GESLAGTELIKHEID - eCKE (betroubare christelike kernensiklopedie)
GESLAGTELIKHEID of geslag (Engels: “gender”) verwys na die algemene verwag­tings en norme in ’n betrokke gemeenskap oor toepaslike manlike en vrou*like gedrag, karaktereienskappe en rolverdelings. Dit is ’n sosiale, kulturele en godsdienstige konstruk wat mans en vroue van mekaar onderskei en hulle gepaste optrede teenoor mekaar reguleer.
Mans sowel as vroue word baiekeer be­na­deel deur hierdie konstrukte. So bv ervaar mans dikwels werkverlies ook as ’n dubbele verlies aan manlikheid, omdat die algemeen aanvaarbare norm van mans verwag om die broodwinner in die huisgesin te wees. Hierdie selfde norm ontneem baie vroue toetrede tot die for­mele arbeidsmark en maak hulle op hulle beurt ekonomies afhanklik van mans. Saam met hierdie ekonomiese afhanklikheid, verloor baie vroue hulle outono­miteit tot besluitneming oor spesifieke sake wat hulle lewe raak. Arm vroue is besonder kwesbaar in hierdie verband.
Hierdie diskoerse oor vroulikheid en manlikheid eis ook sy tol op psigiese en emosionele vlak van beide geslagte. So word bv van mans verwag om aggressief en kompeterend in die openbare sfeer hulle eie eer en dié van die volk, maatskappy of familie te verdedig, teenoor die ideale vrou wat gestereotipeer word as selfopofferend, inskiklik, diensbaar en emosioneel. Hierdie stereotipering kan aanlei­ding gee tot frustrasie, depressie en minderwaardigheidsgevoelens.
Baie teoloë bevraagteken ook die ge­slagtelikheid van God as óf manlik óf vrou­lik en verkies om God te personifiseer in ter­me van manlike én vroulike karaktereienskappe. Omdat God soveel méér is as manlike en/of vroulike eienskappe, verkies teoloë in bv die mistieke tradisie, om metafories (Kyk by: Metafoor) oor God te praat.
Veral vroulike teoloë voel sterk dat, wanneer sosiale, kulturele en godsdienstige konstrukte “geslagtelikheid” inpalm ten bate van een geslag, dit aanleiding kan gee tot seksisme, diskriminasie en magsmisbruik. Dit regverdig daarom bevraagteke­ning deur die Christelike gemeenskap, om­dat klasse-, kulturele, ekonomiese en ge­slagsonderskeid in die Christelike tradisie opgehef word deur ons eenheid in Jesus* Christus* (Gal 3:28). (Kyk ook by: Geslagsgelykheid.)
Vir verdere lees: MD Jobson 2000. The Intersections of Gender, HIV/AIDS and Human Rights. Pretoria: University of Pre­toria Centre for Gender Studies; CM LaCugna (red) 1993. Freeing Theology: The Essentials of Theology in Feminist Perspec­tive. New York: HarperCollins Publishers.
GESLAGSVERANDERING «» GESNEDE BEELD