Nostalgie en die Swart Kewer | Maroela Media
Deur Handré Brand
Nostalgie is die sentimentele verlange na 'n geromantiseerde tydperk in die verlede. Die teruggryping na ervarings of gebeurtenisse van eertyds kan gesond en positief van aard wees en selfs terapeutiese waarde inhou, soos die skryf van outobiografieë asook die verwoording van vorige lewensgebeurtenisse tydens persoonlike konstrukterapie.
Indien nostalgie egter oordrewe is, herhalend voorkom en van sodanige aard is dat 'n demper op interpersoonlike kommunikasie geplaas word, het ons met 'n heel ander scenario te make wat in sekere omstandighede as nostomanie bekendstaan (nostos is Grieks vir terugkeer na die oorsprong). Hierteenoor kan dit natuurlik ook gebeur dat 'n persoon geensins 'n behoefte het om gebeurtenisse uit die verlede te herbesoek nie.
Die eerste motor in 'n eienaar se lewe sou 'n oorsaaklike bron van gesonde nostalgie kon wees. In my geval was dit 'n swart 1959 Volkswagen-kewer (1,2 liter of 1 192 cc), met 'n linkerhandstuur en seildakkie (sunroof) wat soos 'n konsertina se blaasbalk na agter skuif om netjies op te vou. Dit was 'n privaat koop en 'n gelukskoot omdat ek die eienares van die kewer (wat langs ons motor voor die Strand se Koöperasie geparkeer was) op die ingewing van die oomblik gevra het om die motor aan my te verkoop. Met my pa se bemiddeling later is die aankoopprys op R500 vasgestel, wat terugbetaalbaar sou wees sodra ek my eerste betrekking beklee en 'n salaris verdien.
Die kewer was 'n ingevoerde produk en sy spoedmeter was in kilometer afgemerk, wat vir my uniek was omdat myl per uur destyds die standaard in Suid-Afrika was. Sy 6 volt-kopligte het op die skerpverstelling min impak teenoor die kopligte van aankomende verkeer gehad, en daar was oranje armpies wat weerskante soos pyltjies uitgeskiet het om die draairigting van die voertuig aan te dui. 'n Spaar-brandstoftenk wat met 'n metaalstaaf en 'n voetaksie in werking gestel is en genoeg brandstof voorsien het om ongeveer 10 kilometer na die naaste vulstasie af te lê, was 'n bate vir 'n student met 'n beperkte begroting.
Die kewer was effens "lighoofdig" omdat die masjien agter gemonteer was, maar 'n halfgevulde sandsak onder die kattebakdeksel aan die voorkant was die regte oplossing om sy kop met die suid-oostewind direk van voor in die pad te hou.
Die linkerhandstuur het vanselfsprekend meer nadele as voordele ingehou. Veral indien stadiger motors van agter verbygesteek moes word, was die uitsig na regs versper. Die passasier se oordeel of verbygesteek kan word, was soms die enigste oplossing. Hierdie spesifieke kewer se regterkantste deur was geneig om vanweë die momentum by tye vanself oop te swaai indien 'n redelike spoed na links gedraai word. Die gevolg was dat die bestuurder vinnig en instinktief na regs bo-oor die passasier moes oorleun om die deurhandvatsel te gryp en die deur weer toe te pluk. Die voordeel van hierdie metode was natuurlik dat sommige passasiers met voorbedagte rade van naderby leer ken kon word.
In sekere omstandighede kan gesonde nostalgie en sentimentaliteit wel waarde toevoeg tot 'n individu se huidige ervaringswêreld en funksionering, en die eerste voertuie van eienaars speel waarskynlik 'n belangrike rol as stimulus in hierdie verband.