Eskom op dreef vir groot opknapping by KoebergDie Koeberg-kernkragsentrale. (Argieffoto) Eskom het vandeesweek bevestig dat ŉ stoomopwekker wat in China vervaardig word, by die aanleg laat val is en tot vertragings met opknappingswerk by Suid-Afrika se enigste kernkragsentrale lei. Keith Featherstone, waarnemende hoof- kernkragbeampte by Eskom, sê die voorval het sowat ŉ jaar en ŉ half gelede al plaasgevind. Die eenheid het sowat 30 cm geval toe ŉ arm op die aanleg, wat die eenheid toelaat om te roteer, meegegee het. Die inspeksie van die eenheid wat daarna gevolg het, het lank geduur. ŉ Span onafhanklike kenners moes bepaal of dit aan alle gehaltestandaarde voldoen. Volgens Featherstone is daar beslis dat die eenheid aanvaarbaar vir gebruik is en finale toetse en inspeksies word nou in China gedoen. Die aflewering van die eenheid is dus laat en dit word nou eers op 14 Desember in die land verwag, terwyl instandhoudingswerk aan Koeberg se eenheid 1 al op 8 Desember moet begin. Die instandhoudingswerk sal na verwagting 185 dae lank duur. In hierdie tyd moet die stoomopwekker by die eenheid onder meer vervang word en alle instandhoudingswerk gedoen word. Vyf ander stoomopwekkers het reeds in die land aangekom. Die eenhede word pasgemaak vir ŉ spesifieke plek in die aanleg, maar een van die opwekkers wat reeds in Suid-Afrika is, kan – indien nodig – wel gebruik word in die plek van die eenheid wat in China laat val is, sê Featherstone. Eskom hoop om die Kernkragreguleerder te oortuig om ŉ lisensie vir nog 20 jaar vir die bedryf van die kernkragsentrale toe te staan. Die kragvoorsiener het in hierdie stadium ŉ lisensie om Koeberg tot 21 Julie 2024 te bedryf. (Grafika: Eskom) Featherstone sê talle ander kragmaatskappye het al soortgelyke aansoeke suksesvol ingedien. Eskom het in Julie vanjaar sy verslag oor die aansoek ingedien en die reguleerder sal dit nou hersien voordat ŉ besluit geneem word. Hy sê daar is egter “altyd ŉ gevaar” dat die reguleerder die aansoek kan afkeur, maar dat Eskom alles moontlik gedoen het om te verseker die aanleg is veilig en om die reguleerder daarvan te oortuig. Eskom het reeds sekere kwessies geïdentifiseer wat aandag benodig, onder meer klein wysigings wat aan die aanleg aangebring moet word, asook programme om te verseker die aanleg kan ná 2024 steeds veilig bedryf word. Eskom het aanvanklik ŉ lisensie gekry om Koeberg, die enigste kernkragsentrale op die vasteland, vir 40 jaar te bedryf. Bouwerk aan die aanleg by Duynefontein net buite Kaapstad, het in 1976 begin en eenheid 1 het in April 1984 by die nasionale netwerk ingeskakel, met eenheid 2 wat in Julie 1985 aanlyn gebring is. Die twee eenhede kan gesamentlik net meer as 1 800 MW lewer. Danksy Koeberg se sterk en konserwatiewe ontwerp kan elke element van die kragsentrale, behalwe die reaktorhouer, boonop vervang word. ‘Onvoldoende kennis’ Die instandhoudingwerk by Koeberg het die afgelope ruk aanleiding gegee tot talle vrae oor die kwessie of Suid-Afrika die vermoë het om ŉ kernkragsentrale in die toekoms veilig te bedryf. Daar is onlangs berig oor ŉ moontlike lekkasie by die kernkragsentrale. Dr. Wynand Boshoff, die VF Plus se woordvoerder oor minerale hulpbronne en energie, sê weens groeiende kommer oor klimaatsverandering en die bydrae van koolstofgebaseerde elektrisiteit kan kernkrag nie buite rekening gelaat word nie. Hy meen dit kan steeds ŉ belangrike bydrae lewer om ŉ betroubare basislading te verskaf. “Die groot voorwaarde is egter dat ŉ land wat kernkrag wil gebruik, die kundigheid moet hê om dit veilig te kan doen. Suid-Afrika se rekord op dié gebied was tot onlangs baie goed. Sedert die korrelbedkernreaktorprojek beëindig is, het al hoe meer deskundiges egter die land verlaat. “Suid-Afrikaners het verder nie die fiasko rondom oudpres. Jacob Zuma se beplande Russiese kerntransaksie vergeet nie. Die bewese onreëlmatighede in dié verband help nie om skeptici gerus te stel nie. Ook nie die voortslepende krisis by Koeberg nie. “Ongeag die positiewe moontlikhede wat kernkrag inhou, is Suid-Afrika nie meer in ŉ posisie om daaruit voordeel te trek nie,” sê Boshoff. Beurtkrag duur voort Fase 4-beurtkrag geld in hierdie stadium – en sal na verwagting nog tot minstens Donderdag voortduur – nadat Eskom sowat 11% van sy kapasiteit aan beplande instandhoudingswerk afgestaan het en nóg sowat 15 000 MW weens onbeplande instandhoudingswerk verlore is. Verlede week het altesame 42 van Eskom se eenhede uitgeskop en teen gister is 37 daarvan weer aanlyn gebring. Jan Oberholzer, bedryfshoof van Eskom, sê die verliese weens onbeplande instandhoudingswerk is onaanvaarbaar hoog en totdat daar nie bykomende opwekkingskapasiteit by die netwerk gevoeg word nie, duur die moontlikheid van beurtkrag voort.