Brusellose het my lewe verwoes en dit kan ook met jou gebeur! | Landbou
Brusellose het my lewe verwoes en dit kan ook met jou gebeur!
Elke maand word verslae ontvang oor hoe brusellose besig is om te versprei in Suid-Afrika. Dit is elke boer se verantwoordelikheid om die verspreiding van brusellose te stop. Dr. Frans Banting, 'n veearts wat die siekte al vir 40 jaar het, vertel sy storie.
Antwoord 1 321 keer gelees
Siekte in beeste
Die siekte staan ook bekend as Besmetlike Misgeboorte (BM) of in Engels Contagious abortion (CA). Brusellose is 'n kuddesiekte. As een bees positief toets in 'n kudde, word die hele kudde as besmet beskou. BM word deur die bakterie Brucella abortus bovis veroorsaak. Besmette koeie en dragtige verse bly gewoonlik permanente draers van die kiem en kan die siekte vir jare versprei deur bakterieë uit te skei. Die uier en baarmoeder is die belangrikste organe wat besmet word. Bloed en spierweefsel kan egter ook vir 'n kort periode besmet wees en só die siekte hierdeur aan die mens oordra. Hierdie metode van oordraging geskied egter selde. Produksieverliese kom voor deurdat diere wat positief vir brusellose toets, geslag moet word.
Bykomende finansiële verliese word gely as gevolg van:
1.	Koste van 'n aborsie
2.	Koste van perinatale mortaliteit
3.	Koste van tydelike onvrugbaarheid
4.	Verlengde tussenkalfperiodes
5.	Koste van vervangingsuiwelkoeie
6.	Koste van vervangingsbulle
7.	Koste as gevolg van die mortaliteit van sero-positiewe koeie
8.	Melk- en vleisproduksieverliese
(Inligting verskaf deur Dr. Chris van Dijk, dairyvetza@outlook.com)
Dragtige koeie en verse wat vir die eerste keer besmet word en geen immuniteit teen die siekte het nie, aborteer meestal op vier tot sewe maande van dragtigheid. So 'n fetus is dikwels haarloos en ongeveer 30 tot 40 sentimeter lank. Volwasse, dooie kalwers kan ook gebore word. Swak kalwers kan ook voorkom. In enkele gevalle kan besmette diere vir 'n tweede keer aborteer, maar dit is seldsaam. Na so 'n aborsie sit die nageboorte gewoonlik vas. Tydelike onvrugbaarheid na 'n aborsie asook mastitis (uierontsteking) kom ook soms voor. Chroniese besmette diere kan 'n kniegeswel of higroom ontwikkel. Koeie wat draers van brusellose is, toon geen tekens van die siekte nie en kan jaarliks normaal kalf. Die gevaar bestaan egter dat sulke koeie die siekte oor 'n lang tydperk van jare kan dra en na ander diere versprei. Besmetting in bulle is seldsaam en van minder belang.
Brusellose in mense
In mense staan brusellose as Maltakoors of wisselkoors bekend. Wisselkoors word deur Brucella abortus bovis veroorsaak en Maltakoors word deur Brucella melitensis, wat in bokke voorkom, veroorsaak.
Mense raak besmet deur een van die volgende:
1. Inneem van rou melk, roomys, botter en kase wat besmet is.
2. Eet of hantering van besmette rou of halfgaar vleis, biltong of vleisprodukte. Hierdie risiko is klein omdat die brusellosekiem nie hou van droë, warm omgewings nie. As die dier in 'n abattoir geslag en gehang word (die pH verlaag) is die risiko van brusellose minimaal.
3. Deur aanraking en hantering van 'n besmette dooie of lewende kalf, baarmoedervloeistof of nageboorte of bulstring. Veral as hulp verleen word met 'n moeilike geboorte of verwydering van 'n dooie kalf is die gevaar van besmetting groot.
4. Toevallige naaldprikke wat die entstof bevat, of storting en sproei van Stam 19- of RB 51-entstof op die slymvlies van die oog of mond, asook oop wonde.
5. As besmette materiaal ingeneem word (melk, vleis, vleisprodukte, bitong) of op slymvliese te lande kom (baarmoedervloeistof of vloeistof van kalf) kan die persoon besmet word. So 'n besmetting kan deur die oë, mond, neusholte of selfs deur die vel geskied en brusellose veroorsaak.
Dr. Frans Banting is reeds langer as 40 jaar met die siekte besmet. Ongeveer twee weke na die besmetting plaasgevind het, het die eerste akute aanval begin.
•	Koors: Die hoogste koors met gloede van die hele liggaam, asook sweetuitbarstings kom veral in die nag voor. Die ergste aanvalle kom tussen 22:00 en 01:00 voor. Gedurende die oggend en vroegmiddag van 07:00 tot 14:00 is daar gewoonlik geen koors nie.
•	Spierpyne a.g.v. spierontsteking, veral in die kuite en bobene.
•	Gewrigsontsteking en pynlike gewrigte. Veral die knieë en hande is pynlik en geswel.
•	Hoofpyn: Dit is nie 'n gewone hoofpyn nie, maar wel 'n baie skielike en erge steekhoofpyn op 'n gelokaliseerde plek. Dit hou nie lank aan nie, maar dit voel asof 'n lang spyker in jou kop ingeslaan word. Dit verdwyn gewoonlik binne 'n minuut en kan selfs net 'n paar sekondes duur.
•	Moegheid: 'n Onbeskryflike moegheid kom dikwels voor. Dit duur dikwels baie lank – enigiets van een week tot 6 maande.
•	Verswakking en spierswakheid: Dit word soms so erg dat 'n persoon nie meer kan werk nie.
•	Gewigsverlies en chroniese diarree: 'n Persoon kan binne enkele weke tot 'n maand enigiets van 3 tot 10 kg verloor.
•	Depressie: Verlies van belangstelling in die lewe.
•	Slapeloosheid: 'n Persoon word dikwels wakker in die nag (veral tussen 22:00 en 24:00) en kan nie slaap nie of slaap sleg.
•	Eetlus: eienaardig genoeg word die eetlus nie aangetas nie. Bogenoemde simptome word dikwels met die van gewone griep verwar en 'n korrekte diagnose word in baie gevalle nie betyds gemaak nie.
Die meeste akute gevalle gaan binne 'n maand of twee verby. In 'n groot persentasie van pasiënte ontwikkel chroniese (langdurige) besmetting met min of meer die volgende simptome:
•	Spier en gewrigspyne
•	Erge moegheid met 'n tipiese patroon. Gedurende die oggend en vroeë middag voel die persoon normaal. Vanaf ±15:00 tot laat in die nag is die moegheid erg. Dit herhaal daagliks en kan maande of selfs jare aanhou.
•	Spierverswakking: 'n Normale lewe is dikwels nie meer moontlik nie.
Indien die siekte vroeg gediagnoseer en behandel word, kan die pasiënt herstel. 'n Diagnose word deur middle van 'n positiewe bloedtoets bevestig. Ongelukkig is dit 'n feit dat baie geneeshere nie die siekte herken nie of weinig kennis daarvan dra.
'n Diagnose word in sulke gevalle nie suksesvol gemaak nie. Behandeling bestaan uit die toediening van verskeie antibiotika tesame met anti-inflammatoriese middels, pynstillers en multivitamienes.
Antibiotika word deur die mond toegedien vir drie tot vier maande terwyl binne-aarse middels vir vyf agtereenvolgende dae tesame met aarvoeding toegedien word. In chroniese gevalle word die behandeling herhaal indien tipiese simptome ervaar word. RB51-entstof as 'n oorsaak van brusellose in mense kan nie met gewone bloedtoetse opgespoor word nie – en reageer nie op gewone behandeling nie – laat jou dokter weet as jy 'n vermoede het dat RB51 die oorsaak van infeksie kan wees.
In ernstige gevalle kan dit nodig wees om die pasiënt vir 'n lang tydperk siekteverlof toe te staan. In sommige gevalle is dit selfs raadsaam om af te tree of van werk te verander. Hierdie siekte met sy nagevolge kan dus 'n persoon se hele lewe en loopbaan verander of kortknip.
Beeste word deur middel van 'n bloedmonster getoets. Wanneer daar 'n vermoede is dat die siekte in 'n kudde voorkom, moet die volgende prosedure gevolg word: Toets alle diere ouer as 18 maande op die plaas. Positiewe diere word met 'n C op die nek gemerk. Laat slag alle positiewe reageerders so gou moontlik (onder 'n Rooikruispermit).
Toets die kudde elke twee maande totdat twee negatiewe toetse verkry is. Toets weer ses maande later en daarna jaarliks. Indien volwasse koeie aangekoop word, moet hulle eers getoets word. Brusellose is 'n Staatsbeheerde siekte. Gebruik die beskikbare entstowwe (Brucella Stam 19 en RB 51) en dien hulle volgens voorskrif toe.
Wanneer diere aangekoop word, kry eers 'n verkopersverklaring dat die diere uit 'n gesertifiseerde brusellosevrye kudde afkomstig is. Kwarantyn die diere en toets hulle weer. Verse moet afsonderlik aangehou word totdat hulle gekalf het. Verse word getoets as hulle vier tot vyf maande dragtig is en dan weer as hulle gekalf het.
Moet nooit verdagte besmetlike materiaal soos dooie kalwers, lewende swak kalwers of vrugvliese sonder handskoene of oogbeskerming hanteer nie. Moet nooit rou melk van onbekende, ongetoetste kudde drink nie.
Onthou: 'n brusellose-besmette vers, koei, dooie kalf of rou melk is 'n tydbom en kan jou lewe drasties verander of totaal verwoes.