NG Gemeente Die Strand – Gemeentegeskiedenisargief
Wynand Louw was die argitek van die Strand se moederkerk. Dit is in 1930 ingewy. Foto: Morné van Rooyen
22 Augustus 1912
Birkenheadstraat 40, Strand
Nicolaas Hendrik Christiaan De Jongh Theunissen (1914-1916)
Die NG Gemeente Die Strand is die moedergemeente van die NG Kerk se gemeentes op die Suidwes-Kaapse kusdorp Strand.
In 1904 het ds. W.J. Conradie ’n beroep aanvaar as tweede predikant van die toe reeds 85 jaar oue NG Gemeente Somerset-Wes met werkkring Somerset-Strand, soos die later kusdorp destyds bekendgestaan het. Onder sy bearbeiding het die gemeentewyk gou in die rigting van ’n afsonderlike eenheid beweeg en reeds in Mei 1906 rig ds. Conradie namens die belanghebbendes en met die toestemming van die moedergemeente ’n versoek aan die Ringskommissie om ’n nuwe gemeente daar te stig.
Op 12 Junie 1906 is die nuwe gemeente toe gestig, maar weens ’n foutiewe prosedure met die stigting moes dit later gekanselleer word. Met die Ringsitting van 1907 het ds. Conradie ’n memorie van belanghebbendes ingedien, waarin die stigting as ongewens verklaar word en ’n spesiale Ringskommissie het in dieselfde jaar gerapporteer dat, hoewel die stigting wenslik was, dit onder die omstandighede nie aanbeveel kon word nie. Ds. Conradie was terloops ook verantwoordelik vir die aanvoorwerk wat sou aanleiding gee tot die stigting van die Strand se Sendinggemeente in 1908. Hy het die werk begin op 30 April 1905 en hou dit vol tot Oktober 1907 toe eerw. J.J. van Zyl as eerste leraar vir die Sendinggemeente aankom.
Die gemeente “Het Strand” is daarna eers op 22 Augustus 1912 met 200 lidmate en ’n sieletal van 450 gestig. Die Strand sou egter wat sy bevolking betref, in die daaropvolgende jare vir Somerset-Wes verbysteek, want in die sensus van 1936, byvoorbeeld, was Die Strand se blanke bevolking, waaruit die NG lidmate noodwendig destyds gekom het, reeds 3 367 vergeleke met Somerset-Wes se 1 777. Dat die gemeentelike grense nie met die munisipale ooreengestem het nie, blyk daaruit dat Somerset-Wes se NG gemeente in 1933 1 281 lidmate gehad het, maar Die Strand net 535.
Aan die begin is die geestelike bearbeiding van die gemeente toevertrou aan eerw. A.F. Weich. Die eerste beroep op ’n leraar is in Maart 1913 uitgebring, maar eers op 29 Junie 1914 kon die jong gemeente ds. N. Theunissen as sy eerste predikant ontvang. Hy bedien die gemeente tot 2 Oktober 1916. Daarna kom di. F.W.J. Koch (1917-’25), J.C. Truter (1925-’31), C. Pauw (1932-’43), M.S. Joubert (1944-’48), di. J.N.W. de Jager van 1949 tot ds. O.S.H. (Ockert) Raubenheimer in 1950 hier aankom as eerste medeleraar. Hy bly net tot 1952 toe hy na die pas gestigte gemeente Strand-Noord vertrek en van 1954 tot 1957 dien hy as studenteleraar van die NG Gemeente Rondebosch, in welke pos hy vir dr. Andries Treurnicht, die latere kabinetsminister en leier van die Konserwatiewe Party, opgevolg het.
Die kerksaal het aanvanklik as kerkgebou gedien, maar ’n veel ruimer kerkgebou moes later opgerig word, veral om ook die groot aantal strandbesoekers te kon ontvang. In September 1930 het prof. Adriaan Moorrees die rede by die inwyding van die kerkgebou met sy sitplek vir 1 200 kerkgangers gelewer. Dié gebou is ontwerp deur die vermaarde Suid-Afrikaanse kerkargitek Wynand Louw en die hoeksteen op 1 Maart 1930 gelê deur ds. J.C. Truter.
Die jaar vantevore is die NG Gemeente “Het Strand” herdoop en word hy die teenswoordige “Strand”. In 1937 is ’n nuwe kerksaal gebou en in 1950 kon die gemeente ’n pragtige nuwe orrel in die kerk aan die diens van die Here wy.
Binne die oorspronklike gemeentegrense het eers die Laerskool Hendrik Louw, toe die Hoërskool Hottentots-Holland en later ook die Laerskool Lochnerhof en die Hoërskool Strand ontstaan. In 1950 het die gemeente 2 060 lidmate gehad. Afstigtings van dogtergemeentes het flink gevolg, met Gordonsbaai en Strand-Noord die eerste in 1952 en in 1972 Suider-Strand en Lourensrivier-Strand.
In 1990 het die vier Strandse gemeentes 7 618 belydende lidmate gehad en in 2012 was dit 7 071. Dis hoofsaaklik weens ’n afname in die moedergemeente se lidmaattal van 2 440 in 1990 tot 1 387 in 2012. Die drie leraars van 22 jaar tevore het ook in 2012 verminder tot twee voltydse poste en een pastorale hulp.
Op die aanliggende Somerset-Wes het die moedergemeente se lidmate eweneens afgeneem, van 1 684 in 1990 tot 846 in 2012. Omdat Die Strand ’n gewilde aftreedorp is met talle tehuise vir bejaardes, was die gemeente se getal dooplidmate altyd laer as dié van die NG Kerk in die geheel. In 1990 was dit slegs 17% van die sieletal en in 2012 ’n skamele 9,6%. In die hele NG Kerk was die ooreenstemmende persentasies 31% en 22 jaar later 21,6%. (Geskryf deur Morne van Rooyen)
Frederick Johan Wilhelm Koch, 1917 – 1917
Johannes Christoffel Truter, 1925 – 1931 (emeriteer; oorlede op 20 Maart 1939)
Christoffel Petrus Pauw, 1932 – 1943 (emeriteer)
Marthinus Stephanus Joubert, 1944 – 1949
Johan Nicolaas Wilhelm de Jager, 1949 – 1952
Abraham Hugo Malan, 1952 – 1958
Johan Floris Botha, 1953 – 1956
Johannes Jonathan Jordaan, 1956 – 1963
Philippus Albertus Myburgh Brink, 1960 – 29 Mei 1983
Gert Anton Jooste, 1962 – 1964
Hendrik Matthys Louis du Toit, 1965 – 1971
Johan Steyn, 1984 – 22 Maart 2015 (aanvaar sy emeritaat)