Groepe slaags oor Namakwalandse diamanteDelwers by Kleinsee in Namakwaland. Foto: Verskaf Daar sal na verwagting vandag uitspraak gelewer word oor ŉ hofaansoek van De Beers om mense te verbied om voort te gaan met onwettige delwery in ou slote van die maatskappy by die Namakwalandse dorpie Kleinsee. Dié onwettige delwery by Kleinsee het reeds verlede jaar begin en sedertdien stroom plaaslike inwoners en fortuinsoekers uit ander provinsies na die gebied in ŉ hoop op kitsrykdom. Intussen word daar baklei oor wie die onderskeie “delwersgroepe” verteenwoordig en wie nou eintlik hul belange bevorder. Een van dié mense wat die leierskapposisie oor die delwers aan homself wil toe-eien, is Amos Palori, ŉ verteenwoordiger van die Komaggas/Buffelsrivier-gemeenskap. Die ander is Paulus Swartbooi, kaptein van die Boesmans. Verder word beweer die sogenaamde “delwerskomitee” is nie verteenwoordigend van die gemeenskappe nie. Baie plaaslike inwoners wil weet deur wie en hoe hulle gekies is. Een van die delwers het anoniem vertel dat Palori en Swartbooi groepe delwers het wat vir hulle delf. “Hierna verkoop hulle agterlangs die diamante aan Portugese. Hulle is skatryk en ry nuwe karre,” sê die delwer. Jay Dee Cloete, ŉ gemeenskapslid, meen die inwoners van Kleinsee ly die meeste onder die toestroming van onwettige delwers, terwyl faksies onderlangs met mekaar bots en verdeeldheid saai. Intussen is Swartbooi ook in ŉ bekgeveg betrokke met DA-LP Veronica van Dyk. Volgens Van Dyk het Swartbooi ŉ vete met haar omdat sy vra dat die wet gerespekteer moet word, sodat mense in veiligheid kan delf vir markverwante diamantpryse. Paulus Swartbooi (met sy rug na die kamera) praat met die delwers by Kleinsee. Foto: Verskaf AfriForum het ook vroeg vanjaar ŉ haatspraakklag teen Swartbooi ingedien omdat hy glo verskeie rassistiese uitsprake teenoor wit mense op sy Facebook-profiel gemaak het. Hy het glo gesê dat De Beers en “die klomp wit rassiste in Kleinsee” moet skoert. Die plaaslike inwoners beskuldig intussen vir Swartbooi dat hy daarvoor verantwoordelik is dat “elemente” van oral in die land na Kleinsee gestroom het. Swartbooi voer aan dat almal wat hier in die diamantbedryf betrokke is “basies smokkelaars is” en dat elke ou met die diamante wat hy opgrawe, kan doen wat hy wil. Hy erken hy het mense van buite die provinsie genooi om “te kom deel in die rykdom van Suid-Afrika”, maar voer aan dit was om ŉ sterker magsbasis te hê om teen die polisie en De Beers se veiligheidsbeampte te baklei wat delwers by Kleinsee in hegtenis wil neem. Swartbooi sê hy het ook mense genooi om vandag na Springbok op te ruk om die hofuitspraak aan te hoor oor wie toegelaat sal word om op Kleinsee te delf. Victor Cloete, voorsitter van die Kleinsee Gemeenskapsforum (KGF), sê intussen hy is bitter teleurgesteld in Godfrey Oliphant, die adjunkminister van mineralehulpbronne. “As regeringsverteenwoordiger het hy mense aangemoedig om onwettig te gaan delf. Dit is niks anders nie as opportunistiese muntslanery uit ŉ plofbare situasie. Dit sal ernstige nagevolge vir die hele Namakwaland inhou,” sê Cloete. Oliphant het verlede jaar tydens sy November-besoek aan Namakwaland oor die plaaslike radiostasie, Radio NFM, glo gesê dat almal maar kan gaan delf as hulle wil. Volgens Cloete was die KGF nog nooit teen die delwery nie, maar hulle veg vir ŉ gereguleerde wettige proses, sodat die plaaslike inwoners uiteindelik maksimale voordeel hieruit kan trek.