Behou institusionele kapasiteit, maan De Villiers | Landbou
Mnr. Jannie de Villiers, uitvoerende hoof van Graan SA. Foto: Vida Booysen
Institusionele kapasiteit in die Suid-Afrikaanse landboubedryf is kern belangrik, en as dit verwaarloos word, word mededinging ook prysgegee.
Suid-Afrika boer agteruit op die internasionale voedselsekerheidsindeks en beklee nou die 70ste plek uit 113 lande. Dit is nie goed genoeg nie en die leiers in die landbousektor moet besin oor wat gedoen kan word om die situasie te verbeter, waarsku mnr. Jannie de Villiers wat onlangs as uitvoerende direkteur van Graan SA uitgetree het.
De Villiers, wat as gasspreker by die SA Graanlaboratorium (SAGL) se jaarvergadering oor die belangrikheid van institusionele kapasiteit gepraat het, het gesê selfs uit Afrika-lande beklee Suid-Afrika nou maar die vyfde plek en hy is nie trots daarop nie. "Kyk na die telbord en aanvaar verantwoordelikheid. Hou jul institusionele kapasiteit kerngesondheid, bly mededingend en besluit saam as leiers wat gedoen moet word om binne vyf jaar tot die 60ste plek op te skuif."
Hy het gesê die kern van sy boodskap gaan oor die ondersteuningsdienste aan 'n bedryf. "Die sterkte van ons institusionele kapasiteit en ons ondersteuningsdienste bepaal hoe sterk die hele waardeketting sal wees. Ek wil dit beklemtoon en ons moet dit nie vergeet nie. Noord van ons is daar geen institusionele kapasiteit nie en mens kan dit duidelik in die voedselsekerheidsindeks sien."
Hy het gesê as dit verwaarloos word, word mededinging ook prysgegee. "Mens sien dit nie oornag nie. Kyk na die Landbounavorsingsraad. Hy het nie oornag van 'n instelling van wêreldgehalte verval tot waar hy nou is nie. Dit gebeur stelselmatig. My pleidooi aan julle is om jul institusionele kapasiteit te koester, want dit help met mededingendheid."
Hy het verwys na die tydperk toe die beheerrade tot niet gemaak en na 'n vryemarkstelsel oorgegaan is. Die belanghebbendes het onder mekaar baklei, maar moes leer om saam te werk. Daar is toe forums geskep wat moes dien as die "graanparlement" waar besluite geneem moes word.
"Ons bedryfsinstellings in die graanbedryf kom oor dekades en is sterk instellings. Hulle moet nooit verwaarloos word nie." Hy het gesê daar is aanvanklik besluit daar is instellings nodig vir inligting, gehaltebeheer en navorsing en dit het gelei tot die skep van die trusts en ander instellings soos Safex, Sagis, die graanlaboratorium en die Nasionale Oeskattingskomitee.
"Vandag is ons institusionele kapasiteit in die graanbedryf van die beste ter wêreld. As ek die internasionale graanraad se vergaderings bywoon, word Suid-Afrika se naam telkens genoem. Daar is die hoogste agting vir ons."
Hy het die SAGL ook geprys as 'n wêreldklasinstelling wat internasionaal erkenning geniet vir die akkuraatheid van sy toetse. " 'n Kenner uit Duitsland het ons stelsel vir oesskattings bestudeer en gesê daar is nie iets soortgelyks elders ter wêreld nie. Dit is mense soos ons wat om 'n tafel gesit het en besluit het dat dit nodig is om hierdie stelsels te ontwikkel. Dit is nodig om weer te begin drome droom."