Lê-Jou-Eier: As Afrikaans sou uitsterf… | Tannie Frannie
Lê-Jou-Eier: As Afrikaans sou uitsterf…
Reeds vantevore het die uwe al oor Afrikaans geblog:
Ja, ek is diep bekommerd. Van die ses kinders die naaste aan my hart en bloed, word net twee in Afrikaans grootgemaak. Die dryfkrag en entoesiasme van die sewentigerjare van die vorige eeu, toe wette vanselfsprekend in Afrikaans óók uitgevaardig is en vakkundiges die een na die ander Engels/Afrikaanse terminologielys gepubliseer het, het soos mis voor die son verdwyn. Mense wat vir Afrikaans ‘n lansie breek, word van duistere agendas verdink en vir “ongasvry” uitgekryt…
As Afrikaans sou uitsterf:
Sou daar vir my nie meer voëls in die tuin wees nie. Die paar voëltjies wat ek ken, ken ek net in Afrikaans. Vaagweg onthou ek ’n ophef toe die 7e uitgawe van Roberts se “Birds of Southern Africa” verskyn het – sonder die vorige uitgawe se Afrikaanse voëlname. Elke keer as ek DeWetsWild se wonderlike artikels oor voëls lees (dankie, Dries!), wens ek hy wil uit beginsel die Afrikaanse name insluit (hy doen dit soms, maar nie deurgaans nie). Nou-die-dag het ek erg gesukkel om agter te kom dat ’n “francolin” eintlik ’n fisant is!
Sou ek nie meer kon kook nie. Al die kruie (roosmaryn, basiliekruid, tiemie, salie) en speserye (kaneel, borrie, neutmuskaat, naeltjies) sou weg wees, soos wat dit reeds uit die meeste mense se woordeskat verdwyn het. Die dag toe die Robertson-maatskappy besluit het om nie meer hulle tweetalige etikette te druk nie, was ’n kwade dag.
Sou die stemme in my kerk stil word. Sou ek nie meer Psalm 23 kon sing nie:
Net soos ’n herder uittrek met sy skape
En hul laat neerlê in die veld van milde groen,
Met sagte hand hul lei langs stille waters –
So is die Heer, so het Hy ook aan my gedoen:
Hy laaf my siel en lei my swakke skrede
In vaste spoor van sy geregtighede. (Totius)
Nie een sal U ooit van u skaap berowe:
U is by my in diep en donker klowe.
Wanneer ek afdwaal, haak u staf my nader
En met u stok verdryf U die gevare.
By U is ek beveilig en geborge:
Bevry is ek van vrese en van sorge. (Lina Spies)
Totdat dit oorloop, Heer, vul U my beker.
’n Feesmaal word vir my as eregas berei.
U salf my hoof, u tafel is oorlaai vir my.
Ek bly by U, Heer, in u huis van voorspoed
En lewenslank deel ek daar in u oorvloed. (T T Cloete)
20 thoughts on “Lê-Jou-Eier: As Afrikaans sou uitsterf…”
Oktober 24, 2017 om 9:11 nm
Ai, nou het jy my sommer mistroostig laat voel hier op my eie en dit in Afrikaans. Hoe kan daardie Afrikaanse aanhalings werklike betekenis hê as dit nie in Afr is nie? Ek stem ook saam met die voëlname wat Dries so mooi beskryf. Ek wil ook graag die Afrikaanse naam weet omdat ek daarmee groot geword het(gelukkig as ek die foto sien onthou ek darem wat dit is, of vra vir Dries die naam) en selfde met kruie. Wat was die gedig nou weer “Engels, Engels wat jy sien en hoor … so word ons moedertaal vermoor”. Dis beslis nie n nuwe ding dat Afrikaans vertrap word nie.
Oktober 25, 2017 om 6:14 vm
Mens kan nie in Engels vry nie
Ek en sy willie skei nie
Ons bly aweregs outyds ondermaans
Geen onderdrukkersingels nie maar afrikaans
Oktober 25, 2017 om 10:49 vm
Oktober 25, 2017 om 10:52 vm
Oktober 25, 2017 om 6:59 vm
Dis mooi geskryf Frannie. Sou ‘n mens nog Afrikaans hoor soos hy gepraat moet word sou dit wonderlik wees. Maar die jongmense praat nie so nie. Die Afrikaans wat ek die laaste tyd hoor met al sy growwe woorde, doen iets aan my binneste wat nie goed is nie.
Ek troos my daaraan dat die Nederlands-gesindes seker net so onthuts was toe Afrikaans as amptelike taal erken is!
Sowaar…. nooit so daaraan gedink nie. My oupa en ouma se liefdesbriewe was nog in Nederlands geskryf. Die familiebybel was ook Nederlands. Ek weet ons het op skool geleer hoe Afrikaans ontstaan het… maar kannie meer so mooi onthou nie. Ek hou werklik van hierdie stelling wat jy gemaak het.
Oktober 25, 2017 om 7:40 vm
Mooi Frannie! Dis ‘n treffende skrywe.
Oktober 25, 2017 om 8:08 vm
Hierdie is ñ baie goeie skrywe van jou, Frannie!
Oktober 25, 2017 om 8:16 vm
Psalm 23, so baie mooi
Oktober 25, 2017 om 11:06 vm
Ek deel hierdie kommer. Ek is ook al amper op die punt om te dink die verengelsingsproses kan nie meer omgekeer word nie. Ons gaan eersdaags almal Engelaans praat. Maar dis nie n nuwe probleem nie. Ek hoor graag taal, ek luister fyn. Ek onthou uit die negentigerjare al my gewaarwording dat mense wat oor die radio Afrikaans praat – inbellers, of mense met wie onderhoude gevoer word, nie aanbieders nie – glad nie volsinne in Afrikaans kon bou nie. Dit het sedertdien net erger geword, behalwe dat tot 60% van “Afrikaanse” sinne stringe Engelse woordeskat is wat met basterafrikaanse sinsbou ingeryg word. Kla ek, is ek outyds, of, ja, gevaarlik. Geslaagde kommunikasie is glo die enigste norm. Ek verloor die stryd dat goeie taal genuanseerde kommunikasie moontlik maak. Maar fyn aanvoeling en skerper onderskeid is nie meer waardevol nie. En dan wonder ons hoekom ons mekaar nie meer verstaan nie.
Oktober 25, 2017 om 4:22 nm
Ja, ek dink dit word erger omdat Engels die taal van die nuwe tegnologie is…Dalk swaai die pendulum weer eendag in die guns van mens se moedertaal?
Oktober 31, 2017 om 9:19 vm
Goeie kommentaarvan Hennie! Terloops, is dit dieselfde Hennie wat in 1960 so aktief was op die perdeby-redaksie en ook Trek van UP.? Ek en ook Frannie was destyds eerstejaars daar.Groetnis!
Oktober 26, 2017 om 7:21 vm
Pragtig geskryf Frannie!
Oktober 26, 2017 om 3:44 nm
Dit is so dat Afrikaans nie meer die burokrasie ondersteun word nie en in die praktyk dit wel ‘n impak het op die onderhoud van die taal en my aanhaling uit die stem beteken nie ek dink soos Steve Hofmeyer nie (die ongasvrye denke waarvan mens beskuldig hkan word). Geniet jou Totius, Spies, Cloete
Oktober 26, 2017 om 6:19 nm
Dis ‘n pyn wat diep lê wanneer ons hierdie onderwerp aanroer. Elke dag veg ek die Boere-oorlog oor in my klasse, verlang ek met ‘n passie na my moedertaalklasgeedae toe ek my hart in my taal kon deel, matriekseuns aan my lippe kon laat hang in ‘n poësieles….Hier, hier waar ek nou is is nog net die Piet-my-vrou wat almal in AFRIKAANS irriteer as dit in die lente roep en roep en koggel… Bybeltaal is eintlik ons grootwordtaal. Eens op ‘n tyd het ons voorouers teen die prikkel van Afrikaans geskop (was dit 1931? Gee ek nou my onkunde weg?) toe die Bybel nie meer Hollands gepraat het nie. En toe kom die nuwe vertaling en dit voel so. Gewoon.
Mens kan maar net nie in Engels kerrie en borrie nie. Dit rol sommer so oor die tong en lippe sodat die geure hier vlak in jou mond kom lê.
Dit bly maar ‘n emosionele kwessie, of hoe?
Mooi geskryf tannie Frannie (selfs jou blognaam golf so oor die lippe!)
November 1, 2017 om 1:19 nm
November 9, 2017 om 7:27 vm
Ek sukkel maar lekker hier in die verre Ierland om my Afrikaans te beoefen!
Spelling was nog nooit ‘n sterkpunt van my nie… nou is ek bevrees ek verwrong die woorde dikwils!
Ons hou darvan om mekaar op Afrikaans te koggel. Ek dink daar is nie ‘n lekkerder taal om iemant sleg te sê nie!
Dan is daar ook die wete dat ons die sleg spul hier ook kan slegsê sonder dat hulle die vaagste iedee het dat ons hulle op hulle plekke sit!
Nee kyk, dis lekker om Afrikaans te praat en langs die krieket velde in die somer hoor mens dikwils die Taak. Dan spring ek in… ek meen, ek moet oefen!! 😉
Lank lewe Afrikaans!!
November 10, 2017 om 2:49 vm
Jy moet maar versigtig wees – ‘n kennis het eenkeer vertel hoe sy op ‘n trein in die buiteland sit en luister het na twee jafels wat haar in Afrikaans van kop tot tone bespreek het. Toe sy afklim, het sy hulle liefies in Afrikaans bedank vir die insiggewende gesprek.
November 10, 2017 om 2:39 nm
Ja nee… ek het ook al sulke stories gehoor! Dis gewoontlik tussen my vrou en ek dat die slegpratery aangaan! Pret! 😉