Skedel sê: 'Ons was nie alleen' | Netwerk24
Polisie het nie ‘tyd gehad om terug te skiet’
Die polisiebeamptes wat aangeval is in ’n polisiekantoor in die Oos-Kaap het nie tyd gehad om ’n skoot te skiet voordat drie van hulle doodgeskiet is nie.
Vermiste paar se motor gevind, terreur ondersoek
Die verlate voertuig van ’n Kaapse egpaar wat op 12 Februarie vermis geraak het, is Woensdagoggend in die noorde van Durban gevind. Waar die egpaar is, is steeds onbekend.
Klaasen vou Indië met 7 (!) sesse
As enigiemand voor Woensdagaand se tweede T20-stryd tussen Suid-Afrika en Indië in Centurion nog gewonder het of Heinrich Klaasen op die grootste verhoog hoort, wonder hulle sekerlik nie meer nie.
‘Stryd van wêreld se beste snelboulers’
Die toetsreeks tussen dié twee snelboulaanvalle op die aarde. Dít is hoe David Saker, Australië se boulafrigter, die komende reeks van vier toetse in Suid-Afrika beskryf.
Woensdag se voorgestelde begroting is ’n voorbeeld daarvan om van die armes te steel om die rykes te steun. Dit is allesbehalwe ’n “Robin Hood”-begroting.
DA en EFF kap hoër BTW
Malusi Gigaba, minister van finansies, se aankondiging dat belasting op toegevoegde waarde (BTW) tot 15% gaan styg, het Woensdag kritiek uit politieke geledere ontlok.
Hoër aksyns stel wynbedryf erg teleur
Die wynbedryf is teleurgesteld in die verhoging van meer as die inflasiekoers in die aksyns wat op wyn betaal word.
Dis mos die Giguptas wat ons geld ‘VAT’
Met Malusi Gigaba se eerste (en laaste!) begrotingsrede is Jan en San Alleman se sak nogmaals geruk met ’n toename in belasting op toegevoegde waarde (BTW).
Dit moes ’n moeilike begrotingsrede gewees het vir Malusi Gigaba, minister van finansies. Nie net weens die ongewilde aankondigings soos die verhoging in BTW en ’n rits belastingverhogings vir rykes nie, maar veral weens die swaard oor sy kop.
Was my kinders maar soos die Brontë-susters
Dae lank draai die ou volksliedjie tydig en ontydig in my kop: “Hier’s ek weer, hier’s ek weer, met my rooi rok voor jou deur . . .”
‘Pianis se nalatenskap kinders en kuns’
Die akteur Wim Vorster het die pianis Ilse Schumann, wat Dinsdag dood is, onthou met ’n aanhaling uit Stephen Sondheim se musiekspel Sunday in the Park with George.
Ilse Schumann se pad tot die einde
Die Suid-Afrikaans gebore pianis Ilse Schumann, wat die afgelope 25 jaar in Wene, Oostenryk, gevestig was, het haar stempel as solis, kamermusikus, repetiteur en ’n gesogte sangbegeleier in Europa afgedruk.
Deur Elsabé Brits 09 Mei 2017 10:00
Afrika se rykste fossielterrein het nog 'n vonds opgelewer. En die bene is “skitterend volledig”, berig Elsabé Brits.
Dié aankondiging is Dinsdagoggend om 10:00 deur prof. Lee Berger, paleontoloog van die Instituut vir Menslike Evolusie aan die Universiteit van die Witwatersrand (Wits), by die Maropeng-besoekersentrum in die Wieg van die Mensdom gedoen. Altesame 52 wetenskaplikes aan 35 instansies het aan dié nuwe navorsing gewerk wat in die vaktydskrif eLife gepubliseer is.
Die ouderdom van die fossiele beteken dat moderne mense ontstaan het toe Homo naledi ook daar was. Ons was nie alleen in Afrika nie.
“Dit verleen gewig aan die hipotese dat hulle donker, afgeleë plekke gebruik het om hulle dooies te plaas.”
Die bene van albei kamers is byna identies.
Waar was die kern van menslike evolusie? Die enjin wat dit gedryf het?
“Hulle het iets baie besonders met hul dooies gedoen, op twee plekke”.
Selfs al was daar ’n ander ingang soos mense beweer, hoe op aarde het net die hominiede oor ’n baie lang tydperk toegang daartoe gehad? Geen dierfossiele is gevind nie, buiten klein diertjies wat later ingekom het.
Volgens die navorsers is die ouderdom verrassend jonk en ses onafhanklike tegnieke (met dubbelblinding) en 19 mense is gebruik om die datering te doen. Dit is moontlik dat Homo naledi vir baie lank – soveel as twee miljoen jaar – saam met ander spesies in Afrika oorleef het. Hawks het verduidelik omdat die spesie ’n mengsel van primitiewe en meer moderne kenmerke het, het hulle waarskynlik baie lank gelede al ontwikkel.
Drie tande is toe gekies om regstreeks gedateer te word.
Hy sê daar is talle argeologiese terreine in Suid-Afrika wat uit dié tydperk kom, maar dit is nou nie seker wie die gereedskap gemaak het nie. Dit is baie moontlik dat Homo naledi dit kon gemaak het omdat die hand en gewrig – waarvan baie bene gevind is – daartoe in staat was.
“Dit is ’n baie opwindende tyd in argeologie,” sê hy.
“Waar was die kern van menslike evolusie? Die enjin wat dit gedryf het? Al hoe meer bewyse kom na vore dat dit suid van die ewenaar was,” sê hy.
Dr. Marina Elliott, paleontoloog aan Wits, sê die Lesedi-grotkamer was effens makliker om by uit te kom, maar daar was steeds ’n gat van 25 cm in deursnee om deur te wriemel. Daarna moet jy vertikaal in skagte afsak. Nie Hawks of Berger was nog ooit so ver nie omdat hulle te groot is. Berger het al probeer en vasgesit en moes met toue uitgetrek word.
Daar was al drie pogings om DNS uit tande te onttrek, maar dit was tot dusver onsuksesvol. Die span meen die tegnologie vorder vinnig en dit sal in die toekoms moontlik wees.
Berger sê opgrawings op die terrein is gestaak om dit vir die toekoms te bewaar, asook om toekomstige kenners ’n kans te gee om dit met beter tegnologie te doen.
Die fossiele sal tot 28 Mei in die Maropeng-besoekersentrum te sien wees.
Hoe is die ouderdom bepaal?
Die Dinaledi-grotkamer waar die meeste fossiele in 2013 gekry is, is volledig gekarteer (die stratigrafie van die neerslae en druipsteen).
Drie tande is toe gekies om regstreeks gedateer te word. Daar is onder meer radiokoolstof- en paleomagnetisme-datering vir agtergrond gedoen, volgens die navorsing in die vaktydskrif eLife.
Elektronspinresonansie (ESR) wat lae vlakke van natuurlike bestraling in die tande meet, is ook gedoen. Dit kan bepaal hoe lank dit onder die grond was.
Die span het verder uraan- en toriumanalise van die druipsteen in die grotkamer gedoen. Indien die druipsteen bo die fossiele lê, moet die fossiele ouer as die druipsteen wees. Die minimum ouderdom is toe op 236 000 jaar bepaal.
Nog ’n metode wat gereeld gebruik word, is opties gestimuleerde luminessensie (OSL) om klein kwartskorrels wat diep in die neerslae by die fossiele lê te toets om sodoende te bepaal hoe lank hulle in algehele donker was. Die resultate het ooreengestem met die ouderdom van tussen 335 000 en 236 000 jaar.
Die skedel genaamd Neo (“geskenk” in Sotho) is een van 131 fossiele van die spesie Homo naledi wat in ’n tweede grotkamer, genaamd Lesedi, in die Rising Star-grotselsel in die Wieg van die Mensdom ontdek is. Hy was ’n volwasse man en daar is nou bepaal die fossiele is tussen 335 000 en 236 000 jaar oud.Foto: Wits/John Hawks
Die nuwe Neo-skedel van die Lesedi-grotkamer (links) en die eerste skedel (regs) van Homo naledi wat vroeër in die Dinaledi-grotkamer ontdek is. Albei is in die Rising Star-grotstelsel in die Wieg van die Mensdom gekry. Dit is die rykste hominiedfossielterrein in Afrika. Foto: Wits/John Haws
Die volledige skelet van Neo, ’n volwasse man wat in die nuwe Lesedi-grotkamer van die Rising Star-grotstelsel in die Wieg van die Mensdom deur prof. Lee Berger en sy span aan die Universiteit van die Witwatersrand ontdek is. Dit is baie moontlik dat Homo naledi saam met die eerste Homo sapiens kon geleef het.Foto: Wits/John Hawks
Die eerste sowat 1 500 fossiele van Homo naledi wat in 2013 in die Rising Star-grotstelsel onder leiding van prof. Lee Berger van die Universiteit van die Witwatersrand gevind is. Dié aankondiging is in September 2015 gemaak. Nog 131 fossiele is in ’n tweede grotkamer gevind en dié aankondiging is Dinsdag gemaak. Die ouderdom van die fossiele is ook nou bepaal op 236 000 jaar tot 335 000 jaar.Foto: John Hawks/Wits
Dr. Marina Elliott binne-in die nou kronkels van die Rising Star-grotstelsel in die Wieg van die Mensdom, waar nog 131 fossiele van Homo naledi gevind is. Sy het weer gehelp om die fossiele uit te kry.Foto: Wits
Dr. Hannah Hilbert-Wolf bestudeer die druipsteen in nou ruimtes in die Dinaledi-grotkamer in die Rising Star-grotstelsel in die Wieg van die Mensdom.Foto: Wits
Prof. Lee Berger, paleontoloog van die Instituut vir Menslike Evolusie aan die Universiteit van die Witwatersrand en leier van die Rising Star-ekspedisie wat die Homo naledi-fossiele gevind het. Hy het al meer as een keer in dié grotstelsel se nou gange vasgesit. Foto: Wits/John Hawks
Dr. Christa Placzek berei monsters van Homo naledi voor vir datering aan die James Cook-Universiteit in Australië.Foto: Wits
Van die tande van Homo naledi wat vir die dateringsproses gebruik is. Die datum is uiteindelik op tussen 335 000 en 236 000 jaar gelede bepaal, wat beteken hulle kon saam met die eerste Homo sapiens geleef het.Foto: Paul Dirks et al/e-life
Dr. Marina Elliott en dr. Peter Schmid pak Maandagmiddag die fossiele van Homo naledi, wat Dinsdagoggend aan die wêreld bekend gestel sal word, sorgvuldig uit nadat dit van die Universiteit van die Witwatersrand se enorme kluis na Maropeng vervoer is.Foto: Felix Dlangamandla
Dr. Marina Elliott en dr. Peter Schmid pak Maandagmiddag sorgvuldig die fossiele van Homo naledi uit nadat dit van die Universiteit van die Witwatersrand se enorme kluis na Maropeng vervoer is. Dit word Dinsdagoggend aan die wêreld bekend gestel. Foto: Elsabé Brits
Die anatomie van Homo naledi
Hoewel hul brein klein was, was die skedelvorm baie modern en lyk dit baie soos dié van moderne mense.
Hulle was sowat 1,5 m lank en het tot 50 kg geweeg. Uniek aan die fossiele is dat hulle baie dieselfde lyk. Dit is moontlik dat hulle aan mekaar verwant was.
Die vorm van die hand is so dat hulle moontlik gereedskap kon gebruik het.
Die skouers, borskas en bekken is primitief. Die hande en voete is redelik modern. ’n Hand waarvan net een beentjie vermis is, is vroeër gevind.
Hulle sou lang afstande kon loop, wys die voetbene – en hulle sou ook nog ’n bietjie boom geklim het.
Altesaam 300 fossiele is op die Dinaledi-grotkamer se vloer opgetel en 1 200 is opgegrawe. In die Lesedi-grotkamer is 131 fossiele kry.
Die tande is nie primitief nie. Veral die maaltande lyk baie soos moderne mense s’n. (Bron: eLife 2015 en 2017)
Wat is voorheen al in Suid-Afrika gevind?
Suid-Afrika het van die rykste hominiedterreine ter wêreld.
In 1924 is die Taung-kind (Australopithecus africanus) deur dr. Raymond Dart in die hedendaagse Noordwes ontdek. Hy het gewys die hominied het regop geloop en die tande was moderner – die lang slagtande van ’n aap het ontbreek. Dit was die eerste bewys van ’n hominied uit Afrika.
Dr. Robert Broom was vasbeslote om te bewys Dart was reg. Hy het Mev. Ples in 1947 by Sterkfontein in die hedendaagse Wieg van die Mensdom ontdek. Broom het Mev. Ples aanvanklik Plesianthropus transvaalensis ­gedoop, maar by nadere ondersoek het hy gevind dit is ook ’n Au. africanus en haar toe geherklassifiseer.
Little Foot (Australopithecus prometheusis) is in 1997 in die Silberberg-grot by Sterkfontein deur prof. Ron Clark gevind. Dié fossiel is sowat 2,8 miljoen jaar oud. Prof. Phillip Tobias het ook van dié fossiele by Makapansgat in die hedendaagse Limpopo gekry.
Honderde ander Au. africanus-fossiele is oor die jare heen in die Wieg van die Mensdom in Gauteng gevind.
In 2008 het prof. Lee Berger ’n nuwe spesie in Maropeng in die Wieg ontdek. Australopithecus sediba wat 1,97 miljoen jaar oud is, het al meer as 1 000 fossiele opgelewer.
Homo naledi se hand ‘soos geen ander fossiel s’n’