Ideale antwoorde oor universiteit van toekomsMarthinus Visser, uitvoerende hoof van Akademia. Foto: Verskaf. Deur Marthinus Visser In ŉ vorige artikel is die kragte, wat groot verandering in die globale universiteitsektor gaan versoorsaak, in oënskou geneem. Afgesien van huidige politieke onstabiliteit in Suid-Afrika, moet universiteite boonop hierdie kragte van verandering verdiskonteer en omsit in strategieë wat hul voortbestaan verseker. Tyd sal leer of dit moontlik en doenbaar gaan wees vir ons openbare universiteite. Hoe sou ideale antwoorde op hierdie uitdagings lyk om sodoende ŉ effektiewe en volhoubare universiteit vir die toekoms te wees? Vervolgens ŉ paar idees aan die hand van die kragte, soos genoem: Toegang tot kennis raak baie makliker en universiteite is nie meer die enigste skeppers en bewaarders van kennis nie. Die rol van die toekomstige universiteit sal toenemend gaan oor hoe kennis verpak en geïntegreer word om sekere uitkomte te bereik. Een van die groot uitdagings van die inligtingsontploffing wat ons beleef, is dat kennis en inligting onsamehangend en versplinterd beskikbaar is. Sulke inligting kan baie moeilik sinvol aangewend word, omdat dit nie samehangend en binne die geheel verpak en aangebied word nie. Die universiteit sal in die ontwerp van programme vrae, soos wat bereik wil word, watter inligting gebruik behoort te word daarvoor en hoe die inligting saamgevoeg word, voordurend moet oorweeg. Universiteite is per definisie veronderstel om studente te leer hoe dinge (kennis en inligting) inmekaarsteek in die groter geheel (universum). Wanneer ons daarin slaag, ontwikkel ons jongmense met wysheid – met die vermoë om probleme te analiseer en op te los vanuit ŉ baie dieper en breër kennis- en ideeraamwerk. Ons ontwikkel dan ook studente met baie meer selfvertroue met betrekking tot hul eie herkoms en roeping. Die wêreld het kleiner geword. Baie universiteite regoor die wêreld ding nie net mee om plaaslike markaandeel nie, maar om globale markaandeel. Dit spruit natuurlik voort uit die onderliggende vertrekpunt wat sê groter is beter. Die universiteit is ŉ onderneming en moet daarom wins maak, sê hulle. Wins is ŉ faktor van getalle, prys en uitgawes. Ek glo een van die vernaamste dryfvere van hierdie denke is die inherente koste-ontwerp van hierdie universiteite. Tye het verander – nuwe tegnologie bring nuwe verwagtinge en idees, maar die ontwerpdinamika van die universiteit laat nie veel ruimte waarbinne wesenlike effektiwiteite ingebou kan word nie. Dit werk amper soos die bekende Land Rover Defender-storie. Hoewel die Defender baie populêr was, moes Land Rover produksie vanjaar opskort. Die rede was dit het bloot te duur geword om te voldoen aan die uitlaatgasvereistes van die EU op ŉ ontwerp wat hom nie daartoe leen nie. Maar uiversiteite kan nie, soos Land Rover sy ou model, bloot net “opskort” nie. Die enigste oplossing vir hierdie universiteite om te oorleef met ŉ ou ontwerp, is om die koste van oorlewing deur te gee in prys. Vandaar die wêreldwye tendens dat universiteite geweldig duur geword het. Die oplossing lê daarin om ŉ model slim te ontwerp waarbinne groot effektiwiteite ingebou kan word deur middel van moderne tegnologie. Sodoende kan kwalifikasies aangebied teen hoogs mededingende pryse. Digitale tegnologie het reeds bedrywe soos die media, vermaaklikheid en kleinhandel op sy kop gekeer. Anders as laasgenoemde bedrywe, is die aard van universiteite, ontwikkelings- en opvoedkundig gerig. As ons vanuit die veronderstelling dink dat die rol van die universiteit beide opleiding en opvoeding is, moet ons baie mooi dink oor die aanwending van tegnologie. Dis redelik maklik om tegnologie aan te wend in die rol van opleiding (sien opleiding as die oordrag van akademiese kennis en vaardighede), maar dit raak baie moeilik om tegnologie opsigself in te span om opvoeding te pleeg. Opvoeding vra menslike interaksie, empatie, demonstrasie van waardes en baie meer. Universiteite wat dit gaan regkry om modelle te ontwikkel wat effektief (en teen die regte prys) beide opleiding en opvoeding kan fasiliteer, se toekoms is rooskleurig. Studente en dosente beweeg fisies en virtueel baie makliker oor die wêreld as ooit tevore. Dis nie meer vreemd vir ŉ student om in Suid-Afrika te begin studeer en in Nieu Zeeland klaar te maak nie. Soos reeds genoem, neem meeste universiteite met oorgawe deel aan die spel om wêreldwye markaandeel te bekom. Die brandstof van hierdie vuurpyl is natuurlik die sogenaamde “world rankings”, wat universiteite regoor die wêreld gradeer. Hoe hoër die gradering, hoe aantrekliker die universiteit vir die wêreldmark. “Studietoerisme” het nou al ŉ algemene term in ons woordeskat geword. ŉ Hele aantal kritiese vraagstukke onstaan as gevolg van hierdie praktyk. Universiteite was uit oorsprong nog altyd gemeenskapinstellings gewees. Of dit nou ŉ kerkgemeenskap of taal- en kultuurgemeenskap is, die rol van die universiteit was gefokus daarop om ŉ bepaalde gemeenskap te dien vanuit laasgenoemde se kollektiewe lewens- en wêreldbeskouing. Die soeke om relevant in die wêreld te wees, mag nooit die koppeling met ŉ plaaslike gemeenskap versaak nie. Die twee motiewe behoort nooit in spanning te staan nie, maar behoort ondersteunend tot mekaar te wees. Maar die gemeenskap bly die primêre belanghebbende. Ware gemeenskapsuniversiteite is nie noodwendig groot instellings met tienduisende studente nie. Van die bestes in die wêreld is kleiner, wat hulle die vermoë gee om werklik in te bou in die lewens van hul studente. Nywerheid is ŉ segment van die gemeenskap. Universiteite berei studente uit sy gemeenskap voor vir ŉ loopbaan in sy gemeenskap. Die bron van inhoude en kennis behoort ŉ kombinasie van akademiese teorie en nywerheidservaring te wees. Die universiteit en nywerhede is dus aangewese op mekaar vir kennis, vaardighede en ontwikkeling. Sinvolle samewerking tussen nywerhede en universiteite is nie net beperk tot die oplossing van nywerheidsprobleme deur navorsing nie, maar ook om studente tydens hul studies te begin blootstel aan die nywerheid. Loopbane word langer. Aftree op sestig is nie noodwendig meer die norm nie. Nywerhede verander vinniger as wat ŉ loopbaan lank is. Universiteite sal die vermoë moet ontwikkel om studente so te ontwikkel dat dit binne hul vermoë sal wees om rigtingveranderings te maak en sodoende relevant in in aanvraag te bly. Dit sou dalk ŉ sinvolle slotopmerking wees om te sê een van die belangrikste suksesfaktore vir universiteite in die toekoms sal wees om studente nie net te ontwikkel op akademiese vlak nie, maar baie breër as dit. Hierdie siening impliseer dat kleiner universiteite, met hoë vlakke van ingeboude effektiwiteite en gefokus op spesifieke gemeenskappe, waarde-vir-geld onderrig en opvoeding vir sy gemeenskap sal kan bied.