‘Maak die Bulle almal Bokke’Frik en Mof – almal het hulle ‘geken’ … As jy in destyds in Pretoria gewoon het, is daar altyd gepraat van die vyfde toets, wanneer Noord-Transvaal teen ŉ besoekende toerspan gespeel het. Dit was in die dae voor die digitale ontploffing, toe selfone, rekenaars en die internet nog nie bestaan het nie, en toe ons honger en dors na rugby nog deur koerantlegendes soos Quintus van Rooyen (Beeld), Neil Steyn (Hoofstad), Gerhard Burger (Vaderland) en John du Toit (Transvaler) gevoed is. Toe ons mos staatmaak op Gerhard Viviers se radiokommentaar op Saterdagmiddae, toe die Bats die trefferparade met ‘Vat hom Dawie’ gehaal het, en ons Saterdagaande nog inryteater toe is. Dalk was die wedstryd tussen Transvaal en die toerspan oorkant die Jukskeivier op Ellispark net so belangrik, dalk is dieselfde trant in die Kaap gevolg wanneer die Westelik Provinsie, altyd voor die eerste toets, die toerspan getoets het. Ons sal nie weet nie, want alles was blou, ligblou. Dit was die ideale geleentheid om die toerspan sag te maak, om hul leemtes te ontbloot, en om te wys hoekom daar, soos Steve Hofmeyr eers heel later sou sing, 15 Noord-Transvalers in die Springbokspan moes wees. Dis hoekom daar soveel belangstelling heers vir die Britse en Ierse Leeus se komende toer in Junie en Julie na Nieu-Seeland. Daar word reeds van die vierde en vyfde toetse gepraat, wanneer die toerspan met die Blues en Crusaders kragte meet. Die All Black-afrigter, Steve Hansen, het toestemming gegee dat die Blues en Crusaders op volle sterkte sal wees, elkeen met 11 All Blacks in hul geledere. Boonop word dié wedstryde net ŉ paar dae direk ná mekaar gespeel. Die Leeus speel ook nog teen die Highlanders, Chiefs en Hurricanes, maar dis wanneer die All Blacks gevries gaan word, en die Nieu-Seelandse Maori ook aanspraak op hul spelers sal hê voordat hulle die Leeus pak. Dis mos waaroor rugby gaan: oor die opbou na toetse, oor die spelers se wel en weë. Almal het destyds vir Jan Ellis se vrou Heila ‘geken’, maar nooit ontmoet nie; almal het geweet van Frik wat ŉ oujongkêrel was, maar Bes in die oog gehad het; oor Mof wat topspeurder was, en oor Karen en Naas. Maar nou?