PressReader - Beeld: 2017-05-06 - Die word­vin­nig­ryk­re­sep
Kitsar­moe­de is ’n sterk al­ter­na­tief van kitswel­vaart
Beeld - 2017-05-06 - SAKE - ANDRÓ GRIESSEL Andró Griessel is ’n ge­ser­ti­fi­seer­de fi­nan­si­ë­le be­plan­ner en be­stu­ren­de di­rek­teur van ProVér­te We­alth & Risk Ma­na­ge­ment. Volg hom op T­wit­ter by @An­dro720911. Hy skryf ge­reeld vir Sa­ke.
Wat is die re­sep vir kitswel­vaart?
Laat ons nou maar eer­lik wees, wys my ie­mand wat nie be­lang­stel in die re­sep vir vin­ni­ge wel­vaart nie, en ek wys aan jou ’n leu­e­naar.
Dié soe­ke na die pot goud aan die ein­de van die re­ën­boog is dan ook dik­wels die in­spi­ra­sie ag­ter heel­wat e-pos­se wat ek ont­vang wat soos volg be­gin: “Het jy al ge­hoor van XYZ (voeg e­ni­ge naam wat jy wil hier in)? Ek weet dit lyk te goed om waar te wees, maar ek het ’n bie­tjie huis­werk ge­doen en dit lyk vir my baie be­lo­wend.”
’n On­lang­se brief van ’n kli­ënt sê dan ver­der: “My soek­tog is die vol­gen­de A­ma­zon of Ap­ple, ens.”
Ons kon hier se­ker PSG, Ca­pi­tec of Nas­pers se na­me ook in­ge­voeg het uit ons plaas­li­ke kon­teks.
Dis geen­sins ’n on­sin­ni­ge vraag nie, want die maat­skap­pye hier­bo ge­noem is in­der­daad gel­di­ge maat­skap­pye wat daar­in kon slaag om oor lang tyd­per­ke hul ver­dien­ste te groei in as­tro­no­mie­se tem­po.
Wat volg is my (ef­fens ge­re­di­geer­de) ant­woord aan hom. Mis­kien is dit ’n vraag waar­mee jy al ge­wor­stel het en kan my ant­woord ook vir jou van waar­de wees:
Laat ek be­gin deur te sê ek weet nie wat XYZ is nie, maar as dit nie XYZ is nie, is dit bit­coin of iets der­ge­liks. Deur die eeue heen was daar ge­reeld iets wat ge­lyk het of dit een­vou­dig die swaar­te­krag van die aar­de kan oor­tref en net ho­ër en ho­ër styg.
Be­ne­wens dat saam­ge­stel­de groei teen ’n koers van 100% per jaar of selfs 50% per jaar baie vin­nig ’n wis­kun­di­ge on­moont­lik­heid raak, deur­staan dié “ba­tes” nor­maal­weg nie ra­si­o­ne­le on­der­soek nie.
Maar kom ek pro­beer jou vraag be­ant­woord oor wan­neer en hoe­veel aan­dag jy hier­aan moet gee. Eer­stens, die re­de waar­om ’n mens aan­dag aan so iets sal wil gee, is mos voor die hand lig­gend. Wie van ons sal nie vyf jaar te­rug R100 000 wou be­lê en van­dag is dit R139 mil­joen nie . . . Wat ter­loops is wat ge­beur het met ie­mand wat toe bit­coins ge­koop het.
Die pro­bleem is die vol­gen­de: Bit­coin is na my me­ning ’n droom­beeld en daar sal ’n dag kom wat dit waar­de­loos sal wees. In die meer le­gi­tie­me a­re­na kan ons na die won­der­kin­ders van aan­de­le gaan kyk, soos Nas­pers, Ca­pi­tec, PSG, Te­sla, en­so­voorts. Dié maat­skap­pye het dit reg­ge­kry om oor lang tyd­per­ke (vyf jaar of selfs lan­ger) te groei teen on­ge­veer 40% tot 60% per jaar.
So, ge­stel jy kon die vol­gen­de Nas­pers, Ca­pi­tec of Te­sla i­den­ti­fi­seer, hoe kan jy munt slaan daar­uit?
Die pro­bleem wat die mees­te men­se uit die oog ver­loor, is dat jy ’n we­sen­li­ke ge­deel­te van jou to­ta­le wel­vaart moet “ver­bind” tot so ’n maat­skap­py as jy wil hê dit moet ’n we­sen­li­ke ver­skil maak aan jou to­ta­le wel­vaart.
Wan­neer jy dus die toe­koms­ti­ge wen­ner ge­ï­den­ti­fi­seer het, wat vrek moei­lik is), moet jy ’n groot ge­noeg hap vat dat dit ’n groot ver­skil maak as jy reg is, maar jou nie fi­nan­si­eel ver­nie­tig as jy ver­keerd is nie.
Jy kan ook nie be­kos­tig om te di­ver­si­fi­seer nie. Jy kan by­voor­beeld nie R500 000 vat en vyf toe­koms­ti­ge Nas­per­se pro­beer i­den­ti­fi­seer nie, want die kans dat jy dan wel ge­mid­del­de 50% groei per jaar vir vyf jaar in ’n ry gaan kry, raak weg­laat­baar klein.
Jy moet een perd kies en ’n groot klomp geld daar­op sit. Nou, in jou eie on­der­ne­ming kan jy dit wel doen.
Dit is pre­sies wat Elon Musk ge­doen het met sy on­der­ne­mings en die g­rens tus­sen mil­jar­dêr en ban­krot was in ’n sta­di­um vir hom bit­ter dun.
Ons weet van die paar mil­jar­dêrs soos hy vir wie dit ge­werk het, maar van die dui­sen­de wat nou weer by hul ou­ers in ’n ag­ter­ka­mer­tjie woon, hoor ons nié.
Jou kan­se om dus oor­nag ’n mil­jar­dêr te word deur pas­sie­we be­leg­gings són­der om ook die ri­si­ko te loop dat jy by ie­mand an­ders bak­hand sal moet staan, is bit­ter, bit­ter skraal.
Ten slot­te: Dit is moont­lik om 100 km in 40 mi­nu­te af te lê, en jy sal dit dalk ’n paar keer ag­ter­me­kaar reg­kry, maar as jy dit aan­hou doen, sal dit jou dood be­te­ken.
Soort­ge­lyk: ’n Mens sal dalk een so ’n pro­jek aan­pak of be­leg­ging doen waar jy oor vyf jaar ka­pi­taal teen 50% per jaar ge­groei kry, wat jou waar­skyn­lik net sal in­suig om dit weer te pro­beer en weer te pro­beer tot­dat jy maar weer met niks ein­dig of te­rug is waar jy be­gin het.
Sien hier­by ’n voor­beeld van hoe die uit­koms­te sal lyk vir ie­mand wie se to­ta­le wel­vaart R10 mil­joen is en be­reid is om 5% (R500 000) heel­te­mal te ver­loor en der­hal­we in so ’n pro­jek te stoot.
Hoe be­ter ge­fi­nan­sier jy is en hoe meer sur­plus­ka­pi­taal jy het, hoe ’n gro­ter ver­hou­ding kan jy na­tuur­lik wel op ri­si­ko plaas om “Lot­to-kaart­jies” mee te koop en dis dan ook waar­om daar al­tyd ge­sê word “geld maak meer geld”.
’n Paar laas­te pun­te oor bo­ge­noem­de:
■ Die sy­fers kan dra­ma­ties ver­an­der as jy be­reid is om by­voor­beeld 50% van jou wel­vaart op die spel te plaas. Dit is eg­ter ’n twee­sny­den­de swaard en be­hal­we as jy in be­heer is van die on­der­ne­ming waar­in die ka­pi­taal is, is die g­rens tus­sen dom en dap­per hier baie vaag.
■ As jy dink ’n ge­leent­heid waar ka­pi­taal teen 50% per jaar groei, gaan by jou uit­kom via ie­mand wat ’n kom­mis­sie ver­dien om dit aan jou be­kend te stel, dink weer!
■ Die stig­ters van maat­skap­pye ge­noem ge­niet dalk van­dag as­tro­no­mie­se wel­vaart, maar selfs dít het nie oor­nag ge­kom nie. In baie ge­val­le was dit die ge­volg van 20 jaar se swoeg en sweet.
Ons is ge­neig om te kon­sen­treer op die 0,01% van men­se wat wel oor ’n baie kort tyd­jie as­tro­no­mie­se wel­vaart ver­sa­mel het, maar be­hal­we as jy fa­mi­lie van JZ is, is daar on­ge­luk­kig vir die an­der 99,99% geen re­sep vir kitswel­vaart son­der om kitsar­moe­de as al­ter­na­tief te aan­vaar nie.
Die soe­ke na die vol­gen­de uit­mun­ten­de be­leg­gings is am­per soos om die Lot­to te speel – die kans op suk­ses is laag, maar as jy wen, wen jy dalk groot.