Om te lees in Afrikaans | SARIE
FOTO: verskaf	30 Junie 2014
Om te lees in Afrikaans	deur Phyllis Green
Madiba het gesê: “As jy met ’n man praat in ’n taal wat hy verstaan, praat jy met sy verstand. Maar as jy met hom in sy eie taal praat, praat jy met sy hart.” Hoe waar is die woorde nie. Ek het ten volle tweetalig grootgeword, ’n Engelse pa en ’n Afrikaanse ma. Hoewel ek baie na aan my pa was en in Engels met hom gepraat het, is dit my ma wat my geleer het om te lees – in Afrikaans. En toe later in Engels. Daardie eerste eenvoudige woorde wat ek kon klank, (kat, bal) het my laat voel ek het iets reusagtigs bemeester. Ek wou net meer en meer woorde leer. So het my ma my ’n liefde vir lees, maar ook vir haar moedertaal, geleer. Vandag is ek haar steeds ewig dankbaar.
Marlene van Niekerk se derde digbundel, Kaar, gaan vir baie lank nog ŉ rimpeleffek op die Afrikaanse poësie hê. Dit spog reeds met die gesogte Hertzogrys vir Poësie en die Universiteit van Johannesburg-prys vir Beste Skeppende Skryfwerk in Afrikaans, sowel as Media 24 Boeke se Elisabeth Eybers-prys vir Afrikaanse en Engelse digkuns.
Dis selde dat poësie ŉ mens so vasgevang hou, dat jy skaars die bundel kan neersit. Jy teug stadig aan elke gedig, soos aan goeie wyn, rol die woorde en beelde stadig oor jou tong, asof jy bang is dat jy met die sluk daarvan alles gaan verloor.
Die titel van die bundel is ontleen aan ŉ Nederlandse woord wat Van Niekerk verklaar in die gedig “Woordverklaring” (p.20):
“Kaar. ŉ Mooi ou Dietse woord
Hierdie gedig is dan ook ŉ verklaring vir die res van die bundel wat deurspek is met herinneringe aan ŉ geliefde, die digter se pa, natuurindrukke, intertekstuele gesprekke, mymeringe oor digterskap en die oorsprong van waar ŉ mandjie byvoorbeeld kom, wat deur die gedigte ‘vergaar’ word.
Die bundel is ook ŉ ‘kaar’ waarin ŉ rykdom van woordeskat geberg is. Middel- en Oud-Nederlands, Angel-Saksies, Noors, Urdu en Sanskrit word vernuftig geweef met Afrikaans om nuwe beelde en woorde te skep.Mens word dikwels gedwing na die woordeboek of rekenaar om die betekenis na te slaan.
Die bundel sal beslis byval vind by lesers wat hou van poësie en vir wie Afrikaanse woorde en klanke ŉ eiesoortige musiek skep waarin gewaarwordinge van die natuur, die liefde en die alledaagse getransponeer word in ŉ biblioteek van klank en vers. – Linette van der Merwe Haai Karoo, Etienne van Heerden (Tafelberg, R175) & Nuwe Stories, verskeie skrywers (Human & Rousseau, R140)
Die hele land was die afgelope maande gaande oor die Oscar Pistorius-hofsaak wat woord vir woord – en dikwels hou vir hou – op die kassie afgespeel het. Maar ver verwyder van dié internasionale media-oog was daar ’n ewe opspraakwekkende moordsaak in die Noord-Kaap. In die beskuldigdebank was ’n minderjarige seun wie se naam nie genoem mag word nie, omdat hy te jonk is. Tog weet feitlik almal wie hy is en waar hy in die gruwelverhaal inpas. Die skrywer het as joernalis die moord op die Steenkampgesin van Griekwastad van die begin af gedek en vertel die verhaal op meesterlike wyse. Die Steenkamps se seun, Don, het kort na skemer op Goeie Vrydag in 2012 in ’n stofwolk voor die dorp se polisiekantoor stilgehou om die moord op sy pa, ma en suster aan te meld. Briljante speurwerk het gesorg dat die moordenaar se leuens hom spoedig ingehaal het, maar die hofsaak was ’n lang en uitgerekte een.
Die gekloonde vel, Epicel in Boston gekweek, is ’n eerste vir Suid-Afrikaanse medici onder dr. Ridwan Mia. Daar is 16 bladsye hartverskeurende foto’s van Pippie. Alle rasse en gelowe werk saam en bid vir Pippie – alle eer word aan God gegee. Die kleine mensie het deurgemaak wat meeste mense nie in ’n leeftyd ervaar nie. Haar lyfie het drie keer sy grootte opgeswel en haar hart gaan staan ’n paar keer, sy kry 50 keer narkose in ses maande. Alhoewel haar man en familielede baie ondersteunend is, beskryf Anice haar eie verskriklike alleenheid en skuldgevoelens. ’n Verhaal van onwrikbare geloof, hoop en liefde. – Linda Volschenk
Sommige skrywers het hul vroegste herinneringe verwoord, ander het verkies om te skryf oor ’n oomblik wat hulle lewe verander het, terwyl ’n paar geskryf het oor groot pret of hartseer. Sommige van die skrywers wat bygedra het tot die bundel is o.a. Andries Bezuidenhout, Cecile Celliers, P.G. du Plessis, Jeanette Ferreira, Joan Hambidge, Jaco Jacobs, Marié Heese, Irma Joubert, Maretha Maartens, Dana Snyman, Piet Steyn, Marita van der Vyver, Leon van Nierop en Ingrid Winterbach. – Retha Burger
Die liefde kom nie altyd met fanfare nie, soms kom dit fluisterend. Beamari is getroud met ’n droomaantreklike Haai-rugbyheld. Hulle boerdery op ’n piesangplaas aan die Kwazulu-Natalse Suidkus is egter nie suksesvol nie. Krisjan moet weer die span haal om groot geld te verdien. Intussen werk Beamari hard aan ’n diereherberg en sy beoog om ’n hondeskool en dieresalon te open. Sy loop heelwat teenspoed tegemoet, maar beur dapper voort. Verlies en ontnugtering kry haar nie onder nie. Meer as een man het haar lief, maar watter van die mans wat haar wil help om die skerwe van haar lewe op te tel, is vir haar bedoel? Hierdie is Ettie se honderdste liefdesverhaal. – Malene Breytenbach