Woord: sjabloon | Maroela Media
Volgens Nederlandse etimologiewoordeboeke (kyk Etymologiebank.nl) is in die vyftiende eeu in die gebied van die Neder-Ryn die woord schampelun gebruik om na 'n voorbeeld of monster (in die betekenis "klein gedeelte van iets as voorbeeld") te verwys. Die Ou Franse variant van schampelun was eschandillon, wat na 'n standaard-of ykmaat verwys het. Die oorsprong van dié twee woorde kan teruggevoer word na die Klassieke Latynse woord scandula vir 'n dakspaan.
Weens die reëlmatige afstand tussen dakspane – die dun, plat, langwerpig-reghoekige plankies wat oor hulle lengte na die een punt toe effens dikker raak en gebruik word om dakke te dek – het die woord vir dakspaan (schampelun), deur assosiasie, die bykomende betekenis van 'n standaard- of ykmaat verkry. In Middelnederlands het dit as schampelioen neerslag gevind, 'n vorm of model wat veral onder die invloed van die Duitse Schablone in Nieunederlands tot die woord schabloon ontwikkel het vir die modelvorm -patroon, en in moderne Nederlands tot sjabloon, 'n teken- of skildermodel, wat mettertyd ook die figuurlike betekenis bygekry het van iets wat (te veel) nagevolg word.
In Afrikaans 'n sjabloon 'n dun metaalplaat of vel karton waarin 'n patroon of ontwerp uitgesny is om by die natrek of naverf daarvan as gids te dien. Onder invloed van Engels word vir so 'n patroon of vorm – selfs veral! – in hedendaagse Afrikaans ook die woord templaat gebruik, en ook stensil.
In die letterkunde word die term sjabloon met 'n ietwat pejoratiewe strekking aangewend om na 'n geykte karakter of na stereotipes of oppervlakkige karakterisering in 'n prosa- of dramateks te verwys.