WERK EN WERKLOOSHEID - eCKE (betroubare christelike kernensiklopedie)
WERK EN WERKLOOSHEID. Werk word gewoonlik met betaalde werk gelyk gestel. Daardeur word baie vorms van on­betaalde werk, soos bv die grootmaak van kinders, buite rekening gelaat. Werk kan eerder omskryf word as die doelgerigte besteding van energie met die doel om iets tot stand te bring wat nuttig, goed of mooi is. In teenstelling daarmee wil ie­mand wat ontspan, nie soseer iets tot stand bring nie, maar slegs 'n bepaalde ervaring of aktiwiteit geniet.
Die opvatting dat werk as gevolg van die sondeval* 'n noodsaaklike euwel is, is wyd verspreid, ook onder Christene. Adam* en Eva* het die opdrag om te werk egter reeds in die paradys vóór die sondeval van God ontvang (Kyk ook: Skeppingsordeninge). Werk is deel van mens-wees en 'n opdrag van God. In Christus* is die vloek wat ná die sondeval oor die werk van die mens uitgespreek is, ook opgehef. Luther* en Calvyn* het aan die positiewe betekenis van werk uitdrukking gegee deur alle werk, en nie slegs die werk van die geestelike nie, as 'n roeping van God te bestempel. Hierdie opvatting het in die eeue sedertdien 'n geweldige invloed in die Westerse wêreld uitgeoefen. Volgens die sosioloog Max We­ber het dit selfs daartoe bygedra dat kapi­talisme* die dominante ekonomiese stelsel kon word. Vandag speel dit nog in gesekulariseerde vorm 'n rol met die klem wat op 'n werketiek van harde en toegewyde werk gelê word. Die belangrikheid van harde werk en die oortuiging dat werk belangrik is vir 'n mens se selfverwerkliking – wat daar­mee gepaard gaan – hoef nie deur Chris­tene afgewys te word nie. Wat wel afgewys moet word, is 'n oordrewe klem op werk, as sou dit die enigste of belangrikste manier wees waardeur 'n mens tot selfverwesenliking kom (bv in werko­lis­me). Uit 'n Christelike gesigspunt, vind selfverwesenliking ook deur betrokkenheid in gesinslewe, kultuurlewe, ontspanning en gesamentlike aanbidding van God plaas. Boonop is die vernaamste doel van werk vir Christene diens aan God en aan medemense.
Vanweë die belangrike rol van werk, raak die grootskaalse werkloosheid in die wê­reld, maar veral in ontwikkelingslande, miljoene mense baie negatief. Christene be­hoort daarom ook pogings om werkloos­heid te oorkom, aktief te ondersteun. . In Suid-Afrika is die alte hoë werkloosheidsyfer 'n groot probleem wat nie net indiwidue en gemeenskappe raak nie, maar selfs dreig om die stabiliteit van die staat in gedrang te bring. Dit is egter ook belangrik dat kerke* die boodskap verkondig dat nie net betaalde werk sinvolle werk is nie en dat 'n mens se menswaardigheid nie daarvan afhang of jy voltyds in diens geneem is nie.
Vir verdere lees: JG Botha (red) 2001. Work as Calling and Worship: Challenging Thoughts for Our Day. Wellington: Lux Verbi.BM. J Stott 1990. Issues Facing Chris­tians Today: New Perspectives on Social and Moral Dilemmas. Londen: Collins.