Soos ’n rustelose spook wil die gesprek rondom die Belhar-belydenis eenvoudig nie gaan lê nie. Inteendeel, met die stemming wat tans in die NG Kerk oor art. 1 van die Kerkorde gehou word, loop die spook van Belhar weer rond. Wat hieronder volg, is enkele gedagtes daaroor.
’n Teenswoordige voorbeeld hiervan kom uit die openbare gesprekke oor die toekoms van Afrikaans op die Potchefstroom-kampus van die NWU. Diegene wat vir die behoud van Afrikaans voorspraak maak (deur onder meer te pleit vir die handhawing van die federale struktuur van dié universiteit), word dikwels van apartheidsentimente beskuldig.
Hoe hou dit met Belhar verband? Die Belhar-gesprek onderskei nie altyd skerp genoeg tussen apartheid en die andersoortige konteks waarbinne Afrikaners hulself vandag bevind nie. Daarom word dit ook dikwels deur ’n stemming onderlê ingevolge waarvan die hedendaagse voorspraak vir ’n eie taal- en kultuuridentiteit met ’n voorspraak vir die verlede verwar word.
Diegene wat sterk voel oor die Belhar-belydenis sal aan Afrikaners moet kan verduidelik dat dit nie die geval is nie. En dat Belhar geensins in die pad van die bevordering van ons tale en kulture staan nie.
Maar kan dit inderdaad gedoen word? Met die spesifieke inhoud wat Belhar aan ’n begrip soos ‘eenheid’ gee, is dit ’n vraag of dit werklik ’n nuwe taal- en kultuurbenadering kan ondersteun.
As Belhar met ”eenheid” ’n gedifferensieerde eenheid sou bedoel (dit wil sê ’n eenheid wat die veelheid as noodsaaklik vir ’n gesonde eenheid verstaan) dan sou hy waarskynlik so ’n nuwe benadering vanuit Afrikanergeledere kon ondersteun. Vanweë die sterk aanwesigheid van apartheid in die agtergrond kan Belhar dit waarskynlik nie doen nie. In reaksie op apartheid gee ’n ongedifferensieerde opvatting van eenheid eerder die pas aan. Dit wil sê ’n eenheid wat juis nie klem op die uitbouing van die veelheid van tale en kulture lê nie.
In die hart van die Belhar-belydenis staan die begrippe eenheid, versoening en geregtigheid. Hoewel hierdie begrippe lofwaardige ideale verteenwoordig, is dit nie sonder probleme nie. Dit draai om die vraag hoe op ’n konkrete wyse inhoud aan hierdie ideale gegee kan word. Hoe moet eenheid, versoening en geregtigheid in die wêreld beliggaam word?
Nou, die antwoord daarop is ’n funksie van die vooroordele waarmee hierdie ideale gelees en geïnterpreteer word. ’n Liberale en ’n gemeenskapsdenker sal eenheid, versoening en geregtigheid op verskillende wyses verstaan. Terwyl eersgenoemde kan aanvoer dat geregtigheid deur die kultuur van individuele regte bevorder moet word, sal laasgenoemde daarenteen aanvoer dat geregtigheid sal geskied wanneer gemeenskappe oor die nodige instellings beskik waarbinne hul hulself kan verwesenlik (of waarbinne hulle tot hul reg kan kom).
Maar, en dit is die kritiese vraag, met watter bril word hierdie begrippe deur die apologete van Belhar gelees? My oorweldigende indruk is dat hulle ’n interpretasie aan hierdie begrippe heg wat eerder die bestaande ideologiese konsensus in die land ondersteun. En dit is ’n konsensus wat kennelik nie ’n besondere voorkeur aan die gemeenskapsgedagte en die uitbouing van ons tale en kulture verleen nie.
Terugskouend kan daar kwalik aan die indruk ontsnap word dat die vooroordele waarmee Belhar geskryf en oor die jare geïnterpreteer is, deur die politieke idees uit die 80’er jare beïnvloed is. Hoewel dit ’n lomp omskrywing is, kan dit as die breë sosiaal-liberale tradisie beskryf word. In den brede lê dié tradisie ook ten grondslag aan kragte soos die Vryheidsmanifes van die ANC, die destydse UDF, die politieke denkbeelde van Allan Boesak, ensovoorts. Belhar kom uit hierdie dampkring.
In ’n sekere sin het Afrikaners vrede daarmee. Die sosiaal-liberale denke (Jean-Claude Michéa beskryf dit as die links-liberale denke) geniet vandag wêreldwyd aansien. Nogtans beteken dit nie dat dit die beste denke vir gemeenskappe en in die besonder vir ’n kultuurgemeenskap soos die Afrikaners is nie.
In die post-apartheidera het dit van groot belang vir Afrikaners geword om ’n benadering te volg waarin die gedagte van gemeenskap (gemeenskapsdeelname, gemeenskapselfstandigheid, ensovoorts) ’n hoë voorkeur geniet. Hiervolgens kan Afrikaners die beste na hulle gemeenskaplike sake omsien indien hulle oor die nodige gemeenskapsinstellings beskik waarbinne ’n selfstandige gemeenskapslewe tot haar reg kan kom.
In vele opsigte is die Suid-Afrikaanse staat, in weerwil van allerlei grondwetlike buigings jeens die gemeenskapsgedagte, ’n goeie voorbeeld hiervan. Dit word gekenmerk deur die poging om eenvormigheid op almal af te dwing, ’n eenvormigheid waarin die veelheid van gemeenskappe nie tot hul reg kan kom nie. Laasgenoemde blyk nie net uit die feit dat een taal die de facto landstaal geword het nie, maar ook uit die beleid van verteenwoordigendheid wat strak op die verwikkelde netwerk van gemeenskappe en lokaliteite afgedwing word, die onbegrip vir die land as ’n land van gemeenskappe (en nie net ’n land van ”swart” en ”wit” nie), ensovoorts.
Belhar gee kwalik blyke daarvan dat hy skepties staan teenoor die werking van die moderne staat. Net so toon dit weinig begrip vir die negatiewe gevolge van die staatlike logika vir ’n gemeenskap soos die Afrikaners. En vir die vraag hoe gemeenskappe vandag ”tot hulle reg kan kom”.
Help Belhar ons om die verband tussen sosiale ongeborgenheid en rassisme raak te sien? Gee dit vir ons konkrete riglyne, dit wil sê riglyne wat in die sosiale werklikheid van instellings geanker is en wat aan ’n gemeenskap soos die Afrikaners sekerheid oor die toekoms van goed soos hul skole, universiteite, arbeidsgeleenthede, simboliese erkenning gee?
So, lees nou weer die artikel terwyl jy dink aan wie en wat God is. Ek het dit weer gelees. Het my laat dink aan die kerkorrelwind van die gesing van al die versies van Ps. 119.
Bierpens, skuus neef, dit is jammer dat julle met vakansie moes gaan om te besef dat die kerk nie God is nie. Julle kon dit met minder moeite en koste in die Bybel gelees het. Die kerk is wel die plek waar hulle wat in God glo Hom al 6000 jaar saam met die ander gelowiges aanbid, Hom dien en na Hom luister. Die kerk kan daarom nie ‘n plek wees met menslike politieke dromery nie. Dit moet gebou wees op die waarheid wat Hy in sy Woord vir ons leer. Maar daarom moet mens tyd maak om dit te lees, al is dit op vakansie.
Mthiyane het saam met die twee mans in die hof verskyn, aangesien sy glo ŉ medepligtige is. Sy is van Gauteng en word aan die plaasmoord verbind, het Roelofse gesê.
Die logiese volgende stap is vir die polisie om hierdie drie te ondervra en hul redes vir hierdie aanvalle te publiseer en op te volg? om hulle vas te keer is die polisie se minimum taak, om die tipe misdaad te stop behoort die eind doel te wees. Ongelukkig blyk dit ons is te dankbaar as hulle slegs die minimum taak verrig. Almal is dit eens hierdie kan nie so aangaan nie. Kan ons dalk van ons medeburgers in die polisie hoor wat hulle gaan doen om dit te stop?
Regter KE Matojane het elke party beveel om hul eie regskoste te betaal. “Alhoewel ek begrip het vir die aanklaer se posisie, kan simpatie nie die rol van bewyse inneem nie,” het die regter gesê.
Die man het gesê hy het in 2011 vermoed sy vrou en die gesin se huisdokter is in ŉ verhouding en dat hulle mekaar ŉ paar keer by sy spreekkamer gesien het. Hy het die dokter vir R2.5 miljoen gedagvaar, maar die dokter het enige onbehoorlike gedrag ontken, ondanks die vrou se bewering dat hulle seks gehad het.
Die vrou, wat nog steeds met die man getroud is, is nie as ŉ getuie geroep nie. Die regter wou nie spekuleer waarom die man nie sy vrou wou laat getuig nie, maar sê hy kan nie haar getuienis oor die verhouding op hoorsê aanvaar nie.