Jong lesers: Dink hieraan as jy 'n boek resenseer - LitNet
LitNet het onlangs jong lesers uitgenooi om hul indrukke van boeke te deel. Maar hoe skryf mens 'n goeie boekresensie? Henriëtte Loubser wat spesialiseer in kinder- en jeuglektuur, verskaf hier 'n paar wenke. Lees ook resensies deur jong lesers hier.
'n Boekresensie behoort 'n behoorlike lusmaker vir lees te wees. Dit behoort jou te lok en te verlei om 'n spesifieke boek te lees. Dit kan egter ook waarsku om liewer daarvan weg te bly!
Indien jy 'n keuse het, resenseer 'n boek waarvan jy gehou het. Dis nie lekker om 'n boek te lees wat jou verveel nie en dit is nog minder lekker om te moet skryf oor 'n aaklige leeservaring.
Dit is belangrik om te onthou dat daar eintlik geen resep is vir 'n goeie resensie nie. Soos enige kunsvorm, is dit is iets wat deur oefening geslyp word. Dit is ook baie belangrik dat 'n resensent baie en wyd lees en sodoende goeie kennis oor boeke en skryfsake opdoen.
Hier is my wenke aan jou:
Maak seker dat die boek wat jy resenseer, vars in jou geheue is. Moenie 'n boek wat jy lank terug gelees het, resenseer nie. Lees dit eers weer van hoek tot kant deur.
Die keuse is joune, maar ek lees altyd eers 'n boek vir die lekkerte deur. Dan lees ek dit weer terwyl ek aantekeninge maak van dinge wat my opval/interesseer/aangryp of dinge wat pla of irriteer. Vra heeltyd vir jouself vrae terwyl jy (die tweede keer) lees, byvoorbeeld: Vloei die storie lekker vlot, of is dit onnodig langdradig? Kan jy nie wag om te lees wat volgende kom nie, of blaai jy sommer bladsye vooruit? Klink die karakters soos regte mense of hoor jy eerder die skrywer praat? Dit help om 'n mening te vorm.
Of jy kan die boek lees en reeds van die begin af vir jouself notas van jou ervaring maak. Of as jy 'n goeie geheue het, kan jy sommer net onthou. Die belangrikste is dat jy dit geniet!
Gee reeds aan die begin van jou resensie bibliografiese inligting oor die boek. Noem die titel, die skrywer en die datum van publikasie. Jy kan ook die uitgewer, ISBN en die prys van die boek gee. Dit is dalk ook 'n goeie idee om vorige werke van die skrywer en die datums van publikasie hier te noem.
Jy kan reeds in die inleiding sê wie die teikengroep is. Of jy kan teen die einde van jou resensie noem vir watter ouderdomsgroep die boek bedoel is, of wie die boek sal geniet. Soms is dit lesers van 8 tot 80 jaar.
Noem in watter kategorie (genre) die boek val. Met ander woorde, watter soort storie is dit? Is dit byvoorbeeld fantasie, wetenskapfiksie, 'n liefdesverhaal of 'n riller?
Nou kan jy 'n kort opsomming van die verhaalgebeure gee. Gewoonlik is 'n resensie kort; wees dus bondig. Moet net onder geen omstandighede die storie uitlap nie! Jy kan dinge noem wat die leser nuuskierig sal maak, maar moet nooit sê wat die uiteinde van die storie is nie. Jy kan byvoorbeeld so iets sê: "Jaco, die hoofkarakter, worstel met probleme. Hy ontdek 'n donker kant van homself wat hom telkens in die moeilikheid laat beland." Hier het jy nou die leser nuuskierig oor 'n hele paar dinge rondom die hoofkarakter, sonder om enige geheime weg te gee.
Gee nou 'n kort, kritiese ontleding van die verhaal. Dit beteken jy moet die tema identifiseer, en sê waar en wanneer die storie afspeel. Dit is ook waar jy die karakters aan die leser voorstel. Sonder om afbrekend te wees, is dit ook hier waar jy dinge noem wat vir jou opvallend was. Begin byvoorbeeld by die titel en sê hoekom hierdie benoeming gepas is (of hoekom dit glad nie vir jou werk nie). Fokus op die boek in jou hand en moenie "slim" probeer wees nie, veral nie ten koste van die skrywer nie. Sê byvoorbeeld dat die verhaal realisties is en dat die hoofkarakters tipiese onsekerhede wat verliefdheid bring, ervaar. Maar as die skrywer te hard probeer om byval te vind, noem dit, byvoorbeeld: "Die taalgebruik van die hoofkarakter is soms byna onnatuurlik en mag dalk die leser pla." Hier gee jy jou eie mening, iets wat die skrywer dalk in die toekoms nuttig kan gebruik. Onthou egter steeds dat dit jou mening van die boek is. 'n Ander leser mag dit heel anders ervaar. Moet dus nooit veroordelend wees nie. Hou jou kommentaar lig en gee heeltyd redes of voorbeelde uit die teks vir jou aannames.
Probeer om die styl, trant en gevoel van die boek weer te gee. Dit kan jy doen deur gedeeltes in die teks aan te haal wat vir jou besonders of pittig was, soos interessante sêgoed of gewoontes van 'n karakter.
Onthou, alhoewel 'n resensie 'n ernstige saak is, moet dit steeds lekker leesstof wees wat belangstelling in 'n boek sal prikkel. Dit behoort 'n potensiële leser te laat besluit of hy/sy die moeite wil doen om die boek te lees of nie. Span humor in!
As 'n boek oor 'n ernstige onderwerp handel, kan 'n ernstiger aanslag gevolg word. Noem dit as 'n boek gewaagde onderwerpe aanraak, maar noem ook die wyse waarop die skrywer dit doen. Doen hy/sy dit met begrip en deernis en dalk 'n skoot goeie humor, of is dit 'n onnodige gewroeg wat die leser negatief en hopeloos laat?
As jy 'n kinderboek resenseer en daar is illustrasies by, is dit altyd nodig om ook dit te bespreek. Hier kan jy byvoorbeeld noem of die tekeninge kleurvol en vrolik is, of dit die teks komplementeer en hoe dit bydra om die storie te vertel.
Deur op goeie eienskappe van 'n boek te wys, help die resensent om meer mense te lok om te lees. Dit beteken egter nie dat jy net "nice" hoef te wees nie. As iets pla, kan jy dit op 'n mooi manier noem. Dit is jou reg en taak as resensent. Die eintlike doel bly egter om lesers aan te moedig om te lees en om ingeligte keuses te maak as dit by boeke kom.