Ekonomiese oorsig: Groeikoerse bly laagArgieffoto. Deur Adam Jacobs Internasionaal bly reёle ekonomiese groeikoerse, gemiddeld beoordeel, laag. Daarby is daar nog geen duidelike tekens dat die $-pryse van kommoditeite hul laagtepunte bereik het nie. Trae vraagtoestande, saam met laer kommoditeitspryse en produktiwiteitstoenames, het tot gevolg dat inflasiekoerse, weereens gemiddeld beoordeel, laag bly. Gevolglik bly monetêre beleide uitbreidend met lae en selfs negatiewe rentekoerse, aan die orde van die dag. Plaaslik neig die reёle ekonomiese groeikoers geleidelik swakker. Daarby bly die toename in die nominale bruto nasionale inkomste (BNI), stadiger styg as die nominale finale vraag. Dit het tot gevolg dat die tekort op die lopende rekening van die betalingsbalans in kw4:2015 weer vergroot het. Die inflasiekoers het versnel. Die moontlikheid dat die land se sowereine kredietwaardigheid verder verlaag kan word, bring onsekerheid. Dit alles het die Reserwebank laat besluit om die repo-koers met ŉ verdere 0,25 van ŉ persentasiepunt te verhoog. Die ekonomiese groeikoers in die VSA vertoon een kwartaal beter, om net weer die volgende kwartaal swakker te neig. In die VSA word ekonomiese groei grootliks gedryf deur binnelandse besteding en dié toon nog nie vuurwerke nie, ten spyte van abnormale lae rentekoerse. Daarby het die inflasiekoers wel matig versnel, maar die kerninflasiekoers, wat as norm vir beleidsdoeleindes gebruik word, is steeds laer as 2%. Gegewe die onsekerheid oor die groeikoers en ten spyte van die feit dat indiensname steeds toeneem, het die Fed besluit om vir eers die bankkoers onveranderd te laat. Dit is ook gedoen omdat ŉ rentekoersstyging die VSA$ kan laat versterk, wat groei kan demp. Daar word egter steeds verwagtinge dat verhogings in rentekoerse in die loop van die jaar kan intree. In China bly die groeikoers redelik stabiel op vlakke tussen 6% en 7%. Die owerhede doen dan ook van tyd tot tyd stappe om enige moontlike verlangsaming in die groeikoers teen te werk, wat hoofsaaklik bestaan uit monetêre beleidsoptrede. In die Euro-gebied in totaal bly ekonomiese groei swak. Gevolglik het die Europese Sentrale Bank onlangs verdere monetêre stimulasiemaatreёls aangekondig wat ŉ verruiming van die geldvoorraad, deur hulle eie QE-program, asook ŉ verdere daling in rentekoerse behels, sodat depositokoerse tans negatief is, om besteding te stimuleer wat die groeikoers ook kan onderskraag. In Japan en baie ander lande soos die VK, bly monetêre beleid ook steeds daarop gerig om vraag te stimuleer. Die dilemma vir sentrale banke is dat ruim monetêre beleid – wat nou vir ŉ hele aantal jare van krag is – nog nie werklik tekens van sukses toon nie. Dit bring die ou waarheid weer sterk op die voorgrond, dat besteding met monetêre beleid redelik suksesvol bekamp kan word, maar dat daar geen waarborg is dat dit wel besteding sal verhoog nie. Vertroue speel ŉ groot rol hierin. In hierdie opsig is ŉ ruim fiskale beleid meer doeltreffend, hoewel dit ook in Japan oor die laaste dekade nie die verlangde resultate gehad het nie. Daarteenoor moet mens altyd die vraag vra wat die situasie sou wees indien hierdie monetêre optrede nie geneem is nie. Die wêreld sou waarskynlik in ŉ depressie, gekenmerk deur redelik groot negatiewe groeikoerse met skerp stygende werkloosheid, verval het. Sò beskou, het die beleidsoptrede dus tog ŉ doel gedien. Dit blyk egter ook dat die aanpassings/regstellings in ekonomieё uitgerek word – derhalwe die steeds trae ekonomiese groeikoerse in baie nywerheidslande. Kommoditeitspryse bly in die huidige klimaat steeds laag. Ek kan wel ŉ verbetering voorsien, maar nie weens skerp toenames in besteding nie, maar wel omdat heelwat maatskappye tans teen verliese produseer en dus produksie kan inkort. Selfs in die olie-produserende lande word optrede nou bespreek om produksie te verminder. Op plaaslike vlak verdien veral drie gebeure aandag: Sover dit die statistiek verstrek in die Reserwebank Bulletin betref, gaan ek kortliks slegs die meer belangrike verwikkelinge aandui. Grafika: Verskaf. Die inflasiekoers, soos gemeet aan die hand van die verbruikersprysindeks, het in Februarie jaar-op-jaar gemeet, met 7,0% gestyg. Dit was heelwat vinniger as markverwagtinge. Geadministreerde pryse styg met 11,5%, terwyl pryse van nie-duursame goedere (voedsel, drank, tabak, krag en water, petroleum produkte en mediese en farmaseutiese items), ŉ styging van 9,6% toon. Die VPI, uitgeslote voedselpryse, styg met 6,7% teenooor die 6,1% styging in Januarie. Die styging in Februarie, vergeleke met Januarie, was besonder skerp, aangesien die seisoenaal onaangesuiwerde maandelikse toename van die VPI, 1,4% beloop het. In die geval van voedselpryse was dit 2,1%. Dit verteenwoordig stygings opŉ jaargrondslag van onderskeidelik 18% en 28%. Die produksieprysindeks, wat bestaan uit fabriekswese, mynwese, elektrisiteit, gas en water, asook landbou, met uitvoerpryse buite rekening gelaat, maar invoerpryse ingesluit, se styging was in Februarie 8,4% vergeleke met ŉ jaar tevore. Die styging in Januarie was 6,5%. Die styging in voedselpryse was 24,9% teenoor 23,6% in Januarie, met die prys van elektrisiteit, gas en water wat met 12,6% toegeneem het. Die pryse van finale vervaardigde produkte het met 8,1% gestyg. Hierdie styging in die PPI voorspel niks goeds vir die VPI in komende maande nie. Grafika: Verskaf. Die Reserwebank se besluit om rentekoerse te verhoog moet beoordeel word in die lig van al die voorafgaande gebeure, plus die feit dat politieke gebeure onsekerhede skep en gekeer moet word dat die land se kredietgradering verlaag word. Die repo-koers styg met 0,25 van ŉ persentasiepunt. Dit is hoogs waarskynlik dat die inflasiekoers in 2016 meer gaan styg as die 6,6% wat die Bank voorsien het. Gevolglik kan verdere rentekoersstygings gedrende 2016 verwag word. Die Bank het geen ander keuse as om dit te doen nie, gegewe ook die stygings in arbeidskoste, die swakker wisselkoers, die droogte wat landbou pryse laat styg en uiteraard die wanbalanse in die ekonomie waarna verwys is. As daar nie nou opgetree word om groter ewewig in die ekonomie te verkry nie, kan latere stygings in die inflasiekoers dalk heelwat hoёr wees, wat die Bank mag laat besluit om rentekoerse selfs meer te verhoog as wat andersins die geval sou wees.