Verhoog jou wins só met intensiewe skaapstelsel | Landbou
Verhoog jou wins só met intensiewe skaapstelsel
Harry van der Berg
Lamhokke is die hart van die intensiewe skaapboerderystelsel. Foto: LBW-argief
Die Mamre-intensiewe skaapboerderystelsel wen vinnig veld in Suid-Afrika – en kry ook vastrapplek in China en Rusland.
Die stelsel, ontwikkel deur mnr. Manie en dr. Karin Wessels van Frankfort, behels 'n versnelde lamstelsel waarvolgens die ooi elke agt maande lam en vyf lammers in twee jaar lewer. Lammers word op 16 weke geslag met 'n karkasgewig van 25 tot 30 kg. Hulle het onlangs die stelsel aan meer as 200 skaapboere van oor die hele Karoo by die Outeniqua-navorsingplaas by George verduidelik. Twee Kaliforniese skaapboere het die geleentheid bygewoon.
Die produksiegedrewe stelsel mik na 'n speenpersentasie van 170 per lamsiklus en 255 per jaar. Nie alle skaaprasse is geskik vir die stelsel nie. Die Wesselse gebruik die Dormer, wat in besonder vir slaglamproduksie geteel en vir klein kampies aangepas is. Die ooi is tevrede om tien dae lank in 'n klein kampie met voldoende kos en haar lam by haar te staan. "Melkerye was in die verlede 'n tweede boerderyinkomste, maar dit is nie meer ekonomies nie en dié stelsel kan die leemte vul. Dit is geskik vir kleinhoewes en plase met probleme soos diefstal en roofdiere," het Manie gesê.
Boere kan met 'n klein stelsel van net tien ooie begin. As jy die stelsel met tien ooie geleer het, kan jy dit maklik met duisend ooie doen. "Foute op klein skaal kos minder." Bestaande geriewe soos ou melkstalle, varkhokke, perdestalle of ongebruikte strukture kan gebruik word. Karin vertel van 'n boer wat die mooiste lamhokke in 'n ou plaashuis ingerig het. "Gebruik wat jy het en gebruik beskikbare geld vir goeie teelmateriaal."
Mnr. Manie en dr. Karin Wessels. Foto: Charl van Rooyen
Verdeel dit só. Duisend ooie kan verdeel word óf in agt groepe van 125 elk wat elke maand lam óf vier groepe van 250 elk wat elke twee maande lam. Dekking. Hulle vind handdekking werk beter as laparoskopie of kunsmatige inseminasie. Ooie word ná sinchronisasie in klein kampies by ramme geplaas in 'n verhouding van een ram by vyf ooie. Die ramme is slegs 24 uur lank by die ooie sodat al die ooie binne drie tot vyf dae lam.
Geskikte ooie. Enige vrugbare ooi kan die versnelde lamproses vir die res van haar leeftyd handhaaf. As haar tande, tone en uier hou, kan sy dit doen tot sy baie oud is, mits sy goeie voeding kry, meen Karin. Uitskotbeleid. 'n Ooi wat nie met skandering dragtig is nie, kry 'n tweede kans omdat die ramme slegs 24 uur by die ooie is. Indien sy die tweede keer nie dragtig raak nie, word sy uit die stelsel gehaal. Die dragtige ooie gaan weer na die groot trop waar hulle 'n goeie onderhoudsrantsoen en voldoende ruvoer kry.
Voorbereiding voor lam. Die ooi word ses weke voor lamtyd uit die trop gehaal. Voorbereiding behels optimale voeding vir uierontwikkeling en sterk groei vir lamtyd. Dit is die optimale tyd vir dosering, inenting, klouversorging en skeer indien nodig.
Aandag aan onderhoud. Alle foutiewe gloeilampe moet vervang word. Hekkies moet nagegaan word om te verseker dat hulle steeds stewig is.
Lamhokke. Voor lamtyd moet die lamhokke twee tot drie weke leeg staan, met droë beddegoed. Die lamhokke word 'n week voor lamtyd skoongemaak met 'n F10-oplossing of chloor (HTH). Vloerkalk word op die vloer gegooi. Daarna volg skoon en vars dennesaagsels. Behandel hout met terpentyn om te voorkom dat vlieë eiers in beddegoed lê.
Die saagsels word nie elke keer as die ooie gelam het, verwyder nie. Nuwe saagsels word bo-op gegooi. Die beddegoed vorm 'n isolasielaag wat help met temperatuurbeheer tydens die lamproses. Wanneer die beddegoedlaag te hoog raak, word van die saagsels verwyder en aangevul.
Lamhokke is die hart van die praktyk en daar is twee maniere waarop dit benut word. Die eerste manier is om die ooie in die klein kampies te laat lam. Ná lamtyd word hulle na die lamhokkies geneem om daar te staan tot hulle gereed is om uit te kom. Die hokkie kan 1,5 x 1,5 m wees. Die tweede manier, wat Mamre gebruik, is waar die ooie reeds voor lamtyd in die hokkies geplaas word wat as kraamhok gebruik word. 'n Groter hok (2 m²) is nodig sodat ooie met meerlinge genoeg plek vir die lammers het.
Stap vir stap. Dit is moeilik om van ekstensiewe skaapboerdery na 'n intensiewe stelsel oor te skakel. Begin om al die tweeling- en meerlingooie in die stelsel te kry en hulle op die versnelde lamsiklusse te bestuur.
Haal ooie makliker uit die lamhokke. Ooie met enkelinge word eerste uitgehaal en in 'n klein kampie voor die skuur geplaas. Dan kry hulle twee uur om gemaklik te raak. As elke ooi haar lam maklik kry, kry die oorblywende ooie in die hokke 'n beurt. Die ooie met tweelinge word nou uitgehaal, maar net drie ooie op 'n keer. Ooie met drie- en vierlinge gaan na 'n afsonderlike kampie om te voorkom dat hul lammers deurmekaar raak.
Voerkraal. Belangrike bestuursfaktore in 'n lammervoerkraal is voeding, koelte, reën, koue en spasie. Omdat lammers in groepe gespeen word, is groot geriewe nie nodig nie. Elke skaap met 'n gewig van 20 tot 40 kg benodig 1,1 m² in 'n voerkraal met 'n skuiling. 'n Voerkraal van 10 m² is voldoende vir 50 tot 80 skape na gelang van hul gewig. Vreetspasie van 8 cm per skaap word benodig waar skape vrye toegang tot kos het.
Lammers word op agt weke gespeen en ooie word reeds op sewe weke van alle rantsoene gehaal. Dit help om melkproduksie te verminder en probleme met die speenproses te voorkom. Lammers kry kruipvoeding wanneer die ooie se voer gestaak word.
Laaste fase. Die volgende fase begin ná die speenproses op agt weke. Die ooie kry vier weke om oor speenskok te kom en moet voorberei word vir die volgende sponsproses. Hulle gaan uit die klein kampies na die groot trop op onderhoudsrantsoen.
Boer dra sy skape se wol wat in Italië gaan draai het
Mening: Kry meeste uit jou topdiere
'Al wat ons gaan red, is 'n vloed'
KYK! Suide van Namibië kry eerste keer in dekade sneeu
Perfekte storm broei in wêreldhandel
Nuwe besturende direkteur neem tuig oor by VKB
Landbou se uitvoer op galop
Só gaan arbeidskwotas die landbou raak
Stryd teen kweekhuisgasse: Raak deel van die debat
AVONTUURLUSTIG En BITTER OULIK... 🦄🌞🐶🎉
Hallo. Aangename kennis. Eks n oulike oulike 36 jarige meisie🤣🤣🤣🤣. Ek wil die lewe meer geniet en is opsoek na n maat wat my...