Die sanger en liedjieskrywer Coenie de Villiers vergelyk die skoonheid van die Karoo met dié van ’n onaantreklike vrou met ’n fantastiese persoonlikheid. Juis vanweë haar onvolmaaktheid is sy die beeldskone vrou, het hy aan Estelle Neethling oor sy produksie saam met die skrywer Deon Meyer op die KKNK gesê.
Coenie het ’n druk naweek agter die rug: ’n konsert vir genooide gaste op die Rust en Vrede wynplaas van Jean Engelbrecht en Sondag ’n vertoning in Die Boer in Durbanville.
Daar is egter geen sweempie van moegheid by hom te bespeur nie. Hy is met sy nuwerwetse baard-in-wording, wat hom goed pas, op 60 en ná 40 jaar as ’n geliefde kunstenaar en Suid-Afrikaanse persoonlikheid die toonbeeld van energie.
“Benewens Deon se fenomenale skryftalent is hy ook ’n baie goeie fotograaf,” vertel Coenie. “Ons gaan ’n oudiovisuele, multimedia-vertoning aanbied met skerms waarop die foto’s geprojekteer word.”
Hy lees vir my ’n uittreksel; sy opgewondenheid tasbaar. “Deon het ’n baie mooi stem en hy gaan die verteller wees. Dis baie opwindend, maar ek is ook senuagtig.”
Coenie vertel hoe hy en Deon mekaar in hul vroeë 20’s leer ken het en al jare vriende is. Deon was destyds ’n junior skakelbeampte by die Universiteit van die Vrystaat – toe nog bekend as die Universiteit van die Oranje-Vrystaat – en Coenie ’n junior dosent daar.
“Ons was arm en smiddae het ons onder die groot boom langs die teologiefakulteit ons toebroodjies geëet wat ons vir middagete van die huis af saamgebring het. Deon kon vreeslik mooi dig en dan vra ek hom: “Het jy nie ’n pennevruggie vir my nie? Dit waarmee Deon keer op keer vorendag gekom het, was asemrowend.”
Hy glimlag ondeund: “Dan sê ek vir hom: Hier’s potensiaal!’ En vandag is hy een van die wêreld se suksesvolste spanning­skrywers. Soms terg ek hom en sê: ‘Jissie, Deon, ek het darem hierdie ding sien kom’.”
Deon kom van Klerksdorp af, maar besing gereeld die natuurskoon, die helderblou lug en die vredigheid wat hy by sy “skryfhuis” in Loxton, waarheen hy so gereeld as moontlik gaan, ondervind.
Hy lag: “Ek kén die ‘niks’ en bossies van daardie wêreld. Soos ’n mens ouer word, neig jy terug na jou bron. Ek was nogal sinies toe ek jonger was, maar wanneer jy jouself oopstel, gebeur daar al hoe meer goeie oomblikke wat stil, subtiel en onvergeetlik is. Dis ook dán wanneer ’n mens jou beste werk wil lewer. Keer op keer openbaar die Karoo sy stille asketiese skoonheid, sy barre weerloosheid.”
Hy is klassiek opgelei. Sy ma was ’n musiekonderwyseres en die verskillende klanke wat die klavier­note voortbring, het hom van kleins af oneindig gefassineer.
“Ek het as driejarige gedurig onder die klavier gelê en met my karretjies gespeel terwyl ek na my ma se klavierspel luister.” Sy was soms genoop om die klavier vir sy entoesiastiese vingertjies te sluit. “Dan het ek soos ’n maer vark geskree,” sê hy ernstig.
“Toe ek so vyf was, het my ma my na ’n klavierkonsert geneem. Ek het gestewel en gespoor daar gesit.”
“Ek skryf liewer ’n liedjie. En as ek tyd het, los my net op die stoep met ’n dik pak boeke. Ek het geen gunstelinggenre nie.”
“Tans is dit humor wat ons as Suid-Afrikaners aan die gang hou. Dank die Here vir mense soos Trevor Noah wat die mes kan inlê teenoor een groep en dan dieselfde doen met ander groepe.
“Dis hoekom onderdrukkende regimes so bang is vir komedie, letterkunde, musiek – daar waar ons ’n gemeenskap­like plek kan kry. Skrywers, komponiste en skilders gee die gees van die tyd weer.
Die idee is goed: ’n Dokter wat in die noodeenheid van ’n hospitaal werk, haas hom een aand na die noodeenheid waar ’n gewonde seun lê wat met ’n mes gesteek is. Die kind sterf egter terwyl die dokter opereer.
Sy pa hou die dokter vir nalatigheid verantwoordelik en sweer om by die waarheid uit te kom. Hoe hy dit doen, is dalk vergesog en soms gedwonge, maar dié TV-reeks van drie episodes bring sy boodskap tog tuis. ’n Mens stem net nie met alles saam wat die draaiboekskrywer opdis nie.
Die openingstoneel, waar die dokter se dogter teen ’n krans uitklim, en die wyse waarop hy die klimtog hanteer, speel ’n sleutelrol in wat uiteindelik gebeur en skep spanning buite die hospitaal. Het die dokter dalk ’n swakheid wat hier reeds gewys word? Of is die skurk dalk die pa wat hom so jag?