PressReader - Beeld: 2017-05-13 - Let op na slag­ga­te wan­neer jy huis koop
Let op na slag­ga­te wan­neer jy huis koop
Beeld - 2017-05-13 - HUISGIDS - Li­net­te Re­tief 1. Die be­dra­ding 2. Die dak 3. Wa­ter­ska­de 4. Die fon­da­ment
Voor­ne­men­de huis­ko­pers be­hoort nie ’n bank­waar­da­sie van ’n ei­en­dom met ’n hui­s­in­spek­sie te ver­war nie. Bank­waar­da­sies word ge­doen om te be­paal of daar ge­noeg waar­de in die ei­en­dom is om ’n huis­le­ning te reg­ver­dig – nie om moont­li­ke de­fek­te te i­den­ti­fi­seer nie.
“In die Ver­e­nig­de S­ta­te word waar­da­sie en hui­s­in­spek­sie ge­kom­bi­neer in een pro­ses wat as waar­de­be­pa­ling be­kend staan – en vol­gens wet moet al­le hui­se hier­die pro­ses slaag voor­dat die koop­tran­sak­sie voort­gaan,” sê Gerhard Kot­zé, be­stu­ren­de di­rek­teur van die Re­alNet-ei­en­doms­a­gent­skap­groep.
“In Suid-A­fri­ka is dit eg­ter af­son­der­li­ke funk­sies en die ver­koop is ge­woon­lik nie on­der­wor­pe daar­aan dat die huis ’n pro­fes­si­o­ne­le in­spek­sie vir die op­spo­ring van de­fek­te slaag nie, ten­sy die voor­ne­men­de ko­per dit in die koop­kon­trak laat spe­si­fi­seer,” ver­dui­de­lik Kot­zé.
Hy wys daar­op dat die bank se waar­deer­der werk vir die bank, nie vir die ko­per nie, en dat baie waar­da­sies dees­dae e­lek­tro­nies ge­doen word, wat be­te­ken dat die waar­deer­der mis­kien nie eens die ei­en­dom be­soek nie.
Die doel van ’n hui­s­in­spek­sie, daar­en­teen, is om die voor­ne­men­de ko­per teen die hoë kos­te ver­bon­de aan die her­stel­werk van on­voor­sie­ne of on­be­ken­de pro­ble­me te be­skerm.
Hier­die soort in­spek­sies, sê Kot­zé, word ge­woon­lik aan­be­veel vir be­jaar­de ko­pers wat op ’n vas­te in­kom­ste le­we, ou­ers met jong kin­ders en eer­ste ko­pers met mi­ni­ma­le er­va­ring van die ei­en­doms­mark.
“In­spek­sie kan ook ko­pers help om die keu­se tus­sen nuut ge­bou­de of be­staan­de hui­se te maak om­dat die al­ge­me­ne ge­hal­te van hui­se nie net op grond van ou­der­dom be­paal kan word nie. Met nu­we hui­se is daar die voor­deel van die bou­ers­waar­borg, as­ook die feit dat nu­we kon­struk­sies een­vou­dig móét vol­doen aan die Na­si­o­na­le Bou­re­gu­la­sies wat vei­lig­heid, struk­tu­re­le sta­bi­li­teit en vol­hou­baar­heid dek,” ver­dui­de­lik hy. “Met be­staan­de hui­se is daar meer ver­an­der­li­kes. Maar in al­le e­ras van huis­kon­struk­sie was en is daar hui­se wat ge­hal­te­vak­man­skap weer­spie­ël en an­der wat nie. En al­le hui­se, nuut of oud, het de­fek­te wat nie vir die on­ge­skool­de oog sig­baar is nie.”
Kot­zé sê dit is eers wan­neer hier­die de­fek­te deur ’n pro­fes­si­o­ne­le in­spek­teur uit­ge­wys word dat ko­pers ’n in­ge­lig­te keu­se kan maak.
In­tus­sen, sê hy, kan ko­pers wat vir die eer­ste keer na ’n huis gaan kyk, be­dag wees op die vol­gen­de po­ten­si­ë­le pro­ble­me, ook be­kend as die top­vier op die mees­te hui­s­in­spek­teurs se ly­sies:
Dit sluit in e­lek­trie­se ri­si­ko’s en de­fek­te, in­slui­tend a­ma­teur­be­dra­dings­werk en ou ver­deel­bor­de.
Hier­die pro­ble­me moet op­ge­los word, en die ver­ko­per moet ’n e­lek­trie­se na­ko­ming­ser­ti­fi­kaat van ’n o­n­af­hank­li­ke en ge­ak­kre­di­teer­de e­lek­tri­si­ën kry voor­dat die voor­ne­men­de ko­per die koop­kon­trak on­der­te­ken.
Dit sluit in pro­ble­me soos roes, los of ont­bre­ken­de te­ëls, lek­ka­sies en ver­rot­te hout.
Dak­ke kan baie duur wees om te her­stel en daar­om is dit e­wen­eens be­lang­rik dat die pro­bleem A­ma­teur­ag­ti­ge be­dra­ding is een van die “groot vier” op hui­s­in­spek­teurs se ly­sie.
op­ge­los word voor­dat die oor­drag van die ei­en­dom plaas­vind. Nog ’n op­sie is om ’n pro­fes­si­o­ne­le kwo­ta­sie te kry van wat die her­stel­werk sal kos en die be­drag van die koop­aan­bod af te trek.
Dit sluit in lek­ka­sies en klam­mig­heid van bin­nens­hui­se bron­ne soos die a­re­as rond­om bad­dens, toi­let­te, of las­plek­ke van py­pe in die mu­re.
Weer eens is dit raad­saam om ’n des­kun­di­ge me­ning oor die pro­bleem in te win.
Die vol­le om­vang van wa­ter­ska­de of sty­gen­de klam­mig­heid is dik­wels nie vir die leek sig­baar nie.
Juis daar­om word daar nou in som­mi­ge pro­vin­sies ook ’n lood­gie­ter­ser­ti­fi­kaat ver­eis.
Pro­ble­me op hier­die front sluit in swak af­voe­ring of klei­ag­ti­ge toe­stan­de, wat daar­toe kan lei dat fon­da­men­te swel of kraak.
“As jy e­nig­sins ver­moed dat die fon­da­ment van ’n huis be­ska­dig is, be­hoort jou eer­ste re­ak­sie te wees om weg te stap,” maan Kot­zé.
“As jy eg­ter reg­tig van die ei­en­dom hou, dring aan op ’n pro­fes­si­o­ne­le in­spek­sie, ver­kies­lik deur ’n in­ge­ni­eur, voor­dat jy e­ni­ge aan­bod maak of kon­trak on­der­te­ken.”