Vruggebruik, gebruiksreg en bewoningsreg van 'n eiendom - Jy en die RegJy en die Reg
Tuis › Artikels › Vruggebruik, gebruiksreg en bewoningsreg van 'n eiendom
Wanneer 'n persoon oor die eiendomsreg, of dominium, van 'n saak beskik, kan hy as uitgangspunt daarmee doen net wat hy wil. Hierdie reg kan egter beperk word wanneer 'n ander persoon 'n beperkte saaklike reg oor daardie eiendom verkry. Vir die doeleindes van sakereg word daar onderskei tussen persoonlike regte en saaklike regte.
'n Persoonlike reg bind die persoon. Die eiendom is dus nie daardeur gebonde nie, bv. wanneer jy met jou buurman ooreenkom dat jy in sy swembad mag swem. Die ooreenkoms geld net tussen jou en die buurman en wanneer jy doodgaan, verval dit. Wanneer die buurman sy huis verkoop, kan jy nie outomaties aanhou om in die swembad swem nie; die ooreenkoms was net tussen die persone en nie oor die eiendom nie.
'n Saaklike reg verbind die eiendom. Dis daarom afdwingbaar teen die eienaar van die grond, asook sy opvolgers in titel. Saaklike regte word onderverdeel in saaklike serwitute en persoonlike serwitute. Hierdie twee tipes serwitute word so volg verduidelik:
'n Saaklike serwituut is 'n beperkte saaklike reg waardeur 'n persoon in sy hoedanigheid as eienaar van die eiendom gebruik- of genotbevoegdhede kry oor daardie erf.
Persoonlike serwitute is waar die serwituuthouer in sy persoonlike hoedanigheid beperkte saaklike regte oor die eiendom kry. Dit word ten gunste van 'n spesifieke persoon geskep, bv. lewenslange vruggebruik of bewoningsreg.
Hierdie artikel het dus te doen met persoonlike serwitute. Die drie algemeenste vorms van persoonlike serwitute is usufructus, usus en habitatio of, soos hulle algemeen bekend staan, vruggebruik, gebruiksreg en bewoningsreg.
'n Persoonlike serwituut, bv. 'n bewoningsreg, kan baie groot frustrasie skep vir ongeduldige erfgename wat hulle erfporsie wil gebruik.
Die verskille tussen hierdie tipes regte is baie tegnies, maar dis belangrik aangesien die tipe reg bepaal presies wat die persoon met die reg kan doen:
Vruggebruik gee jou die reg om die saak van 'n ander, asook die vrugte of opbrengs daarvan, te gebruik. Die persoon kan byvoorbeeld die huis gebruik en hy kan ook die huurgeld daarvan kry, of jy het vruggebruik oor 'n lemoenplaas, dus mag jy daar woon en ook die lemoene verkoop.
'n Persoon wat slegs gebruiksreg het, mag nie die vrugte of opbrengs daarvan kry nie. Hy mag dus nie die vrugte van die eiendom verkoop, skenk of uitverhuur nie.
Die reg op bewoning gee die reghebbende daarvan die reg om op die eiendom te bewoon, maar dit sluit ook die reg in om die gedeelte waar hy mag woon te verhuur. Die nadeel van so 'n bewoningsreg is dat die reghebbende nie die vrugte van die saak mag gebruik nie, maar slegs die gedeelte waarop hyself geregtig is mag verhuur. Jy het byvoorbeeld bewoningsreg op 'n lemoenplaas, dus mag jy in die huis bly en ook die huis uitverhuur, maar jy mag nie die lemoene van die plaas verkoop nie.
As daar gekyk word na 'n woonstel is daar baie min verskil tussen vruggebruik en bewoningsreg, aangesien die enigste vrugte van hierdie saaklike reg die huur daarvan sal wees en dus is die twee regte in hierdie opsig basies dieselfde.
Saaklike regte ontstaan wanneer dit by die akteskantoor geregistreer word. 'n Saaklike reg is dus nie geldig tensy dit by die aktekantoor geregistreer is nie.
Gebruik dus die regte terme wanneer jy vir iemand 'n persoonlike serwituut oor jou eiendom wil gee. Kyk watter tipe reg sal die beste by jou situasie pas.