Ikoniese blaser onthou gloriedae op 90ste verjaardagMax Baise (Foto: Verskaf) Die ikoniese toetsskeidsregter Max Baise het pas 90 jaar oud geword en dié viering het vir baie heimwee gesorg – van die blaas van vier toetswedstryde tussen die Springbokke en Britse en Ierse Leeus tot die dag toe lemoenskille en leë bierblikkies van Ellispark se suidelike paviljoen na hom geslinger is. “Ek is maar net 90, my skat,” is Baise se antwoord op die vraag oor hoe hy al sy hoogtepunte én laagtepunte van dekades gelede tot op datum onthou. Baise het die naweek sy 90ste lewensjaar saam met familie en vriende in Riversdal in die Wes-Kaap ingelui en het van die geleentheid gebruik gemaak om sy Springbokbaadjie aan sy seun wat van Engeland kom kuier het te oorhandig. Sy Springbokserp het hy aan sy dogter van die Kaap oorhandig en sy Springbokdas aan sy skoonseun. ’n Legende en sy betaling in lemoene Baise was Suid-Afrika se eerste Joodse toetsskeidsregter en het 67 rugbywedstryde waarvan sewe internasionale toetse geblaas. Geen ander skeidsregter het vir meer toetse tussen die Springbokke en die Leeus geblaas nie en sy rekord van vier Leeustoetse staan steeds. Baise se loopbaan as skeidsregter het van 1954 tot 1976 gestrek. Tog het hy in dié twee dekades nie ’n sent daarvoor verdien nie. “Net ’n halwe lemoen halftyd,” onthou Baise. Hy het dit egter bly doen uit liefde vir rugby. “Dit is só ŉ groot eer om ’n Springbokbaadjie te hê. En nou is my baadjie in Londen. Ek sê vir my seun hy moet dit aantrek Twickenham toe,” lag Baise. Max Baise (Foto: Argief) ’n 22-jarige Baise het in 1954 maar vyf sjielings betaal vir ’n skeidsregterskursus nadat hy en sy neef Solly eendag in die Outspan Inn op Odendaalsrus ingestap en op die ingewing van die oomblik besluit het om skeidsregters te word toe hulle hoor daar is ’n skeidsregtersvergadering aan die gang. Talle rugbywedstryde sou daarna volg. Die een wedstryd wat hy altyd sal onthou was op 13 Junie 1968. Baise het dié dag vir die toets tussen die Britse Leeus en Springbokke op Nuweland geblaas. Sy seun Ronald – nou 67 jaar oud – het egter ook dié dag sy bar mitzvah gevier. Die moeilikste wedstryd van sy loopbaan was ongetwyfeld op 5 September 1970 toe die All Blacks en Noord-Transvaal mekaar die stryd op Loftus Versveld aangesê het, onthou Baise meer as 50 jaar later. “Ouens soos Frik du Preez, Kleintjie Grobler en Gys Pitzer het daardie tyd gespeel en Noord-Transvaal het die Curriebeker gewen en nie een wedstryd verloor nie.” Die All Blacks het egter dié dag geseëvier. “Die ondersteuners wou my daardie aand aan Paul Kruger se standbeeld ophang.” Die laaste wedstryd wat hy ooit sou blaas was dié van die All Blacks teen Vrystaat in 1976 en “Andy Leslie was die All Blacks se kaptein,” onthou Baise. Baise praat egter nie net oor die goeie tye nie, maar ook die moeilike tye op die veld. “Ek het in 1974 ’n toets tussen die Britse en Ierse Leeus en Springbokke geblaas en daar was 70 000 toeskouers. En ek was alleen. Daar was nie in daardie tyd iets soos ’n TMO (televisieskeidsregter) nie. Jy was die enigste besluitnemer van wat reg en verkeerd is.” Moeilike besluite Hy meen skeidsregters het dit vandag met die hulp van grensregters en TMO-beslissings veel makliker. Hy glo ook dat sommige reëls agterweë bly. “My geliefde reël was destyds die voordeelreël en ek dink skeidsregters vandag pas die voordeelreël baie swak toe.” Baise dink ook dat vandag se skeidsregters ook soms te veel staat maak op die reëls en nie hul oordeel gebruik nie. “Ek het altyd gesê: Dit is ŉ kuns om nié die fluitjie te blaas nie.” Op die vraag of hy al ooit ’n fout tydens ’n wedstryd begaan het, bieg Baise dadelik. “My grootste fout was in die vierde toets van 1974 toe Roger Uttley van die Britse Leeus ’n drie gedruk het. Ek het die drie gegee want ek het nooit Chris Pope van die Springbokke se hand tussen die bal en Uttley gesien nie. “Toe ek daardie drie gee, toe reën die bierblikkies en die nartjies oor die draad,” onthou Baise. “Hulle moet eendag sommer ’n lepeltjie van my as by die suidelike paviljoen van Ellispark gooi. Dit is daar waar ek die drie gegee het wat nie ’n drie was nie.” Tog was hy nog nooit oneerlik nie,” sê Baise. “Ek het geblaas wat ek sien.” Lees ’n vorige profiel oor Baise (2018) op Maroela Media hier.