Die kruipende nasionalisering van grond bied nie ŉ antwoord vir armoede nieArgieffoto (Pixabay) Deur dr. Anthea Jeffery Die dag voor die minister van finansies, Pravin Gordhan ŉ begrotingsrede gelewer het wat veronderstel was om te wys hoe Suid-Afrika se ekonomie ŉ ommeswaai begin toon het, het die Nasionale Vergadering stilletjies die Wysigingswetsontwerp op Onteiening van 2015 aanvaar, wat sekerlik skade aan beleggings sal doen en ekonomiese groei sal benadeel. Die kantoor van die ANC se hoofsweep het die aanvaarding van die Wetsontwerp verwelkom, en dit as die “sleutel tot ons transformasie-trajeksie” beskryf en beweer dat dit “die lang-verwagte geregtigheid vir die onteiende meerderheid”sal meebring. Die implikasie is dat die regering die Wetsontwerp sal gebruik om grond van wit boere te verkry, sodat die eienaarskap daarvan aan swart boere oorgedra kan word, om sodoende regstelling teweeg te bring, vir die gevolge van apartheidswetgewing wat swart mense lank verhoed het om grond in “wit” areas te kon koop. Dit is egter glad nie wat die ANC in gedagte het nie. Ver van die doel om ŉ klas swart kommersiële boere te skep wat hulle eie grond besit, wil die ANC in werklikheid die onregverdige verdeling van grond onder apartheid gebruik om al hoe meer grond in die staat se besit of onder sy beheer te bring. Dit is ŉ resep vir die kruipende nasionalisering van grond. Dit beteken ook dat die ANC se grondhervormingsprogram in der waarheid ŉ bedrogspel is. Dit speel op swart werkloosheid en gepaardgaande armoede, oordryf die mate van honger vir grond en streef daarna om woede en rassepolarisasie rondom die grondkwessie te stook. Terselftertyd ontneem dit eienaarskap van herverdeelde grond van swart boere, insluitende diegene wat graag op ŉ kommersiele skaal landbou wil bedryf. Die regering se weiering om eienaarskap van grond wat vir herverdeling verkry is oor te dra, strek terug na 2010. In Oktober van daardie jaar het die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming die “opsie om te koop” wat voorheen in huurkontrakte met swart boere ingesluit was, eensydig verwyder. In 2011, in die Groenskrif op Grondhervorming, is dit beklemtoon dat grond wat aan die staat behoort, nie langer te koop sal wees nie en dat nuwe swart boere in die toekoms tot huur van grond beperk sal wees. Ten spyte van die herhaalde besware deur swart boere, herbevestig die staat se Beleid op die Verhuring en Vervreemding van Grond, wat in 2013 aanvaar is, dat grond wat vir herverdeling verkry is, aan swart boere verhuur en nie verkoop sal word nie. Klein swart boere sal nooit eienaarskap ontvang nie, terwyl medium en grootskaalse boere tevrede sal moet wees met ŉ huur tydperk van 50 jaar voordat hulle (dalk) die kans gegun sal word om te koop. Hierdie aandrang op huurkontrakte vir herverdeelde grond dui op die ANC se ware doelwitte. Die doel is nie om die ongeregtighede van apartheid reg te stel of armoede teen te werk nie, maar eerder om alle ontluikende boere – en uiteindelik alle kommersiële boere ook – in huurders van die staat te omskep. Dit sal die regering aansienlik bemagtig, terwyl dit die landelike ekonomie sal vernietig en ŉ einde sal bring aan die private eienaarskap van 86 miljoen hektaar kommersiële landbougrond. Twee wetsontwerpe is reeds in die pyplyn om hierdie uitkoms te help verseker. Een is die raamwerk vir die Wetsontwerp op Bewaring en Ontwikkeling van Landbougrond van 2014, wat poog om die “houerskap” van alle landbougrond aan die staat te gee. Alle boere, swart sowel as wit, sal dan onderworpe wees aan ministeriële regulasies in die uitvoering van hul “reg om te boer”. Sulke regulasies kan natuurlik van hulle vereis om huurkontrakte met die staat aan te gaan, onderworpe aan sulke veranderlike voorwaardes as waarop die minister mag besluit. Die tweede belangrike stap is die sleutel-Wetsontwerp op Onteiening, wat nou soveel nader is daaraan om ŉ landswet te word. Hierdie wetsontwerp poog om “onteiening” op só ŉ manier te definieer dat dit die neem van houerskap (eerder as eienaarskap) deur die staat sal uitsluit. Waar ontneming deur die regering nie as onteiening beskou word nie, is daar geen vergoeding betaalbaar volgens die grondwet nie. As hierdie twee wetsontwerpe in hul huidige vorm aanvaar word, kan die regering houerskap van alle landbougrond verkry, sonder om enige vergoeding te betaal. Die regering sal dan alle landbougrond beheer en dit aan boere uitverhuur, ontluikend of kommersieël, onder voorwaardes soos deur die regering bepaal. Dit is basies wat die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) eis: Dat die staat houerskap van landbougrond neem sonder vergoeding en dit dan uitverhuur (of terugneem) volgens die terme waarop dit self besluit. Swart boere sal dan weer verhoed word, al is dit op ander gronde, om hul eie plase te kan koop. Daar sal nie veel effektiewe regstelling onder hierdie omstandighede wees nie. Die ANC beklemtoon nou ook, “’n grondhonger” as die hoofrede vir wyd verspreide armoede en werkloosheid. Dit maak min ekonomiese sin. Die landbousektor dra slegs sowat 2,4% by tot die BBP en sowat 5% tot werkverskaffing. Dit is veel kleiner as ander sektore en is ŉ besonderse uitdagende area om in te floreer, soos uitegwys deur die huidige droogte. Boonop is Suid Afrika reeds 65% verstedelik en die meeste mense verkies om te werk en te woon in dorpe en stede, bó grondbesit vir boerdery. Die ANC probeer Suid-Afrikaners bedrieg met valse beloftes van die belangrikheid van “toegang” tot landbougrond (die ANC is versigtig om nie eienaarskap te belowe nie). Wat die ANC eintlik probeer doen, deur die Onteieningswetsontwerp en ander maatreëls, is om die eiendomsregte wat ekonomiese voorspoedigheid sowel as politieke outonomiteit onderskraag, te beperk. Die onderliggende doelwitte is om afhanklikheid van die staat te bevorder, die markgedrewe ekonomie te kniehalter en die nasionale demokratiese revolusie met sy uiteindelike sosialistiese doelwitte, te bevorder. Geen wonder Gordhan het so min te sê gehad in sy begrotingsrede omtrent die fundamentele hervormings wat so broodnodig is om die land uit die ekonomiese gat te grawe wat deur huidige wette geskep is nie – en wat nuwe wette soos die Onteieningswetsontwerp sekerlik net sal vererger.