Hoe populisme ekonomiese groei bedreig | Netwerk24
Deur Mariam Isa 16 November 2018 10:14
Donald Trump, president van Amerika (Gallo/Getty Images)
Populisme is ’n emosionele onderwerp aan albei kante van die politieke spektrum. Dit kan regs- of linksgesinde beleid insluit, maar wat dit altyd doen, is om mense in twee kampe te verdeel – die deugsame “ons” en die elitistiese “hulle” wat ’n bedreiging inhou.
Populistiese leiers probeer om die onregverdigheid wat aan “ons” gedoen is, reg te stel met ekonomiese en maatskaplike beleid wat die gevestigde norme sal verander.
Populiste deel nie almal dieselfde agenda nie – party is sake- en markvriendelik, ander nie. Maar oor die algemeen is hulle gekant teen globalisering en die vrye beweging van goedere, dienste en werkgeleenthede. Hulle bevorder nasionale belange ten koste van multinasionale organisasies en is teen immigrasie én buitelandse besit van plaaslike bates.
Of mens hiermee saamstem of nie, daar kan nie ontken word dat ondersteuning vir populistiese politieke partye oor die wêreld heen ontplof het nie en oor die afgelope twee jaar leiers soos president Donald Trump in Amerika, Rodrigo Duterte in die Filippyne en Jair Bolsonaro in Brasilië laat seëvier het nie.
Populiste maak vordering in baie Europese lande – veral Oostenryk, Finland, Hongarye en Pole, en was verantwoordelik vir die Brexit-stem in die Verenigde Koninkryk. Volgens Bridgewater Associates, een van die wêreld se grootste skansfondse, is steun vir populisme die hoogste sedert die 1930’s.
Die meeste mense glo die tendens word aangedryf deur die groeiende ongelykheid in inkomste en die verontwaardiging wat veroorsaak is deur die wêreldwye finansiële krisis 10 jaar gelede. Wat dit vandag beteken, is dat populisme ’n wêreldwye invloed op ekonomieë en markte het, met implikasies wat beleggers moet verstaan.
Maar die implikasies is nie altyd duidelik is nie. Kritici glo dat populisme wêreldwye groei sal beperk, finansiële markte sal benadeel en besighede en werkgeleenthede sal belemmer. Maar dit het nog nie gebeur nie – die korttermyngevolge van populistiese beleid was om groei te bevorder, veral in Amerika.
Sedert Trump verkies is, groei die Amerikaanse ekonomie met meer as 3%; sakevertroue het gestyg; verbruikersvertroue is op ’n 14-jaarhoogtepunt; en werkloosheid is die laagste in 50 jaar. Baie hiervan kan toegeskryf word aan sy verlaging van die korporatiewe belastingkoers van 35% tot 21%, tesame met die afskaffing van regulasies, veral dié wat gemik is op die beskerming van die omgewing.
Maar die probleme begin kop uitsteek. Teen einde Oktober het Amerikaanse aandele gedaal en die laaste van vanjaar se wesenlike winste uitgewis. Dit is weens kommer oor ’n wêreldwye ekonomiese verlangsaming, wat veroorsaak is deur die groeiende handelsvyandelikheid tussen Amerika en China.
Kommer oor stygende Amerikaanse rentekoerse (daarop gemik om inflasie wat deur vinniger groei aangehelp is, te beperk) is ook ’n faktor. Tot dusver het Amerika belasting gehef op Chinese produkte ter waarde van $250 miljard en hy dreig om vroeg in Desember dieselfde te doen vir ’n verdere $267 miljard van produkte.
China het op sy beurt belasting gehef op $110 miljard van Amerikaanse goedere en dreig met stappe wat Amerikaanse besighede in die land sal seermaak. Die skade wat aangerig is aan die wêreld se grootste twee ekonomieë sal oorspoel na ander lande sodra voorsieningskettings ontwrig word.
Die Internasionale Monetêre Fonds het reeds op 8 Oktober sy groeivooruitsigte vir die internasionale ekonomie vir 2018 en 2019 van 3.9% tot 3.7% verlaag en sy groeivooruitsigte vir internasionale handelsvloei verlaag tot 4,2% vanjaar en 4% in 2019 (van 4,8% en 4,5%).
Die Trump-administrasie hou vol dat prysstygings weens invoerbelasting nie die Amerikaanse verbruiker sal raak nie, maar sakegroepe het begin waarsku dat hul winste en gevolglik werkgeleenthede sal daal. Ironies genoeg word sojaboonboere in die Amerikaanse landbougemeenskap wat oorwegend vir Trump gestem het, hard getref omdat soja – ’n seldsame suksesverhaal in die Amerikaanse boerderymark – deur Chinese tariewe geraak word.
Baie ekonome meen dat Amerikaanse inflasie sal toeneem as gevolg van die handelstariewe en die belastingverlagings – en is bekommerd oor die land se groeiende skuld wat in die boekjaar tot 30 September met meer as $1,2 duisend miljard tot ’n ongeëwenaarde $21,5 duisend miljard gestyg het.
Amerika het belasting gehef op Chinese produkte ter waarde van $250 mjd.
Dit was hoofsaaklik die gevolg van die Trump-administrasie se hupstoot vir federale besteding, ’n kenmerk van populistiese beleid. Kritici van die wêreldwye populistiese tendens sê ook dat antihandels- en anti-immigrasiebeleid inflasionêr is omdat dit die internasionale arbeidsverdeling beperk en produktiwiteit benadeel, wat die belangrikste langtermynaandrywer van ekonomiese groei is.
Stefan Hofrichter, hoofekonoom by Allianz- wêreldwye beleggers, sê inflasie wat deur populisme veroorsaak word, is die premie wat beleggers sal betaal om te vergoed vir die dalende waarde van hul kapitaal. Hy verwag “veel groter verspreiding” van ekonomiese groeikoerse, met lande soos Duitsland, Kanada en Japan, “veiliger” oorde, aangesien hulle tot dusver minder anti-globaliseringsbeleid in werking stel.
Min mense kan twyfel dat Brittanje in die volgende vyf jaar ’n riskante beleggingsbestemming sal wees, weens sy onttrekking aan die Europese Unie in Maart volgende jaar, veral as daar nie vooraf ooreengekom word oor handel, finansies en ander sleutelkwessies nie. Baie ekonome glo dat internasionale markte meer bekommerd sal raak oor die impak van politieke en ekonomiese onsekerheid rakende populisme.
Ontluikende markte loop die meeste gevaar omdat hulle die meeste voordeel uit globalisering gekry het. Hulle moet dus hul fokus weg van uitvoer na die Weste verskuif en mik na verbruiksgedrewe groei en intra-plaaslike handel, sê Hofrichter.
Meer oor: Ekonomiese Groei | Finweek | Donald Trump | Beleggings | Populisme
Gaan die Yanks ‘Die Boelie’ se bek briek?
Konserwatiewe populis lei nou Brasilië