Uitwerking van klimaatsverandering op insekte kan landbou ook raak(Foto: pixabay) Veranderinge in temperature én reënvalpatrone weens klimaatsverandering kan oor die volgende dekades ŉ beduidende invloed hê op die voorkoms van motte en skoenlappers in Afrika. Dít volgens ŉ studie wat aan die Universiteit Stellenbosch (US) se Departement Bewaringsekologie en Entomologie gedoen is en in die vaktydskrif Ecological Modelling verskyn het. Daarvolgens kan die gebiede waarin sekere spesies wat in meer gematigde streke voorkom, met tot 72% krimp. In die artikel in Ecological Modelling stel dr. Madeleine Barton ook ŉ nuwe model voor wat ander navorsers kan gebruik om die uitwerking van klimaatsverandering op vlinders en motte in Afrika te bestudeer. Die studie is beplan en voltooi terwyl Barton nog ŉ nadoktorale navorser in die US se Departement Bewaringsekologie en Entomologie in die Fakulteit AgriWetenskappe was. Sy het dit voltooi in samewerking met prof. John Terblanche van die universiteit se Departement Bewaringsekologie en Entomologie, en ŉ voormalige US-kollega, prof. Brent Sinclair, wat deesdae verbonde is aan die Western University in Kanada. “Bitter min navorsing is al gedoen oor die uitwerking van klimaatsverandering op Afrika se Lepidotera (wat skoenlappers en motte insluit). Soortgelyke inligting is wel al beskikbaar vir spesies op ander vastelande,” het Terblanche gesê. Sy navorsing fokus op die uitwerking wat klimaatsverandering kan hê op die verspreidings- en bevolkingsdinamika van landboupeste en insekte wat siektes oordra, soos tsetsevlieë. “Dis belangrik om insekte te bestudeer, want die landbousektor is bekommerd oor hoe klimaatsverandering die verspreiding van peste en insekte wat gewasse bestuif, kan beïnvloed. Die uitkring-effek daarvan kan voedselsekerheid beïnvloed. Talle insekspesies speel ook ŉ rol in die verspreiding van siektes. Veranderinge betreffende die streke waar hulle voorkom, kan ook implikasies vir ons gesondheidstelsel inhou,” het hy gesê. Barton het ŉ prosesgebaseerde klimaatvoorspellingsmodel ontwikkel. Terblanche het gesê dit is die eerste klimaatmodel wat spesifiek ontwerp is om die uitwerking van temperatuurveranderings én reënval op die toekoms van Afrika se skoenlappers en motte te voorspel. Soortgelyke modelle bestaan vir ander wêreldstreke, soos Europa, Noord-Amerika en Asië. Barton se model is vrylik beskikbaar en gratis om te gebruik deur ander wetenskaplikes wat data oor die fisiologie en verspreiding van Afrika-spesies beskikbaar het. Die model oorweeg nie net moontlike toekomstige temperatuurveranderings nie, maar ook die invloed wat veranderende reënvalpatrone en droogtes op insekte kan hê. Dit is onder huidige klimaatstoestande getoets, asook die scenario wat teen 2050 verwag word. Die model is getoets met beskikbare data van twee endemiese Afrika-spesies: ŉ bekende landboupes, die Busseola fusca, wat op gewasse gevind word, en die skoenlapper Bicyclus anynana. “Om meer akkurate voorspellings te kan maak, is dit beter om temperatuurveranderings asook die beskikbaarheid van water in jou modelle te gebruik. Dis nodig, want hierdie elemente beïnvloed die voortbestaan van spesies verskillend. Hoe klimaatsverandering die verspreiding en bevolkingsdinamika van ŉ insek oor die hele vasteland heen sal beïnvloed, hang baie af van die organisme se fisiologiese vermoë om spesifieke toestande te hanteer,” het Barton verduidelik. Die navorsers het bevind dat hoër temperature en veranderende reënvalpatrone in sommige gevalle die verspreidingsgebied van party Afrika-skoenlappers en motspesies met tot 72% kan laat krimp. Die verspreidingsgebied van spesies soos die mieliestamboorder (Chilo partellus), wat nie hoër temperature goed verdra nie, kan met die helfte krimp. Spesies wat gevoelig is vir koeler temperature en droë toestande kan weer oor groter gebiede aanpas namate temperature en reënval styg. Daar word voorspel dat spesies in die noordelike dele van Afrika kuswaarts en na hoërliggende gebiede sal verskuif om strawwe klimaatstoestande te systap. Die verspreidingsgebied van spesies in die suidelike dele van Afrika sal waarskynlik krimp. “As ŉ mens slegs na temperatuur as maatstaf kyk, lyk dit asof spesies in die trope die gevoeligste vir klimaatsverandering gaan wees. Ons modelle wys egter dat wanneer neerslagpatrone sou verander, dit ook ŉ invloed op spesies in gematigde streke gaan hê,” het Sinclair gesê. “In die toekoms kan die wisselwerking tussen uiterste temperature en droogtes ŉ groot uitwerking hê op insekte in Afrika en elders.”