Nuuskommentaar: Wat sê die rookseine uit die hoofstad?Wat “vertel” die “rookseine” wat uit die hoofstad opgaan? Daar is nog vele onduidelikhede oor waarom die ANC juis vir Thoko Didiza as burgemeesterskandidaat “per valskerm” ingestuur het, veral nadat dit vooraf uitgelek het en dit toe reeds duidelik was dit sou moeilikheid afgee. En hoe ŉ groot rol speel die feit dat Thoko ŉ Zoeloe is en dat pres. Jacob Zuma volgens onder meer die DA, die dryfkrag is agter haar ontplooiing? Die hoofredakteur van Netwerk 24, Johanna van Eeden, skryf vanoggend insiggewend onder die titel: “Die ’rookseine’ dui op krisis.” Sy het tevore ook die tema aangeraak onder die titel: “Kyk uit vir die ’rook wat roep’.” Al drie Netwerk 24 se dagblaaie se hoofartikels handel vandag oor die Tshwane-onvrede. (Die Burger deel Beeld se hoofartikel. Dit kan hier en hier gelees word). Die mense wat omtrent alles wat sal vlamvat aan die brand steek, stuur so ŉ boodskap uit, want dis al manier hoe diegene wat die boodskap moet kry, daarop ag slaan. Ontleders moet nog behoorlik sin maak oor waarom die aanwysing van Thoko Didiza as die ANC se burgemeesterskandidaat vir die Tswane Metro, so ŉ reaksie ontlok het. Nie dat ontleders nie al met groot stelligheid ingeklim en aan die hand van die bekende aspekte, soos die afdwing van veral senior kandidate van bo af verklaar het, of faksiegevegte-uitlegte gee nie, maar nog min word gerep oor ŉ string politieke inkorrekte aspekte. Dat Didiza ŉ Zoeloe is en daarom as ŉ probleem ervaar word, is vreemd genoeg nog eintlik net deur die SAUK aan die groot klok gehang. “Tribalism” is wat openbare uitlatings betref, ŉ vernederende, primitiewe saak binne die ANC. Oud-pres. Thabo Mbeki en ander het die duidelike manifestasie daarvan betreklik onlangs erg gekritiseer. Hiermee wys hulle die vinger minder subtiel na pres. Zuma, die “100 percent Zulu boy” wat sedertdien ook geleer het om sy mond baie diskreet hieroor te rek, maar in die praktyk sy Zumafikasie lustig met Zoeloefikasie (en skynbaar Guptafikasie) aangevul het. In dié stadium sou dit wel sin maak dat die “inbring” van ŉ Zoeloe (Thoko) met ontsteltenis as deel van die Zumafikasie gesien word, synde dat Zuma nie uitermate populêr in Gauteng is nie. Verder was Thoko een van die ontevrede ministers wat na die aanwysing van Zuma as nuwe ANC-president uit die kabinet bedank het. Sou Didiza ondertussen ŉ Zuma-patronaat geword het, is sy ŉ uitsondering onder die klompie wat bedank het. Volgens ŉ verklaring van die DA, het Zuma wel ŉ groot rol gespeel in Thoko se ontplooiing. Tog was Thoko effens eenkant onder diegene wat uit die kabinet bedank het. As minister van landbou het sy ŉ ook vermaningsbrief van die destydse minister van finansies, Trevor Manuel, gekry oor die wyse waarop die Land Bank roekeloos die afgrond in bestuur word. Manuel word as veel meer verteenwoordigend onder die ministers wat bedank het, gereken. Trouens, haar reputasie as minister is van so ŉ aard dat die DA meen sy gaan nie daarin slaag om die korrupsie wat onder haar voorganger, Sputla Ramokgopa gedy het, om te keer nie: “With 44 days to go before the elections, the move is a desperate attempt by Luthuli House to stop the ANC from haemorrhaging any more support after the dismal showing by Sputla’s destructive government. But the truth is that installing Didiza will not end the corruption that infected the ANC in Tshwane under Sputla’s watch.” Nog ŉ variasie waaroor bespiegel word, is of Ramokgopa soveel steun het dat sy ondersteuners moles sou maak. Dit sal ŉ groot verrassing wees as die ANC Ramokgopa vir die wolwe gooi, al is dit ook deur en deur op verdienste. Die kanse is goed hy is reeds die pos beloof waarin hy herontplooi gaan word en na al die houe wat hy as burgemeester weg het, sien hy in alle waarskynlikheid baie na dié pos uit. Maar sou sy ondersteuners dit weet? Die feit is egter die PEU-kragmeterkwessie, wat deur AfriSake gedryf word, is besig om in ŉ skandaal te ontaard wat groter is as die Nkandla-skandaal. Daar is geen manier waarop die ANC dit kon oorweeg om hom in die amp te hou nie. Het die ANC se ringkoppe werklik glad nie so ŉ uitkoms (dat selfs gedreig word om die weermag in te roep sou sake vererger), of ŉ reaksie van selfs ŉ tiende so erg, wat steeds onaanvaarbaar erg sou wees, voorsien nie? Dis bykans onmoontlik en beteken ook die land se veiligheidsdienste moes vas aan die wakker gewees het. Adv. Alberts, die Vryheidsfront Plus se burgemeesterskandidaat vir Tshwane, sê die ANC moet verantwoordelikheid aanvaar vir die geweldpleging en moet sy lede onverwyld in bedwang bring, aangesien die beelde van oproer en brandstigting die wêreld ingestuur word en Suid-Afrika se beeld in die buiteland groot skade berokken. “Dit is ŉ skreiende skande dat Gwede Mantashe, wat die aankondiging gedoen het, ontken ANC-lede het ŉ aandeel het in die oproer. Net soos Hlaudi Motsoeneng, wat diensleweringsprobleme in die land ontken, leef Mantashe klaarblyklik ook in ŉ staat van totale ontkenning van die werklikheid. “Dit is ook duidelik dat Motsoeneng se besluit, om nie geweld op die SAUK se kanale uit te saai nie en nou ook geen nuusdekking aan die Tshwane-geweld te verleen nie, oënskynlik geen indruk op die onrusstokers maak nie.” Die ontevrede inwoners sal hul ontevredenheid uitbasuin – as die TV dan die werklikheid smoor, sal die rookseine die ding moet doen. Die Rooihuide, wat bekend was vir die gebruik van rookseine, het egter besef dat die seine oor deur die vyand “gelees” kan word en het daarom vooraf ŉ nuwe ontledingskode op ŉ ander manier aan die bedoelde teikengehoor gestuur. ŉ Paar seine, soos dat gevaar dreig, het egter taamlik universeel gegeld. Die molesmakers se “rookseine” is ook taamlik universeel in Suid-Afrika. Dit dui op frustrasie en ontevredenheid (geregverdig of ongeregverdig), dit dui op kriminaliteit (wat te maklik oorgesien word) en dat politici nie net moet luister nie, maar ook iets daaraan moet doen. Dit strook nie met die demokrasie nie, al voer Kovsies se omstrede studenteraadsvoorsitter aan dit is deel van hul grondwetlike reg om te protesteer – hy lees skynbaar die bepaling dat dit vreedsaam moet wees, mis. Of anders verstaan hy vernietiging van eiendom en intimidasie as vreedsaam. Wat ook al die ANC se ringkoppe besiel het om Thoko so te ontplooi (veral nadat dit vooraf uitgelek het en dit toe reeds duidelik was dat dit onlekker sou afgaan); die feit is hul besluitneming het die land op verskeie maniere onberekenbare skade berokken. Voorts dui syfers oor die aantal gewelddadige protestoptredes in die land, soos met diensleweringsbetogings, daar is ŉ sterk potensiaal dat die brandende proteste van die hoofstad af landwyd kan uitkring. Daar het trouens reeds verskeie opstootjies plaasgevind oor die ANC se kandidatelyste weens min of meer dieselfde redes.