PressReader - Beeld: 2017-07-24 - Ry­kes be­taal én kry mees­te
Ry­kes be­taal én kry mees­te
O­pen­ba­re diens­te is pro­ar­mes, maar...
Beeld - 2017-07-24 - Nuus - Nel­lie Brand­Jon­ker
Ry­kes be­taal wel die mees­te vir gesondheidsorg in Suid-A­fri­ka en fi­nan­sier die ar­mes, maar trek ook die groot­ste voor­deel uit die diens­te.
Dit is die ge­volg­trek­king in na­vor­sing wat die S­tel­len­bos­se na­vor­sings­groep Econex na­mens die Me­di­cli­nic-hos­pi­taal­groep in die aan­loop tot die in­stel­ling van die stel­sel van na­si­o­na­le ge­sond­heids­org­ver­se­ke­ring (NGV) ge­doen het.
Die fi­na­le wit­skrif oor die NGV is on­langs in die S­taats­koe­rant ge­pu­bli­seer.
Me­di­cli­nic wou ver­staan hoe daar vir ge­sond­heids­org­diens­te be­taal word en wie dit die mees­te be­nut.
Met ’n stel­sel wat tot baie diens­te toe­gang bied son­der dat daar by die ont­vangs daar­van be­taal hoef te word, is dit be­lang­rik om te ver­staan hoe dit ge­fi­nan­sier word en wat­ter toe­gang daar tot die voor­de­le is, sê dr. Pau­la Arm­strong, Ma­riné Eras­mus en E­li­ze Rich, e­ko­no­me van Exo­nex, in die ver­slag.
Die be­vol­king is vol­gens die be­ste­ding van huis­hou­dings in vyf groe­pe ver­deel, van ryk­ste tot arm­ste.
Diens­te in die staats­diens (kli­nie­ke en hos­pi­ta­le) en in die pri­va­te sek­tor (al­ge­me­ne prak­ti­syns, spe­si­a­lis­te, kli­nie­ke en hos­pi­ta­le), as­ook me­di­sy­ne wat bui­te hos­pi­ta­le ge­koop word, is ont­leed.
Die fi­nan­sie­ring van gesondheidsorg is ont­leed deur te be­paal wat elk van die vyf groe­pe tot be­las­ting, me­die­se­fonds­pre­mies en by­be­ta­lings by­dra.
Die navorsers het be­vind dat die twee ryk­ste groe­pe meer as 87% van die fi­nan­sie­ring by­dra,, maar ook meer ge­sond­heids­org­voor­de­le kry as waar­aan hul­le ’n be­hoef­te het.
Die an­der drie groe­pe dra net 13% van die fi­nan­sie­ring by, maar ont­vang 44% van die voor­de­le. Vir 70% van hul­le is dit eg­ter baie min­der as wat hul­le no­dig het.
Die be­hoef­te aan gesondheidsorg word be­paal vol­gens sterf­te­sy­fers.
Die twee ryk­ste groe­pe se by­drae tot die fi­nan­sie­ring van o­pen­ba­re gesondheidsorg is ook meer as 86%, maar hul­le kry so­wat 37% van dié voor­de­le.
Die arm­ste twee groe­pe dra 6% by en kry 41% van die voor­de­le.
“Dit klop met wat met maat­skap­li­ke so­li­da­ri­teit be­doel word,” meen die skry­wers.
Hul­le stem nie met die stel­ling in die NGV-wit­skrif saam dat die hui­di­ge si­tu­a­sie die “ar­mes straf” nie.
“Re­la­tief tot hul fi­nan­si­ë­le by­drae kry ar­mer in­di­vi­due ’n baie gro­ter deel van die staats­diens­voor­de­le. Dit is bil­lik.”
Die skry­wers meen die be­vin­dings het be­lang­ri­ke be­leids­im­pli­ka­sies. “Af­han­gend van die na­si­o­na­le doel­wit kan be­leid oor­weeg word wat die toe­gang tot voor­de­le, die ver­skaf­fing van fi­nan­sie­ring of al­bei ver­stel.”
In die o­pen­ba­re sek­tor ont­vang die arm­ste groep 18% van die voor­de­le, wat min­der is as wat die vol­gen­de drie in­kom­ste­groe­pe kry.
Min­der as 13% van die voor­de­le in die staats­diens word deur die su­per­ry­kes be­nut.
Die be­vin­dings oor die pri­va­te sek­tor is nie ’n ver­ras­sing nie.
Al die be­soe­ke aan al­ge­me­ne prak­ti­syns en die pri­va­te kli­nie­ke in ap­te­ke, as­ook pri­va­te hos­pi­ta­le (die kos­te van spe­si­a­lis­te in­ge­sluit) en me­di­sy­ne bui­te hos­pi­ta­le, word meer deur die ry­kes be­nut.
Ook as die voor­de­le van die
Die arm­ste groep kry net 12% van al­le ge­sond­heids­org­voor­de­le, ter­wyl die ryk­ste groep 32% kry.
o­pen­ba­re en pri­va­te sek­tor saam­ge­voeg word, is dit steeds die ry­kes wat die mees­te diens­te be­nut.
“Die arm­ste groep kry net 12% van al­le ge­sond­heids­org­voor­de­le, ter­wyl die ryk­ste groep 32% kry.”
Hoe­veel die ver­skil­len­de groe­pe fi­nan­si­eel by­dra, is ge­grond op be­las­ting­by­dra­es, by­be­ta­lings en me­die­se­fonds­pre­mies.
By be­las­tings is in­ge­sluit per­soon­li­ke in­kom­ste­be­las­ting, BTW, ak­syns­be­las­ting op drank en si­ga­ret­te en die brand­stof­hef­fing.
Die twee ryk­ste groe­pe dra am­per 87% tot be­las­tings by en die arm­ste drie groe­pe saam min­der as 10%.
Die skry­wers meen die feit dat die arm­ste twee groe­pe in die staat­sek­tor meer as 40% van die voor­de­le kry en min­der as 7% van die be­las­tings by­dra, wys “o­pen­ba­re ge­sond­heids­org­diens­te is pro-ar­mes”.
Die twee ryk­ste groe­pe dra 90% van die to­ta­le me­die­se­fonds­pre­mies by. Dit sluit in die me­die­se be­las­ting­kre­die­te wat fond­s­le­de kry om hul maan­de­lik­se pre­mies te ver­laag.
Ook ten op­sig­te van by­be­ta­lings le­wer die twee ryk­ste groe­pe die groot­ste by­drae.
As ge­kyk word na die to­ta­le huis­hou­de­li­ke uit­ga­wes en dan na hoe­veel el­ke huis­hou­dings­groep aan be­las­ting, me­die­se fond­se en by­be­ta­lings be­stee, is die arm­ste groep se by­be­ta­lings per­sen­ta­sie­ge­wys ho­ër as die an­der groe­pe s’n.
Die ryk­ste groep be­stee min­der as 0,9% aan by­be­ta­lings en die ry­kes 2,4%.
Die ryk­ste groep se by­drae tot be­las­ting as deel van hul to­ta­le huis­hou­de­li­ke be­ste­ding is eg­ter 7,6%. Die naas­ryk­ste groep s’n is ho­ër op 11,4%.
“Die toe­gang tot pri­va­te gesondheidsorg word ge­rant­soe­neer op grond van die ver­moë om te be­taal. Met an­der woor­de, die be­nut­ting van pri­va­te diens­te hang af van die pre­mies van me­die­se fond­se en by­be­ta­lings.”
Die navorsers kom tot die ge­volg­trek­king dat ry­kes die groot­ste voor­deel uit gesondheidsorg trek.
Hul­le trek trou­ens gro­ter voor­deel as wat hul be­hoef­te is.
Die arm­ste groep se be­hoef­tes maak 24% van die to­taal uit, maar hul­le kry net 12% van die voor­de­le.
“In die al­ge­meen word dit be­skou as bil­lik as die groe­pe met die groot­ste be­hoef­te die mees­te voor­de­le kry.”