Skole: Ouers kan Afrikaans help oorleefFoto: YeriLee/Pixabay.com Die besluit van die Laerskool Meyerspark in Pretoria om vanaf 2017 met Afrikaans as onderrigmedium weg te doen, het die kollig opnuut op die oorlewingstryd vir onderrig in Afrikaans geplaas. Die skool se besluit om volgende jaar slegs in Engels onderrig aan te bied, het ouers onkant betrap en talle is besorg oor waar hulle hul kinders volgende jaar heen moet stuur. In Gauteng is dit veral ’n probleem omdat daar ’n tekort aan skole is en goeie skole reeds tot barstens toe vol is. Wat by Meyerspark gebeur, is niks nuuts nie. Talle skole, wat aanvanklik ’n Afrikaans-enkelmediumskool was, het die pad van verengelsing geloop nadat dit na parallel- of dubbelmedium oorgeskakel het. Wanneer dié stap gedoen word, is dit net ’n kwessie van tyd voordat die demografie van ’n skool só verander dat dit uiteindelik uitsluitlik onderrig in Engels aanbied. Baie navorsing is al die verband gedoen en net soveel voorstelle is al gemaak ter behoud van Afrikaans- enkelmediumskole. Die dilemma lê dikwels by ouergemeenskappe wat nie saamstaan om die voortbestaan van Afrikaanse skole te verseker nie. Te dikwels word aan druk van onderwysdepartemente en arrogante amptenare toegegee wat onregmatig by besluitnemingsprosesse rakende taal en ander beleide by skole inmeng. Nog ’n probleem is die verandering in demografie wat uiteindelik tot gevolg het dat daar nie regverdiging vir meer as een enkelmediumskool in ’n bepaalde gebied of distrik is nie. In plaas daarvan dat Afrikaanse ouers leiding neem en in die beste belang van hul kinders besluit om een skool met hulpbronne en getalle sterk te maak, word in verskillende rigtings getrek wat tot gevolg het dat al die skole uiteindelik hul medium van onderrig moet aanpas wat uiteindelik tot verengelsing lei. Ondanks groot druk op Afrikaanse skole, veral ook op die platteland, is daar egter steeds geleenthede vir onderrig in Afrikaans, meen dr. Jaco Deacon, adjunk uitvoerende hoof van die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (Fedsas). In ’n referaat wat hy onlangs by ’n konferensie van die Rapport Onderwysfonds gelewer het, het hy ’n voorlopige prentjie geskets oor hoeveel Afrikaanse skole daar in die land is. Volledige statistieke sal binnekort bekend gemaak word. Voorlopige syfers dui daarop dat daar 2 489 Afrikaanse skole in die land is. Afrikaanse skole veronderstel skole waar leerders in enkel-, parallel- of dubbelmedium onderrig kry. Van die 2 489 skole is 1 274 enkelmedium. Die syfers vir Afrikaans-enkelmediumskole in die verskillende provinsies sien só daaruit: Oos-Kaap (173), Vrystaat (78), Gauteng (137), KwaZulu-Natal (10), Limpopo (15), Mpumalanga (17), Noord-Kaap (184), Noordwes (51) en die Wes-Kaap (609). As Afrikaanse skole (enkel-, parallel-, en dubbelmedium) bereken word tot ’n persentasie van die 27 719 openbare skole oor die hele land, lyk die scenario só: Oos-Kaap (6,31%), Vrystaat (14,42%), Gauteng (12,53%), KwaZulu-Natal (0,83%), Limpopo (1,45%), Mpumalanga (5,6%), Noord-Kaap (56%), Noordwes (7%) en die Wes-Kaap (75,6%). Deacon het daarop gewys dat talle van die land se toppresteerders steeds uit dié skole kom. Enorme potensiaal is steeds in Afrikaanse skole opgesluit wat die intellektuele kapasiteit moet ontwikkel om aan die behoeftes van die land te voorsien. Ondanks druk wat Afrikaanse skole van owerhede kry, ook in terme van die beskikbaarheid van onderwysers en ander personeel, hulpbronne, karige subsidies en onregmatige inmenging in die alledaagse bestuur van dié skole, is hulle steeds in ’n posisie om gehalte-onderrig te bied. Die noodsaaklikheid dat dié skole op alle vlakke bygestaan, ondersteun en versterk moet word, kan volgens onderwysontleders nie onderskat word nie aangesien sowat 80% van openbare skole disfunksioneel is. Ouerbetrokkenheid by funksionerende openbare skole sal nog meer moet toeneem om dié skole in die toekoms te beskerm. Die Solidariteit Beweging het ook vroeër vanjaar aangekondig dat indringend na ’n strategie vir groter selfstandigheid van Afrikaanse skole gekyk word.