Nuuskommentaar: Minderheidsregte in perspektief(Argieffoto) Is die erkenning van minderheidsregte noodwendig “regs” uit ’n politieke perspektief? In Suid-Afrika het dié persepsie taamlik diep ingeskop omdat ’n vorm van groepregte, deur dit oorvereenvoudig te betrag, by baie op ’n vorm van apartheid kan trek. Die idee bestaan dus by sommiges dat minderheidsregte ’n verskuilde vorm is om wit bevoorregting te verskans. Juis hierdie aspek is al verskeie kere op Maroela Media onder die loep geneem. Van der Stoel ’n regse? Nooit gesien nie! Van der Stoel was ’n senior minister in die linkse kabinet van die bekende Nederlandse premier, Joop den Uyl. As sodanig was hy bykans deurlopend in die voorste linies van die stryd teen apartheid. Maar Van der Stoel het eintlik bekendheid verwerf vir sy stryd vir minderheidsregte, en hierdie deel van sy nalatenskap het sy aandeel in sy stryd teen apartheid prakties verdwerg. Van der Stoel was ook geen frats nie. Internasionaal is dit dikwels linkse regerings wat die stryd om minderheidsregte die hardste veg. Die “klankie” wat minderheidsregte in Suid-Afrika gekry het, spruit, soos aangedui, hoofsaaklik uit ’n wanpersepsie dat minderheidsregte ’n verskuilde manier is om wit bevoorregting te verskans. Liberale se hewige beklemtoning van individuele regte, en individuele regte se gelykstelling aan menseregte self (waarvan dit eintlik saam met minderheidsregte net ’n deel moes uitmaak), het ook tot gevolg dat minderheidsregte dikwels as regs beskou word. In die hande van liberale kan individuele regte soms moeilik verstaanbare gevolge oplewer. In hierdie omgewing word die vryheid van meningsuitdrukking, wat insluit vryheid van spraak en persvryheid, min of meer as die hoogste uitdrukking van vryheid beskou. In die proses byt ’n ander reg, wat op die oog af in ’n liberale omgewing groot gewig sou dra, naamlik die reg op waardigheid sleg die spit af. Veral in die sosiale media was dit ’n behoorlike slagveld, met mense wat dit nie verdien nie se waardigheid wat op die vieslikste manier deur kubertrolle vertrap word. Wat die waarheid is, is kwalik ter sprake. Die wurm oefen bloot sy basies onbeperkte reg op vryheid van denke uit. Toegegee, die wiel het in ’n groot mate begin draai, met verskeie prominente linkses wat kla oor hul reg op waardigheid wat aangetas is. Met die Amerikaanse deelstate Alabama en Missouri wat streng teen-aborsie‑wetgewing aanvaar het (as ŉ tipe strategie om die saak voor die Supreme Court te bring), is daar ’n vreeslike geweeklaag onder linkses. ’n Mens sou verwag dat die linkses, met hul groot steun vir menseregte, waarvan die reg op lewe stellig heel bo, of baie na daaraan moet staan, nie met aborsies tevrede sou wees nie. Die teendeel is egter waar en hulle beroep hulle op die ma se reg op privaatheid. Dieselfde mense wat gekant is daarteen dat ’n moordenaar tereg gestel mag word, het geen sentimente oor ’n onskuldige baba se lewe nie. Die kwessie is natuurlik komplekser as hier uitgedruk – die bedoeling is bloot om te toon dat die grense van menseregte nie altyd ’n eenvoudige saak is nie. So kort na ’n algemene verkiesing waartydens minderheidsregte so ’n belangrike rol gespeel het, is dit miskien gepas om te vra hoe minderheidsregte staatkundig manifesteer? Per definisie streef minderheidsregte daarna om ’n vorm van verteenwoordigende gesag op te lewer, wat kollektief die groep se belange kan verteenwoordig. Trouens, artikel 235 van die Grondwet maak daarvoor voorsiening. ’n Vorm van statutêre verteenwoordiging is egter nie ’n vereiste nie. Uit leserskommentare blyk dit dat heelwat geen nut vir minderheidsregte sien as dit nie met volkome geografiese onafhanklikheid gepaard gaan nie. Voorstelle wissel van baie kompleks tot vreeslik simplisties (en ooglopend onhaalbaar) tot doodgewoon onregmatig. Voorskrifte van die internasionale reg word dikwels geïgnoreer, en uiteraard nasionale wetgewing ook, in pas met die opvatting dat verkiesings geboikot word om sodoende nie “legitimiteit aan die huidige bedeling te verleen nie”. Dit kan aanvaar word dat daar ook diegene is wat hul menings vir hulself hou om nie vir sedisie en aanverwant in die tronke te beland nie. Wat met stellig die grootste sekerheid voorspel kan word sonder om ’n profeet te wees, is dat die behoefte aan selfbeskikking al sterker gaan word namate die radikale stemme van die EFF, die BLF, Ace Magashule, Panyaza Lesufi en ander luidrugtiger word, namate frustrasie groei om die staatskapers binne redelike tyd agter tralies te kry, en brugbou-aksies soos die tegnokratiese bystand en aanbiedinge van sodanige bystand deur o.a. AfriForum, Agri SA en die TLU SA minagtend weggeklap word. Om die begrip “minderheidsregte” as verskuilde apartheid, agterlik, regs of verspot te probeer tipeer, gaan eenvoudig nie werk nie. Daar is bykans nie ’n land in die wêreld wat dit nie op die een af ander skaal toepas nie. Daar is die bekendes soos Groot Brittanje, Switserland, Italië, Nederland (met die Friese), Indië, Nieu-Seeland, die VSA, Ethiopië ens. Konflik neig juis om te trek na lande waar minderheidsregte nie erken word nie, of selfs onderdruk word.