Suid-Afrika is nie die eerste land wat onder sulke krisisse deurloop nie, en wenlande het gelukkig al oplossings vir soortegelyke probleme ontwikkel. Ons hoef nie die wiel van vooraf te ontwerp nie. Dit is wel so dat die ANC nie maklik na oorsese wenresepte sal wil kyk nie, omdat dit nie hulle politieke agenda pas nie. Daarom moet internasionale “beste praktyke” of ’n suksesmodel gekies word wat só ’n onaanvegbare bloudruk moet wees, dat selfs die ANC op die langtermyn nie daarteen sal kan stry nie.
Die Verenigde Nasies (VN) se invloedryke menslike ontwikkelingsverslag van 2004 spel só ’n droommodel vir multikulturele samelewings in besonderhede uit. Onder die veelseggende opskrif van “Kulturele vryheid in vandag se diverse wêreld”, stippel die dokument ’n gesaghebbende strategie uit wat Suid-Afrika kan volg om ’n pad uit hierdie doodloopstraat te vind.
Die verslag beskryf die skending van kulturele vryheid as iets wat die waardes, instellings en lewenswyse van ’n kulturele groep nie erken of respekteer nie, en kritiseer dit as “kulturele uitsluiting”. Twee vorme van kulturele uitsluiting word onderskei, naamlik lewenswyse-uitsluiting en deelname-uitsluiting. Lewenswyse-uitsluiting is wanneer die lewenswyse wat ’n groep sou verkies nie erken en ingesluit word nie, en daar ’n aandrang is dat almal dieselfde lewenswyse moet volg. Voorbeelde hiervan is beperkinge op die beoefening van ’n groep se taal, kultuur of godsdiens, soos die benadeling van ’n groep se taal deur byvoorbeeld ’n ander taal in die staatsdiens en onderwys as amptelike taal in te voer. Die verwoesting van ’n kultuurgroep se standbeelde is nog ’n goeie voorbeeld.
Die regering is regstreeks aandadig aan die inperking van Afrikaans en Afrikaners se leefwêreld, en van die beloftes wat die regering oor die jare gemaak het rakende brandende knelpunte wat aan hulle uitgewys is het niks van gekom nie. Volgens Geldenhuys bied hierdie jongste menslike ontwikkelingsverslag van die VN belowende aanknopingspunte waarop voortgebou kan word. Hy noem drie moontlikhede wat met die regering opgeneem kan word, naamlik ’n kulturele opvolgskikking, ’n kulturele kontrak tussen die regering en minderheidsgroepe, en ’n handves van kulturele regte en vryhede wat aanvullend tot die handves van menseregte in die Grondwet opgeneem kan word.
Natuurlik sal die ANC nie maklik oortuig kan word om die aanbevelings van die VN se verslag te implementeer nie. Maar die geskiedenis het al oor en oor bewys dat geen regering in die moderne tyd geloofwaardige beroepe om vryheid vir altyd kan ignoreer nie. Steunwerwing onder alle gemeenskappe in Suid-Afrika én in die buiteland sal nodig wees om hierdie droom te bewaarheid.