Jeremia is gehoorsaam
Jeremia is in gesprek met God en wag op ‘n antwoord van die Here. Hy probeer vasstel wat die Here vir hom wil sê, maar hy kan nie hoor wat die Here vir hom sê nie. Hy sukkel om fyn ingestel te kom om te onderskei wat God vir hom wil sê.
In vers 2 sê die Here aan Jeremia: “Gaan af na die pottebakker se huis toe, Ek sal daar met jou praat.” Sekere dinge sal ons nooit verstaan nie, voordat ons nie eers die dinge wat die Here van ons vra om te doen gehoorsaam het nie.
Daar kom tye wat ons eers die Here onvoorwaardelik moet gehoorsaam voordat ons in daardie posisie is waar Hy sy eintlike boodskap of droom vir ons lewe aan ons kan bekendmaak. Om afhanklik van die Here te leef vra totale gehoorsaamheid aan Hom.
Om na die pottebakker se huis te gaan het hom laat dink aan Israel en die Here se droom vir Israel en hoe die volk misluk het… soos stukkende potskerwe wat die wêreld vol lê… Die prentjie berei sy gedagtes voor vir dit wat die Here aan hom wil verduidelik. Dit bring insig, wat hy nie in sy normale dagprogram sou kry nie.
Soms is dit nodig om na die stukkende om jou te kyk om te kan sien hoe dinge kan wees. Dit is nodig om alle filters af te haal. Geen Lark, Juno, X-Pro II of Lo-Fi filters nie, net die waarheid. Dit is nodig om die harde werklikheid reguit in die oë te kyk om ook te besef dat die Here weer stukkende potte aanmekaarsit en heelmaak.
Jeremia moes eers kyk hoe die pottebakker die klei brei en voorberei om ‘n pot te vorm voordat hy besef die Here besig is om met hom te praat deur die pottebakker. Die Here laat dikwels dinge gebeur om ons gedagtes te laat fokus op wat Hy wil hê ons moet raaksien.
Ons moet diep nadink oor wat alles die naweek gebeur het. Die Here probeer met ons praat! Net dwase hou aan met die gejaag van die lewe sonder om stil te staan en te dink wanneer belangrike dinge gebeur. Weet dat die Here jou aandag probeer trek deur dinge wat jy die naweek beleef het en vorentoe ook deur die klein dingetjies… Die Here probeer vir jou iets wys. Moet dit nie mis nie!
Jeremia kom op die presiese oomblik by die pottebakker se huis aan toe hy ‘n vars klomp klei optel en begin voorberei. Dit is ‘n unieke proses om ‘n pot te maak, wat toe juis besig was om te gebeur. Hy staan en kyk in verwondering oor die geduld waarmee die pottebakker die klei begin vorm. Nie instapotte nie, maar met geduld gevorm. Uiteindelik sou die pottebakker iets met waarde van die klei maak. Word stil. Kyk. Luister. Neem waar… Die Here is besig om te praat!
Jeremia sien dat die pottebakker ‘n spesifieke intensie met die klei het. Hy werk doelgerig. Hy neem ‘n stuk rowwe klei en hy weet vooraf wat hy met daardie stuk klei wil doen. Hy gaan iets nuttig en kosbaar vorm. Wanneer hy daardie klei tot ‘n produk gevorm het, bewonder hy die produk. Dit gee hom satisfaksie en hy is trots op die produk. Die produk is voltooi en gemaak vir ‘n spesifieke doel!
So het die Here ook ‘n intensie met ons lewens. Die Here het ‘n plan met ons elkeen se lewe! Hy het ‘n baie spesifieke eindproduk ingedagte. Daarom, moenie jou tyd mors nie. Moenie ophou drome droom vir jou lewe nie! Waarvoor lewe jy? Waarvoor staan jy elke oggend op? Waaraan gaan jy vorm gee?
Hierdie pottebakker is absoluut in beheer. Ons moet ook beheer neem van ons lewens. Ons kan dit nie net los om maar te sien wat gebeur nie.
Die pottebakker gebruik verskillende instrumente om sy klei te bewerk. Daar is die draaitafel. Die instrument is ontwerp om die klei in die rondte te draai. Die blad van die draaitafel was van klip gemaak. Wanneer die klei op die draaitafel beland gebruik die pottebakker ‘n klein plankie of skrapertjie om onsuiwerhede uit die klei uit te haal.
Jeremia hou dop hoe die pottebakker met groot omgee die klei vorm. Die Here is besig om ons elkeen met groot omgee en liefde te vorm. Hy gebruik verskillende ervarings en omstandighede om ons te vorm.
Die pottebakker se hand was ervare. Hy kon vooruit aanvoel as die klei nie reg is nie. Sy hand was altyd liggies op die klei. Wanneer hy sien die klei verander het hy vroegtydig die regte aanpassings gemaak om die klei ‘n effense anderse vorm te gee. Die Here se hande is liggies op ons elkeen… voel jy dit?
Die pottebakker het met groot geduld en fokus gewerk. Die Here is deur al die eeue op pad met sy kinders. Met groot geduld werk Hy oor die tyd heen. Nou is dit ons tyd. Ons beurt. Ons generasie moet nou ‘n verskil begin maak! Moenie die geleentheid wat die Here vir jou gee om deel te wees van Sy plan misloop nie!
Watter tipe klei is jy?
‘n Belangrike eienskap van pottebakkersklei is dat dit die regte tekstuur moet hê sodat dit sag en aanpasbaar kan wees om gevorm te word, maar tog ook sterk kan wees, nadat dit in die oond gebak is.
Klei moet vry van onsuiwerhede wees. Jeremia let op hoe die pottebakker die klei deurwerk met sy hande. Die pottebakker haal elke stukkie onsuiwerheid uit. Elke klippie of stukkie gras word verwyder en weggegooi. Klei wat vol onsuiwerhede is, kan nie gebruik word nie. Klei wat onsuiwerhede bevat sal uiteindelik kraak, of die klippies wat daarin is sal maak dat die pot nie mooi afgewerk kan word nie.
‘n Lewe vol sonde, vol klippies, val uitmekaar uit. Die Heilige Gees sal nie tuis wees in so ‘n lewe nie, en dan sal die Here se krag ook nie daar wees nie. Pak jy jou lewe vol klippies?
Klei moet sag en vormbaar wees. Met droë harde klei kan die pottebakker niks maak nie. Daarom gooi die pottebakker bietjie water by die klei en brei die klei totdat dit sag en vormbaar is. Die pottebakker hou aan om die klei te brei totdat hy tevrede is met die tekstuur en daarna word die produk gevorm en in ‘n oond gebak. Dit word dan in uiters hoë temperature gebak.
So vorm en bak die Here ons. Met water en met vuur.
Die is Here is die pottebakker en ons die klei.
U, die Pottebakker, met my, die klei;
op U vertrou het, nederig en stil.
Watter tipe klei is jy? Ervaar jy dat die Here besig is om jou te vorm?
Sy maak die olie warm en braai een groot gekapte ui, bietjie gemmer, bietjie knoffel en ‘n appel vir omtrent vyf minute. Sy gooi die speserye by en hou aan met roer om te keer dat die speserye brand. Sy sit die maalvleis by, en met ‘n vurk druk sy dit bietjie vir bietjie uitmekaar sodat dit loskom. Vir so vyftien minute braai dit in die pan, waarna tamatie porieë bygegooi word en gekook word totdat die mengsel verdik het. Sy verhit die oond tot 180’C. Die vleismengsel sit sy oor in ‘n glasbak. Sy klits eiers saam met melk en gooi dit oor die vleismengsel. Bo op dit alles sit sy amandels en lourierblare en bak dit teen 180’C totdat dit goudbruin bo op is.
Gaan was julle hande! Kos is op die tafel. Dit reën buite. Sy stap deur die kombuisdeur en sit die warm bak Bobotie op die tafel neer, die stoom trek, en almal sien uit daarna om op te skep.
Huis. Dit is ‘n woord wat sterk emosie oproep, klanke, kleure, kosse, huis, ‘n plek waar jy veilig voel wanneer dinge rof gaan. Ons almal wil tuis voel, ‘n plek van liefde en gemak. Soms is huis ‘n bekende landskap, soms is huis in ‘n persoon. Die kerk kan ook soos huis voel.
In hierdie hoofstuk 29 fokus Jeremia op die verlange van ‘n huis wat vêr weg is, ‘n verlies van ‘huis’ het die identiteit van die Israeliete geskud. Hierdie gedeelte bied vredevolle vertroosting dat hierdie verlies van huis ‘n baie lang tyd gaan duur.
Verlede week het ons die aardbewing herdenk en hoe die Here die gemeenskap daardeur gedra het. Dink terug aan daardie tyd, hoe die geboue in stukke gelê het, hoe huise se mure geval het en vir almal gewys het wat daar binne aangaan. Dink terug aan hoe dit was om so blootgelê voor almal te wees, oop.
Die boek van Jeremia reflekteer oor die gebeure rondom die val van Jerusalem in 587 v.C. Hoe die Israeliete in twee groepe verdeel is; die elite, vers 1 sê vir ons “…die leiers van die ballinge, die priesters en die profete…” was weggevoer na Babilonië, en die armer mense het na Egipte gegaan as vlugtelinge of agtergebly en op die rommel gelewe. Hierdie gedeelte van hoofstuk 29 fokus op die groep wat weggevoer is na Babilonië, die elite groep. Hulle wat met geweld weggevoer is na ‘n ander land en daar moes werk as goedkoop arbeid.
Die Bybel wil vir ons wys dat die generasie wat weggevoer was verwag het dat die vlugtelingskap net ‘n kort tydjie sou duur. Beide Esegiël en Jeremia sê dat die vlugtelingskap ‘n gevolg is van die sondes van daardie spesifieke generasie, wat die vlugtelinge laat hoop het dat die vlugtelingskap die duur van ‘n generasie, of min of meer 20jaar, sal aanhou.
Soos wat die mense ouer geword het in Babilonië het hulle begin wonder hoekom die vlugtelingskap so lank duur. Die wat kinders was toe Jerusalem geval het is nou al volwassenes, wat nooit die glorie van hulle oorspronklike ‘huis’ geken het nie.
Onlangs, met al die vlugtelinge regoor Europa is daar studie gedoen wat wys dat terwyl die eerste generasie soos buitestaanders of inkommers voel in ‘n nuwe plek of ‘huis’, is dit ook so dat die tweede generasie begin deelwoord van die gemeenskap en ‘n hibriede identiteit begin vorm.
En dit is hoekom vandag eintlik ‘n goeie vorm van ‘n jeugdiens kan wees. Jeremia praat hier met die jongmense, die mense wat kinders was toe hulle getrek het, die wat hulle eie tradisies herinterpreteer in die lig van die nuwe kulturele agtergrond. Ons gaan tog nie, ons kan tog nie, nogsteeds dieselfde optree soos ons voorouers opgetree het toe hulle aan die Kaap van Storms aan wal gegaan het nie.
‘n Tweede generasie vlugtelinge, terwyl sommige tradisies van die huis behoue bly, raak ander stelselmatig verlore, merkers van identiteit vervaag, ons begin anders praat, aantrek, eet en na ander musiek te luister as ons voorgeslagte.
Assimilasie en hibriditeit veroorsaak gewoonlik spanning in ‘n gemeenskap, terwyl die ouer generasie bekommerd is oor die nuwe generasie wat hulle sin van identiteit verloor. ‘Huis’ word anders. Ons kan met reg vra, wat is ‘huis’ vir ‘n tweede of selfs ‘n derde generasie vlugtelinge of inkommers? Wat is ‘huis’ vir mense wat voorheen op ‘n ander plek gewoon het?
Die teks in Jeremia 29 ontbloot hierdie angstigheid rondom ‘huis’. Terwyl dit ‘huis’ as ‘n nuwe plek van woning definieer, hou dit ook vas aan die gedagte van ‘die ware huis’ in Judea. Die Here sê vir die ballinge dat hulle moet settle en vir hulle nuwe huise bou.
Die teks sê ook vir ons in vers 10 dat die vlugtelingskap 70jaar, 3.5 generasies, sal duur. Dit beteken dat wanneer Jerusalem herbou sal wees, dit die agterkleinkinders van die oorspronklike vlugtelinge sal wees wat terugkeer na hulle grond. Wie sal hulle wees? Hoe sal hulle aantrek? Wat sal hulle eet? Watter liedjies sal hulle sing?
Die FAK sangbundel het onlangs ‘n tweede volume gepubliseer. Nou sing Boerneef, Langenhoven, Kerkorrel, Kombuis, Kramer en Zoid almal saam. Die tyd staan nie stil nie, so ook nie musiek nie, die mense wil dans, ook op nuwe maniere.
Hierdie gedeelte in Jeremia 29 vra op watter punt raak vermenging van kultuur vernietiging van identiteit? En watter gedeeltes van die kultuur is aanpasbaar sonder dat identiteit as mense in verhouding met God bedreig word?
Wat ons hier lees is dat dit nie ongehoorsaamheid is om ten volle te vermeng in die ‘huis’ in die vreemde Babilonië nie. Die Here moedig vermenging aan. Hy sê dat land besit moet word, tuine geplant moet word, en dat selfs troues gehou moet word, en interessant genoeg word daar geen beperking geplaas op wie met wie mag trou nie… Daar moet selfs gewerk word vir die voordeel van die vreemde land. Die Here sê vir hierdie vervreemde Israeliete in Babilonië om model Babiloniërs te word.
Daar word gesê dat hulle verblyf 70jaar sal duur, hierdie kan ook net ‘n baie lang tyd bedoel. As ons kyk na hoe lank die 40jaar in die woestyn was sal ons sien dat hierdie 70jaar meer as 1.5 keer so lank is. Die Israeliete is in vir die langafstand, daar word geen vinnige redding gebied nie.
Wat besonders is, is dat ons lees in vers 4 “So sê Ek, die Here die Almagtige, die God van Israel, vir al die ballinge wat Ek uit Jerusalem in ballingskap na Babel toe weggevoer het…” Die vreemdelingskap is deel van God se plan, dit is Sy plan. God het dus nie sy mense in Babilonië gaan verlaat nie, maar is steeds met hulle. Die Here gaan verder in vers 7 wanneer Hy sê “…bid tot My vir daardie stad…” Die Here luister intiem in tye van vreemdelingskap.
Met hierdie lees van die Bybel vra dit dat ons gaan kyk hoe ons omgaan met inkommers, met mense van ‘n anderse agtergrond as onsself, die mense wat ons nie altyd eerste wil deel maak van ons gemeenskap nie. Hoe reik ons uit na sulke mense? Jeremia vermy woorde soos inkommer, indringer en immigrant, en probeer dat ons nuwe mense met anderse gebruike eerder as geskenke vir die gemeenskap sien.
Jeremia sien só iemand as iemand wat die gemeenskap ‘n beter plek kan maak, as iemand wat deur die Here beveel is om ‘n langdurige bydrae tot die samelewing te maak. Jeremia se boodskap aan die Israeliete in ‘n vreemde land bied ‘n formule vir transformasie. Dit bied hoop aan inkommers, indringers en immigrante. Dit skep hoop vir beter werkstoestande, dit bied vertroosting dat wortel geskied kan word en dat daar nie in vrees of isolasie geleef hoef te word nie.
Nou hoe lyk ‘n gemeenskap wat inkommers verwelkom en dit aangenaam maak vir nuwe mense, kulture, kos, musiek en idees?
In die eerste plek noem Jeremia dat daar getrou moet word en dat kinders gebore moet word. Hierdie wys vir ons dat die huisgesin ‘n belangrike punt is, so funksioneer elke huis as ‘n klein ambassade waar vergifnis, liefde, en vrede in aksie gesien word. Ons huise moet goeie gesinslewe reflekteer.
Tweedens moet daar gebid word. Daar moet tot die Here gebid word vir die belange van die stad. Gebed tot die Almagtige Vader kan inderdaad hierdie dorpie ‘n inklusiewe dorpie maak waar almal in alle situasies ewe welkom is.
Derdens moet daar gewerk word. Die belange van die stad moet bevorder word. Dit beteken dat elkeen moet bydrae tot die gemeenskaplike welstand van die dorp. Elkeen moet hand bysit om Ceres ‘n welkome plek te maak, vol geleenthede vir almal.
Sy tel die lepel op en skep diep, ‘n heerlike warm porsie Bobotie. Die paartjie van die Bo-Kaap vertel hoe hulle as kinders brood fyngemaak het vir Bobotie. Vandag bant hulle, daarom geen suiker of brood in hierdie Bobotie nie. Eerder appels in plaas van suiker.
Waar Bobotie vandaan kom is daar tot vandag toe nog nie konsensus nie, party sê Jan van Riebeeck en sy seemanne, ander weer die Voortrekkers, ander weer die Kaapse slawe van ouds. Een ding stem almal oor saam en dit is dat hierdie resep wat ryk is aan tradisie op sy beurt aangepas word, oorgeskryf word om by die dag te pas. Vandag bant ons. More is daar weer ‘n nuwe manier van kos maak.
Ons tradisies mag verander, ons kultuur mag selfs vermeng, een ding in dit alles is wel seker. Die Here is deur dit alles met ons, Hy laat ons nie alleen nie. Hy wil hê dat ons gesinne vestig wat maak nie saak wat die mode is nie, sal vergewe, sal liefhê en vrede sal nastreef. Hy wil hê dat ons vir ons gemeenskap moet bid. En Hy wil ook hê dat ons almal saam werk en die hele gemeenskap vir almal ‘n beter plek maak.
Kom in, sit, daar is altyd plek vir nog een aan Sy tafel.
Jou neef is ‘n boer in Zimbabwe, die land is aan die ondergang, en jy kry ‘n opdrag van die Here om jou neef se grond oor te koop, iets heel ongepas as jy die omstandighede van Zimbabwe in ag neem. Sou jy die grond koop? Sou jy, wat al die vermoens het kies om eerder Zimbabwe toe te gaan, terwyl jy weet jy baie gemakliker in Australie sal kan leef?
Jeremia het hierdie selfde opdrag gekry van die Here. Jeremia moet grond van sy familie koop in Ananot, sy geboortedorp, maar die land is aan die ondergang. Jeremia doen dit toe, hy koop die stuk grond in die land wat aan die ondergang is. Hierdie daad van Jeremia, die profeet, dra intense simboliese betekenis: op hierdie oomblik lyk alles verlore, maar die Here gaan ‘n nuwe begin maak.
Lees Jeremia 31:31-34.
God verbind Hom aan die mens en maak nuwe moontlikhede oop.
In Jeremia 11 hoor ons dat die ou verbond verongeluk het, daarom is die volk nou weer in ‘n situasie van slawerny, net in ‘n ander plek. Weer word hulle onderdruk. God se volk was nie gehoorsaam aan Hom nie, al was die Here altyd getrou aan hulle. Die Here het nooit op sy besluit om hulle God te wees teruggegaan nie. Hulle het die hand van die Here losgelaat wat hulle na vryheid wou lei…
Wat doen jy in jou lewe om die Here se hand te los? Sy hand is permanent na jou uitgesteek, en tog kies ons meermale om nie daarheen uit te reik nie, en eerder dit wat gemaklik is in ons hande vas te hou. Ons hou ons gewoontes vas, ons hou ons papiernote vas, ons hou styf vas aan hoe dinge is, en soos ons heeltyd vashou begin ons stelselmatig vergeet van die Here se uitgestrekte hand wat ons na nuwe hoogtes kan neem. Die Here se hand wat vryheid vir ons elkeen kan beteken. Die vryheid wat ons juis losmaak van alles wat ons so dag na dag probeer vashou, soveel so dat dit ons nie net begin vashou nie, maar gevangene begin hou.
Hoe bereid is jy om na die Here se stem te luister as dit kom by hoe jy jou dag beplan? Hoe bereid is jy om na die Here se stem te luister as dit kom by hoe jy jou geld moet bestee?
Die volk van God het al meer begin vashou aan dit rondom hulle, en begin vergeet van die Here se hand. Die Here wat hulle van die begin af uit Egipte gelei het, en juis op die pad by die Sinai berg ‘n stel beginsels gegee het om te keer dat hulle van sy Hand vergeet. Maar ongelukkig het hulle vergeet, eers ‘n bietjie en toe al meer en meer, soos ons ook vergeet om ons Christenskap uit te leef.
Dit begin deur onskuldig weg te kyk as iemand anders iets verkeerd doen, en later eindig dit by jyself wat nie meer skuldig voel oor dit wat jy verkeerd doen nie.
Die volk het God se verbond verbreek, hulle het gesondig, en ten spyte daarvan is die Here steeds getrou en se dat Hy ‘n nuwe verbond, ‘n nuwe stel beginsels, aan sy volk gaan gee om hulle lewens rigting te gee.
Wat Israel nodig gehad het, was nie net om ‘n einde aan hulle vreemdelingskap tot God te maak nie, maar ook dat God, juis vanwee hulle vreemdelingskap tot Hom, hulle sondes vergewe.
In vers 33 se die Here: “Ek sal my Woord op julle harte skryf en dit in julle gedagtes vasle. Ek sal julle God wees en julle sal my volk wees.”
God skryf met sy eie vinger op ons elkeen se hart dat ons ‘n nuwe mens saam met Hom is, dat ons volgens ‘n ander stel reels as die wereld behoort te leef. Maar, besef ons werklik dat God ons harte nuut gemaak het.
[sit hand op hart en laat almal dit saam doen]
Elke keer wat jou hart klop is dit God wat jou herinner dat jou nuwe verhouding ‘n innerlike verhouding met Hom is, jou verhouding met God hoef nie ‘n uiterlike nakoming van ‘n stel reels te wees nie. As jy agterkom dat jou hand besig is om uit die Here se hand te gly, onthou om net weer jou hand op jou bors te sit. Jy sal agterkom dat daardie warm klop binne jou bors, is die Here se stem, persoonlik, soos Hy met jou praat.
Die Here is naby aan jou, jy hoef hom nie in ‘n brandende bos, of bo op ‘n berg te gaan soek nie, nee, Hy is in jou hart. Hy skryf homself in ons harte in, Hy maak homself deel van ons gedagtes.
Hierdie innerlike verandering, vernuwing, wat God in ons elkeen kom vestig se iets diep van God se karakter. Dat God ons vergewe vir dit wat ons verkeerd gedoen het, dat hy ons harte skoon was van al die kere wat ons aspris sy hand laat los het. Hy kom maak ons nuut om saam met Hom te lewe.
Die ervaring van vergifnis is ook die hoeksteen van hierdie nuwe verbond, wat wraak op elke vlak uitsluit. In die lig van hierdie liefde wat God openbaar deur ons te vergewe, deur ons nuut te maak, moet ons as Christene leer om vorentoe te beweeg om die ander of die vreemdeling in ons lewens in te sluit. Dit vra ‘n strategie van samewerking om God se vredesryk reeds hier op aarde te vestig.
Omdat God ons sonder enige voorwaardes, sonder enige asse, vergewe, word ons die opdrag gegee om dieselfde te doen. Nee, ons kan nie God wees nie. Ons sondig daagliks, maar juis daarom, juis omdat God ons daagliks vergewe, daagliks skoonmaak, en ons die heeltyd bewus van Hom kan wees in ons harte, word ons gevra om ook daardie karakter van God aan ander te openbaar.
Deur God se karakter aan ander te openbaar, leer ken die ander of die vreemdeling God. Die God van liefde, die God wat vergewe maak nie saak wat nie, die God wat nie vra dat jy Hom gaan soek in ‘n stel reels nie, die God wat jou kom soek in jou hart.
Daarom dink ek, omdat Jeremia so ietsie van God se karakter geweet het, kon Hy met sekerheid daardie grond gaan koop, al het hy geweet in menslike oe is dit ‘n baie dom besluit. En juis omdat Jeremia met ‘n Goddelike hart geleef het, kon hy na die situasie kyk met Goddelike oe, en sy vertroue heelhartig in die Here se belofte vir hom en sy nageslag plaas.
So die uitdaging hierdie week is om te kyk met watter oe jy kyk, om te gaan voel hoe jou hart klop, en om te besef dat omdat jou hart nuut klop jy met nuwe oe kan kyk en met ‘n nuwe Godgegewe gesindheid kan optree, sodat almal Homs al dien, klein en groot.