Neef se kole | Stomp op die vuur
Category Archives: Neef se kole
Stories en vertellinge uit die pen van my neef, D.B.Jamneck.
Soos die wintertjie begin naderkom en ek hom vroegoggend begin ruik so begin die jaglus ook naderkom. Deesdae is dit 'n gesukkel vandat Jaap sy jagplaas verkoop het. Ons het so lank daar gejag dat ek al sekere bome in die veld begin herken het en nee, ek praat nie van maklike herkenbare groot bome nie, ek praat van bome en bosse soos daardie struik waaronder die rooibok eendag ingeval het nadat die koeël hom getref het.
Ek kon nie verstaan hoekom die bok nie lê waar ek hom soek nie. Op die gids se "dis mis" het ek hom net aangegluur. Ek weet wanneer ek droog maak en hierdie was nie een van daardie kere nie. Gelukkig het die bok 'n laaste stuiptrek skop gegee en met 'n "Hau.…!" het die man die mooi knykoprooibok onder die bos uitgesleep.
Hoekom dit 'n gesukkel is omdat ek nie deur al die jare wat ons by Jaap gejag het, regtig kontak opgebou het op ander jagplase nie. Nou is dit elke keer 'n gerondvallery tussen onbekende plekke en meer nog, onbekende mense. Een ding wat nie twee is nie is dat hierdie wildbedryf vir ons gewone biltongjagters maar baie vol slaggate is welke gate maar gevul is met 'n paar vreemde kreature. Verstaan my mooi, ek wil nie veralgemeen nie, maar wragtag, ek is al in die paar jaar wat ons nie meer by Jaap jag nie 'n paar keer lekker ingeloop. Dis ingeloop, al is daar oor en weer korrespondensie, jagkontrakte, skriftelike bevestigings, you name it , in plek.
Jy sien, die probleem is afstand. As die jagter eers daar aangekom het, na 'n moerse vêr geryery, dan het die kreatuur jou aan die, hoe sal ek dit nou stel, teer plekkies, beet en kan hy redelik hard druk. Hoe vêrder jy gery het hoe sterker maak jy sy hand. Skielik is die vooraf gereelde 4-springbokke en 1-gemsbok per jagter nou slegs een springbok per jagter en 2-gemsbokke vir die hele groep van 6. Help jou veel jy pluk die papiere uit, daai papiere help jou net niks as jy bykans 900km van die huis af sit nie.
Of skielik, word die vark wat jy geskiet het se tande benodig vir iets (lees: iemand) en al soek jy nou al jare na so vark, is dit net hoe dit is. Of skielik is 'n dier baie duurder, of daar is nou minder gidse, of die yskas werk eenvoudig nie. So kan ek op die lysie aangaan en aangaan en ek is seker elkeen wat hierdie lees, as hy/sy elke jaar jag, het ook sy eie stuiwer om by te gooi.
Wat my bekommerd maak is dat uit elke drie jagtogte daar minstens een so kreatuur was wat met voorbedagte rade jou na sy plaas gelok het. En elkeen los so bitter gevoel in die bek, in die nersderm, of laat jou bloed en pensmis meng. Eerder as om goeie herinneringe van jou jag, waarna jy al van die einde van die vorige seisoen uitgesien het, te hê, is die teendeel waar.
Maar eintlik dwaal ek af. So wanneer ek die winterreukie kry begin ek ernstig jagplek soek. Ek lees my vereniging se tydskrif, ek lees ander verwante tydskrifte, ek gaan op die internet. Dit doen ek alles met groot afwagting en opgewondenheid.
Miskien is ons die jaar gelukkig en maak ons weer 'n plaas vas waarheen ons jaarliks kan teruggaan. Waar die boer naderhand jou vriend word en waar wedersydse vertroue
onskendbaar bestaan. Waar hy jou aan die begin van die jaar bel en vra watter tyd hy vir jou groep moet oophou. Dis wat ons altyd by Jaap gehad het en dit was lekker. Jy was nie kwesbaar nie en hy het ook geweet dat die oggend wat jy ry, behalwe vir die gebruikte maar opgevoude beddegoed, die kamp so agtergelaat word soos jy dit op aankoms gekry het.
Dan begin die skokke. Die manne adverteer biltong jagte, maar dis seker vir buitelandse biltongjagters want wragtag, die pryse laat my en my tjekboek saam steier. Dis 'n prys vir hout, 'n prys vir afslag, 'n prys vir die voertuig, 'n prys vir oorslaap, 'n prys vir die jagdag, en wragtag, by sommige selfs 'n prys vir die ys en so gaat hulle voort.
Dan praat ek nie eers van die bokke nie. Party se pryse werk per elke sentimeter van die horing. Aai mense ek kom bok skiet, nie horings nie. Party vra per kilogram maar ô wee, maak tog seker hoe daardie kilogram bereken word. Nie almal het dieselfde definisie van karkas gewig nie. Ook besluit elke ou sommer op sy eie wat as 'n trofee kwalifiseer. Geen Roland Ward of SCI as standaard nie, nee dis eerder sy eie standaard. En boetie, maak 'n foutjie en skielik word jy sommer aangeslaan om as trofee jagter bok, verblyf en dagfooie te betaal.
Ek dink nie ek is alleen in my denke nie. My mede jagvriende, almal ouens wat regtig nie 'n sukkel bestaan voer nie maar ook nie Oppenheimers is nie, stem saam. Ek besef terdeë dat die boere moet geld maak. Maar kom ek gee bietjie die inset van 'n ou wat kom jag vir vleis:
Jy sien, gewoonlik gaan mammie nie saam nie. Sy bly by die huis en doen haar ding want sy gun jou die tydjie weg saam met die manne en, in my geval, dink ek partykeer sy sien meer uit na my jagtrip sodat sy bietjie van my ontslae kan wees. Maar jy gaan haar ook bietjie moet wegvat in die jaar;
Baie van die manne verkoop professionele tyd vir 'n lewe. Daardie ure wat jy nie by die werk is nie se verlies aan inkomste is ure waarvan die koste onafwendbaar tot die totaal van jou jagpaket moet bygetel word;
Baie van die ander manne moet verlof neem. Onthou daar is nog mammie en kinders wat ook graag saam met pappie op verlof wil gaan;
Omdat jy nie verkoelingsgeriewe het nie en/of meer nog omdat jy nie tyd het om na jou terugkoms jou eie vleis te werk nie, staan die slagter ook nog bakhand om sy aansienlike deel tot jou koste te voeg. Dis nie snaaks om nadat jy reeds baie geld vir jou bokke (en die gepaardgaande koste) betaal het nog die slagter se rekeningkie ook te moet betaal nie. Dis nie vreemd om 'n slagtersrekening van etlike duisende rande te betaal nie. Onthou, weereens, mamma is ook nog daar en jy kan nie al die geld op jouself spandeer nie;
Dan moet jy nog daar kom, ammunisie koop, kos koop, drinkgoed koop ens, ens;
Om die som te laat klop kan jy eenvoudig nie net een bokkie skiet nie. Werk bietjie uit wat kos daardie rooibok, springbok of wat se bok ook al, as jy net een skiet;
As jy in die algemeen die somme maak, my ou maat, koop biltong by jou slagter, gaan skiet op die skietbaan 'n paar uitsoek skote op een of meer van die papier bokke wat deesdae so volop is en vat mamma na een van die wildtuine toe om jou behoefte aan die veld te versadig. Jy gaan baie kleingeld oor hê!
Hoe meer ek die jaarlikse pryse beskou en al die ekstratjies wat bykom hoe meer voel ek 'n woeling en 'n bitterheid begin in my opwel. As dit so aanhou is dit nie lank nie of ek begin net met die verkyker en kamera jag daar op plekke wat regte jag verbode is. Ek begin ook al hoe meer besef dat die pryse van jag uiteindelik die ondergang van hierdie ongelooflike voorreg gaan wees. Dit gaan net eenvoudig te duur begin word om Jannie sy eerste bok te laat skiet en die spesiale gevoel van jag en alles wat dit bring, te laat ervaar. Hoe jammer is dit nie.
Miskien het dit tyd geword, vir ons kwesbares, om dan nou maar almal as 'n eenheid en volgens die ou leuse van "Eendrag maak Mag" net vir een jaar glad nie te gaan jag nie. Miskien sal die manne wat ons so duur laat betaal, dan beter verstaan wat die biltongjagter werklik vir jag beteken.
Die Kritiese Oomblik
Die lewe bestaan, as mens mooi daaroor gaan dink, uit verskeie kritiese oomblikke. Baie keer is daardie oomblik ook die einde van 'n lewe. Wat verstaan mens onder 'n kritiese oomblik? My gevoel is dat dit daardie oomblik is waarin jou besluit iets onomkeerbaar kan verander. Net jou besluit, nie die van iemand anders nie, joune!
Wat bedoel ek daarby? Laat ek verduidelik: wanneer jy besluit om die sneller trek, verander jy onomkeerbaar iets. Dit is 'n kritiese oomblik vir 'n bok of mens. Dit is daardie oomblik wat jy besluit, of gekonfronteer word met die besluit, om te doen of nie te doen nie. Sou jy die besluit neem om wel skiet, bv. na 'n bok, verander daardie oomblik die lewe van die bok en ook van jou. As dit 'n goeie skoot is, het jou besluit 'n lewe geneem en jy is dankbaar as jagter. As dit 'n slegte skoot is, het jou besluit steeds onomkeerbare gevolge. Jy kan nie die koeël terugroep nie, jy kan nie die skoot herplaas nie, jy kan, met ander woorde, nie die gevolg van jou besluit verander nie. Die oomblik, die kritiese oomblik, is verby en jy het gedoen of gelaat. Jou bok is dood, gekwes, misgeskiet of die bok weet nie eers van die kritiese oomblik waarby jy te staan gekom het nie.
Ek dink dit is waar bokkoors vandaan kom. Dit is daardie kritiese oomblik van die besluit om jouself te verbind tot 'n onomkeerbare gevolg. Dit veroorsaak 'n skielike verandering in die gemoed van die jagter, dit is die besluit om te doen(of nie te doen nie) en dit kom vinnig, dit is hoekom ek dit 'n kritiese oomblik noem. Die bok gaan nie heeldag stilstaan nie en jy word verplig om die besluit te neem. Soos een goeie vriend van my en 'n ervare vlieënier altyd sê: " Jy moet maak boetie, jy moet maak, daar is nie tyd vir wonder nie…!" Daardie besef laat skielik die spreekwoordelike bloeddruk opgaan en maklik word dit 'n bewerigheid. Party jagters hanteer dit beter as ander. Hulle absorbeer die druk en kry die skielike bewerigheid onder beheer. Ander gaan aan die bewe en die kritiese oomblik veroorsaak 'n slegte skoot of geen skoot nie.
Ek dink dat as ons almal eerlik is met mekaar dan sal ons vir mekaar sê dat ons dit steeds ervaar na baie jare van jag. Daar is 'n skielike gewaarwording van opgewondenheid, wanneer ons besef dat die bokke nou hier is en dat daar nou geskiet en raak geskiet moet word. Met ander woorde, dat die kritiese oomblik aangebreek het. Hoe meer ervare die jagter, hoe makliker hanteer hy/sy dit.
Ek het al baie gewonder of die behoefte wat by so baie jagters bestaan vir die gebruik van alkohol in die jagveld, nie juis bestaan vanweë die benoudheid oor die hantering van die kritiese oomblik nie. Dit maak die neem van die besluit dalk makliker?
Miskien het die kritiese oomblik betreffende die besluit om te skiet ook 'n groter impak vanweë die feit dat daar na 'n lewende dier geskiet word en dat ons nie werklik wil doodmaak nie? Dalk is dit waar die behoefte aan drank in die veld vandaan kom? Die gebruik daarvan verdof die gewete of maak dit net in die algemeen makliker om die sneller te trek, om dood te maak?
Ook is dit so dat dit kan gebeur dat daar, op die kritiese oomblik, iets gebeur wat die hele aanloop daartoe en die voorsiene gevolg heel kan verander na iets wat glad nie beplan was nie. Met ander woorde dat daar op die kritiese oomblik en sonder die jagter se toedoen, terselfdertyd iets gebeur wat die hele prentjie kan verander. In die jagveld het dit al by twee geleenthede oor 34-jaar van jag met my gebeur.
Die eerste was met 'n koedoebul wat langs die lyndraad gestaan en neuk het met 'n bul aan die ander kant. Ek was aan't jag en was afgelaai op 'n gedeelte van die plaas met die opdrag om deur die bepaalde stuk bos te jag tot teen die lyndraad waar ek opgelaai sou word. Met die dat ek by die lyndraad arriveer, staan die bul plankdwars langs die draad, so 200 meter van my af en mik-mik na die bul aan die anderkant van die draad.
So besig was hy met die intimidasiestryd dat hy sy gewone aard van absolute waaksaamheid heeltemal vergeet het en glad nie gelet het op die dood wat skielik hier uit die bosse te voorskyn gekom het nie. Die 375H&H Magnum het lekker stil in die skietstokke gaan lê met die kruisie wat stewig vassuig aan sy blad. Met die druk van die sneller, en spesifiek op daardie oomblik, (die kritiese oomblik), swaai die bul om en in stede van 'n goeie skoot tref die 230grein punt hom slegs deur die heel agterste punt van die een long en my moeilikheid was spreekwoordelik, ge-book. Dit was baie later toe ek hom met die hulp van 'n vriend(dit is 'n ander baie goeie storie) gekry het.
Die tweede keer was so twee naweke terug toe ek daar in Vryheid se wêreld rooibokke en voëls gejag het. Ons het die troppie rooibokooie in 'n oop vlakte gekry, so naby aan 400-meter. Ek en die PH het van die Cruiser afgeklim en rustig nader beweeg met 'n enkele struik as dekking. Hulle was so 120- tot 150 meter van ons af, toe die PH die stokke vir my neersit. "Man, maar dit was 'n goeie reënjaar!" was die eerste gedagte wat deur my kop geflits het toe ek na die troppie ooie so deur die teleskoop loer. Die gras was plek-plek hoër as die bokke se rûe en net die koppe en daardie ou dun nekkies se boonste gedeelte was sigbaar.
In volle aanskoue van my vrou en die ander manne agter op die Cruiser, wat so 200-meter agter ons was, was ek glad nie van plan om mis te skiet of 'n kans te waag nie. Ook was dit maar 'n klompie jong ooitjies en met twee springbokke reeds in die vrieskas by die huis as eetvleis, was ek opsoek na 'n groter bok vir biltong.
Ek gryp toe die stokke en tree so vyf tree terug waar daar bietjie hoër grond was sodat ek hulle beter kon beskou en sien terselfdertyd 'n mooi ooi, so bietjie verder en eenkant van die troppie af, plank dwars staan. Sy het agterdogtig getuur na die vreemde ding met sy cammo-gewaad. Die PH kon haar nie mooi sien nie maar, en al is hy nog lekker jonk, het hy genoeg teenwoordigheid van gees aan die dag gelê om nie ook te probeer kyk en so die kans te laat misluk nie. Met die dat ek die .243 op die skietstokke neersit, het die kruisie lekker gemaklik op die blad vasgesteek en het ek ge- squeeze.
Met die klap van die skoot, letterlik, en op die kritiese oomblik, sien ek haar deur die teleskoop draai. Vir 'n oomblik was my hart in my keel en toe kom die "doep" van die koeël wat kontak maak en sy verdwyn uit die teleskoop. Toe die PH komplimenteer oor die goeie skoot en vra waar ek haar geskiet het, het ek geantwoord: "Laag op die nek" maar, het ek by myself gedink: "As sy anderkant toe gedraai het, was dit deur die boud in die pens in en as ek 'n millisekonde later geskiet het was dit mis!" Sy het letterlik haar nek in die koeël se pad inbeweeg. Hierdie keer en dankie tog, was die dier se optrede op die kritiese oomblik vir my goed. My gewone dankgebedjie was derhalwe so sekonde langer as gewoonlik; 'n man wil darem werklik nie ten aanskoue van jou vrou sleg skiet nie!
So is dit derhalwe my gedagte dat, as 'n ou mooi gaan dink oor jou huidige lewe, bestaande uit die nou en hier, jy sal besef dat dit die resultaat is van besluite geneem of nie geneem nie, dinge gedoen of nie gedoen nie, of gebeure wat plaasgevind het en waaroor jy geen beheer gehad het nie, op die verskeie kritiese oomblikke wat op jou pad gekom het. Ook is dit my mening dat dit onafwendbaar is dat jy in die toekoms en nie net in die jagveld nie, en selfs op 'n daaglikse basis, daardie kritiese oomblikke gaan beleef. 'n Mens kan maar net in die geloof handel met die vertroue dat jy op die regte oomblik, die kritiese oomblik, jouself met verantwoordelikheid sal bind tot die regte handeling of late.