PressReader - Landbouweekblad: 2018-04-20 - Boereplan: Spuit fnuik in­drin­gers boom vir boom
Boereplan: Spuit fnuik in­drin­gers boom vir boom
In­drin­ger­plan­te, soos lan­ta­na, swart­wat­tel en selfs soet­do­ring, het boe­re aan die Oos-Kaap­se kus en bin­ne­land raad­op. ’n Me­ga­nie­se balk­spuit wat die in­drin­gers vas­vat, be­spaar so­wat 30% aan ar­beid, tyd en gif­kos­te
Landbouweekblad - 2018-04-20 - Lbw | Inhoud - NA­VRAE: Mnr. Jo­hann Els, e-pos: jo­hann­fels@ gmail.com
Boe­re het ’n nu­we hulp­mid­del ge­kry in die oor­log teen jong in­drin­ger­bo­me. ’n Boer het ’n me­ga­nie­se balk­spuit ont­werp waar­van die sproei­ers deur ’n snel­ler­wer­king ge­ak­ti­veer word om jong bo­me in­di­vi­du­eel te be­spuit. Die dwars­balk van die staal­balk­spuit met staal­arms en sproei­ers kan tot op ’n hoog­te van 2,5 m oor bo­me be­weeg en maak tot 80% van in­drin­gers op die veld dood.
Nie net speel mnr. Jo­hann Els van die plaas G­len Kei by Kom­ga op dié ma­nier klaar met die hard­nek­ki­ge in­drin­gers nie; hy be­spaar tot 30% aan gif­kos­te en ar­beid. “Een dag se spuit roei meer bo­me uit as wat 20 men­se met knap­sak­ke kan reg­kry.”
Sy seun, ook Jo­hann, be­stuur die plaas op die oe­wer van die Kei­ri­vier waar hul­le met bees­te en wild boer.
Jo­hann sr., wat ook grond­ver­skui­wings in die om­ge­wing doen en ’n werks­win­kel be­sit, het die balk­spuit op die­self­de be­gin­sel ge­grond as spui­te wat vir on­kruid­be­stry­ding aan­ge­wend word. “Die voor­deel van die spuit is dat hy ten vol­le me­ga­nies is en geen e­lek­tro­nie­se be­heer no­dig het nie.”
Die spuit be­staan uit ’n balk met 18 staal­arm­pies en 36 sproei­ers, so­wat 300 mm van me­kaar af daar­op, wat aan ’n 5 000 li­ter-gif­tenk op ’n wa ge­kop­pel is. Die sproei­ers is aan ’n arm ge­kop­pel wat te­rug­ge­druk en deur ’n snel­ler­wer­king ge­ak­ti­veer word soos die spuit oor die jong boom­pies be­weeg.
“As die balk­spuit oor die boom be­weeg, raak die arm­pie aan die boom, wat die arm op­druk, die kraan oop­druk en gif op die spuit. Daar­na val die arm te­rug, die kraan gaan toe en geen gif word ver­der ver­mors nie,” sê Jo­hann.
Die spuit se druk kom van ’n sen­tri­fu­ga­le pomp, wat deur ’n hi­drou­lie­se mo­tor aan­ge­dryf word. Die mo­tor is aan die trekker se hi­drou­lie­se kop­pe­ling ge­kop­pel. Die o­pe­ra­teur kan die pomp van­uit die ka­juit aan- en af­ska­kel.
’n Hi­drou­lie­se si­lin­der pas die hoog­te van die dwars­balk tot hoog­stens 2,5 m aan. Dit word ook van­af die trekker be­heer.
Met die kantarms oop­ge­swaai, is die he­le balk 10 m wyd. “Die kantarms swaai na bin­ne om ver­voer te ver­ge­mak­lik. Dan is die balk so­wat 4 m wyd.”
Die tenk het ’n klein te­rug­vloei van die pomp af om te ver­se­ker die gif bly ge­meng. Daar is ook ’n klein vars­wa­ter­tenk op die wa so­dat die stel­sel ná die tyd met skoon wa­ter uit­ge­spoel kan word. “Dit ver­se­ker dat die o­pe­ra­teur nie aan die gif bloot­ge­stel word nie.”
As die tenk vol gif is, weeg die spuit so­wat 6,5 ton. ’n Trekker wat daar­die ge­wig kan trek, sal ge­bruik moet word. Op meer heu­wel­ag­ti­ge ter­rein is ’n gro­ter trekker no­dig.
“Jy be­spaar eer­stens baie aan ar­beid en t­wee­dens aan gif­kos­te, want jy hoef nie meer aan­een te spuit nie. Ek meen jy ver­rig meer op een dag as wat 20 men­se met knap­sak­ke kan reg­kry,” sê Jo­hann.
Nog ’n voor­deel is dat o­pe­ra­teurs be­vei­lig word. “As jy met gif werk, is daar baie rig­ly­boom
ne van toe­pas­sing. Dit be­hels hand­skoe­ne, be­sker­men­de kle­re, ge­sig­skerms en mas­kers. Al wat op die trekker no­dig is, is ’n fil­ter in die ka­juit wat die lug sui­wer.”
Hy sê boon­op kan hy nou ’n gif ge­bruik wat “al­les dood­maak” aan­ge­sien net die boom ge­spuit word. Dié soort gif is aan­sien­lik goed­ko­per. “Jy kry tog ’n bie­tjie ska­de op die gras, ve­ral as daar ’n bie­tjie wind is. Daar­om moet jy ver­kies­lik op ’n wind­stil dag spuit.”
Jo­hann ge­bruik nou bre­ë­spek­trum- (of nie-se­lek­tie­we) plant­do­ders, soos Tou­chdo­wn For­te (reg.nr. L7305 , Wet 36 van 1947) en Roun­dup (reg.nr. L0407). Vir aan­een spuit moes hy duur­der plant­do­ders ge­bruik, soos Brow­ser (reg.nr. L7357) en Brush-off (reg.nr. L4535), wat spe­si­fiek vir bre­ë­blaar­onkruid ge­for­mu­leer is.
Jo­hann het die balk­spuit met ver­skeie proef­lo­pies ge­toets. In een ge­bied waar hy drie maan­de ge­le­de ge­spuit het, is so­wat 80% van die bo­me uit­ge­roei.
“Gif bly maar die e­nig­ste ma­nier om die jong in­drin­ger­bo­me te be­veg. Nog ’n ma­nier om van die bo­me ont­slae te raak, is om die bo­me af te kap en met gif te be­spuit, maar dit is duur en verg baie tyd en ar­beid.”
Dit is on­ge­luk­kig nie moont­lik om tus­sen bo­me te on­der­skei nie. Die gif maak e­ni­ge bo­me dood. “Jy moet dus eers die ge­bied wat jy be­han­del, mooi on­der­soek. As jy sien dit is net do­ring­bo­me kan jy maar die ge­bied met
die spuit be­han­del,” sê Jo­hann.
Hy sê dat in­heem­se bo­me ge­woon­lik so­wat 4 m tot 5 m hoog is. “Om­dat die balk­spuit net tot op ’n hoog­te van 2,5 m kan spuit, word net jong in­drin­ger­boom­pies be­spuit.”
Jo­hann be­veel aan dat jy die ge­bied ná be­han­de­ling dop hou. “Loop twee we­ke ná be­han­de­ling deur die ge­bied en ta­kel boom­pies wat nie ge­vrek het nie. Dan kan jy met knap­sak­ke daar­deur gaan en die boom­pies be­spuit, of af­kap en be­spuit.”
GROOT­LIKS VAN SKROOT GE­MAAK
Jo­hann het die voor­deel dat hy baie skroot­ys­ter in sy werks­win­kel het waar­mee hy van sy werk­tuie kan bou. Die de­le wat hy moes aan­koop, was die ron­de staal, spuit­kop­pe en die wa­ter­tenk wat op die wa­en­tjie ge­mon­teer is.
Hy sê as ie­mand self so iets be­plan, kan die leng­te van die balk vol­gens die ter­rein aan­ge­pas word. “’n Wy­er balk kan vir ’n plat ge­bied ge­bruik word en die balk kan kor­ter ge­maak word as die ter­rein heu­wel­ag­ti­ger is.”
Dié nuts­man­boer sit eg­ter nie stil nie. “Ek werk aan nog ma­nie­re om in­drin­ger­plan­te te be­veg, maar dié plan­ne is nog net in ’n kon­sep­fa­se . . .”
REGS: Mnr. Jo­hann Els.
BO: Die he­le een­heid be­staan uit ’n 5 000 li­ter­gif­tenk wat op ’n wa­en­tjie ge­mon­teer is, die spuit­balk, ’n klein ten­kie met skoon wa­ter en ’n sen­tri­fu­ga­le pomp.
Dit is jong soet­do­rings soos hier­die wat groot pro­ble­me vir vee­boe­re ver­oor­saak.
BO: Mnr. Ron­nie Baart­man, een van Jo­hann se werk­ne­mers, de­mon­streer hoe die op­lig van die arm die spuit ak­ti­veer. LINKS: Die arm en spuit is aan me­kaar ge­kop­pel en word in­di­vi­du­eel ge­ak­ti­veer soos die balk oor die bo­me be­weeg. ON­DER: Die balk is 10 m...