Met hemelvaart vier ons, volgens oorlewering van Lukas, dat Jesus ná sy opstanding na die hemel opgevaar het.
Ons vier egter meer as hierdie oorlewering. Ons vier die triomf van Christus se lewe wat in die hemelvaartverhaal uitgelig word. Sy heerlikheid vul ons huidige werklikheid. Hy is die volmaakte brug en die ewige verbond tussen God en mens. In Christus word ons in staat gestel om God se hemelse bestaan in ons aardse werklikheid te ken, terwyl ons leer om ons eie bestaan as deel van Christus se heerlikheid te omhels.
Paassiklus en hemelvaart
Tussen die vyfde Paassondag (wat op die ewige lewe in Christus Jesus fokus) en die sesde Paassondag (wat op liefde en gehoorsaamheid in Hom fokus) skuif die fees van hemelvaart in. As liturgiese fees binne die Paasseisoen skep dit 'n diepe gewaarwording van die besondere teenwoordigheid van Christus wat aan die regterhand van die Vader "alles in almal vervul" (Ef 2:23).
Dit tref my ook besonderlik dat Sy broers hierdie keer by is en deelneem aan die eensgesinde gebed. Josef word nie genoem nie, wat waarskynlik beteken dat hy al dood is. Jakobus, die een broer van Jesus, sal in die loop van die verhaal 'n baie belangrike en ook leiersrol begin speel in die vroeë kerk.
Aanvangslied: Lied 171 "Heilig (3X) is die Heer, engle in die hemel buig voor Hom neer vs 1,2"
Aanvangswoord: (Uit Psalms 47 en 93)
Lied 425 "Kyk die Heer het opgestaan vs 1,2,3,4"
Loflied 428 "Loof Christus, roem Sy wonderdade 1,2,3,4,"
Wegsending: Lied 429 "Die Heer regeer, Hy't opgevaar 1,2,3,4,5"
Seën: (Efesiërs 1:18-19)
aan die Here, die Allerhoogste,
oor die hele aarde…
Voorganger: Die Here het opgevaar!
Gemeente: Die Here is Koning.
Voorganger: Vrede vir julle!
Gemeente: En vrede ook vir jou!
Voorganger: Genade vir julle van God wat ryk is in barmhartigheid en ons innig liefhet.
Gemeente: Aan Hom kom toe die eer en die heerlikheid tot in alle ewigheid.
Liturg: Genade en vrede van een Skepper-God
L: Genade en vrede van een Here, Jesus Christus, Lig uit Lig,
G: Wat ons Here en Lewendmaker is. Amen.
(Aanvangswoord en seëngroet uit Wepener, C 2011. Soos 'n blom na die son draai. Wellington: Bybelmedia.)
Ons juig in U, onse Here.
Dis U wat hemelvreugde bied.
Ons sing u Naam ter ere.
U het waarlik opgevaar.
Daarom weet ons: u Woord bly ewig waar.
U is ons Hoof en Here.
U maak nou vir ons plek gereed
by God, ons Heer en Vader,
en deur U offer kan ons weet,
dat ons ook nou tot God mag nader!
Help ons, Here,
lei ons na die Vader.
(N.a.v. Lied 426)
Hierdie ware verhaal begin met 'n groot teleurstelling op 23 Desember. Kumar, 'n Christen in Suid-Indië was diep bedroef omdat nie een van die 13 mense wat hy genooi het om by sy huis na 'n Billy Graham evangeliese uitsending te kom kyk, opgedaag het nie. Hy het oor die saak begin bid, en onthou hoe hy teen 21:00 daardie aand oortuig geraak het hy moet die familie van sy vrou se suster nooi om die volgende aand na die uitsending by sy huis te kom kyk.
Die familie het nie 'n telefoon nie. Kumar bel toe die bure en vra om dringend met die familie te praat. Toe sy swaer, Satish, uiteindelik aan die ander kant antwoord, vra Kumar hom om sy familie per bus na sy huis te bring. Dit is geen geringe versoek nie, want 'n busrit van 13 ure skei die twee families. Satish sê hy het nie geld nie, waarop Kumar hom aanmoedig om geld te leen en sê hy sal hulle vergoed vir die rit.
Hoewel uit die veld geslaan, stem Satish in tot die versoek. 'n Paar uur later, 4-uur daardie oggend, douvoordag, klim die familie op die bus vir die lang rit na Kumar se huis. Hulle arriveer 17:00, en 'n uur later kyk hulle saam na Billy Graham se evangeliese uitsending op die TV. Dit is 24 Desember.
Na die uitsending getuig Kumar teenoor die familie hoe hy Jesus as Here en Verlosser gevind het, en sy vertroue op Jesus geplaas het. Satish en sy familie kyk op 'n vreemde manier na mekaar. Kumar wonder wat aangaan.
Dan staan Satish stadig op en verduidelik bewend en ontsteld dat die tee-fabriek waar hy gewerk het, gaan sluit. Sy inkomste is daarmee heen. Verder dring die maatskappy aan dat hy en sy gesin die maatskappy-huis waarin hulle woon moet ontruim. Hulle het geen ander heenkome nie.
Die familie het besluit om op 25 Desember saam selfdoding te pleeg.
Alles het egter skielik verander. Nou beleef die familie op 'n kragtige manier dat daar vir hulle hoop in die lewende Jesus, die Een aan die regterhand van die Vader, is. Net daar kniel die familie en verwoord hulle keuse om Jesus as Here te volg in hulle gebed.
Satish het agterna gesê hy voel soos 'n nuwe mens. Die familie het nog 'n paar dae by Kumar oorgebly, waarna hulle terug huis toe is. Hulle sou 'n onsekere en moeilike toekoms met die genade, bystand en leierskap van Jesus gaan hanteer.
Kumar was verstom. Die lewende Here het 'n dramatiese wending in sy familie se lewe gebring. Hulle was in 'n krisis waarvan hy niks wis nie. Uit die teleurstelling van 23 Desember is die wonder van 24 Desember gebore. Die lewende Here is deur Woord en Gees aktief betrokke by mense se lewens.
Handelinge 1 is vanselfsprekend die openingstoneel van Handelinge. Die teks getuig van 'n dramatiese wending in Jesus se bediening. Lukas, skrywer van Handelinge, is ook die skrywer van die Lukas-evangelie. Handelinge 1 is die skarnier tussen die Evangelieboek en die verdere geskiedenis van Jesus se bediening deur die apostels:
In die Lukas-Evangelie lees ons van die Geesvervulde getuienis "van" Jesus self, wat nou skarnier of oorgaan na die Geesvervulde getuienis deur die apostels "oor" Jesus.
In die Lukas-evangelie lees ons van die aardse lewe van Jesus "tot die graf" en sy opstanding daarna; nou gaan ons lees oor die verhewe bediening van Jesus "vanaf die regterhand van God" deur sy Gees en die getuienis van sy apostels.
Die Lukas-Evangelie eindig in Jerusalem, nou lees ons vanaf hierdie belangrike skarnierpunt hoe die evangelie Jerusalem, die omliggende provinsies en die uiteindes van die aarde bereik.
Die dramatiese hoogtepunt van die Evangelie – die opstanding van Jesus – skarnier nou na die dramatiese verhaal van hoe God die tye en geleenthede gee vir die getuienis oor Jesus om 'n impak oor die wêreld te maak, en mense se lewens radikaal verander – tot in Suid-Afrika en Suid-Indië toe. Vandag nog.
Ja, vandag nog verander die lewende Here lewens.
Die bekende Gereformeerde teoloog, Karl Barth, sê juis dit is wat met die hemelvaart gebeur. Dit is die skarnierpunt tussen verlede en hede. Jesus het mens geword, het die skares geleer, het genees en vergewe, het gely, het gesterwe, is begrawe, het opgestaan uit die dood en het opgevaar na die hemel. Daar stop die verlede tyd. Nou word Jesus teenwoordige tyd, want Hy sit aan die regterhand van die Vader, Hy regeer oor ons wêreld en ons lewens, Hy werk deur sy Woord en Gees in ons wêreld.
Al hierdie oorgange word in ons teks gekonsentreer. Jesus se verlossingswerk is afgehandel en gaan oor in die kerk se verkondiging van Jesus se werk, waardeur lewens verander. Die verlede tyd gaan oor in die teenwoordige tyd waarin Jesus handel vanaf die regterhand van die Vader deur die getuienis van sy kerk hier op aarde. Die era van Jesus se aardse verlossingswerk gaan oor in die era van die Gees waar Jesus deur die Gees teenwoordig is.
Die ontmoeting tussen hede en verlede duur veertig dae. Veertig dae is 'n belangrike simboliese tydperk in die Bybel. Op verskeie plekke verwys veertig dae na 'n laaste tyd van onderrig, bekragting en oorlewering deur 'n leermeester aan sy dissipels. Dink aan Moses aan wie die Here oor veertig dae die tien gebooie laat formuleer, of die veertig dae wat Jesus in die wildernis onder versoeking moes deurbring voordat Hy sy bediening in die krag van die Gees kon voortsit. Die verwysing na veertig dae gaan oor onderrig, maar ook om te leer om krities te onderskei, oor volharding en dissipline.
In hierdie veertig dae voor sy hemelvaart doen Jesus verskeie dinge:
Jesus bespreek sake van die koninkryk (regering) van God met sy dissipels;
Jesus verseker kontinuïteit met die verlede, met die evangelieverkondiging van Jesus voor sy dood en die nuwe era van die kerk se getuienis. Die Jesus wat opgewek is, is dieselfde Jesus wat die nabyheid van God se koninkryk in woord en daad verkondig en beliggaam het;
Jesus gee instruksies – riglyne en voorskrifte om kontinuïteit in die toekoms te verseker. Dit is belangrik dat Jesus se evangelieverkondiging – in sy afwesigheid – deur sy dissipels voortgesit sal word;
Een van die belangrikste dinge wat Jesus doen, is om tekens te gee dat Hy leef. Wat die dissipels dus nie mag vergeet nie, wat hulle in Jesus se afwesigheid in hulle harte moet wakker hou, waaruit hulle voortaan moet bly leef en wat hulle voortaan moet bly verkondig, is dat Jesus, die gekruisigde nie onder die dooies getel kan word nie! Jesus leef! Onder die "sake van die koninkryk" is dít die kernsaak: Wat die dissipels moet onthou, lê nie net in die verlede nie, maar ook in die hede. Wat onthou en verkondig moet word, is 'n lewendige teenwoordigheid.
In die veertig dae ontvang die dissipels (leerlinge) byna alles wat hulle nodig het om apostels (gestuurdes) te word.
Die band tussen Jesus se bediening en die apostels se bediening, is die Koninkryk van God. Daarom praat Jesus oor die veertig dae met hulle oor die koninkryk van God.
Die apostels word voorberei om die koninkryk of regering van God aan te kondig.
Jesus het sy bediening begin deur te sê die koninkryk of regering van God het naby gekom. Jesus se bediening is hierdeur aangevuur. Daarom het Hy die skares geleer, siekes genees, sondes vergeef, en sy lewe aan die kruis gegee om versoening met God moontlik te maak. Jesus is deur die Vader opgewek uit die dood as eerste nuwe lewe anderkant die gebrokenheid van die dood. Jesus se opwekking uit die dood het die koninkryk 'n soveel helderder werklikheid gemaak.
Dit is hierdie regering of koninkryk van God waardeur die wêreld genees word, dat die apostels nou verder gaan dra. Deur hulle getuienis gaan die beslissende koninkrykswerk van Jesus verder en verder deur die wêreld versprei.
Die gawe van die Vader
Die apostels kan egter nie hulle rol in hierdie nuwe era van koninkrykswerk speel sonder die bemagtiging van die Heilige Gees nie. Daarom gee Jesus opdrag dat hulle in Jerusalem moet bly, en moet wag op die gawe wat die Vader belowe het. Hulle moet gedoop word, nie met die water tot bekering van Johannes nie, maar met die vuur van die Heilige Gees. Johannes die Doper het reeds hierdie doop met die vuur van die Heilige Gees voorspel.
Dit is dieselfde Gees wat by Jesus se doop op Hom neergedaal het en Hom bemagtig het om die Satan en sonde te oorwin.
Hierdie Gees is die gawe wat God reeds eeue tevore aan die kerk belowe het. Dit is ook hierdie Gees deur Wie Jesus bevele aan sy apostels gee (vers 2).
Wag op die Gees
Die apostels moet wag. Daarmee word hulle geleer om hulle plek in God se plan te ken. Hulle is nie die enigste rolspelers nie. Die lewende Jesus, wat die Gees oor hulle gaan uitstort, en die Gees se bemagtiging is nodig.
"Wag" beteken dat die apostels hulle plek moet ken.
Waarom dit belangrik is, blyk uit die vraag wat hulle in vers 6 vra: "Here, is dit nou die tyd dat U die koninkryk vir Israel weer gaan oprig?" Vir hulle gaan al die heerlike dinge wat God doen, nog net oor Israel. Hulle wonder of Israel nou weer 'n groot nasie gaan word. Gaan al die verskeurdheid tussen die stamme, die verstrooiing van die Jode oor die wêreld deur verskeie ballingskappe, nou tot 'n einde kom?
Van die roerendste gedeeltes in die Ou Testament handel oor die verwagtinge dat God se koninkryk Israel weer sal herstel. Lees maar Maria se loflied met haar swangerskap met Jesus. Of Jesaja 60:1-7; Sagaria 8:20-23; of Sefanja 3:14-20.
Hulle verwagting is egter nog te klein. God se bedoelinge is groter, en betrek die hele wêreld, soos hulle aanstons sal hoor. Daar is nog misverstand by hulle. Daarom moet hulle wag op die Gees wat binnekort – hoofstuk 2 – die evangelie in al die tale van die destydse bekende wêreld sal laat klink.
Hulle dink te klein. Dis wat jy kry as mense uit eie krag en met eie wysheid sou optree. Ons is nie gebore in staat om God reg te verstaan en die tye en geleenthede reg aan te pak nie. Daarom moet ons ons ook nie te veel aanmatig nie. Ons moet "wag" op die leiding van die Gees.
Die noodsaak van "wag" op die Gees word versterk as Jesus sê:
Dit is nie vir julle om die tye en geleenthede te weet wat die Vader in sy eie mag bepaal het nie. Maar julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom en julle sal my getuies wees in Jerusalem sowel as in die hele Judea en in Samaria en tot in die uithoeke van die wêreld.
Daarmee sê Jesus:
Die tyd en tye waarop God handel is in God se hande – ons bepaal nie daardie tye nie, ons wag daarop. Daarom is beskeidenheid en gebed om die leiding van die Gees gepas;
Jerusalem is nie die sentrum van die koninkryk nie, daar gaan geen enkele heilige stede wees in God se koninkryk nie. Die koninkryksboodskap is vir alle plekke en alle tye bedoel, omdat God in Jesus deur die Heilige Gees oral teenwoordig is, en oral van mense volgelinge maak;
Mense betree nie deur koninkryk deur na Jerusalem toe te kom nie, maar deur die getuienis oor Jesus te hoor en dit te glo, en daaruit te lewe.
Die apostels – gestuurdes – se identiteit is dat hulle getuies is, getuies van Jesus en Jesus se werk vir ons. Die inhoud van ons getuienis is nie sonde of morele verbetering nie. Ons is nie die inhoud van ons getuienis nie. Jesus is. Dis ons identiteit: getuies van Jesus.
Ons identiteit is ook dat ons bemagtig word deur die Heilige Gees. Net soos die Gees oor Maria gekom en Jesus in haar geskep het, so kom die Gees oor ons en skep die getuienis oor Jesus in ons. Dit is getuienis oor wat Jesus geleer, gedoen en bewerk het.
Op 'n ander manier gesê: Ons teks sê ons word ingetrek in gemeenskap met Vader, Seun en Heilige Gees, en deur ons getuienis word meer en meer mense ingetrek by die familie van God Drie-enig.
Nadat Jesus hierdie woorde gesê het, het 'n wolk Hom weggeneem. Terwyl die dissipels Hom agternastaar verskyn daar skielik twee mans in wit klere aan hulle. Dié vra waarom die dissipels so na die hemele staan en staar. Staan en staar is nie die punt nie. Die punt is om te wag op die Gees en te gaan getuig oor Jesus. Dit is die kerk se roeping en identiteit.
Ons teks help ons om die tyd waarin ons leef, te verstaan. Ons leef in die tyd van die koms van die regering van God wat genesing en herstel vir mense bring. Hoewel ons wag op die finale koms van die koninkryk, leef ons reeds in die bedeling waar Jesus Koning is en mense se lewe vernuwe.
Ons teks help ons om ons taak te verstaan. Ons is deel van die uiteindes van die aarde waarheen die evangelie versprei is, en ons neem deel aan die getuienis van Jesus teenoor alle mense. Dit is die wesenstaak van ons gemeente en ons individuele gelowiges. Ons hou die lewe, werk, lering en dade van Jesus lewend in die wêreld. Dit is wat Kumar, die Christen in Suid-Indië so treffend verstaan het en die bron van soveel hoop vir sy familie in hul wanhoop.
Die belangrikste belofte in ons teksgedeelte is die belofte van die krag van die Heilige Gees. Ons leef in die era van die Heilige Gees. Daardie eerste verwilderde dissipels word getuies wanneer die krag van die Heilige Gees oor hulle kom. Dit dryf hulle uit Jerusalem uit tot aan die eindes van die aarde. Net soos Jesus aan die begin van sy bediening met die Gees vervul en toe die woestyn ingedryf is om die Satan te oorwin, en toe om sy bediening tot die einde te volvoer, so word hierdie eerste dissipels met die Gees vervul en gaan hulle na die wêreld toe.
Tot vandag toe is dieselfde waar. Ons word vervul met die Gees en gestuur waar God ons wil gebruik.
Ons moet daarom oop wees vir die Gees en vir die voortdurende vervulling met die Gees. Die Gees maak ons getuies, oral waar ons gaan.
Ons teks maak ons ook nederig. Ons moet wag op God, ons ken nie al die tye en geleenthede nie. God gebruik ons.
Ons teks help ons ook om ons opnuut te bekeer. Die kerk maak so maklik ander dinge die sentrum va die kerk. Voor ons ons oë uitvee is die belange van die kerk, die eiendomme, die voorkeure van mense, die moeilike en hardkoppige lidmate, in die sentrum. Voor ons weet waar ons is, word die kerk 'n taal- en kultuurvereniging. Ons meen die kerk beskerm ons taal, eerder as om ons vry te maak om die evangelie in watter taal nodig is oor te dra.
Ons teks vee die spinnerakke van ons eie belange weg en fokus ons op die prioriteit van die regering van God wat 'n werklikheid word so ver die getuienis oor wie Jesus is, gedra word.