Die vervalle oë van die mummie van die farao gaan oop en ver­hel­der... hy knip-knip hulle en bekyk die wêreld om hom ná sy heront­waking. Hierdie herontwa­king is wat die antieke Egiptenare geglo het met hul dooies sou gebeur. Dit sou egter net plaasvind indien ’n afgestorwene se siels­bewussyn een­dag in die herinamaals daarin sou kon slaag om hom met sy dooie liggaam te herenig. Daarom moes die liggaam ná die dood bewaar — gemummifiseer — word, sodat dit vir die siel herken­baar sou wees wanneer die siel na die liggaam sou kom soek.
Die mens, ewig op soek na opwinding, het nou maar eenmaal ’n behoefte aan grilprente wat hom byna tot ’n paniese histerie kan skok. Net om agterna lekker te lag omdat hy so lekker geskrik het.
Dit was naamlik hul geloof dat die liggaam ná die dood bewaar moes word sodat die siel dit sou herken wanneer dié dit in die toekoms sou kom soek om daarmee herenig te word.
’n Mens se karakter en vermoë om rond te beweeg, is sy Ba genoem. Die Ba was iets soos ons begrip van ’n gees of ’n siel, en is gewoonlik as ’n voël voorgestel. Om vir ewig te lewe, moes die mens se Ba en Ka in die grafhelder met die mummie herenig word. Sodra dit gebeur het, sou die mummie ’n onsterflike (of Akh) word.
BO: ’n Mummie wat in die Vatikaan (die Rooms-Katolieke stad-staatjie binne-in die Italiaanse hoofstad Rome) bewaar word.
DIE ou Egiptenare het aanvanklik hul dooies sommerso in klein putte in die woestynsand begrawe. (Egipte is ’n woestynland, met die Nylrivier wat soos ’n lewensaar daardeur sny.)
Die warm en kurkdroë sand het die lyke vinnig laat ontwater en hulle in natuurlike “mummies” verander wat baie lewensgetrou gelyk het.
Balseming het tradisioneel sewentig dae geduur, waarvan veertig dae bestee is aan die droging van die lyk. Maar eers moes al die lewensbelangrike organe, wat die vinnigste ontbind, verwyder word. Net die hart is agtergelaat, wat die mummie nodig sou hê ten tyde van die oordeel in die hiernamaals.
Sowat vyftien dae is vir die toedraai opsygesit, en deur die hele proses was daar baie rituele en gebede.
Dodemaskers is ook gebruik, nie net om die gesig van die mummie te beskerm nie, maar dit kon ook as ’n plaasvervangende kop dien as die mummie se regte kop verlore sou gaan of beskadig sou raak. Sou die dooie se siel dan na die grafkelder terugkeer, kon hy die mummie aan sy masker uitken.
Nadat ’n ou Egiptenaar se lyk gebalsem en in linne toegedraai was, is dit in ’n mummie-kis geplaas, wat nie net die mummie teen wilde diere en grafrowers beskerm het nie, maar ook beskou is as ’n surrogaat-liggaam en ’n huis vir die oorledene se siel. Mummie-kiste lyk nie treurig of neerdrukkend nie en is met helder, vreugdevolle kleure versier. Dis omdat die Egiptenare vas geglo het dat die oorledene na ’n beter wêreld verhuis het.
REGS: ’n Doodkis van ’n amptenaar uit die Egiptiese Middel-Koninkryk (by benadering tussen 2040 v.C. en 1640 v.C.)
Ná die kisting is die dooie in ’n grafkelder neergesit—miskien saam met sy of haar pantoffels, grimering, ’n brood, ’n pragtige stoel, gunsteling-oorringe. Die mummie moes goed voorberei word om die lewe in die hiernamaals te geniet. Party mummies het die gereedskap van die werk wat hulle gedoen het, of die simbole van hul rang, saam graf toe geneem. Toetankamen is saam met sy kinderspeelgoed gevind.
Hoe anders sou ons byvoorbeeld geweet het dat ’n farao soos Ramses II erg moet gely het weens absesse in sy kakebeen en artritis in die heupe in sy later jare? Die moderne mens het inderdaad in ’n sekere sin die grieselige mummies van ouds weer “lewend” gemaak.
REGS: Die kop van die mummie van die farao Ramses II, met die linnedoeke verwyder, in 1889 afgeneem deur die Duitse Egiptoloog Emil Brugsch. Ramses II (of Ramesses II) was die seun van Seti I, waarvan die mummie bo-aan hierdie artikel afgebeeld is. (Op ’n stuitiger noot: Seti I was die pappie van hierdie mummie!)
SOWAT 225 km van die westelike oewer van die Nyl, in 'n groen oase wat Bahariya genoem word en ’n kort entjie per kameel van die stad Bawiti, lê ’n betreklik nuut ontdekte dodeakker uit Ou Egipte wat beroemd geword het as die “Vallei van die Goue Mummies”.
Daar word vertel dat ’n donkie in 1995 besig was om die woestyn oor te steek toe sy poot in ’n gat in die grond beland. Die donkie se baas het in die grond gewoel om die dier te bevry, maar toe net ’n groter holte ontbloot. Die nuuskierige man het dieper gegrawe en hom skielik van aangesig tot aangesig bevind met ’n mummie wat na hom toe terugstaar.
Daarna sou hy ’n onderwêreld binnegegaan het wat ’n Hollywoodse stelbouer nie maklik sou kon oortref nie—en die slaap begin versteur het van moontlik tot 10 000 mummies wat reeds baie lank hier begrawe lê. In elk van die grafkelders wat die argeoloë begin oopmaak het, is gemummifiseerde lyke gevind, uit die Romeinse tyd in die Egiptiese geskiedenis. (Sowat 250 mummies is oor verskeie seisoene hier uitgegrawe, maar volgens die hoof van die opgrawers, dr. Zahi Hawass, is daar baie meer—selfs meer as 10 000.)
Party skitter nog soos hulle met ’n dun lagie goud oorgetrek is, maar dié van ’n laer stand lê in groepe van vyf in eenvoudige gate in die rots ingeryg. Boonop kleef die geursel steeds aan hulle van die duur bestanddele waarmee hulle behandel is op die dag toe hulle ter ruste gelê is—enige tyd van 300 v.C. tot 300 n.C.
DIE artikel hieronder is reeds etlike jare gelede op die web geplaas, maar met die sterfte van die Noord-Koraanse leier Kim Jong-il in Desember 2011, is besluit om dit liewer tot ’n argief-artikel te relegeer, ten minste totdat die onsekerhede rondom die nuwe situasie opgeklaar is en die webblad sinvol opgedateer kan word. Die rede waarom die ou artikel nie heeltemal geskrap word nie, is dat dit steeds belangrike inligting oor die Koreaanse kwessie bevat.
Talle Suid-Koreaanse motors prut-prut mos darem orals op ons paaie rond en, as ’n mens aan dié land dink, sien jy dadelik ’n voorspoedige Oosterse vryemark-staat voor jou geestesoog.
Van Suid-Korea se naaste buurman, Noord-Korea, weet ons aansienlik minder. Ons weet dié staat is Kommunisties en miskien ook dat sy mense ’n totaal ander lewenspeil as die mense in die Suide handhaaf (kop vir kop is hulle omtrent sewentien keer armer as die Suid-Koreane).
Maar Noord-Korea, wat op 9 Oktober 2006 sy eerste eksperimente kernbom laat ontplof het, lê kort-kort oorhoop met die vrye wêreld oor sy einste kernarsenaal. Net wanneer almal dink hy hou hom by sy ooreenkoms om sy kernwapenprogram te laat vaar, laat hy weer almal wonder presies waarom hy skielik internasionale kernkrag-inspekteurs verbied om die aftakeling van sy kernwapeninstallasie verder te inspekteer.
Oorgenoeg rede om Noord-Korea ’n slag van naderby te beskou en die vrae te beantwoord veral van mense wat die historiese agtergrond van hierdie stokou konflik nie ken nie.
Eintlik kan alles teruggevoer word na die Tweede Wêreldoorlog toe Duitsland, Italië en Japan teen feitlik die hele res van die wêreld gebaklei het.
Pleks van ná die Wêreldoorlog ’n enkele verenigde land te word, is dit egter in twee dele opgesplits. Die Noorde, wat deur troepe van Sowjet-Rusland beset is, het Kommunisties geword. Die Suide, waar Amerikaanse soldate hulle ingegrawe het, het dié lot gespaar gebly.
En dis hierdie verdeling waarin daar soveel dekades daarna steeds die kiem sou skuil van ’n broedertwis wat katastrofale gevolge vir die hele wêreld sou kon hê.
NOORD-KOREA, amptelik die Demokratiese Volksrepubliek van Korea, lê in Noordoos-Asië—in die noordelike deel van die Koreaanse Skiereiland. Dit word aan die noordekant begrens deur China, aan die noordooste deur Rusland, aan die ooste deur die See van Japan, aan die suide deur Suid-Korea en aan die weste deur die Geel See.
Volgens ’n raming in 2008 woon byna 23 en ’n halwe miljoen mense in Noord-Korea (teenoor iets meer as 48 miljoen in Suid-Korea). Die gemiddelde bevolkingsdigtheid in die Noorde is meer as 180 per vk. km, maar die bevolking is baie ongelyk versprei en bewoon veral die laagliggende vlaktes in die weste. Sestig persent van die totale bevolking is ’n tyd gelede reeds as stedelinge geklassifiseer.
MET SY streng gesentraliseerde Kommunistiese regering is Noord-Korea prakties ’n diktatuur. Voor die dood van Kim Il Soeng in 1994, was die uitvoerende mag gesetel in ’n president, wat die staatshoof was, en ’n premier, wat tegnies aan die spits van die regering gestaan het. Kim Il Soeng het sy seun Kim Djong Il as sy opvolger aangewys, maar dié het nie die presidentskap oorgeneem nie. Ingevolge ’n wysiging van die grondwet in 1998 sou die voorsitterskap van die Nasionale Verdedigingskommissie, ’n posisie wat deur Kim Djong Il beklee word, as Noord-Korea se hoogste amp beskou word. Sedert 11 April 2007 is Kim Yong Il egter ook die premier van Noord-Korea.
Die wetgewende mag berus in teorie by die Opper-Volksraad met 687 lede wat regstreeks vir vier jaar verkies word. Die raad vergader in die reël net ’n aantal kere per jaar, terwyl sy daaglikse pligte deur ’n staande komitee behartig word.
Maar die rigiede, gesentraliseerde (staatsbeheerde) ekonomie se fondamente is al ’n hele tyd lank aan die verkrummel. Ná die stigting van die Demokratiese Volksrepubliek in 1948 is alle nywerhede genasionaliseer en die landbou gekollektiviseer. Dog hier in die eerste dekade van die 21ste eeu het Noord-Korea te kampe met ernstige ekonomiese probleme.
Met Sowjet-Russiese steun het Noord-Korea toe ’n weermag opgebou wat baie sterker as dié van Suid-Korea was. Noord-Koreaanse leiers het blykbaar gedink dat Amerika vanweë sy destydse buitelandse beleid nie sou ingryp nie. Voorts het hulle gereken dat die Verenigde Nasies magteloos sou wees. Deur Suid-Korea te verower, sou die Kommuniste die hele strategiese Koreaanse Skiereiland beheer, wat ’n brug tussen Japan en die Asiatiese vasteland vorm.
In die res van die twintigste eeu sou daar verdere staatkundige woelinge wees waarby altwee Koreas betrek is, maar die droom van Koreaanse eenwording het lewend gebly in die hele Koreaanse Skiereiland. Die hemelsbreë ideologiese kloof tussen Noord en Suid het dit egter steeds slegs ’n droom laat bly.
Intussen het ’n landwye voedselkrisis, wat in 1995 begin het, in 1996 ’n wydverspreide hongersnood in Noord-Korea geword. Dinge wat tot die krisis bygedra het, was onder meer die onttrekking van voedselsubsidies deur die Sowjet-unie en China in die vroeë 1990’s, die kumulatiewe uitwerking van die regering se landboubeleid en ’n reeks ernstige vloede en droogtes. Voedseltekorte word steeds ondervind.
Die wêreld hou asem op en baie mense hoop dat dit uiteindelik, wie weet, tot ’n aftakeling van die lang diktatuur in die Noorde en ’n hereniging met die Suide kan lei—en die totstandkoming van ’n groter staat wat die beginsels van die vrye mark onderskryf.