Kathu bulletin 20 nov 2013 by kalaharibulletin - issuu
DIT is weer tyd vir die veldtog van 16 dae van aktivisme teen geweld teen vroue en kinders. Dié tyd is ’n internasionale veldtog wat jaarliks van 25 November tot 10 Desember plaasvind. Die vroue van die Kathu­tak van die Suid­Afrikaanse Poli­ siediens (SAPD) gaan aktief aan die veldtog teen geweld teen vroue en kinders deelneem. Van links is konst. Shireen Meyer (hof­ordonnans), Letitia Moorcroft (administratiewe klerk), konst. Welma Williams (hoof van maatskaplike misdaad­ voorkoming: Kathu­polisie) en konst. Alana Diergaardt (SAPD13­eenheid). Lees meer oor mishandeling op bl. 2. Foto:Benneli Olivier Van der Walt
Raadop oor rioolputte Lecrecia Prins INWONERS van Olifantshoek is raadop omdat die munisipaliteit weer nie die rioolputte kan leegsuig nie. Die rioolputte in die dorpsgebied is sowat vyf weke gelede laas leeggesuig. Een van die inwoners sê hy is “keelvol vir die swak diens van die munisipaliteit” en dit hou ’n gesond-
heidsgevaar vir sy gesin in. Die inwoners moet gebruik maak van ’n private onderneming om hul rioolputte te suig en dit kos hulle elke keer R300. Tokkie Hattingh, ’n inwoner, sê hulle kan nie meer soos varke leef nie. “My drein is voor my voordeur en die gagga-goed loop al in die straat af. Die dreine moet elke week gesuig
word en ons betaal sowat R500 per maand daarvoor. “Ek het nie elke week R300 om vir ’n private persoon te betaal om ’n drein te suig nie. As jy die munisipaliteit bel en vra wanneer kom suig hulle die dreine, sê hulle net vir ons die vragmotor is nog stukkend en ons moet die ander private ou bel. “Ek het twee klein kindertjies wat buite wil speel, maar hulle kan nie,
want dit is te gevaarlik. Die kieme by daardie dreine is ongelooflik en is ’n risiko vir my en my gesin. “Ek kry al skaam as mense by my moet kom kuier, want die stank wat by die voordeur inkom, is glad nie aangenaam nie. Ek betaal baie vir belasting per maand, maar daar word nie basiese dienste aan ons gelewer nie.” Kamogelo Semamai, kommunika-
siebeampte van die Gamagara-munisipaliteit, het bevestig daar is ’n probleem met riolering in die omgewing omdat die vragmotors versien word. Samamai sê hulle het verlede jaar ’n nuwe vragmotor in onluste verloor toe stakers dit uitgebrand het en hul huidige vragmotors is in vir herstelwerk. Volgens hom behoort die herstelwerk binnekort voltooi te wees.
Skugter slangetjie wéér gewaar André Botha DIE tweekleurspitsneusslang is ’n skugter outjie wat nie graag sy lyf bo die grond wys nie. Daarom was die opgewondenheid groot toe een sowat ’n week gelede op ’n Kalahari-duin opgemerk is. En dít ’n volle sewe jaar sedert die slang laas in die Noord-Kaap raakgesien is. Richard Jessnitz, veldgids by die Witsandnatuurreservaat naby Postmasburg, sê dit was ’n warm, helder aand sonder maanlig toe hy op 2 November omstreeks 21:30 op ’n duin met weinig plante afgekom het. Die weersomstandighede waaronder die slang gesien is, maak die vonds nog meer uitsonderlik. Nog feitlik elke keer wat een van die slange opgemerk is, was ná swaar reën. Megan Loftie-Eaton van die diere-demografie-eenheid van die Universiteit van Kaapstad se departement biologiese wetenskap, sê min is oor die slang bekend. “Dit is daarom ’n opwindende vonds.” ReptileMAP, ’n projek van die eenheid, het slegs drie aangetekende gevalle met foto’s in sy databasis, waarvan Jessnitz s’n die nuutste is. Al drie gevalle is in die Noord-Kaap. Die vorige aangetekende geval waar die slang in die Noord-Kaap gesien is, was in 2006. Sy sê dit is ’n slanke slang met ’n prominente, ingeduikte haaksnoet. Dit behoort aan die Atractaspididae-slangfamilie. Die wetenskaplike naam is Xenocalamus bicolor. Die slang woon in diep sand – die rede waarom hulle selde gesien word. Die slang kom meer voor in die Kalahari en spoelgrond-gebie-
DIE tweekleurspitsneusslang wat verlede week in die Witsand­natuurre­ servaat naby Postmasburg afgeneem is. Foto: Richard Jessnitz
DIÉ kaart van ReptileMAP dui aan waar die tweekleurspitsneusslang al gesien is. Die geel blokkies is historiese inligting van die 20ste eeu. Die blou blokkies dui besigtigings met foto’s in die 21ste eeu aan. de. Benewens die Noord-Kaap is daar ook aangetekende gevalle in Noordwes, Limpopo en die Vrystaat. Die wyfies lê drie tot vier eiers in Desember. Sy sê omdat so min rekords bestaan oor die
Staan saam teen geweld Benneli Olivier Van der Walt DIE 16 dae van aktivisme teen geweld teen vroue en kinders is ’n internasionale veldtog wat jaarliks van 25 November (Internasionale Dag vir Geen Geweld teen Vroue) tot 10 Desember (Internasionale Menseregtedag) plaasvind. Die Suid-Afrikaanse regering onderneem om in dié tyd die negatiewe impak van geweld teenoor vroue en kinders te verlig deur bewusmaking te verskerp. Die regering probeer ook om deur die veldtog alle sektore van die gemeenskap sover te kry om teen misdaad op te tree.
Ondersteun die veldtog deur in die 16 daetydperk ’n wit strikkie te dra. Dit is ’n simbool van vrede. Dit simboliseer dat die draer van die strikkie nooit geweld teen vroue en kinders sal goedkeur nie. Die mishandeling van vroue is vandag meer as ooit tevore in die kollig. Dit is lankal nie meer ’n private gesinsaangeleentheid nie, en mense moet openlik daaroor praat. Gelukkig word deesdae veel meer publisiteit
aan die probleem gegee wat dit makliker maak vir vroue om met mekaar oor mishandeling te praat. Deur goeie kommunikasie kan vroue mekaar waarsku oor hoe om nie in so ’n verhouding vasgevang te word nie. Dit word beweer een uit elke vier vroue word die een of ander tyd deur hul lewensmaat mishandel. Mishandeling ken geen maatskaplikekonomiese grense nie. Vroue van alle rasse-, klasse-, kultuur-, opvoedkundige en taalgroepe kan onder mishandeling deurloop.
Mishandeling is enige soort gedrag waarmee een mens ’n ander een beheer, fisiek leed aandoen of met vrees vervul. Mishandeling gebeur ook wanneer iemand gedwing word om teen sy of haar sin dinge te doen of verhinder word om dinge te doen. Mishandeling kan verbaal (deur woorde), emosioneel (deur gevoelens), fisiek (liggaamlik), seksueel, materieel (deur goedere) of finansieel (deur geld) van aard wees. Mishandelde vroue ervaar gewoonlik veelvuldige soorte mishandeling.
KERSTYD by kerslig saam met Jakkie Louw. Op 22 November om 18:30 in die NG kerk Kathu. Dit kos R80 per persoon. Vir kaartjies en meer inligting kontak Marietjie Bam by 082-226-1289.
DIE vonds, ’n skugter tweekleurspitsneusslang, wat op ’n Kalahari­duin met weinig plante opgemerk is.
slang moet mense foto’s van dié slang en ook ander aan ReptileMAP moet stuur sodat verspreidingskaarte vir die 21ste eeu opgestel kan word. ReptileMAP is die voortsetting van die Southern African Reptile Conservation Asses-
sment (SARCA). Die doel daarvan is om begrip te bevorder oor die verskeidenheid en verspreiding van reptiele in Suid-Afrika, Lesotho en Swaziland, om daardeur die bewaringstatus van reptiele te verbeter.
Mishandeling lyk só Benneli Olivier Van der Walt MET die veldtog 16 dae van aktivisme teen geweld teen vroue en kinders in die vooruitsig, is dit belangrik om bewus te wees van die verskillende soorte mishandeling. Bewustheid maak dit makliker om mishandeling aan te meld. Fisieke mishandeling behels dat: 1. jou man of vriend jou klap, met die vuis slaan of met ’n voorwerp soos ’n leerband, ’n sambok of stomp voorwerp slaan; 2. jy geskop, rondgeruk en gestamp word; 3. jy gekrap of gebyt en met voorwerpe gegooi word met die doel om jou te beseer; 4. jy gedreig of aangerand word; of 5. jou man of vriend weier om jou te help wanneer jy beseer, siek of swanger is. Seksuele mishandeling behels dat: 1. jy gedwing word om klere te dra of seksuele dinge te doen wat jou ongemaklik laat voel; 2. druk op jou uitgeoefen word en jy gedwing word om seksuele gedrag te openbaar; 3. jy gedwing word om seksueel te verkeer; 4. jy verkrag word of iemand dreig om jou te verkrag; of 5. jy gedwing word om met ander mense seksueel te verkeer. Dié mishandeling kan ook buite verhoudings plaasvind, soos wanneer daar by die werk aanmerkings of onwelvoeglike voorstelle teenoor jou gemaak word of wanneer jy betas word. Emosionele mishandeling behels dat: 1. jy beledig en verneder word; 2. jy as onnosel uitgekryt en waardeloos laat voel word; 3. jou oortuigings bespotlik gemaak word; 4. jy in die openbaar verneder word; 5. jy geïgnoreer word; 6. jy geïntimideer en getreiter word;
7. iemand oormatig jaloers en besitlik is; 8. iemand jou sonder bewyse van ontrouheid beskuldig; 9. iemand jou van familie en vriende af weghou; 10. iemand jou keer om werk of skool toe te gaan; 11. iemand jou kinders of troeteldiere aanval; 12. Iemand dreig om jou te vermoor, jou te verlaat of om jou uit die huis te verjaag; of 13. iemand dreig om selfdood te pleeg of om van sy verstand af te raak as jy hom wil verlaat en jy nie doen wat hy sê nie. Finansiële en materiële mishandeling behels dat: 1. iemand sonder jou toestemming jou geld neem en bestee; 2. iemand jou verhinder om te gaan werk; 3. iemand jou besittings neem en dit vernietig; 4. iemand die meeste van die inkomste op homof haarself bestee en jou slegs ’n niksbeduidende toelae gee; 5. iemand van jou verwag om rekenskap van elke sent te gee of om meer as wat moontlik is met die geld uit te voer; of 6. iemand weier om aan jou oor julle gesamentlike finasiële omstandighede inligting te gee. Kry hulp Moet nooit dink jy verdien mishandeling nie. Moenie swyg nie. Gaan vir berading – dit is nie ’n skande nie. Nader ’n maatskaplike werker, predikant, huweliksberader, vriende of familie. Gaan na die polisiekantoor en dien ’n klag in. Kontak organisasies soos die Nasionale Netwerk vir Geweld teen Vroue, Kinderbeskerming of die seksuele oortredingseenheid van die SAPD en kinder- en welsynsorganisasies. Die misdaadsvoorkomingseenheid se hoof op Kathu is Maryna de Klerk (082-762-0576). Konst. Welma Williams is die hoof van maatskaplike misdaadvoorkoming (074-313-6638). Die kantoor se nommer is 053-723-3154.
Groentetuin maak kool vir kinders ‘cool’ Benneli Olivier Van der Walt OM saam met jou gesin tuin te maak is ’n briljante manier om tyd in die natuur deur te bring. Dit is ’n goeie geleentheid om jou kinders te leer hoe om na lewende dinge om te sien. So besef hulle ook die voordeel daarvan om ná die tyd groente uit hul eie tuin te kan eet. Of jy nou ’n groot agterplaas het of net ’n klein agtertuintjie, kry hier wenke oor hoe om die plant, kweek en eet van vars groente pret te maak. Kry jou tuintoerusting reg Om jou groentetuin te begin het jy ’n paar basiese dinge nodig soos ’n graaf, hark, gieter en tuinhandskoene. Afhangende van die soort tuin wat jy kies, mag jy dalk ook tuingrond, organiese kompos en potte nodig kry. Om die kinders opgewonde te maak oor die projek kry ’n paar tuintoebehore vir kinders. Kies die regte plante Verseker dat jou plante geil groei deur sade en saailinge te kies wat pas by die omgewing waarin jy woon. Plaaslike kwekerye sal goeie raad kan gee oor wat om te plant. Vroeë sukses in die plantproses sal die kinders opgewonde hou. Begin met staatmakers soos tamaties, wortels en soetrissies. Kruie soos koljander en basielkruid is maklik om te kweek.
Begin plant Die plant van die sade of saailinge is gewoonlik vir die kinders die prettigste deel van die projek. Hulle kan heerlik in die grond rondkrap en vuil word en hulle sal daarin belang stel om te sien hoe die plante groei nadat hulle geplant is. Moedig jou kinders aan om die plantproses te dokumenteer. Sit kaartjies op by die verskillende plante om hulle te merk. Neem foto’s van die plantjies om te sien hoe die groei vorder. Hou aan aandag gee Tuinmaak gaan nie net oor plant nie. Gee vir elke gesinslid take om in die tuin te doen. Die kinders kan byvoorbeeld die slakke verwyder en onkruid uittrek. Lees na oor die groente wat julle geplant het om te verseker daar word op die regte manier na hulle omgesien. Maak seker julle oes die groente op die regte tyd. Tamaties moet byvoorbeeld nie gepluk word as hulle te oranje is nie, maar ook nie te lank aan die plant gelos word nie. Vyf redes om jou kinders aan te moedig 1. Dit is goed vir ’n kind om te leer waar kos vandaan kom en hoe die groeisiklus werk. 2. ’n Groentetuin is ’n goeie manier om die kinders aktief te hou en buite te kry. 3. Kinders wat nie groente wil eet nie, is meer geneig om dit te eet as dit uit hul eie tuin kom.
’n VOORBEELD van ’n mooi groentetuin. 4. Tuinmaak bied goeie oefening. Grondsakke rondra, onkruid uittrek en gate grawe is goeie oefening vir die hele gesin.
Kathu-predikant besoek Amerika Benneli Olivier van der Walt
Besoek gerus die Kalahari
DS. STEVE VAN DER WALT is ’n man wat plekke heen gaan. Hy is nou in Amerika waar hy en 18 ander Suid-Afrikaanse predikante verskillende gemeentes daar besoek. Van der Walt is by die Gereformeerde kerk Kathu betrokke. Hy het in Pretoria grootgeword en het ’n meestersgraad in gemeentebou aan die Universiteit van Pretoria (UP) verwerf. Hy en sy vrou, Renske, het agt jaar gelede na Kathu verhuis. Hy glo die Here het hom na Kathu geroep en dat hy op die regte plek, tussen die regte mense, beland het. Op 11 November het Van der Walt onder leiding van prof. Malan Nel na Amerika vertrek. Nel is die direkteur van die Sentrum vir Kontekstuele Bediening aan die fakulteit teologie aan die UP. Die sentrum voorsien voortgesette teologiese opleiding vir pastore van ’n verskeidenheid kerke en Christelike groepe. Van der Walt se groep besoek nou gemeentes in onder meer Washington, New York en Atlanta. Tydens die besoek gaan hulle kyk en leer
DS. STEVE VAN DER WALT van die Gereformeerde kerk Kathu is in Amerika.
hoe die Amerikaanse gemeentes in hul gemeenskappe funksioneer. Hulle sal op 15 Desember terugkeer. Die gemeente is dit eens Van der Walt is ’n hoeksteen in sy gemeenskap en ’n leier vir sy gemeente. “Verbreed jou horisonne en visie en so sal jy meer kennis kry,” is sy uitgangspunt.
5. Jou kinders sal waardevolle lesse leer oor geduld, verantwoordelikheid, spanwerk, kreatiwiteit en die natuursiklus.
KALAHARI­GRAS wat na ’n blou hemel reik. Rooi duine so eie aan die Kalahari. Lesers word genooi om hul Kalahari­foto’s vir die Kalahari Bulletin te stuur. Skryf aan Ilse Watson by ilse.watson@volksblad.com. Foto: Ilse Watson
’n Soldaat vuur ’n RPG7­granaatlanseerder in Operasie Seboka op Lohatlha in die Noord­ Kaap af. Stemme oor radio’s is by tye deur ontploffings uitgedoof. Soldate het soos skimme tussen die voertuie beweeg. Daar was geen uitkoms vir enigeen wat nie aan die Suid-Afrikaners se kant was nie. Lt. genl. Vusimuzi Masondo, weermaghoof, het gesê dit is ’n alombekende feit dat die weermag se voertuie oud is. “Maar ten minste kan ons dit steeds gebruik. Ons raak al hoe meer betrokke by vredesmagte en ons begroting is knap. Daarom het ons nou begin om ons lede aan te moedig om ons toerusting te versorg en op te pas en dit het reeds positiewe gevolge,” het hy gesê. “Die SANW se hoofdoel is egter steeds om die land te beskerm, en daarom is oefeninge soos Seboka belangrik,” het Masondo gesê.
DIE dagga wat deur die Paballelo­polisiekan­ toor gekonfiskeer is. Foto: Verskaf
Genoeg slaap vir oud, jonk nodig Yolandi van Deventer SLAAP is ’n natuurlike toestand wat met verlaagde bewussyn, verminderde sensoriese aktiwiteite en onaktiwiteit van omtrent alle willekeurige spiere gepaard gaan. Wanneer ’n mens nie kan slaap nie, word die term insomnia gebruik om die toestand te verduidelik. Wanneer ’n mens aan die slaap raak, is vind verskillende fases plaas. Die fases kan in twee breë kategorieë verdeel word, naamlik: ) REM (rapid eye movement). ) NREM (non-rapid eye movement). Die NREM-fase 1 verwys na die fase tussen slaap en wakker. Die spiere is nog
aktief, die oë rol stadig en maak oop en toe. Tydens die NREM-fase 2 raak dit moeiliker om die slapende wakker te maak. Die NREM-fase 3 was voorheen breed geklassifiseer as fase 3 en 4. Tydens dié fase sal omgewing-stimuli (soos byvoorbeeld geraas) ’n kleiner invloed op die slapende mens hê. Ná die vorige fases bereik die slapende mens die REM-fase of sogenaamde diep slaap. Volwassenes bereik ongeveer elke 90 minute die fase, met die laaste helfte van die slaappatroon wat deur die REM-fase gekenmerk word.
Dit wil sê: Wanneer iemand om 22:00 gaan slaap en om 06:00 opstaan, sal die REM-fase van 03:00 tot 06:00 wees. Hoewel die hoeveelheid slaap wat volwassenes benodig nie presies vasgestel is nie, het navorsing getoon tussen sewe en nege uur slaap per nag is nodig vir optimale funksione-
enige moegheid deur die loop van die dag voorkom. Let daarop dat verskillende omgewingsfaktore, byvoorbeeld hitte en stres, ook ’n invloed op die ervaring van moegheid kan hê. Dit is belangrik dat ontwikkelende kinders ook genoeg slaap per nag kry, omdat die brein dan genoegsaam rus en groei en ontwikkeling tydens slaap plaasvind. Indien jy aan slaaploosheid ly, probeer om stimuli voor slaaptyd te vermy, byvoorbeeld TV kyk, koffie of ander kafeïendrankies drink, asook intense aktiwiteit soos oefening of leer. ) Inligting deur Mediclinic Kathu verskaf.
ring. Skoolgaande kinders tussen vyf en tien jaar oud benodig ongeveer tien tot 11 uur slaap, terwyl adolessente (tien tot 17 jaar) 8,5 tot 9,,25 uur per nag benodig. ’n Goeie maatstaf om te toets of jy genoeg slaap per nag kry, is om te evalueer of
Nuwe spesialiteitsdienste by Mediclinic Kathu beskikbaar KATHU groei vinnig en ontwikkel teen ’n hoë spoed. Met die vooruitgang van Kathu word die behoeftes van inwoners ook ál meer. Hoe meer mense en ontwikkeling, hoe meer mense word siek en hoe meer behoeftes ontstaan. Die Mediclinic Kathu se mediese dienste moet noodgedwonge by die ontwikkelende dorp aangepas word . Benewens dat aanbouings by die hospitaal beplan word, het Mediclinic onlangs nuwe spesialiteitsdienste bekom om sodoende sy diens aan die publiek uit te brei. Die hospitaal kan met trots twee nuwe dienste bekend stel, naamlik dié van ’n oor-, neus- en keelspesialis, dr. Johan Gildenhuys, asook ’n oudioloog, Andra Bester. Bester is ingerig om mense van alle ouderdomme met enige gehoorprobleem by te staan. Sy het ’n groot klankdigte kamer beskikbaar om voorsiening vir gehoortoetse vir kinders van alle ouderdomme te maak. Sy sal selfs binnekort ’n diens aanbied waarmee pasgebore babas, wat in die hospitaal gebore is, se
Hoe meer mense en ontwikke­ ling, hoe meer mense word siek en hoe meer behoeftes ontstaan.
gehoor getoets kan word voordat hulle ontslaan word. Bester het baie jare se ondervinding in die pas van gehoorapparate, asook om ’n diegene te help wat met hul apparate sukkel of probleme ondervind. Sy het van die modernste tegnologie beskikbaar om haar taak te vergemaklik en om gehaltediens te lewer. Gildenhuys is reeds vir konsultasies vir oor-, neus- en keelverwante probleme vir oud en jonk beskikbaar. Mediclinic Kathu kan vir kontakbesonderhede vir die bogenoemde dienste gekontak word.
Lodge onder hamer ’n GESOGTE Noord-Kaapse wildplaas kom eersdaags onder SA Auction Group se hamer wanneer dit as ’n lopende saak op ’n openbare veiling verkoop word. Geleë aan die hange van die Langeberg en die Koranaberg ongeveer 15 km van Olifantshoek af is Pudu Game Lodge, ’n bekende besoekpunt in die omgewing. Die gastehuis het 14 slaapkamers – elk met sy eie badkamer – konferensiegeriewe en ’n restaurant. Dit is toegerus met DStvtoegang, lugversorging en internet. Die lodge beskik ook oor ’n afsonderlike safari-tentkampplek met ablusieblokke en braaigeriewe vir gaste wat met hul besoek onder die sterre en nader aan die groot verskeidenheid wild op die plaas wil ontspan. Die veiling is op Saterdag 23 November om 11:00. Die eiendom kan slegs met ’n afspraak besigtig word. Vir verdere inligting oor die veiling bel Jacques le Roux by 082-903-5453 of besoek www.saauctiongroup.co.za.
PUDU LODGE is geleë aan die hange van die Langeberg en die Koranaberg ongeveer 15 km van Olifantshoek af. Foto: Verskaf
Maak só maklik jou eie kompos Benneli Olivier van der Walt JY kan kompos maak deur net enige tyd komposbare produkte op ’n komposhoop te gooi. Dit sal alles mettertyd kompos word, maar mag dalk ’n lang tyd duur. As die mengsel ongebalanseerd is, kan die eindproduk ongewens wees. Indien jy meer moeite insit, kan jy meer kompos in ’n korter tyd maak op die “warm metode” wat later in die berig bespreek word.
1. Probeer om, indien moontlik, genoeg komposmateriaal bymekaar te maak sodat dit ’n laag van ongeveer 30 cm in die komposdrom maak. Haal die onkruid uit, sny die gras en maak die asblik leeg. Nou kan jy strooi, saagsels of opgeskeurde stukke karton by die kompos inmeng. Dit help om lugruimtes in die hoop te skep. Dit mag dalk help as jy eers ’n paar klein takkies op die bodem plaas, aangesien dit die lugsirkulasie sal verbeter. 2. Hou aan om dit met bestanddele vol te maak soos wat jy dit bymekaarmaak. As die komposmateriaal meestal kombuisafval is, meng dit met eierbokse, toiletpapierrolletjies of soortgelyke huishoudelike papier- en kartonprodukte om ’n beter balans te kry. 3. Hou op om materiaal by te voeg wanneer die houer vol is of wanneer jy wil ophou. Die houer mag dalk nooit vol raak nie, aangesien die materiaal sak soos
dit verrot. 4. Haal die inhoud uit die houer. Indien die onderste lae goed verrot het, gebruik dit in jou tuin. Meng die res deeglik. As dit te droog is, voeg water by, en as dit te nat is, voeg droë materiaal by. Plaas dit dan terug in die houer sodat dit verder kan verrot.
1. Maak genoeg materiaal bymekaar om die houer met een slag te vul. Maak seker jy het ’n mengsel van harde en sagte materiaal. 2. Kerf die materiaal in kleiner stukkies met behulp van ’n snoeiskêr of ’n skerp graaf. 3. Meng die bestanddele so deeglik moontlik saam voordat dit in die houer geplaas word. Meng veral bestanddele soos gesnyde gras en geskeurde papier (wat neig om saam te pers en lug uit te hou) met meer oop materiaal wat lekker uitdroog. Vul die houer met die materiaal deur gereeld water by te voeg. 4. Binne ’n paar dae sal die hoop heel waarskynlik warm wees as jy daaraan vat. Draai die hoop om ’n week of twee nadat dit begin afkoel het. Dit word gedoen deur alles uit die houer te haal en dan goed te meng. Probeer om materiaal aan die buitekant na binne te kry. As dit te droog is, voeg water by. As dit te nat is, voeg droë materiaal by. 5.Die hoop sal weer begin warm word soos wat die nuwe lug die aërobiese mikrobes toelaat om hul werk te doen.
Bespaar water in en om huis Benneli Olivier Van der Walt WATER is kosbaar en noodsaaklik vir alle lewende organismes. Hier volg ’n paar nuttige wenke vir waterbesparing in jou huis en tuin. 1. Draai die kraan toe terwyl jy jou tande borsel, gesig was en skeer. 2. Neem ’n vyfminuutstort ’n dag pleks daarvan om ’n bad vol water te tap. Dit kan tot 400 liter water ’n week spaar. 3. Maak ’n lekkende toilet so gou as moontlik reg. 4. Moenie jou swembad oorvol maak nie. 5. Gooi eerder jou tuinplante vroeg soggens of anders saans,
wanneer die temperature koeler is, nat. Tussen 10:00 en 15:00 kan tot 90% van water weens verdamping verlore gaan. 6. Gebruik die water waarin jy eiers kook vir jou huisplante. Die plante sal by die voedingstowwe uit die eierdoppe baat vind. 7. Plant eerder inheemse plante – hulle gebruik minder water. 8. Groepeer jou plante volgens hul waterbehoeftes. 9. Gooi jou tuin slim nat. Gebruik ’n gieter eerder as ’n tuinslang. 10. Dakwater kan in tenks geberg word om die tuin mee nat te gooi. “Grys water” byvoorbeeld badwater kan ook gebruik word om jou tuin nat te maak.
Stap 4 kan ’n paar keer herhaal word as jy die energie en tyd daarvoor het, maar die hoop sal al hoe kouer word. Los die hoop uit wanneer dit nie meer warm word nie sodat dit klaar kan verrot.
Die gemengde metode:
Daar is niks daarmee verkeerd om ’n bietjie van albei metodes te gebruik nie. Maak jou hoop vol soos wat jy vullis bymekaarmaak (soos met die koel metode). Draai die hoop dan om as jy tyd het. Dit sal die hoop help om warm te word. Jy kan die hoop soveel of so min draai soos wat jy wil. Hoe meer gereeld jy dit draai, hoe vinniger sal die kompos reg wees.
Kompos kan binne ses tot agt weke gemaak word, maar gewoonlik duur dit ’n jaar of meer. Oor die algemeen geld die reël hoe meer moeite jy insit, hoe vinniger sal die kompos reg wees. Wanneer die bestanddele wat jy ingesit het ’n donkerbruin kleur en ’n aardse reuk kry, is die komposproses voltooi. Dit is dan die beste om dit ’n maand of twee te laat verouder voordat dit gebruik word. Dit is nie nodig om jou te bekommer as jou kompos nie fyn en krummelagtig is nie. Selfs al is dit klonterig met sigbare takkies of eierdoppe is dit heel bruikbaar. As jy egter fyn kompos verkies, kan die kompos gesif word. Groter stukke kan dan by die komposhoop teruggevoeg word.
Dag steun stigting ’n GHOLFDAG ten bate van die Joost van der Westhuizen J9 Foundation word op 30 November by die Sishen-gholfklub op Kathu gehou. Alle geld wat op die dag ingesamel word, sal aan dié instansie van Joost van der Westhuizen geskenk word. Die gholfdag word deur Pontins geborg. Ná die prysuitdeling word ’n veiling van sportmemorabilia ook aangebied. Artikels van onder andere Francois Pienaar, Gary Player, Ernie Els, Charl Schwartzel en Louis Oosthuizen sal ten bate van die J9 Foundation opgeveil word. ’n Paar putjies is nog beskikbaar vir individue en instansies wat belangstel om die geleentheid te borg. Enigiemand is welkom om deel te neem. Dit kos R250 per persoon wat ook ’n ete insluit. Rig navrae aan Wilma Nel by 078-149-9576 of stuur ’n epos aan wilmanel.nel@gmail.com.
Oorweeg estetiek voordat jy kiek Benneli Olivier Van der Walt ’n GOEIE fotograaf moet altyd die estetiese kant van sy foto’s in ag neem. Dít beteken dikwels die verskil tussen ’n gewone foto en ’n besonderse foto. Die estetiese voorkoms word deur verskeie faktore bepaal. Die lig, die keuse van onderwerp, die uitdrukking (as dit ’n portretstudie is) en die samestelling van die foto moet oorweeg word. Die samestelling verwys hier na die voorwerpe wat jy by jou foto insluit en hoe jy hulle rangskik. ’n Goeie samestelling vereis dat jy ’n oomblik moet neem voordat jy die foto neem en aan die volgende punte aandag gee. Die samestelling kan merkwaardig verander word deur op die voorwerp in of uit te zoem, deur die kamera se hoek te verander (hoër of
laer) of deur nader aan of verder van die onderwerp te beweeg. Lig speel ook ’n groot rol in die estetiese aspek van jou foto. Is die lig op die onderwerp hard met baie skaduwees of sag en gedemp? Van watter kant af val die lig op die onderwerp? In ’n ateljee kan ligte beheer word, maar dit is nie so maklik as die foto buite geneem word nie. Jy kan wel met jou posisie die lig buite manipuleer. ’n Gebou kan van sy skadu- of sonkant af afgeneem word. Wanneer jy iemand afneem, maak seker dat hy of sy nie reg in die son kyk nie. Die lig verander deur die loop van die dag. Die tyd van die dag kan dus jou foto se lig bepaal. Oggendfoto’s het ’n “koel” lig en middagfoto’s het ’n “warm” lig. Volgende week gaan ons na die reëls vir simmetrie en derdes in die samestelling van ’n goeie foto kyk.
DIE samestelling kan verander word deur op die onderwerp van die foto in of uit te zoem.
FOTO’S wat in die oggend geneem word, het ’n “koel” lig.
VERANDER die kamera se hoek om ’n interessante foto te neem.
Foto’s: Leon van der Walt
SKU: 301730 Price per m 2
VALID UNTIL SUNDAY 24 NOVEMBER 2013 Selected products may not be available in all stores E & O E. All prices include 14% VAT For your nearest, please visit www.cashbuild.co.za or contact us at 0861 CASHBUILD (227 428 453) 62526 WK21 • REDWORKS
Ceramic Floor Tile 35 x 35 • 2m 2
Juniors vir harde werk beloon Benneli Olivier van der Walt DIE Laerskool Kathu het verlede week sy prysuitdeling vir sy junior leerlinge gehou. Die gr. 1- tot gr. 3-leerlinge is dié aand beloon vir die jaar se harde werk. Hammies van Niekerk het die ouers en leerlinge verwelkom en spesifiek al die oumas en oupas bedank dat hulle daar was om hul kleinkinders te ondersteun. Ds. Garven Cloete van VGK-Olifantshoek het die verrigtinge geopen. Hy het vir die ouers en leerlinge ’n boodskap van bemoediging gegee. “Laat weet jou kinders dat
DIE junior koor het tydens die prysuitdeling die gehoor met ’n paar liedjies vermaak.
hulle spesiaal is. Hulle is in staat tot enigiets,” het hy gesê. Die junior koor het vir die ouers ’n paar liedjies gesing. Esmé Reyneke, departementshoof van die juniors, het die pryse aan die leerlinge oorhandig. Die leerlinge het eerbewyse vir goeie en uitmuntende akademiese prestasies ontvang. Die junior slagorkes en spreekkoor het ook deur die aand nommers gelewer. Rique Slabbert en Megan van der Berg het poësie voorgedra. Rique Slabbert is as die veelsydigste gr. 3-leerling vir 2013 aangewys. Die aand se verrigtinge is met die sing van die skoollied afgesluit.
RIQUE SLABBERT is die veelsydigste gr. 3­leerling vir 2013. Hy het ook poë­ sie voorgedra. Foto’s: Benneli Olivier van der Walt
Kumba is serious about safety SAFETY is of paramount importance at Anglo American’s iron ore business Kumba Iron Ore. To drive the message home, the company is celebrated Global Safety Day for a second year. On 4 November all Kumba employees joined their Anglo American colleagues all over the globe under the theme Plan to be safe, plan to deliver and plan together. The day’s theme focused on planned work and the importance of proactive hazard identification and teamwork. The theme reinforced the company’s values of safety, accountability and collaboration. Key messages shared addressed the importance of continuous and effective risk identification, risk mitigation, as well as the management of change. The group recorded 20 lost-time injuries (LTIs) for 2012, which resulted in a LTIFR (Lost-time injury frequency rate) of 0.101 per 200 000 hours worked – compared to the 2013 year to date performance of 0.18. While Kumba Iron Ore has been fatality free for the year, the need to maintain vigilance and retain the focus on zero harm was emphasised. “We have been very concerned with our safety performance over the past year and we are pushing to this turn-around.
“We remain resolute in our belief of the importance of a zero-harm mindset. “We acknowledge that everyone in our organisation has a role to play in ensuring that we all return home without any injury each day,” says Norman Mbazima, the CEO of Kumba Iron Ore. The company implements and continually reviews its Safety Improvement Plans (SIP). In 2013 the focal areas have been operational risk management, leadership and engagement, contractor management, learning from incidents and transportation. Improvements are being pursued in the said areas at all Kumba Iron Ore operations. “As a group, Anglo American has a solid reputation in terms of its commitment to and the promotion of safety and sustainability. “We have also committed to make substantial efforts to ensure that the basics of safety management and operating discipline are fully embedded across all our operations. “I am confident that with safety as a core value and the right people working together with clear accountabilities, we will not only deliver on the business front, but this will put us in the running for an industry leadership role in safety and sustainability,” Mbazima concludes.
Vier 90ste verjaardag MARIE (TIEKIE) CANDA het Saterdag haar 90ste verjaardag met ’n uithaal­onthaal by die Progress­ge­ meenskapsaal ge­ vier. By haar staan raadslid MM Abels wat ’n gas op haar onthaal was. “ ’n Mens kan amper nie glo ouma Tiekie lyk nog so bloedjonk nie,” het sy opgemerk. Foto: Verskaf
Sishen celebrates best performers Ceremony hosted by new general manager AN enchanting evening was held at the Kalahari Country Club on Thursday, 14 November, when the annual GM Achiever Awards Ceremony took place. This ceremony aims to recognise and celebrate the best performances at the Sishen Mine for the period 2012-’13. It was the fifth year that this prestigious ceremony was held, but the first time the new general manager, Johan van Schalkwyk, hosted the evening. A total of 58 nominations were made, totalling to 106 achievers. This function is usually one of the highlights on Sishen’s calendar and this year was no exception. The hall was transformed into an enchanted fairy wonderland, with ballet dancers of the Kuruman Kathu Ballet School twirling and pirouetting amongst the water fountains and flower beds. After the certificate presentation was performed by Van Schalkwyk and each head of department, the entertainers Victor Chapman and Joshua Oosthuizen filled the hall with their lively music. In his keynote address, Van Schalkwyk said: “It is an honour for me to pay homage to the cream of Sishen tonight. With people like you we can overcome the challenges that Sishen currently faces. “From all our stakeholders and myself, thank you for going beyond your call of duty and contributing towards the Sishen Mine’s success.”
FROM the left are Theuns Duvenhage, Jacques Marais, Lizette Ainslie, Retief Louw, Lambert Mostert, Pierre Cronjé, Santjie van Zyl, Dirk Smit and Sharika Ludik. Photos: Supplied
FROM the left are Mario Colangelo, Roux Whitehead, Jan Gerber en Eardley Lombaard.
KOEDOES is gereeld op die pragtige Sishen­ gholfbaan te sien. Foto: Benneli Olivier van der Walt
instansie geword. Hy het in 2009 op die Serengetigholflandgoed in Kemptonpark begin werk. In 2010 het hy sy eie gholfakademie op Witbank se Brackenveldgholflandgoed begin. In 2011 het hy na MAURICE PRINSLOO het ’n passie vir die ont­ Kathu verhuis wikkeling van junior gholf in die Noord­Kaap. Foom hier junior to:Benneli Olivier van der Walt gholfspelers af te rig. Kalahari tussen die kameeldo“Kathu is ’n pragtige dorp. ringbome te bly. Die gholfDit is lekker om hier in die
Kathu bulletin 20 nov 2013