PressReader - SA Jagter Hunter: 2018-10-01 - 'N MOOI ROOI­BOK­RAM
'N MOOI ROOI­BOK­RAM
Mooi is soms ook nie só mooi nie...
Die be­skry­wing “mooi rooi­bok­ram” het my oor die ja­re al baie skool­geld laat be­taal, want ek is nie van van­dag af op soek na ’n mooi ram nie. Na my eer­ste rooi­bok­ram was ek maar al­tyd op die uit­kyk na ’n boe­ke­bok. Boe­ke soos in Ro­w­land Ward se re­kord­boek. Sy mi­ni­mum ver­eis­te is 23⅝”.
Wan­neer jy ’n plaas­ei­e­naar vra na sy rooi­bok­ke, is die ant­woord meest­al dat hul­le reg­tig “baie mooi” rooi­bok­ram­me het. Met tyd het ek ag­ter­ge­kom dat hier­die “mooi” in elk­een van ons se kop­pe ’n an­der be­te­ke­nis het – ’n re­la­tie­we be­grip as ram­me met me­kaar ver­ge­lyk word... ’n Ag­tien­duim-ram­me­tjie is mos ’n “mooi” ram wan­neer dit met die ooie en knyp­kop­pies rond­om hom ver­ge­lyk word, maar hy
ver­dwyn in die niet wan­neer ’n re­ge­ren­de groot­me­neer deel van die ver­ge­ly­king word.
Na my eer­ste rooi­bok­ram van 20⅛” was ek vas­be­slo­te om ’n boe­ke­bok te pro­beer jag. Al is rooi­bok­ke vir baie jag­ters ’n brood-en-bot­ter-bok, is dit vir my al­tyd lek­ker en ’n heng­se voor­reg om hul­le te mag jag. Se­ker om­dat ek ’n Vry­sta­ter is en rooi­bok­ke hier maar re­la­tief skaars was toe ek be­gin het om na ’n tro­feeram te soek.
Rooi­bok­ke, on­ge­ag die ge­slag, is vir my van die mooi­ste bok­ke wat daar is. Die mooi fyn ge­sig­te van die ooie en die ram­me se re­la­tief groot ho­rings in ver­ge­ly­king met die groot­te van hul­le ly­we en dan ook hul­le mooi diep­rooi kleur, maak hier­die bok­ke vir my iets be­son­ders. Ont­hou, Vry­sta­ters sien die mees­te van die tyd net blesbokke en swart­wil­de­bees­te.
MY EER­STE RAM­ME
In Ju­nie 1990 jag ek my eer­ste rooi­bok­ram by Tus­sen-die-Ri­vie­re na­by Bet­hu­lie in die Vry­staat. My gids se naam was Sel­lo en sy pre­sie­se woor­de toe ons die rooi­bok­ke on­der skoot het, was: “Die ag­ter­ste een is ’n mooi ram.” Ek was op die­self­de bladsy, want van die drie ram­me was hy die “mooi­ste”. Ek ver­moed dit is hier waar die be­grip “mooi rooi­bok­ram” sy kloue in my ge­slaan het, want se­dert­dien het ek al ’n klom­pie “mooi” ram­me ge­skiet. Feit­lik die lot van hul­le tus­sen 22 en 23”, maar “mooi” ge­noeg vir die boe­ke was nie een van hul­le nie.
In 1995 is ek kam­tig amp­te­lik op my eer­ste rooi­bok­tro­fee­jag. Nou was die rooi­bok­ram nie meer iets wat ek pro­beer jag saam met my bil­tong­bok­ke nie. Ek was doel­be­wus op soek na ’n groot rooi­bok­ram, want daar was ’n plaas met “mooi” rooi­bok­ram­me som­mer bin­ne 70km van Bloem­fon­tein af in die T­ha­ba N­chu-om­ge­wing. Dit was ’n lek­ker voe­te­jag. Ek kry die ram­trop eers teen laat­mid­dag bo-op een van die rant­jies toe ’n ste­wi­ge dwars­wind van my lin­ker­kant af waai. Be­hal­we dat hul­le my nie kan ruik nie, ver­oor­saak die ge­ruis van die wind (ver­al deur die be­sem­bos­se) dat die rooi­bok­ke my ook nie kan hoor nie. Hul­le is dus rus­tig, sa­lig on­be­wus van my, en ek is la­ter bin­ne 50m van hul­le af. Die mees­te lê ter­wyl die res om hul­le wei. Die “mooi­ste” ram lê eg­ter ook.
Dit is die eer­ste keer dat ek met ’n 7x57 jag – ’n Mus­gra­ve K98 Lig­ht. Des­tyds som­mer hier plaas­lik aan­ge­skaf by die Mus­gra­ve-fa­briek, juis om­dat die ka­li­ber be­kend is vir die min vleis­ska­de wat dit ver­oor­saak as jy jou la­dings ’n bie­tjie lig­ter maak en lek­ker swaar koe­ëls van 170gr ge­bruik om die spoed af te bring.
On­der ’n bos met ’n ga­we dooi­e­rustak sit ek en wag dat »
» die “mooi” ram moet op­staan. Dit raak la­ter ’n half­uur, maar die ram het geen be­geer­te om te be­weeg nie. Toe van die an­der ram­me be­gin om on­der die wind in te be­weeg, weet ek dat hul­le my e­ni­ge oom­blik gaan ruik en be­sluit om die “mooi” ram te skiet ter­wyl hy lê. Dit is ’n re­la­tief mak­li­ke skoot, want die ram is na­by en ek het ’n goeie dooierus. Ek be­sluit om ’n bie­tjie la­er af teen sy nek te mik om nie die vel na­by die ge­sig te be­ska­dig nie. Toe die skoot loop, bly die ram net daar op die plek lê. Die res van die trop ver­dwyn eg­ter bin­ne se­kon­des in al­le rig­tings die bos­se in.
Toe al­les weer rus­tig raak, stap ek na­der. Die nek­skoot is pre­sies waar ek ge­mik het, maar ek het ’n klein be­re­ke­nings­fout­jie ge­maak. Die koe­ël is deur die nek, toe voor by een van die rug­strin­ge in en ag­ter, net voor die boud, aan die bo­kant uit. Die vleis­ska­de was dus aan­sien­lik, maar dit was my eie skuld. So leer ’n mens. Be­hal­we vir ge­na­de­sko­te het ek tot van­dag toe nog nooit weer na e­ni­ge dier wat lê, ge­skiet nie.
Die bok se ho­rings, aan die an­der kant, lyk toe vir my of hul­le dalk Die Boek kan maak. Na ’n goeie ge­suk­kel om die ram tot by die naas­te pad te kry son­der om dit te sleep, daag die bak­kie op. Toe ek die ho­rings meet, is die lang­ste een net 22⅝”. Ek was te­leur­ge­steld, want ek was so se­ker hier­die een gaan die boe­ke maak. Die troos was da­rem dat dit my groot­ste rooi­bok tot dus­ver toe was.
EK SOEK VER­DER
Daar­na is ek ’n he­le klom­pie ke­re ag­ter “mooi” ram­me aan, maar on­ge­luk­kig het nie een Ro­w­land Ward se mi­ni­mum ge­haal nie. Ek het voor­af ge­weet hul­le gaan nie die boe­ke maak nie, maar ek het steeds be­sluit om te skiet. Skiet jy nie, voel jy soos ’n vleu­el in ’n rug­by­span wat die bal met ’n oop doel­lyn ont­vang – jy hoef maar net oor te draf en te druk. Baie gid­se se hou­ding en ge­sig­te wys dat hul­le nie kan ver­staan waar­om jy nie wil skiet nie, want vir hul­le is dit ’n baie “mooi” ram. Ek ver­staan dit tot ’n ma­te, want al­mal het hard ge­werk om jou te laat aan­lê op ’n “mooi” ram en nou wil jy nie skiet nie...
Soms kon ek eers na ’n kwar­tier be­sluit om wel te skiet ten spy­te van my be­ter­we­te. Die hoof­re­de was dan om ’n baie lek­ker jag op ’n ge­pas­te ma­nier af te sluit. Mag­tig, die man­ne het mos hul­le kant ge­bring.
Een og­gend bel Karl S­tump­fe my. Hy jag pro­fes­si­o­neel in Na­mi­bië, maar woon in Bloem­fon­tein. Hy wou hoor of ek al die rooi­bok­ram ge­kry het waar­na ek nou al my le­we lank soek. Tot sy ver­ba­sing be­duie ek “nog steeds nie” en tot mý ver­ba­sing be­duie hy dat hy van een weet
en dit som­mer na­by aan Bloem­fon­tein! Maar ons moes die­self­de dag nog jag, want hy was die vol­gen­de dag al­weer op pad Na­mi­bië toe.
Op daar­die sta­di­um is ek op pad werk toe, maar sor­teer toe som­mer die dag se af­spra­ke te­le­fo­nies met my se­kre­ta­res­se uit. Net voor ek groet, her­in­ner my se­kre­ta­res­se my so ter­loops daar­aan dat dit Se­kre­ta­res­se­dag ook is en vra of sy ons af­spraak moet kan­sel­leer. Om my ver­leent­heid weg te steek, vra ek haar om vir die vol­gen­de dag pre­sies die­self­de be­spre­king te maak maar om nie daar­die dag se be­spre­king te kan­sel­leer nie. Net in­ge­val.
BY DIE JAGPLEK
Op die plaas aan­ge­kom, is dit nie moei­lik om die “mooi” ram tus­sen die an­der raak te sien nie, maar ek ver­moed ek is nie die e­nig­ste jagter wat hier jag nie. Die kamp is so ’n lang ma­er kamp met ’n baie pro­mi­nen­te sloot al in sy leng­te af. So as­of ie­mand die sloot wou af­span. Die bok­ke kan eg­ter e­ni­ge plek deur die sloot maar ’n voer­tuig het net ’n en­ke­le brug­gie om aan die an­der­kant uit te kom. Ein­de ten laas­te skiet ek toe ’n baie-te-ver-na-my-ver­moë-skoot, maar met die ge­na­de van Bo is dit raak. Die ram draf ’n ent­jie saam met die trop, maar draai toe af die bos­se in, waar ons hom la­ter kry.
Die skoot is ’n bie­tjie laag ten spy­te van die feit dat ek vir die af­stand toe­ge­gee het. Hier­die is ook my e­nig­ste bok­fo­to in my werks­kle­re. Ek en Karl meet, en so­waar as vet, hy maak dit net­net. (Na die ver­eis­te uit­droog­pe­ri­o­de maak die ho­rings dit steeds met slegs ’n ⅛”). Op pad te­rug vra die tak­si­der­mis of ek nie die kar­kas aan hom sal ver­koop nie. Dit ver­ge­mak­lik sa­ke heel­wat, want ek le­wer die bok toe bin­ne 40 mi­nu­te net so by hom af so­dat hy dit vir ’n kop-en-skou­er­mon­te­ring kan slag.
Na­dat ek die no­di­ge do­ku­men­ta­sie ont­vang het en my ge­weer gaan bê­re het, word my se­kre­ta­res­se stip­te­lik om 12h30 uit­ge­neem vir se­kre­ta­res­se­dag!
Ek was aan­vank­lik baie bly oor hier­die ram wat uit­ein­de­lik die boe­ke ge­haal het (en ek wil nie on­dank­baar klink nie) maar my soek­tog na ’n mooi ram het nie hier op­ge­hou nie – dit was glad nie soos ek my voor­ge­stel het ek my “mooi” ram sou jag nie. Daar was geen voor­af­be­plan­ning, in­skiet, uit­sien na die jag, of e­ni­ge van daar­die be­lang­ri­ke goed wat jag lek­ker maak nie. Boon­op was dit som­mer ’n oor­haas­ti­ge bak­kies­kiet. Die ho­rings dan? Hul­le maak wel die boe­ke, maar is sul­ke bleek, dun ran­k­lo­te son­der die ken­mer­ken­de dik riw­we van ’n “mooi” ram. So ek is steeds soe­ken­de, maar na ’n “mooi” wat ef­fens ver­skil...
Net om vars sout in rou won­de te vryf, stuur Heinz Krau­se, ook ’n PH, vir my on­langs twee fo­to’s van ’n rooi­bok­ram­me­tjie (sy be­skry­wing) wat hy­self die og­gend ge­jag het. Om al­les te kroon, bin­ne 150km van my voor­stoep af. My eer­ste ge­dag­te is dat som­mi­ge men­se nie ’n hart het nie. ’n Mens wys mos nie vir ie­mand wat baie hon­ger is, hoe jy ’n ki­lo­gram ste­ak al­leen ver­or­ber nie!
La­ter het ek self die ho­rings kon meet toe dit as ’n tro­feein­skry­wing by die Bloem­fon­tein­tak van die SAJWV ’n al­le­min­ti­ge 26⅝” haal. En net daar skuif my “mooi” van 23⅝” na 25”+. (Jul­le sien, “mooi” hang af van waar­mee “mooi” ver­ge­lyk word.)
Die voor­deel van dié twee fo­to’s op my sel­foon is dat ek nou pre­sies aan die ei­e­naar van ’n po­ten­si­ë­le jag­be­stem­ming kan wys hoe die “mooi” ram lyk waar­na ek op soek is. Die fo­to’s het eg­ter die hoe­veel­heid “mooi” ram­me in Suid-A­fri­ka ’n gro­ter slag toe­ge­dien as die des­tyd­se run­der­pes.
Ter ver­sag­ting moet ek da­rem by­voeg dat Heinz se laas­te woor­de aan my, ra­ken­de die fo­to’s, was: “Oom S­chal­la, wees net rus­tig. Ek sal vir jou ook ’n “mooi” een kry.” As hy nie hier­die be­lof­te na­kom nie, ver­moed ek, dit gaan let­ter­lik sy laas­te woor­de aan my wees.
EER­STE TIEN WOOR­DE
Rooi­bok­ram­me is eint­lik mos al­mal mooi, maar die bes­te raad wat ek nog ooit ont­vang het oor hoe jy be­paal of ’n rooi­bok­ram die boe­ke gaan maak, het van ’n ge­sou­te jagter ge­kom. Vol­gens hom word dit be­paal deur die eer­ste tien woor­de wat deur jou ge­dag­tes gaan wan­neer jy die ram vir die eer­ste keer sien. As jy jou eie moe­der al e­ni­ge van hier­die tien woor­de hoor ge­bruik het, los maar, die ho­rings sal dit nie maak nie.
Of my ou hart dit sal kan vat om langs my eie Heinz-ka­li­ber­ram op ’n fo­to te sit, sal die tyd moet leer, maar ek gaan nie op­hou pro­beer nie.
In­tus­sen maak ek dood­se­ker dat ek oor ’n groot ge­noeg woor­de­skat be­skik in­dien daar­die dag sou aan­breek.
Toe my jag­ma­ters hier­die bok sien, ra­dio hul­le my na­der. Dis ’n mooi ram wat am­per die re­kord­boek ge­haal het.
Die groot­ste, am­per-mooi ram. Hy het 57kg uit­ge­slag, maar die ho­rings is nog kny­pe­rig. Die rooi­bok is ge­skiet op E­ger­ton na­by Ho­pe­town.
LINKS BO: Rê­rig am­per, maar die “bak­ke” ont­breek. Ook op E­ger­ton ge­skiet, na­by Ho­pe­town. REGS BO: Ná ’n sleg­te kwes­jag skiet ek hier­die ram net om weer ’n bie­tjie self­ver­troue te her­win (E­ger­ton, Ho­pe­town). LINKS ON­DER: Nie na­by die boe­ke nie, maar die men­se het moei­te ge­doen. So­mer­set-Oos, Oos-Kaap. ON­DER MID­DEL: ’n Mooi ram met be­son­de­re wye ho­rings na­by Kim­ber­ley af­ge­neem. Kyk hy wys som­mer al­les om sy me­neer-sta­tus te be­ves­tig.ON­DER: Hoe­kom ’n een­ho­ring­ram skiet? Want hy was die “mooi­ste” van drie ram­me (E­ger­ton, Ho­pe­town).
Die se­kre­ta­res­se­dag-rooi­bok­ram.BO: Op hier­die fo­to van Heintz se ram wys die diep­te van die “bak­ke” in die ho­rings mooi. (“Bak­ke” ver­wys na hoe ver die ho­rings na ag­ter buig.)ON­DER: Heintz se be­son­der­se rooi­bok­ram van 26⅝”. Vir my is dít waar­van dro­me ge­maak word.
Cock­scomb, Oos-Kaap. Na ’n lek­ker jag moes ek die jag mooi af­sluit met hier­die ram, al is hy nie na­by die boe­ke nie.
Die feit dat ek nog nie ’n 25”-rooi­bok­ram ge­jag het nie is nie om­dat ek nie pro­beer nie. My ho­ring­uit­droog­boom is my ge­tuie.
My heel eer­ste rooi­bok­ram, Tus­sen-die-Ri­vie­re, win­ter 1990.