Skryf só saam aan die nuwe jaar se oop teks | Netwerk24
Deur Wilhelm Jordaan 08 Januarie 2020 00:00
Nog in die voorportaal van die nuwe jaar is dit miskien nuttig om bestek op te maak van Nuwejaarsverwagtings – met 'n bietjie meer erns as die gebruiklike stuitige wenslysies en buitensporige of vae voornemens.
Drie soorte verwagtings val op: Eerstens, dat alles slegter sal word in 2020. Dit spreek van 'n uitsiglose pessimisme wat gedra word deur die gedagte dat jy nie die wêreld gemaak het soos dit nou is nie, en daarom kan jy niks doen om dit beter te maak nie. Die toekoms is só donker dat jy nie eens glimlag oor die grappie dat ons parlementariërs, oogkundig gesproke, die toets vir normale 20:20-visie gedruip het en gevolglik 2020 kortsigtig aandurf nie!
Die gevaar van so 'n verwagting is dat dit 'n lewenstyl raak wat al jou doen en late kenmerk. Alles word in die fynste besonderhede somber.
Sulke mense trek mekaar soos magnete aan. En hul individuele pessimismes word saamgevoeg tot 'n soort warmbroeiery, 'n swartgalligheidskultus en die gesamentlike afwagting van die ergste.
'n Tweede verwagting is dat dinge in 2020 hopelik nie slegter sal wees as in 2019 nie. Onderliggend daaraan is 'n leë, daadlose optimisme waarin daar min begrip is vir wat jý moet dóén om te sorg dat dinge sigbaar beter word eerder as "nie slegter" nie.
'n Derde verwagting is dat 2020 hoogstens ánders gaan wees.
Wat kom daar uit sulke verwagtings?
Dit beteken jy verwag eintlik niks van die nuwe jaar nie – dat jy onbetrokke op 'n afstand die Suid-Afrikaanse lewensdrama gaan beskou; met jou hande gevou. Niks gaan jou werklik opgewonde maak of teleurstel nie. Jy is 'n buitestander.
Wat kom daar uit sulke verwagtings? Miskien moet ons die insig hê dat ons almal beurtelings heen en weer van die een na die ander verwagting steier soos wat die politieke winde waai en samelewingsellendes, saam met eie teleurstellings, ons tref.
Soms is ons reddeloos pessimisties en glo vas niks sal ooit beter word nie. Soms rigtingloos optimisties in ons gevoel dat dinge nie slegter kan word nie. En soms is ons buitestanders wat eintlik niks van die lewe verwag nie.
Dié insig oor ons verskeurdheid oor die toekoms help miskien om ons tot 'n vierde soort verwagting te bring – dat ons die lewe (ook 2020) kan beleef as 'n "oop teks" waarvan ons die medeskrywers is.
Dit laat toe dat jy deur volgehoue deelname aan die lewe gestalte kan gee aan 'n toekoms, aan 'n nuwe jaar. Dat die woord "nuut" kragtige betekenis kry in jou doen en late op eie werf.
Waar "nuut" dan beteken dat jy, met behoud van 'n kritiese perspektief, moontlikhede raaksien en ontdek wat jy nie vroeër raakgesien of van bewus was nie – in jou verhoudings met ander, in jou werk en in jou deelname aan die gemeenskapslewe . . .