Is die tyd ryp vir ‘Vrye Afrikaans’? - Afrikaans.com
Is die tyd ryp vir ‘Vrye Afrikaans’?
Is die tyd ryp vir…
Die verskuiwing en groei in die opvattinge oor Afrikaans hou diep verband met ’n beter begrip van die herkoms van die taal. Die boustene van Afrikaans was dus die onderwerp tydens vanjaar se paneelbespreking by die taalmaandvieringe in die Paarl. Die geleentheid is deur die Afrikaanse Taalraad (ATR) en die Afrikaanse Taalmonument en -museum (ATM) moontlik gemaak.
Praat… skryf… spel JOU Afrikaans… “Standaardafrikaans is vriendelik en behoort aan elkeen wat die taal praat. Standaardafrikaans is nie ’n dialek nie… dis ’n ding wat gemaak word deur sy sprekers. Dit is ’n vriendelike kommissie wat Standaardafrikaans maak. Hulle kan hom maak soos sy sprekers wil hê dit moet lyk… maar ons moet die ding doen. Ons moet hulle rede gee om dit anders te maak.”
– Prof. Christo van Rensburg.
Afrikaans is ’n familie van dialekte. Die Afrikaanse spreektaal lyk anders as Standaardafrikaans (wat ons ken as die Afrikaanse skryftaal). Afrikaanse flaaitaal, Kaapse Afrikaans en Noordwestelike Afrikaans lyk byvoorbeeld heel anders. Soos ons Afrikaans se voetspoor volg, moet ons sover moontlik rekening hou met die tekens van al sy verskillende dialekte/variante. Klik vir die Afrikaans.com Oorsprong van Afrikaans – ‘n tydlyn.
Koester ons taalskat
Op die paneel: Donique Cloete, Anzil Kulsen, prof. Christo van Rensburg en Rian Cloete (gesprekleier).
Die paneel het bestaan uit prof. Christo van Rensburg, taalkundige en skrywer van So kry ons Afrikaans. Hy het gesels oor Khoi-Afrikaans en die kontaktaal wat na regte reeds sedert 1595 aan die Kaap ontwikkel het. Die Khoi-Khoin het meer as ‘n eeu voordat Afrikaans vir die eerste keer neergeskryf is die fondament gelê vir wat later as Afrikaans sou ontwikkel. Van die vroegste Afrikaans wat gepraat is, was deur die slawegemeenskap aan die Kaap en dit is beȉnvloed deur hul moedertale.
Hashim Salie, voormalige president van die South African Hajj and Umrah Council, het gesels oor die vroegste godsdienstige geskrifte in Afrikaans – van die vroegste vorme van geskrewe Afrikaans. Aangesien die meeste van hierdie sprekers die Islamitiese geloof aangehang het, is hul Afrikaans sterk deur Arabies en die Moesliemkultuur ingekleur. Slawekinders het hul geloof in die Kaapse omgangstaal aangeleer en het dit neergeskryf, maar met Arabiese letters. Spesiale simbole is ontwikkel om die klank van die taal foneties te kon skryf.
Hierdie uittreksel van die voorblad van die “Afrikaanse Patriot” het een woord wat baie na aan my hart is;“baiang”. Die redakteur in 1875 gebruik hierdie woord wat in Standaardafrikaans “baie” geword het. My oorle ouma en ma en galiefa het dit nooit anners as “baiang” gebruik nie. Dit is vir my ’n personifisering van my eie taalgebruik en in my rol as prediker, gebruik ek dit steeds.”
Afrikaans in Arabies
Vote vir Mister Oulsoon
Hy gaat syn beste doen vir die
Koolooniyal syn weriks mese
Elke moslem in Kape land moet 4 votes vir Mister Olsen gee, oordat hy sy Kaapse werk los ten voordeel van Kapenaar.
Anzil Kulsen skryf jeugboeke en kortverhale wat in die Noord-Kaap afspeel.
Uitdrukkings en hul betekenis
Anzil Kulsen skryf jeugboeke en kortverhale wat in die Noord-Kaap afspeel en gebruik Afrikaans eie aan die omgewing. Haar belangstelling is die kreatiewe skryfkuns en die rol wat dit speel in die bewaring van dialek. Sy is ’n projekorganiseerder by die ATKV en bevorder kreatiewe skryfkuns in haar streek. “Deur middel van my skryfwerk probeer ek ’n stem bied aan gemeenskappe wat op verskeie wyses gemarginaliseer is. Die optekening van stories en unieke woorde wat in die verlede gebruik is, die invloed van Nama op ons taalgebruik en selfs nuutskeppings as gevolg van invloede van ander tale in my omgewing is vir my belangrik.” Sy vra:
Kry die subvariëteite van hierdie variëteit van Afrikaans genoeg blootstelling en erkenning?
Hoe kan sprekers opgelei en aangemoedig word om hul stories/erfenis/kultuurgoed in hul unieke dialek en sosiolek op te skryf?
Word taal- en kultuurtrots gestrem deurdat opvoeders in skole leerders ontmoedig en selfs kritiseer as hulle hul eie dialek gebruik?
Nuutskeppings behoort konsekwent dieselfde in tekste gespel te word totdat dit in woordeboeke opgeneem word.
Donique Cloete, ’n honneursstudent by die Universiteit van Wes-Kaapland is ’n boorling van die Noord-Kaap en haar belangstellingsveld is Kaapse Afrikaans. “Kaaps is ’n waardige, talige genuanseerde en lewenskragtige manifestasievorm van Afrikaans. Dit is een van die oudste variëteite van Afrikaans. Kaaps word voorgehou as ’n variëteit van die dialekbundel Suidwestelike Afrikaans, wat as ’n vorm van Omgangsafrikaans histories teruggryp na die sewentiende-eeuse invloed van slawe op die vorming van Afrikaans en wat tans grootliks manifesteer as ’n sosiolek wat met die werkersklas van die Kaapse Skiereiland geassosieer word.”
“Kaaps is ‘diep en straight met curves”… Wat Kaaps so eie aan dié streek maak, is bv. die gebruik van ge- saam met Engelse woorde bv. ge-cheat, ge-strike en die eiesoortige gebruik van woorde om na dinge/mense te verwys: gangsters vir bendes; jintoe vir prostituut; goose vir meisievriend.
Donique sê Standaard- en Omgangsafrikaans is organies met mekaar vervleg. “Baie oningeligtes verkeer onder die wanindruk dat Standaardafrikaans hoër aansien geniet as ’n variëteit soos bv. Kaapse Afrikaans. En hiermee assosieer ek my nie! Afrikaans ís nie vir my Afrikaans as ál die variëteite nie genoeg erkenning kry nie. Vir baie oningeligtes is Standaardafrikaans die “regte” Afrikaans en staan Omgangsafrikaans… Kaapse Afrikaans, in die skaduwee van hierdie “regte” Afrikaans. Maar eintlik is Standaardafrikaans daardie Kaapse Afrikaans, daardie Omgangsafrikaans wat gestandaardiseer is…”
My Afrikaans lyk so…
“Ek het nog nooit meer energie in en om en oor die taal beleef nie. Almal skep. Almal integreer. Daar is moeilike vrae. Daar is verfrissende antwoorde. Almal ondersoek beter en wyer en dieper…”
– Gielie Hoffmann (Ambassadeur vir Afrikaans).
Drie perspektiewe – ’n gedeelde liefde vir Afrikaans.
Hendrik Theys, ondervoorsitter van die Afrikaanse Taalraad en trusteelid van die SBA (Stigting vir die Bemagtiging deur Afrikaans), Kaptein John Cornelius Witbooi, Namastamhoof, oudonderwyser en vurige voorstander van die bemagtiging van kinders deur taal asook Kaptein Francisco McKenzie (Autshumao of Kaptein Mackie) van die Wes-Kaapse Khoisan-wetgewende raad gesels oor hul Afrikaans.
Taalmaandvieringe – Toringkerkgemeentesaal Paarl
Fatima Allie (Ambassadeur vir Afrikaans), nuutverkose ondervoorsitter van die Afrikaanse Taalraad en Astrid de Vos (Dagbreek Trust).
Namastamhoof – John Cornelius Witbooi
Willa Boezak (DAK) en Danny Titus (ATKV) – Foto: LitNET.
Michael Jonas, direkteur van die ATM en Willem Botha, uitvoerende redakteur van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal. Foto: LitNET.
Conrad Steenkamp (Afrikaanse Taalraad), Fatima Allie (SBA en Afrikaanse Taalraad) saam met Japie Gouws (voorheen van die ATKV).
Kategorieë Taal, TaalnuusDeur Afrikaans.com 11th Januarie 2018 Lewer kommentaar
VorigeVorige post100 Afrikaners wat Afrikaans bevorderVolgendeVolgende postJohnny Clegg in Afrikaans…