Vanuit die perspektief van Matteus 13 vier die gemeente die koninkryk van God met verwondering, oorweldig deur die onoortreflike waarde daarvan. Die verhaal van Jakob se stryd om Ragel as vrou te kry, kan reeds as 'n herinnering dien van die soort ywer wat geëis word vir die koninkryk waaroor Jesus se gelykenisse handel. Romeine 8 se loflied maak ons verwondering soveel groter.
29 Jakob het sy reis voortgesit na die land van die mense in die ooste toe. 2Hy het onverwags uitgekom by 'n put in die veld waar drie troppe kleinvee lê. Die wagters het die kleinvee by hierdie put laat suip. Daar was 'n groot klip op die bek van die put, 3en wanneer al die veetroppe daar bymekaar is, rol die wagters die klip weg en dan gee hulle vir die vee water. Daarna sit hulle weer die klip terug op sy plek op die bek van die put.
Ons gee die hele konteks van Matteus 13 hier.
en Ek hulle gesond maak nie. '
Die gelykenis van die onkruid tussen die koring
24Hy het nog 'n gelykenis aan hulle voorgehou en gesê: "Die koninkryk van die hemel kan vergelyk word met 'n man wat goeie saad op sy land gesaai het. 25Een nag, toe die mense slaap, het sy vyand gekom en onkruid tussen die koring gesaai en verdwyn. 26Toe die groen koring opskiet en in die aar begin kom, het die onkruid ook sigbaar geword. 27Die slawe van die boer kom sê toe vir hom: 'Meneer, het u nie goeie saad op u land gesaai nie? Waar kom die onkruid dan vandaan? '28Hy antwoord hulle: 'Dit is 'n vyand se werk. ' Die slawe sê toe vir hom: 'Wil u hê ons moet dit gaan uittrek? '29Nee, sê hy, as julle die onkruid nou bymekaarmaak, sal julle die koring saam uittrek. 30Laat altwee saam groei tot met die oes. In die oestyd sal ek vir dié wat oes, sê: Maak eers die onkruid bymekaar en bind dit in bondels om dit te verbrand, maar bring die koring na my skuur toe."
Die gebruik van die gelykenisse
34Al hierdie dinge het Jesus vir die mense in gelykenisse geleer, en sonder 'n gelykenis het Hy hulle niks geleer nie. 35So moes vervul word wat die Here deur 'n profeet gesê het:
"Ek sal gelykenisse gebruik
as Ek praat;
Ek sal bekend maak
wat geheim gebly het
van die skepping af."
Verklaring van die gelykenis van die onkruid
36Daarna het Jesus van die mense af weggegaan huis toe. Sy dissipels kom toe by Hom en vra: "Verduidelik tog vir ons die gelykenis van die onkruid in die land."
37Jesus antwoord: "Hy wat die goeie saad saai, is die Seun van die mens. 38Die saailand is die wêreld. Die goeie saad, dit is die mense van die koninkryk; die onkruid is die aanhangers van die Bose; 39die vyand wat die onkruid saai, is die duiwel. Die oes is die voleinding van die wêreld; dié wat oes, is die engele.
40"Soos die onkruid bymekaargemaak en met vuur verbrand word, so sal dit by die voleinding van die wêreld wees. 41Die Seun van die mens sal sy engele stuur, en hulle sal uit sy koninkryk verwyder almal wat ander mense in sonde laat val, en almal wat die wet van God oortree, 42en sal hulle in die brandende oond gooi. Daar sal hulle huil en op hulle tande kners. 43Dan sal die gelowiges in die koninkryk van hulle Vader skitter soos die son.
Jesus sê toe vir hulle: " 'n Profeet word oral erken behalwe in die plek waar hy grootgeword het, en in sy familiekring."
Ons plaas hier ekstra stof oor die hele hoofstuk om 'n breër konteks vir die gelykenis van die saaier te verskaf.
Hierdie gedeelte van Matteus – wat 'n mens kan tipeer as die weerspieëling van die gemengde ontvangs wat Jesus onder die Joodse volk gehad het, hfst. 11-13 – word nou afgesluit met die derde toespraak van Jesus, die sogenaamde koninkryksrede van hoofstuk 13.
Dit bestaan uit 'n reeks van agt gelykenisse, ingelei deur die toonaangewende gelykenis van die grond, waarskynlik beter bekend as die gelykenis van die Saaier (of die saad). As jy dit egter wil tipeer in terme van die funksie van die gelykenis, dat dit op die ontvangs van die koninkryk fokus, is dit beter om dit die gelykenis van die grond te noem. Dit maak veral sin omdat die res van die gelykenisse in die hoofstuk almal 'n kant van die koms en ontvangs van die koninkryk beklemtoon, met die een oor die onkruid tussen die koring wat ook besonder prominent is, en ook apart aan die dissipels verklaar word.
Dit is ook belangrik om die volgende in ag te neem in jou interpretasie van gelykenisse. Gelykenisse word deur baie geleerdes beskou as 'n verhaal wat net een punt wil maak wat 'n mens deur goeie eksegese en goeie kennis van die wêreld waarvoor dit geskep is, kan agterkom. Dié manier van lees, word egter toenemend bevraagteken in studies oor metafore en die teorieë oor die betekenis wat lesers aan 'n teks gee. Dit beteken dat 'n mens met reg die veelvlakkige betekenis van die onderskeie gelykenisse kan ontgin, om só 'n ryk en gevarieerde boodskap daaruit te put. Die gelykenisse interpreteer immers ook vir ons, nie net ons die gelykenisse nie. Dit is 'n lewende woord aan ons wat deur God se Gees gebruik word om met ons te praat.
Net so is daar baie pogings al aangewend om die onderliggende struktuur van die rangskikking van die gelykenisse in hierdie hoofstuk te beskryf. Hoewel die idee – dat die gelykenis van die saad die toon aangee – redelike steun geniet (met die ander gelykenisse wat dan verdere perspektiewe daarop verleen) is daar nóg 'n belangriker indeling wat 'n mens help om die hoofstuk te verstaan.
JESUS ONTMAGTIG DIE SKARE MET GELYKENISSE: Jesus is in die eerste helfte van die hoofstuk, vers 1-36, meesal met die skare langs die see op die strand besig (vgl. 13:2,34). Soms het Hy, waarskynlik terwyl die skare nog daar was, net met die dissipels gepraat, toe hulle nader gekom het aan Hom, om sy dieper verklaring te hoor (13:10-23). Maar in die breë is Hy met die skare besig. In totaal het hy dus vier gelykenisse hier met die skare gedeel sonder verdere verduidelikings aan hulle – die gelykenis van die grond, die onkruid tussen die koring, die mosterdsaad en die suurdeeg. "Sonder gelykenisse het Hy hulle niks vertel nie," sê Matteus, sodat die Skrif vervul sou word uit Ps. 78:2, hoewel die gelykenisse aan die skare op 'n negatiewe aanwending van die Psalm dui.
JESUS BEMAGTIG DIE DISSIPELS MET GELYKENISSE: In die res van die hoofstuk, vers 36-53, is Jesus net met die dissipels binne die huis besig, nadat die skare weggestuur is (13:36). Hy verklaar die gelykenis van die onkruid tussen die koring en gebruik nog vier gelykenisse – die gelykenis van die skat, die pêrel, die treknet en die skrifkenner met nuwe en ou skatte. Die laaste een kan ook net 'n beskrywende opmerking wees, maar het met die tema van die koninkryk te make en word dus as gelykenis interpreteer.
Dit bevestig ook die veelvlakkige betekenis van die gelykenisse.
Die laaste perikoop van die hoofstuk handel oor die verwerping in Nasaret wat nie deel van die koninkryksrede vorm nie.
Die gelykenis van die grond – 13:1-9
Jesus lewer dié gelykenis langs die See van Galilea vanuit 'n skuit op die see aan 'n skare wat op die strand bly staan het. Die detail van die gelykenis van die grond is vir ons baie bekend. Die saad word in vier kontekste, vier tipes grond, gesaai. Die voëls pik die saad langs die pad op. Die son verskroei die saad in rotsagtige plekke dat dit verdroog. Die dorings verstik die saad wat tussen hulle val. Die goeie grond lewer 'n goeie tot uitstekende opbrengs. Die effektiwiteit van die saad hang dus af van beide die werk van die Saaier, sowel as die ontvanklikheid van die grond.
Jesus som dit op met sy woorde: "Wie ore het, moet luister." Dit gee ons 'n sleutel vir die wyse waarop die gelykenisse beide ontmagtigend sowel as bemagtigend in die res van die hoofstuk werk.
Die ontmagtigende effek van die gelykenisse – 13:10-18
Die dissipels ontvang 'n verklaring van die doel van die gelykenisse. Dit is God se manier om sy boodskap verstaanbaar te maak vir sy dissipels – "omdat dit aan julle gegee is om die geheimenisse van die koninkryk van die hemele te verstaan". Maar terselfdertyd, met dieselfde gelykenis, maak Hy dit nie verstaanbaar vir die skare nie: "omdat hulle siende blind en horende dood is en dus nie verstaan nie." Dit, sê Jesus, is 'n vervulling van die profesie van Jesaja 6:9-10 (aangehaal uit die Griekse vertaling van die OT, die Septuaginta of LXX – vgl. ook Joh. 12:40 waar Johannes ook Jesaja aanhaal, sowel as Hand. 28:26-27 waar Paulus dit ook doen).
Daarmee gee Jesus uitdrukking aan die misterieuse kant van die genade. God gee ontvanklikheid vir wie Hy wil. 'n Mens kan net dankbaar wees as jy genade ontvang, nie regtig dit ten diepste begryp nie. Genade is per definisie onverdiend en afhanklik van God se besluit. Maar, die ander kant is ook waar. Die onbegrip is ook te wyte aan die tipe grond en die gesindheid van "siende blind" en "horende doof". Gelykenisse help en bemagtig dus dié wat gehoorsaam en ontvanklik is. Gelykenisse dwarsboom en ontmagtig dié wat nie gehoorsaam en ontvanklik is nie.
Die bemagtigende verklaring van die gelykenis van die grond – 13:19-23
Jesus se verklaring van die gelykenis van die grond bevestig die feit dat gelykenisse veelvlakkig is. Hy verduidelik die redes waarom die grond op spesifieke maniere op die saad reageer.
Die grond van die pad dui op mense wat die woord van die koninkryk hoor en nie verstaan nie. Die Bose roof wat in hulle harte gesaai is.
Die rotsagtige grond dui op mense wat die woord met vreugde hoor, maar struikel as gevolg van verdrukking of vervolging, sogenaamde "mooiweer Christene". Hulle hou net 'n rukkie.
Die doringagtige grond dui op mense wat die woord hoor, maar nie vrug dra nie as gevolg van bekommernis van hierdie wêreld en die verleiding van rykdom, sogenaamde "materiële Christene". Die wêreld en die sug na welvaart verstik die woord.
Die goeie grond dui op mense wat die woord hoor en begryp en daarom vrug dra.
Daar is in dié gelykenis nie net 'n man wat goeie saad saai op die land nie, ook 'n vyand, wat onkruid tussen die koring saai. Die problematiek is dan hoe om die koring tussen die onkruid te hanteer, want die tipe onkruid waarvan hier gepraat word, het baie soos koring gelyk, totdat die koring uiteindelik are geskiet het, gereed vir die oes. Uit vrees dat daar dus van die koring verlore sal gaan, omdat hulle só eenders gelyk het, beveel die eienaar dat albei gelos moet word tot die einde toe. Met die oestyd sal die onkruid eers uitgehaal word en verbrand word. Dan sal die koring in die skuur bymekaargemaak word.
Toetrede: Psalm 105:1-2 of Flam 198
Votum: Psalm 105:1-7
Lofsang: Lied 492 of Flam 120 of VONKK 96
Genadeverkondiging: Romeine 8:26-39
Verootmoediging: Lied 412 of Flam 436
Lied 473 of Flam 101
Lied 492:4 laaste 4 of Flam 120:3
Psalm 105:1-2 of
Flam 198 "Ek Wil Gereed Wees"
Flam 120 "Hy Is Heer" of
VONKK 96 "Wees Bly En Loof Die Heer"
Lied 412 "Jesus Christus lewe" of
Flam 436 "Jesus, U's My Herder"
Teks: Rejoice, the Lord is King! – Charles Wesley 1707-1788; Afrikaanse teks: Jacques Louw 2009 ©
Musiek: GOPSAL – George Frideric Handel 1685-1759 © Teks: 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Musiek: Openbare besit RUBRIEK: Klassiek – Lofprysing / Hemelvaart
1. Wees bly en loof die Heer –
jou Koning wat regeer!
Kom bring Hom dank en eer.
Kom buig jou voor Hom neer.
Verhef jou stem en sing nou saam!
Wees bly en prys die Heer se Naam!
2. Die Heer het opgevaar,
sit aan Gods regterhand.
Kyk, Hy regeer vandaar
en hou sy kerk in stand.
3. Van God se regterhand
regeer die Heer met mag.
Voor Hom sal elke knie
moet buig met groot ontsag.
4. Wees bly en hoop op Hom –
Hy kom vir seker weer.
Dié Regter wat sal kom,
is ook ons Redder, Heer.
F120. "Hy Is Heer"
(RUBRIEK: Flam – God se heerskappy / Wederkoms) (Opgeneem in Jeugsangbundel I)
Teks: Tradisioneel. Afrikaanse lirieke deur A P van der Colf © NG Kerk Uitgewers
Musiek: Tradisioneel. Tweede stem bygevoeg deur B M Spies © Tradisioneel (Publieke Domein)
1. Hy is Heer!
Hy's oorwinnaar oor die dood en Hy is Heer!
Elke knie sal buig,
elke mens erken:
Hy, Jesus, is die Heer.
2. Hy regeer,
van die regterhand van God
want Hy is Heer!
Hy, Jesus, Hy regeer!
3. Hy kom weer,
Hy kom weer,
op die wolke – om te oordeel –
Hy, Jesus, Hy kom weer!
(RUBRIEK: Kruisfuur – Toewyding / Heiligmaking) Teks en musiek: Stass en Elanie van Veuren
© 2008 MAR Gospel Music Publishers (Matt 25:1-12)
F101. "Gryp Na Die Ewige Lewe"
(RUBRIEK: Flammikidz – Diens en Getuienis) Teks en musiek: Soekie Rautenbach
© 1997 Brettian Publishers (Opgeneem op Issie Waarheid)
Gryp na die ewige lewe,
Jaag na die doel om die prys te verkry
en vlug vir die sondes van die jeug.
As jy gryp, as jy soek, as jy jaag, as jy vlug,
verseker sal die Here dit sien.
kan jy Hom met jou hele hart dien!
Hierdie week se skrifgedeeltes is wonderlik om met kinders te gesels! So kan jy bv. brood knie en verduidelik hoe die suurdeeg rys. Sit die deeg voor 'n verwarmer en wys telkens deur die loop van die diens hoe dit rys. Of wys 'n mosterdsaadjie en 'n foto van 'n reuse mosterdplant. Carolyn Brown sê: "Be amazed that such a small hard lump can produce a big shrub. Ponder what that says about every small gift making a big difference in the world. Then inform worshipers that one little mustard seed doesn't just produce one mustard bush. Mustard bushes are weeds. One quickly becomes several and several soon take over the whole field. That tells us something else about God's Kingdom – it is unstoppable. It is going to fill the whole world. Stress that parables are for thinkers and suggest that they will always be learning new things from the parables." Hier in engels beskikbaar.
Brown verwys ook na Laurel Dykstra wat uitwys dat hierdie week se gelykenisse nie gaan oor die objekte self nie, maar oor wat mense daarmee doen. Hulle hou dit nie vir hulleself nie. Die mosterdsaadjie word geplant. Die suurdeeg beteken niks voordat dit nie in die deeg in geknie word nie. Ens. "If children are to catch this point, you will need to walk through what the person in one of these parable did in some detail. Then tell them directly that Jesus was telling us that what we do for God makes a difference. It may seem small and ordinary, but it makes more difference that we will ever know. It will help to name specific small things children can do – being kind even when you don't feel like it, befriending those without friends, etc."
Lees die verhaal van The Jewel Box Ballerinas deur Monique de Varennes. (Kindle weergawe vir $10.99). Ons het partykeer so baie goed, dat dit ons waardes deurmekaarmaak, sodat ons net kan dink aan meer en meer goed kry. In hierdie storie lees ons van Bibi wat haar rykdom gebruik om twee van alles te koop. Op een so inkopietog koop sy 'n juwelekissie met twee hartseer ballerinas. Sy verloor hulle terwyl sy inkopies doen en besef dan eers hoe kosbaar hulle vir haar was. Sy huil dat sy alles sal opgee om hulle weer te kry. Skielik word hulle regte meisies en Bibi besef dat dit vriendskap, eerder as goed, was wat sy regtig nodig het. Hierdie storie sluit aan by Jesus se gelykenis oor die koninkryk wat soos 'n skat is. Sy woorde en Bibi se verhaal, laat ons dink aan wat ons skatter regtig is. Wonder saam met families wat die regte skatte is wat meer waarde het as goed.
[Nota: Die inleiding is 'n beskrywing van 'n videogreep wat by hierdie Dropbox-skakel beskikbaar is, en oorspronklik gepubliseer is by http://www.wimp.com/bestcoin/. Indien moontlik, kan dit gerus by Dropbox afgelaai en aan die gemeente vertoon word.]
Die lang man staan doodstil op 'n kleinerige plein teenoor 'n kerkgebou, de Sant Roc, in Wene, in sy aandpak en met net sy basviool en 'n stoel. Voor hom lê sy hoed op die grond. 'n Klein swartkop dogtertjie stap nader en gooi 'n muntstukkie in die hoed, soos mense in Europa maak, en sy bly vol verwagting staan om na sy solomusiek te luister.
Dan gebeur iets merkwaardigs. Die man se strykstok begin gly oor die snare van sy instrument en uit die omstanders kom 'n dame met 'n tjello nader. Die eerste note van Beethoven se "Ode op die vreugde" (uit sy 9e simfonie in 1824) klink uit hulle duet oor die plein. En soos die musiek verder ontvou, kom sluit meer en meer musikante by hulle twee aan. 'n fagot, drie Franse horings, nog tjello's, talle viole, 'n stel tromme en fluite en trompette.
Die volume neem toe, verbygangers gaan staan verbaas. Jy sien die toenemende ingenomenheid op hulle gesigte. Kinders dans vrolik rond en hulle gesiggies praat saam. Party sit op hul pa's se skouers, 'n klein dogtertjie klouter behendig teen 'n lamppaal op vanwaar sy alles met oorgawe bekyk en op die maat saam dirigeer. Uiteindelik is daar 'n volle simfoniekonsert bymekaar met 'n koor wat saam dié baie bekende vreugdemusiek oor dié stadsplein uitjubel.
Die video wys hoe mense in die skare saam wieg, party prewel/sing en talle verbygangers gaan staan verbaas stil en glimlag en word deel van die musiekstorie. Een van die laaste kamera-skote is op 'n pa wat sy kleuter hoog die lug in optel en die enetjie stoot sy vingertjie vol vreugde nog hoër op, boontoe. So aansteeklik vreugdevol was die musiek vir almal op die plein!
As die laaste note opklink en talle mense ingenome saamsing met die koor, vang die kamera nog weer die orkes, en dit soek na die dogtertjie wat die muntstuk in die hoed gegooi het sy is nou skoonveld. Dis nes met die mosterdsaadjie wat in die kragtige groeiproses van die groot boom verdwyn en die suurdeeg waarvan jy uiteindelik net die buitengewone effek beleef.
Verrassende, oorrompelende gelykenisse
Die video verras mens met die eenvoudige daad van die dogtertjie wat 'n groot kettingreaksie op tou sit, en die omgewing met die pragtigste musiek vul. Só is Jesus se gelykenisse ook. Dit is eenvoudige verhale wat mens skielik oorrompel wanneer die betekenispunt van die gelykenis duidelik word.
Voordat ons aandag gee aan die spesifieke gelykenisse wat Jesus in ons teks vertel, staan ons eers stil by die betekenis van gelykenisse in die algemeen.
In 'n inleidingsartikel tot Woord teen die Lig (Band 2/2) verduidelik prof. Dirkie Smit dat dit juis is hoe gelykenisse bedoel is om ons nuut te help sien, verstaan, hoor en beleef:
Gelykenisse, skryf hy, is eintlik metafore, meer vaag en verhul, maar besonder veelseggend, want dit roep assosiasies op wat ruimte aan die verbeelding gee om verder te dink. Gelykenisse doen dit as eenvoudige, beeldende verhale met 'n enkele punt of fokus wat elke verhaal wil tuisbring.
As metafore roep die gelykenisse ook verbeeldingryke reaksie by ons op, sê Smit. Die metafore roep ons om die "nuwe werklikheid" wat geskep word, te bepeins. Dit verras of skok selfs. Want dit klink dalk so eenvoudig, so realisties, so normaal . . . en dan skielik! 'n onbegryplike wending . . . en so is die koninkryk van die hemel! Wat kan dít beteken? Hoe is die koninkryk dan? En hoe is die Koning? En hoe raak dit ons indien hierdie vreemde, metaforiese beskrywing van die koninkryk waar mag wees?
Om die storielyn te volg, die intrige te snap, die ontknoping te begryp en raak te sien hoe dit jouself raak, jou lewe verander, jou waardes, drome, vrese, ideale, oortuigings, alles, in 'n nuwe lig stel, jou anders laat dink oor sake, jou 'n nuwe wêreld laat sien, God se wêreld en God se werklikheid.
Gelykenisse belig die hede uit die toekoms
Gelykenisse is nie verhale met tydlose lesse nie, maar dit is eskatologies, vooruitskouend van aard met direkte aanknoping by die hier en nou. Dit verkondig en bewerk die koninkryk van die hemel wat juis die kern en inhoud van Jesus se hele bediening gevorm het.
Die gelykenisse hang juis onlosmaaklik saam met Jesus se eie lewe, prediking en sterwe. Hy het die gelykenisse juis waar gemaak. Hy waarborg die betekenisvolheid en betroubaarheid daarvan. Sonder Hom het die gelykenisse geen gesag nie. Juis omdat God en Jesus 'n lewende werklikheid is wat as 't ware vir die verhale instaan, kan 'n mens dit ernstig opneem en daarvolgens oriënteer, vertrou en handel.
'n Oop einde
Die gelykenisse van Jesus eindig gewoonlik oop en onvoltooid omdat hulle op die reaksie van die hoorders gewag het, soos ook nou op ons s'n om die verhaal klaar te vertel, die uitkoms te kom gee en die res van die geskiedenis te skryf, nie met ons verstand nie maar met ons eie lewe. Dit bring dus die uitdaging mee, die ingrypende keuse vir ons elkeen om volgens die nuutverwoorde werklikheid wat die gelykenis voortbring, te leef, daarmee te reken en daarvolgens te handel, óf om te bly leef in die wêreld en werklikheid soos wat ek en jy dit elke dag beleef en begin dink het dat dit is.
Vyf besondere gelykenisse
Ons teksgedeelte fokus op vyf besondere, kort gelykenisse wat Jesus vertel het, oor:
Die groei van 'n mosterdsaadjie
Suurdeeg wat 'n groot skottel meel deursuur
'n Skat in die saailand
'n Pêrel van groot waarde
'n Treknet wat allerlei soorte vis inbring.
In die eerste twee gelykenisse leer Jesus die skare met die voorbeelde van die mosterdsaad en die suurdeeg dat die koninkryk self iets buitengewoons is en ook buitengewone groeikrag besit. As mens dié waarheid raaksien en begryp, ontroer en oorrompel dit jou. Jy staan waarskynlik tegelyk verstom en verwonderd by die besef dat die koninkryk van die Here so verrassend kragtig en groot (gaan) groei en ontwikkel uit die oënskynlike nietigheid, soos ons dit by die mosterdsaadjie en die suurdeeg sien. Dis ongelooflik, onvoorstelbaar.
Die tweede perspektief (in die volgende twee gelykenisse) is die buitengewoon hoë waarde en oorrompelende krag van die koninkryk. Die insig hierin by die landbouer wat die skat onverwags in die land ontdek en die koopman wat ewe verrassend op die besondere pêrel afkom, is opvallend. Beide se waagmoedige, bykans roekelose optrede om alles prys te gee om tog die skatte te kan bekom, val op en is aangrypend. Dit is duidelik, albei die rolspelers in die storie het hulle hart op hulle skat verloor en gee alles prys om dit te verkry! Só wil die Here dat ons ons hart aan Hom en sy hemelse koninkryk sal prysgee en voluit vir Hom sal lewe.
God hou mense verantwoordbaar
Die gelykenis van die visse in die treknet is eweneens verrassend, eintlik onthutsend. Die metafoor fokus op die lot van goeie en slegte mense. Die bedoeling is sekerlik dat almal hulle aan die hemelse koninkryk en die Koning sal onderwerp. Daarom die duidelike waarskuwing aan almal dat daar 'n dag van afrekening kom. Die aanbod van die koninkryk verwag 'n reaksie van toewyding en oorgawe by die hoorder.
Daar sal 'n skeiding kom tussen goeie en slegte mense. Die onthutsende is dat Jesus sy dissipels leer dat die "slegte visse" eintlik valse dissipels is wat nie toegewyd en getrou was aan die koninkryk en die Koning nie.
Die maatstaf by Matteus waarvolgens tussen die ware en valse dissipels onderskei sal word by die eindoordeel kry ons in 13:48-49. Die kala (goeie) en sapra (slegte) in 13:48 korrespondeer met die dikaioi (regverdiges) en poneroi (bose mense) in 13:49. Poneros in Matteus dui veral op dubbelhartigheid, konflik van lojaliteit, dus op morele en religieuse laksheid (bv. die derde slaaf in 25:26, 30) en veral op akute liefdeloosheid (bv. 15:19, 22:39). Meer nog, volgens 13:49 sal die poneroi uit die midde van die regverdiges (goeies) afgeskei word.
Hulle is dus eintlik valse dissipels in die koninkryk van die hemel en nie bloot bose mense in die algemeen nie.
Weerstand teen die koninkryk
Jesus het hierdie gelykenisse vertel in die konteks van sy eie verwerping, die miskenning deur sy familie, sy dorpsgenote en van die weerstand deur die Fariseërs, die skrifgeleerdes, die skare en die Romeinse owerheid wat Hom uiteindelik kruisig. Hieruit blyk dat Jesus en die koninkryk van die hemel wat Hy verkondig het nie sonder teenstand kom nie. Mense en aardse ryke gee hulle nie sonder meer aan Hom, sy leringe en hemelse koninkryk oor nie.
Dit is vandag steeds so. Om te bly glo en deur die verrassende taal en werklikheid en inhoud van die koninkryk bekoor, oorrompel en aangevuur te word, met 'n vreugdevolle uitsig en hoop op die uiteindelike ontknoping daarvan, vra voortdurende genade van die Here van die koninkryk, juis sodat ons onsself aan Hom en sy koninkryk sal kan bly oorgee en ons daarin sal wil en kan verheug om sy wil te soek en te doen.
Die onthutsende verkondiging van die komende eindoordeel, wanneer die koninkryk volkome sal wees en die Koning in sy heerlikheid oor alles sal heers en sal skeiding maak tussen ware en valse dissipels (13:49-50), wil ons almal tot volle oorgawe aan Hom en sy koninkryk aanspoor.
Daar is ook 'n diep troos in Jesus se laaste opmerking (13:52) dat elke skrifgeleerde wat 'n leerling word in die koninkryk van die hemel – anders as die niehorende skare en blinde, weerstandige Fariseërs – die wysheid (kan) ontwikkel om ou en nuwe dinge saam te onderskei en te hanteer.
Ook ons word oorrompel
Jesus se gelykenisse dien tot vandag toe om ons te oorrompel en ons mee te voer in gehoorsaamheid aan die Koning. Die gelykenisse help ons om God se komende wêreld so helder te sien, dat ons eie werklikhede daardeur oorrompel word. Dit help ons om ons werklikhede nie langer raak te sien nie, en God se koningskap en koninkryk eerder raak te sien.
Iets daarvan gebeur met mens terwyl jy die video van die dogtertjie en haar muntstukkie sien. Terwyl die klanke van Beethoven se negende simfonie opklink. Voor jy jou kon kry, neurie jy lied 530 uit die Liedboek oor en oor saam met die musiek. Want op dié aangrypende melodie van Beethoven, is die diep grypende woorde van Lied 530 berym, aan die hand van 1 Korintiërs 13: "Praat ek mense-, eng'le tale . . ." In die groei en opwel van die musiek ontdek jy God se liefdevolle koninkryksverhaal wat ons betrek by God se aksie in die wêreld:
. . . of al het ek al die kennis, sonder liefde is ek niks.
. . . sonder liefde sal my gawes, al my ywer my nie baat.
Al die tale, profesieë, met die tyd gaan dit verby.
Liefde is en bly die grootste: Liefde sluit die lewe oop."
Saad, suurdeeg, pêrel, skat
Sodra mens hieroor begin nadink, besef jy dat ons wêreld inderdaad met mosterdsaadstories, suurdeegverhale wat getuig van kosbare skatte in die koninkryk van God, gevul is.
Dr. Johan Botha van die NG Kerk se Getuienisaksie in die Wes-Kap vertel só 'n storie:
Op Sondag 23 Oktober 2011 was ek en twee kollegas uit die NG kerkfamilie in die Ibrahim Babangida stadion in Makurdi, hoofstad van die Benue-deelstaat in Nigerië, saam met duisende vreugdevolle Christengelowiges van die NKST, ons susterkerk onder die Tivsprekendes in daardie Noord-Afrikaanse land. (Die kerk in Tivland het ontstaan weens sendingwerk van die NG Kerk in die 19de eeu.)
Talle kinders, jeugmaats, die dogters- en seunsbrigades, jeug- en volwasse kore, ma's en pa's, oupas en oumas, baie boere, baie onderwysers, sakelui en politici asook heelwat besoekers en genooide gaste soos ons was teenwoordig.
Almal was saam voor die Here bly en vrolik, al 'n hele naweek lank by verskillende feesgeleenthede in Tivland, want die NKST het 100 jaar van God se genade in hulle lewe gevier. Die gasprediker, ds TT Mkena, het daardie Sondag by Matteus 13:31-33 aangesluit. Hy het die feesgangers in die stadion en oor die radio en TV daaraan herinner dat die koninkryk baie klein, eintlik niksseggend en nederig in Tivland begin het, net soos met die mosterdsaadjie. Vandag is ons oorweldig deur die groei van die Here se hemelse koninkryk onder ons, het hy beklemtoon.
Die nederige sending het 'n baie groot gemeente van Jesus geword. Hy het gewys op die groot uitdagings binne die kerk en in die gemeenskap vandag. Hulle is diep dankbaar teenoor broers en susters wat uit liefde vir die Here en hulle van ver gekom en die evangeliesaad by hulle kom saai het toe daar nog niks daarvan was nie. Dit was 'n klein begin onder baie uitdagende omstandighede.
Die sendelinge het die Bybel in hulle eie taal kom help skryf, mediese versorging gevestig, die formele onderwys begin en hulle ook aan die tegnologie en landbou blootgestel. En die NKST het tot stand gekom. So is hulle versorg en vir die lewe voorberei.
Maar, hulle is veral in die feestyd vol vreugde in erkentlikheid teenoor die Here van die koninkryk. Hy het vir hulle hierdie geloofsvaders en -moeders gestuur om die saad te saai wat by hulle ontkiem en gegroei het. Hulle is vandag baie dankbaar hieroor en gaan die huidige uitdagings tegemoet met geloofsmoed. Hulle wil graag verder help bou aan die Here se koninkryk oral waar Hy hulle in die wêreld wil gebruik, ook deur middel van die NKST se gemeentes, die kerkskole en hospitale en klinieke, die hoër opleidingsinrigtings en die universiteit waarmee Hy hulle geseën het om Hom en die gemeenskap om hulle te dien.
In een belangrike respons op die uitdagings van daardie feesnaweek het die NKST se sinode onlangs hulle naam verander. Aanvanklik etnies bepaald en bekend as die kerk van Christus onder die Tivsprekende mense in Nigerië is hulle naam sedert Junie 2012 die Kerk van Christus, Gereformeerd en Universeel om vir alle mense in en buite Nigerië oop en diensbaar te wees met die evangelie van die koninkryk.
Só is die koninkryk inderdaad. Vir só 'n Koning kan mens jou lewe gee, en jou deeltjie doen.
Lied 473 "aarmee kan ons die koninkryk" of
Flam 101 "Gryp Na Die Ewige Lewe"
Lied 492:4 laaste 4 strofes: Niks wat ons lei nie, / niks kan ons skei nie – / skei van U Here. Ons sing U ere. / U is ons vreugde. Halleluja.