PressReader - Beeld: 2017-07-13 - Cy­ril: ‘Die huis is aan die brand’
Cy­ril: ‘Die huis is aan die brand’
Ma­nu­el sê reg­uit hy is kor­rup, kan nie lei
Beeld - 2017-07-13 - Front Page - Sel­lo­a­ne K­ha­la­ne Je­an­ne­Ma­rié Ver­sluis. Nog ’n be­rig op bl. 2
Adj.pres. Cy­ril Ramaphosa het gis­ter die boks­hand­skoe­ne aan­ge­trek en in die kryt stel­ling in­ge­neem teen kor­rup­sie, staat­skaping en die Gup­tas.
“Die huis is aan die brand. Ons moet nou ’n kom­mis­sie van on­der­soek aan­stel,” het hy aan die af­ge­vaar­dig­des na die SAKP se 14de na­si­o­na­le kon­gres aan die Oos-Rand ge­sê.
Nóg ’n ANC-staat­ma­ker, sy oud­kol­le­ga T­re­vor Ma­nu­el, het by ’n an­der ge­leent­heid gis­ter pres. Ja­cob Zuma reg­uit as kor­rup be­stem­pel.
Ramaphosa het on­der lui­de toe­jui­ging ge­sê al die geld wat ge­steel is, moet ver­haal word en dié wat hul­le aan kor­rup­sie skul­dig maak, moet aan die pen ry. Al­mal weet nou “son­der twy­fel” dat mil­jar­de ran­de se o­pen­ba­re geld in ’n klein groe­pie se sak­ke be­land het, sê hy.
Met ver­wy­sing na ’n Gup­ta­troue waar­voor daar glo be­taal is met geld wat vir ’n sui­wel­pro­jek in die Vry­staat be­stem was, sê Ramaphosa daar­die hulp­bron­ne kom die men­se van Suid-A­fri­ka toe.
“Ons weet ook nou ons as be­las­ting­be­ta­lers het vir daar­die uit­spat­ti­ge troue by Sun Ci­ty be­taal.
“Daar­die geld moes aan­ge­wend ge­wees het om ons krag­voor­sie­ning, spoor­ly­ne en an­der in­fra­struk­tuur te bou en in stand te hou.
“Daar gaan nie ’n dag ver­by dat ons nie meer te we­te kom van die net­werk van on­wet­ti­ge ver­hou­din­ge, kon­trak­te, on­der­han­de­lin­ge en aan­stel­lings wat daar­op ge­mik was om slegs een fa­mi­lie en hul ven­no­te te be­voor­deel nie.
“Staat­skaping het ’n ui­ters ska­de­li­ke in­vloed op ons e­ko­no­mie, ons re­ge­ring en die wel­stand van ons men­se.”
Ma­nu­el, voor­ma­li­ge mi­nis­ter van fi­nan­sies, het op ’n kon­fe­ren­sie oor sa­ke-e­tiek in Sand­ton ge­sê sul­ke kor­rup­sie moe­nie net as ’n “e­tie­se mis­stap” han­teer word nie.
Die re­ge­ring tree nie teen kor­rup­sie op nie om­dat be­kwa­me lei­ers deur on­be­kwa­mes ver­vang is.
“Jy kyk om jou rond en dit wil voor­kom of dit aan­vaar­baar is dat men­se weg­kom met wat hul­le ook al doen.
“Kom ons be­gin by ons pre­si­dent: Hy is kor­rup en het be­wys hy kan nie hier­die na­sie lei nie.
“Mi­nis­ters doen nie hul werk nie om­dat dit nie meer saak maak nie. En om­dat dit nie meer op die hoog­ste re­ge­rings­vlak saak maak nie, is dit nou vir sa­ke­men­se moont­lik om ook met e­nig­iets weg te kom.”
In­tus­sen het adv. Bu­si­si­we Mkhwe­ba­ne, o­pen­ba­re be­sker­mer, ook ver­de­re druk op Zuma ge­plaas om so gou moont­lik ’n kom­mis­sie van on­der­soek na staat­skaping aan te stel, be­rig
Ons moet al die geld wat ge­steel is, ver­haal.
Sy be­twis Zuma se hof­aan­soek dat die staat­skapings­ver­slag van haar voor­gan­ger her­sien word en sê in haar eeds­ver­kla­ring dit is nie in die be­lang van ge­reg­tig­heid dat die re­me­di­ë­ren­de stap­pe wat in daar­die ver­slag voor­ge­stel is, ge­staak word nie.
“Die pre­si­dent en die re­ge­ring het o­pen­lik hul steun vir ’n kom­mis­sie uit­ge­spreek. Die kom­mis­sie kan ge­volg­lik saam­ge­stel word en sy werk be­gin,” voer sy aan.
Ook die re­dak­teurs van die ge­sag­heb­ben­de sa­ke­web­werf Bloom­berg het gis­ter teen Zuma te vel­de ge­trek.
Hy slaag be­ter daar­in om in be­heer te bly as wat hy dit reg­kry om die land te re­geer, skryf hul­le in ’n kom­men­taar­stuk.
“’n Po­ten­si­eel voor­uit­stre­wen­de, di­na­mie­se e­ko­no­mie is in die snel­baan na on­der­gang. Om van rig­ting te ver­an­der, gaan wa­re po­li­tie­ke her­vor­ming verg.” )
Die di­rek­teur-ge­ne­raal van land­bou sê sy skorsing het hom nie ver­ras nie om­dat hy en die mi­nis­ter oor “tal­le aan­ge­leent­he­de ver­skil het”.
Mi­ke M­len­ga­na, wat ’n jaar lank in die pos was, het Vry­dag ’n brief ont­vang wat hom oor sy drei­gen­de skorsing in­lig.
Gis­ter het Sen­ze­ni Zokwa­na, mi­nis­ter van land­bou, bos­bou en vis­se­rye, in ’n ver­kla­ring aan­ge­kon­dig M­len­ga­na is ge­skors as ’n “voor­sorg­maat­re­ël” ter­wyl ’n in­ter­ne on­der­soek ge­doen word.
Zokwa­na het nie uit­ge­wei oor die aard van die on­der­soek nie en Bo­mi­ka­zi Mo­la­po, woord­voer­der van die de­par­te­ment, sê om­dat die on­der­soek nog nie af­ge­han­del is nie, kan die de­par­te­ment nie meer be­son­der­he­de gee nie.
Mook­et­sa Ra­ma­so­di, ad­junk­di­rek­teur van land­bou­pro­duk­sie: voed­sel en ge­sond­heid, is as waar­ne­men­de DG aan­ge­stel.
M­len­ga­na het by na­vraag ge­sê een van die sa­ke waar­oor hy en die mi­nis­ter ver­skil het, is “by­voor­beeld ’n vis­kwe­ke­ry wat van Kaap­stad af be­dryf word”.
Hy sê hy is oor­hoofs daar­voor ver­ant­woor­de­lik.
Toe nog geld vol­gens die te­sou­rie se rig­ly­ne nie daar­voor toe­ge­ken is nie, het die per­soon in sy de­par­te­ment wat vir die pro­jek ver­ant­woor­de­lik is an­der ma­nie­re ge­vind om dit wel goed­ge­keur te kry.
“Jy kan nie ’n de­par­te­ment be­stuur son­der ’n stra­te­gie nie.”
M­len­ga­na was ’n ge­wil­de keu­se as DG en sy aan­stel­ling ’n jaar ge­le­de is toe deur waar­ne­mers ver­wel­kom, on­der meer om­dat hy self ’n boer is en die land­bou goed ken.
An­net­te S­teyn, die DA se woord­voer­der oor land­bou, sê dit was dui­de­lik M­len­ga­na ver­staan die land­bou en die frus­tra­sies van land­bou­pro­du­sen­te.
“Dit was wel nie so dui­de­lik of hy net so sterk aan die ad­mi­nis­tra­tie­we kant van sy pos pres­teer het nie en daar is dalk na ’n re­de ge­soek om van hom ont­slae te raak.”
Som­mi­ge be­lang­heb­ben­des in die land­bou­sek­tor het lan­ger as ’n maand be­spie­gel M­len­ga­na gaan sy pos ver­loor.
S­teyn sê dit was die laas­te paar we­ke dui­de­lik M­len­ga­na kon nie re­ken op die steun en be­sker­ming van die ANC wan­neer hy voor par­le­men­tê­re ko­mi­tees ver­skyn het nie.
Om­ri van Zyl, uit­voe­ren­de di­rek­teur van A­gri SA, sê dit was wel vir hul­le “nog­al ’n ver­ras­sing”.
“Ons het ’n baie goeie ver­hou­ding met die DG ge­had, as­ook met die mi­nis­ter.
“Ons het hom as baie po­si­tief er­vaar. Daar is tal­le be­lang­ri­ke sa­ke wat tans vin­ni­ge stra­te­gie­se be­slui­te verg, soos die droog­te in die Wes- en die Noord-Kaap en die uit­bre­king van vo­ël­griep.”
Hy sê ho­pe­lik sal M­len­ga­na se skorsing dit nie in die wie­le ry nie.
M­len­ga­na het in Mei saam met die mi­nis­ter Nam­po in Bot­ha­vil­le in die Vry­staat be­soek.
Die DG het toe in ’n pa­neel­be­spre­king er­ken dat grond­her­vor­mings­po­gings dik­wels mis­luk weens ’n twis tus­sen op­ko­men­de boe­re en dat hul­le nie be­hoor­lik op­ge­lei is nie.
— ADJ.PRES. CY­RIL RAMAPHOSA
Fo­to: SUSAN CILLIERS