Die motto is allereers 'n essensiële element van die heraldiese wapen waar die (slag-)spreuk of devies onder die wapenskild (van 'n ridder, bv.) ook as 'n motto bekend staan.
Verwant hieraan is die lyfspreuk van 'n individu wat as motto 'n gevleuelde woord kies om as 'n soort beginsel of riglyn in sy lewe te dien. In die geval van Marnix van Sint Aldegonde was dit bv. "Repos ailleurs".
Tweedens doen die motto in die literatuur hom voor in die gedaante van 'n kort passasie of frase (gewoonlik 'n aanhaling) wat voor in 'n boek of bo-aan 'n hoofstuk, gedig of opstel as teks geplaas word om in beknopte vorm iets te suggereer van wat die leser te wagte kan wees. Dit het tydens die ROMANTIEK veral dikwels voorgekom, bv. by skrywers soos Van Lennep, Bosboom-Toussaint, Drost, Walter Scott. Ook in Afrikaans sien ons soms hoe 'n roman, verhaal of opstel voorafgegaan word deur 'n aanhaling wat as motto dien. Totius het meermale 'n Bybelteks bo 'n gedig aangebring, en enkele kere vind ons ook motto's bo gedigte van Leipoldt, Elisabeth Eybers, Pretorius, Opperman, Van Wyk Louw, Blum, Cloete e.a. So 'n motto kan miskien iets sê van die inhoud of strekking van die gedig, maar ander kere kan dit 'n wegwyser wees tot die simboliese implikasies van die werk. Soms kan daarmee ook 'n INTERTEKSTUELE spanning opgewek word, soos wat dit bv. met die Totiusaanhaling boaan Opperman se "Ballade van die Grysland" die geval is.
Die kwessie van die motto word gedeeltelik aangeraak deur die ondergenoemde skrywer in sy artikel "Die towenaar in die fles" (in Fyn net van die woord. 1965. Kaapstad: Nasou).