PressReader - Beeld: 2016-05-21 - Is die ver­haal van rug­by se ont­staan ’n mi­te? Met Wê­reld­rug­by se aan­kon­di­ging dat hy sy hel­de­saal na die dorp Rug­by, waar die spel in 1823 “ont­staan” het gaan skuif, is die wa­re ge­skie­de­nis van rug­by se ont­staan weer ter spra­ke. doen ver­slag.
Beeld - 2016-05-21 - Sport - RUG­BY
In ’n ver­kla­ring Vry­dag het Wê­reld­rug­by, die spel se be­heer­lig­gaam, aan­ge­kon­dig dat die hel­de­saal na die “ge­boor­te­plek” van rug­by in War­wicks­hi­re, En­ge­land, te­rug­keer.
Ken­ners, soos Prof. Flo­ris van der Mer­we, ’n voor­ma­li­ge se­ni­or lek­tor in die de­par­te­ment mens­li­ke be­we­gings­kun­de aan die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch, meen dié weer­ga­we van rug­by se ge­skie­de­nis, waar Wil­li­am WebbEl­lis ’n sok­ker­bal by die Rug­by­skool op­tel en daar­mee hard­loop, is ’n “ver­dig­sel”.
Nie­te­min hou Wê­reld­rug­by vol dat sy hel­de­saal na die “ge­boor­te­plek” en spi­ri­tu­e­le tuis­te van rug­by te­rug­keer.
“Die vol­le­dig in­ter­ak­tie­we mu­seum sal die nuut­ste teg­no­lo­gie­se in­no­va­sie ge­bruik om rug­by, sy ry­ke ge­skie­de­nis en waar­des wat ka­rak­ter bou soos nog nooit te­vo­re nie uit te stal,” sê Wê­reld­rug­by in die ver­kla­ring.
Die be­heer­lig­gaam se vol­le­di­ge vi­deo-ar­gief en ver­sa­me­ling ge­skied­kun­di­ge me­mo­ra­bi­lia sal ook in die hel­de­saal ge­huis­ves word.
Wê­reld­rug­by hou ook in die ver­kla­ring vol dat rug­by in 1823 met Wil­li­am Webb-El­lis ont­staan het, en dat die hel­de­saal die spel “se band met sy ge­skie­de­nis nog ver­der sal ver­sterk”.
Ber­nard La­pas­set, Wê­reld­rug­by se voor­sit­ter, het ge­sê hul­le is ver­heug om die hel­de­saal vir die eer­ste keer ’n per­ma­nen­te tuis­te te gee.
“Rug­by is die ge­boor­te­plek van die sport­soort. Om ’n ver­bin­te­nis met die sport­soort se er­fe­nis te hê, is goed vir rug­by.”
Van der Mer­we meen die weer­ga­we van rug­by se ont­staan wat deur die be­heer­lig­gaam voor­ge­hou word, is te een­vou­dig.
“Die ver­dig­sel het ont­staan toe die Old Rug­by­ei­an So­cie­ty in op­drag on­der­soek in­ge­stel het na die ont­staan van rug­by, en in 1895 ’n ver­slag ter ta­fel ge­lê het wat be­kend sou word as The O­ri­g­ins of Rug­by Foot­ball,” het Van der Mer­we ge­sê.
Die ver­slag se ge­volg was die op­rig­ting van ’n ge­denk­te­ken wat van­dag nog by die Rug­by­skool be­sig­tig kan word. Die in­skrip­sie lui: T­his sto­ne com­me­mo­ra­tes the ex­ploit of Wil­li­am Webb El­lis who, with a fi­ne dis­re­gard for the ru­les of foot­ball as play­ed in his ti­me, first took the ball and ran with it, thus o­ri­gi­na­ting the dis­tincti­ve fe­a­tu­re of the rug­by ga­me.
Vol­gens Van der Mer­we is dit dié stap deur die ko­mi­tee wat ver­ant­woor­de­lik is vir die wan­op­vat­ting dat Webb-El­lis die spel in 1823 ge­skep het.
Hy is oor­tuig die ver­haal is ’n ver­dig­sel.
“Die Old Rug­by­ei­an So­cie­ty het sy be­vin­dings op die ge­tui­e­nis van Matthew Bloxom ge­grond. Wat Bloxom se ge­tui­e­nis on­aan­vaar­baar maak, is die feit dat hy die Rug­by-s­kool al in 1820 ver­laat het, drie jaar voor die El­lis-voor­val. Hy het ook die sto­rie eers in 1880 (am­per ses­tig jaar na die be­weer­de ont­staan) in Me­te­or, die s­kool se tyd­skrif, Wê­reld­rug­by skuif sy hel­de­saal na die dorp Rug­by in En­ge­land, waar die spel vol­gens hom ont­staan het. Op die fo­to is die Rug­by­s­kool waar Wil­li­am Webb­El­lis na be­we­ring ty­dens ’n sok­ker­wed­stryd die bal op­ge­tel en be­gin hard­loop het. ge­pu­bli­seer.”
Webb-El­lis (1807-1872) is voor die on­der­soek dood.
Vol­gens Van der Mer­we is rug­by “’n in­ge­wik­kel­de spel wat slegs deur die doel­be­wus­te toe­doen van men­se kon ont­staan en ge­groei het en nie deur die im­pul­sie­we op­tre­de van een ka­rak­ter met ’n lae pro­fiel nie”.
Maar as dit nie by Rug­by was nie, waar het die spel ont­staan?
Daar is ’n paar moont­lik­he­de, aan­ge­sien soort­ge­ly­ke spel­vor­me al se­dert die pri­mi­tie­we tyd be­staan.
“Die C­hi­ne­se het meer as 2 000 jaar ge­le­de, ty­dens die Han-di­nas­tie, ’n voet­bal­spel ge­naamd cu­ju ge­speel. Die C­hi­ne­se in­vloed het al voor 644 n.C. tot die ont­wik­ke­ling van ke­ma­ri in Ja­pan ge­lei. In dié spel is ’n leer­bal deur s­pe­lers ge­skop en aan­ge­gee son­der dat dit die grond moes raak,” het Van der Mer­we ge­sê.
Die an­tie­ke G­rie­ke en Ro­mei- ne het ook ’n ver­skei­den­heid bal­spe­le be­oe­fen wat soort­ge­lyk aan rug­by was.
“Nog ’n ver­wan­te voet­bal­spel is op kerk­li­ke fees­dae in Frank­ryk en Vlaan­de­re ge­speel. In Frank­ryk het dit as sou­le be­kend ge­staan, en in Vlaan­de­re as sol­len. So­ver vas­ge­stel kan word, was dit teen die 12de eeu al goed ge­ves­tig,” het Van der Mer­we ge­sê.
“’n Leer­bal wat met tou of wol ge­vul is, is deur die mans van twee na­bu­ri­ge dor­pies ge­bruik om per hand, voet en stok deur die teen­stan­ders se doel ge­dryf te word. Soos met al die ver­wan­te Mid­del­eeu­se voet­bal- s­pe­le was dit ’n ag­gres­sie­we spel.”
’n I­ta­li­aan­se uit­vloei­sel van sou­le, wat as ’n voor­lo­per van rug­by­voet­bal be­skou kan word, is cal­cio. Die span­ne het uit 27 s­pe­lers elk be­staan wat in groen of rooi u­ni­forms ge­klee was.
“El­ke span het 15 voor­spe­lers, vyf ska­kels, vier ag­ter­spe­lers en drie heel­ag­ters ge­had. Deur die bal te dra, skop, slaan of gooi is daar pro­beer om die teen­stan­ders se doel­lyn oor te steek vir ’n doel.”
Van der Mer­we meen B­rit­tan­je kan be­slis as die wieg en fo­kus­punt van die ont­wik­ke­ling van mo­der­ne s­port be­skou word, maar dit is on­se­ker wan­neer en hoe rug­by die B­rit­se kul­tuur bin­ne­ge­dring het.
“Voet­bal­spe­le soos knap­pan in Wal­lis, hur­ling in Corn­wall en camp-ball in Oos-Ang­lië het tal­le oor­een­koms­te ge­toon teen­oor die dui­de­li­ke ver­skil­le tus­sen mo­der­ne s­pe­le soos rug­by, sok­ker en hok­kie.”
Camp-ball was waar­skyn­lik die naas­te aan rug­by­voet­bal.
“E­le­men­te van mo­der­ne rug­by soos om ’n s­tryd ge­wik­kel te
Prof. Flo­ris van der Mer­we: El­lis­ver­haal ’n ver­dig­sel.