NVG maak deurbraak in Guptas se Optimum-mynAjay en Atul Gupta. (Foto: ANA) Die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) het ŉ groot deurbraak gemaak toe ŉ bewaringsbevel in die saak teen die Optimum-steenkoolmyn (OCM) toegestaan is. Adv. Rabaji-Rasethaba, adjunk- nasionale direkteur van openbare vervolging: batebeslagleggingseenheid, het gesê die Gautengse hooggeregshof het ŉ bewaringsbevel goedgekeur vir die NVG teen diegene wat in 2016 betrokke was om die aankope van die Optimum-steenkoolmyn te “finansier”. Die myn is vir R2,1 miljard aangeskaf deur die Gupta-maatskappy Tegeta Resources. Die bevel verhoed dat enige verdere stappe gedoen word om die myn se bates te verwyder of te verkoop, omdat dit nou geag word as aankope met die opbrengs uit kriminele aktiwiteit. “ŉ Kurator is deur die hof aangestel om ŉ behoorlike waardasie van OCM te verskaf. Die kurator sal ook ŉ koper vind wat die myn teen markwaarde sal aanskaf. Dit is goeie nuus vir almal wat besorg was oor die lot van die myn en die gemeenskap waar dit geleë is.” Rabaji-Rasethaba sê die omvang van die “diefstal” by OCM is ongekend en dit word bevestig deur die grootte van die bewaringsbevel – minstens R3,4 miljard. “Dit is die grootste bewaringsbevel in die geskiedenis van die NVG.” Die NVG het ŉ weldeurdagte saakstrategie gevolg wat deur ŉ span kundige staatsaanklaers geïmplementeer is en die twee aansoeke gebring het. Die eerste hou verband met alle Gupta-beheerde Tegeta-aandele in OCM en Optimum Coal Terminal, en die hele OCM-onderneming. Die tweede hou verband met ŉ eis van R1,3 miljard van Templar Capital Limited met betrekking op OCM. Templar is ŉ internasionale beleggingsfirma in Bermuda en die grootste onafhanklike krediteur in Optimum. In die tweede aansoek het Templar se eienaar, Daniel McGowan, onder eed beken dat die geld wat vir sy maatskappy beskikbaar gemaak is, “afkomstig is van geld wat van die Suid-Afrikaanse regering gesteel is”. Die betrokke fondse is toegestaan deur Griffin Line – ŉ maatskappy wat deur Ajay Gupta se seun Kamal Singhala en, in McGowan se eie woorde, “via mnr. Singhala gewas is namens sy pa en ander familielede”. “Die geld was in effek deel van die ‘wasmasjien’ wat die Gupta-familie en hul vennote gebruik het om miljarde rand te was wat van die mense van Suid-Afrika gesteel is en die aankope van OCM te finansier,” voeg Rabaji-Rasethaba by. Die uitspraak deur die hooggeregshof verhoed dat ŉ sogenaamde sakereddingsplan in werking gestel kan word by OCM. Rabaji-Rasethaba sê die uitspraak is deurslaggewend vir verskeie redes. Dit bevestig onder andere die sentrale rol wat die Gupta-familie gespeel het om verskeie “lenings” en transaksies deur verskeie sake-entiteite te struktureer. Die hofdokumente is ook oortrek deur name van Gupta-beheerde maatskappye en vennote en hulle word aangedui as die ontvangers van miljoene rand wat uit die staatskas gesteel is. Dié maatskappye sluit in Sahara Computers, Islandsite Investments en Oakbay Investments. “Dit bevestig ook die grootskaalse diefstal van staatsgeld om die Gupta-ryk te bou, insluitend die korrupsie en bedrog wat by Eskom plaasgevind het, waar reëls gebreek is om staatsgeld te steel deur kontrakte te bespoedig en Tegeta in staat te stel om die aankope van die Optimum-steenkoolmyn gedeeltelik te finansier. Dit bevestig ook die wanaanwending van geld uit die Transnet-pensioenfonds, gefasiliteer deur die Guptas via Trillian en Regiments.” Rabaji-Rasethaba sê dit is ook ŉ bewys van die doeltreffendheid van die batebeslagleggingseenheid van die NVG wat saam met ondersoekbeamptes van die ondersoekdirektoraat werk. Die saak is aan die NVG se ondersoekdirektoraat oorhandig vir verdere ondersoek en vervolging. Die ondersoekdirektoraat wou hê die aansoeke moet voor 28 Maart 2022 aangehoor word aangesien dit die sperdatum is vir die implementering van die Optimum-sakereddingsplan. Maroela Media het vroeër berig die ondersoek kom vyf jaar nadat adv. Thuli Madonsela, voormalige openbare beskermer, haar staatskapingverslag uitgereik het waarin uiteengesit is hoe Tegeta Resources, ŉ maatskappy wat deur lede van die Gupta-familie besit en beheer word, Optimum Coal Holdings van Glencore vir R2,1 miljard verkry het. Tegeta het ŉ maand voor die transaksie nie die R2,1 miljard gehad om die myn te koop nie. Kort daarna is geld van verskeie Gupta-beheerde entiteite, insluitend Oakbay Investments, Albatime en Centaur, na Tegeta se rekening as lenings oorgeplaas.