AfriForum dien besware teen grondonteiening inErnst Roets, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum. (Foto: Verskaf) AfriForum het vanoggend sy beswaar teen die verandering van die Grondwet om onteiening sonder vergoeding te vergemaklik, by die parlement in Kaapstad ingedien. Die AfriForum-afvaardiging, onder leiding van die organisasie se adjunk-hoofamptenaar Ernst Roets, het die tersaaklike dokumente by die komitee-afdeling van die parlement afgegee, waar ’n amptenaar ontvangs erken het. Lede van die publiek het nog tot 31 Januarie om kommentaar te lewer op die voorgestelde grondwetwysiging wat kort voor Kersfees gepubliseer is. Hierdie stap vorm deel van AfriForum se strategie, wat ook die moontlikheid van plaaslike en internasionale hofsake insluit, het Roets gesê. AfriForum het verskeie besware teen die proses. Eerstens voer die burgerregtegroep aan die ad hoc-komitee wat die grondwetwysiging formuleer, tree buite die mandaat op soos van die parlement ontvang. Die ad hoc-komitee om wetgewing te inisieer en bekend te stel vir die wysiging van artikel 25 van die Grondwet is getaak met die implementering van die wysigingswetsontwerp. Tweedens meen AfriForum, wat steun op ’n regsmening deur die regskenner adv. Mark Oppenheimer, dat artikels 2 en 39 van die Grondwet oortree word in die gepubliseerde wetsontwerp, omdat dit die besonderhede oor die wysiging van die Grondwet afwentel tot ’n gewone meerderheid van die Nasionale Vergadering. Roets het gesê AfriForum steun grondrestitusie – waar gemeenskappe of individue binne die bestaande wetsraamwerk kan bewys dat hulle grond verloor het wat by hulle afgeneem is onder die vorige politieke bedeling. In so ’n geval is AfriForum ten gunste daarvan dat die grond of ’n markverwante bedrag aan die benadeeldes beskikbaar gestel word, het Roets gesê. Die Europese Hof vir Menseregte het in 2002 bepaal dat onteiening sonder markverwante vergoeding teenstrydig sal wees met internasionale menseregtestandaarde. Die hof het ook bevind dat die gepaste balans van regte en belange oor die algemeen bereik is wanneer die vergoeding wat betaal is aan die persoon wie se eiendom onteien is, redelikerwys verwant was aan die markwaarde daarvan soos bepaal ten tyde van die onteiening. “Waarteen AfriForum gekant is, is dat grondeienaarskap bloot deur ras bepaal word, of dat aanvaar word geen wit Suid-Afrikaner het grond regmatig bekom nie, terwyl alle swart Suid-Afrikaners grond verloor het,” sê Roets. “Dit is sowel onjuis as ongrondwetlik.” Die AfriForum-afvaardiging het met die parlementêre verteenwoordiger ooreengekom dat hulle verdere dokumente kan indien sou dit nodig blyk te wees.