‘Minderhede is mislei oor beskerming van taalregte’Hoofgebou op die Bloemfontein-kampus van die Universiteit van die Vrystaat. Foto: Evert Kleynhans (RooistoelTV) via UV Facebook Die burgerregte-organisasie AfriForum het Vrydag gesê die uitspraak van die konstitusionele hof dat die taalbeleid van die Universiteit van die Vrystaat (UV) wettig is, is tekenend daarvan dat “minderhede tydens die onderhandelings in aanloop tot die verkiesing van 1994 mislei is om te glo dat hulle taalregte beskerm sal word”. Maroela Media het vroeër berig die konstitusionele hof het ŉ aansoek wat deur AfriForum en Solidariteit voor die hof gebring is om verlof tot appèl teen ŉ hofuitspraak oor die UV se taalbeleid wat Afrikaans as onderrigtaal uitskakel, van die hand gewys. Hoofregter Mogoeng Mogoeng het in sy uitspraak daarop gewys dat alle Suid-Afrikaners die reg het tot tersiêre onderrig in ŉ amptelike taal van hul keuse, maar dat hierdie reg onderhewig is aan die redelike uitvoerbaarheid hiervan. Mogoeng het toe daarop gewys dat wanneer skaars hulpbronne gebruik word om voorsiening te maak vir ŉ klein hoeveelheid studente, en dié studente sodoende intensiewe, persoonlike en baie voordelige aandag ontvang terwyl ander studente in oorvol lesingslokale ingedruk word, daar ŉ uitdaging ontstaan. “Wanneer toegang, integrasie en rasse-harmonie in gevaar gestel word deur uitvoering te gee aan die reg om onderrig te word in ŉ amptelike taal van jou keuse, word daar nie voldoen aan die kriteria van redelike uitvoerbaarheid nie,” het Mogoeng gesê. Alana Bailey, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum, het Vrydag gesê argumente oor die wenslikheid van eentalige Engelse onderwys om sodoende weg te beweeg van segregasie en om rasseharmonie op kampusse te bevorder, is teenstrydig met internasionaal aanvaarde taalregtebeginsels, maar ook selfs opvoedkundige beste praktyke. “Die Suid-Afrikaanse verlede (byvoorbeeld gebeure in Soweto in 1976), maar ook dié van talle ander lande, van Bangladesj tot België, bewys dat waar studente van die reg om in hulle moedertaal te studeer ontneem word, dit tot groot spanning en selfs geweldpleging aanleiding gee,” het Bailey gesê. Sy meen dat studente op kampusse geleer moet word om mekaar met respek te behandel en mekaar se regte te erken. “Dit sluit mekaar se taalregte in. Dit kan nie geskied deur enigeen van hulle regte te ontneem nie en nog minder deur Engels tot enigste amptelike taal van onderrig te verhef. Met Engelse eentaligheid word ’n bitter klein groepie Engelse moedertaalsprekers bevoordeel, terwyl min hoop by enige ander taalgroep voortleef dat inheemse tale verder sal ontwikkel.” Bailey voeg by dat die fokus op ras in argumente oor taalregte nie geldig is nie. “Volgens 2011 se sensus is die meerderheid sprekers van Afrikaans nie wit nie. Verder is tydens die onderhandelings voor 1994 juis voorgehou dat die land van rasgebaseerde argumente gaan wegbeweeg en dat daar op internasionaal erkende menseregte, wat sogenaamd in die Grondwet verskans sou word, gekonsentreer sou word. Hierdie uitspraak bewys egter die teendeel en beklemtoon opnuut dat die bou van sterk eie instellings deur die burgerlike samelewing nou die vernaamste wyse is waarop minderhede hulle regte sal kan bevorder en beskerm.” Sy het gesê AfriForum sal voortgaan om die miskenning van taalregte in die land op alle moontlike internasionale platforms in die kollig te plaas.