PressReader - Landbouweekblad: 2017-10-13 - Wat is ’n on­af­hank­li­ke trus­tee?
Wat is ’n on­af­hank­li­ke trus­tee?
Hoe­wel die Suid-A­fri­kaan­se trust­reg nie ’n on­af­hank­li­ke trus­tee ver­eis nie, het die be­las­ting­gaar­der dalk an­der i­dees. Fa­mi­lie­trusts het eg­ter ’n paar op­sies om te ver­se­ker hul­le bly bin­ne die re­ëls.
Landbouweekblad - 2017-10-13 - Lbw | Inhoud - Nico van Gi­j­sen is lid van Fi­sa en be­stu­ren­de di­rek­teur van Fin­lac, ’n on­af­hank­li­ke fi­nan­si­ë­le­ri­si­ko-be­stuurs­maat­skap­py. NAVRAE: Nico van Gi­j­sen, e-pos: nico@fin­lac.com; tel. 021 461 2067.
As­of dit nie ge­noeg is dat Jan Taks hom­self al by­na as ’n by­ko­men­de (en heb­sug­ti­ge) be­guns­tig­de in trusts in­ge­wurm het nie, kom daar nou ’n nu­we ver­eis­te: Dié van “on­af­hank­li­ke trus­tee”. Be­staan daar so iets? Die naas­te wat ons aan ’n “on­af­hank­li­ke trus­tee” kom, na my me­ning, is dalk waar trust­maat­skap­pye tes­ta­men­têr as trus­tees aan­ge­stel is om ba­tes na­mens be­guns­tig­des te be­stuur. En in die ge­val van die al­ge­me­ne so­ge­noem­de fa­mi­lie­trust? Nee wat, ek tw­fy­el. Hoe “on­af­hank­lik” kan e­nig­een wees as hy of sy af­hank­lik is van die trustop­rig­ter se goed­ge­sind­heid?
Ja, daar is uit­son­de­rings, maar dit is min. In die Suid-A­fri­kaan­se trust­reg is daar in elk ge­val geen ver­eis­te vir ’n on­af­hank­li­ke trus­tee nie.
Daar is twee kern­ver­eis­tes vir ’n trus­tee. Eer­stens word hy of sy aan­ge­stel met die fi­du­si­ê­re ver­ant­woor­de­lik­heid oor ei­en­dom na­mens en in die be­lang van ’n der­de par­ty (die be­guns­tig­des). Twee­dens moet daar ’n on­der­skeid wees tus­sen die be­heer oor en die ge­not van trust­ba­tes.
Jy kan dink dat as pa, ma, broer en sus al­mal so­wel trus­tees as be­guns­tig­des is, die trust eint­lik net ’n ma­nier is om die voor­de­le te be­kom wat deur die trust­vorm moont­lik ge­maak word. In­tus­sen gaan sa­ke eg­ter nes voor­heen voort.
Dit is hier­die toe­drag van sa­ke waar­teen ons ho­we toe­ne­mend uit­spra­ke le­wer. Ek meen dit is ver­al in die lig van die Ap­pèl­hof-uit­spraak in die saak Land Bank vs. Par­ker dat die pro­bleem van “on­af­hank­li­ke trus­tee” na vo­re tree.
Para­graaf 35 lui: “Die Mees­ter be­hoort in die na­ko­ming van sy sta­tu­tê­re funk­sie te ver­se­ker dat ge­noeg on­der­skeid tus­sen be­heer en ge­not ge­hand­haaf word in el­ke trust. Dit kan ge­doen word deur aan te dring op die aan­stel van ’n on­af­hank­li­ke bui­te­per­soon as trus­tee in el­ke trust waar (a) al die trus­tees be­guns­tig­des is en (b) die be­guns­tig­des al­mal ver­want is aan me­kaar.”
Wat baie men­se eg­ter mis­kyk, is dat hier­die aan­ha­ling nie ’n be­slis­sing van die hof was (of kon wees) nie. Dit is wel wat be­kend is as ’n o­bi­ter dic­tum, ’n sy­de­ling­se op­mer­king of me­ning van die reg­ter. Dit is eg­ter nie­te­min een waar­van be­slis deeg­lik ken­nis ge­neem moet word.
Met re­spek aan die reg­ter en an­der regs­ge­leer­des se insette oor die on­der­werp: Ek meen dat so­lank as wat die trustop­rig­ter die trus­tees kan aan­stel en so­lank as wat die “on­af­hank­li­ke trus­tee” se ver­goe­ding van die goed­ge­sind­heid van die be­trok­ke­nes – trustop­rig­ter en be­guns­tig­des – af­hang, gaan ons nie die pro­bleem op­los nie. Ek sien ook geen wets­be­pa­ling wat die Mees­ter mag­tig om ’n “on­af­hank­li­ke trus­tee” te ver­eis nie. Kyk wat ek hier­bo sê. Wie bluf nou vir wie? Hoe lyk “on­af­hank­lik”?
Die Mees­ter het eg­ter wel die be­voegd­heid in­ge­vol­ge die Wet op die Be­heer oor Trust­goed (Wet 57 van 1988) om self ’n trus­tee van sy keu­se aan te s­tel.
Doen hy dit, kan ek aan die bu­ro­kra­tie­se nag­mer­rie dink – om nie te praat van die teel­aar­de vir kor­rup­sie nie – as el­ke trust ’n staats­aan­ge­stel­de trus­tee moet hê.
Wat nou? Wat kan jy doen om te ver­se­ker jou fa­mi­lie­trust kom nie on­der skoot nie?
Ek hou van die ge­dag­te van ’n on­af­hank­li­ke kun­di­ge wat trus­tees kan by­staan met be­slui­te, maar nie self ’n trus­tee is nie.
Die pro­bleem is dat trus­tees ge­sa­ment­lik be­slui­te moet neem en ge­sa­ment­lik ver­ant­woor­de­lik ge­hou word vir die be­slui­te.
Een kan, in­ge­vol­ge ons trust­reg, nie een­kant gaan staan en hom­self as ’n “on­af­hank­li­ke” be­skou en hom­self vry­waar van die ge­vol­ge van trust­be­slui­te nie. Ja, hy kan uit­ge­stem word en hy kan dit no­tu­leer, maar uit­ein­de­lik sien ek nie ’n an­der uit­weg in er­ge ge­val­le as dat hy sal moet be­dank nie.
Dit sluit nou aan by wat in par­ty oor­se­se lan­de be­kend staan as ’n “trust­be­sker­mer”. Dit is ie­mand wat as ’n on­af­hank­li­ke par­ty tot die trust toe­sig hou oor die aan­stel en wer­kin­ge van trus­tees. Dit is vir my ’n be­ter op­sie as om op ’n “on­af­hank­li­ke trus­tee” aan te dring.