Top-5 boeke oor woorde, spreuke en taal | SARIE
Top-5 boeke oor woorde, spreuke en taal	deur Phyllis Green
Daarom is dit glad nie vir my vreemd om in woordeboeke te sit en rondblaai en lukraak woorde op te soek nie. So het ek regtig al interessante woorde ontdek waarvan ek nooit bewus was nie. Taal verander met elke generasie en dikwels as ek luister na gesprekke van mense wat ‘n generasie of twee ouer is as ek, dan hoor ek spreekwoorde wat nie meer algemeen gebruik word nie en waarvan ek die betekenis eers moet gaan naslaan voordat ek mooi verstaan wat dit beteken en waar dit vandaan kom. Die afgelope tyd het daar ‘n klomp woordeboeke en boeke oor die Afrikaanse taal die lig gesien en dit is my eie selfsugtige leeskeuse! Maar ek dink elke mens sal baat vind by hierdie boeke.
HAT Afrikaanse Sakwoordeboek en HAT Afrikaanse Skoolwoordeboek, Jana Luther (Pearson Education, R79,95 en R110)Jana Luther sê in die voorwoord van die twee woordeboeke die volgende: “Of jy nou in Afrikaans lees, luister, skryf of praat, in die formaat van jou keuse sal dié nuwe woordeboek jou suksesvol help kommunikeer. Hoe beter jy Afrikaans verstaan, hoe beter sal jy verstaan wat ander in Afrikaans skryf en sê.” En dit is so en daarom is hierdie twee woordeboeke ook so saamgestel dat dit eenvoudig is om te gebruik, met meer as 3 000 woorde en uitdrukkings, toegelig met meer as 300 sketse. Verder is daar voorbeeldsinne, vaste uitdrukkings en idiome, sinonieme en antonieme, intensiewe vorme en vergelykings, tesouruskassies en notas oor spelling en taalgebruik. Die woordeboeke is ook kleiner en dus gerieflik om saam te kan dra vir leerders. Voor in elkeen is ook ‘n sleutel tot die woordeboek, wat dit nog eenvoudiger maak om te gebruik. Die woordeboek is ook goedgekeur deur taalkundiges, onderwysstudente en onderwysers. En daar is ‘n bykomende bonus, want jy kan gratis woordeboekaktiwiteite en -speletjies aflaai by www.longman-hat.co.za
Halala Afrikaans, saamgestel deur Daniel Hugo (Protea Boekhuis, R160)Die debat oor die voortbestaan van Afrikaans maak hierdie ‘n besonder interessante boek om te lees. Hierin word gekyk na die oorsprong van Afrikaans en hoe die taal tot stand gekom het en uiteindelik ontwikkel het tot ‘n volwaardige gebruik- en skryftaal.
So eintlik kyk ons hier na die biografie van Afrikaans van die vroegste tye af tot die hede en waar Afrikaans hom nou bevind. Daar word ook gekyk na die ontstaan van woordeboeke in Afrikaans en hoe dit bygedra het tot die groei van woordeskat en standaardisering van die taal. Radio en televisie se invloed op Afrikaans word ook bespreek.
Dis ‘n insiggewende boek wat goeie leesstof is vir almal wat bietjie dieper oor Afrikaans wil lees en die boek is ‘n moet vir almal wat tale studeer.
Verklarende Afrikaanse Woordeboek, F.J. Labuschagne, L.C. Eksteen (Pharos, R350)Die eerste uitgawe van hierdie woordeboek het 70 jaar gelede vir die eerste keer verskyn. Intussen het die Afrikaanse taal en woordeskat aansienlik uitgebrei en is die woordeboek hersien deur Pharos Woordeboeke se redaksiespan en ‘n span medewerkers. En die uiteinde is hierdie negende uitgawe waarin daar meer as ‘n duisend nuwe inskrywings is en meer as 3 000 afkortings.
Ek het ‘n paar vreemde woorde hier gevind wat beslis my woordeskat uitgebrei het: enklise, jeera, pamor, renvooi, spang en xistus. Vir iemand wat verslaaf is aan woordspeletjies en blokkiesraaisels is die woordeboek met sy tienduisende sinonieme, idiome en vaste uitdrukkings ‘n absolute moet op die boekrak.
My Eerste Woordeboek, Maja Sereda (Lapa Uitgewers, R80)Die woordeboek is vol nuttige inligting vir die jongspan. Die kleurryke uitleg maak dit nie net ‘n mooi boek nie, maar ‘n kind sal die woorde soveel makliker onthou met die prentjie-assosiasies.
Die boek begin met die liggaam en wat aangetrek word. Dan word woorde bespreek oor die huis se vertrekke soos die slaapkamer en badkamer. Daarna kom alles te ete aan die beurt. Alle onderwerpe wat vir kinders van belang is, soos skool, partytjies en verjaardae en nog ‘n klomp ander goed word beskryf. Woorde is in vier tale opgeskryf: Afrikaans, Engels, Xhosa en Zoeloe. So leer die jongspan maklik die woorde in vier verskillende tale. Wat dit nog makliker maak, is die oulike bypassende prentjies.
Dit is ‘n moet-hê-boek vir alle jong kinders wat begin leer praat en skryf. – Monique Bolton
Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom, Anton Prinsloo (Pharos, R320)Dis ‘n lekker nuttige boek vir almal in die gesin om te hê. In die uitgawe is meer as 3 000 nuwe inskrywings van spreekwoorde uitgelê.
Van die eerste uitdrukking, “Die aapstuipe kry” tot die laaste een, “‘n wysneus wees” , is daar altesaam 11 000 uitdrukkings in Afrikaans met die Engelse ekwivalente. ‘n Verduideliking van die spreekwoord en maniere waarop dit gebruik kan word, word ook gegee. Jy hoef nooit weer te wonder wat ‘n spreekwoord beteken nie, jy kan net hierdie boek oopslaan en dit naslaan. Daar is ‘n maklike indeks om die spreekwoorde in Afrikaans en Engels na te slaan. Die oorsprong van die spreekwoorde word ook uitgelê.
Dit alles verskaf hope leespret en plesier vir die hele gesin. – Monique Bolton