PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-10-19 - Be­leg­gings­te­o­rieë: Ge­tal­le kan be­kon­kel word, kon­tant nie
Be­leg­gings­te­o­rieë: Ge­tal­le kan be­kon­kel word, kon­tant nie
Rol­fes moes sy re­sul­ta­te her­aan­gee na­dat be­weer­de be­drog ont­dek is. Hier is ad­vies oor hoe om moont­li­ke be­drog te ont­bloot as jy ’n aan­deel­hou­er is.
toe ek Rol­fes se her­aan­ge­ge­we re­sul­ta­te lees, het ek be­sef hoe mak­lik dit is om sy­fers te be­kon­kel en hoe moei­lik dit is om dit met kon­tant te doen. Rol­fes se fi­nan­si­ë­le di­rek­teur het vroe­ër van­jaar be­dank toe daar ont­dek is dat hy sa­ke skyn­baar nie vol­gens die re­ëls ge­doen het nie. Nuus hier­van het die aan­deel­prys met so­wat 20% laat tui­mel.
Die jong­ste re­sul­ta­te moes die vo­ri­ge re­sul­ta­te her­aan­gee om die fou­te reg te stel, en hoe­wel daar baie be­we­gen­de de­le en goeie o­pen­baar­ma­king van die maat­skap­py was, was die kon­tant hoof­saak­lik on­ver­an­derd – want kon­tant is kon­tant.
Nou, voor­dat ek aan­gaan, die feit dat Rol­fes se fi­nan­si­ë­le di­rek­teur Jo­han Fer­rei­ra die sy­fers skyn­baar kon be­kon­kel, laat twee be­lang­ri­ke vrae ont­staan. Waar was die di­rek­sie, wat be­ter toe­sig moes ge­hou het? En mis­kien nog be­lang­ri­ker, waar was die ou­di­teurs­fir­ma wat des­tyds Si­z­went­sa­lub­a­go­bo­do was?
Die di­rek­sie én die ou­di­teurs­fir­ma moet al­bei se­ker maak dat wat aan aan­deel­hou­ers voor­ge­hou word, kor­rek is. Ja, niks is on­ver­knoei­baar nie, maar dié na­la­tig­heid is ’n aan­klag teen al­bei. Die di­rek­sie is die af­ge­lo­pe paar maan­de ver­sterk en die nu­we waar­ne­men­de fi­nan­si­ë­le hoof is Ri­chard Butt­le, die voor­ma­li­ge fi­nan­si­ë­le di­rek­teur by Me­tro­fi­le*. Die nu­we ou­di­teurs is KPMG!
Kom ons praat oor die kon­tant. Die oor­dre­we re­ke­ning­sta­te in Rol­fes se re­sul­ta­te het al­mal met wins te doen ge­had om­dat dié sy­fers be­kon­kel kan word. Af­waart­se waar­da­sies kan by­voor­beeld aangepas word, waar­de­ver­min­de­ring kan ver­an­der word, waar­da­sies kan ver­hoog word en in­kom­ste of kos­te kan al­bei aangepas word. Maar kon­tant is kon­tant en dit is óf in ’n bank­re­ke­ning óf nie.
In die ge­val van Rol­fes, en ag­ter­na be­skou, was een van die be­kom­mer­nis­se nog al­tyd dat die kon­tan­tom­skep­pings­ver­hou­din­ge laag was. Ja, hy het wins ge­maak, maar kon­tant was nog al­tyd iet­wat swak. Ons weet nou dat dit is om­dat die wins vals was ter­wyl die kon­tant kor­rek was.
Dus, ter­wyl dit vir ’n bui­te-aan­deel­hou­er moei­lik is om be­drog raak te sien, is daar ge­bie­de wat ons kan dop­hou om ’n i­dee te kry, nie net of be­drog wel ge­pleeg word nie, maar ook van die gehalte van die on­der­ne­ming. Die eer­ste is hoe­veel van die aan­ge­kon­dig­de wins uit­ein­de­lik as vrye kon­tant in die bank land (kon­tan­tom­skep­ping). Ek praat nie van net­to kon­tant, wat kon­tant mi­nus skuld is, of kwa­si-kon­tant nie, wat by­kans e­nig­iets kan wees. Ek gaan die kon­tant­vloei­staat na, kyk waar­heen dit ge­gaan het en hoe­veel ek­stra kon­tant in die bank­re­ke­ning ge­land het ver­ge­le­ke met wins.
Ek gaan ook di­vi­den­de na om­dat dit die sui­wer­ste vorm van kon­tant vir ’n aan­deel­hou­er is. War­ren Buf­fett het eens op­ge­merk dat die e­nig­ste twee sy­fers wat ’n mens in ’n stel re­sul­ta­te kan glo die blad­sy­nom­mer en die di­vi­dend is. Die di­vi­dend is eg­ter meer as wat ons ont­vang. Dit is ook die maat­skap­py­be­leid. Hoe­veel van we­sens­ver­dien­ste per aan­deel (WVPA) be­taal die maat­skap­py as di­vi­dend uit (die dek­ver­hou­ding)? Die be­trok­ke sy­fer is min­der be­lang­rik. Wat wel be­lang­rik is, in­dien dit na­ge­kom word en in­dien die ten­dens is om meer eer­der as min­der wins as ’n di­vi­dend uit te be­taal. Ja, soms kan ’n groot tran­sak­sie wel hier­die be­leid in die wie­le ry, soos ons on­langs met Fa­mous Brands * se B­rit­se ver­kry­ging ge­sien het wat daar­toe ge­lei het dat hy die di­vi­dend ge­kan­sel­leer het om skuld gou­er af te be­taal. Maar dit is ten vol­le ver­dui­de­lik en het sin ge­maak.
Hou die di­vi­dend dop, ver­al in ver­hou­ding tot W­vpa­groei. Ek onthou toe A­fri­can Bank se WVPA toe­ge­neem het voor­dat die bank in­een­ge­stort het, maar die di­vi­dend het nie en dit was die eer­ste te­ken dat daar moei­lik­heid was. Soos ek al­tyd sê: ons soek na in­kom­ste­groei met WVPA wat vin­ni­ger groei en die di­vi­dend selfs vin­ni­ger. In­dien nie, vra hoe­kom nie.■ te­rug­voer@fin­week.co.za
*Die skry­wer be­sit aan­de­le in Me­tro­fi­le en Fa­mous Brands.
Waar was die di­rek­sie, wat be­ter toe­sig moes ge­hou het? En mis­kien nog be­lang­ri­ker, waar was die ou­di­teurs­fir­ma wat des­tyds Si­z­went­sa­lub­a­go­bo­do was?
Ri­chard Butt­le Waar­ne­men­de fi­nan­si­ë­le hoof van Rol­fes