My kind steel!
Lig Oktober 2011
Min ouers berei hulleself voor vir wat hulle die dag sal doen as hulle sou agterkom dat hulle kind steel. Tog gebeur dit soms dat kinders wat uit “goeie huise” kom, steel. Alhoewel dit ’n groot skok en ’n hartseer­ervaring vir ’n ouer kan wees, is dit ’n geleentheid om dié probleem, en dalk ook ander probleme, te hanteer en jou kind te help om in sy menswees te groei, sê mev Lida Möller, ’n opvoedkundige sielkundige van Pretoria.
Waar het ek gefaal?
Dié woorde is gewoonlik ’n ouer se eerste reaksie. As ouer voel jy jy het misluk. Jy voel verraai, verneder en kwaad. Maar ouers moet besef dat hulle nie altyd vir hulle kinders se dade verantwoordelikheid kan aanvaar nie, sê Lida. Elke mens het ’n vrye wil en moet kies hoe hy in verskillende situasies gaan optree. Ouers kan hulle kinders ondersteun, maar nie vir hulle kies nie. In plaas daarvan om skuldig te voel as jou kind steel, moet jy na jou kind uitreik en met selfvertroue vir hom wys hoe ’n mens probleme te bowe kom. Om soos ’n slagoffer in sak en as te sit, gaan niemand help nie. En dit gaan beslis nie vir jou kind probleemoplossing leer nie. Wees bereid om te vergewe en aan te beweeg.
Daar is verskeie redes waarom kinders kan begin steel, sê mev Wietske Boon, ’n spelterapeut van Centurion.
Tot en met ongeveer driejarige ouderdom het kinders nog nie die begrip dat, as hulle iemand anders se besittings vat, dit verkeerd is nie. Vir kinders van daardie ouderdom lyk ’n maat se besittings aanloklik, hulle wil dit graag hê en vat dit eenvoudig. Jonger kinders kategoriseer soms iets soos ’n potlood, ’n pen of R2 as só klein dat die vat daarvan nie steel is nie. In hulle verwysingsraamwerk is “steel” net as ’n mens iets groots vir jouself vat.
’n Deel van jong kinders se ontwikkeling is om hulle ouers en onderwysers se grense te toets. As hulle een keer daarmee wegkom om iets te vat, sal hulle dit weer doen totdat hulle reggehelp word.
Kinders is baie bewus van wat maats en hulle broers en susters besit en watter geskenke hulle ontvang. ’n Kind wat voel dat hy of sy minder presente, aandag of liefde as ’n ander ontvang, kan steel as gevolg van jaloesie teenoor die ander kind.
Vir sommige kinders is gedrag soos steel ’n hulpkreet om aandag, aanvaarding of liefde. Hierdie kind se behoefte aan aandag is só groot dat selfs negatiewe aandag beter is as om “ongesiens” voort te gaan.
In sommige gevalle waar kinders ander emosionele probleme ervaar, word dit uitgedruk deur te steel. Voorbeelde van hierdie soort emosionele probleme is woede teenoor ’n persoon of situasie, die verlies van ’n belangrike persoon deur die dood, voortdurende onmin tussen sy ouers, die egskeiding van ouers, mishandeling of armoede.
Daar is ook gevalle waar kinders steel weens ongehoorsaamheid en rebelse gedrag teenoor persone in gesagsposisies.
Kinders se gedrag word grootliks beïnvloed deur hulle rolmodelle. Kinders wat blootgestel word aan negatiewe rolmodelle wat byvoorbeeld steel, sal aangespoor word om dit ook te doen.
Vir ’n kind is dit baie belangrik om tot ’n groep te behoort. Indien die kind voel dat dit nodig is om te steel om deur dié groep aanvaar te word, sal hy moontlik sy gedrag só verander om deur die groep aanvaar te word.
Die pad na genesing
Wanneer jy jou kind betrap dat hy steel, is dit baie belangrikom kalm te bly. Om te skree en ’n bohaai op te skop, gaan nie help nie. Inteendeel, dit gaan die situasie vererger, waarsku Wietske.
Maak oogkontak met die kind en verduidelik waarom sulke gedrag verkeerd is. Beklemtoon ook hoe die kind se gedrag die ander persoon benadeel. Verduidelik byvoorbeeld aan ’n jong kind eienaarskap en dat hy ook ongelukkig of kwaad gaan wees as iemand sý speelgoed neem. Aan ’n ouer kind kan die ernstiger gevolge van diefstal verduidelik word, as dié gedrag sou voortduur. Verduidelik dat jy en ander mense verraai voel en dat sy geloofwaardigheid, eerlikheid en goeie beeld geskaad word. Sulke gedrag kan veroorsaak dat mense hom nie meer sal vertrou nie. Boonop kan dit lei tot kleptomanie en ’n kriminele rekord.
Die kind se gedrag moet gevolge hê. Die kind moet die gesteelde item aan die eienaar terugbesorg en om verskoning vra. Sou dié gedrag ’n tweede keer voorkom, moet hy weer die artikel na die eienaar terugneem en verskoning vra. Dan moet jy as ouer ook voorregte soos byvoorbeeld televisie kyk of rekenaarspeletjies tydelik wegneem.
Die onderliggende probleem moet geïdentifiseer en opgelos word. Om net die gedrag te straf, gaan nie noodwendig die probleem oplos nie. Die kind kan “fyner” begin steel of sy gedrag verander na ’n volgende vorm van probleemgedrag.
As die direkte konfrontasie verby is en beide ouer en kind weer kalm geword het, is dit tyd vir saamgesels. Kry ’n gemaklike omgewing waar julle ongestoord kan gesels. Praat met jou kind oor julle verhouding. Vra uit oor sy vriende en skool. Probeer vasstel of hy êrens probleme ervaar waarvan jy nie weet nie. Sit koppe bymekaar om probleme wat moontlik bestaan uit die weg te ruim. Vra jou kind wanneer hy geliefd voel en wat jy kan doen of wys om julle ouer-kind-verhouding te verbeter.
As jou kind openlik met jou praat en weet jy het hom lief en julle albei ervaar dat julle ’n goeie verhouding het, moet jy die oorsake van sy diefstal direk met hom bespreek. Noem dat dit nie die regte manier is om aandag te soek nie.
Wys jou kind wat sy goeie eienskappe is en hoekom hy vir jou spesiaal is. Sê dat die mens wat hy is, glad nie by diefstal pas nie. Byvoorbeeld: “Pieter, jy is ’n lojale kind, wat so hard kan werk. Dit pas nie by jou om te steel nie. Ek verwag nie sulke gedrag van ’n spesiale kind soos jy nie.”
Kry professionele hulp.Wanneer die kind aanhou steel of aanhoudend ander negatiewe gedrag openbaar of as julle nie die onderliggende probleem effektief kan oplos nie, is professionele hulp noodsaaklik. ’n Opvoedkundige sielkundige, spelterapeut of kliniese sielkundige sal die hele gesin ondersteun en begelei.
Waarteen om te waak
Wees versigtig vir etikettering.Moenie die kind ’n dief noem of enige ander negatiewe benaming gee nie, waarsku Wietske. Probeer eerder om hom met liefde en begrip te benader.
Vermy situasies waar kinders mekaar se speelgoed kan steel.Kinders word byvoorbeeld nie toegelaat om speelgoed kleuterskool of skool toe te neem nie. Beperk die oor-en-weer-uitleen van maats se speelgoed.
Moet in geen opsig ’n negatiewe rolmodel vir jou kind wees nie. Jou kind sien op na jou en gaan jou gedrag naboots. Dit is ’n ontsettende verantwoordelikheid om deurgaans ’n goeie voorbeeld vir hom of haar te stel.