Ek was baie trots op myself toe ek die dag my eerste “dik” deurgelees het. “Dik” is natuurlik ’n relatiewe begrip, maar dit is ’n mylpaal vir enige jong leser.
In een van die boeke vra ’n advertensie in ’n winkelvenster: Ly u aan sproete? Anneke moet dit lees, want Pippie sukkel ’n bietjie met lees, maar nie met selfvertroue nie. Ewe kordaat stap sy die winkel binne en antwoord: “Nee!”
“Nee, ek ly nie aan sproete nie,” sê Pippie, en dan voeg sy by: sy ly nie daaraan nie, sy hou daarvan. En as daar ’n room is wat haar nog meer sproete kan gee, soek sy so sewe of agt flesse daarvan. Wonderlik vir kinders wat vandag gebombardeer word met foto’s van perfekte Photoshop-mense.
Begin om die boek voor te lees, en wanneer die storie op sy interessantste is, hou jy op. Net so! Sê vir die kind: “As jy die res wil weet, hier lê die boek.” My biblioteek-onnie van hoërskool het dit so gedoen, want enige kind wat jy nuuskierig kan maak oor ‘n boek, kan jy in ‘n leser verander. En alle kinders is nuuskierig.
Swart hare, diepblou oë en ’n kuiltjie in die wang toe hy glimlag. Dis wat in my drome kom spook. Die ou van Redhill. Ek het hom net ’n oomblik lank daar in die ander span se deur gesien voordat hy dit toegemaak het.
Ek sit op my deurmekaar bed in my kamer en ek dink. Iewers buite is daar geluide, maar dit is ver en dof. Net ’n flou bedliggie brand hier binne. Ek kyk na die vloer, maar ek sien nie regtig iets nie. Iets anders hou nou al my aandag. Ek sit stil om te kyk of dit weer gebeur.
Skielik voel ek hom agter my staan. Hy kreun. Sy sterk hande lê swaar op my skouers. Hy laat sak hulle af oor my boarms, skuif hulle oor my bors … stadig … Meteens gryp sy hande mekaar vas. Sy arms trek vas om my. Ek wil keer, my arms opruk, maar ek kan nie beweeg nie. Die asem pers uit my longe. Vir ’n ruk sit ek só totdat dit voel of ek gaan vrek. My lyf word koud en dood. Die greep trek stywer, stywer. Ek probeer loskom. Ek probeer weer om iets te voel. Maar dit help nie.
Kort hierna sal die hartseer kom. Ek probeer ’n tyd onthou toe ek nie so stukkend gevoel het nie. Ek weet daar was sulke tye, daar móés gewees het, maar ek sukkel om dit te onthou. Was daar ’n tyd toe ek gelukkig was?
Het jy geweet: Elke boek wat jy al ooit gelees het, elke fliek wat jy al ooit gesien het, elke rekenaarspeletjie wat jy al ooit gespeel het, volg ‘n sekere basiese storie-formule.
In ‘n sprokie soos Aspoestertjie wil Aspoestertjie met die prins trou. Sy kan dit nie doen nie, want sy is vuil en haar aaklige susters staan in haar pad. Sy probeer om die prins te kry (sy gaan na die bal). Uiteindelik kry sy die prins.
Tiaan kan nie die drie druk nie. Hy kan dalk nie eens in die wedstryd speel nie. (Gebruik so twee paragrawe om dit te wys.)
Uiteindelik kry Judy ‘n blink plan en so wen sy Denver se hart. Of sy besluit sy het hom nie nodig nie, want daar is nou ‘n ander cool ou in die skool …
Ek en ‘n paar ander kinder- en jeugverhaalskrywers besoek gereeld skole regoor Suid-Afrika. Maar natuurlik kan ons nie by almal uitkom nie.
Kyk gerus hierdie twee video’s vir my boeke Onderwêreld en Spring wat tans by baie skole voorgeskryf word.
‘n Haarkapper sê eendag vir my sy wil ook eendag ‘n boek skryf. Sy gaan sommer haar ou vra om vir haar ‘n skootrekenaar te koop, dan kan sy heeldag so lekker in koffiewinkels sit, koffie drink en skryf.
Mense gaan dink jy is weird. Jy gaan dalk, soos ek blykbaar doen, anders begin loop, want jy gaan heeldag aan jou storie dink. Jy gaan dalk hardop met jou karakters praat sonder dat jy dit weet.
Jy gaan mense na aan jou verloor. Hulle gaan doodgaan of trou en weggaan of geboelie word of vreeslik seerkry. En jy gaan dit aan hulle doen. Jou karakters gaan soos familie en vriende word en jy gaan hulle verloor as jy jou boek klaargeskryf het.
Jy gaan min geld kry vir al jou harde werk. Die Ontvanger gaan soms met sy BTW-heffing meer per boek verdien as jy. Ouch!
Daar gaan mense wees wat nie van jou gaan hou nie. Jou regte familie sal dalk eerste wees as hulle wil eet en jy wil skryf. Of as hulle wil skool toe gaan en jy wil nog net die een paragraaf klaarmaak. Lesers gaan dalk nie van jou hou nie omdat jy dinge vir hulle gaan sê wat hulle nie wil hoor nie.
Jy gaan lank na ‘n skoon rekenaarbladsy staar en wonder of jy nie maar ‘n regte werk moet gaan soek nie.
Jy dink nou jy is slim. Die slegte nuus is: jy is nie. En as jy skryf gaan jy dit uitvind. Jy gaan foute maak. Spelfoute, feitefoute, storiefoute. Jy gaan jouself vasskryf en goed moet uitvee. Dalk sommer hele tonele, hoofstukke en selfs karakters sal miskien moet waai as jy jou storie wil regmaak.
Jy gaan nie beroemd word nie. Mense wat in 7de Laan speel word op straat vir handtekeninge voorgekeer. Jy sal waarskynlik nie. Daar gaan nie volbladadvertensies vir jou boek in tydskrifte of koerante verskyn nie. Jou boek gaan nie op plakkate teen lamppale geadverteer word nie.
Maar as jy steeds kans sien om elke dag voor ‘n rekenaar te gaan sit en woorde bloei, gaan daar iets in jou binneste begin lewe. Jy sal met ander oë na die wêreld kyk. Jy sal ander mense anders na hulle wêreld laat kyk.
En waarom wil die grootkoppe van Nova-eenheid hom en sy vriende skielik met vakansie see toe stuur? Lucas vermoed dit gaan nie net ’n gewone vakansie wees nie. Dit voel asof dinge nou op ’n manier in plek begin val. Eendag sal hy dalk die groter prentjie kan sien en nie meer net die legkaartstukke nie … Is Lucas en sy vriende gereed om die grootste geheim van almal te ontdek?