U Kaldi die bokwagter was self ’n bok vir sports. Nadat hy op ’n dag gesien het hoe sy bokke alte plesierig bokspring—blykbaar omdat hulle die rooi bessies van ’n sekere blinkblaar-struik gevreet het—het ook hy van nuuskierigheid aan die rare rooi opkikkers begin proe-proe.
Kort voor lank was dit ’n regte bokjol soos Kaldi saam met sy bokke gedans het. Praat van wilde peuselgoed met woema!
Hierdie koddige tafereeltjie sou hom omstreeks 850 n.C. in Ethiopië in Afrika afgespeel het. Kaldi het ’n monnik van sy ervaring met die bessies vertel, wat op sy beurt ander monnike daaromtrent ingelig het. Spoedig het hulle vasgestel dat die vruggies gehelp het om hulle wakker te hou gedurende die lang ure wanneer hulle hul gebede moes doen.
Die bessies het gekom van wat ons vandag die koffieplant noem. Mettertyd is die pitte van die bessies gebrand, gemaal en treksels daarvan gedrink, en só het die gebruik van koffie van klooster tot klooster versprei, regdeur Ethiopië en van daar af na die res van die wêreld.
Maar pous Clemens VIII wou hom nie sommerso teen koffie uitspreek voordat hy dit darem self geproe het nie. Wat meer sê, hy het die brousel so geniet dat hy sy pouslike goedkeuring daaraan verleen het.
Ook die Nederlanders se smaak vir koffie het hulle aangespoor om dit in hul kolonies te verbou. En dit is nogal veelseggend dat die beroemde boeretroos van die Boere nie van ’n inheemse plant gekom het nie, maar ’n brousel sou wees wat van ver oor die water na Suid-Afrika gebring is. Of dalk moet ons dit eerder beskou as ’n Afrika-drank wat na Afrika teruggekeer het!
Maar hoe lyk die Coffea-struike nou eintlik? Waar ’n koffieplant in die trope gekweek word, kan dit ’n welige bos of ’n kleinerige boom van drie, vier meter hoog of selfs hoër vorm. Robusta-struike groei hoër as die Arabiese tipe, maar die bone bevat meer kafeïen en die drank word as minder smaaklik beskou.
Die uitvinding van kitskoffie vroeg in die twintigste eeu in Amerika, was ’n ingrypende ontwikkeling in die koffieverhaal. Kooksels koffie word by die verwerkingsaanleg berei en die water word daarna uitgedamp sodat net ’n fyn poeier oorbly, wat dan as kitskoffie bemark word.
Hoe ook al, presies wat die uitwerking van kafeïen op die menslike gestel is, is steeds nie glashelder nie. Niemand stry dat dit ’n opkikker is en jou wawyd wakker kan hou as jy moet slaap nie.