Inheemse bees rasse het goeie karkas- en vleisgehalte - KLK Landbou
Inheemse rasse het goeie karkas- en vleisgehalte
Die verbruikersmark word al hoe kieskeuriger oor vleis en die oorsprong daarvan. Navorsing wys dat inheemse beesrasse se vleis nie vir dié van Britse en Europese rasse hoef terug te staan as dit by eetgenot kom nie.
Suid-Afrikaanse beesvleisproduksie leun swaar op die afronding van diere in voerkrale. Die ekonomiese struktuur van hierdie bedryf bepaal dat laat volwasse rasse wat groot karkasse by markgereedheid kan lewer, gewilder as vroeg volwasse diere is.
'n Laer karkasgewig hou egter voordele met betrekking tot vleisgehalte en die omskakeling van spiere na vleis in omdat sulke karkasse doeltreffender afkoel. Indien die regte stappe voor, tydens en ná slag geneem word, vergelyk die inheemse rasse se vleisgehalte uitstekend met dié van enige Europese of Britse ras.
Die meeste skakels in die vleisbeeswaardeketting konsentreer op produksiedoeltreffendheid en opbrengs, maar minder op gehalte. So word 75% van Suid-Afrikaanse beesvleis deur voerkrale gelewer en net 25% van die veld af, grootliks as pruldiere (klas C).
Met 'n vroeg volwasse ras, soos die Nguni, is die kans op uitermatig groot karkasse wat markgereed is, uiteraard onwaarskynlik. Dit op sigself hou voordele in, en ander aanpassings hoef nie gemaak te word om gehalte te handhaaf nie.
Met groter wordende karkasse moet daar gekyk word na meer riskante verwerking, soos die warm ontbening van karkasse binne ure ná slag sodat individuele snitte verkoel kan word. Dit hou risiko's in dat die vleis kan taai word, verkleur en probleme met higiëne en raklewe oplewer.
Daar word dikwels aanvaar dat vleisgehalte – veral sagtheid – slegs deur ras of gene bepaal word. In werklikheid dra ras taamlik min tot vleisgehalte by en is dit slegs een belangrike skakel in die ketting van opeenvolgende prosesse of faktore wat gehalte beïnvloed.
Faktore soos ouderdom, groeistimulante, voor-slag spanning, die slagproses (soos verkoeling en elektriese stimulering) en veroudering dra dikwels proporsioneel meer tot gehalte by as gene. Indien hierdie faktore egter deeglik beheer word, sal verskille tussen en binne rasse tóg 'n rol in die uiteindelike eetgehalte speel.
Volgens navorsing kan wat vleissagtheid betref, hoofsaaklik tussen Bos indicus- en Bos taurus-tipes onderskei word. Die vleis van Bos indicus-rasse is normaalweg taaier. Genetiese merkers bewys dat inheemse Suider-Afrikaanse rasse nader aan Bos taurus verwant is en daarom die wetenskaplike naam Bos taurus africanus gekry het.
Vleissagtheid kan deur middel van 'n opgeleide proe-paneel of 'n meganiese skeurinstrument, soos die Warner Bratzler-skeurtoestel, gemeet word. Laasgenoemde boots die byt-aksie na en meet die weerstand waarteen die lem deur 'n gaar vleismonster skeur in kilogram (kg) of newton (N).
'n Waarde van 3,9 kg is volgens Amerikaanse standaarde aanvaarbaar vir 'n restaurant, terwyl 4,6 kg aanvaarbaar vir die gewone verbruiker is. In 'n toets op lendeskywe van die Nguni, Drakensberger, Tuli en twee ander rasse, twee dae ná slag, het die Nguni 6,1 kg, die Drakensberger 5,2 kg en die Tuli 5,5 kg gemeet.
By vleis wat 21 dae verouder is, het die Nguni 4,1 kg, die Drakensberger 3,4 kg en die Tuli 3,8 kg gemeet. 'n Soortgelyke studie het bevind dat lendesnitte van inheemse rasse, soos die Afrikaner en Nguni, net so sag was en teen dieselfde tempo as dié van 'n Britse ras verouder het.
Tuli sit gras in goeie vleis om
Die Tuli is volgens mnr. Charl van Rooyen, raadgewer van die Tuli-beestelersgenootskap, by uitstek 'n ekstensiewe veldbees wat op natuurlike veld gedy en die besonderse vermoë het om ruvoer en enige gehalte produktief in goeie vleis om te sit. Die ras se ongelooflike aanpasbaarheid is duidelik te sien as 'n mens na die beeste se verspreiding kyk.
Tulibeeste floreer in alle toestande: Die duineveld in Namibië, die Noord-Kaap en Botswana. Die warm hartwaterbosveld van Zimbabwe, Limpopo en die Laeveld in Mpumalanga. Die hoëreënvalgebiede met geneigdheid tot rooiwater en galsiekte van Mpumalanga en KwaZulu-Natal.
Die koue berghange van die Drakensberg waar sneeu gereeld voorkom. Die koue, mistige berge van die Oos-Kaap en die kusbosse. Vandag is die Tuli nie net tot Suider-Afrika beperk nie, maar dit het ook danksy die ras se groot aanpasbaarheid vastrapplek in Australië, Kanada en Amerika.
Dit is nie om dowe neute nie dat 'n Tuli, Bush Wacker DKH15/263 uit die Tuli-stoetery Donkerhoek van mnr. Ben Raath van Britstown, uit sewentien bulle van verskillende rasse as die algehele wenner van 2018 se Vleissentraal/SA Stamboek Elite-bulgroeitoetsklas op die Bloemskou aangewys is.
Dit was slegs die tweede jaar dat die Tuli aan hierdie kompetisie deelgeneem het. Sedertdien is daar skielik nuwe belangstelling in die Tuli se potensiaal, veral in die ekstensiewe beesboerderygebiede.
Ná die Bloemskou was daar 'n uitstalling van veldaanpaste beeste op die Nampo-oesdag, gevolg deur 'n produksieveiling op Burgersdorp waar sowat 30 bulle teen gemiddels R61 000 verkoop is, asook 'n produksieveiling op Reitz waar 'n bul R200 000 behaal het.
Charl sê hy meen dié nuwe neiging is omdat boere nou in hul besluite oor raskeuse na die huidige ekonomiese toestande kyk.
"Daar is 'n groter besef van die rol wat die hulpbronne op jou plaas jou toelaat om te doen. In die proses van raskeuse is die belangrikheid van ekonomiese volhoubaarheid uiteraard nie onderhandelbaar nie. En hier kom die belangrikheid van 'n inheemse ras soos die Tuli ter sprake.
Baie rasse het in 'n groot mate hul gehardheid en gevolglik hul aanpasbaarheid in ekstensiewe boerderygebiede verloor. Ek glo die Tuli kan 'n beduidende, groter impak maak, veral in die warm, ekstensiewe streke met beperkte hulpbronne."
Hou rekening met Afri Beef
Die Afrikanerbees is ook 'n ras waarmee rekening gehou moet word in die vleisbedryf, veral noudat Original Afri Beed 'n nuwe, opwindende hoofstuk ingelui het.
Dr. Pieter de Kock, voorsitter van die Afrikaner-beestelersgenootskap (ABTG), sê die Afrikanerbees het van die beste vleis in Suider-Afrika en die vraag na dié vleis styg onder beesvleisliefhebbers.
Om op 'n haalbare, volhoubare wyse in hierdie verhoogde vraag te voorsien, is Original Afri Beef as 'n gehalteproduk by die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye geregistreer. Vernuwende sakebeginsels en besteparktykprosesse is in werking gestel om te verseker dat Afrikaners se ras-egtheid geneties geverifieer word en dat 'n produk van goeie gehalte aan die mark gelewer kan word, met volle naspeurbaarheid in die hele waardeketting.
'n Gehaltestempel word op die betrokke vleis aangebring om aan te dui dat dit volgens die goedgekeurde protokol vir beste praktyk geproduseer is. Luidens navorsing van die Landbounavorsingsraad het Afrikanerbeesvleis 'n fyn grein en het die ras die hoogste voorkoms van die dubbele sagtheidsgeen van al die beesrasse in Suider-Afrika.
Die gehalte en snyweerstandsagtheid ná veroudering vergelyk gunstig met dié van Europese rasse. Daarbenewens het vleis van vrylopende beeste met 'n natuurlike rantsoen, soos die geval met Afri Beef is, in die algemeen 'n beter balans tussen vitamien A, omega 3- en omega 6- vetsure en gekonjugeerde linoliensuur per porsie as dit met die vleis van graangevoerde beeste vergelyk word, volgens Pieter.
Drakensberger praat saam
Winsgewendheid word onder meer deur bemarkbare vleis bepaal. Mnr. Derick Orsmond van die Drakensbergerstoetery Infracor, Carolina, sê vleisgehalte word wêreldwyd belangriker vir die eindverbruiker.
Snitte met beter marmering behaal uitsonderlike premies, maar dit is nog nie die norm by die algemene Suid-Afrikaanse verbruiker om op grond van vleisgehalte hul snitte te kies nie.
PreviousPrevious post:Fuel price increase fallout for agri value chainNextNext post:From the Northern Cape to infinity and beyond: MeerKAT