Seremoniële kaapontwerpe deur Mexica (Aztec) kunstenaars wat die Codex Magliabechiano in die middel van die 1500's geskep het. Tonatiu (links) stel die songod voor en 'ataduras' (regs) vertoon bindings. The Book of the Life of Ancient Mexicans, Z. Nuttall (1903), CC BY-NC
As infeksies deur mense bevolk word wat hulle nog nooit vantevore ervaar het nie, is die gevolge daarvan biologies, sosiaal, sielkundig, ekonomies - en dit is te katastrofies. Baie bly in hul kollektiewe verbeeldingsvermoë groot. Die bubonic plaag in Europa, pokke in die Amerikas, en die Spaanse griep is vermoedelik die dodelikste in die geskiedenis - en het gelei tot radikale transformasies in die samelewings waaraan hulle gewoed het.
Nadat die Europeërs die Amerikaners binnegeval het, vanaf die 1490's en die meeste inheemse samelewings gedesimeer is deur golwe van pokke, griep, masels, cocoliztli ('n aambeie) en tyfuskoors. Ons dink gereeld aan hierdie verskriklike episode - toe kolonialisme nuwe siektes deur die Amerikas veroorsaak het - as 'n saak van die verre verlede.
Maar dit was in werklikheid die afgelope vyf eeue 'n voortdurende, indien verminderde proses. Die neokapitalistiese impuls vir oor-verbondenheid en die uitbuiting van elke laaste twyfel in die hartland van Suid-Amerika beteken dat selfs die laaste groepe die gevaar van kontak met siektes het. As 'n etnograaf van ekologiese verandering het ek getuigskrifte aangeteken van mense wat die lewendige kontak met hierdie soort siektes oorleef het.
Die afgelope dekade werk ek saam met Ei Angélica Posinho - 'n ouderling in 'n inheemse Ayoreo-gemeenskap in Noord-Paraguay, Suid-Amerika - om haar lewensverhaal te dokumenteer. In die 1970's, toe sy ongeveer 12 jaar oud was, het sy 'n nuwe virusinfeksie onder haar mense gehad.
Ei Angélica Posinho word ondervra. deur FSWyndham
Wat hierna volg, is deel van Ei se verhaal, wat met haar toestemming gedeel word - maar baie, indien nie almal nie, Ayoreo-ouderlinge van haar generasie het soortgelyke tragiese verhale.
'N Verhaal van verlies en veerkragtigheid
Ei, wie se naam "wortel" in die Ayoreo-taal beteken, is gebore en grootgeword in 'n gesin wie se mobiele bestaan ​​gebou is op tuinmaak, visvang, jag en versamel van wilde voedsel in 'isolasie' in hul palm savanne, dor bos en vleiland. .
Buitestaanders noem hulle 'onverbinde mense', maar die meeste groepe wat tans in isolasie is, het histories met mekaar omgekom nie-inheemse groepe en eers later gekies om hulself fisies te distansieer vir beskerming. Ei se uitgebreide familielede het byvoorbeeld die Paraguay-, Boliviaanse en Brasiliaanse setlaars wat jare lank hul tradisionele gebiede beleef het, bestudeer en gemonitor en doelbewus kontak met hulle vermy. Hulle het geweet dat die wit setlaars siektes opdoen wat hul gesinne kon verwoes.
Teen die 1970's was Ei se uitgebreide familiegroep egter so onder druk geplaas deur setlaarsaanvalle en konflik tussen groepe dat hulle die buitensporige besluit geneem het om die weke se afstand na die naaste Sending te trek om skuiling te soek. Hulle het getreur oor wat vantevore met hulle sou gebeur, omdat hulle geweet het dat hulle siek sou word. In Ei se woorde:
Nadat die besluit geneem is om by die blankes te gaan woon, het my ma huis toe gekom en my pa het saam met haar, sy maat, gehuil. Dit het gelyk of ons al sou sterf. Baie mense het gehuil. Almal het gehuil. Hulle het geweet dat by die sendelinge baie mense siek sou word en sou sterf. Die meeste van my onmiddellike familie het saam met ons gegaan toe ons die bos verlaat het - ons was almal agt mense saam. Later is byna al agt van ons aan siekte dood.
Ei se ma en die ongebore broer en suster is kort na kontak oorlede, en haar jonger broer het ook vermoedelik masels opgedoen sodra hulle met die buitestaanders omgekom het. Ei en haar pa het baie siek geword, maar het dit oorleef deels omdat:
Een van my broers het nie siek geword nie, en toe ek en my pa siek geword het, kon hy kos soek. Hy het ons gered en heuning gebring wat ons met water en drank kon meng. Ons wou nie die wit mense se kos eet nie, want dit het vir ons vreeslik geruik. Op 'n keer het my broer twee armadillos vir ons gebring, en my pa was so bly. Hy het vir my gesê: 'Ons is so gelukkig dat u broer nie met hierdie siekte besmet geraak het nie. Hy het ons gered. '
Baie ander Ayoreo-gesinne was nie so gelukkig nie. Een van die dodelikste aspekte van siektes wat almal tegelyk aantas, soos in 'n nuwe kontaksituasie, is die uiteensetting van voedselverkryging en versorging. As dit gebeur, kan selfs diegene wat nie ernstig siek is nie, sterf weens honger of 'n gebrek aan basiese versorging.
Sulke verwoesting wat deur nuwe siektes veroorsaak word, het 'n lang geskiedenis regoor die Amerikas. Kort nadat die Europeërs binnegeval het, arriveer hulle in die laat 1400's en 1500s, en dan weer in talle, daaropvolgende golwe, pokke en ander siektes wat oor die twee kontinente versprei is.
Hierdie eerste epidemies het dikwels in inheemse samelewings opgedaag, selfs nog voordat mense daar geweet het van die koms van die Europeërs - die infeksies wat vooraf gereis het deur bestaande netwerke van verbinding, van liggaam tot liggaam, langs inheemse handelsroetes groot en klein.
In die koloniale Tenochtitlán (hedendaagse Mexikostad), is mondelinge geskiedenisse aangeteken met mense wat die katastrofiese epidemies van die 1500's oorleef het. Bernardino de Sahagún en sy span Nahuatl-sprekende wetenskaplikes en skrywers van Mexica die ervaring gedokumenteer in die 12de boek van wat bekend gestaan ​​het as die Florentynse Codex - of die Historia General de las Cosas de Nueva España (Algemene geskiedenis van die dinge van die Nuwe Spanje).
Hierdie geleerdes het in 'n tyd van uiterste omwenteling en katastrofiese lewensverlies geleef, en het geskryf oor die impak van pokke. Hulle het spesifiek aangeteken hoe baie in 1520 gesterf het weens die ineenstorting van voedsel- en versorgingstelsels:
Daar het baie omgekom. Soos 'n bedekking, bedekagtige, was die pustules. Inderdaad, baie mense het aan hulle gesterf, en baie het net van honger gesterf. Daar was dood van honger; daar was niemand om vir 'n ander te sorg nie; daar was niemand om na 'n ander om te sien nie.
'N Lang geskiedenis van fisieke distansie
Ei het familielede wat tot vandag toe in isolasie in die droë woude van Noord-Paraguay en die ooste van Bolivië woon - hulle is waarskynlik tussen 50 en 100 individue, maar niemand weet seker nie. Daar is waarskynlik ongeveer 100 bykomende groepe in vrywillige isolasie in Brasilië en Peru ook.
Jaar na jaar het hierdie kleingroepe verkies om apart te bly van wit setlaars. Hulle oes hul tradisionele kosse, trek hul seisoenale roetes, praat hul voorvadertaal en vermy kontak met die groot aantal virusse wat in die geglobaliseerde, hiperverbinde wêreld van 2020 versprei.
Ei, wat deur 'n soortgelyke situasie as 'n jongeling geleef het, sê dat hulle op die vlug leef, bang vir die geweld en die siekte wat indringers gebring het. Aangesien baie van ons onsself vrywillig in ons huise isoleer om teen COVID-19 te beskerm, is ons in 'n unieke posisie om inheemse groepe wat verkies om van mekaar te bly, te verstaan ​​en te respekteer.
Hierdie laaste teenstanders van die 500-jarige verhaal van epidemiologiese verwoesting het 'n fundamentele reg op soewereiniteit oor hul tuisgebiede. Inderdaad, baie inheemse groepe vrees tans toegang tot hul gemeenskappe uit vrees vir COVID-19-infeksie. Intussen het regerings van Brasilië om die VSA het aangedui dat hulle, in ooreenstemming met die historiese patrone van die afgelope 500 jaar, moontlik is om die huidige pandemie te benut om die inheemse soewereiniteit te bedreig.
Maar aangesien ons nou almal 'n eksponensiële golf van COVID-19-gevalle het, moet ons in gedagte hou dat 'n sleutelaspek van gebeurtenisse soos hierdie met veerkragtigheid mense se vermoë is om mekaar op te pas en regte te bekom. Alhoewel die voedselvoorsieningskettings van geïndustrialiseerde lande baie is meer uitgebreide dan dié van die Ayoreo of die Mexika uit die 16de eeu steeds broos. Almal het voeding en gesondheidsorg nodig om te veg of te herstel van ernstige siektes. En albei is intiem gekoppel aan sosiale en politieke netwerke.
Felice S. Wyndham, navorsingsgenoot, Skool vir Antropologie en Museumetnografie, Universiteit van Oxford
Jy is hier: Tuis > Sosiale en politieke > Kultuurverskille > Europeërs het verwoestende nuwesiektes aan die inheemse Amerikas bekendgestel - wat die oorlewendes geleer het