Renosters: Stroop of verkoop?Argieffoto: Andrew Taylor/ScienceLine Nagenoeg 700 renosters is in 2018 gestroop. Daar dit darem heelwat minder is as in 2016 en 2017 (1 250 teenoor 700), klink dit na goeie nuus. Dog, deur renosterhoringhandel te wettig, kan die getal tot nul daal. Só skryf dr. Peter Oberem, grootwildboer en renostereienaar. Om 700 vermoorde renosters in een jaar te tel, is bitter slegte nuus. Waarom moet ons die dood van byna twee renosters per dag in Suid-Afrika aanvaar as daar ’n oplossing is? Na my mening – en ek glo honderde ander bewaarders en grootwildboere voel dieselfde – is die logiese oplossing om die renosterhoringbedryf te wettig. Hierdie stap sal die waarde van die lewende renoster weer herstel en eerlike verbruikers van renosterhoring toegang tot wettige en volhoubare produkte gee. Sou Suid-Afrika se suksesverhaal van natuurbewaring op hierdie manier voortgesit kan word, sal mens én dier voordeel daaruit kan trek. Suid-Afrika is die tuiste van 79% van Afrika se algehele getal renosters en sluit wit- en swartrenosters in – sowat 25 600 altesaam. Voeg ŉ mens die eenhoringrenoster van Indië by, loop daar maar slegs 28 000 renosters van alle spesies in die wêreld rond. Byna eenderde van hierdie renosterbevolking word privaat deur grootwildboere in Suid-Afrika besit. Volgens die 2017-opname wat onlangs bekendgemaak is, is 46% van alle witrenosters in Suid-Afrika (sowat 7 500) op privaat wildplase. Te danke aan twee wette is Suid-Afrika een van min lande ter wêreld waar grootwild kommersiële waarde het. Kragtens die Wet op Wilddiefstal (wet 105 van 1991) word die eienaarskap van wilde diere wat in ’n behoorlik omheinde kamp aangehou word, van die staat na die eienaar van die kamp oorgedra. Volgens hierdie wet kan wilde diere privaat besit en daarom ook verkoop word. Omdat sulke transaksies waarde aan die diere verleen, word die diere as bates beskou – iets wat die eienaar bereid is om te beskerm en te bewaar. Dan is die reg om op ’n volhoubare manier die natuurlike bronne (fauna en flora) van die land te gebruik ook in die Grondwet vervat. Die trefkrag van hierdie wetsontwerp is duidelik waar te neem in, eerstens, die dramatiese toename van natuurbewaringsgebiede in Suid-Afrika. Ongeveer 20 miljoen hektaar (sowat 20%) van vroeëre grensgebiede en dikwels verwaarloosde landbougrond is nou privaat wildplase. Tweedens is daar ’n aansienlike toename in wild (van ’n beraamde 500 000 in 1965 tot ongeveer 20 miljoen tans). Meer spesifiek, in 1895 was daar minder as 60 suidelike witrenosters in iMfolozi; teen 1990 het die bewaringspogings van die regering die getal na ongeveer 6 000 laat toeneem. Die skerp styging na die sowat 20 000 witrenosters wat ons tans het, is grootliks te danke aan die verskuiwing van sommige diere na privaat wildplase die oomblik toe dit gewettig is. Ongelukkig het die aantal renosters in die res van Afrika gedurende hierdie tydperk met meer as 80% afgeneem. Tans hou die grootwildboere renosters vir die liefde daarvan aan. Een van die aaklige gevolge van stropery is juis die vernietiging van die markwaarde van die lewende renoster. Dit kos ’n grootwildboer minstens R28 000 per maand om die diere teen stropery te beskerm. Sommige grootwildboere voer hul renosters snags om hulle van die heinings weg te hou. Daarbenewens beloop die onthoring van die renosters elke twee jaar sowat R6 000 per dier. Die eienaar moet natuurlik ’n permit vir die verwyderde horing hê – wat hom ook geld uit die sak jaag – en dié moet veilig bewaar word sodat die eienaar en alles wat aan hom behoort nie aan gevaar blootgestel word nie. Die koste van ’n veilige kluis beloop om en by R3 000 per maand. Benewens bogenoemde onkoste is die inkomstevermoë van renosterplase so te sê tot niet gemaak deur burokrasie. Terwyl die verkoop van renosterhoring nou wettig is, is dit bykans onmoontlik om die nodige permitte van die departement van omgewingsake te verkry. En internasionale handel word steeds en misleidend deur CITES (die Konvensie op Internasionale Handel in Bedreigde Spesies van Wilde Fauna en Flora) verban. Aangesien jag weer gewettig is (hoewel streng beheer), beteken dit dat ’n dooie (gejagte) renoster nou meer werd is as ’n lewende een. Die gesamentlike uitwerking van reuse-uitgawes en feitlik geen inkomste nie het aanleiding gegee tot die verlies van meer as 200 000 ha renosterveld sedert die verbod in 2010 op renosterjag en renosterhoringverkope. Om die renosterhandel te wettig, sal geweldig baie bydra tot die herstel van die waarde van die lewende renoster. Die volgende syfers toon: Enige handel wat gewettig is, maak geweldig sin betreffende die ekonomie van ’n land. Die 20 000 witrenosters van Suid-Afrika kan, byvoorbeeld, ongeveer 30 000 kg horing per jaar lewer, met ’n inkomste van R27 miljard aan die land. Die regering verdien R7,8 miljard in belasting met R19,2 miljard wat na die renostereienaars gaan. Die geleentheid om ’n inkomste uit renosterboerdery te verdien, sal grootwildboere aanmoedig om dié diere aan te hou en met hulle te teel, en só die aantal renosters en natuurbewaringsgebiede laat toeneem. Wat ook van belang is, is dat nie slegs die regering en privaat grondeienaars hierdie voordele sal geniet nie, maar ook gemeenskappe wat renosters op gemeenskapsgrond onder dieselfde bepalings aanhou. Die R600 000 wat een kilogram renosterhoring wat wettig verhandel is, kan lewer, is gelyk aan 17 werkgeleenthede bereken teen die minimumloon vir plaaswerkers. Renosterhoring is ’n erkende bestanddeel in tradisionele Chinese medisyne; dus is ’n mark daarvoor ’n gegewe. In ’n wettige handelsomgewing sal toegang beheer word en weens ’n moontlike afwaartse druk op pryse sal praktisyns voordeel daaruit trek om eerder wettige handelaars as stropers te ondersteun. Wettige handel word ook maklik deur DNS-identifikasie gekontroleer – elke horing wat verwyder word, kan vergelyk word met die lewende renoster wat onthoring is. Met ander woorde, elke stukkie renosterhoring wat waar ook al ter wêreld gevind word, se oorsprong kan opgespoor word – in ag genome dat die onthoring wettig gedoen is en deur die RhODIS-proses (die Renoster-DNS-Indeksstelsel by die Universiteit van Pretoria se Fakulteit Veeartsenykunde by Onderstepoort) gegaan het. Enige renosterhoring (of gedeelte daarvan) wat nie geïdentifiseer kan word nie, is gestroop en sy handelaars kan vervolg word. Die gevolgtrekking wat gemaak kan word, is dat die vraag na onwettige renosterhoring sal daal en uiteindelik heeltemal sal verdwyn. Die antwoord is ’n ondubbelsinnige ja. ’n Renosterhoring kan met ’n massa van 1 kg tot 1,5 kg per jaar groei. Met 20 000 renosters in die land kan Suid-Afrika bykans 30 000 kg (30 ton) per jaar lewer. Toe renosterhoringstropery hoogty gevier het, het stropers 1 250 renosters in Suid-Afrika gedood, met ’n gemiddeld van 5 kg horing elk. Dit bring die jaarlikse vraag na (slegs) 6,25 ton per jaar – veel minder as die land se vermoë om renosterhoring wettig te verhandel. Van groter belang is dat daar geen skade aan die renoster berokken word as hy onthoring word nie – die proses is niks meer as soos om ’n nael te knip nie – en grootwildboere doen dit al ’n geruime tyd in ’n poging om stropery te voorkom. ŉ Mens kan nie anders as om tot die slotsom te kom dat diegene teen wettige renosterhoringhandel óf nie die werklikheid van renosterbewaring verstaan nie óf ’n gevestigde belang in stropery het. Die regering se rompslomp dra ook by tot die vernietiging van die sogenaamde suksesverhaal van natuurbewaring in Suid-Afrika wat daargestel is om op ’n volhoubare manier gebruik te maak van natuurlike hulpbronne (fauna en flora) soos in die Grondwet vervat. Hiermee lewer ek ’n pleidooi aan ons president wat (so glo ek) hierdie kwessie verstaan en die regte stappe sal doen ter wille van renosterbewaring in die besonder en natuurbewaring in die algemeen. En ter wille van alle huidige en toekomstige renostereienaars asook gemeenskappe wat diep in die binneland op gemeenskaplike grond bly. Asseblief, president Ramaphosa, laat jou regering jou help om die verbod op wettige renosterhandel te lig en sien toe dat die burokrate ophou om ons toekoms nek om te draai. Maz’ enethole – Dankie (oftewel, mag jou koeie kalf).