Herstel, genesing en opbouJannie Pelser. Foto: Verskaf. Deur Jannie Pelser Die nalatenskap van mnr. Nelson Mandela word letterlik wêreldwyd luisterryk gevier. Indien hy nog geleef het, sou hy pas 100 jaar oud geword het. Dis asof ŉ Madiba-koors van Suid Afrika besit geneem het en dit is veral die 67 minute-inisiatief wat verbeeldingryk wyd en syd aangebied is. Die wyse waarop Suid Afrikaners oor ŉ wye spektrum deelgeneem het aan aksies wat afgestem is op die behoeftes en nood van mense, is uiters bemoedigend. Daar is (en dit is die afgelope tyd ’n groeiende oortuiging) genoeg gewillige, bekwame en goeie mense wat Suid Afrika deur die drif kan trek. Dis is daarom goed dat ons gedurende die afgelope paar dae herinner is aan die waardes wat vir mnr. Mandela belangrik was. News24 som die waardes wat vir Madiba belangrik was en wat hy nagestreef het soos volg op: “Leierskap, visie, kreatiwiteit, deernis, veerkragtigheid.” Uiteraard is daar mense wat die fokus op hom as persoon as mensverering afmaak en negatief daarteenoor staan. Dit is seker hul volste reg, maar ek dink dat Suid-Afrikaners herinner moet word aan die tyd toe hy vrygelaat is en die atmosfeer van hoop en verwagting wat in die harte van mense geleef het. Dit was ŉ bloeitydperk, veral in die lig daarvan dat soveel mense ŉ bloedbad vir ons land voorspel het. Allerhande spoke is opgejaag en baie mense het hulle op sleeptou laat neem. Lesers sal dalk onthou hoe baie van ons allerlei produkte opgegaar het omdat die verwagting was dat Suid-Afrika onregeerbaar sou wees. Teen alle verwagting in, het dit nie gebeur nie. Inteendeel, ons land het in daardie stadium die toonbeeld van versoening en hoop geword. Die buiteland het ons omhels en as model voorgehou. Die Wêreldrugbybeker bly vars in die geheue en die oorverdowende, maar eietydse vuvuzelas, die spoggerige hooftooisels, die straatjolyt, ensovoorts, wat daarmee saamgegaan het. Ongelukkig het die droom en ideaal wat mnr. Mandela gehad het van ŉ reënboognasie wat in harmonie, sonder vrees en intimidasie naas mekaar ŉ ruimte vind om te bestaan, vervaag en selfs vergete geraak. Die afgelope aantal jaar is Suid Afrika op die ergste wyse denkbaar verinneweer en beroof. Die wyse waarop mense die staatskas skaamteloos en tot nadeel van die minderbevoorregtes (en sonder enige gewetenswroeging) geplunder het, skree ten hemele. Intussen het die jeug ongeduldig geraak omdat daar vir hulle bitter min geleenthede gekom het en beloftes van ŉ beter toekoms versand het. Die opstande het gepaard gegaan met die verwoesting van broodnodige strukture en kolonialisme moes pa staan. Nou is daar ŉ nuweling in die straatblok, mnr. Cyril Ramaphosa. Om na hom te luister, bring hoop, en verwagting word aangewakker. Ons moet begrip hê vir die feit dat hy ŉ buitegewoon moeilike taak het om die ANC te midde van tweespalt en weerstand te verenig en na ŉ oorwinning in 2019 te voer. Ek het ŉ vermoede mnr. Ramaphosa doen wat hy kan. As die verkiesing eers verby is, mag sy steun gekonsolideer wees en mag hy met groter spoed werk aan dit wat gedoen moet word. Intussen moet ons by mekaar inhaak en soos tydens die 67 minute-inisiatief berekend werk aan die herstel, genesing en opbou van ons geliefde land Suid-Afrika. Ons moet ons doof hou vir die radikale aan beide kante en berekend besig raak met die saak op hande. Die Here wil ons so gebruik. Mnr. Mandela se gevangenisskap het nie die einde van sy lewe beteken nie, maar op ŉ vreemde manier die voorbereiding gevorm vir die impak en invloed wat hy wêreldwyd sou hê ná sy vrylating. Uiteraard kan niemand jou 27 jaar in aanhouding voorstel nie. Veral nie om versoenend en proaktief daaruit te tree nie. Sy vrylating kon inderdaad aanleiding gegee het tot ŉ gewelddadige toekoms. Desnieteenstaande het hy die genade gevind om vry te spreek en met sy vervolgers saam te werk. In oordragtelike sin wonder ek hoe ons eie spreekwoordelike gevangenisskap, ongemak, swaarkry en selfs dit wat ons as onregverdig bestempel, in ons lewens ŉ positiewe en opbouende uitkoms het. Dit is inderdaad buitegewoon en goddelik dat ŉ mens die energie wat opgebou word, nie negatief sal verwoord nie, maar sal kies om die pad van vergifnis te loop. Sonder om Jesus en mnr. Mandela met mekaar te vergelyk, sien ons Jesus aan die kruishout en verneem die woorde op sy lippe: “Vader vergeef hulle, hulle weet nie wat hulle doen nie”. In gesprek met Hanlie Retief sê Jeremy Vearey: “Tata het my geleer, ‘Luister na die ander persoon, met begrip, en eers dank kan jy sê, ons gaan mekaar nie vandag vind nie, maar kom ons gaan van hier af vorentoe’. Met konflik wil ons somtyds binêr vervlak tot teenpole: swart en wit, reg en verkeerd. Madiba leer jou daar is grys. En dis in die grys gebied waar ek die mens in jou vind” (Rapport, 15 Julie). Daarbenewens het die 27 jaar in die gevangenis vandag aanleiding gegee tot tekens van medemenslikheid wat wêreldwyd gevier word. Die korporatiewe resultaat van medemenslikheid, vriendelikheid en omgee wat geopenbaar is, kan nie bereken word nie. Mnr. Mandela se liefde vir, onder andere, kinders is ver bekend. Sy nalatenskap word in verskeie inisiatiewe ter wille van hulpbehoewendes gevier. Mens sou kon redeneer dis blote humanisme. Dit neem niks weg van die wonder dat swaarkry geboorte geskenk het aan dade van omgee, dat wat hy as liefdeloosheid sou kon beskryf, aanleiding gegee het nie tot haat nie, maar tot medemenslikheid. Soveel so dat hy vandag deur baie van sy eie mense verkwalik word dat hy nie vrye teuels gegee het aan sy woede en vernedering nie. Of jy saamstem met Mandela-fobie of nie, daaroor kan ons verskil. Hy stel egter ŉ navolgenswaardige voorbeeld van broosheid in stede van aggressie, van versoening in stede van opstand. Mag ons die genade vind om ons eie ongemak nie op ander uit te haal nie, maar om die onverwagte en buitengewone te doen, naamlik om ander te dien. “In die Mandelaboek is nie plek vir bitterheid nie , slegs ŉ pleidooi om die geskiedenis – almal se geskiedenis – te verstaan en dan met begrip ruimte te skep vir alle Suid Afrikaners,” skryf Leon Wessels in die artikel getiteld “Rol moue soos Madiba op” in die Beeld van 18 Julie “No one is born hating another person because of the colour of his skin, or his background, or his religion. People must learn to hate, and if they can learn to hate, they can be taught to love, for love comes more naturally to the human heart than its opposite.” – Long Walk to Freedom. As I walked out the door toward the gate that would lead to my freedom, I knew if I didn’t leave my bitterness and hatred behind, I’d still be in prison. ( Mandela)