Só raak die inperking weens Covid-19 die verhouding tussen grootouers en kleinkinders - Jou Gesin | Solidariteit WêreldJou Gesin | Solidariteit Wêreld
Tuis › Artikels › Só raak die inperking weens Covid-19 die verhouding tussen grootouers en kleinkinders
Voor Covid-19 en die daarmee gepaardgaande inperkings het baie kleinkinders en grootouers mekaar minstens een maal per week of selfs daagliks gesien. Maar eensklaps was selfs diegene wat net ʼn klipgooi van mekaar af woon, in dieselfde bootjie as kubergrootouers en -kleinkinders en is die enigste kommunikasie met mekaar via Skype, Zoom, FaceTime en WhatsApp. In moeilike tye is ʼn mens se gemoed net so kwesbaar, indien nie meer nie, as die liggaam. Oupas, oumas en kleinkinders kry swaar en hulle hunker na mekaar se fisieke teenwoordigheid.
Waarom is persoonlike kontak tussen grootouers en kleinkinders so belangrik?
Alison Bryant, senior visepresident vir navorsing by die AARP (American Association of Retired Persons) sê: “Die verhouding tussen grootouers en hul kleinkinders is belangrik vir hul geestes-, emosionele en fisieke gesondheid.”
In ʼn artikel in die Wilmington Parent word die volgende stelling gemaak: “Kinders se siening van ʼn gesonde normale verhouding word gevorm deur hul verhouding met hul grootouers. Deur gereelde kontak, emosionele intimiteit en onwrikbare ondersteuning, ervaar kinders hoe ʼn opregte, positiewe verhouding daar moet uitsien.”
Aanraking is waarskynlik ons kragtigste sintuig. Vanaf geboorte kalmeer aanraking ons en dra dit die boodskap oor dat iemand omgee. Ons ervaar ʼn warm gevoel in ons hart wanneer ons aangeraak word, hetsy deur ʼn drukkie, hande vashou of ander fisieke gebare van toenadering. Dit kalmeer ons verstand, verminder spanning en angs en laat ons minder eensaam voel. Bejaardes wat alleen woon, ervaar dikwels ʼn gemis aan aanraking – hul lewensmaats is oorlede en dikwels woon hul kinders en kleinkinders ver. Dit is presies wat tydens die inperking gebeur omdat grootouers die fisieke kontak met hul kleinkinders moet ontbeer.
Die mens is geprogrammeer om emosionele bande te smee wat ons verhoudings verstewig. Verbale kommunikasie bevorder hierdie binding en fisieke kommunikasie bevestig dit. Aanraking dra dikwels ʼn boodskap oor op ʼn manier wat nie met woorde moontlik is nie. Daarom vul tegnologie nie hierdie leemte nie.
David Isaacs, ʼn oupa en professor in pediatriese aansteeklike siektes aan die Universiteit van Sydney beklemtoon: “Bejaarde persone het nou, meer as ooit tevore, ondersteuning nodig, daarom behoort fisieke afstand en nie sosiale distansiëring nie die sleutelfaktor te wees tot die gesondheid van ouer persone.”
Prof. Henry Brodaty, ’n oupa en mededirekteur by die University of New South Wales (UNSW) se Sentrum vir Gesonde Breinveroudering waarsku dat die gevare daaraan verbonde om nie hul kleinkinders te mag sien nie, by sommige bejaardes swaarder weeg as hul fisieke gesondheid. Hy sê: “Een van my pasiënte is alleen en depressief en sy treur oor haar kleinkinders wat haar normaalweg een maal per week besoek – die een ligpunt in haar lewe.”
Dr Harma, die eersteminister van Noorweë, het onlangs ʼn COVID-19-perskonferensie slegs vir kinders gehou. Volgens haar is dit veral vir jonger kinders wat nie tydsbegrip het nie, moeilik. As hulle normaalweg hul grootouers gereeld sien, voel dit vir hulle soos ʼn ewigheid voor dit weer mag gebeur. Hoewel dit gerusstellend is om hul stemme te hoor en hul op video, Skype of Zoom te sien, is dit net nie dieselfde as ʼn warm drukkie nie. Dis baie belangrik dat hulle besef Ouma en Oupa is steeds net so lief vir hulle soos altyd.
Vanuit verskeie oorde hoor ons van mense wat verlies, angs, hartseer en ook teleurstellings weens die inperking ervaar. Sommiges aanvaar dit gelate, terwyl by ander ʼn ondertoon van opstandigheid bespeur word.
“Ek het begrip daarvoor, maar dis baie moeilik. Dit druis in teen ons beskouing van samesyn en kontak en die bande wat ons met ons kleinkinders smee. Dis moeilik, veral omdat ons nie weet hoe lank die situasie nog gaan voortduur nie,” sê ʼn hartseer ouma.
Nog ʼn ouma kon nie haar 90ste verjaardag met ʼn groot partytjie vier nie. Sy is darem deur haar kinders, kleinkinders en agterkleinkinders verras met ʼn motorparade in die straat voor haar huis, maar sy was hartseer dat sy nie elkeen met ʼn drukkie kon groet nie. Sy hoop dat daar in die toekoms weer geleentheid vir drukkies sal wees, “want teen die tyd dat die virus nie meer bestaan nie, sal ek dalk nie meer leef nie”.
Daar is ook vele verhale van klein- en agterkleinkinders wat gedurende die tyd gebore is. Kombersies waarvan elke steek met liefde gehekel is, kon nie persoonlik aan die nuutste toevoeging tot die familie oorhandig word nie. En wie weet wanneer, indien ooit, die ontmoeting tussen grootouers en kleinkinders ooit sal plaasvind. Soortgelyks word doopplegtighede van naamgenote misgeloop, met die enigste aandenking en herinnering ʼn foto waarop Ouma of Oupa in hul afwesigheid skitter.
Kinders wat reikhalsend uitsien na hul verjaardagpartytjies, waar grootouers soos gewoonlik die eregaste sou wees, moet tevrede wees met Zoom-partytjies en die geskenk sal maar later eers oorhandig kan word.
Die situasie is nog erger wanneer grootouers gehospitaliseer word weens die koronavirus of enige ander ernstige mediese toestand, want as ’n grootouer sterf, is daar nie kans was om afskeid te neem nie. Net die gedagte daaraan is hartverskeurend. ʼn Volwasse kleindogter vertel: “Die laaste maal dat ek my ouma gesien het, was toe sy uit die ambulans na die ongevalle-afdeling van die hospitaal geneem is. Ek het agterna geroep sodat sy kon weet dat ek daar is. Ek het gesê dat ek lief is vir haar en geweet dat dit my laaste woorde aan haar sou wees. Ouma is ʼn paar dae later op haar 88ste verjaardag oorlede. Dis met sulke tye dat ʼn mens jou sterwende geliefde se hand wil vashou en julle mekaar in die oë wil kyk, sodat albei afsluiting kan kry.”
En so gaan kosbare tyd wat grootouers saam met hul kleinkinders kon bestee, verlore. ’n Emosionele maar ook fisieke verlies wat nooit herwin sal kan word nie.
ABC. Net. https://www.abc.net.au/news/2020-03-19/how-grandparents-maintain-connection-in-coronavirus-isolation/12067994
Comfort Keepers. https://www.comfortkeepers.com/info-center/category/senior-care/article/the-power-of-touch-and-what-it-means-for-the-elderly
NBC News. https://www.nbcnews.com/news/us-news/coronavirus-robbing-grandparents-precious-time-families-n1196776
The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2020/mar/29/grandparenting-from-a-distance-how-coronavirus-challenges-the-closest-bonds
Wilmington Parent. https://www.wilmingtonparent.com/family/five-reasons-why-grandparents-are-so-important/#:~:text=A%20child’s%20perspective%20of%20what,positive%20relationship%20should%20look%20like.