boeke – Christastories
Dankie vir my leesbeurt, Eskom!
Beurtkrag pas my gewoonlik.
Vir 'n boekwurm soos ek is beurtkrag nie regtig 'n groot las nie. Vandat ek letterlik by my pa se voete leer lees het, soek ek verskonings om niks anders te doen as lees nie. My pa het die Volksblad se opskrifte vir my gelees, en so sonder om dit agter te kom, het ek die letters en woorde leer ken. Ek onthou baie goed hoe my knieë en elmboë swart geword het van die drukkersink (doen moderne drukkersink dit nog?) en hoe dit 'n heerlike speletjie geword het om 'n vingerpunt nat te lek en dan op 'n letter, of meer dikwels op 'n strokiesprent-karaktertjie te druk … en daar sit dit op my vinger! So kon ek die lekker van lees op die punte van my vingers hê.
Ek onthou ook hoe ek eendag bo-op my ma se naaimasjien-kabinet gesit het terwyl sy besig was om fyn handwerkies aan een of ander skepping te doen, en toe vir haar iets van 'n tydskrif se voorblad af gelees het. Sy het in trane uitgebars … later het sy gesê sy kon nie glo dat ek regtig al kan lees terwyl ek die volgende jaar eers moes skool toe gaan nie. Ek dink sy het in later jare dikwels weer naby aan trane gedraai oor my alewige lesery.
Die groen boekebus het weekliks, of dalk was dit net elke twee weke, op die hoek van ons straat gestop. Dié mobiele biblioteek het vir my 'n nuwe wêreld oopgemaak. Ek kon vier grys karton-koevertjies kry waarmee ek kon boeke uitneem. Die groter kinders se kaartjies was groen en ek het gou-gou my ouer sussie s'n ook begin gebruik. Later het my ousus my na die groot dorpsbiblioteek geneem. Ai … ek kan dit nog ruik, al daardie boeke, en ek hoor nog die geluid van die groot datumstempels waarmee die tannies die datum voorin die boeke getjap-tjap het. En dan het hulle sommer so sonder om te kyk, die kaartjie uit die boek se koevertjie geglip en dit binne-in my koevertjie laat regop staan. Daardie tannies het altyd die mooiste naels gehad en ek het my verkyk aan hulle vingers wat so oor die lang rakkies fladder om die regte kaartjie uit te haal. Regte raakvatters! Baie jare later was ek vir 'n rukkie die biblioteek-juffrou by 'n plattelandse skool en ek het probeer om ook so akkuraat te tjap en vinnig met die kaartjies te werk – ek dink nie ek kon ooit by die voltydse biblioteektannies se standaarde bykom nie, maar ek dink darem ek kon vir 'n paar kinders die wonder van lees help oopmaak, so tussen die skoolbiblioteek en my Engelse klaskamer.
Behalwe vir die biblioteekboeke van my kinderdae, was daar ook my pa se versameling "Reader's Digest" tydskrifte, en die absolute wonder van "Readers's Digest Condensed books" waar ek in kleiner happies kon kennismaak met grootmensboeke en -leesstof in Engels.
Ek het nog 'n paar …
Dan was daar hoog bo-in die donker gangkas 'n ou, grys koffer vol Afrikaanse boeke. Ek het teen die rakke opgeklouter en my hand blindelings in die tas gedruk, rondgevoel vir 'n boek terwyl ek net met een hand aan die kas vasklou. Dan moes ek, in wat ek nou besef eintlik 'n gevaarlike maneuver was, met die boek in die een hand afspring en eers dan kon ek kyk watter boek ek "gekies" het! Daardie boeke was nooit eintlik in my kraal nie, maar ek onthou veral die reuk van die ou boeke as ek daardie tas so met die een hand oopgesukkel het. Dit was waarskynlik maar net stof … maar gun my maar daardie lekker boek-nostalgie.
Terug by beurtkrag … lank voordat dit 'n nare werklikheid geword het, het ek alreeds meer as een klein battery-liggie gehad om seker te maak dat ek nooit in 'n motor, bus of vliegtuig in die donker gevang word en nie kan lees nie. Namate beurtkrag deel van ons lewens geraak het, het my versameling herlaaibare liggies gegroei, en ook heelwat groter en skerper geword. Ek kan nou heerlik lees, al bring Eskom nie hulle kant nie. En dan het ek ook sommer 'n verskoning vir my prioriteite wat dalk nie heeltemal in lyn is nie. Die stoof, wasmasjien, stofsuier, rekenaar en ALLES is nou vir eers buite werking. Dis my beurt om te lees!
Een van my gunstelingplekkies in my huis
Tags Afrikaans, Beurtkrag, boeke, lees
Boeke en Baadjies … en Voëls, Vere en Vriende
10 Comments on Boeke en Baadjies … en Voëls, Vere en Vriende
Moenie 'n boek op sy baadjie takseer nie. Dit is nogal 'outydse' Afrikaans – die hele 'takseer'-ding klink vir my alteveel na wat Jan Taks met my doen. Maar die idioom is welbekend en dit is een van dié wat ons baiekeer gebruik sonder om regtig te diep daaroor te dink.
Natuurlik het ek my al vasgeloop: in OR Tambo-lughawe se Exclusive Paradys, my redding as SA Express soos gewoonlik vertraag is, koop ek eenkeer (suiwer agter die mooi aan) drie boeke, swierig met 'n geel strik aanmekaar gebind – elkeen spog met 'n pragtige omslag in skakerings van wit, grys, silwer en swart – en omdat dit 'n "introductory special" is, is dit spotgoedkoop ook nog. Ek het nog nooit van die skrywer gehoor nie, maar ai, dis so mooi … toe ek later in die vertreksaal sit en op my Kindle lees (die nuwe kopies by my voete om later te lees) is die gryskopdame wat langs my sit se pogings om ongemerk my nuwe boeke te bestudeer, net té opvallend. Ek roep Google se hulp in om bietjie uit te vind oor E.L. James … En so het ek deel geword van die bose groep wat die Grey-trilogie lees en dan sê dit gaan nie oor die seks nie. Wel. Wie gaan my glo as ek sê die prentjies was vir my mooi?
Nadat ek Corban Addison se A Walk Across the Sun gekoop het omdat die pragtige vrou op die buiteblad se toe oë my gefassineer het, en dit toe amper in een sitting móés lees omdat die wêreld van mensehandel my vasgegryp het, het ek weer besef dat die op-die-baadjie-takseerdery beslis nie altyd verkeerd is nie. My kinders het eenkeer vir my 'n boek gekoop omdat die omslag hulle aan my en my liefde vir rokke maak laat dink het – en wat 'n lieflike en leersame boek is The Dressmaker of Khair Khana nie!
My boekrak is 'n bewys dat daar baie maniere is om boeke te kies – partykeer selfs ander mense se weggooigoed wat op 'n vlooimark of in 'n tweedehandse winkel beland het.
Só kies ons ook die mense waarmee ons onsself omring, né? Soms omdat hulle mooi is, of interessant lyk of klink. Ander kies ons oor ons van hulle gehoor het, en dan kom ons dikwels agter dat die resensente ook maar nie geweet het nie … Partykeer, net soos met boeke, maak ons kosbare vriende op grond van ander se aanbevelings, of juis omdat ander hulle nie meer wou hê nie. Partykeer gebeur dit net, en agterna kan ons eintlik nie sê presies hoe dit gebeur het nie. Daar is boeke wat ek na verskeie probeerslae net nie kon klaarlees nie. Ander het ek sommer gou-gou eenkant gesit – daar is genoeg goeie boeke, reken ek, sodat ek nie goor boeke hóéf te lees nie. Nes mense.
Maar hoe ookal – elkeen het sy versameling wat op verskillende maniere bymekaargesit is. Van tyd tot tyd dun ons uit, ruil om, gooi weg en vernuwe … daar is oues waarna ons kort-kort teruggaan, al is dit net om 'n klein stukkie te lees of selfs net vinnig die ou, bekende reuk in te asem. Elke nuwe een is 'n vreugde en 'n avontuur, en die kombinasie is uniek en dinamies.