Dr. M.J. du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 10-10-2004 (aand)
Lofpsalm 93:1, 4
Skriflesing: 1 Konings 13
Teks: 1 Konings 13:9
Want so het die HERE my bevel gegee deur sy woord en gesê: Jy mag geen brood eet of water drink nie, en jy mag nie terugkeer met die pad waarmee jy gegaan het nie. (1 Konings 13:9 AFR53)
Die Here eis van ons geloofsgetrouheid.
Dit beteken dat Hy ons volle lewe toegespits wil hê in aanbidding op Hom.
Daarby vra Hy van ons onderskeidingsvermoë, in die sin dat ons moet weet wat sy eer dien en wat nie.
Saam met ons onderskeidingsvermoë vra die Here van ons die deursettingsvermoë om te kan en te wil doen wat reg is.
Ons verdeel hierdie preek onder die volgende opskrifte:
1. Die Here waarsku teen godsdiensverdeeldheid
2. Die Here straf godsdienstige slapheid.
'n Onbekende man word uit Juda na Bet-el toe gestuur. Hy moet daar gaan profeteer teen die eiewillige godsdiens van Jerobeam. Ons weet verder niks van hierdie man nie.
Hierdie anonieme man word op 'n baie kritieke tydstip deur die Here na Israel toe gestuur.
Die Twaalf stamme was op politieke gebied reeds verdeeld gewees, maar godsdienstig was hulle nog verenig.
Op die tydstip toe die man gestuur is, was Jerobeam op die punt om ook kerklike verdeeldheid in te voer, want hy was besig om vir die Tienstammeryk, Israel, 'n eie heiligdom met 'n eie offerplek op te rig.
Sy eie politieke sieninge en ook godsdiensbeskouinge het 'n sterk rol gespeel in hierdie gevoel van hom.
Die Here wou dit anders hê.
Godsdienstig moes die volk 'n eenheid bly.
Die tempel in Jerusalem het hierdie godsdienstige eenheid in die volk laat voortbestaan, want al die stamme het daarheen opgetrek om te bid en te offer.
Hiervoor het Jerobeam nie kans gesien nie.
Hy was bang dat 'n deel van die volk weer na die huis van Dawid toe sou teruggaan as hulle aanhoudend optrek Jerusalem toe.
Daarom was die oplossing vir hom eintlik so eenvoudig. Hy moes net vir sy deel van die volk 'n eie heiligdom gee.
Dit is hoe dit gebeur dat hy sy eie vrese wegsteek onder die uiterlike vroom vertoon van aanbidding.
Vir die Here was die saak egter nie so vroom nie. Die Here was ontsteld oor die saak, daarom stuur hy 'n gesant uit Juda na Israel.
Hierdie handeling moet die geestelike eenheid van die volk voor die Here demonstreer.
Die profeet moes so skerp as moontlik teen die skeiding van die twee groepe protesteer. As Jerobeam nie dadelik ophou nie, sal dit die ondergang van sy volk beteken.
Ons kry vir die onbekende man 'n baie diep respek vir sy onverskrokke en suiwer optrede.
Hy deins vir niks terug nie.
Hy weerstaan die koning in sy gesig.
Sonder vrees spreek hy die vloek oor die altaar uit. Die Here gaan van die pragtige nuwe altaar 'n skavot maak. Mensbene gaan daarop verbrand word.
Verder het die altaar ‑ soos die man van God gesê het ‑ uitmekaargeskeur en al die as is afgegooi (5).
Die middeldeurbreek is die simbool van die uitmekaarskeur van die volkseenheid wat deur die daad van Jerobeam sou kom.
Die as wat van die altaar afgeval het toe dit in twee stukke omgeval het, is die simbool daarvan dat daar geen heiligheid aan die altaar en sy offers te koppel is nie.
Die koning beveel dat die onbekende man gevang moet word. Die hand waarmee die koning beduie wie almal aan die vangery moet deelneem, word styf.
Vir God word daar nie hande geswaai nie.
Toe die koning se hand styf word, is sy mannemoed ook meteens daarmee heen, want toe hy sy penarie besef, smeek hy dadelik dat die man van God die Here moet vra om sy hand weer gesond te maak.
Luister na die gebed van die man van God:
Hy bid dat die koning se hand gesond moet word, ‑ nie sy hart en sy siel nie.
Die koning se hand word gesond, maar hy word nie bekeer nie. Hy volhard in sy duiwelslis: Die Godsman word vir ete genooi.
Die Godsman neem baie sterk standpunt in.
Die Here laat jou nie toe om met verkeerde dinge 'n kompromie aan te gaan nie.
By hierdie handhawing van jou beginsels moet jy tot die einde toe vasstaan.
Daarom weier die Godsman om by die koning te gaan eet.
Hy weier selfs om water te drink.
Hy weier om 'n geskenk aan te neem.
Waarom? Eet en drink beteken dat jy met iemand omgaan.
Die koning het spesifiek die uitnodiging gerig omdat die Godsman se uitspraak baie skade aan sy planne berokken het.
Hy kon dit herstel het as hy kon voorgee dat hy en die Godsman op goeie voet is en met mekaar omgaan, want in die Ooste het 'n maaltyd vriendskap gesimboliseer.
Dit sou die straf in die oë van die volk baie afwater.
Daarteenoor staan die waarheid:
Die Here het hierdie nuwe kultus so verfoei dat die man van God hom in alle opsigte daarteen moes verset.
Hy moes op geen manier eers die idee laat ontstaan by die mense dat hy en die koning (en daarmee hierdie kultus) iets met mekaar te doen het nie.
Die Godsman vertrek. Tot sover is die wil van God presies uitgevoer. Maar daar was nog 'n profeet. Hoe deeglik was die uitlewing van sy geloof en sy roeping?
Hy het met gevoude arms gesit en kyk hoe Jerobeam sonde doen. Dit was 'n profeet wat te sleg was om sy werk te doen.
Die onverskrokkenheid om die koning in die Naam van die Here te gaan vermaan het nie by hom voorgekom nie. Hy kon nie die waarheid verdedig nie.
Sy seuns het hom vertel van die jong profeet met die durf.
Hy was dus nie self by die koning se plegtigheid nie (maar sy kinders was wel!). Hy het gehoor van die altaar en die as wat afgeval het.
Hy het besef dat sy eie aansien daarmee heen was, want dit was werk wat hy moes gedoen het.
Die saak was sekerlik nog erger omdat die man al die ent pad van Juda af moes kom om hierdie getuienis te lewer.
Die ou profeet onderneem om die werk van die profeet kragteloos te maak.
Hy gaan agter die man van God van Juda af aan, en ooreed hom om by hom te kom eet.
Hiervoor is die ou profeet bereid om te lieg. Hy vertel dat 'n engel van die Here vir hom kom vertel het dat die jong profeet by hom moes gaan eet.
Dan eers kom die woord van God werklik by die ou profeet. God gaan die jong profeet doodmaak. Dit gaan 'n skanddood wees, want hy gaan sterf op 'n plek waar dit te ver is om hom by sy familie te begrawe.
Hierna lees ons in die Bybel hoe 'n regverdige man tot 'n val gekom het. Die Here het egter self die saak in sy krag herstel, en daarmee die grootheid van sy erns dik onderstreep. Die mense van Jerobeam het dit baie goed verstaan.
Dink net vir een oomblik aan die verskriklike ding wat hier gebeur: Die Here gee die doodstraf vir so 'n geringe oortredinkie.
Uit ons oog lyk hierdie man so onskuldig. Maar dit is nie so nie, ons het hier te doen met 'n baie ernstige saak! God kom nooit op sy Woord terug nie. Waarom sou Hy dit dan hier gedoen het?
Dis mos nie moontlik dat die Here aan een mens 'n bevel sal gee, en dan 'n ander mens sal stuur om dit tot niet te maak nie.
Die jong profeet kon baie duidelik geweet het dat die ou man lieg.
Hy kon net by die ou profeet gaan eet het as die Here self vir hom so gesê het.
Broeders en susters, ons wat so maklik agter ander mense en hulle beginsels aanloop, sien u wat hier gebeur? Hoe dikwels gebeur dit nie maar dat ons ander mense in hulle besluite volg, terwyl ons weet dat dit met ons beginsels bots nie?
Ons moet weet dat ons, elke keer as ons teen ons beginsels oortree, 'n fout begaan.
Ons kan ook nie ander daarvoor blameer nie ‑ net onsself. Ons alleen gaan ook die straf daarvoor dra.
Besef u nou waarom die onbekende profeet nie 'n naam het nie? Omdat hy eintlik my naam en u naam dra! Hy is die beeld van elke mens wat sy roeping versaak en hom laat verlei.
Tog is daar genade:
Die Here laat 'n leeu die jong profeet doodbyt, maar nie opeet nie.
Die leeu staan daar by hom en die esel. Hy is bloot die simbool van God se oordeel.
Daarom is daar iets baie belangriks in die Bybel by hierdie spesifieke gebeurtenis. Dit is dat selfs na die jong profeet se dood, hy nog steeds "die man van God" genoem word.
Hy kry nie 'n ander naam wat aandui dat hy nou verwerp is nie.
Met sy dood word sy boodskap weer in ere herstel.
Die mense het by die abnormale gebeurtenis tydens hierdie man se dood gesien hoe ernstig God is, en daarmee weer sy boodskap deurdink!
Byna drie eeue later word Josia gebore. Dit is die koning wat daardie dag by die altaar voorspel is deur die man van God.
Hy het toe al die graftes van die priesters daar teen die koppie laat uitgrawe.
Dit was die grafte van die priesters wat die afgelope drie honderd jaar op die altaar geoffer het.
Hulle is almal op die altaar verbrand. Toe is die profesie vervul.
Maar daar het een graf oorgebly. Dit was die graf van die man van God wat van Juda af gekom het.
Ons lees in 2 Konings 23:15 ‑ 20 dat Josia vir die mense gevra het wie se graf daardie was.
Hulle het toe vir hom vertel dat dit die graf van die man van God van Juda af was, wat teen die altaar getuig het.
Toe is die profeet se graf met rus gelaat. So openbaar die Here die genade wat aan "die man van God van Juda af" gegee is.
Hoe is dit moontlik dat die Here so 'n teenstrydigheid kan handhaaf? Die antwoord is Jesus Christus. Hierdie onbekende man van Juda af het al daarvan geprofeteer.
Die man van Juda af mag by niemand geëet het nie, maar Jesus het juis by tollenaars en sondaars gaan eet, want daarmee het Hy aangetoon dat Hy gekom het om met hulle vereenselwig te word. Hy sterf vir sondaars, sodat hulle met God versoen kan word.
Tog was daar een keer toe Jesus nie wou drink nie. Dit was toe Hy uitgeput aan die kruis gehang het. Bloeiend. Koorsig. Warm gebrand deur die son. Dors tot die dood toe.
Toe wou die soldate Hom wyn en mirre gee om te drink.
Jesus het geweier, want dit sou God se oordeel oor Hom versag, soos wat die man van Juda af se ete die oordeel van God oor Israel sou versag.
Wyn met mirre was 'n verdowingsmiddel. Dit sou Jesus se lyding makliker gemaak het.
Maar Hy wou en het die volle oordeel gedra.
Daarmee het Hy die bitterheid van God omdat ons ongehoorsaam is, en so dikwels ons beginsels prysgee ter wille van ander op Hom geneem.
Jesus het die volle straf gedra, sodat God ons nog tug, maar nie vernietig nie. Soos met die man uit Juda.
Jesus het toe gedoen wat die man van God uit Juda al moes gedoen het. Hy het tot die einde toe volkome gehoorsaam aan God gebly.