=Lukas van der Merwe, eienaar van Mount Ingwe in Elandsrivier, het sy unieke Metaalverklikker Inligtinsentrum, bykans 'n dekade terug begin. Fotos:MONIQUE BASSON
Die gryskopman leun effens vorentoe, sy lyf en stem die ene dringendheid: "Elke ashoop vertel 'n storie, dit is soos 'n tydkapsule wat oopmaak en die lang-vergete skatte van ons ryk en soms bloedige verlede ontbloot."
Sy Metaalverklikker Inligtingsentrum by Mount Ingwe in Elandsrivier getuig hiervan en veral met die honderde unieke items wat uit die Anglo-Boereoorlog dateer.
Lukas, wat 'n onblusbare passie vir die Anglo-Boereoorlog het, versamel reeds van 13-jarige ouderdom "skatte" met die hulp van 'n metaalverklikker.
"Elke beep-beep geluid dui op 'n moontlike kosbare fonds," sê Lukas.
Hy grawe al vir die afgelope 36 jaar regoor die land vir skatte en reël vir die laaste 31 jaar metaalverklikker-ekspedisies na verskillende slagvelde. Hy gee die versekering dat hulle nooit by nasionale monumente of grafte grawe nie. Die besonderhede (naam, tyd en plek) van elke item wat gevind word teken hy sorgvuldig aan.
"Nagenoeg 60% van alle waardevolle items wat ons uithaal, kry 'n spesiale plek in een van die uitstalkaste by die sentrum. Verder skenk ons 40% van ons fondse aan die plaaslike dorp waar ons grawe."
Vandag spog die Metaalverklikker Inligtingsentrum met 'n hele paar "enigstes ter wêreld". Sonderlinge versamelaarsitems wat slegs hier te sien is.
Van die Romeinse muntstukke uit Engeland dateer so ver terug as 3 000 jaar voor Christus. Daar is 'n kopermuntstuk geslaan tydens die bewind van Koning James I van Engeland (1603-1625), muntstukke van 1797, medaljes wat uit 1879 dateer en naamplaatjies uit 1894.
Die waardevolle Anglo-Boereoorlog erfenisskatte sluit in infanteriegewere, perkus-siedoppe, agterlaaiers, medaljes, muntstukke, goue ponde, kanonpenne, koeëls, dubbeltjies, gereedskap, naamplaatjies, slotte en krane.
Sy gunsteling item? "Dit is moeilik om een item uit te sonder. Alles in die sentrum is vir my interessant. Elke item vertel 'n storie, hetsy dit 'n storie van oorwinning of groot neerslae is.
"Daar is selfs 'n perdehoef. Soldate moes die uniek-genommerde perdehoef van hul gevalle makkers indien in ruil vir 'n nuwe perd."
"Op skool het ek nie eers van geskiedenis gehou nie. Nou kan ek nie genoeg navorsing doen nie. Ek ken die geskiedenis van elke item hier," sê Lukas.
Van die ander interessante items wat hy in sy omswerwinge gevind het sluit in 'n mondfluitjie, valstande, horlosies, ringe, kamme, blikkies, kleipotte en bottels.
"Met die leegmaak van Lake Robinson het ons 6 000 ou munte, 500 goue ringe en emmers vol geld gekry. Ook 'n hele paar valstande.
"Een van die ringe kon ons aan sy regmatige eienaar terugbesorg. 'n Hele 58 jaar later. Hy het dit op 17-jarige ouderom daar verloor."
Die sentrum spog verder met gereedskap van die ystertydperk en items van die steen- brons- en Victoriaanse tydperk.
Wie weet, dalk vind hy nog die Kruger-miljoene wat meer as 'n eeu gelede geheimsinnig verdwyn het?
Soldate, oudsoldate en mense wat in die Anglo-Boereoorlog belangstel, kan Lukas bel by 079 888 6337 of 082 072 7747. Vir meer inligting, besoek www.mountingwe.co.za.