Bulletin | News | Soetrissie variënte geskik vir elke produsent
Die aanvraag na rissies in Suid-Afrika groei steeds jaar op jaar. Die verbruiker word meer blootgestel aan nuwe resepte deur die verskeidenheid van kookprogramme wat op televisie verskyn. Die groei kan verder toegeskryf word aan die verskillende tipes rissies wat beskikbaar is om te verbou, veral in die “snacking pepper” mark of die Italiaanse lang “Bull horn” tipes. Vir die produsent bied hierdie verskeidenheid nuwe geleenthede, vanaf die groen, blokkige rissies tot by die nuwe spesialiteitsmarkte.
Bestuur die plant
Rissies kan op verskeie produksiemetodes verbou word, van oopland, in nethuise en onder plastiek beskerming. Dit is baie belangrik vir die produsent om die rissieplante goed te bestuur om die winsgewendheid van die oes te verseker. Effektiewe bestuur van die plante begin deur om te sien na die verskillende dele van die plant self. Die belangrikste fokus op produksie moet wees om die plant te bestuur na gelang van klimaatsomstandighede, om sodoende die regte balans te verkry tussen wortels, blare, blomvorming, vrugset en bemarkbare vrugte.
Die planttipe, of groeiwyse van die plant, moet ook in ag geneem word en word toegeskryf aan die genetiese agtergrond van die plant. Sekere plante groei baie kompak, met ‘n gekonsentreerde vrugset. Plante wat meer regop, of hoër groei, het oor die algemeen nie ‘n gekonsentreerde drag nie en verspei die vrugset oor ‘n langer tydperk. Die produsent moet dus besluit watter tipe plant hy wil produseer - hy sal nie baat vind deur ‘n kort groeier op te lei nie, of indien hy besluit om langer groeiers te produseer moet die plante opgelei word om te verseker dat die plant nie oopval as gevolg van die hoë vrugset later in die seisoen nie. Die lengte van die groeiseisoen is dus ook ‘n belangrike punt wat oorweeg moet word. Langer en korter internodes kan ook ‘n rol speel by die nethuis- of tonnelvariëteite. Dit is baie arbeidsintensief om plante op te lei en hoe minder die plante hanteer word, hoe minder skade word aangerig. Dit dra ook by tot beter higiëne en die voorkoming van siektes, wat veral deur hantering oorgedra kan word.
Die rol van die blare
Blare is seker die belangrikste aanduiding of ‘n plant optimaal groei of nie. Groot blare is op soveel maniere voordelig vir die plant, vanaf die onderskepping van sonligenergie, tot die opname van water en voedingstowwe. Dit is ‘n aanduiding van grondvog, alhoewel dit noodsaaklik is vir die produsent om te alle tye te weet wat in die grondprofiel aangaan. Versuip toestande kan lei tot verwelking. Groot blare verleen die nodige beskutting aan die vrugte en verhoed dat die vrugte sonbrand skade opdoen. Té groot blare wat in gunstige omstandighede vorm, kan egter weer vinnig stres ontwikkel indien die klimaat ongunstig raak. Dit kan lei tot blare wat onnodig afval. Sagte, groot blare is oor die algemeen ook baie meer gevoelig vir siektes en peste.
Die vrugte is natuurlik die produsent se bron van inkomste. Die kwaliteit van die vrugte gaan bepaal of die oes winsgewend sal wees. Die vrugte, of die opbrengs van die plant, is direk afhanklik van die stamme, blare en wortels. Indien die plant nie sterk genoeg is om die vrugte te ondersteun nie, breek takke af en lei tot verlies van die plant se fabriek. Die vrugvorming begin alreeds tydens blomvorming en bestuiwing, so indien daar nie genoeg blomme gestimuleer word nie, lei dit tot laer opbrengste. Die blomme moet bestuif word en daar moet gelet word op watter tipes insekdoders gebruik word. Te veel chemiese stowwe kan lei tot die abortering van blomme en belemmer bestuiwing of bevrugting, deur die stuifmeel te beskadig. Suksesvolle vrugvorming is afhanklik van suksesvolle bevrugting.
Die houvermoë van die vrugte word ook bepaal deur die voedingstowwe en die effektiewe vervoer daarvan na die vrugte. Die bekendste tekort simptoom is gewoonlik kalsium wat blom-ent verrotting veroorsaak. Dikwels kan daar ook ‘n probleem wees met die translokasie binne-in die plant, na die vrug toe. Vrugte met ‘n dik vrugwand en ‘n gladde voorkoms, kan gepluk word – die vrug is nou fisiologies ryp. Vrugte wat voor die tyd gepluk word sal oor ‘n korter raklewe beskik.
Wortels is seker die belangrikste struktuur waarop gefokus moet word. Dit is nie net belangrik vir die gehalte van die res van die plant nie, maar word ook die meeste afgeskeep omdat dit nie sigbaar is nie. Rissieplante het oor die algemeen nie baie sterk wortelstelsels nie, so dit is hier waar die plant die meeste hulp nodig het. Sommige produsente oorkom hierdie probleem deur die plante te ent, sodat die plant meer groeikrag kry en ‘n langer groeiseisoen kan weerstaan. Dit kan ook die vruggrootte verhoog later in die seisoen. Siekteweerstand is ‘n verdere rede waarom dit raadsaam is om die plante te ent, veral vir die beheer van veral knopwortel aalwurm en phytophthora.
Dit is ook belangrik om die saailinge te beklemtoon en die moontlike gevolge van swak of ouer saailinge uit te wys. Die rissieplant het ‘n natuurlike penwortelstelsel en daar moet gepoog word om nie die penwortel te belemmer of te beskadig nie. Wanneer die plante te lank in saailaaie gehou word of nie versigtig uitgeplant word nie, kan dit die penwortel beskadig. Die groeitempo van die wortelstelsel neem af sodra daar blomme begin vorm, hoe ouer die plantjies dus is tydens uitplant, hoe vinniger begin dit blom, wat wortelgroei strem. Nuwe metodes om saailinge te maak word deesdae gesien wat uitplant skok verminder. Gesels met die saailingkweker om die beste kwaliteit saailinge te verkry.
Die grondvoorbereiding vir rissies is belangrik en moet oordeelkundig gedoen word. Daar moet verkieslik ‘n grondmonster geneem word en enige beperkende lae moet gebreek of opgehef word. ‘n Volgroeide rissieplant gebruik baie water as dit aktief groei, maar in die meeste gevalle word daar oorbesproei. Dit is ‘n bose kringloop - hoe slegter die wortelsone bestuur word, hoe kleiner is die wortelstelsel wat die bestuur direk bemoeilik.
Daar kan vinnig vasgestel word of ‘n wortelstelsel gesond is deur daarna te kyk, selfs net ‘n klein profielgat langs die plant kan baie waardevol wees. Wortels moet gesond lyk in terme van kleur asook die hoeveelheid sywortels en haarwortels wat teenwoordig is. Die haarwortels is verantwoordelik vir die opname van water en voedingstowwe. Indien daar geen haarwortels sigbaar is nie en die wortels ‘n geel-bruin kleur het, kan dit dui op ‘n moontlike probleem.
Dien voldoende fosfaat toe voor plant om wortelontwikkeling te stimuleer. Die fosfaat kan in die bedding ingewerk word tydens grondvoorbereiding. Stikstof is belangrik vir vegetatiewe groei, veral vroeg in die seisoen. Dit verseker dat die plantstruktuur groot genoeg is om die vrugset te hanteer en dat daar voldoende blare gevorm word vir onderskepping van sonlig-energie. Beperk die hoeveelheid ammonium-stikstof deur die seisoen, tot nie meer as ‘n kwart van die totale stikstof toediening nie, aangesien hoë vlakke van ammonium-stikstof blom-ent verrotting kan vererger. Die kalium vlakke kan gelig word wanneer die plant oorgaan na die reproduktiewe stadium. Oor die algemeen is hierdie vlakke amper dubbel díe van stikstof. Dit is egter raadsaam om grondontledings te doen om akkurate grondaanbevelings te kan maak.
Die suksesvolle produksie van rissies in Suid-Afrika bly ‘n groot uitdaging vir die produsent. Met kennis en ervaring kan die produsent egter die plante bestuur om ‘n suksesvolle oes te behaal. Rissies bly ‘n baie bevredigende gewas om mee te boer, veral met die verskillende geleenthede wat dit vir die produsent bied binne die verskeie segmente. Rissies is dus nie net vir ‘n winsgewende boerdery nie, maar ook vervullend.