Matteus 13:24-30, 36-43
Hierdie week se tekste bevestig almal op die een of ander manier dat God oral teenwoordig is. In Jakob se beeldryke droomwêreld, kom hemel en aarde in Genesis 28 bymekaar wanneer God die verbondsbelofte bevestig terwyl engele op en af beweeg met 'n leer wat op die aarde staan en aan die hemel raak. In Psalm 139 bely Dawid dat God se teenwoordigheid hom van alle kante omsluit. Paulus vertel in Romeine 8 van die verpligting waaronder gelowiges staan om nie volgens hulle sondige natuur te lewe nie, maar om te lewe deur die Gees wat nou in hulle woon. Jesus se gelykenis in Matteus 13 vertel van God se teenwoordigheid te midde van die boosheid en onkruid in hierdie wêreld.
18Die volgende môre het Jakob opgestaan en hy het die klip wat sy kopkussing was, gevat en dit regop gesit. Toe giet hy olie op die bopunt daarvan uit. 19Hy het die plek Bet-El q genoem. Die stad was voorheen bekend as Lus. 20Jakob het toe 'n gelofte afgelê en gesê: "As U, o God, by my is en my beskerm op my reis en vir my kos en klere gee, 21sodat ek behoue terugkom by my ouerhuis, sal U, Here, my God wees. 22Hierdie klippilaar wat ek regop gesit het, sal 'n tempel wees, en van alles wat U my gee, sal ek vir U 'n tiende gee."
12Daarom dan, broers, staan ons onder 'n verpli gting, maar nie teenoor ons sondige natuur om daarvolgens te lewe nie. 13As julle julle lewe deur die sondige natuur laat beheers, gaan julle die dood tegemoet, maar as julle deur die Gees 'n einde maak aan julle sondige praktyke, sal julle lewe. 14Almal wat hulle deur die Gees van God laat lei, is kinders van God. 15Die Gees wat aan julle gegee is, maak julle nie tot slawe nie en laat julle nie weer in vrees lewe nie; nee, julle het die Gees ontvang wat julle tot kinders van God maak en wat ons tot God laat roep: "Abba!" Dit beteken Vader. 16Hierdie Gees getuig saam met ons gees dat ons kinders van God is. 17En omdat ons kinders is, is ons ook erfgename. Ons is erfgename van God, erfgename saam met Christus. Aangesien ons deel het aan sy lyding, sal ons ook deel hê aan sy heerlikheid.
van die skepping af." c
Toetrede: Psalm 139 of VONKK 252 of F317.
Votum: Ps. 139 v 7-12
Respons: VONKK 30
Lofsang: F201 of Lied 200
Toewyding: (n.a.v. Psalm 139)
Lied 593 (n.a.v. Romeine 8)
Genadeverkondiging: Romeine 8:24-25
Skriflesing: Matteus 13:24-30, 36-43
Slotsang: VONKK 208 of Lied 489 of Lied 477
Respons: VONKK 21
F317. Here U Sien En Ken My (Altyd By My)
Votum: N.a.v. Ps. 139 v 7-12
VONKK 30 Al die donker is nooit net donker
F201. U Is Die Ewige, O Heer (Ewige God) of
(n.a.v. Psalm 139)
(Uit: "Soos 'n blom na die son draai" deur Cas Wepener)
Lied 593 "Om ons bly die skepping sug" (n.a.v. Romeine 8)
24Ons is immers gered, en ons het nou hierdie hoop. Wat 'n mens al sien, hoop jy tog nie meer nie. Wie hoop nog op wat hy reeds sien? 25Maar as ons hoop op wat ons nie sien nie, wag ons daarop met volharding.
(RUBRIEK: Flam – Geloof en Vertroue) Oorspronklik: Heer, U Bent Altijd Bij Mij Teks en musiek: Marcel Zimmer
Afrikaanse vertaling: Marcel en Lydia Zimmer en Jan de Wet © 1998 Celmar Music
ek weet dat U daar is.
en rondom my,
het U vir my gevorm.
dat U my lewe lei.
U is altyd by my.
Teks: Pieter Malherbe 2013 © Melodie: WAG OP DIE HEER – Pieter Malherbe 2013 © Orrel- en klavier begeleiding: Anton Esterhuyse 2013 © Kantoryverwerking: Jacques Louw 2013 © Musikale verryking: Anton Esterhuyse 2013 © © 2013 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Meditatief – Toetrede en Aanroeping / Voorbereiding om God se Woord te hoor / Gebede
Voorganger:Heer, ek buig voor U;
Musiek: Jacques Berthier 1923-1992 Ateliers et Presses de Taizé, Frankryk. Met toestemming gebruik (Frans, Afrikaans in hierdie weeergawe en musiek) © 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
Musiek: Jacques Berthier 1923-1992 Ateliers et Presses de Taizé, Frankryk. Met toestemming gebruik (Engels, Afrikaanse in hierdie weergawe en musiek) © 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Klassiek – Advent / Hoop en Voleinding
Die gelykenisse – soos die verhalende tekste – kan gewoon vir kinders vertel of uit 'n kinder-vriendelike Bybel gelees word. Jy kan ook mense laat deelneem tydens die Skriflesing. Teken 'n klomp vriendelike gesiggies op papierborde en kwaai gesiggies op ander papierborde. Die gesiggies verteenwoordig die goeie en slegte saad. Kry kinders om die papierborde voor hul gesigte te hou en "saai" hulle. Laat elke kind aanvanklik in 'n klein hopie sit en later opstaan soos die saad groei. 'n Paar volwassenes "oes" die saad en laat die goeie saad aan die een kant staan en die slegte saad aan die ander kant.
Jy kan ook prente van verskillende plante wys en vra of dit onkruid is of nie. "Queen Anne's Lace" is bv. voorheen gesien as onkruid, maar word vandag in tuine geplant. Dit is nie altyd so maklik om te onderskei nie. Jy kan ook gesels oor sommige Harry Potter karakters. In baie van die Harry Potter stories is dit nie altyd maklik om te weet wie is die goeie en wie is die slegte karakters nie. Severus Snape was 'n onderwyser van wie almal gedink het dat hy boos is, maar uiteindelik kom ons agter hy is een van die goeie karakters.
As jy 'n storie wil vertel, kan jy Scardey Squirrel vir bietjie meer as $5 by Amazon kry. Of wys die video waar dit voorgelees word. Storypath beskryf dit so: "Sometimes in our lives of faith, we worry about what will happen, and what God can handle. In Jesus' parable, a field of wheat has weeds sown into the midst of it during the night. The workers worry about the weeds being there – should they pull them up? Should they let them be? They're worried about what is going to happen. The owner says to let the weeds and wheat be, for now, trusting in a bigger plan to come. Jesus makes the same comparison about the kingdom of God, that sometimes we are worried about what will happen, but that God can handle it. In Scaredy Squirrel, a little squirrel creates a specific and detailed plan for addressing every fear he has, but still worries all the time. He is very worried about what will happen in the future, and how it will be handled. But one day, the worst really does happen—he is falling out of the tree, shouting, "This is not part of the plan!". But, suddenly, he discovers that he is not any squirrel, he is a flying squirrel, and is able to glide his way to safety! He realizes that he doesn't need to worry so much, because he had this amazing ability all the time. Jesus tells us that like Scaredy Squirrel, we really have nothing to worry about because God is always working in ways that we may not realize until later and God can handle anything in our lives. As people of faith, we can trust that God knows what is going on and that in the kingdom there is always more than our worries."
As jy graag aktiwiteite vir kinders gee tydens die diens, kan jy hierdie doolhof gebruik waar kinders die koring en onkruid skei, of hierdie "color by numbers" onkruid en koring prentjie.
Die storie word vertel van die ma wat haar tienerseun sover gekry het om te help onkruid uittrek. Die onkruid het nesgeskop tussen pragtige blomplantjies.
Soos ma's maar maak, gee sy haar seun ordentlik instruksies oor wat om te doen. "Wees versigtig jy trek nie die blomme saam met die onkruid uit nie! En as jy per ongeluk 'n blom uittrek, hanteer die plantjies saggies. Vra die blomme om verskoning dat jy so lelik daarmee was. Plant dit sorgvuldig terug, en probeer om nie weer so onhandig te wees nie."
"Ma," sê die tienerseun, "Ek red net die blomme van onkruid, ek is nie die blommetjies se sielkundige nie."
Oor koring en onkruid
Ons gelykenis vertel die verhaal van 'n saaiboer wat goeie koringsaad gesaai het. In die nag kom die vyand en saai onkruid tussen die koring. Daar is dus twee saaiers, en die gemengde goeie en slegte saad skep 'n land vol koring en onkruid. Die tipe onkruid (zizanion, in Afrikaans drabok), het baie soos koring gelyk. Eers wanneer die are uiteindelik ryp in die oes staan kon behoorlik tussen goed en sleg, koring en onkruid, onderskei word.
Die werkers wou die onkruid dadelik uittrek. Omdat hulle só eenders gelyk het, beveel die eienaar dat albei gelos moet word tot die einde toe. Met die oestyd sal die onkruid eers uitgehaal word en verbrand word. Dan sal die koring in die skuur bymekaargemaak word.
Met hierdie gelykenis praat Jesus oor die koninkryk van God. Saam met die werklikheid van God se ryk is daar ook die werklikheid van vyandskap, teenstand en onkruid. Die gelykenis vertel dat kinders van die koninkryk rekening moet hou met die kwaad rondom hulle in die wêreld. Hier laat God die goeie en die kwade toe naas mekaar, tot die voleinding van die wêreld.
Uitleg van die gelykenis
Vanaf vers 36, wanneer Jesus en die dissipels terug is by die "huis", weg van die publieke omgewing waarin Jesus die gelykenis van die onkruid vertel het, vra die dissipels Jesus moet dit verklaar.
Jesus se verklaring is allegories. Hy wat die goeie saad saai is die Seun van die Mens. Die saailand is die wêreld. Die goeie saad is die kinders van die koninkryk. Die onkruid is kinders van die bose. Die vyand is die duiwel. Die oes is die eindtyd/finale oordeel. Die wat oes is die engele.
Die titel "Seun van die Mens", die Een wat saai, kom van Daniel 7:13, waar God sy gesag van vergiffenis delegeer na die "Seun van die Mens" wat gesag het om sonde te vergewe. Jesus het die term gebruik met verwysing na Homself. Hy is die Een wat met volmag namens God optree.
"Die saailand is die wêreld." Die goeie saad en onkruid word in die wêreld gesaai. Jesus dui aan dat die saailand na die wêreld verwys en nie net na Israel of die kerk nie. Die koninkryk van die hemel sal buite Israel strek en die hele wêreld omvat. Die skeiding tussen goed en kwaad kom eers by die voleinding van die tyd (Matt 13:39).
Die onkruid word bymekaargemaak en verbrand. Mense in Jesus se tyd het vure geken waar onkruid en rommel verbrand is. Dit kon witwarm raak en gevaarlik wees. Jesus praat van so 'n vuur aan die einde van die tyd vir die vernietiging van die bose en sy kinders (41-42).
Jesus is duidelik oor wie die onkruid is: almal wat ander laat sondig of struikel (verleiers; geloofsvernietigers) – wat ander hinder op hulle geloofspad; struikelblokke skep (Matt 16:23; Rom. 14:13; 16:17; 1 Joh. 2:10). Jesus sê in Mat 18:6 dit sal beter wees om te verdrink in die diepste see, as om die straf te dra van een wat 'n ander laat struikel. Die struikelblokke is nie deel van die koninkryk van God nie, maar is gemeng in die saailand met die goeie. God laat hulle daar tot die tyd van skeiding aanbreek.
Jesus noem die onkruid ook "diegene sonder die wet" – die wettelose, die wat die wet van God oortree. "Hulle wat teen God in opstand" is. Die mense wat nie omgee of nie doen wat Jesus van hulle verwag nie (vgl. Matt 7:23; 23:28; 24:12). Sulke mense is op pad na die helse vuur (vgl. Dan 3:6 vir die beeld van die "vurige oond"). Matteus gebruik dikwels dié beeld as hy van die oordeel praat (Matt 8:12; 13:42, 50; 22:13; 24:51; 25:30). Lukas praat egter een keer hieroor (Luk 13:28).
Terwyl die toekomstige oordeel oor die onkruid voltrek word, sal die gelowiges in die koninkryk van hulle Vader skitter soos die son. Hierdie is 'n belangrike boodskap vir almal "wie ore het om te hoor". Alle mense moet luister. Niemand word van die waarskuwing uitgesluit nie.
Ons gelykenis vra geduld van mense van die koninkryk van God. Vir ons is die uitstel van die skeiding tussen koring en onkruid, goeie saad en slegte saad, 'n uitdaging. Dit was ook so vir die slawe in die gelykenis. Hulle is haastig is om die probleem uit die weg te ruim. Die onkruid moet uitgehaal en vernietig word. Hulle kan nie toesien dat die koringland ook onkruid herberg nie.
Die koninkryk van God is anders. Die Bose en die vrug van boosheid word eers verduur. Dit is so omdat die God van die koninkryk geduldig is. Ons sê: "Trek uit!" Jesus sê: "By God werk dit nie so nie. Jy kan die koring ook seermaak en uittrek. Ons sal wag tot die oesdag! Jy weet nie hoeveel van die kinders van die koninkryk jy sal vernietig in jou ywer om die land skoon te kry nie. Ek wil nie my eie kinders vernietig nie. Wees geduldig. Groei saam!"
In sy uitstekende boek, The patient ferment of the Early Church, vertel Alan Kreider verhaal op verhaal van die groot waarde wat die vroeë kerk aan geduld geheg het.
Waarom is die vroeë kerk se verhaal belangrik? Omdat die vroeë kerk besonder vinnig gegroei het. Dit het gebeur in 'n tyd toe die publieke gebruike en wetgewing dit moeilik gemaak het om 'n Christen te word of te bly. Daar was vervolging. Jy kon doodgemaak word omdat jy Jesus volg. Niemand móés by die kerk aansluit omdat 'n regering of 'n nuwe bewind jou gedwing het nie. Trouens, die staat het gedink jy is 'n risiko omdat jy die gode wat die veiligheid van die staat gewaarborg het, nie wou aanbid nie. Bure is aangemoedig om Christene te verklik.
Tog het die vroeë kerk dramaties gegroei. Waarom? Kreider gee vier redes, waarvan die eerste rede is: Geduld.
Die vroeë Christene is onregverdig behandel, benadeel en vervolg. Onder sulke omstandighede is dit net normaal dat mense sal wil terugveg, hulle vervolgers sal wil regsien, of terugkry. "'n Oog vir 'n oog en 'n tand vir 'n tand, 'n lewe vir 'n lewe"- dit is die taal van ongeduldige mense wat kitsoplossings soek.
Kreider vertel in detail hoeveel van die vroeë kerkvaders boeke oor geduld geskryf het. Geduld was die deug wat bo ander deugde aangeprys is.
Waarom? Die volgende word as redes genoem:
God is geduldig. Toe ou Israel verskriklik gesondig het, het God profeet op profeet na hulle gestuur om hulle aan te spreek. God neem lank en gee kans vir mense om terug te keer na Hom. God bly getrou en wis nie sonder meer mense uit nie. Die kerk is geroep om God na te volg.
In 150 n.C. skryf Justinianus 'n verdediging van die Christelike geloof aan die keiser, Antonius Pius. Hy wys op die geduld van die Christene in navolging van Jesus wat leer dat sy volgelinge nie uit woede moet reageer nie, maar die ander wang moet draai, en die tweede myl moet saamloop. Christene is nie bakleierig soos die ander nie. Justinus gee as voorbeeld sakemanne wat Christene geword het omdat die Christene se geduldige, nie-gewelddadige manier van sake doen sover verwyderd van die Romeinse dwingende, gewelddadige, tirannieke styl is (ons sal dit vandag 'n Mafia-styl noem).
Klemens van Alexandria skryf 'n paar dekades na Justinianus ook oor geduld. Hy sê die karakter van God skep 'n nuwe ekosisteem waarin Christene lewe, en geduld is een van die pilare van hierdie ekosisteem. Vir hom is Daniël 'n rolmodel, want Daniël kon in 'n vreemde ryk onder 'n vreemde heerser oorleef deur geduldig aan God vas te hou en te bly bid.
Origenes skryf ook oor geduld, en noem dit die lewensstyl wat Christene van nie-Christene onderskei. Danksy God se geduld in Christus, kon selfs die gewelddadige reaksie van Jesus se teenstanders God se rustige voltrekking van sy reddingsplan nie ontspoor nie. God gaan steeds voort om mense na die lig te begelei, selfs al het hulle Jesus vroeër verwerp en doodgemaak. Geen gelowige kan sonder geduld oorleef nie. Origenes was diep getref deur Paulus se woorde in Rom. 5:3-4: "Ons verheug ons ook in die swaarkry, want ons weet: swaarkry kweek volharding, en volharding kweek egtheid van geloof, en egtheid van geloof kweek hoop."
Tertullianus het in 204 n.C. ook 'n boek oor geduld geskryf. In hierdie tyd was die Romeinse vervolging in Noord-Afrika besonder erg (bv. die doodmaak van die gelowige Perpetua gebeur in die tyd dat hy sy boek skryf). Hy wys daarop dat die destydse samelewing neergesien het op geduld. Geduld was iets wat by magtelose mense en slawe gepas het – mense wat niks kon doen aan hulle lotgevalle nie. Daarteenoor is geduld die hart van die lewe van 'n gelowige. Dit is omdat God van nature geduldig is. God gee sy genade oorvloedig aan goeies en slegtes, aan Christene en aan ongelowiges. Daarom moet Christene ook geduldig wees. Deur hulle geduld sou Christene hulle vervolgers uitput en tot ander insigte bring. Christene se hoop op die opwekking uit die dood maak hulle geduldig. Hulle weet hierdie lewe is nie die laaste woord nie.
Nog 'n kerkvader, Ciprianus, skryf in 256 'n boek Oor die goedheid van geduld. Hy wys ook op God die Vader en Jesus se geduld, wat gelowiges moet navolg. In hierdie tyd was daar baie druk vanuit die Christengemeenskap om wraak op die vervolgers te neem. Jeugbendes is in Noord-Afrika gevorm om presies dit te doen. Ciprianus motiveer geduld op 'n nuwe manier: hy sê Christene moet geduldig wees omdat God gaan oordeel – beslis sal oordeel. Jesus sal kom om te oordeel, en op daardie dag sy vernederende vervolgde kinders optel en seën. Wanneer God se oordeel kom, sal almal wat ongeduldig wraak gesoek word ook die risiko loop om veroordeel word.
Aantreklike, mooi geloof
Christene wat geduldig was, en die oordeel aan God oorgelaat het, kon fokus op die uitleef van Jesus se waardes en styl. Toe mense in die antieke tyd sien hoe Jesus se volgelinge uit liefde leef, en hoeveel anders dit as hul wraaksugtige, gewelddadige manier van leef was, het hulle Christene geword. Geduld was die aantreklike kant van die vroeë kerk in 'n ongeduldige kultuur.
Ons gelykenis is oortuig hiervan. Christene is geroep om – soos God – geduldig te wees.
Vir Ciprianus is dit juis die wete dat die geduldige God wel eenmaal sal oordeel, wat geduld moontlik sal maak. Dit is ook die boodskap van ons gelykenis.
God se boodskap is dat Hý die kwaad sal uitroei. Aan die einde sal die skeiding kom. Aan julle vrugte sal julle geken word. Dié wat struikeling veroorsaak het en die wetteloses sal eenkant gesit word. Hulle wat daardie keuse gemaak het, sal vernietig word. 'n Verskriklike lot sal hulle tref – 'n vurige oond! Julle is in die wêreld gesaai – en daar is ook ander saad. Sorg net dat jy groei! Laat jou lig skyn. Jou lig is nou nog klein – eendag op die dag van die Here, sal julle so helder soos die son skyn!
Dit is 'n wonderlike prent wat Jesus skets, 'n verhaal vir die kinders van die koninkryk. 'n Wonderlike opdrag van die Koning aan sy kinders! Julle is geplant in die wêreld. 'n Prentjie – nie van die wêreld in die kerk nie, maar van die kerk in die wêreld!
Die saailand is die wêreld! Die kerk, die gelowiges, ek en jy, groei daar! Al is daar onkruid ook gesaai! Hier in die wêreld is die koninkryk van die hemel. Hier is ons deel van die koninkryk van die hemel; kinders van die koninkryk van God!