Die gevestigde orde in Europa grom al harder | Netwerk24
Die gevestigde orde in Europa grom al harder
Deur Leopold Scholtz 15 September 2018 00:00
Die gevestigde liberaal-demokratiese orde in Europa wys tans sy tande vir die regse populiste, wat as 'n gevaar vir die demokrasie gesien word.
Vandeesweek het die Europese Parlement met 448 stemme teen 197 besluit om die Europese Verdrag se art. 7 teen Hongarye in werking te stel. Dít om die Hongaarse regering van premier Viktor Orbán te straf vir die manier waarop hy die demokrasie uithol.
Dit kan in teorie beteken dat Hongarye sy stemreg in die EU verloor. Ofskoon die kans dat dit inderdaad gebeur na aan nul is, want ál die lidlande moet dit goedkeur – en ongarye (en Pole) sal dit veto.
Orbán is allesbehalwe 'n oortuigde demokraat. Reeds in Julie 2014 het hy 'n toespraak gehou waarin hy gesê het dat liberale demokrasieë noodwendig ekonomies misluk. Hy het daarom 'n "illiberale demokrasie" in die vooruitsig gestel – en sy dade wys duidelik wat hy daaronder bedoel.
Eerstens bepaal die grondwet, wat Orbán laat goedkeur het, dat die wenner van verkiesings outomaties 'n klomp parlementêre setels bykry. Dus het sy party, Fidesz, met net 48% van die stemme, 'n tweederdemeerderheid in die parlement, met die reg om die grondwet na willekeur te wysig.
Hy het sy eie ondersteuners as regters in die konstitusionele hof benoem; hy het die grense van kiesafdelings nuut laat trek op 'n manier wat Fidesz bevoordeel; hy het die ruimte van buiteparlementêre drukgroepe wat die demokrasie wil bevorder, gekniehalter en media deur sy ondersteuners laat oorneem sodat die mediadiversiteit aansienlik afgeneem het.
Hy het ook 'n vete teen die Hongaars gebore liberale miljardêr George Soros, en dit aansienlik moeiliker vir Soros gemaak om 'n private universiteit in Boedapest te bedryf. Orbán weier ook om vlugtelinge in sy land toe te laat.
Daar kan nie gesê word dat Hongarye onder Orbán 'n diktatuur geword het nie.
Daar kan nie gesê word dat Hongarye onder Orbán 'n diktatuur geword het nie. Hy het wel die demokrasie aansienlik ingeperk.
Die organisasie Freedom House, wat die demokrasie wêreldwyd dophou, gee Hongarye 'n punt van 3,71 uit 7 (1 is heeltemal vry en 7 heeltemal onvry). Op dié tabel, wat sedert 2009 gehou word, kan gesien word hoe Hongarye op die skaal van onvryheid terugsak.
Interessant aan die stemming in die Europese Parlement is dat Fidesz deel vorm van die konserwatiewe Europese Volksparty (EVP) se koukus. Al die ander lede van die EVP-koukus het téén Fidesz gestem. Dit sluit selfs die baie konserwatiewe Oostenrykse kanselier, Sebas­tian Kurz, se Oostenrykse Volksparty (ÖVP) in. Kurz is, net soos Orbán, teen die toelating van vlugtelinge gekant, maar hy steun die liberaal-demokratiese regstaat.
'n Soortgelyke proses is teen Pole se outoritêre regering aan die gang. Ook dít sal kragtens die EU se reëls waarskynlik nie slaag nie.