Lam Hok - Artikels - Lam Hok Nesdisp
MAMRE DORMERS: INTENSIEWE STELSEL MET DEURLOPENDE AANWAS
In die Oostelike Hoëveld is daar 'n verskuiwing van ekstensiewe skaapboerderypraktyke na meer intensiewe praktyke. Hierdie verskuiwing is as gevolg van verskeie faktore wat die volgende insluit:
In die afgelope 10 jaar het die prys van grond in die Oostelike Hoëveld met meer as 300% gestyg. Dit dra daartoe by dat grond nou 'n baie duur produksie middel geword het en dat boere ten alle koste poog om die produktiwiteit van grond te verhoog.
Die koste van arbeid raak al hoe meer 'n faktor met nuwe loon strukture, beperkte werksure en hoë oortyd tariewe. Te kort aan kundigheid ten opsigte van skaapboerdery is 'n verdere probleem in die tradisionele omgewing.
Tradisioneel het boere 'n een lam siklus per jaar gevolg. Hierdie stelsel het lang en uitgerekte siklusse. Al hoe meer word stelsels geïmplementeer waar die 12 maande stelsel verkort word na byvoorbeeld agt maande. Die verkorte stelsel plaas druk op verskeie gebiede van die bestuur van skaapboerdery. Groter druk word op produksie ooie geplaas om meer meerlinge te produseer. Tradisioneel was dit nie gewens nie, aangesien dit 'n groter druk op bestuur geplaas het.
Tradisioneel was die insetkoste laag. Die toenemende druk van snel stygende kostes het finansiële bestuur en meting noodsaaklik gemaak.
Skaapboerdery kennis is empiries van geslag na geslag oorgedra. Dit was 'n baie stabiele omgewing met min verandering en min eksterne druk. Die vinnig veranderende omgewing en toenemende koste druk op die bedryf noodsaak vinnige verandering waar nuwe kennis nodig is om die verandering te akkommodeer en suksesvol te implementeer.
Toenemend word druk geplaas op hoër produksie. Die hoër vlakke kan bereik word indien daar meer gefokus word op genetiese vordering van 'n verskeidenheid van faktore. Meer bestuursaandag en meting word verlang met seleksie en teling en die navolg van spesifieke doelwitte.
Die verliese binne tradisionele skaapboerdery maak die bedryf in sekere omgewings nie volhoubaar nie. Toenemende getalle roofdiere maak die bekamping en bestuur onmoontlik. In sekere dele is die bedreiging so erg dat tradisionele skaapboerdery gestaak moet word en na byvoorbeeld beesboerdery oorgeskakel moet word. Die etiese aspek rondom die bestuur van roofdiere plaas meer druk op skaapboerdery en bied nie oplossings nie.
Net so dramaties soos verliese as gevolg van roofdiere het diefstalle geword. Ekstensiewe skaapboerdery in hoë diefstal areas het tot stilstand gekom. Hierdie sosiale probleem neem daagliks toe en bly 'n groot bedreiging vir ekstensiewe skaapboerdery.
Die toenemende vordering in tegnologie maak skaapboerdery in veral 'n meer intensiewe omgewing gemakliker en bied ruimte vir versnelde prosesse.
Optimalisering van Boerdery bates
Opbrengs op kapitaal kan gedoen word op 2 maniere, nl.:
Grond – meer ooie/ha
Ooi – vermeerder die speenpersentasie deur haar meer te laat lam.
Moet meer produktief boer op kleiner grond.
Dit vra 'n besigheidsbenadering, en dit is 'n verandering van die ou tradisionele skaapboerdery benadering.
As gevolg van die bogenoemde faktore het ons toe besluit om die hele skaapboerdery te verander, na 'n Intensiewe stelsel, met 'n deurlopende aanwas, en dit kan gesien word as presisieboerdery.
Om hierdie boerdery te laat werk, het ons die volgende formule geformuleer dat dit suksesvol kan wees, naamlik:
S% + T + W + B + P(10)
S% = Speenpersentasie.
250% speenpersentasie per jaar
Ooi moet 5 lammers in 2 jaar speen, anders is sy nie winsgewend nie.
Ons gebruik 'n ooiklassifikasie in die stoet, om seleksie te vergemaklik, naamlik:
PLATINUM OOI: sy gee 8-9 lammers in 2 jaar (10% van kudde)
GOUE OOI: sy gee 6-7 lammers in 2 jaar (50% van kudde)
SILWER OOI: sy gee 5 lammers in 2 jaar (30% van kudde)
Die ander 10% is ooie wat ons uitskot, wat net kan aanpas in 'n een keer lam in jaar siklus.
T = Tydperk.
8 maande lamsiklus dit verhoog produksie van die kudde
Minder ooie, verdeel die arbeid
Ooie wat oorslaan kan vinniger geïdentifiseer word, en uitgeskot word as nodig (elke ooi kry 1 kans om oorteslaan in die stelsel)
Toesig is baie beter
W = Waarde toevoeging
Bemark lammers elke Maand
Stoet – meting is presies
Seleksie – top ooie by top ramme, en identifiseer die sub-fertiele ooi en skot haar uit
Gebruikmaking van tegnologie, sinchronisasie en handdekking
Seleksie intervalle is vinniger
Genetiese vordering is vinniger.
B = Bestuur
Die hele kudde is verdeel in groepe, en word met projekbestuur beheer. Sonder die Projekplan sou die hele bestuur nie moontlik gewees het nie, en sou die skaapboerdery in chaos ontaard het, nou is dit 'n rustige beheerde stelsel, wat alles elke dag aandag kry, en niks oorgeslaan word nie.
Projekbestuur: ooie, jong ooitjies, ramme, voerkraal
P = Passie tot die mag 10
Manie se altyd, hierdie Jockey moet rats wees.
Maksimum toesig met minimum inmenging
Met lamtyd, is die slaap maar min, die 3-5 dae wat hulle lam, word toesig deurentyd gedoen, en dit verseker minimum mortaliteite met die lamproses, en die meeste van die natuur elemente probeer ons uitskakel met infrarooi ligte in die winter, en in die reën is hulle lekker snoesig in die skuur op droë saagsels
Probleme met die stelsel
Ooie moet aangepas wees in die stelsel. Mortaliteite met wilde ooie is baie hoog so die aanpassings proses is belangrik, of as jy die stelsel wil doen van die begin af is dit raadsaam om ooie te koop wat reeds in die lamhokkies aangepas is. Dit sal die proses net vergemaklik. Wanneer ooitjies in die hokkies aangekom het, is hulle baie makker met eerste lam, hulle ken die skuur.
Altyd lamtyd, net soos 'n melkery verg hierdie stelsel dieselfde toesig.
Komplekse stelsel bestuur moet presies wees. Moet rekenaar en tegnologie gebruik anders kan dit baie moeilik raak.
Fasiliteite en kampies moet goed ingerig wees.
Kostes – begroot vir die voeding van die ooie, in hierdie stelsel is voeding baie belangrik, omdat ooie optimaal benut word, maar jy moet ook optimaal vir hulle voer om hulle altyd in produksie te hou. Begin liewer kleiner minder ooie, en begroot meer vir voer.
Kapitale uitleg, fasiliteite plaas baie druk op die winsgewendheid van die stelsel, so begin met wat jy het, en bou vandaar uit.
Vestiging van nuwe sisteme – THINK OUT THE BOX
Ons bemark die meeste van ons ramme aan Merino, Dohne Merino en vleis merino boere wat kruis teling in hulle kuddes toepas, om 'n aanvaarbare slaglamproduksie stelsel te volg.
Dan bemark ons ook Stoet ooie en Ramme op ons jaarlikse produksie veiling wat sal plaasvind die 24ste Januarie 2015. Op hierdie veiling sal daar ooie wat aangepas is in die lamhokkie stelsel te koop aangebied word, asook ramme wat gewoond is aan handdekking.
Dan word daar ook 2 opedae gereël, waar die studente van UP na die intensiewe stelsel kom kyk, en die Dormer ras aan hulle bekend gestel word, en dan is daar 'n opedag om die stelsel te kan sien met die projekplan en dit sal plaasvind die 8ste November 2014