Historia - Volume 49, Issue 1, May 2004
Volume 49, Issue 1, May 2004
The South African College and the emergence of History as a university discipline in South Africa
Source: Historia 49, pp 1 –11 (2004)
<b>Die South African College en die totstandkoming van Geskiedenis as &apos;n universiteitsdissipline in Suid-Afrika.</b> <br>Ten einde te verstaan hoe geskiedenis in 1906 as &apos;n volwaardige universiteitsdissipline in Suid-Afrika aanvaar is, plaas hierdie artikel die proses in die konteks van die intellektuele en akademiese politiek van die negentiende eeu, eerstens dié van die Kaap se koloniale metropool, Groot Brittanje, en dan dié van die Kaapkolonie self. Dit was eers in die laaste kwart van die negentiende eeu dat geskiedenis amptelike erkenning as universiteitsdissipline in Brittanje en haar setlaarskolonies verwerf het. Aan die Kaap is die aanvaarding daarvan egter vertraag deur die konserwatisme van die kolonie se enigste universiteit, die <I>University of the Cape of Good Hope</I>. Dit was slegs toe die leidende plaaslike universiteitskollege, die <I>South African College</I>, die inisiatief geneem het en in 1903 &apos;n leerstoel in geskiedenis ingestel het (&apos;n stap wat &apos;n jaar later deur <I>Victoria College</I>, Stellenbosch, nagevolg is), dat die Universiteit toegegee het en aan geskiedenis die status van &apos;n outonome, volwaardige dissipline toegeken het. Hierdie artikel analiseer wie en wat agter die South African College se weliswaar nie-eenparige innovasie, gestaan het en onthul daarmee die deurslaggewende rol van Henry Fremantle, &apos;n professor in Engels en filosofie, sowel as van die gunstige na-oorlogse atmosfeer waarin &apos;n nuwe Suid- Afrika gebou is.
Consuming Christianity : deconstructing missionary accounts of cannibalism in Vendaland in the late nineteenth century
Source: Historia 49, pp 12 –26 (2004)
<b>Die vertering van die Christendom : die dekonstruksie van die verslae van sendelinge oor kannibalisme in Vendaland in die laat negentiende eeu.</b> <br>Die verslae van Berlynse sendelinge oor oorlogvoering tussen Tshivendasprekers maak gewag van &apos;n paar gevalle waar die liggame van ontslape vyande "geskend" of "onteer" is deur, of in opdrag van die heersers van die oorwinnaars. Etlike van hierdie verslae beskryf ook die beweerde eet of gebruik van verwyderde liggaamsdele. <br>Op een vlak sou &apos;n mens hierdie verslae eenvoudig kon verwerp. Verhale van kannibalisme is seker een van die uiterste vorme van die vervreemding van Afrikane gepleeg deur Europeërs. &apos;n Obsessie met kulturele evolusionisme het gelei tot &apos;n teenoorstelling van die eie ontwikkelde "beskawings" en die "woestheid" of "barbarisme" van die Afrikane; van die "lig van die beskawing" en die "duisternis van die heidendom". <br>In hierdie artikel kom ek tot &apos;n ander gevolgtrekking. Deur middel van &apos;n gevallestudie van konflikte waaraan verskillende faksies binne die Mphaphuli-groep gedurende die laat negentiende eeu deelgeneem het, argumenteer ek dat die eintlike kwessie nie is of die gebeure beskryf in hierdie verslae "werklik" gebeur het nie. Dit gaan eerder daaroor dat die strydende partye toegelaat het, en selfs aktief gesorg het daarvoor, dat die sendelinge geglo het dat kannibalisme wel plaasgevind het. Op grond van hierdie benadering poog ek dan om hierdie gebeure se moontlike betekenisse en waarde vir beide sendelinge en Afrikane te dekonstrueer.
A tale of two port cities : the relationship between Durban and New Orleans during the Anglo-Boer War
Source: Historia 49, pp 27 –47 (2004)
<b>&apos;n Verhaal van twee hawestede : die verhouding tussen Durban en New Orleans tydens die Anglo-Boereoorlog.</b> <br>Die Anglo-Boereoorlog het &apos;n reuse toename in skeepsverkeer tussen Durban en New Orleans tot gevolg gehad. In die artikel word die vele vlakke van die oorlogsverhouding tussen die twee hawestede, asook die impak van die Oorlog op elk ondersoek. Daar word beskryf hoe perde en muile in die VSA aangekoop is en tesame met hulle hanteerders, via New Orleans na Durban verskeep is. Verder word daar gelet op die impak van die aankoms van die perde, muile en veral die hanteerders op Durban. Die ekonomiese en politieke impak van die oorlog op New Orleans word verder ontleed. Die rol en beleid van die VSA-regering in die verhouding tussen die twee stede, asook die verset teen die beleid, in veral New Orleans, kom ook onder die soeklig.
The Anglo-Boer War resulted in a huge increase in the volume of shipping between Durban and New Orleans. This article examines the various relationships which existed between the two cities, as well as the impact of the war on each. The purchasing of horses and mules in the USA as well as the shipping of these animals and their handlers via New Orleans to Durban is discussed. Furthermore it analyses the impact of the arrival of mules, horses and specifically muleteers in Durban. The role and policy of the government of the USA in the relationship between the two cities, as well as the resistance in especially New Orleans against this policy, is also highlighted.
A Boer settlement that was never settled : Tamaulipas, Mexico
Author Brian M. Du Toit
Source: Historia 49, pp 48 –70 (2004)
<b>&apos;n Boere-vestiging nooit gevestig : Tamaulipas, Mexico.</b> <br>Gedurende die laaste fases van die Anglo-Boereoorlog het &apos;n aantal leiers (en volgelinge) alternatiewe bo &apos;n lewe onder Britse bewind in Suid-Afrika oorweeg. Die beweging het momentum gekry toe die voorwaardes van die Vredesverdrag bekend geword het. Ontevredenes van die Kaapkolonie het hoofsaakllik na Argentinië geëmigreer. Transvalers en mense van die Oranje Vrystaat was betrokke by trekke na Oos-Afrika en kleiner groepe het moontlikhede om in Noord-Amerika en Meksiko te vestig, verken. Twee V.S. senatore, Marion Butler van Noord-Karolina en Richard F. Pettigrew van Suid-Dakota, het met die hulp van Henry B. Wall in Meksikostad, &apos;n uitgebreide kolonisasieskema ontwikkel ten einde groot getalle Boere en hulle families te hervestig. &apos;n Oordrewe kritiese besoeker het bygedra tot die mislukking van die projek.
During the later phases of the Boer War a number of leaders (and followers) were considering alternatives to living in South Africa under British rule. This gained momentum when the conditions of the Peace Treaty became known. The disenchanted from the Cape Province mostly emigrated to Argentina; Transvalers and people from the Orange Free State were involved in treks to East Africa; smaller groups explored setting in North America and Mexico. Two U.S. Senators, Marion Butler of North Carolina and Richard F. Pettigrew of South Dakota, with the assistance of Henry B. Wall in Mexico City, developed an elaborate colonization scheme to relocate a large number of Boers and their families. An overly critical visitor contributed to the demise of the project.
The mimic women : early women novelists and white Southern African Nationalisms
Author Anthony Chennels
Source: Historia 49, pp 71 –88 (2004)
<b>Die Mimiek-vroue : vroeë vroueskrywers en wit Suid-Afrikaanse Nasionalismes.</b> <br>Volgens onlangse teoretisering is koloniale nabootsing van die metropool nie &apos;n simptoom van die gekoloniseerde se verlies van identiteit nie, maar eerder &apos;n ondermynende strategie wat die gekoloniseerdes se weiering om hulle rol as minderwaardige andere te aanvaar, aandui. Mimiek / nabootsing as bemagtiging is tot dusver eksklusief toegepas op gekleurde gekoloniseerdes, aangesien die imperiale ideaal, veral soos deur Kipling gepropageer, was dat die Engelse Engels was, ongeag of hulle in Engeland of in &apos;n kolonie gebore is. Die argument in hierdie artikel is dat die koloniale, veral die koloniale vrou, deur diegene wat in Engeland gebore is, as minderwaardig beskou is. Indien &apos;n Suid-Afrikaanse vroueskrywer ernstig opgeneem wou word en &apos;n nuwe nasionale letterkunde wou skryf, moes sy haar die toon en die perspektiewe van die metropool toe-eien. Voorbeelde hiervan sluit een van Cynthia Stockley se heldinne in wat &apos;n literêre nabootser is, vertellers wat die outeur se bekende realiteit as eksoties registreer, sowel as Engels-gebore vroue wat hulle nuwe tuiste toelaat om hulle &apos;n nuwe taal te laat bemeester. Die groter doel met hierdie strategieë is nie om Engels te word nie, maar om te bewys dat die kolonie, deur in staat te wees om soos &apos;n Engelse vrou te skryf, oor gesaghebbende stemme beskik wat as bewys dien van die reg tot nasieskap.
"Our beautiful and useful allies" : aspects of Ornithology in twentieth century South Africa
Source: Historia 49, pp 89 –109 (2004)
<b>"Ons mooi en nuttige bondgenote" : aspekte van Ornitologie in twintigste-eeuse Suid-Afrika.</b> <br>Die historiografie van die kultuurgeskiedenis van die wetenskap in Suid-Afrika is tans aan die groei en toon &apos;n sterk omgewingsfokus. Deur gebruik te maak van bepaalde punte in die 1910&apos;s, 1930&apos;s en 1950&apos;s, identifiseer en verduidelik hierdie artikel sekere aspekte van twintigste-eeuse ornitologie in Suid-Afrika en poog dit om belangrike algemene temas uit te lig. Die bespreking fokus op plaaslike teenoor internasionale kennisstrukture en institusionele mag (die periferie en die metropool), die kwessie of die rol en die diskoers van amateurs in kompetisie met, of komplementêr tot die werk van professionele wetenskaplikes staan en in watter mate dit moeilik mag wees om plaaslike bewarings- en wetenskaplike organisasies wat nie regeringsgeïnisiseerd is nie, in stand te hou. Die artikel dui ook op verhoudinge van Suid-Afrikaanse ornitoloë met die Verenigde State van Amerika, Afrika en Australië. Hoewel die fokus van die artikel nie slegs biografies is nie, word die rol van sommige leidende Suid-Afrikaanse figure in ornitologie verken.
The historiography of the cultural history of science in South Africa is growing and much of it has an environmental focus. Using certain points in the 1910s, 1930s and 1950s, this article identifies and explains certain aspects of twentieth century ornithology in South Africa and attempts to highlight important general themes. Discussion centres around local versus international knowledge structures and institutional power (the periphery and the metropole), whether the role and discourse of amateurs competes with or complements the endeavours of professional scientists and to what extent it might be difficult to sustain local non-governmental conservation and scientific organisations. The article also suggests relationships between South African ornithologists and the United States of America, Africa and Australia. While not solely biographical in focus, the role of some leading South African figures in ornithology is explored.
Our South African (Afrikaner) heraldic heritage - a mythical creation?
Source: Historia 49, pp 110 –134 (2004)
<b>Ons Suid-Afrikaanse (Afrikaner-) Heraldiese Erfenis - &apos;n Mitiese Skepping?</b> <br>Hierdie artikel poog om vas te stel in watter mate &apos;ons&apos; Suid-Afrikaanse Afrikaanse heraldiese erfenis voldoen aan die aanvaarde historiese beoordeling van bewysmateriaal. Daar bestaan &apos;n wanpersepsie onder die breë publiek dat dit wat in boeke staan, geldig en eg moet wees, nie omdat dit waar is nie, maar omdat hulle glo dat dit &lt;I&gt;behoort&lt;/I&gt; te wees. Die behoefte aan erfenis of agtergrond blyk besonder sterk te wees en dit is waarskynlik dat die publiek en die heraldies-oningeligtes nie net meegedoen het aan die misleiding en mitologie nie, maar dat hulle ook aktief bygedra het tot die verwarring. Dit kom voor asof die meeste plaaslike skrywers wat hulle hand gedurende die twintigste eeu aan heraldiek geslaan het, entoesiastiese amateurs was met weinig, indien enige, formele opleiding in heraldiek, geskiedenis, die regte of wetenskap. Wetens of onwetens het talle plaaslike skrywers bygedra tot die mitologie dat elke familie &apos;n wapen het en dat dit terugdateer na vroeëre tye. <I>Caveat emptor&lt;/I&gt; - Daar word in die artikel aangedui dat &apos;ons&apos; heraldiese erfenis in &apos;n groot mate &apos;n mitiese skepping is. Erfenis moet nie met geskiedenis verwar word nie. Geskiedenis wil oortuig deur waarheid, en verwerp valsheid. Erfenis oordryf en ignoreer, skep en vergeet goedsmoeds, en floreer op onkunde en foute. Tyd en nawete verander geskiedenis weliswaar ook. Maar historici se hersiening moet konformeer tot aanvaarde voorkeur aan bewyse. Erfenis word meer buigsaam aangepas. Historici ignoreer op professionele risiko die hele korpus van kennis oor die verlede wat erfenis argeloos kan oortree.
This article is an attempt to establish to what extent &apos;our&apos; SA Afrikaans heraldic heritage conforms to the accepted historical tenets of evidence. There is a mistaken perception amongst the general public that if something is in print it must be valid and authentic, not because it &lt;I&gt;is&lt;/I&gt; true but because they believe it &lt;I&gt;ought&lt;/I&gt; to be. The need for heritage or background seems to be particularly strong and it seems likely that the public and heraldically ignorant have not only been party to the deception or mythology, but they have also actively contributed to the confusion. It seems that most local writers who dabbled in heraldry during the twentieth century were enthusiastic amateurs with little if any formal training in heraldry, history, the law or science. Wittingly or unwittingly, many local writers have contributed to the mythology that every family has a coat of arms and this dates back to earlier times. <I>Caveat emptor&lt;/I&gt; - in the article it is shown that much of &apos;our&apos; heraldic heritage is a mythical creation. Heritage should not be confused with history. History seeks to convince by truth, and succumbs to falsehood. Heritage exaggerates and omits, candidly invents and frankly forgets, and thrives on ignorance and error. Time and hindsight alter history, too. But historians&apos; revisions must conform [to] accepted tenets of evidence. Heritage is more flexibly emended. Historians ignore at professional peril the whole corpus of past knowledge that heritage can airily transgress.
Regiment Mooirivier and South African Transborder Operations into Angola during 1975/76 and 1983/84
Author Gerhard J.J. Oosthuizen
Source: Historia 49, pp 135 –153 (2004)
<b>Regiment Mooirivier en Suid-Afrikaanse oorgrens-operasies in Angola gedurende 1975/76 en 1983/84.</b> <br>Regiment Mooirivier (RMR) het weens die betrokkenheid van die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW) in Angola (sedert 1975) aktief betrokke geraak by oorgrensoperasies. Die SAW en die Suid-Afrikaanse Polisie (SAP) was vir die volle duur van die Grensoorlog aan die noordelike grens van Suidwes-Afrika/Namibië betrokke. Die South West Africa People&apos;s Organisation (SWAPO) het hom beywer vir die bevryding van Suidwes-Afrika/Namibië. Gedurende 1962 het SWAPO besluit om die politieke bevrydingstryd te kombineer met militêre optrede teen die Suid-Afrikaanse magte. Vir dié doel is &apos;n militêre vleuel, die People&apos;s Liberation Army of Namibia (PLAN), in die lewe geroep. Internasionale gebeure het daartoe bygedra dat die stryd om Suidwes-Afrika/Namibië nie net tot SWAPO en die Suid-Afrikaanse magte beperk was nie. Weens &apos;n staatsgreep en die ekonomiese en morele eise wat oorsese kolonies meegebring het, het Portugal hom inderhaas in 1974 aan Angola en Mosambiek onttrek en gevolglik die voormalige kolonies in chaos agtergelaat. SWAPO, ondersteun deur die MPLA, het militêre basisse in die suide van Angola gevestig om sodoende Suidwes-Afrika/Namibië meer effektief binne te dring. Dit was dus slegs &apos;n kwessie van tyd voordat die Suid-Afrikaanse magte met SWAPO en sy MPLA/Kubaanse bondgenote te doene sou kry. Suid-Afrika het egter nie net &apos;n wag-en-kyk-houding geopenbaar nie, maar wou deur veral die sogenaamde voorsprong-operasies die inisiatief behou. Die algemene doel van Operasie Savannah (1975-1976) en ook Operasie Askari (1983-1984), was om die insypeling van SWAPO vanaf die suide van Angola na Suidwes-Afrika/Namibië te kortwiek. In hierdie artikel word die rol wat Regiment Mooirivier in die genoemde operasies gespeel het, beskryf en geanaliseer met die klem op die wyse waarop die lede van die Regiment self hulle ervaringe onthou.
Because of the involvement of the South African Defence Force (SADF) in Angola since 1975, Regiment Mooirivier (RMR) actively participated in transborder operations. The SADF and the South African Police (SAP) were involved for the full duration of the so-called Border War on the northern border of South West Africa/Namibia. The South West Africa People&apos;s Organisation (SWAPO) strove for the liberation of South West Africa/Namibia. During 1962, SWAPO decided to combine the political freedom struggle of South West Africa/Namibia with military actions against the South African forces. To this end a military wing, the People&apos;s Liberation Army of Namibia (PLAN), was created. International events contributed to the fact that the struggle for South West Africa/Namibia was not confined only to SWAPO and the South African forces. Because of a coup d&apos;etat and the economic and moral burden which foreign colonies entailed, Portugal hurriedly withdrew from Angola and Mozambique in 1974 and consequently left the former colonies behind in chaos. SWAPO, assisted by the MPLA, established military bases in the south of Angola in order to be able to invade South West Africa/Namibia more effectively. It was therefore only a matter of time before the South African forces encountered not only SWAPO, but also the MPLA and Cuban forces. South Africa, however, did not take an attitude of wait-and-see, but wanted to retain the initiative mainly by means of the so-called pre-emptive operations. The general aim of Operation Savannah (1975- 1976), like that of Operation Askari (1983-1984), was to effectively curtail the infiltration of SWAPO from the south of Angola to South West Africa/Namibia. In this article the role of Regiment Mooirivier in the mentioned operations will be described and analysed with an emphasis on the experiences as remembered by the members of the Regiment themselves.
See no evil, hear no evil, speak and publish no evil : the relationship between P.W. Botha and the pro-establishment Afrikaans Press during the 1980s
Authors: Jan-Ad Stemmet and Leo Barnard
Source: Historia 49, pp 154 –166 (2004)
<b>Sien niks boos, hoor niks boos, sê en publiseer niks boos : die verhouding tussen P.W. Botha en die pro-establishment Afrikaanse pers gedurende die 1980&apos;s&lt;/b&gt; &lt;br&gt; In die breë geskiedenis van apartheid het die Afrikaanse dagblaaie van <I>Nasionale Pers&lt;/I&gt; bankvas agter die Nasionale Party en sy beleid van afsonderlike ontwikkeling gestaan. Met die gewelddadige politieke krisis wat in die 1980&apos;s uitgebars het, het die regering van P.W. Botha tot &apos;n groeiende mate gepoog om die media-dekking van die land se politieke krisis onder Staatsbeheer te plaas deur middel van &apos;n mengelmoes van wette. Stelselmatig het die situasie begin om ook die regering se verhouding met die Afrikaanse pers te affekteer. Laasgenoemde was weliswaar nog steeds &apos;n onbetwisbare ondersteuner van die Nasionale Party, maar sy verhouding met die regering het begin wankel. Terwyl die Afrikaanse pers, anders as in die verlede, meer polities onafhanklik geraak het - het die Botha-regering groter lojaliteit geëis. Vantevore is probleme tussen pers en Party agter die skerms beredder, maar nou het die regering - en die Staatspresident by name - nie meer gehuiwer om die pers in die openbaar aan te spreek nie. Die artikel fokus op hoe die eens warm, simbiotiese verhouding tussen die Nasionale Party en Afrikaanse pers in die 1980&apos;s drasties afgekoel het.
In the greater history of apartheid the Afrikaans newspapers of Nasionale Pers stood steadfastly behind the National Party and its policy of separate development. With the eruption of the violent political crisis of the 1980s, the government of P.W. Botha tried, to a growing extent, to place media coverage of the country&apos;s political crisis under State-control through a series of laws. Gradually the situation started to affect the Government&apos;s relationship with the Afrikaans press. The latter undoubtedly still was a supporter of the National Party, but its relationship with the Government started to sway. While the Afrikaans press, compared to its past, became politically more independent - the Botha Government demanded greater loyalty. Previously, problems between press and Party had been solved behind the scenes, but now the Government - and the State President in particular - did not hesitate to berate the press publicly. This article focuses on how the once warm, symbiotic relationship between the National Party and the Afrikaans press, cooled drastically in the 1980s.
The flesh, the world and the devil.
Murder at Morija, Tim Couzens : book review
Source: Historia 49, pp 167 –169 (2004)
Imperial historians on South Africa in the twentieth century.
Source: Historia 49, pp 170 –172 (2004)
Cartographic focus on Bambatha and the rebellion of 1906.
An Historical Atlas of the Zulu Rebellion of 1906, Paul S. Thompson : book review
Source: Historia 49, pp 172 –173 (2004)
"Scouts and skirmishers, stalkers and harriers".
The Natal Native Contingent in the Anglo-Zulu War, 1879, Paul S. Thompson : book review
Source: Historia 49, pp 173 –175 (2004)
British identity and Britishness in Natal Province.
The British Civic Culture of Natal, South Africa, 1902 - 1961, Paul S. Thompson : book review
Source: Historia 49, pp 175 –176 (2004)
The Anglo-Boer War and the making of Australian identity.
Australia&apos;s Boer War : the war in South Africa 1899-1902, Craig Wilcox : book review
Source: Historia 49, pp 176 –178 (2004)
Leipoldt se oorlog.
Hierdie land van leuens. &apos;Brieven uit de Kaap Kolonie&apos; oor die Anglo-Boereoorlog soos gepubliseer in Het Nieuws van de Dag, 21 Mei 1900 - 7 Oktober 1901 deur C. Louis Leipoldt, Wium van Zyl : book review
Source: Historia 49, pp 178 –180 (2004)
Die Hopetown-distrik en die Anglo-Boereoorlog.
Die Oranjerivierkampe tydens die Anglo-Boereoorlog1899-1902, Rina Wiid en Winnie West : book review
Source: Historia 49, pp 180 –181 (2004)