Harald V van Noorweë - Wikipedia
Koning Harald V in 2010
17 Januarie 1991 – hede
Märtha van Swede
21 Februarie 1937, Skaugum
Harald V (* 21 Februarie 1937 in Skaugum naby Oslo) is sedert die afsterwe van sy vader op 17 Januarie 1991 koning en seremoniële staatshoof van Noorweë.
1 Funksies as staatshoof
2 Lewe en koninklike gesin
Funksies as staatshoof[wysig]
Die Koninkryk Noorweë is 'n konstitusionele monargie, en as sy seremoniële staatshoof voer Harald V naas belangrike konstitusionele verantwoordelikhede oorwegend representatiewe funksies uit. Die Noorse kabinet word - afhangende van die spesifieke parlementêre situasie - deur hom formeel bekragtig of ontslaan.
Die Noorse parlement (Stortinget) word volgens die Noorse grondwet elke jaar deur Harald V plegtig geopen, en net soos die monarge van die Verenigde Koninkryk dra ook die Noorse koning die jaarlikse wetgewende program van die regering voor wat in sy naam regeer. Hierdie toespraak staan as troonrede (Noors: trontale) bekend.
Die Noorse regering vergader gewoonlik elke Vrydag onder voorsitterskap van die koning en die kroonprins in die statsråd ("Staatsraad") in die koninklike kasteel in Oslo. Tydens hierdie byeenkomste lê die regering sy besluite aan die koning voor, en volgens die parlementêre en grondwetlike praktyk word die besluite deur die monarg bekragtig. Wetsontwerpe sonder sy handtekening is ongeldig. Die koning het teoreies die reg om wetsontwerpe van die regering, wat teen die Noorse grondwet indruis, te veto. Sedert die regeringstydperk van koning Haakon VII het egter geen Noorse monarg meer regstreeks by die politieke debatte betrokke geraak nie.
Die koning voer daarnaas elke week 'n privaat gesprek met die Noorse eerste minister (Noors: statsminister) en die minister van buitelandse sake (utenriksminister) waartydens hy oor die belangrikste perspektiewe van die land ten opsigte van die binne- en buitelandse beleid ingelig word.
As die formele opperbevelhebber van die Noorse weermag handhaaf die koning daarnaas ook nou bande met die hoogste offisiere van die leër, die lugmag en die vloot. Harald V het self 'n militêre opleiding as offisier ontvang. As die opperhoof van die Evangelies-Lutherse Staatskerk van Noorweë het die koning ook noue bande met die biskoppe en kerkleiers van die land.
Lewe en koninklike gesin[wysig]
Koning Harald V is die seun van Olav V en kroonprinses Märtha van Noorweë (Märtha van Swede) en 'n lid van die Duitse Huis Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, 'n sylyn van die Huis Oldenburg. Hy is die eerste Noors-gebore koning sedert Olav IV in die jaar 1370. Sy leuse is Alt for Norge ("Alles vir Noorweë").
As 'n jong seun het prins Harald tydens die Tweede Wêreldoorlog eers enkele maande lank in Swede gebly en later na die Amerikaanse hoofstad Washington, DC verhuis. Op 7 Junie 1945 het hy egter weer na Noorweë teruggekeer. Hy het 'n openbare skool, Smestad skole, en later Oslo Katedralskole bygewoon waar hy sy Examen Artium (matriek) afgelê het. Hy het sy opleiding aan die Noorse Militêre Akademie en aan die Balliol-kollege in Oxford (Verenigde Koninkryk) voltooi. Toe koning Haakon VII in 1957 oorlede is, het sy pa Olav V koning van Noorweë geword, terwyl Harald as kroonprins gefungeer het. Reeds in 1958 het hy tydens die afwesigheid van sy vader as kroonprinsregent in die Statsråd gefungeer.