Kommissie beslis oor Tumi se downsindroom-uitlatingsTumi Morake. Foto: Facebook Die Uitsaaiklagtekommissie (UKKSA) het uitspraak gelewer oor klagtes rakende die komediant Tumi Morake se uitlatings oor downsindroom. Morake het tydens ŉ episode van Comedy Central se Roast Battle-reeks op DStv-kanaal 122 vir medekomediant Schalk Bezuidenhout gesê, “Want jy is twee p**sklappe weg van downsindroom b***h”. UKKSA het soos volg bevind: Hoewel Morake se uitlatings as eties en moreel onaanvaarbaar beskou kan word, is dit nie die toets wat deur die tribunaal toegepas word nie. Die tribunaal het bevind dat die beskerming van waardigheid in klousule 28.4 van UKKSA se gedragskode beperk is tot nuusuitsendings en kommentaar en dat hierdie beperking geldig is ingevolge artikel 36 van die Grondwet. Die tribunaal het dus bevind die aanstootlike uitsending was nie strydig met die kode nie en het die klagte van die hand gewys. Die KwaZulu-Natalse Downsindroom-vereniging het ŉ klag by die kommissie ingedien. “Hoe kan ŉ ‘bekende’, soos sy haarself moontlik beskou, dink dit is toelaatbaar om sulke ondenkbare, diskriminerende en vulgêre woorde te uiter sonder behoorlike oorweging vir die welsyn van sulke mense, hul families en vriende en die pure vermetelheid om die Grondwet te skend,” het die vereniging aangevoer. Die vereniging het aangevoer Morake se uitlatings is strydig met klousule 28.4 van UKKSA se gedragskode wat lui: “Uitsaailisensiehouers moet sover dit nuus en kommentaar betref uitsonderlike sorg en oorweging uitoefen in aangeleenthede wat die privaat lewens, privaat besorgdheid en waardigheid van individue betref, behalwe in gevalle waar wettige openbare belang voorkeur kan geniet bo die reg op privaatheid en waardigheid.” MultiChoice, namens die respondent, het toegegee dat Morake se uitlatings aanstootlik was vir spesifiek mense met downsindroom. Volgens die maatskappy het hulle die klaer onmiddellik om verskoning gevra nadat hulle die klag ontvang het en is die DStv-kanaal opdrag gegee om onmiddellik verdere uitsending van die program te staak indien die aanstootlike uitlatings nie verwyder word nie. Morake het ná die uitsending van die program op Facebook om verskoning gevra vir die uitlating nadat talle mense, onder wie ouers met kinders wat downsindroom het, daaroor gekla het. “Ek vra onvoorwaardelik om verskoning vir my uitlatings. Ek keur op geen manier diskriminasie teen of onkunde rakende mense met downsindroom goed nie. Ek hoop dat die ouers van kinders met downsindroom en mense wat met downsindroom leef dit in hul harte sal kan vind om my te vergewe.” Morake het gesê sy sal enigiets doen om dit reg te stel. “Ek het nie bedoel om skade aan te rig nie, en ek besef hoe seer, ondenkbaar, skadelik en onkundig dit was.” Dit is nie die eerste keer dat Morake in die sop is oor uitlatings wat sy maak nie. Die kommissie het 55 klagtes ontvang in verband met uitlatings wat Morake op 12 September gemaak het as mede-aanbieder van die ontbytprogram op JacarandaFM. Morake het in die ontbytprogram op 12 September wit mense met boelies op die speelterrein vergelyk. Morake het in reaksie op die kritiek teen haar uitlatings gesê sy staan daarby en vra nie daarvoor om verskoning nie. Die kommissie het die klagtes teen Morake van die hand gewys. Die klaers het onder meer aangevoer dat Morake se uitlatings rassisties was en neergekom het op haatspraak en aanhitsing om leed te veroorsaak. Daar is aangevoer Morake het wit Afrikaners diewe en boelies genoem en dat sy vir vergelding gevra het.