Kronkel-kerkpad - Diskoers
"Soos ons vadere vertrou het, leer ook ons vertrou, o Heer –
Met ons land en met ons nasie sal dit wel wees, God regeer."
Dit is asof daar 'n herlewing in die Afrikaner as geheel inisieer word wanneer Versoeningsdag aanbreek. 'n Nostalgiese blik op ons herkoms is aan die orde van die dag, maar as jy vir Horak vra, laat hy met graagte dieselfde kalklig wat om 12:00 op die senotaaf val, ook op die duister kronkelpaadjies van die modernisering van die Afrikaner skyn.
Hoewel Die Voortrekkers se geliefkoosde mantra soos 'n kindergebed resiteer word wanneer Afrikanerskap en Christenskap as onderwerpe voorgestel word, wonder ek of die einste ABC-van-die-lewe-vaandeldraer enigsins die laaste versreëls van Die Stem herken het. Is dit gewoon propaganda wat deur 'n geïndoktrineerde, kwynende, Vaderlandliewende Grensoorlogveteraangenerasie aangepor word en jaarliks vlam vat? Of is dié herlewing 'n opregte vernuwing in mening oor wat dit beteken om Afrikaner te wees? Was hulle vanuit die staanspoor nougeset toegewyd aan die herkoms van taal, kultuur en tradisie of word hulle vir 'n oomblik opgesweep?
Die verskeidenheid dogmas wat oor die jare heen deur die Kerk ingeneem, en soms kort daarna in retrospek verwerp is, het verwarring in die Afrikaneridentiteit gevestig. Die Afrikaner, wat homself deur mooiweer en onweer by die Kerk skaar, word in onsekerheid gedompel. Word daar afgekondig dat die koeël deur die kerk is, of word standpunt as gevolg van aanstoot ingeneem?
Hierdie verwarring het myns insiens tot die gematigde skeiding van die volk gelei met 'n apatiese, agnosties-neigende Afrikaner aan die linkerkant en 'n bombastiese, Bybelswaaiende Boer aan die regterkant. Dit het egter die progressiewe ploeteraar wat na die middeweg smag, vergete gelaat. Dit is dan ook in hierdie verlate kronkelpad van vroeër, waar die meerderheid van die Afrikanervolk hulself tans bevind.
Ofskoon dit maklik is om die blaam op die Kerk te plaas as gevolg van die prominente verskil tussen stagnerende, oudmodiese tradisie en die heiden se liberalisme, is dit tog juis daardie einste tradisies waarin die Afrikaner steeds sy identiteit vind. Menige Afrikanerjeugdige meen dat haar identiteit nie net in een van die gereformeerde susterkerke lê nie, maar ook in haar taal en kultuur wat dikwels onderling insluitend is.
Afrikaans is nie net 'n spreektaal, voertaal, gebedstaal of ampstaal nie. Afrikaans is die basis van 'n kultuur wat die taal as steunpilaar ag. 'n Steunpilaar wat soepel, dog star is, en vernuwend relevansie behou. Die bywerking en vernuwing van 'n woordeskat wat gunter al as omvangryk beskryf is, verseker dat Afrikaans blywend is, nie net as kommunikasiemiddel nie, maar ook as skeppingmiddel vir 'n verskeidenheid professies. Afrikaans se smeebaarheid en uitbreiding is destyds ten toon gestel deur die gedetailleerde en omvattende vertaling deur Prof. Du Toit en daar word steeds woekerend mee gespog. Maar al kan daar redeneer word dat Afrikaans uit Calvinistiese agendas gebore is en dat die oorsprong daarvan in die Kerk se boesem lê, het die destydse "nog 'n bietjie slaap, nog 'n bietjie sluimer" van die Kerk Afrikaans ingedoen.
Sowaar as wat kerkvors padda is, moet daar nederig erken word dat die Kerk die kern van Afrikanerskap is. Ofskoon die verlede die hede noemenswaardig geskend het, sit die Natte en die Sappe lang mekaar op 'n krakende kerkbank op Kersdag. Sonder om te blik of te bloos, word hoofde in erkentlikheid geknik waarna daar oor koeitjies en kalfies geklets word 'wyl die koster die koffiepotte kook'. Dit is Afrikanerskap. Dit is die tradisies wat onwillekeurig onderhou word deur Jan Alleman. Die Kerk skroom nie om sinoniem te wees met die Afrikaner nie, maar om deur apatie jou herkoms as Afrikaner te ontken, beteken dat jou kerk, as klipchristen, uit is.
Die nulde wet van termodinamika dikteer dat wanneer 'n liggaam A in termiese ewewig met liggaam B is, en liggaam B in termiese ewewig met liggaam C is, is liggaam A en C ook in termiese ewewig. Myns insiens beskryf dit ook die verband tussen die Kerk, Afrikaans en die Afrikaner.
"Hou koers! Hou koers!
Pluk die toekoms, vat my hand."
JW Hurter is tans 'n PhD student aan die Universiteit van Pretoria. JW opper graag sy ongevraagde mening oor filmwese, Vaderlandliefde en sosiale verantwoordelikhede.