Kon jy dié bepaalde gedig vinnig tot in sy finale vorm afrond, of het dit deur verskeie weergawes na sy finale vorm ontwikkel? Hierdie gedig is vinnig afgerond.
Hoeveel van dié vers is aan jou “gegee” en hoeveel daarvan was die resultaat van wroeg en sweet? Díe gedig was ŉ geskenk. Dit is in een lang asemteug geskryf. Twee of drie woorde is verander en een of twee herhalings is uitgehaal. Strofe-indeling en reëlbreuke is al waarmee ek eintlik rondgespeel het, maar uiteindelik verskil die finale weergawe van die gedig baie min van die oorspronklike “draft”.
In welke mate het die vers sy finale vorm bereik? Het jy byvoorbeeld die een of ander ordeningsbeginsel toegepas? Hierdie vers was eintlik bewussynstroom wat ek bloot toegelaat het. Ek kan wel die innerlike gewaarwording onthou toe die eerste voël in die vers verskyn en ek besef het ek moet maar net die deur oopmaak sodat die voëls in die reëls kan kom sit net waar hulle wil. Ek het dus meer dopgehou as georden terwyl die gedig gebeur.
Het jy die vers gedurende sy vormingsproses aan iemand gewys en of mee bespreek? Is daar iemand (of instansie) wat jy as klankbord gebruik terwyl jy aan ‘n vers werk? Ek het die gedig aan ŉ vriendin gefaks en daaruit is die titel gebore. My mede-studente het ook kommentaar gelewer. Ek skryf gewoonlik eers klaar voordat ek verse wys en kommentaar vra.
Hoe lank na die vers voltooi is, het jy dit laat publiseer? Waar het die betrokke vers die eerste keer verskyn? Tien jaar het verloop voordat die vers opgeneem is in my tweede bundel, in die niks al om. Ek het die vers al verskeie kere voorgelees by poësiegeleenthede en kunstefeeste.
Kan jy ietsie sê oor die kwessie van “feit” en “fiksie” in dié vers? Die vers lyk vir my heeltemal feitelik te wees, alhoewel ietwat geteleskopeer. Die laaste strofe is ŉ verbeelde oomblik, ek het die rietkormorant soveel kere vantevore gesien en ek het die emosionele lading daarvan net verplaas na die “laaste terugkyk”. Die impak van hierdie verbeelde oomblik is egter so sterk dat dit vir my werklik voel en ek dit as ŉ feit ervaar. Boonop het ek al dikwels die gewaarwording gehad dat tyd stilstaan terwyl ek die kormorant dophou; dat dit die laaste oomblik van my aardse bestaan is en dat die oomblik vir ewig aanhou.
Kan jy kortliks sê waaroor die vers, volgens jou, handel? Die spreker beeld haarself uit as die verraaier van voëls en as mislukte versorger. Sy is vasgevang in die “vryheid” van gedwonge verhuising. Gevoelens van verlies word aan die voëls toegeskryf en die leser verstaan dat dit projeksie van die ek-spreker is. Dit is vir my interessant dat die onbewuste soveel ordening kan toepas wat die digter agterna bloot hoef te ontleed. Ek sien die voëls in hierdie vers as dubbelsinnige simbole van vryheid. Dit tree in gesprek met die geykte aanname dat vlerke vryheid verteenwoordig en dat voëls kan trek. Uiteindelik is daar vir my net een wat nie vasgevang is in die bevrore oomblik nie en dit is die Ebba wat klaarblyklik die brief (en by implikasie die gedig) lees. Hierdie gedagte sluit aan by my oortuiging dat ŉ leser eintlik ŉ gedig voltooi deur dit met elke lees te laat leef. Ek hoop dat die leser vir ŉ oomblik bereid is om “Ebba” te wees.
Was daar dalk iets (boek/musiek/film/skildery) wat ‘n bepaalde invloed op die tot standkoming van dié betrokke vers gelei het? Dis die vreemdste ding: toe ek die eerste keer die gedig gelees het, nadat ek dit in so ŉ bietjie van ŉ waas geskryf het, het ek die musiek van Ennio Morricone uit die fliek The Mission gehoor speel in my kop. Die kormorant wat met sy oopgespreide vlerke bo die water sit het nog altyd vir my gelyk soos iemand met ŉ toga of ŉ monikkekleed, iemand wat dalk ŉ seën uitspreek, maar ek voel altyd ŉ gevaar ook aan, miskien omdat die vlerke so donker is. Het ek die kormorant en The Mission lank voor die tyd al onbewustelik aan mekaar gekoppel gehad sodat dit bloot na bo gedryf het tydens die skryf van hierdie gedig? Ek weet nie. Ek is doodgelukkig om dit ook nooit uit te pluis nie.
Het jy ‘n bepaalde leser, of gehoor, in gedagte wanneer jy aan ‘n vers werk? Gewoonlik nie, nee.
In welke mate verskil hierdie vers van jou ander gedigte? Dit is een van die enkele gedigte wat in ŉ voltooide vorm aan my gegee is.
Is daar iets in dié vers wat jy as tipies “Suid-Afrikaans” sal beskou? Dit is vir my suiwer Suid-Afrikaans, die inheemse voëls en bome anker dit. Die enigste uitheemse element is die pou. Maar daaroor is veel te sê en dit is ŉ hele subtema op sy eie.
Was jy tevrede met die lesers se reaksie na die skryf (of publikasie) daarvan? Dit maak my gelukkig dat hierdie gedig goed ontvang word deur uiteenlopende mense – soms deur ŉ bejaarde in ŉ stads-ouetehuis wat weemoedig raak oor die natuur en die voëls, soms omdat ŉ jongmens die vlakke van beelding wil ondersoek en soms omdat ŉ persoon kennis dra van wat elke voël beteken as totem. Alle gedigte vervul nie alle funksies nie, maar hierdie vers het my al baie onverwagse vreugde verskaf. Dit is baie maklik om te lees en dit is maklik verteerbaar.
‘n Laaste vraag, ter wille van die interessantheid: Kan jy nog die eerste vers wat jy ooit geskryf het, onthou? Indien wel, vertel ons ietsie daarvan? Eerste ooit geskryf? Nee, ek onthou nie dat daar ŉ vóór en ŉ ná was nie, dit voel soos een lang vloeiende beweging. Eerste gepubliseer, was op die ouderdom van sewe of agt, ŉ gediggie oor ŉ wurm. Ek kan net die titel onthou, die versie is verlore en dis seker goed so. Party dinge moet liewer net herinneringe bly. *** Erkenning: Die konsep van Digstring is ingegee deur Brian Brodeur se benadering op sy weblog
Tags: Rene Bohnen	Tuesday, May 29th, 2012 |
May 30th, 2012 at 6:45 pm Dankie, René! Hoe goed onthou ek nie!
September 14th, 2012 at 7:52 pm Hoe heerlik koppel ek nie die laaste gedeelte van die onderhoud/vrae (en jou antwoord) aan Pablo Neruda se ‘Poetry’ nie:
Toespraak: Louise Viljoen. By die bekendstelling van Breytenbach se Oorblyfsel/Voice Over.	De Waal Venter. Menslike genade	Tuisblad	Resensie: Uittogboek (Johan Myburg)	willem fransman Woknakwyf! Waansin en die digter	marlise joubert	De Waal Venter. Professor Blik	Gedigte: Afrikaans en Nederlandstalige