Lewe is nie meer heilig nieArgieffoto Almal weet die tegnologie het baie gevorder die afgelope jare. Satelliete reis lankal reeds veel verder as die maan en gevolglik weet ons so baie meer van ons sonnestelsel af as vyftig jaar gelede, motors is reeds gemaak wat nie bestuurders nodig het nie en ook elektries is, onbemande tuie soos die “drone” is beskikbaar vir Jan en Alleman om te gebruik, om nie eers te praat van hoe selfone mense se lewens gemakliker maak en terselfdertyd meer frustrasie bring, soos om jou te dwing om altyd beskikbaar te wees vir wie ookal wil praat of adverteer nie. Daar is dus vir almal wonderlike voordele wat volg op nuwe tegnologie, maar dikwels ook onontkombare nadele. Die mediese wetenskap is by uitstek ŉ terrein wat aan individue ŉ verskeidenheid moontlikhede bied wat voorheen nie bestaan het nie. Daar is pasaangeërs wat harte laat aanhou klop, heupoorplantings wat bene langer laat loop, prostese wat olimpiese atlete voortbring, breininplantings wat Parkinsons onder beheer bring en nog vele meer. Dit is voorwaar verstommend hoe lewe verleng kan word deur die dood as’t ware te uitoorlê. Sulke verbeterings versterk sekerlik moderne geslagte se oortuiging dat lewe heilig is en dat niemand behalwe God die reg het om ŉ lewe te neem nie. Of is dit dalk nie so edel as wat dit wil voorkom nie? Word God se reg op die beskikking van lewe en dood nie oortree deur hierdie kunsmatige verlenging van lewe nie? Waarom is dit net menselewens wat betrokke is en waarom is al die tegnologie beskikbaar slegs vir mense wat dit kan bekostig? Die afgelope Kersseisoen is die lot van so baie verwaarloosde ou mense weer na vore gebring. Hul lewe het geen betekenis vir hulself of ander nie en vir hul kinders is hulle ŉ onbekostigbare las. Baie van hulle word in ŉ versorgingsfasiliteit geplaas en daar vergeet omdat daar nie geld is om ŉ gesin te versorg en ook nog vir die versorging van Ouma of Oupa te betaal nie. Is soŉ lewe regtig heilig? Terwyl die mediese wetenskap reeds lankal begin ingryp het om lewe te verleng, is daar werklik nog enige grond om te dink dat lewe en dood beslis word deur God alleen? As die reg bestaan om ŉ persoon wat duidelik nie tot enige waarde kan wees nie, teen hoë koste te laat lewe, behoort daardie persoon nie die reg te hê om sy/haar lewe te beëindig nie? En is dit nie die samelewing se plig om te veg vir soŉ reg om te sterf nie? Waarom moet mense verplig word om die reël van “heiligheid” te gehoorsaam terwyl daar lankal ŉ faktor van beheer deur die mediese wêreld toegelaat is by die kwessie van lewe en dood? Daar is in elk geval ŉ skynheiligheid saam met die weerstand teen genadedood en die reg om te sterf, want elke dag is daar iewers op aarde ŉ oorlog aan die gang waarin sterk en gesonde mense omkom – mense met jong kinders – maar dit word aanvaar as onafwendbaar en selfs patrioties. In verskeie beroepe word dit van mense verwag om hul lewens doodsveragtend op die spel te plaas ter wille van ander wat dikwels deur moedswilligheid in die moeilikheid beland het. Dan word dit beskou as ŉ dapper daad en die “heiligheid” word gerieflik op die agtergrond geskuif. Maar sieklike oumense mag nie die keuse hê om waardig na die dood gelei te word nie, ook nie mense wat onherroeplik uitgelewer is aan ŉ lewe van armoede nie, ook nie ŉ misdadiger wat besef hy is nie rehabiliteerbaar en sal gedurig in die tronk wees nie. Om watter bisarre rede word aanvaar dat sulke mense nie die insig het om oor hul eie lewe of dood te besluit nie? Natuurlik sal en moet daar beperkings gestel word sodat ŉ mens nie mag sterf bloot op grond van ŉ tydelike probleem nie, maar daar is ŉ saak uit te maak vir mense wat nie meer sinvol kan deelneem aan die samelewing nie, sowel as mense wat geen inkomste het nie en ook nie die vooruitsig het om ooit ŉ waardige bestaan te kan maak nie. En dit moet natuurlik daardie mens se keuse wees. Dalk sal bitter min mense so ŉ keuse maak, maar nogtans moet die keuse beskikbaar wees. Soos dinge nou is, word almal verplig om te leef omdat ander mense die een of ander geloof of oortuiging het. Dit behoort verander te word. Dr. Breytie Breytenbach