Alhoewel Einstein relatiwiteit ontdek het en tyd as gebeure beskou het, hou baie van die Westerse wetenskap vandag verband met tyd as 'n vaste entiteit. In die Westerse wetenskap word tyd meestal beskou as 'n hoeveelheid eerder as 'n kwaliteit of eienskappe met eienskappe.
Vir die Maya is die tydtelling 'n 'sleutelkulturele patroon' en, soos algemeen bekend, het die antieke Maya 'n aantal kalenders geskep om 'n verskeidenheid te bereken wat die ritmes van die tyd genoem kan word. Die Maya waarneem eienskappe van tyd soos ook ou mense wat voor die Christendom leef. Die Maya verstaan ​​die eienskappe of kenmerke van tyd as wese - of eerder wesens - as lewende entiteite.
Op pad na 'n dinamiese konsep van tyd
Dowker het self begin soek na antwoorde in Boeddhisme, waar tyd beskou word as 'word'. As dit so is, kan Boeddhisme en Maya-bewussyn die gaping tussen tyd as 'n lewelose vaste entiteit en tyd as 'n proses of prosesse sluit. As tyd in werklikheid 'n proses is, of prosesse, soos Dowker voorgee, sou ek argumenteer dat tyd dan deur voorneme gedryf moet word, wat uiteindelik sou impliseer dat daar verstand * agter of in die tyd is. Dit sal tyd duidelik vertoon as 'n lewende wese, of wesens. (*Dit moet nie verwar word met die konsep van George Berkeley (1734) wat sê dat ruimte van gedagtes afhanklik is nie.)
Clifford Geertz het ontdek dat sekere Balinese kalenders tyd as 'n kwaliteit noem, of eerder dat daar verskillende kwaliteite vir verskillende dae is, wat 'n stelsel is wat vergelykbaar is met die van die Maya. Die Maya onderskei tyd as 'n eenheid van hoeveelheid en kwaliteit. Terwyl die tyd gebeure meebring, het elke dag betekenis. Hierdie gebeure skep geskiedenis en bestemming.
Die geestelike Cholq'ij-kalender lewer veral getuienis oor hoe tyd leef. Elk van die twintig dae van 'n maand in hierdie kalender word geassosieer met 'n spesifieke Maya-dagenergie, die sg Nawal en sy verwante simbool, wat daardie sekere energie vertoon en die krag het om die mensdom en die wêreld te beïnvloed. Elke afwyking kan onderskei word van die ander deur sy verskillende eienskappe.
Shaman-priesters werk met hierdie energieë en doen 'n beroep op hulle op die toepaslike dag van die kalender of wanneer hulle met die energie van 'n bepaalde dag moet werk. Dit is baie spesifiek vir Maya-spiritualiteit. Twintig dae herhaal binne elk van dertien maandelikse siklusse. Wanneer die Maya-tydtyd is, is dit nie om Maandag van Dinsdag te onderskei nie, maar meestal om terug te tel (of vorentoe) om die spesifieke kwaliteit van 'n dag en die ooreenstemmende gebeurtenis in die verlede, hede of toekoms te bepaal.
Sikliese orde of reguit lyne?
Henri-Charles Puech beskryf die Griekse persepsie van tyd as siklies, Christelike tyd as eenmalige, en Gnostiese tyd as 'n gebroke lyn wat ander persepsies in stukkies verdeel. 'N Reguit lyn, soos Puech uitbrei, kan geen ritme opspoor of volg nie. Dit maak die natuurlike ritmes dood wat tyd ervaar.
Die gevolge daarvan om aan tyd te dink as wat in 'n reguit lyn vloei, is ernstig. Dit laat mense in 'n reguit lyn dink, hulle laat stede bou in gridlocks van 'n onversoenbare buigeloosheid, en maak hulle minder ingestel en aanpasbaar by die "geboë" natuur. Natuurlik lei 'n paar geslagte van hierdie soort denke mense na 'n tegnokratiese bestaan, wat nie in die natuur kan leef nie en dit geneig is om dit te ignoreer, beskadig of vernietig, soos blyk uit die optrede van die moderne Westerse kultuur.
Die Maya erken 'n tydspasie wat bepaal word deur die son waarin die aardse lewe moontlik is. Hulle neem egter tyd waar oor periodes strek wat langer is as 'n individu se leeftyd. Hul sterrekundiges doen dit sedert die antieke verlede sonder onderbreking. Deur observasie-sterrekunde kon die Maya ook tyd-ruimte wiskundig bereken. Deur middel van waarnemende sterrekunde kon hulle groot hoeveelhede tyd aanteken en hul siklusse begryp.
Ek glo dat Westerse samelewings nie die geleentheid gee om tyd te probeer verstaan ​​soos strek oor geslagte binne groot siklusse wat uit duisende geslagte bestaan ​​nie. Dit is dus logies om aan te neem dat die Westerse benadering nie in staat is om binne 'n redelike kort historiese opvatting en interpretasie wat gemaklik gemanipuleer word om die (selfsugtige) belange van elke volk te ondersteun nie, die Westerse benadering nie meer te bereik as wat hul visie op lineêre tydsiklusse toelaat nie.
Ons fokus op lineêre geskiedenis maak dat ons nie eers in staat is om 'n ding in sy organiese geheel te sien nie. 'N Mens sou kon sê dat ons die lewe op 'n desperate manier beklemtoon deur ons individualisme te beklemtoon. Ons is nie bewus van ons vermoë om met vorige en toekomstige geslagte in verbinding te tree om 'n daaropvolgende integrasie in heelheid te bewerkstellig nie.
Na die Maya eindig dinge en begin dan weer
Ons kan spesiale betekenis gee aan die wyse waarop die Maya die lewensiklus anders beskou as die hedendaagse Westerlinge. Ondanks die feit dat die Christelike geloof glo dat daar 'n hiernamaals bestaan, het alle dinge in die Westerse wêreldbeskouing 'n begin en 'n einde - in daardie volgorde. Vir die Maya eindig dinge en begin dan weer, en hulle dink in daardie volgorde. Hulle dag begin na middernag en neem 'n draai af na 12:00, wat ooreenstem met die beweging van die son. Geestelike seremonies begin dus in die vroeë oggendure.
Die Christendom floreer toe die rasionaliteit ingestel is, en daarom wou kerkleiers desperaat die Griekse tydsiklus breek. Die geskiedenis herhaal homself wel, en hierdie proses kan gesien word. Die Grieke het uiteindelik toegegee aan een manier van dink eerder as om aan te hou om verskillende maniere toe te laat. As hulle 'n goeie deel van hul werklikheid prysgee, beperk hulle hul geloof tot een godsdiens, standaardiseer hulle wette en neem een ​​kalender aan.
Die Westerse kulture wat vinnig ontwikkel het na die tyd van die antieke Griekeland, het probeer om kultuur en taal eers in Latyn en later in Engels te globaliseer. In plaas daarvan om oop te wees vir die konsep van tydsiklusse en verskillende maniere van dink, het hierdie kulture daarin geslaag om reg te wees deur rasionele idees op te lê, insluitend hul enkelvoudige uitdrukkingswyse - die geskrewe woord. Ek wonder nie, is ons nie die Westerlinge, die ongeletterdes van die wêreld nie?
Begin in antieke Griekeland en Rome, het die proses van die bekering van die wêreld tot die Christendom sterker geword, meer aanvaar, en byna 'n hiërargiese of lineêre tydskonsep opgelê. Kerkleiers het mense oortuig dat die manier om hulself van die nimmereindigende lewenssiklus te bevry, verder as hulle sou gekapulgeer word tot 'n abstrakte, hoewel geïndividualiseerde, ewige hiernamaals waarin hulle naby die volmaaktheid (God) sou leef. Vervolgens het hierdie persepsieverskuiwing tyd in 'n skema ingedruk wat veroorsaak het dat alle dinge van begin tot einde beweeg het.
As hulle die histories-filosofiese perspektief vir 'n oomblik verlaat en na die nie-Westerse wêreld van die Maya draai, is die einde van hul sikliese kosmologie nooit 'n einde nie, want dit word altyd gevolg deur 'n nuwe begin. Gevolglik is tyd, en daarmee saam die menslike bewussyn, eindeloos. Puech herinner ons daaraan dat daar vir die Grieke, net soos vir die Maya, geen absolute chronologiese “voor” en “na” was nie.
'N Sirkel het nog nie begin of eindig nie
Geen punt in 'n sirkel is 'n begin of middel of einde in die absolute sin nie; anders is alle punte onverskillig. Die beginpunt waarop die 'apocatastasis' of die voltooiing van die 'Groot Jaar' die gang van dinge herstel in 'n beweging wat regressie sowel as progressie is, is nooit iets anders as relatief nie.
Laastens kan Puech se illustrasie van beweging weerspieël hoe die Maya die verlede en die toekoms kan voorspel. Omdat alles terugkeer na sy tyd, is werklike verandering illusieus.
Verlede, hede en toekoms is dieselfde in hul opvatting van 'n onveranderde heelal. Soos hulle dit sien, sal die toekoms dieselfde wees as dinge dieselfde bly. Dit is die konsep waarmee die Maya nog altyd geleef het, en in hierdie konsep lê die rede waarom tradisionaliste soos die Maya-leier Don Tomás en die ouderlinge van die Quiché probeer om hul samelewing homogeen te hou, en ook waarom hulle geneig is om dinge presies te doen. soos hulle voorvaders gedoen het. Want daarmee kan hulle 'n deel van die toekoms voorspel, volgens die mantra wat ook deur ons Europese voorouers bekend was: 'Hy wat sy verlede ken, ken ook sy toekoms.'
Ek sou bogenoemde beskou as een van die belangrikste Maya-leringe vir mense van geïndustrialiseerde samelewings wat aan die ander kant van die spektrum geneig is om van hulself weg te hardloop en wie hulle regtig is, voortdurend hul lewenswyses te verander en hul veranderinge aan te roep. vorder.
Soos met die voorgangers van enige pre-industriële samelewing, is die Maya-metode een van bewustelik in die natuur te integreer (inpas). Deur 'n dinamiese mondelingse tradisie tussen die generasies, het groot en ou dele van die geskiedenis aktief gebly in die Maya-bewussyn. Hierdie manier van oorbruggingstyd is die geheim vir die voortbestaan ​​van hul kultuur.
Vanuit hierdie persepsie van tyd word die Maya-ervaring van die lewe, die wêreld, die natuur, die kosmos en die godheid nie geskei nie. Dit is 'n geïntegreerde een - wat fenomenoloë soos Jan Patočka 'natuurlik' noem.
Vanuit hierdie perspektief kan ons die behoefte en verantwoordelikheid van Maya begryp om al die lewenskomponente te respekteer, en kan ons sien waarom die moderne samelewing soveel verloor het. Ons kan ook verstaan ​​waarom dit vir die hedendaagse Westerlinge wat hul sin van die sikliese tyd verloor het, sinvol is om die hiernamaals in elke persoon se bestaan ​​in te voeg. Vir die Maya is die hiernamaals egter nie iets buite of dood of geëindig nie; dit is aaneenlopend en sluit elke oomblik in.
Wat vroeër deur wêreldgodsdienste bedien is, het vandag 'n nuwe raamwerk nodig. Vir die Maya lê die menslike bestaan ​​op die as tussen die twee kosmiese fokuspunte: “Heart of Sky” en “Heart of Earth.” Vir hulle is dit die verantwoordelikheid van mense om die verbinding tussen Sky en Earth vir kosmiese harmonie bymekaar te hou. , wat bereik kan word deur die goeie gedrag van die mensdom.
Jy is hier: Tuis > Lewe > Wetenskap en Tegnologie > Die eer van die siklusse van tyd, natuur en ruimte