Hoofregter Mogoeng se uitsprake moet fyn dopgehou wordDeur Paul Maritz Hoofregter Mogoeng Mogoeng. (Foto: Jacques Naude/African News Agency, ANA) Ongeveer ’n maand gelede het hoofregter Mogoeng Mogoeng sy misnoeë uitgespreek oor die eensydige benadering tot Israel wat in Suid-Afrika posgevat het. Hy verwys sekerlik na grootskaalse ondersteuning van bewegings soos die Israel-apartheidsbeweging, en soortgelyke drukgroepe, wat Israel se hantering van Palestynse burgers bevraagteken. Die Israel-Palestina-kwessie is interessant, en is al vir millennia interessant, maar dit is nie die mees pertinente punt van hierdie gebeure nie. Die interessante is dat ’n hooggeplaaste regeringsamptenaar ’n standpunt inneem wat teen die regering se historiese standpunte indruis. Op 9 Februarie vanjaar is die planne wat Israeliese eerste minister Benjamin Netanyahu vir Jerusalem het deur pres. Cyril Ramaphosa met apartheid vergelyk – sekerlik die grootste belediging wat ’n ANC-kader soos Meneer Ramaphosa kan uitdeel. Spring vyf maande vorentoe, en hoofregter Mogoeng se woorde was nie eens koud nie, of Ace Magashule, sekretaris-generaal van die ANC, het ’n verklaring uitgereik wat die ANC se ondersteuning vir Palestynse selfbeskikking hervestig het. (Mens wonder, terloops, of die ANC ’n soortgelyke standpunt oor Orania sal huldig as die vraag geopper sou word…) Die onbetwisbare punt is hier dat die ANC in opposisie met die regering van Israel staan op die kwessie van Palestina – ’n opposisie wat oorgespoel het na ’n algemene onderliggende vyandigheid. Hier kom die snykant van die lem dan in, die foutlyn wat met ’n valkoog dopgehou moet word: Die ANC is in sy onlangse geskiedenis ’n sosialistiese beweging, en breedweg beteken dit dat kommunikasie van die party af vloei in een rigting, en dat terugvoering of opposisie summier as antirewolusionêr beskou word. Vryheid van spraak is kennelik vir die ANC ’n doring in die vlees, maar dit is ook ’n doring in die vlees as skapies in die ANC-kraal teen die topramme se menings blêr – en dit is presies wat ons hier in hoofregter Mogoeng se geval gewaar. Die optrede wat bespeur moet word, is die ANC se nasionale uitvoerende komitee se optrede teenoor Mogoeng. Laat hulle hom ongeskonde, dan toon hulle moontlik interne swakheid of gelatenheid teenoor hulle wat as skeurmakers gesien kan word. Betig hulle hom te skerp, dan kom hul onverdraagsaamheid na vore, tesame met die noodwendige kritiek wat daar vanuit die Weste en ander meer ontwikkelde lande sal kom. Die topramme van die ANC-troppie, tesame met die president – wat in hierdie metafoor dalk die hekwagtertjie is – staan by ’n vurk in die pad ten opsigte van hul optrede teenoor hoofregter Mogoeng. Die keuse wat hulle maak, sal ten minste op die medium termyn ’n beginselskeppende optrede wees, juis omdat dit die bloudruk sal word van hoe interne verskille in die post-Zuma-era hanteer word. Voor die huidige ANC-NUK se aanstelling in 2017 was opposisie teen president Zuma die populêre ding om te doen, maar ná Zuma is daar nog net uitsonderlike openlike kritiek teen die party en sy beleid gewees. Juis daarom is hierdie vurk in die pad ’n waterskeidingsmoment. Hierdie nuuskommentaar word deur Pretoria FM verskaf. Luister daagliks na Klankkoerant op Pretoria FM vir die jongste nuuskommentaar.