Hierdie 46 chomosome is in 23 pare gerangskik. Die eerste 22 pare word outosome genoem en die 23ste paar word die geslagschromosoompaar genoem. Dit is hierdie 23ste chromosoompaar wat die mens se geslag bepaal. ’n Manlike persoon sal altyd ’n kombinasie van ’n X-chromosoom en Y-chromosoom vir sy geslagschromosoompaar hê. ’n Vroulike persoon sal op haar beurt ’n XX kombinasie vir haar 23ste chromosoompaar hê. Daar is egter uitsonderings wat meebring dat 'n man byvoorbeeld 'n XX kombinasie kan hê. Vir die doeleindes van hierdie artikel volstaan ons egter met die deursnee gegewe, naamlik, XY en XX chromosoompare vir mans en vrouens respektiewelik.
Let daarop dat hierdie slegs ’n illustrasie is en geen verband hou met die werklike samestelling van die chromosome van die persone wie se name genoem word nie.
Wanneer die spermsel en eiersel tydens bevrugting saamsmelt, bevat die gevolglike embrio weer 46 chromosome, maar hierdie keer ’n kombinasie uittreksel vanuit die vader en moeder se onderskeie chromosoompoele. Dit kan soos volg voorgestel word vir die 2de geslag (Zirke, Cornelius en Trintke se seun):
’n Manlike persoon se genetiese afkoms langs sy vaderlyn word bepaal deur die “volgorde” of sekwensie van die DNS op sy Y-chromosoom te bepaal. Die basisvolgorde van die persoon se Y-DNS word vergelyk met die basisvolgorde van ’n ander man se Y-DNS. Die basisvolgorde is ’n aanduiding van die tydsverloop vir elk tot by die voorvader wat hul gesamentlik deel (Mees Resente Gemeenskaplike Voorvader –MRGV). Indien die pas perfek is, dan is die twee mans verwant aan mekaar en deel dieselfde “bloedlyn”. Hulle kan dan hul onderskeie voorgeslagte navors totdat die gesogte MRGV gevind word.
Die persoon links in die tabel se basisvolgorde is deur 'n laboratorium in Suid-Afrika bepaal, terwyl die persoon regs in die tabel se basisvolgorde by 'n laboratorium in die VSA bepaal is (vandaar die verskillende voorvoegsel "M"). Die Y-chromosoom DNS vir die twee persone is identies soos verwag sou word van twee bloedverwante met 'n onlangse manlike gemeenskaplike voorsaat via hul manlike afstammingslyn. Totdat anders bewys word, is bostaande die naaste aan tipiese manlike Jansen Y-chromosoom DNS waarop Jansenmans (afstammelinge van Zirke Jansen) aanspraak kan maak.
Die waardes (KTH's) van allelas , wanneer dit saamgevat word soos in die voorbeeld hierbo, verteenwoordig die persoon se DNS profiel. Dit is hierdie stel getalle wat die persoon se direkte vaderlike lyn identifiseer. Teoreties behoort alle manlike Jansen-afstammelinge in Suid-Afrika dus hierdie profiel te vertoon. In die praktyk werk dit egter nie so eenvoudig nie! Daar is te veel faktore wat ’n rol in hierdie verband speel. Nie die minste hiervan nie is byvoorbeeld Jansen-seuns wat nie ’n Jansen-vader gehad het nie, maar wat nooit as sulks gerapporteer is nie. Die volgorde bepaling van ’n groot aantal Jansen-mans sal nodig wees om ’n tipiese profiel vir die Jansens van Suid-Afrika te kan opstel (verwys na die laaste paragraaf aan die einde van hierdie artikel). Daar vind soms ook op ’n natuurlike wyse lukrake mutasies plaas en wat dan gevolglik veroorsaak dat persone se DNS profiele verskil selfs al is hulle van dieselfde familie.
Hierdie genommerde resultate van ’n genealogiese Y-DNS toets word ’n haplotipe genoem. ’n Groep van verskillende haplotipes kan ’n gemeenskaplike voorvader aandui, maar slegs met ’n waarskynlike sekerheid. Heelwat meer as die eenvoudige toets wat hier beskryf word is nodig om met ’n groter mate van sekerheid te kan sê aan watter haplogroep ’n spesifieke haplotipe verbonde is.
Daar is reeds ’n hele aantal databasisse wêreldwyd vir molekulêre genealogie geskep. Die mees omvattende hiervan, Family Tree DNA, het reeds die volgordebepaling van die DNS van etlike duisende manlike persone in hul databasis opgeneem. Die Y-chromosoom merkers en genetiese volgordebepaling vir twee manlike Jansens van Suid-Afrika toon dat hulle aan die I1-Haplogroepering behoort. Hiervolgens was die oervaders van Suid-Afrika se Jansens teen die einde van die laaste ys-tydperk (ongeveer 15 000 jaar gelede) hoofsaaklik in die noorde van die Iberiese skiereiland woonagtig. Hierna, en namate die ys en gletsers noordwaarts gewyk het, het die draers van merker 253 (definiërende Merker vir I1) noordwaarts gemigreer om Wes-, Noordwes- en Noord-Europa te bevolk. Hiervandaan het hulle ook Skandinawië beset.
Volgordebepaling van die DNS van 'n agter-agter-agterkleinseun van Zirk Bernardus Jansen ('n kleinseun van die Jansen stamvader, Zirke Jansen) toon 'n spesifieke migrasie-patroon vir sy Y-chromosoom oor 'n periode vanaf ongeveer 50 000 tot 15 000 jaar gelede. Die betrokke Merkers, M168, M89, M170 en M253, word op die kaart hierbo aangedui. Dit verteenwoordig die migrasiepad van die Y-chromosoom van die besproke nasaat van Zirke Jansen, en teoreties dan vir die Jansen-mans van Suid-Afrika.
Elke persoon op aarde dra DNS wat, soos breedvoerig hierbo verduidelik is, niks anders is as 'n kombinasie van gene wat vanaf elk se vader en moeder ontvang is nie. Hierdie gene gee aan elke persoon individuele eienskappe soos kleur van die oë, atletiese vermoëns, vatbaarheid vir siektes, ensovoorts. Daar is egter een uitsondering, naamlik die Y-chromosoom, wat onveranderd van geslag tot geslag slegs vanaf 'n vader na sy seuns oorgedra word. Onveranderd, behalwe as 'n mutasie, gewoonlik sonder nadelige gevolge, op 'n natuurlike wyse tussen twee opeenvolgende geslagte plaasvind. Hierdie mutasie, bekend as 'n Merker, kan dan as 'n baken in tyd gebruik word en wat gekarteer kan word vir 'n spesifieke afkomslyn in 'n familie. Die mutasie, of dan wel die Merker, kan vanaf die eerste voorkoms oor duisende jare vanaf vader na seun oorgedra word. Elke Merker is effektief die begin van 'n nuwe tak in die genetiese familieboom van die mensdom. Naspeuring van die takke in terme van geografiese gebiede, gee dan aan navorsers 'n aanduiding van die migrasiepad van 'n spesifieke Y-chromosoom in tyd.
'n Haplogroep, soos hierbo verduidelik, word gedefinieer deur 'n reeks Merkers wat gedeel word deur ander mans wat dieselfde mutasie in hul voorgeslagte ondergaan het. Die Merkers speur 'n pad na wat die spesifieke voorgeslagte gevolg het nadat hulle Afrika verlaat en Europa bevolk het. Dit wat hierna volg is 'n kort bespreking van die migrasiepad van Suid-Afrika se manlike Jansens vanaf die ontstaan van die eerste bekende merker tot en met die laaste:
Terwyl baie in die midde-ooste aangebly het, het daar net so baie verder agter die reuse troppe wild aangetrek tot in die hedendaagse Iran en die groot grasvlaktes van sentraal-Asië. 'n Klein groepie het die migrasie-pad deur die gebiede van die hedendaagse Irak en Sirië, na Anatolië (die latere landstreek van die Hettiete van Bybelse faam en vandag Turkye) gelei.
Die draer van die volgende merker (M170) van Haplogroep I1, is omstreeks 20 000 jaar gelede in sentraal Europa gebore en was 'n erfgenaam van die ontwikkelde Gravette-kultuur van sy eie voorvaders. Hierdie was die hoogtepunt van die laaste ys-tydperk en die eerste draer van M170 is waarskynlik in een van die afgeleë skuilingsgebiede gebore waar hy en sy ouers beskerming teen die koue gesoek het.
Tussen 20 000 en 15 000 jaar gelede moes die menslike bewoners van Europa redelik ver suid trek om te skuil teen die koue en ys wat op daardie tydstip die hele kontinent bedek het. Hulle het hierdie skuiling suid van die Pireneë gevind op die Iberiese Skiereiland. Terwyl hulle geografies heeltemaal geïsoleer was van die res van Europa, het daar 'n baie kenmerkende mutasie plaasgevind op die DNS van 'n seun van een van die draers van die M170 merker. Dit was op hierdie stadium, ongeveer 15 000 jaar gelede dat die kenmerkende M253 merker vir die heel eerste keer op die DNS van 'n manlike voorvader verskyn het.
Besoek "Family Tree DNA" se webwerf op die internet en registreer as 'n gebruiker. Dit is dan 'n eenvoudige proses om jou eie 12-merker Y-DNS basisvolgordes te laat bepaal. Jy sal versoek word om vooruit te betaal vir die toets, waarna die nodige apparatuur aan jou versend sal word. Jy versamel self die toets-monsters in twee klein proefbuisies, by jou huis en pos dit dan aan die laboratorium. Jy sal jou verslag binne ongeveer 6 tot 8 weke ontvang. Ses toetse is reeds voltooi vir persone langs die manlike afstammingslyn vanaf Cornelius en sy seun Zirke Jansen: