Wynboere loop deur weens besetters op staatsgrondDie ingang na die Wes-Kaapse Kromme Rhee Opleidingsinstelling en gemeenskap (Foto: Verskaf) Deur Eunice Stoltz Die Wynland-distrik tussen die R304 en R44 noord van Stellenbosch in die Wes-Kaap gaan gebuk onder onwettige bedrywighede wat hoofsaaklik deur besetters op onbeheerde staatsgrond uitgevoer word. Dít sluit die handel van onwettige dwelmmiddels, die besit van onwettige vuurwapens en diefstal in. Talle spogwynplase in die gebied word boonop geteiken. Die departement van vervoer en openbare werke (DVOW) besit die grond waarop die Kromme Rhee-gemeenskap in die Koelenhof-gebied woon. Van dié inwoners huur die grond by die departement, terwyl informele strukture onwettig opgerig en sonder toestemming bewoon word. Die bewoningsgebied grens teenaan die Wes-Kaapse Kromme Rhee Opleidingsinstelling. Terwyl die heining wat staatsgrond van omliggende plase skei plek-plek heeltemal afgebreek is, geniet die Kromme Rhee Opleidingsinstelling hoë omheinings asook 24-uur-sekuriteit. Veiligheidshekke voor die ingang na die Kromme Rhee Opleidingsinstelling. Die pad na regs lei na die Kromme Rhee gemeenskap (Foto: Verskaf) Inwoners in Koelenhof hou vol dat dwelmsmokkelaars en ander misdadigers toegang tot omliggende plase verkry deur middel van dié ongereguleerde staatsgrond, aangesien misdadigers onwettig in strukture op dié grond woon. Inwoners sê hulle het al menige kere die plaaslike regering skriftelik versoek om teen die misdrywe op te tree. Die oortreders wat verantwoordelik is vir die verskaffing en verspreiding van dwelms en alkohol is goed bekend onder die inwoners van onder meer Kromme Rhee, Vaaldraai, Muldersvlei en Cloetesville. Hoewel gevalle al telkemale by die SAPD aangemeld is, beweeg hulle steeds vrylik rond. ŉ Ontevrede wynboer wat ŉ eindelose stryd met die booswigte voer, sê skade weens die onwettige bedrywighede wissel jaarliks en kan tot R150 000 per jaar beloop. Goedere soos yster en elektriese motors en kabels word gesteel en aan skrootwerwe verkoop; pomphuise se mure en dakke word stukkend geslaan; en wingerde word afgesaag vir braaihout. Die boer verduidelik ook dat die draadheining wat hom en die Kromme Rhee-gemeenskappe skei, afgebreek is. Rommelstrooiing wat van babadoeke tot stukkende drankbottels insluit, word deur die Kromme Rhee-gemeenskap op sy plaas gestrooi, wat hy self moet verwyder. Die Kromme Rhee woongebied (Foto: Verskaf) Hiermee saam het die maklike toegang tot dwelms en alkohol in die gebied ŉ sigbare uitwerking op die Koelenhof-gemeenskap. Volgens ŉ plaaswerker is drie van haar vier kinders aan dwelms verslaaf. Haar man gebruik ook dwelms. ŉ Inwoner van Kromme Rhee, wat ŉ kleinskaalse onderneming in die gemeenskap bedryf, sê smokkelaars veroorsaak moeilikheid in die gemeenskappe omdat ongewenste mense na die gebied gelok word. Daar is al by hulle ingebreek en die kinders se vryheid word ingeperk. “Kinders word vanaf ŉ jong ouderdom gebruik om met dwelmmiddels te smokkel. Ouers wat aan dwelms en alkohol verslaaf is, kan ook nie hul kinders se onderhoudskoste, soos onder meer basiese skoolfooie, betaal nie,” meen ŉ boer. Nog ŉ inwoner van Kromme Rhee sê motorresies word laataande deur mense van buite die gemeenskap in hul straat gehou. Hulle het glo al aansoek by die plaaslike regering gedoen om spoedwalle in die straat te bou, maar niks het daarvan gekom nie. Hy sê hulle is moedeloos om onwettige voorvalle aan te meld. “Hier is skollies wat net inkom en maak of dit hul plek is. Wat kan ons doen?” Jandré Bakker, hoof van kommunikasie van die DVOW, sê hulle is bewus van ŉ bewering wat handel oor onwettige bedrywighede in die Koelenhof-gebied wat die Kromme Rhee Opleidingsinstelling insluit. Hy voer aan dat die bewerings onder die aandag van die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD), asook die plaaslike wetstoepassingsagentskap gebring is. Gereelde blitspatrollies, veral oor naweke, is ook deur die DVOW versoek. Opruimingswerk in Februarie 2019 op ‘n privaatplaas na rommelstrooiing van Kromme Rhee-inwoners. (Foto: Verskaf) “Die onwettige besetting van staatsgrond en alles wat daarmee saamgaan, strek verder as net Koelenhof,” verduidelik ŉ boer nader aan Klapmuts op die R44, sowat 5 km van Kromme Rhee. Volgens die boer het hy net in November ŉ vlaag van inbrake in sy pomphuise gehad waar koperkabels gesteel is. Die skade beloop meer as R40 000. Hy sê die koperkabels word verkoop om tik (metamfetamien) te bekom. Willem Nasau (44), ŉ lid van die Vaaldraai Buurtwag, sê hulle sit met dieselfde misdaadprobleem weens die onwettige besetting van behuising op staatsgrond. Nasau verduidelik dat Vaaldraai binne die bekende landbouskool, Elsenburg, enkele kilometers van Kromme Rhee, geleë is. Hoewel die buurtwag ŉ goeie verhouding met die Stellenbosch-polisie het, meen Nasau dat hulle sukkel met ŉ gebrek aan polisieteenwoordigheid. “Die polisie neem ook taamlik lank om uit te kom.” Rolspelers binne die Vaaldraai-gemeenskap het egter onlangs reaksie vanaf die DVOW ontvang. Die DVOW het aan Maroela Media bevestig dat hulle “in samewerking met regsdienste en die kantoor van die Staatsprokureur besig is met ŉ proses om regstappe teen alle onregmatige besetters in te stel”.