‘Onderbenutte grond’ is geensins onbenut nieDit is verkeerd om aan te neem dat grond op plase, wat lyk of daar nie veel op gedoen word nie, onbenut is. (Foto: Maroela Media) Tydens sy eerste lekgotla-vergadering van 2022 het die ANC ŉ aantal sleutelkwessies, soos korrupsie, grondhervorming, die energiekrisis en toelaes, bespreek. Tydens die grondhervormingsgesprek is daar aangedui dat ŉ gebalanseerde en doeltreffende grondhervormingsproses nagestreef behoort te word, sonder om voedselsekerheid in te boet. Van die instrumente wat voorgehou is om grondhervorming te bespoedig, is belasting op grond wat nie ten volle benut word nie, verdigtingstrategieë en die oprigting van produksie- en kleinhandelpersele in informele en formele nedersettings. Die ANC het die parlement ook versoek om die verwerking van die onteieningswetsontwerp te finaliseer. TLU SA sê hy neem kennis van die ANC se idee om onderbenutte grond te belas as ŉ manier om meer grond vir sy hervormingsagenda beskikbaar te kry, maar doen daarmee saam ŉ beroep op die ANC om te verduidelik wat hy met onderbenutte grond bedoel. “Verwys die ANC dalk na die 95%-grond wat ingevolge sy grondoordragprogramme uit produksie gegaan het – wat hy self erken het?” vra Henry Geldenhuys, president van TLU SA. Hy sê wanneer ŉ boer in ŉ wisselbouprogram bepaalde kampe laat rus, is dit ver verwyder van onderbenut en is daar ŉ wetenskaplike volhoubaarheid ingebou. “Om grond uit te deel is van geen waarde as dit nie die ander produksiefaktore in ŉ bepaalde sinergie in ag neem nie. Grond op sy eie is nie welvaart nie, maar kan slegs winste genereer en welvaart skep indien ŉ ondernemer, soos ŉ boer, dit saam met die ander faktore in ŉ dinamiese produksieproses met kundigheid bestuur.” Geldenhuys sê die ANC moet besluit of hy voedselsekerheid in die land wil hê of nie. “Met sy beleid is hy besig om ons land se voedselproduksie onder die verkeerde soort druk te plaas. “Hierdie benadering om grond in die hande te probeer kry, kan hoogstens beskou word as ŉ stemwerwery. Deur die jare het TLU SA en andere by herhaling ekonomies gerigte voorstelle gemaak oor hoe nuwe toetreders wel tot die landbou-omgewing kan toetree en die kans op sukses kan hê, mits hulle natuurlik die verantwoordelikheid aanvaar wat dit verg om te kan boer.” Voor die hand liggende, gesonde ekonomiese beginsels Geldenhuys vra verder die vraag oor wat nog verduidelik moet word oor hoe die ekonomie werk en die enigste meganisme wat bepaal of daar ekonomiese sukses is al dan nie, naamlik die markkrag-beginsels. “Kom ons probeer weer. Die entrepreneur of ondernemer as een van die produksiefaktore is die persoon wat die risiko waag om met sy of haar toepaslike kennis die ander produksiefaktore, naamlik grondstowwe, kapitaal en arbeid, in ŉ onderneming saam te voeg. “Met die snelle ontwikkeling van tegnologie en meganisering sou dit as ŉ vyfde produksiefaktor beskou kan word, ook in die sin dat dit arbeid kan vervang. Dit is iets waarvan die vakbonde dalk kennis moet neem. “Dit is dalk nodig vir die ANC om te leer hoe om mense met ŉ ideologie te voed, want met sy werkswyse van kaderontplooiing, selfverryking en byna geen ekonomiese uitkomste nie, sal dit dalk al wees wat mettertyd gaan oorbly om mense kos te gee,” het Geldenhuys gewaarsku.