Vierde Sondag van Paastyd (Goeie Herdersondag/ Arbeidsondag) - Missio
Vierde Sondag van Paastyd (Goeie Herdersondag/ Arbeidsondag)
Die deurlopende tema op Goeie Herdersondag is God wat ons tot rus bring, beskerm¸ verkwik, lei en laat feesvier. Ons word opgeroep om dit ook vir mekaar te doen. Dit kos egter iets en ons sal soos Jesus bereid moet wees om 'n lydensweg te loop, soos 'n slagdier behandel te word en groot opofferings te maak. Ons andersheid kan tot gevolg hê dat die gemeenskap van gelowiges ook ander na die magneetveld van God se kudde trek.
Dit is Arbeidsondag. Staan genoeg tyd vir gebed hiervoor af. Gebruik eie inisiatief of kleur dit soos volg in: Bid vir ons land en ekonomie en wys op die nuutste werkloosheidsyfers. Bid vir hulle wat nie werk kry nie en hulle wat gestremd is en nie kan werk nie. Bid vir die wat ongelukkig is in hulle werk, swak arbeids-verhoudinge beleef en stres of uitbranding ervaar. Bid vir hulle wat in die werk as "herders" en mentors optree. Bid dat hulle billik sal wees en 'n goeie voorbeeld sal stel.
"Dié wat sy woorde aangeneem het, is gedoop, en omtrent drie duisend mense is op daardie dag by die getal van die gelowiges gevoeg. Hulle het hulle heelhartig toegelê op die leer van die apostels en die onderlinge verbondenheid, die gemeenskaplike maaltyd en die gebede. Die apostels het baie wonders en tekens gedoen, en dit het almal met diep ontsag vervul. Al die gelowiges was eensgesind en het alles met mekaar gedeel. Hulle het hulle grond en besittings verkoop en die geld aan almal uitgedeel volgens elkeen se behoefte. Hulle het almal elke dag getrou by die tempel bymekaargekom, van huis tot huis die gemeenskaplike maaltyd gehou, hulle kos met blydskap en in alle eenvoud geëet, en God geprys. Die hele volk was hulle goedgesind. En die Here het elke dag mense wat gered word, by die gemeente gevoeg."
2 In groen weivelde laat Hy my rus;
5 U dek vir my 'n tafel
U verfris my kop met olyfolie; my beker loop oor.
6 Net goedheid en troue liefde sal my volg al die dae van my lewe,
en ek sal bly terugkeer na die huis van die HERE, tot in lengte van dae.
"Bediendes, onderwerp julle met die nodige ontsag aan julle werkgewers, of hulle nou goedhartig en vriendelik is, of onredelik. Dit is genade as iemand die pyn van onverdiende lyding verduur omdat hy aan God getrou wil wees. As julle gestraf word wanneer julle oortree het, watter verdienste is daarin as julle dit verdra? Maar om lyding te verdra wanneer julle goed doen, dit is genade van God. Juis hiervoor is julle ook geroep, omdat Christus self vir julle gely en so vir julle 'n voorbeeld gestel het, sodat julle in sy voetspore kan volg. "Hy het geen sonde gedoen nie en uit sy mond het daar nooit 'n leuen gekom nie." Toe Hy beledig is, het Hy nie terug beledig nie, toe Hy gely het, het Hy nie gedreig nie, maar alles oorgelaat aan Hom wat regverdig oordeel. Hy het self ons sondes in sy liggaam aan die kruis gedra. Daardeur is ons vir die sondes dood en kan ons lewe in gehoorsaamheid aan die wil van God. Deur sy wonde is julle genees. Julle het immers soos skape rondgedwaal, maar nou het julle teruggekom na julle Herder en die Bewaker van julle lewe."
10 "Dít verseker Ek julle: Wie nie deur die hek in die skaapkraal ingaan nie maar van 'n ander kant af inklim, is 'n dief en 'n rower. 2Maar hy wat deur die hek ingaan, is die skape se herder; 3vir hom maak die hekwagter oop. Die skape luister na die herder se stem. Hy roep sy skape op hulle name en lei hulle uit. 4Wanneer hy al sy skape uitgebring het, loop hy voor hulle uit, en die skape volg hom, omdat hulle sy stem ken. 5Hulle sal nooit 'n vreemde volg nie maar van hom af weghardloop, omdat hulle nie die stem van vreemdes ken nie."
6Deur hierdie beeld het Jesus met hulle gepraat, maar hulle het nie verstaan wat dit was wat Hy vir hulle wou sê nie.
7Toe het Jesus verder gesê: "Dit verseker Ek julle: Ek is die ingang vir die skape. 8Almal wat voor My gekom het, is diewe en rowers; maar die skape het nie na hulle geluister nie. 9Ek is die ingang; as iemand deur My ingaan, sal hy gered word. Hy sal in en uit gaan en weiding kry. 10'n Dief kom net steel en slag en uitroei; Ek het gekom sodat hulle die lewe kan hê, en dit in oorvloed.
11"Ek is die goeie herder. Die goeie herder lê sy lewe af vir die skape. 12'n Huurling is geen herder nie, en dit is nie sy eie skape nie. As hy 'n wolf sien kom, los hy die skape en hardloop weg, en die wolf vang die skape en jaag die trop uitmekaar. 13Hy is 'n huurling en bekommer hom nie oor die skape nie.
14"Ek is die goeie herder. Ek ken my skape, en my skape ken My, 15net soos die Vader My ken en Ek die Vader ken; en Ek lê my lewe af vir die skape. 16Ek het nog ander skape, wat nie van hierdie kraal is nie. Ek moet hulle ook lei. Hulle sal na my stem luister, en hulle sal een kudde wees met een herder.
17"Die Vader het My lief omdat Ek my lewe aflê om dit weer op te neem. 18Niemand neem dit van My af nie, maar Ek lê dit uit my eie af. Ek het die volmag om dit af te lê, en Ek het die volmag om dit weer op te neem. Dit is die opdrag wat Ek van my Vader ontvang het."
19Daar het toe verdeeldheid onder die Jode gekom oor hierdie woorde. 20Baie van hulle het gesê: "Hy is van die duiwel besete, hy is mal! Hoekom luister julle nog na hom?"
21Ander het gesê: "Dit is nie die woorde van 'n besetene nie. 'n Duiwel kan tog nie blindes se oë genees nie?"
Drie feeste vorm die agtergrond vir ons perikoop dié week: 1) die Huttefees (7:1-10:21) in die herfs, 2) die fees van die tempelwyding (10:22-42) in die winter, en 3) die laaste Paasfees (11:1-12:50) in die lente, wat ook die agtergrond vir die kruisiging en opstandingsgebeure vorm. 'n Mens kan die vyf perikope as volg indeel:
Jesus tree met die Jode in gesprek oor die feit dat Hy die lig vir die wêreld is – 8:12-59.
Jesus genees 'n man wat blind geboreis as teken daarvan – 9:1-41.
Jesus maak Homself bekend as die Goeie Herderwat sy lewe aflê vir sy skape – 10:1-42.
Jesus genees vir Lasarus as teken van sy herderskap en om Homself as die opstanding en die lewe bekend te maak – 11:1-54.
Jesus word gesalf vir sy komende lyding en kom daarvoor in Jerusalem aan vir sy laaste paasfees – 11:55-12:50.
Die eerste deel van hierdie hoofstuk sit die gesprek voort met die Jode na sy genesing van die blinde man, en skets Jesus as die Goeie Herder, hoewel selfs die meesleurende boodskap hiervan hulle nie sovêr kry om in Hom te glo nie. Die tweede deel van die hoofstuk vind plaas tydens die fees van die tempelwyding waar Jesus die rede vir hulle ongeloof uitspel – dat hulle nie van sy skape is nie – hoewel daar tog steeds mense is wat ten spyte van die teenstand in Hom begin glo. Hoofstuk 11 sal Jesus se Goeie Herderskap bewys, met Lasarus wat uit die dood opgewek word.
10:1-21: Jesus gebruik in vers 1-6 die beeld van die herder om sy eienaarskap, versorging en begeleiding van sy mense te beklemtoon. Die Jode verstaan egter nie wat Hy vir hulle daarmee wil sê nie – waarmee veral die leiers onder hulle, hulle valse herderskap bewys. Hulle ken nie vir God nie en werk nie vanuit 'n verhouding met Hom nie.
In vers 7-18 spel Jesus dit nog dieper uit, deurdat Hy ook die ingang vir die skape is (op soortgelyke wyse is Hy ook die leer na die hemel – Joh 1:51; en die weg na God – Joh 14:6), sowel as die Goeie Herder. Dit beklemtoon dat dit slegs in 'n verhouding met Hom moontlik is om deel van sy kudde te wees – Sy skape ken Sy stem. Vir dié gelowiges wat in Hom glo en Hom begin gehoorsaam, gee Hy lewe in oorvloed. Die ander skape waarvan hier gepraat word, dui op die heidene wat nog in Hom sou glo.
Om dit nog beter te verstaan: 'n skaapkraal het in daardie tyd baie keer verskillende kuddes geakkommodeer, veral wanneer dit nie aan 'n huis vas gebou was nie. 'n Herder het dus baie tyd met sy skape deurgebring, sodat hulle sy stem kon leer ken. Dit het beteken dat hy hulle dus kon beheer met sy stem – net sy skape het agter hom uit geloop as hy hulle geroep het om uit die kraal te gaan vir weiding.
Dít is die tipe intieme prentjie wat vir ons Jesus se verhouding met ons teken – Hy wil hê elke gelowige moet Sy stem só goed leer ken (Sy Woord), dat Hy letterlik voor kan loop en ons begelei na die lewe en oorvloed wat Hy wil gee. En onthou, dit is met dié stem dat Jesus vir Lasarus uit die graf uit roep en opwek … dit is hoe kragtig Sy stem is!
Maar getrou aan wat Hy reeds met die beeld van die brood wat lewe gee, gesê het, hou Sy herderskap letterlik sy dood in, want Hy lê sy lewe af vir sy skape (Sag 13:7). Let op hoe Hy ook praat van sy lewe weer opneem, soos Sy Vader dit vir Hom moontlik sal maak – waarmee Hy sy eie opstanding uit die dood voorspel.
Die Jode het egter nog meer probleme met hierdie woorde, en dink dat Jesus óf van die duiwel besete is, óf mal – hoewel daar tog ook mense was wat gesê het, sy woorde bewys die teendeel.
10:22-42: Met die fees van die tempelwyding – die herdenking van die verlossing uit Siriese onderdrukking in die 2de eeu vC deur die Makkabeërs – gaan die gesprek voort, hierdie keer oor sy Messiaanse (=Christus) karakter, al dan nie. Weereens beklemtoon Jesus dat 'n mens sy Messiasskap net kan begryp, as jy in Hom glo, in in verhouding met Hom lewe – dws een van sy skape sou wees. En dit is die ongelowiges Jode nie. Daarom kan selfs die dade wat Jesus doen, wat bewys dat Hy God is, hulle nie oortuig nie.
Tussendeur verseker Hy dié wat wel in Hom glo dat dit vir hulle die ewige lewe beteken en dat niemand hulle uit Sy hand sal kan ruk nie. Dit is die enigste ware basis van sekerheid in hierdie lewe – dat God jou vashou. En Hy bevestig sy goddelikheid deur weer van Sy eenheid met Sy Vader te praat.
Die ongelowige Jode wil Hom egter stenig, selfs al kan Hy uit die einste wet waarop hulle soveel peil trek, bewys dat wat Hy sê waar is – immers, as die OT die benaming "gode" op mense van toepassing kan maak (Ps 82:6), hoeveel te meer kan dit nie op Jesus wat van God af kom, van toepassing gemaak word nie. En sy dade bevestig dit ook nog!
Tog lei dit steeds nie tot geloof by die Jode nie, waarvan die meeste waarskynlik deel van die leierskap was. Gewone Jode het steeds na Jesus gestroom, selfs toe Hy weer by die Jordaan, in die landstreek Perea, vir 'n tyd gaan bly het, maar die leiers het Sy dood beplan.
Dit tref 'n mens dat van die mooiste gedeeltes in die Bybel midde in strydgesprekke opgeteken is. Dit is terwyl die Jode net nie so ver kan kom om in Jesus te glo nie, dat Jesus van 'n verhouding met Hom praat, en van Sy Goeie Herderskap praat, iets wat ook vir ons bedoel is. En die hoofdoel van ons lewe moet wees om Sy Stem só goed te leer ken, dat ons dit kan volg " at a moment's notice". Niks is belangriker as dit nie.
Toetrede: Psalm 23 Spies beryming v1 of F462 v1 of F220 v1 of V141
Votum: Psalm 23:1-5
Respons: Psalm 23 Spies beryming v2 of F462 v2 of F220 v1 of V141
Seëngroet: Psalm 23:6
Respons: Psalm 23 Cloete beryming v3 of F462 v2 of F220 v2 of V141
Lofsang: F182 of V269 of L208
Wet: 1 Petrus 2:1-5
Toewyding: F137 of F436
Genadeverkondiging: 1 Petrus 2:24-25
Geloofsbelydenis: F72 of V86 of L263
Skriflesing: Johannes 10:1-10
Slotsang F510 of V233 of L577 vers 1-4
Respons :Lied 577 vers 5
Psalm 23 Spies beryming vers 1 of
F462. Die Here Is My Herder (Psalm 23) vers 1 of
F220. Die Heer Is My Herder vers 1 of
VONKK 141 Want Die Here Is My Herder (Respons by die lees van Psalm 23)
In u hande is ek veilig.5U laat my by 'n feesmaal aansit,
Psalm 23 Spies beryming vers 2 of
F462. Die Here Is My Herder (Psalm 23) vers 2 of
F220. Die Heer Is My Herder vers 2
F182. Herder Heer (Herder Jesus) [Melodie is "Rock of Ages"] of
VONKK 269 Sing voor die Heer 'n loflied of
Lied 208 "Ek wil die Here loof en prys"
Hou dan op met elke vorm van kwaad, met alle bedrog, huigelary, jaloesie en kwaadpratery. 2Soos pasgebore kindertjies smag na melk, moet julle smag na die suiwer geestelike melk, sodat julle daardeur kan opgroei en die saligheid verkry. 3Julle het immers ondervind dat die Here goed is.
4Kom na Hom toe, die lewende steen, wat deur die mense afgekeur is, maar deur God vir die ereplek uitverkies is. 5Laat julle as lewende stene opbou tot 'n geestelike huis, om 'n heilige priesterdom te wees en geestelike offers te bring wat deur Jesus Christus vir God welgevallig is.
F137. U Is En Bly of
F436. Jesus, U's My Herder
1 Petrus 2:24-25
F72. Ons Glo! of
VONKK 86 Ek Is Die Heer Se Skapie (Psalm 23) of
VONKK 269 "Sing voor die Heer 'n loflied"
Teks: Cecilia van Tonder 2013 © en Hannes van der Merwe 2013 © Musiek:WICUS – Cecilia van Tonder 2010 ©
© 2013 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Kontemporêr – Lofprysing / God se sorg
Sing voor die Here 'n loflied,
kom loof en prys sy Naam.
Jubel dit uit in 'n lofsang,
kom prys Hom almal saam.
1:Hy vat ons hand en Hy lei ons,
Hy laat ons nooit alleen.
Deur sy Gees is Hy altyd by ons,
verseker ons van sy seën.
Jubel dit uit in 'n loflied,
2:Net soos 'n herder versorg Hy;
Hy dra ons elke dag.
Waar ons struikel, is Hy altyd daar –
Hy tel ons op as ons val.
VONKK 141 "Want Die Here Is My Herder (Respons by die lees van Psalm 23)" Psalm 23:1
Teks refrein: Daleen Kruger 2010 (Pro Deo) Teks vir voorleser: DIE BYBEL – Nuwe Vertaling 1983
Melodie: Joseph Gelineau (1920-2008) Orrelbegeleiding: Daleen Kruger 2010 (Pro Deo) Klavierbegeleiding: Jacus Krige 2011
© Teks refrein en orrelbegeleiding: 2011 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) © Teks Psalm 23: Die Bybelgenootskap van Suid-Afrika. Met toestemming gebruik. © Melodie: 2005 Uitgeverij Kok, Kampen, Nederland RUBRIEK: Meditatief – Geloof en Vertroue
Refrein: (word telkens deur kantory of gemeente gesing)
Want die Here is my Herder:
niks sal my ooit ontbreek nie.
Hy lei my op die regte paaie tot die eer van sy Naam.
Selfs al gaan ek deur donker dieptes, sal ek nie bang wees nie, want U is by my.
U laat my by 'n feesmaal aansit, terwyl my teëstanders moet toekyk.
U ontvang my soos 'n eregas, ek word oorlaai met hartlikheid.
* Ou Vertaling kan ook alternatiewelik deur die voorleser gebruik word
Nav Psalm 23 Teks: Driekie Jankowitz 2009 (Pro Deo) Melodie: MINANTÉ – Driekie Jankowitz 2009 (Pro Deo)
F436. "Jesus, U's My Herder"
(RUBRIEK: Kruisfuur – Geloof en vertroue) Teks en musiek: Ferreira Marais Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers
Jesus, U's my Herder,
U's my leidsman,
U is groot bo alles.
Jesus, my verlossing,
U is hoog verhewe.
Aan U kom toe al die lof en ere, Heer.
Ons verlossing deur Jesus Christus, ons Heer.
Laat u liefde in ons heers,
laat u Naam bekend word, Heer.
Laat u Koninkryk kom en
Kom vat my trots,
kom vat my eer,
kom maak my leeg
van myself, o Heer.
F220. "Die Heer Is My Herder"
(RUBRIEK: Flammikidz / Flam – Geloof en Vertroue) Oorspronklike titel: De Heer is mijn Herder
Teks en musiek: Marcel Zimmer Afrikaanse vertaling: 2007 Faani Engelbrecht © 2000 Celmar Music
Die Heer is my Herder,
hy is alles wat ek nodig het.
Hy bring my tot rus
en Hy gee nuwe krag.
Hy lei my steeds verder
op die regte pad wat ek moet gaan.
Die Heer is my Herder.
1. Al gaan ek deur 'n donker dal
ek hoef nie bang te wees.
Ek weet dat U my by sal staan
U is naby, Heer.
2. Want wat ook al met my gebeur,
U help my telkens weer.
U gee my wat ek nodig het
en nog soveel meer.
3. U goedheid en u liefde, Heer
volg my vir altyd
en ek mag naby aan U bly
F462. "Die Here Is My Herder (Psalm 23)"
1. Die Here is my herder
niks sal my ontbreek nie.
in groen weivelde.
Na waters waar daar rus is
lei Hy my heen,
lei Hy my heen.
2. Hy lawe my soekersiel
en Hy lei my
op paaie van geregtigheid
En al gaan ek deur die donker
sal ek geen onheil vrees nie –
Hy is by my.
3. Hy dek die tafel voor my gesig
voor die oë van my vyande
beloon Hy my.
En Hy salf my met olie vir my berei
net guns en goedheid sal my bly volg.
Al die dae van my lewe
wil ek by Hom bly.
F182. "Herder Heer (Herder Jesus)" T223
F137. "U Is En Bly"
(RUBRIEK: Flam – Lof, Geloof en vertroue) Teks en musiek: Derek de Bruin © MAR Gospel Music Publishers (Ps 23 en Gen 22:14)
Jahwe Jireh beteken "God voorsien". (Opgeneem op Aanbiddingsbelewenis met Moreletapark)
In tye van donker,
staan ons vas op u Woord.
In tye van donker
staan ons vas
staan ons op u Woord.
U is en bly Jahwe Jireh,
God wat voorsien
ons God wat vooruitsien.
U is en bly Jahwe Jireh
U is ons God en U sal voorsien.
In elke behoefte klein of groot,
meer as wat ons bid of dink.
In groen weivelde laat U ons rus
U bring ons by waters
waar vrede is
waar vrede is.
F510. "Die Here Is My Herder"
(RUBRIEK: FLAM – Geloof en vertroue) (Opgeneem op Kom Nader)
Hylaat my neerlê in groen weivelde
Na waters waar rus is, lei hy my heen (x2)
Baie diep haal Hy my uit (x2)
Hy plant my voete op 'n ewige rots
Baie diep haal Hy my uit.
'n Mens kan allerhande skape maak met watte en 'n prent van 'n skaap of 'n papierbord. Ons hou veral van die "shaking head sheep". Kyk hier vir idees en patrone. Laat kinders tydens die preek watte op 'n prent van 'n skaap plak en die skaap inkleur.
Gesels saam oor hoe mense hul troeteldiere roep – of hoe ouers hul kinders roep. Kry 'n paar demonstrasies. Wys daarop dat ons kan erken wie roep, vir wie hulle roep – en dikwels selfs met watter emosie daar geroep word! Vergelyk dit met die skaapwagter wat die skape roep.
Bill Donahue (kenner op die gebied van kleingroepbediening en volwasse vorming) vertel van 'n les wat hy op 'n skaapplaas geleer het. Dit was die plaas van Tom, die pa van twee van Bill se studente.
Tom wou weet of Bill sou help om skape bymekaar te maak. Bill is altyd gretig om nuwe ervarings te beleef, en dink dit kan nie te moeilik wees nie. Skape bymekaar roep is soos preek, meen hy. Aangesien hy kan preek, kan hy seker skape roep?
Terwyl hulle in die veld na so 25 skape kyk, sê Tom: "Nou toe, Bill, roep hulle bymekaar."
"Wat sê mens?", wil Bill weet.
"Maklik, sê net: kom skapies, kom."
Bill trek weg, maar Tom keer hom. "Jy sal harder moet praat, onthou hulle is 75 meter van ons af, en ons staan onder die wind. Maak bietjie jou longe oop, soos hulle julle in die preekklas geleer het. Laat waai!"
Nou bulder Bill vir die skape om nader te staan. Hy praat met 'n forse stem wat enige bekeringsprediker skaam sou laat kry: "Kooommm, skape, kooommm!!!"
Die skape beweeg nie.
Tom glimlag. "Jy leer mos studente uit die Bybel, daar in jou teologiese skool. Het jy al ooit met hulle gepraat oor Jesus se woorde: 'My skape ken my stem, en Ek ken hulle, en hulle volg My'?"
Nou draai Tom na die skape. "Kom, skapies, kom!" sê hy, net 'n bietjie harder as in 'n gewone geselstrant. Dadelik draai al die skape en kom nadergestap.
"Bill, moet nooit vergeet nie," sê Tom op 'n ernstige toon, "jy is my kinders se herder op universiteit."
Vir Bill Donahue was sy verantwoordelikheid as geestelike leier nog nooit so helder uitgespel nie. Dit bly hom steeds by. (Vertelling gebaseer op Bill Donahue en Russ Robinson se Building a Church of Small Groups).
Waar dit vandag Goeie Herdersondag is, pas dit dat ons nadink oor Jesus as die Goeie Herder, maar ook oor ons eie rol as goeie herders. Dit is ook Arbeidsondag, sodat ons die preek afsluit met 'n verwys na ons herderskap as werkers.
Wat sê die Bybel oor goeie herders?
Simbool van versorging
Daar is skaars 'n bladsy in die Ou Testament waar ons nie van 'n herder lees nie. In die Ou Testament is 'n goeie herder altyd die simbool van versorging. Ons lees van drie "soorte" herders in die Ou Testament.
Eerstens is daar gewone herders wat hulle skape opgepas het. Dit was altyd die jong seun se werk om die skape op te pas, tot hy oud genoeg was om slagveld toe te gaan. Dit was nie 'n werk vir sissies om die skape op te pas nie. Hulle moes beskerm word teen wilde diere en 'n skaapherdertjie moes weet om 'n leeu te kan doodmaak.
Daar was ook sogenaamde professionele skaapwagters wat boere se skape teen betaling opgepas het. So het Dawid en sy manne – wat later sy leër geword het – skape opgepas. Toe Nabal hulle nie wou betaal nie, was daar mos moeilikheid. Dit was uiteindelik hierdie leër wat Dawid om hom geskaar het, wat hom gehelp het om koning te word en koning Saul se leër te verslaan.
Tweedens: Dawid verwys ook na God as die Goeie Herder. Dis die tweede gebruik van "herder" in die Ou Testament. God is die Goeie Herder wat vir sy skape sorg. Psalm 23 is 'n wonderlike getuienis van God wat die versorgende herder is. Psalm 23 is soos 'n stukkie terapie vir iemand wat moedeloos en depressief is. God bly by jou deur dik en dun, selfs in doodskaduwee. Soos 'n herder sy skape nooit alleen laat nie, en selfs sy eie lewe vir hulle in gevaar stel, soveel gee God om. In so 'n mate sorg Hy vir jou.
Die beeld van God as die Goeie Herder word veral gebruik tydens die eksodus en die ballingskap. Dis toe dat daar veral gedink is aan God as die Goeie Herder. In hierdie verskriklike spanningsvolle tye was God vir gelowiges 'n versorger en 'n bevryder. Die Een by wie jy veilig kan voel. Hy verlig jou lyding, en gee leiding.
Die derde verwysing na herders in die Ou Testament, is ook na mense – veral konings – wat hulle mense goed of sleg lei. Party konings en geestelike leiers was slegte herders wat die mense van God mislei het (sien bv Eseg 34); ander was goeie herders wat vir hulle mense geestelik en fisiek gesorg het.
Sorg en leiding. Dit is die kriteria waaraan 'n herder in die Ou Testament getoets is.
In die evangelies van die Nuwe Testament word daar baie van herders gepraat. Die Evangelie volgens Lukas begin die Kersverhaal met die herders wat rondom Jesus se geboorte 'n hemelse boodskap ontvang. Dis nie dieselfde as die herders in die Ou Testament wat dapper helde en versorgers was nie. Die herders in Jesus se tyd is beskou as vuil en lae-klas, en veral nie seremonieel skoon/rein nie. Die herders in Lukas se evangelie is anders as die ryk wyse manne uit die Ooste in die ander evangelies.
Hierdie herders verteenwoordig die verstotenes van die samelewing. Wanneer Lukas na die skaapwagters verwys wat by Jesus se geboorte was, sê hy daarmee: Hier word die Messias gebore, 'n herder uit Dawid se geslag wat Homself gaan identifiseer met die armes en magteloses van die samelewing. Die Een wat agter elke verlore skaap sal aangaan en sal feesvier wanneer hy of sy gevind word (Luk 15:5-7).
Jesus, die goeie herder
In Matteus, Markus en Lukas is die beeld van Jesus as die Goeie Herder die beeld wat die meeste vir Jesus gebruik word. In Johannes 10:11 (ons teksvers) noem Jesus Homself die Goeie Herder.
Na die evangelies verdwyn die beeld van Jesus as Goeie Herder. In die res van die Bybel word dit nog net drie keer gebruik. Een is in 1 Petrus en nog een is in Openbaring 7:17 waar die Lam ook die Herder is. Paulus verwys glad nie na Jesus as die Goeie Herder nie. Hy praat net 'n keer of wat van (kerk)leiers wat slegte herders is.
Die vroeë Christene het egter baie naby aan hierdie beeld van Jesus gevoel. Jesus word telkemale in die vroeg-Christelike kuns as die Goeie Herder uitgebeeld. Daardie beeld hou tot diep in die Middeleeue aan.
Kom ons kyk nou meer spesifiek wat Johannes 10:1-18 van herderskap sê.
In hierdie gedeelte gee Jesus drie redes waarom Hy Homself die Goeie Herder kan noem. Hy bou op die Ou-Testamentiese beelde van 'n goeie herder:
Eerstens is Jesus 'n goeie herder omdat Hy bereid is om sy lewe vir sy skape af te lê. Hiermee wys Jesus vorentoe na sy dood.
Tweedens is Jesus 'n goeie herder omdat Hy en sy skape mekaar ken. Hy lei ook sy skape op die regte pad.
Die derde rede wat Jesus gee waarom Hy 'n goeie herder is, is eerder op die toekomstige kerk gerig as op die Ou Testament: 'n Goeie herder hou sy skape bymekaar. Hulle kom nie almal uit dieselfde omgewing nie, maar as hulle leiers behou Hy hulle eenheid.
Kom ons trek hierdie pragtige woorde waarin Jesus Homself beskryf, deur na drie verhoudinge:
die verhouding tussen 'n kerkleier en die gemeente;
die verhouding tussen die gemeente en God, en;
die werksverhouding tussen mense, aangesien dit ook Arbeidsondag is.
Leierskap in die gemeente
Eerstens is daar die verhouding tussen 'n kerkleier en die gemeente. Hoe lyk 'n herderleier? Uit ons teksgedeelte lyk dit of die verhouding tussen 'n herderleier en die gemeente een van interafhanklikheid is. Hulle ken mekaar. Hulle kan mekaar vertrou. Hulle erken mekaar se (mens)waardigheid. Hulle loop 'n gesonde pad saam. Hulle versorg mekaar.
Ons het hierbo gesê dat 'n goeie herder in die Ou Testament twee eienskappe gehad het, dat dit in die Nuwe Testament oorgeneem is soos ook in die woorde van Jesus oor Homself as Goeie Herder in Johannes 10. Die eienskappe is versorging en leiding.
Ja, 'n goeie herder is 'n goeie leier. Soos iemand gesê het, 'n goeie kerkleier is: (1) 'n visionêre koördineerder; (2) 'n pastorale fasiliteerder, en; (3) 'n betekenisgewer (a meaning-maker).
Dis natuurlik nie net die dominee wat 'n leier in die gemeente is nie. Elke gemeentelid is op sy of haar manier 'n leier. En dan moet mens onthou watter beeld van 'n herder in die Bybel gegee word en wat Jesus ook vir Homself gee: leierskap is gebaseer op liefde en selfopoffering.
God as goeie herder
Ons leer ook iets uit ons teksgedeelte oor ons verhouding met God as die Goeie Herder. Jesus as God, beklemtoon hierdie een aspek van ons verhouding met Hom: Ons moet ons eenheid bo alles stel. Ons is verskillend van mekaar. Maar in 'n gemeente of kerk waar ons opkyk na God die Goeie Herder, sien ons die dinge raak wat ons aan mekaar en aan Hom bind. Dan gee ons die hoogste prioriteit aan ons eenheid, aan Hom wat ons tot een gemaak het.
Vandag, op Arbeidsondag, kan ons ook na ons werksverhoudinge kyk. Ons werk nie noodwendig saam met ander Christene nie, maar ons kan met vrug ons werkverhoudinge op die herdermodel skoei. Hierdie is 'n model waarbinne ons respek vir mekaar het, en 'n gemaklikheid met mekaar het, wat ons in kerktaal "liefde vir mekaar" sou noem. In so 'n model kyk ons wat reg is in mekaar en konsentreer ons nie op mekaar se foute nie.
Jesus, die Goeie Herder, is die voorbeeld vir ons om in velerlei ruimtes – in die kerk, tuis, by die werk – vir mekaar om te gee, mekaar te versorg en mekaar te "ken".