PressReader - Beeld: 2017-09-16 - Bel­gië gee A­fri­kaans ’n kans
Bel­gië gee A­fri­kaans ’n kans
’n Groot deur­braak is vir A­fri­kaans aan die U­ni­ver­si­teit van Gent in Bel­gië ge­maak, skryf en
Op Dins­dag 10 Ok­to­ber om 15:00 sal prof. Hein Wil­lem­se van die U­ni­ver­si­teit van P­re­to­ria se de­par­te­ment A­fri­kaans die in­tree­re­de le­wer om die leer­stoel Zuid-A­fri­ka: ta­len, li­te­ra­tu­ren, cul­tuur en maat­schap­pij in die fa­kul­teit let­te­re en wys­be­geer­te aan die U­ni­ver­si­teit van Gent in Bel­gië for­meel te ves­tig.
Hier­mee word hy die eer­ste be­kle­ër van die nu­we leer­stoel – in die ge­le­de­re van die U­ni­ver­si­teit van Gent word dit ’n “his­to­ris­che mo­ment” ge­noem.
En dit is wat dit in­der­daad is: die re­sul­taat van sa­me­wer­king deur rol­spe­lers uit die Lae Lan­de en die Suid-A­fri­kaan­se om­ge­wing.
Want ter­wyl die druk op A­fri­kaans in Suid-A­fri­ka self op­bou, word in die bui­te­land ’n nu­we deur vir A­fri­kaans oop­ge­maak. Dít aan ’n u­ni­ver­si­teit wat on­der die to­p­u­ni­ver­si­tei­te in die wê­reld tel, ter­wyl ons eie to­p­u­ni­ver­si­tei­te die deur vir A­fri­kaans be­gin toe­maak – die U­ni­ver­si­teit van P­re­to­ria, die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch, die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat, die U­ni­ver­si­teit van Jo­han­nes­burg. Daar is ’n ge­son­de stuk i­ro­nie hier­aan ver­bon­de. In die bui­te­land word die be­hoef­te gro­ter as in die eie land!
Af­ge­sien aan Gent word A­fri­kaans ook aan et­li­ke an­der u­ni­ver­si­tei­te
in Eu­ro­pa en die VSA as vak aan­ge­bied.
Prof. Mar­griet van der Waal het prof. Ena Jan­sen as hoog­le­raar in Suid-A­fri­kaan­se let­ter­kun­de aan die U­ni­ver­si­teit van Am­ster­dam op­ge­volg en sy be­klee van­af Sep­tem­ber van­jaar hier­die pos (wat reeds se­dert die 1930’s be­staan). In Ant­wer­pen word kur­sus­se in A­fri­kaan­se taal en let­ter­kun­de al se­dert 2006 op ’n vas­te grond­slag aan­ge­bied, in Lei­den al­reeds se­dert die 1990’s, in We­ne al se­dert die vroeë 2000’s.
Kur­sus­se in A­fri­kaans word ook aan­ge­bied aan die U­ni­ver­si­teit van Ka­li­for­nië in Los An­ge­les in A­me­ri­ka, die Mo­s­kou­se S­taat­s­u­ni­ver­si­teit en die U­ni­ver­si­teit van Po­z­nan in Po­le. En in Ok­to­ber van­jaar gaan prof. Y­ves T’S­joen van die U­ni­ver­si­teit van Gent in T­sjeg­gië ’n kur­sus in die A­fri­kaan­se let­ter­kun­de aan­bied.
Dit al­les is voor­af­ge­gaan deur ’n jaar­lik­se se­mi­naar­reeks wat tot 2008 on­der lei­ding van prof. Luc Ren­ders in Has­selt, Bel­gië, aan­ge­bied is – en be­lang­stel­len­des het hier­heen ge­stroom om te kom hoor wat A­fri­kaans bied.
Die leer­stoel is die re­sul­taat van ’n be­hoef­te aan gro­ter vas­tig­heid in die stu­die van A­fri­kaans en Suid-A­fri­ka aan die U­ni­ver­si­teit van Gent. Die A­fri­kaan­se taal- en let­ter­kun­de word reeds et­li­ke ja­re as vak aan die u­ni­ver­si­teit ge­do­seer, maar om dit meer sta­tuur te gee en ook die uit­brei­ding van die vak mee te bring, was ’n se­ni­or pos – soos ’n leer­stoel – no­dig, wat die be­trok­ken­heid van SuidA­fri­kaan­se a­ka­de­mi­ci ver­se­ker.
Om ’n leer­stoel tot stand te laat kom, is nie mak­lik nie. Daar­om moes die i­ni­si­eer­ders van die leer­stoel­pro­jek (die Gents Cen­trum voor het A­fri­kaans en de Stu­die van ZuidA­fri­ka in sa­me­wer­king met rol­spe­lers in Suid-A­fri­ka) deeg­lik huis­werk en voor­be­rei­ding doen.
Eers moes die be­hoef­te ver­woord word (nie net taal- en let­ter­kun­de nie, maar ook die ge­skie­de­nis en kul­tuur van SuidA­fri­ka, uit­da­gings ra­ken­de die meer­ta­li­ge kon­teks in die land), die aard van die pos moes uit­ge­klaar word (’n gas­leer­stoel waar­vol­gens ’n Suid-A­fri­kaan­se a­ka­de­mi­kus jaar­liks ’n tyd­perk van drie maan­de aan die U­ni­ver­si­teit van Gent sal deur­bring en kur­sus­se sal do­seer, by na­vor­sing be­trok­ke sal raak en dit ook sal i­ni­si­eer).
Daar­na moes via die struk­tu­re van die u­ni­ver­si­teit goed­keu­ring ver­kry word om die pos te kan in­stel, en toe dit eers ge­skied het, moes fi­nan­sie­ring ver­kry word om vol­hou­baar­heid te kan ver­se­ker.
Dank­sy wel­wil­len­de fi­nan­siers in Suid-A­fri­ka, Vlaan­de­re en Ne­der­land – soos die Suid-A­fri­kaan­se A­ka­de­mie vir We­ten­skap en Kuns, die A­fri­kaan­se Taal­raad, die Fonds Neer­lan­dis­tiek, A­friForum, ’n wel­wil­len­de pri­va­te fi­nan­sier in Suid-A­fri­ka, as­ook die Vlaam­se re­ge­ring (ja! – in teen­stel­ling met die SuidA­fri­kaan­se re­ge­ring se hou­ding teen­oor A­fri­kaans), die S­tichting Zuid-A­fri­ka­huis Ne­der­land (Am­ster­dam), die Al­ge­meen Ne­der­lands Ver­bond en De Vlaams-Zuid-A­fri­kaan­se Cul­tuur­s­tichting – kon die no­di­ge fi­nan­sie­ring ver­kry word om die pos vir min­stens vyf jaar te kan be­kos­tig.
En hier­mee is A­fri­kaans nou amp­te­lik in ’n leer­stoel in Vlaan­de­re, die eer­ste so­da­ni­ge een bui­te Ne­der­land, ge­ves­tig.
Die nuus oor die leer­stoel aan die U­ni­ver­si­teit van Gent word daar­om met trots en vreug­de ver­sprei om­dat dit die eer­ste leer­stoel in as­pek­te van A­fri­kaans in Vlaan­de­re is.
Die pleg­ti­ge in­hul­di­ging word die vol­gen­de dag op­ge­volg met die vier­de jaar­lik­se “col­lo­qui­um o­ver het A­fri­kaans” wat by­ge­woon sal word deur ver­skeie a­ka­de­mi­ci uit Suid-A­fri­ka en el­ders in Eu­ro­pa.
Dit al­les word voor­af­ge­gaan deur ’n sim­po­si­um – ge­kop­pel aan die week van die A­fri­kaan­se ro­man – op 6 Ok­to­ber in Gent oor die A­fri­kaan­se let­ter­kun­de. Voor­aan­staan­de Suid-A­fri­kaan­se let­ter­kun­di­ges sal deel­neem.
Meer as 50 stu­den­te re­gis­treer jaar­liks vir die a­ka­de­mie­se kur­sus­se in A­fri­kaans aan die u­ni­ver­si­teit en dit word deur per­so­neel­le­de ver­bon­de aan die u­ni­ver­si­teit aan­ge­bied. Aan­ge­sien die leer­stoel ook an­der ta­le as A­fri­kaans be­trek, word nu­we per­spek­tie­we op meer­ta­lig­heid in Suid-A­fri­ka moont­lik ge­maak. En dit skep weer nu­we ge­leent­he­de vir na­vor­sing oor on­der meer ta­le, kul­tuur en ge­skie­de­nis in ’n meer­ta­li­ge kon­teks saam met a­ka­de­mi­ci in die Lae Lan­de. Die kon­tak­te met an­der u­ni­ver­si­tei­te in die Lae Lan­de, soos Ant­wer­pen, Lei­den en Am­ster­dam, sal by­dra tot die skep van ’n in­ter­u­ni­ver­si­tê­re net­werk ge­mik op die stu­die van Suid-A­fri­kaan­se ta­le, li­te­ra­tuur, kul­tuur en ge­skie­de­nis van­uit ’n Eu­ro­pe­se per­spek­tief. Dit dra reeds by tot ’n toe­na­me in stu­den­te wat hul skrip­sies oor on­der­wer­pe uit die A­fri­kaan­se leef­wê­reld on­der­neem en daar­na ver­de­re stu­die in SuidA­fri­ka self wil on­der­neem.
Hier kom dus ’n ge­leent­heid vir A­fri­kaans. Laat ons op­ge­won­de hier­oor wees!
Prof. Wan­nie Car­stens is van die Noordwes­U­ni­ver­si­teit en prof. Y­ves T’S­joen van die U­ni­ver­si­teit van Gent.
Prof. Hein Wil­lem­se, eer­ste be­kle­ër van die Suid­A­fri­kaan­se leer­stoel aan die U­ni­ver­si­teit van Gent.