André Schwartz vertel van sy gesondheidstrydAndré Schwartz (Foto: Facebook) Die bekende “Ek wil jou nooit weer sien”-sanger, André Schwartz, het onlangs bekend gemaak dat hy al vir meer as ŉ jaar aan motorneuronsiekte (MNS) ly. Hy het tydens ŉ onderhoud met Hannes van Wyk op Kwêla openhartig gepraat oor hoe dit sy lewe beïnvloed. “Dit was ŉ lang pad. Ek was besig met die pantomime, die jaar voor verlede jaar, en ons het tong oefeninge gedoen. Ons was besig met ŉ r-klank toe ek agterkom dat net ŉ deel van my tong werk,” het Schwartz gesê. “Ons het toe in April verlede jaar begin met repetisies vir Sound of Music, en ek kom toe weer dieselfde probleem met my tong agter.” Schwartz is daarna na twee neuroloë toe om uit te vind wat fout is. Hulle het ŉ paar toetse gedoen en die tweede neuroloog het ŉ maand later die diagnose gemaak dat hy MNS het. Die dokter wou wel ŉ tweede opinie kry, so Schwartz is na nog ŉ neuroloog toe om nog toetse te doen, waarna die diagnose bevestig is. “Motorneuronsiekte beteken basies dat jou liggaam afsluit. Maar die wonderlike ding vir my, en die rede hoekom ek hieroor wil praat, is dat vir die eerste keer is daar iets op die mark wat kan help teen die siekte,” het Schwartz gesê. Schwartz het ook gesê dat hy gelukkig is om relatief aan die begin van die siekte daarmee gediagnoseer te word. Hy verduidelik dit as ŉ lang proses van uitskakeling, omdat baie ander siektes hulself as MNS kan voordoen. Daarom moes hy soveel toetse ondergaan om by die uiteindelike diagnose uit te kom. MNS kom gewoonlik in vier fases – eers tot by die skouers, dan tot jou middellyf, dan tot die heupe en dan die bene. Schwartz sukkel tot dusver met verswakking in sy skouers en hande. Schwartz het gesê hy het dadelik aan “die einde” gedink toe hy sy diagnose hoor. “Wanneer jy sulke nuus kry, dink jy soort van aan wat al in jou lewe gebeur het, en [jy vra jouself]: ‘Is ek reg om te gaan?’ Dis nogal ŉ interessante proses van bestekopname doen van jou lewe, met daai ding in jou agterkop.” Joost van der Westhuizen, wat ook MNS gehad het, is in 2017 oorlede na ŉ ses jaar lange stryd teen dié siekte. Joost en Schwartz het mekaar goed geken en Schwartz het gesê hy het dadelik aan Joost gedink toe hy van sy eie diagnose uitvind. “Mens praat met die dokter en jy vra hoeveel tyd jy het. Dit kan twee jaar, drie jaar, ses jaar wees, en dan weet jy reeds vir ŉ jaar lank dat jy dit het. Dan dink jy: ‘Het ek dalk nog net ŉ jaar oor?’ Ek dink die onsekerheid van hierdie siekte vang ŉ mens verskriklik,” het hy gesê. André saam met sy ma, Ina. (Foto: Facebook) Schwartz het eers slegs vyf mense vertel, maar hy wou eers vir sy ma vertel voordat hy met die media begin praat het. “Ek en my ma was op my plaas en ons het buite gesit toe ek haar vertel het. Ek het haar in ŉ stadium vertel waar ek geweet het hoe ek die siekte gaan hanteer. Daar is nou ook vir die eerste keer medikasie wat dalk kan werk. So ek kon vir my ma sê hiér is wat fout is en hiér is die hoop. “Ek is nie bang om te gaan nie. Dit gaan met ons almal gebeur. Ek het ŉ wonderlike lewe gehad tot dusver, en as dit nou moet gebeur dan gebeur dit. My grootste bekommernis is my ma. Ek weet daar is baie mense wat na haar sal kyk, maar niemand kyk na iemand soos jy self na jou ma kyk nie. Dit is my grootste probleem,” het hy gesê. Schwartz het reeds stappe geneem om sy leefstyl te verander om die aanwakkering van die siekte te vertraag. “Een van die grootste dinge wat die siekte aanwakker is iets soos stres, so ek het net besluit dit is weg. By my bemarkingsmaatskappy doen ek nou net konsepte en verder niks. Ek het mense wat my gehelp het met my eetgewoontes en my hele dieet verander. Ek rus ook meer, want mens moet luister na jou liggaam,” het hy gesê. Alhoewel Schwartz stres wil verminder, is hy nie van plan om minder te sing nie. “Ek sien dat ek in die toekoms net meer en meer gaan doen. Hierdie ding het my laat besef waarvan ek die meeste hou. Ek is lief vir sing, en ek wil dit meer doen. Ek kan ook op ŉ breër vlak oor die ding (MNS) praat. As iemand net kan huis toe gaan na ŉ konsert en iewers iemand anders ŉ bietjie hoop kan gee, jis, dan gaan ek ŉ baie gelukkige mens wees,” het hy gesê. Schwartz het gesê hy het in hierdie tyd net agtergekom hoe baie mense daar is wat hom liefhet. “Ek het natuurlik gesukkel met die diagnose, jou hele lewensuitkyk verander. Wat jy gedink het is ŉ toekoms, is glad nie meer daar nie en wat jy gedink het is more, is ŉ twyfel. Maar om agter te kom hoe lief mense vir jou is en hoe baie mense omgee, het my gevang, want dít verwag mens nie,” het hy gesê. Kyk die volledige Kwêla-onderhoud hier.