You are here: Home » Content » Ekonomiese en Bestuurswetenskappe Graad 7 » Selfwerksaamheid in SA
Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.This content is ...In these lensesGETSenPhaseEMS Tags7th Afrikaans Course LO1:AS7.1.2 LO1:AS7.1.1 LO1:AS7.1.3 Assignment This module and collection are included inLens: Siyavula: Economic and Management Sciences (Gr. 7-9)By: SiyavulaModule Review Status: In ReviewCollection Review Status: In Review
SELFWERKSAAMHEID IN SUID-AFRIKAHoeveel keer het jy nie al gewens jy kan jou eie inkomste genereer en onafhanklik van jou ouers funksioneer nie? Gedink dit is onmoontlik? Dink weer!Selfwerksaamheid in Suid-AfrikaJong seun van Kruispad het geen lui haar op sy kopdeur SOBANTU XAYIYA‘n 11 jaar oue seun van Kruispad, wat nie plek in ‘n skool kon kry nie, het sy eie barbieronderneming geopen.Die jong entrepreneur van Transkei, Xolisa Mgusholo, het gesê dat hy sy onderneming begin het omdat hy nie vir ‘n jaar ledig wou rondsit nie.“Toe ek in die begin van die jaar van Transkei gekom het, het ek baie hard probeer om plek in ‘n skool te kry, maar hulle was almal vol en hulle het voorgestel dat ek volgende jaar weer probeer,” het hy hierdie week gesê.“Ek wou nie verveeld en ledig wees nie, daarom het ek begin om hare te knip. Niemand het my gewys hoe nie . . . ek het net op my instink vertrou en myself geleer soos ek aangegaan het. In die begin het ek ‘n skêr gebruik en net op van my gesinslede geoefen, vir R2 ‘n keer.”“Maar nadat ek genoeg geld verdien het, het ek ‘n elektriese snyer teen R113 gekoop en sedertdien het die onderneming ontplof,” het hy gesê.“Die aantal kliënte het toegeneem en ek het iets vinniger nodig gehad.”Kliënte het na sy huis gekom, of, as hulle nie na hom kon kom nie, het hy na hul huise gegaan.Sy kliënte wissel van kleuters tot skoliere en “Oobhiti” – ouer mense – en hy vra nou R5 per kop.Met die naderende feestyd in die vooruitsig, sê die jong entrepreneur, beplan hy om nog ‘n elektriese snyer te koop, “want ek wil nie my kliënte in die steek laat nie”.Xolisa sê hy is nie bang om te kompeteer met goed gevestigde dorpsbarbiers nie.“Die mense ken my en sê hulle sal na my toe kom solank ek hulle tevrede stel.”Hy gee al sy wins vir sy moeder, Alice, ‘n huiswerker, om die gesin te help.Een van sy kliënte, Xolili Khambi, 13, sê hy het besluit om Xolisa te ondersteun nadat hy gesien het hoe hy sy broer se hare gesny het.“Hy het goeie werk gedoen,” het hy gesê.Xolisa sny ongeveer ag kliënte se hare per dag, en maak tot R32 wins oor naweke.Uit: Sunday Times Cape Metro, 21 November 1993Selfwerksaamheid in ander landeDie hoeveelheid mense wat vir hulself werk, is besig om wêreldwyd toe te neem.Aktiwiteit 1:
[LU 1.2]Bestudeer die volgende tabel, interpreteer die statistiek en maak afleidings:Table 1
Selfwerksaamheid in verskeie lande
In eie diens
In watter land werk die kleinste persentasie van die arbeidsmark vir hulself? Watter drie Oosterse lande is baie op selfwerksaamheid ingestel? Maak ‘n lys van huishoudelike artikels wat in hierdie drie lande vervaardig word. Watter afleidings maak jy? Herlei die voorafgaande statistiek na persentasies en stel die inligting op ‘n blokgrafiek voor.Die rede waarom daar so min Suid-Afrikaners is wat hul eie werk skep, is dat daar altyd baie streng arbeidsregulasies was wat dit baie moeilik gemaak het vir die individu om toestemming te kry om sy eie besigheid te begin. In vergelyking met baie ander lande is baie van Suid-Afrika se ekonomiese bedrywighede gesetel in ‘n paar firmas. Die situasie het egter verander. Daar is vandag talle geleenthede vir die individu wat wil, om sy eie baas te word.Ondervinding het egter dwarsoor die wêreld bewys dat sewe uit tien (70 %) van alle nuwe besighede binne die eerste jaar misluk!
‘n Paar ekonomiese beginsels Primitiewe gemeenskappe Die mens woon al baie lank op die aarde. Gedurende die grootste deel van sy bestaan het mense in groepies van 20 – 30 saamgewoon. Die rede hiervoor was dat min van hulle die koue weer en gevaarlike omstandighede van daardie tye oorleef het. Die groepe was byna soos uitgebreide families en hulle het byna alles gedeel. Die leier van elke groep het dan aan elke individu gesê wat om te doen. So is eie inisiatief hoofsaaklik gesmoor. EiendomsregOor die laaste paar duisend jaar het sekere gemeenskappe begin groei en welvarend geword.Waarom het net sommiges dan na so ‘n lang periode van primitiewe bestaan skielik begin ontwikkel?Daar is historici wat dit toeskryf aan die beginsel van eiendomsreg. Sekere gemeenskappe het individue aangemoedig tot privaat besit van eiendom en het sodoende begin welvarend word. Sodra die individu sy eie eiendom besit, word hy die meester daarvan en kan hy besluit wat hy daarmee wil doen, sonder om toestemming van die res van die groep te kry.Dit het gou duidelik geword dat die besit van eiendom die individu se gesindheid beïnvloed het.AKTIWITEIT 2:
[LU 1.1]Kies die korrekte stelling: Sodra mense toegelaat word om dit wat hulle verdien of produseer, vir hulself te hou, is hulle oor die algemeen bereid om harder te werk. Sodra mense toegelaat word om dit wat hulle verdien of produseer, vir hulself te hou, is hulle oor die algemeen lui of nie bereid om harder te werk nie.Waarom?Hoe dink jy sal privaat eiendomsreg die meeste mense se ingesteldheid teenoor ‘n nuwe geleentheid / besigheid beïnvloed?Aktiwiteit 3:
[LU 1.3]Die pryssisteemVerskillende gemeenskappe het gou ontdek dat hulle nie oor alle kennis en produkte binne hul eie gemeenskappe beskik nie en dat die verskillende gemeenskappe afhanklik is van mekaar. So is daar begin met ruilhandel. Dit was egter nie altyd maklik om een artikel vir ‘n ander te ruil nie. Hoe ruil jy nou ‘n koei vir ‘n koekie seep, of ‘n brood of selfs vrugte? Jy kan tog nie ‘n koei verdeel nie! Het jy dalk ‘n oplossing? Daar is eers gekyk na kommoditeite soos sout, wat in kleiner stukke opgebreek kon word en dan makliker verruil kon word vir kleiner hoeveelhede van ander produkte. Gou is die waarde van silwer ook besef – veral omdat dit by almal in aanvraag was.Hierdie vorms van ruil is later geld genoem. Die pryssisteem is so ontwikkel. Die prys van ‘n artikel het die vervaardigers ‘n aanduiding gegee van die behoeftes van die verbruikers. So, byvoorbeeld, het diegene in die tekstielbedryf afgelei dat mense meer materiaal wou hê wanneer die prys wat vir materiaal betaal is, begin styg het.Aktiwiteit 4:
[LU 1.3]Gestel jy is die leier van ‘n sekere gemeenskap en het besluit dat die prys van skoene heeltemal te hoog is. Jy kondig ‘n wet af wat alle skoenfabrieke verplig om die prys van skoene drasties te verlaag. Watter afleidings sal skoenhandelaars (entrepreneurs) wat nie kennis dra van die wet nie, maak as hulle die nuwe skoenpryse by die fabrieke sien?≤ Verbruikers wil meer skoene hê.≤ Verbruikers wil minder skoene hê. Watter van die volgende stellings sal waar wees, indien die wet in werking tree?≤ Meer entrepreneurs sal die skoenbedryf betree.≤ Minder entrepreneurs sal die skoenbedryf betree.≤ Daar sal geen verskil wees nie.Gee redes vir jou antwoord: Wins‘n Handelaar kan nie ‘n verbruiker forseer om by hom te koop nie. Die verbruiker het die keuse om baie verskillende artikels van duisende verskillende handelaars te koop. Waarom sou hy by ‘n spesifieke handelaar koop?Dit is die probleem waarmee enige besigheidsman te make het. Hoe oortuig hy ‘n kliënt om by sý besigheid en nie by sy mededinger te koop nie? Hy moet dan juis om hierdie rede sy pryse so aantreklik moontlik maak en dit maak dit weer moeilik om wins te maak.Aktiwiteit 5:
[LU 4.1]By ‘n markdag besluit jy om ‘n stalletjie met tuisgebakte koek te hê. Jy verneem dat daar ‘n soortgelyke stalletjie gaan wees. Wat kan jy doen ten einde die kliënte na jou stalletjie te lok?Wat sal die beste wees:≤ Jy verkoop heel koeke.≤ Jy verkoop koekskywe.Waarom?Dink jy dit is wys om ‘n koekstalletjie by ‘n skool se markdag te hê?Waarom?Dit is belangrik om ‘n produk te verkoop waarin die verbruiker belangstel.Jy moet die diens bied teen ‘n prys wat die verbruiker bereid sal wees om te betaal.
MemorandumA. Selfwerksaamheid in Suid-AfrikaLees en bespreek die koerantberig oor ‘n jong entrepreneur wat ‘n geleentheid gesien het om ‘n inkomste te genereer. B. Selfwerksaamheid in ander landeBestudeer die gegewe inligting oor selfwerksaamheid in ses verskillende lande, maak afleidings en stel die inligting grafies voor nadat die data na persentasies herlei is. C. ‘n Paar ekonomiese beginselsLees en bespreek die paragrawe ter inleiding van ekonomiese grondbeginsels.Lei die leerders tot die besef dat privaat eiendomsreg lei tot motivering en trots in eie “produkte”. Aktiwiteite 2 en 3 Die leerders kom tot die besef dat (die ontwikkeling van) “geld” as betaalmiddel (ruilmiddel) onontbeerlik was en dat die prys van produkte beïnvloed word deur die vraag daarna. Aktiwiteit 5Die leerders word hier gelei tot die insig in die fyn balans tussen ‘n aantreklike verkoopprys en goeie wins op produkte. Dit is selde dat ‘n handelaar die enigste in sy soort is wat spesifieke produkte verkoop. Daarom moet hy bedag en voorbereid wees om kompetisie in die mark te kan hanteer.
Next module in collection » Vraag en aanbod
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on Jun 6, 2009 5:06 am +0000. Add to a lens