Dit is hoog tyd dat Suid-Afrika ’n loflied vir alle plaaswerkers moet sing: vir hul onbaatsugtige diens aan die land. Omdat hulle selde kla en nooit maklik tou opgooi nie, slegte werksomstandighede ten spyt. Ware landbouers is hulle beslis.
Ek onthou nou skielik die keer toe ek van Graaff-Reinet onderweg na Uitenhage was, het ’n beeld (skielik) uit die verlede voor my aangesig verskyn. Skuins voor Jansenville het dit skemer geword. ’n Ligte reëntjie het sy verskyning gemaak en die stilte van die uitgestrekte, verlate Karoo-vlaktes is stadig uitgedoof. Die gesuis van die reëndruppels was alomteenwoordig.
Voor my het ’n Toyota-bakkie gery. Oud, geroes en vervalle. Swart rook en ’n swaar dieselreuk het die verfrissende reuk van die reëndruppels gedemp.
Ek hoor toe David Kramer se verwerking van Kobus le Grange Marais – die digter Christopher Hope se satiriese blik op 'n tyd wat nie meer is nie – se liedjie. Dit is ’n lied wat ou herinneringe terugbring en boonop diep sny; tot op die been.
Dié lied vertel ’n verhaal van elkeen op sy plek; die storie van die ou Suid-Afrika. Dié beeld uit (die ou) Suid-Afrika neem jou terug na 1978, toe Small sy drama The Orange Earth, gebaseer op sy grootwordplek, Goree, geskryf het. Waar sy ma deur die (wit) vrou agterom gestuur is toe sy by die plaashuis meel gaan haal het vir die nagmaalbrood.
Vingerwys moet liewer stop. ’n Balans moet egter gevind word tussen voedselsekerheid, werkskepping, ekonomiese groei en die menseregte van beide plaaswerkers en boere.
Dis tyd dat die regering ’n Landboubeleid op die tafel sit sodat die boere kan weet waar hulle staan want die aanslae is ongevraag en meesal gebasseer op ongegronde aantygings, Nerens in die wereld is so baie mense soveel verskuldig aan so min soos die bevolking van die land aan die handjievol harnekkige boere wat nog uithou op die plase ten koste van hul eie veiligheid.