DIEPER 2019: Verantwoordelikheid
Sondag, 10 Maart 2019 09:00
Ons het Sondag se diens met die Nagmaal begin (Dis die imperatief oor God se karakter, dus wie Hy is en Wat hy vir ons kom doen en gee het, want . . .
As baba het God ook na jou toe gekom met jou Doop. Hy het Hom aan jou kom verbind. Ons praat van die inlywing in Sy verbond.
Dis ’n ooreenkoms van God se kant af na jou toe waar jy Sy eiendom word. Hy neem die verantwoordelikheid vir jou asook om betrokke te wees in jou lewe, om vir jou te sorg. Jesaja 43 sê dat al gaan jy deur vuur of riviere, is Hy by jou!
By die Nagmaal kom versorg God jou deur jou te voed en te versterk. Dis ’n geestelike ete en dus nou ’n inblywing in die verbond. Die verbintenis word versterk deur die brood en wyn. Dis tekens wat sê dat God alles wat Hy met jou doop beloof het reeds gedoen het, naamlik dat Jesus die prys en koste reeds betaal het in die verantwoordelikheid wat Hy geneem het om Hom aan jou te verbind, in jou lewe betrokke te wees, jou te vergewe, te versorg, genade aan jou te gee en selfs aandag aan jou te skenk deur die Heilige Gees binne-in jou. Die nagmaalstekens wat jy gekry het toe jy vanoggend by die deur ingekom het, het jy verniet ontvang. Jy het niks daarvoor gedoen nie.
Kom ons lees Genesis 4: 1-16 asook Lukas 15:28
‘n Seilboot seil wanneer die wind deur die seile opgevang word. As ons ’n seilboot as metafoor vir die lewe gebruik, seil jou lewensseilboot wanneer dinge reg uitwerk en goed verloop. Maar soms gebeur dit dat jou lewensseilboot nie seil nie en tot stilstand kom. Dis wanneer dinge dan nie meer uitwerk nie, wanneer alles verkeerd is en skeef loop, wanneer problem opduik en niks reg is nie. Dan het ons ’n Marelize oomblik en ry ons spreekwoordelik in ‘n paal vas. Die probleem is nie omdat dit windstil is nie, want ons kan in elk geval nie wind maak nie hoewel desperate mense tog wel probeer wind maak. Die probleem is dat die seile nie reg gespan is om die wind op te tel nie. Dan moet jy die seile van jou lewensboot reg draai om die wind te kan vang. Sedert die Wind in Genesis 1 (wat die Gees van God is) oor die waters gewaai het, het die Wind nog nooit ophou waai nie. Die Wind is altyd daar. Met die uitstorting van die Heilige Gees in Handelinge 2:2 het die Wind in mense se lewens en binnestes begin waai sodat dit hul lewe kon voortdryf. Dit is net as jou seile reg gespan word om die Wind op te tel. Die woord waarna ons vanoggend kyk en wat hierdie konsep beskryf is die 6de V in ons reeks. Die ander V’s was mos: Verwarmde hart, Verwonderd, Vreugde, Vry en Vergeet. Vanoggend se vraag is: “Hoe kan ons dieper met God gaan en hoe kry ons verdieping in ons geestelike lewens?”
Die antwoord kan saamgevat word met die woord VERANTWOORDELIKHEID.
Verantwoordelikheid is vandag ‘n vloekwoord. Dis glad nie gewild nie en mense hou nie daarvan om oor verantwoordelikheid te praat nie of om verantwoording te doen of verantwoordelik te wees nie, want in wese beteken dit dat wat jy alles van God ontvang het (in die indikatief) jy mee moet handel:
Verbind – Jy moet verbind bly aan al die verbintenisse in jou lewe.
‘Engage’ – Jy moet aanhou om betrokke te wees met hierdie verbintenisse. Net soos God met jou doop verbind bly aan jou.
Nakom – Jy moet jou verpligtinge nakom soos in Genesis 1:28 waar die mens opdrag gekry het om te heers. Hoe heers mens? Deur daaraan aandag te gee, om te sien, te versorg, daarna te kyk en dit te bewerk.
Doen – Jy moet doen wat nodig is. ‘You must do what needs to be done to get the job done’. Dit vra opoffering. Daar is ‘n prys wat betaal moet word. Jesus se sterwe aan die kruis is DIE ultimate – ‘He got the job done’.
Die implikasies van om jou verbintenisse na te kom, is om dit nie te verwaarloos, na te laat, af te skeep, te ignoreer, niks doen of te los nie, maar om dit te verbeter, meer en mooier te maak. Dus die vermeerdering van talente. Kain in Genesis 4 en die oudste seun in Lukas 15 het dit nie gedoen het nie. Hulle het nie met verantwoordelikheid gelewe nie, hulle het nie meer geheers nie. Om te heers is om juis jou verantwoordelikheid op te neem. Om die seile te span. Verantwoordelikheid neem jou dieper met God, dieper in Sy blydskap in. Verantwoordelikheid is die seile wat die wind van die Gees opvang en ons voortdryf en laat wegseil van die diepe hartseer wat daar buite wag. God sê vir Kain om te heers oor die sonde wat jou daar buite (weg van God) in wag om jou in sy mag te kry. Wat God hier ook sê is dat as jy nie heers of jou seile span nie, beland jy in ’n windstilstand. Dan begin jou lewe wegdryf van God af en in die mag van die sonde in. Wat is sonde? ‘ENTITLEMENT’.
‘Entitlement’ of betiteling beteken dat ek voel ek is geregtig op iets en ek het die reg om so op te tree. Betiteling is die teenoorgestelde van verantwoordelikheid. Verantwoordelikheid is om toe te tree, iets te doen, te bestuur, te beheer, betrokke te wees, aandag te gee, om te sien, sorg te bied teenoor om terug te staan, niks te doen , te los, na te laat, te verwaarloos, te ignoreer, net te wag en te verwag dat ander iets moet doen, maar ek hoef niks te doen nie. Hoe weet ons dit was die geval met Kain? Die antwoord lê in sy broer Abel se offers wat aanneem is. Waarom neem God nie Kain se offer ook aan nie? Dit word nie eksplisiet in die teks verduidelik nie, maar dink ’n bietjie: Kain se optrede vertel ook iets van sy motivering vir die offer, want ’n mens doen wat jy dink of glo. Jy doen waaroor jy dink die lewe gaan en waarvoor jy hier is maw jou motivering dryf jou gedrag en optrede. Wat was Kain sin? Sy ma Eva sê sy het ‘n man, groot en belangrik in plaas van ’n kind in die wêreld gebring. Abel word daarenteen beskryf as net ‘n broer vir Kain. Boonop beteken Abel nog asempie, briesie, kleintjie ook. ’n Mens lees al hier met geboorte ‘n meerderwaardige houding teenoor ‘n minderwaardige een. Kain offer die opbrengs van sy oes, terwyl Abel van die vetste eerstelinge uit sy kudde aan die God offer. Jy hoor hier iets van dat dit vir Kain om homself gaan – die man – en dat hy meer aan homself offer as aan God. Hebreërs 11:4 lees ons, “omdat Abel geglo het, het hy ‘n beter offer aan God gebring as Kain”. Kain sien neer op Abel en sy offer bevestig dit, want die offers wys die twee seuns se motiewe hulle geloof waarmee hulle geoffer het. Abel offer uit diepe eerbied en afhanklikheid aan God terwyl Kain met ’n meerderwaardige houding offer van myself en my reg en geregtigheid. Dit is hoekom hy so geweldig reageer as sy offer nie aangeneem word nie. Ook die oudste broer in Lukas 15 tree so op, want hulle lewe met ‘n ‘entitlement’ motivering. Omdat ‘entitlement’ die motivering vir die lewe is, word hulle kwaad as hulle nie hul sin kry nie, as dinge nie reg loop nie, nie uitwerk nie. Hulle mor in hul binneste oor die onreg, oor wat hulle voel hulle verdien en waarop hulle geregtig is. Dit lei daartoe dat hulle nie die seile span nie, nie heers nie. Heers is mos om iets te doen, om teëstand te bied. Om van die gedagtes en gevoelens van om ’n slagoffer te wees weg te seil. Daarteenoor sit hulle eerder in die windstilstand van selfbejammering en blamering. In die windstilte gee hy sy verantwoordelikheid op en doen hy niks, buiten om kwaad, ongelukkig, nors en bedruk te wees met ’n gesig wat hang. Dryf dit jou na die sonde wat vir jou daarbuite wag, weg van God af. En dis hoekom hy so optree en sy broer oorweldig en doodslaan, aaklig, né? Maar moenie te vinnig wees om hom te kritiseer nie, want dink maar aan soveel mense wie se motief in die lewe ook ‘entitlement’ is. Hoe lyk dit? Dan wil jy...
die voorregte, voordele en lekker dinge van die lewe hê sonder om iets te doen of enige verantwoordelikheid te vat vir wat jy het, besit of aan verbind is.
verdienste hê, want jy voel jy het die reg daarvoor.
spesiale behandeling hê, want jy is belangrik en jou behoeftes is al wat tel. Terwyl Romeine 12:3 sê “jy is nie belangrik nie”.
onthef en kwytgeskeld word van enige verantwoordelikheid. Jy voel dan dat verantwoordbaarheid nie op jou van toepassing is nie. Kyk maar na Kain: Op God se vraag aan hom, “Waar is jou broer?” antwoord hy met die vraag, “Is ek my broer se hoeder, moet ek my broer oppas?” Dit wys dat hy geen verantwoordelikheid vat teenoor ander nie. Vir hom is Godsdiens net ‘n saak tussen hom en God, terwyl Godsdiens ‘n saak is tussen jou en jou broer. Hoeveel kere voel ons nie ook so nie? Kyk maar hoe tree mense op wat voel hulle kry nie genoeg erkenning nie, dat hulle nie gewaardeer word nie, misbruik word, nie beloon word nie, alles moet doen en niks daarvoor kry nie. Tree ons nie baie keer so op nie? Net soos Kain word ons kwaad, is kwaai, sarkasties, negatief, klae, krities, ongelukkig en kinderagtig. Ons regverdig enige gedrag of optrede maak nie saak hoe sleg, lelik, verkeerd of dodelik dit ook al is nie. Soos Kain wat vir Abel doodmaak. Hoe baie doen ons nie dit nie? As ons nie kry wat ons verwag of op geregtig is nie (voel dis my reg, dit kom my toe, ek verdien dit) en jy kry dit nie, sit jy, doen jy niks, neem jy nie die verantwoordelikheid op om te heers nie. God wil op ’n mooi en vaderlike manier, met deernis vir Kain help om nie oorweldig te word met wraak, wrokke, woede of moord nie. Maar Kain span nie die seile nie, dryf na buitetoe. Dink aan ’n boot wat in gevaar in dryf teenoor een wat sy seile span en met die wind in sy seile weg seil van die gevaar af. Dit is wat dit beteken om met verantwoordelikheid te lewe. Dus om jou verantwoordelikheid op te neem. Romeine 14:12 gaan daaroor dat ons aan God rekenskap moet gee vir al die indikatiewe dus alles wat ons gekry het, wat ons besit en waaraan ons verbind is en hoe jy daaroor geheers het.
Om met verantwoordelikheid te leef begin eerstens by jouself.
Om jouself te vergeet, want jy het nie die reg op enigiets nie. Jy het net voorregte, jy verdien niks nie. Jy het in elk geval baie meer as wat jy verdien. Stel jouself voor jy moet net hê wat jy verdien, anders as jy dit nie doen nie, gaan jy ’n slagoffermentaliteit hê, jouself bejammer en jouself regverdig.
Om te heers en seile te span in al jou verbintenisse. Jou huwelik (ring), huis (sleutels) kinders (geboortesertifikaat), doopsertifikaat (geloof en geestelike lewe) ens. Jy moet daar betrokke raak, dit bestuur, versorg, aandag gee...Dis hoekom jy nie jou aan so baie goed soos take, dinge en mense moet verbind nie, want dit vra werk, aandag en sorg. Dit vra om die seile te span, sodat dit beter en mooier en meer kan word, weg van die mag wat jou wil vernietig.
Om te heers en seile te span in al die implikasies van alles in jou lewe: jou gesondheid, jou gewete, jou geloof, vertroue, hoop, liefde, genot, selfbeheersing, rus en balans. In alles wat jy het – huis, kar, werk, finansies, werknemers, diere ens.
Om verantwoordelik te heers dus om te doen wat nodig is om dit beter, mooier, gesonder, lekkerder, genotvoller te maak.
Hoe lyk dit as jy nie die seile span in al die area’s van jou lewe nie?
Liggaam - Ongesond oorgewig en onfiks – heers nie deur oefen en selfdissipline nie.
Geld – skuld – heers nie oor jy meer wil hê en wil bewys.
Huwelik – egskeiding - heers nie oor wellus en ontrouheid.
Kinders – hulle leef sonder morele waardes en is wild – jy dissiplineer hulle nie – jy los hulle om te doen wat hulle wil.
Werk – gespanne atmosfeer kantoor - of maak nie targets nie.
Samelewing – armoede, nood – los mense aan hulle eie heil oor.
Natuur – vullis, vuil - nie verantwoordelikheid vat vir die skoonhou of om te herwin nie.
Land – as jy dink dis net die regering se verantwoordelikheid of hulle sien nie dat dit hulle verantwoordelikheid is om te heers nie.
In kort: as jy dink die lewe gaan om jou (oor jou eie reg en wat jy verdien) en dit gebeur nie so nie, sit jy net, span jy nie die seile deur met verantwoordelikheid te heers nie. Jy dryf na buite waar die sonde se mag jou in wag en jou skade berokken. In wat se areas in jou lewe moet jy die seile span? Nie soseer omdat daar nie wind is nie, maar omdat die seile nie reggedraai word om die wind op te vang nie, begin jy net dryf. Jou gesondheid, geestestoestand, huwelik, kinders, werk, finansies, emosies, verhoudings. En wat is dit wat jy moet doen? Wat is dit waaroor jy moet heers deur die seile te span sodat die wind dit kan voortdryf? Nie te loop nie, maar te bly, want jy heers in al die verbintenisse van jou lewe. Jy moet betrokke wees, aandag gee, tyd, help, eerlik, getrou, hard werk om al die balle te vang, positief, vriendelik, hoopvol en vol respek te wees. Dit is nie ‘n ME-THING nie maar wel ‘n WE-THING. Die wind is God se Gees wat sedert pinkster nog nooit ophou waai het in die lewens van God se kinders nie. Die indikatief is dat God jou Sy kind maak en aanneem. Die implikasie (imperatief) is dat jy saam met Hom die “goeie werk wat Hy in jou begin het enduit (saam met jou) sal voltooi”
Slot – wind van die Gees in my gees teenoor net wat ek moet doen.
Ds Marco Koch (1)