1 Wylie (2007) ondersoek die moontlikheid of die verwoording van die San-wêreldbeskouing, spesifiek die ekologiese strategieë en inheemse kennissisteme soos opgeteken in tekste van Alan James en Antjie Krog, ’n gelokaliseerde basis vir ’n Suid-Afrikaanse ekokritiek kan verskaf. In Vital se artikel (2008) word J.M. Coetzee se roman Life and times of Michael K ondersoek as voorbeeld van die verweefdheid van postkoloniale en ekologiese denke. Vital beredeneer die betekenisimplikasies daarvan om ’n ekologies-georiënteerde literêre kritikus in Suid-Afrika te wees en pas Oritz se idee van transkulturaliteit toe in ’n poging om ons land se diverse kultuurgeskiedenisse byeen te bring. Hier kan ook bygevoeg word dat Martin moontlik die vroegste poging aangewend het om vorm te gee aan ’n Suider-Afrikaanse ekokritiese teorie met haar DLitt-studie (1999).
3 Steyn (1999:41) stel ’n konvensionele boerderystelsel, waar gekonsentreer word op finansiële gewin sonder inagneming van die grond, teenoor ’n bestuurstelsel gebaseer op bewaringsboerderypraktyke, waar die strategie is om die grond te beskerm en te verbeter en deur goeie beplanning van grondgebruik op lang termyn ’n verbetering in produksie te verseker.
9 Barnard verklap in ’n onderhoud met Die Burger: “Dis my pa en ma se storie. Sy is Hanna in die boek en hy is Flip. Dis hul regte name ook. Krisjan, die verteller, is die een karakter wat nooit bestaan het nie” (Le Roux 1987:9). Dokument word dus deur skrywersverbeelding gefilter om die roman te skep.
14 Die Wêreldatlas vir Suid-Afrikaners (2004:7) klassifiseer Suid-Afrika as een van die wêreld se droër lande op grond daarvan dat nie eers ’n kwart van die land deur standhoudende waterlope gevoed word nie en dat minder as een tiende van ons totale reënwater in riviere beland, teenoor die wêreldgemiddeld van 31 persent.
15 Verwysings wat vanaf hierdie punt in die artikel bloot met ’n bladsyverwysing aangedui word, verwys na die betrokke roman van Barnard of Du Plessis wat op daardie oomblik ter sprake is.
16 Volgens Coetzee (2000:14) is die ervaring dat die boer se identiteit gekoppel is aan die grond waarop hy boer – ’n onderskeidende gegewe in die tradisionele plaasroman – terug te voer na die feit dat die boer se intense saamleef met die grond (“die mens wat op die veld arbei, is deel daarvan en groei soos ’n boom al vaster aan sy omgewing”) die persepsie voortgebring het dat grond en identiteit sinoniem is. Nutall (1996:220) neem die eerste koloniale besitname van grond as die beginpunt van die Afrikaners se verhouding daarmee. Ook Coetzee (1988:6) wys daarop dat die plaas vir geslagte lank uitgebeeld is as die natuurlike milieu van die Afrikaner en dat die persepsie geheers het dat die plaas die enigste plek is waar die Afrikaner se identiteit optimaal tot verwesenliking kon kom.
17 In hierdie denkwyse word iets van die ideologie van C.M. van den Heever se plaasromans weerspieël, naamlik die persepsie dat die Afrikaner sy onafhanklikheid en (uiteindelik) sy identiteit sal verloor as hy sy basis in grondbesit verloor (Coetzee 1988:110).
19 In die eerste afdeling is ook op vollediger wyse verwys na die faktore wat tot die ontwikkeling op die gebied van die Afrikaanse plaasroman bygedra het.
20 Hierdie inligting wat in die roman voorkom, word ook gestaaf deur Reimold en Gibson (2005:39–44).
23 Hierdie woorde impliseer ’n wysiging ten opsigte van die kolonialiserende ingesteldheid van kommodifisering van grondgebied. Die siening dat ’n gebied nie deur mense besit word nie, maar dat mense deur ’n gebied besit word, word deur Ashcroft e.a. (1989:180) beskou as ’n postkoloniale aspek van plekbenoeming waarin die duidelike breuk met koloniale diskoerse blyk.