Hennie Aucamp is ŉ gevestigde kortverhaalskrywer, teoretikus, aforis, dagboekskrywer, kabarettis én digter. Trouens, hy is besonder veelsydig en die afgelope paar jaar het hy ŉ paar aangrypende sonnette gepubliseer. Sy gedigte het in alle waarskynlikheid nog nie genoegsame kritiese aandag geniet nie, omdat ons binne die Afrikaanse letterkunde so genre-bewus is. Die digters staan aan die een kant; die prosaïste aan die ander kant. Dit is egter so dat vele groot skrywers – ŉ mens dink hier onwillekeurig aan Borges – beide genres met gemak en geesdrif bedryf.
Die jongste bundel staan in die teken van “afskeid en vertrek”, maar ons vind nie hier ŉ sentimentele bestekopname nie. Die gedigte is ŉ terugkyk op ŉ lewe en jeugherinneringe aan “Rust-mijn-ziel” word in verskeie verse, sonnette en veertienreëlige verse, onder die loep geneem. Die verskillende fases van die ervaringe op ŉ plaas soos bakdag, slagdag, skeertyd, ensomeer word in die gedigte bewaar soos die afstof van kiekies en daarmee saam, herinneringe aan ŉ vervloë tyd. Daar is humor soos in “Bakdag” met sy Bybelse verwysing én seksuele toespeling. Maar vele van die mense is reeds oorlede soos ons verneem:
Hoe vindingryk om die Cheetah met die Koningin van die Nag te vergelyk. Gepas is daar ŉ lykdig vir George Weideman waarin die digter se geloof in – en aan sy woorde – geloof word. Die chanson – met sy refrein – “Lalie in die riete” (61) is Aucamp op sy stukke. Essensieel is hierdie vers: met die ironiese “maar swanger was sy nie” wat juis beklemtoon dat sy wel swanger was en vermoedelik vermoor is. Hier ontgin die digter die poëtikale taal tot sy uiterste met inversie, herhaling en oordrywing. En luimig word ou knorrige Barend J Toerien (“Aan Barnie ŉ paar vrae”, 62) ter take geneem oor wat nádoods gebeur. Hierom in die bundel ŉ spel met anderkant / deuskant, ŉ wete dat die finale vertrek om die draai is.
ŉ Bundel soos hierdie laat ŉ mens nadink oor die ars poëtika en die digter se posisie binne die kanon. Die volgende punte is tersaaklik:
Kobus, ek dink jy is die kluts heeltemal kwyt, & is duidelik oningelig wat betref Hennie Aucamp se kennis van & deernis met die boesman. Ek dink jy geniet dit net om die “professore” so bietjie kleiner te maak, ne.
Jy bly die punt mis. Gaan lees die bundel en kyk wat Aucamp met die gegewe maak. Jy lees ook nie Marcelle se uiteensetting nie.
Die punt wat Faasen mis, is die skoonheid van hierdie laatwerk van Aucamp – waar kry ‘n mens nou ‘n mooier vers as hierdie pragtige “Aandlied” waarin die digter homself, soos Opperman indertyd in “Oud-digter” met ‘n ou Kalahari jagter-versamelaar vergelyk, en so alle etnografie uitwis – voor die groot gelykmaker van die tyd:
Ek stem met Helize saam dat die appropriasie van hierdie woorde deur die groepe & individue wat daarmee benoem word, die woorde van die vermoë om te kwets ontneem. So het sommige gays hulle die woord ‘moffie’ toegeëien, sodat niemand hulle ooit weer daarmee kan kwets nie. Dis ‘n stadige proses; nie álmal binne ‘n spesifieke groep sal ooit dieselfde oor soiets voel nie.
Ek weet mie wat Kobus se lees is nie, maar hy moet hom nie by die etimologie hou nie. Die verbande wat hy lê, raak nie kant of wal nie. Orang Oetang beteken letterlik in Maleis Bosmens. Dat koloniste die San(?) Bosjesmannen genoem het, is tog heel begryplik. Dit het niks met orangoetangs uit te waai nie. Daar is geen oortuigende taalkundige gronde vir die verband wat Kobus lê nie. Jy kan enigiets met ‘n paar feite “bewys” vir die wat nie die kennis het nie.