Miljarde geplunder, terwyl SA nóg R11 miljard leenDie Wêreldbank se hoofkantoor in Washington in die VSA. Suid-Afrika se lening van R11,4 miljard by die bank is pas goedgekeur. (Foto: Daniel Slim/AFP) Suid-Afrika se lening van $750 miljoen – sowat R11,4 miljard – by die Wêreldbank is goedgekeur, maar daar is reeds waarskuwings dat die reuselening onbekostigbaar vir Suid-Afrika gaan wees. Luidens ŉ gesamentlike verklaring van die Wêreldbank en Suid-Afrika se nasionale tesourie gaan die lening die Suid-Afrikaanse regering se pogings om sy “Covid-19-reaksie, gemik op die beskerming van armes en kwesbares van die negatiewe sosio-ekonomiese uitwerking van die pandemie en die ondersteuning van ŉ veerkragtige en volhoubare ekonomiese herstel”, versnel. Die finansiering word bestempel as ŉ “lae rente- lening” wat bydra tot die regering se fiskale hulpverligtingspakket en vorm deel van steun deur die Internasionale Monetêre Fonds (IMF), die Afrika-ontwikkelingsbank en die Nuwe Ontwikkelingsbank vir die regering se breër strategie om eksterne finansiering van internasionale instellings te bekom. “Die Wêreldbank se begrotingsteun kom op ŉ kritieke tyd vir ons en gaan bydra tot die hantering van die finansiële gaping wat gelaat is deur bykomende besteding in reaksie op die Covid-19-krisis,” sê Dondo Mogajane, direkteur-generaal van die tesourie. Mogajane sê die lening gaan dadelik verligting bring, terwyl dit ook die ekonomiese hervormingsagenda steun. Marie Francoise Marie-Nelly, die Wêreldbank se direkteur verantwoordelik vir onder meer Suid-Afrika, sê die land ondervind sy ergste ekonomiese krisis die afgelope 90 jaar en die lening gaan broodnodige verligting beteken terwyl uitdagings met groei en ontwikkeling ook gepak word. “Die steun gaan die land hopelik op ŉ meer veerkragtige en inklusiewe roete plaas deur Suid-Afrika se krag in te span om die uitwerking van die Covid-19-krisis deur sy sterk maatskaplike veiligheidsnet te verminder, en deur belangrike ekonomiese hervorming te bevorder,” sê Marie-Nelly. Die lening vorm ook deel van die Wêreldbank se program om beleggings en werkskepping te stimuleer. As die tweede grootste ekonomie in Afrika, het die land se ekonomiese prestasie ŉ rimpeleffek op ander lande in die streek. Suid-Afrika se herstel en suksesvolle ekonomiese ontwikkeling sal dus ŉ hupstoot vir die hele streek wees, lui die verklaring. Skuldgat wink vir SA Die IVP het reeds sy kommer oor die goedkeuring van die lening te kenne gegee. “Hoewel geld nodig is om Suid-Afrika se ekonomie ŉ hupstoot te gee en dit algemene praktyk is vir lande om hulp by die Wêreldbank en ander internasionale instellings te soek, kan die nasionale tesourie nie bekostig om nog ŉ lening aan te gaan nie,” sê Mzamo Buthelezi, die IVP se adjunkpresident en woordvoerder oor finansies. Hy sê hoewel die pandemie inderdaad verskeie sektore op hul knieë gedwing het, kan die regering nie nog lenings gebruik om begrotingsgapings te vul, terwyl R500 miljard wat in 2020 vir noodverligting bewillig is, geplunder is nie. “Die lening kom op ŉ tyd wat die land bloot kop bo water probeer hou. Ons kan ons soewereiniteit as ŉ land verloor omdat ons reeds nie bestaande skuld kan vereffen nie, terwyl die nasionale skuld-tot-BBP-persentasie op naastenby 70% staan.” Suid-Afrika bestee die meeste van sy belastinginkomste net om skuld terug te betaal. “Die regering moenie dink die lening is nog ŉ kans om die staat se koffers te plunder, of dat dit die skuldgaping wat ons in die gesig staar, sal laat krimp nie. Ons maak die gaping al hoe groter en grawe onsself dieper in ŉ skuldgat in. Buthelezi sê vorige lenings, finansiële hulp en ander toelae is deur korrupte staatsamptenare gesteel. Dr. Dion George, die DA se adjunkwoordvoerder oor finansies, sê ook die tesourie moet die voorwaardes verbonde aan die lening bekend maak. Suid-Afrikaners het geen idee waarvoor die lening is of wat die terugbetalingsterme is nie. George stem saam dat die land kwalik nog skuld kan bekostig, terwyl daar boonop geen plan is om ekonomiese groei te versnel nie. Nes die IVP meen die DA ook dat die lening Suid-Afrika in ŉ “soewereine skuldkrisis” kan dompel. “Die minister van finansies, Enoch Gondongwana, moet minstens verduidelik hoe die lening van die Wêreldbank bestee en terugbetaal gaan word.” Die land se huidige skuldvlak beteken dienslewering en hulp aan die land se kwesbaarste burgers skiet reeds ver tekort. “Die vooruitsig dat ons in ŉ skuldgat gaan beland, is ŉ dreigende werklikheid vir Suid-Afrika. Meer skuld gaan nie die land se probleme oplos nie,” sê George. Die DA meen die wysiging van onsamehangende ekonomiese beleid en die hantering van verbysterende vlakke van korrupsie is wat nou nodig is. “Pragmatiese ekonomiese beleid is nodig om beleggingskapitaal te lok en ekonomiese groei te versnel.”