afrikaanse skoolleerders. Suid-Afrikaanse skole is ook oorrompel met maatskaplike probleme en die leerproses word per implikasie meer gekompliseerd. Onderwysers moet dus pedagogiese akrobate word ten einde leerders se leer te bewerkstellig of te bemiddel. Geletterdheidsvlakke is laag en die KABV (Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring) is 'n tydsgedrewe donkie met oogklappe aan. Die onus rus dus by die onderwyser om inisiatief te neem en vernuwend te dink om leerders met die nodige kennis te bemagtig. Die onderwyser moet die maatskaplike probleme met die nodige sensitiwiteit hanteer, maar ook die invloed daarvan sidestep om die leerders met pedagogie te bereik. Om daadwerklik 'n invloed te hê moet 'n onderwyser die passie en die moed hê om na elke dag terug te gaan na die spreekwoordelike tekenbord om te reflekteer oor hul benadering tot onderrig en te slyp aan hul kuns. Daarom is dit uiters problematies om onderwys as 'n backup plan te beskou. Dit beteken dat jou energie nie gerig is op die leerders en jou metodiek nie, maar liefs op die idee van wat jou werklik interesseer. Dit is in dié oomblik wat die onderwyser die leerders faal.
'n Onderwyser se rol/werk eindig nie daar nie. Die skoolgrond en die klaskamer is ook die ruimtes waar die leerder holisties moet ontwikkel. Die onderwyser speel 'n integrale rol in hierdie ontwikkeling. Die onderwyser moet 'n kultuur van 'n sosiale transformatiewe denkwyse by leerders kweek. Onderrig staan immers nie geïsoleerd van die samelewing nie. Leerders moet as demokratiese burgers uit die skoolproses tree. In 'n diverse konteks soos Suid-Afrika, en met inagname van die globaliserende tendens wat deesdae posvat, moet leerders veral 'n kritiese, dog kulturele sensitiewe, uitkyk op die lewe hê. 'n Onderwyser moet hierdie denkwyse aan ons toekomstige wetenskaplikes, presidente en ekonome oordra.
Om nou terug te kom na my groot kommer: opvoedkunde fakulteite se verantwoordelikheid tot 'n suksesvolle onderwysstelsel is aansienlik groter as wat dit uitgemaak word. Hierdie fakulteite kies die onderwysers wat vir die volgende leiers van ons land klas sal gee. Daarom vreet dit so aan my dat die backup plan-volk deur die toelatingsvereistes glip. Ja, hulle voldoen wel aan die 50% gemiddelde wat die program vereis, maar die passie, dryfkrag en liefde vir hierdie professie is meer belangrik. Daarom is ek 'n voorstander van die idee dat daar toelatingsonderhoude met aansoekers gevoer moet word om vas te stel of aansoekers wel gereed is vir dié professie. Ek stel voor dat daar 'n paneel van vier kundiges geskep moet word om hierdie onderhoude te behartig. Hierdie paneel moet bestaan uit 'n dosent in Kurrikulumstudies, 'n dosent in Onderwyssielkunde, 'n dosent in Sosiologie van Onderwys asook 'n studenteleier. Hierdie vier paneellede, met hul onderskeie kennissisteme, sal duidelik die voldoende kandidate uit die lys van aansoeke kan kies.
Hierdie voorstel is 'n kopklap vir fakulteite regoor die land. Geen leerder se onderrig behoort uit 'n backup plan en 'n halfhartige belangstelling te spruit nie.