In die Skriflig - Volume 38, Issue 4, December 2004
Volume 38, Issue 4, December 2004
Artikels wat in hierdie uitgawe van In die Skriflig verskyn vloei voort uit navorsing wat in die Fakulteit Teologie van die Noordwes-Universiteit gedoen word.
Die Woord van God - toepaslik preek of toepaslik maak? 'n Homiletiese ondersoek : research article
Source: In die Skriflig 38, pp 473 –493 (2004)
The Word of God - made applicably or preached applicably? A homiletical investigation
In this article the focus is directed to the homiletical element of application as utilised in sermons. In the course of the discussion that specifically highlights the aspect of applying biblical material to everyday experience, basis-theoretical material is developed. By way of illustration applications in sermons are scrutinised from material taken from Romans 12, Ephesians 4:17-6:9 and Hebrews 11, 12 and 13. It is indicated that although a general application does occur in these chapters, the most obvious phenomenon is that this general application is soon directed to practical elements related to the needs and situation of the congregation. If the application is scrutinised closely it is significant that the application organically originates from the explanation and in this way forms a unity. In view of the established basis-theoretical perspectives the applicability and possible implementation of the so-called "big idea", as developed by Haddon Robinson and others, is investigated as a possible key to "unlock" the application from the text verses on which the sermon focuses. <br>The "big idea" entails that every pericope (larger thought unit) selected to preach on consists of a subject (theme or topic), and that this subject is supported and motivated more closely by complementary elements. The "big idea" is initially formulat-ed in exegetical terms, but it should also be formulated in homiletical terms while keeping the needs and realities of the congregation in mind. In effect the application begins by formulating the "big idea" concretely. In this way establishing the "big idea" in the relevant text verses chosen to focus the sermon on, is a useful aid in applying the Word concretely.
In hierdie artikel word gefokus op die homiletiese element van toepassing in 'n preek. Basisteoretiese materiaal word ontgin vanuit Romeine 12, Efesiërs 4:7-6:9 en Hebreërs 11, 12 en 13. Uit hierdie verkenning blyk dit dat daar sprake is van 'n algemene toepassing. Wat egter opvallend is, is dat die algemene toepassing gou oorgaan in gemeente- en situasiegerigte toepassing in baie konkrete terme. Wat ook sterk na vore kom, is dat die toepassing organies voortvloei uit die verklaring en sodoende 'n eenheid vorm. In die lig van die basis-teoretiese perspektiewe word die bruikbaarheid en moontlike implementering van die "big idea" soos dit onder andere ontwikkel is deur die Amerikaanse teoloog, Haddon Robinson, nader ondersoek as moontlike sleutel om die toepassing uit die preekteks te ontsluit. Die "big idea" hou in dat elke preekperikoop (groter gedagte-eenheid) 'n onderwerp (tema) bevat waaroor gehandel word. Die onderwerp word ondersteun en nader gemotiveer deur komplementerende elemente. Die "big idea" moet oorgaan van eksegetiese na homiletiese formulering met die werklikheid en behoeftes van die gemeente in gedagte. In werklikheid begin die toepassing by die konkrete formulering van die "big idea". Op hierdie wyse kan die vasstelling van die "big idea" 'n nuttige hulpmiddel wees om konkreet toe te pas in 'n preek.
Die kontekstualisering van die Nuwe Testament binne 'n postmodernistiese paradigma : die skep van betekenis of die toepas van betekenis? : research article
Authors: S.P. Van der Walt and G.J.C. Jordaan
Source: In die Skriflig 38, pp 495 –517 (2004)
Contextualisation of the New Testament within a postmodern paradigm : creation of meaning or application of meaning?
Owing to a largely postmodernist paradigm new emphasis on preaching the Bible in a modern-day context has emerged over the last few decades. Scholars operating within the sphere of this new paradigm are committed to the deconstructionist views of text and meaning. Rejecting the notion of "the meaning" of a text, their idea of contextualisation is to create a new meaning for a text for each new context. Consequently, a number of "contextual theologies" have arisen in which the context of the reader has become a determinant for the meaning of the text. In this article, however, the contextualisation of the Biblical message is argued from a Reformed viewpoint. Based on the conviction that the Bible, as Word of God, is not time-bound but time-addressed, it is argued that although the Biblical text originated within the context of the first readers, it is not restricted to the context of the first readers. The Biblical text also addresses the context of the readers of all times. Hence contextualisation does not imply creating a new meaning for every new context, but rather finding the link between original context and contemporary context. The hermeneutical process identifying and applying this link is known as hermeneusis.
In hierdie artikel word die kontekstualisering van die Bybel beredeneer vanuit 'n gereformeerde hoek. Kontekstualisering het in die huidige postmoderne denkklimaat weer onder die soeklig gekom - grootliks vanweë die besondere klem wat hierdie paradigma plaas op die toepassing van die Bybel-boodskap op die hedendaagse konteks. Navorsers wat binne die raamwerk van die postmodernistiese paradigma werksaam is, word grootliks gelei deur die dekonstruksie-benadering van teks en betekenis waarvolgens die teks op sigself betekenisloos is. Die kontekstualisering binne 'n postmodernistiese denk-klimaat behels die skep van betekenis vir elke nuwe konteks. Gevolglik het 'n aantal kontekstuele teologieÃ« of belange-teologieë die lig gesien waar die konteks van die leser bepalend is vir die betekenis wat vanuit die teks voortvloei. Die gereformeerde benadering tot kontekstualisering aanvaar dat die Bybel, as Woord van God, nie tydgebonde is nie, maar tydgerig. Hierdie beginsel behels dat die teks wel aan 'n eerste groep lesers gerig was, maar nie beperk is tot die konteks van daardie lesers nie; dit is ook gerig op die konteks van lesers van alle tye. Kontekstualisering lÃª dus nie daarin dat 'n nuwe betekenis uit die teks geskep moet word nie, maar wel om die skakel tussen die konteks van die eerste lesers en die konteks van die moderne lesers te vind. Die hermeneutiese proses waarbinne hierdie skakel gevind en toegepas word, staan bekend as hermeneuse.
Christelike identiteit. Augustinus oor geloof, hoop en liefde : research article
Source: In die Skriflig 38, pp 519 –536 (2004)
Christian identity. Augustine on the topic of faith, hope and love
Dealing with the topic of Christian identity the author reflects on Augustine's explanation of the Biblical notions of faith, hope and love. Augustine, the church father of North Africa, argues that there is no love without hope, no hope without love, and neither love nor hope without faith. Without these three ("illa tria"), there can be no Christian identity, no Christian individuality and no Christian community (church).
In sy nadenke oor die tema van Christelike identiteit ondersoek die skrywer Augustinus se uiteensetting van die Bybelse temas geloof, hoop en liefde. Augustinus, die kerkvader uit Noord-Afrika, betoog dat daar geen liefde sonder hoop, geen hoop sonder liefde, en nóg liefde nóg hoop sonder geloof is nie. Sonder hierdie drie ("illa tria") kan daar geen Christelike identiteit, geen Christelike individualiteit en geen Christelike gemeenskap (kerk) wees nie.
Athaliah, a treacherous queen : a careful analysis of her story in 2 Kings 11 and 2 Chronicles 22:10-23:21 : research article
Source: In die Skriflig 38, pp 537 –559 (2004)
Athaliah, a treacherous queen : a careful analysis of her story in 2 Kings 11 and 2 Chronicles 22:10-23:21
This article presents a critical look at the story of the reign of Athaliah, the only ruling queen of Israel or Judah in the biblical text. Double reference in 2 Kings and 2 Chronicles shows her story's importance and significance to the biblical writers. The largely parallel accounts read like a contemporary soap opera, for they contain murder, intrigue, harem politics, religious upheaval, and coup and counter-coup. Her story provides insights on the turbulent political climate of the ninth century BC. However, the purpose of the biblical writers is not to show Athaliah as the epitome of evil or that all women in power are evil.
In hierdie artikel word die verhaal van Atalia krities nagegaan. Atalia was naamlik die enigste koninging van Israel of Juda wie se regeringstyd in die Bybelteks verhaal word. Die dubbele verwysings na hierdie tyd in 2 Konings en 2 Kronieke dui op die belangrikheid en betekenis van haar verhaal vir die Bybelskrywers. Die twee weergawes wat grotendeels parallelle weergawes is, lees byna soos 'n hedendaagse sepie, want hierdie verhale sluit elemente in soos moord, intrige, harempolitiek, godsdiensopstand, staatsgreep en kontrastaatsgreep. Atalia se verhaal gee insig in die onstuimige politieke klimaat van die negende eeu voor Christus. Die doel van die Bybelskrywers was egter nie om Atalia te teken as die beliggaming van die bose nie, of om te impliseer dat alle vroue wat mag het, boos is nie.
'n Teologies-etiese perspektief op die beskerming van sosio-ekonomiese regte : research article
Authors: H.M. Zwemstra and J.M. Vorster
Source: In die Skriflig 38, pp 561 –578 (2004)
A theological-ethical perspective on the protection of socio-economic rights
In the human rights discourse the question is no longer asked whether human rights must be protected by a constitution, but rather which human rights must be protected by a constitution. The contemporary question is specifically pointed at the issue whether socio-economic rights must be protected by a constitution and to what extent. In this article socio-economic rights and their protection are evaluated from a theological-ethical perspective. This approach includes the investigation of certain Biblical themes and parts of Scripture from the Old and New Testament. The findings of this investigation indicate that socio-economic rights are very important human rights that should be protected as effectively as possible.
In die menseregtediskoers word nie meer gevra óf menseregte deur 'n grondwet beskerm moet word nie - dit gaan deesdae eerder oor watter menseregte deur 'n grondwet beskerm moet word. Die groot vraag is of sosio-ekonomiese regte deel moet uitmaak van 'n grondwet en indien wel, in watter mate. In hierdie artikel word sosio-ekonomiese regte en die beskerming daarvan teologies-eties beoordeel. Hierdie benaderingswyse sluit in dat bepaalde Bybelse temas en Skrifgedeeltes uit die Ou en Nuwe Testament ondersoek word. Die resultate van hierdie ondersoek dui daarop dat sosio-ekonomiese regte baie belangrike menseregte is wat so effektief moontlik beskerm moet word.
Die Gereformeerde Skrifbeskouing en die verrekening van die sosiohistoriese konteks in die eksegeseproses : research article
Authors: N. Gronum and F.J. Janse van Rensburg
Source: In die Skriflig 38, pp 579 –592 (2004)
The Reformed view of Scripture and the utilisation of the socio-historic context in the process of exegesis
At present the issue whether and how the socio-historic context of parts of Scripture should be utilised in the process of exegetical interpretation is being debated in certain circles within the GKSA. This debate includes the issue whether the use of individual cups during Holy Communion services is Scripturally correct, and whether women should be allowed to serve in church offices. The construction of an applicable socio-historic context as well as the way in which data from this construction are utilised will probably have a decisive effect on the outcome of the debate. The argument developed in this article does not primarily cover the content matter of the debate. The aim of the article is rather to focus on the fundamentals of the Reformed view of Scripture and to determine the necessity of utilising the socio-historic context in the process of exegesis. Consequently it is also an attempt to formulate the applicable implications of such an approach in the process of exegesis.
Die vraag oor óf en hóé die sosiohistoriese konteks van Skrifdele in die eksegetiese proses van Skrifverklaring verreken moet word, word ernstig gedebatteer in sekere groeperinge binne die GKSA. Hierdie debat raak ook die vraag of die gebruik van individuele Nagmaalsbekers Skriftuurlik verantwoord is en of vroue in die besondere dienste mag staan. Die konstruksie van die tersaaklike sosiohistoriese konteks en die wyse waarop inligting vanuit hierdie gekonstrueerde konteks verreken word, sal waarskynlik 'n bepalende uitwerking op die uitslag van die debat hê. In hierdie artikel is die fokus nie primêr op die inhoudelike aspekte van die debat nie. Die doel van die artikel is eerder om op grond van die Gereformeerde Skrifbeskouing te probeer bepaal of die verrekening van die sosiohistoriese konteks in die eksegesetiese proses onontbeerlik is of nie. Op grond van die gevolgtrekking word dan gepoog om tersaaklike implikasies vir die eksegese te formuleer.
Op soek na 'n weg uit fundamentalisme, rasionalisme en relatiwisme : research article
Source: In die Skriflig 38, pp 593 –621 (2004)
Looking for a way out of fundamentalism, rationalism and relativism
The question this article poses is how the extremes of theological fundamentalism, rationalism and relativism can be avoided without compromising the authority of Scripture. The central theoretical argument of this article is that theological extremism can be avoided, should a plurality of methods be used - i.c. methods which are author, text and reader orientated. An acceptable theological framework should also be created to enable the theologian to interpret the Bible in such a way that conclusions arrived at can be checked and one-sidedness be avoided. Such a framework should take into account the relational scope of Scripture, the contours of Scripture itself and the historical nature of biblical material. A balanced relation between the divine and the human nature of Scripture should be maintained and Scripture should be approached from the perspective of the covenant. In its contextualisation Scripture should not be seen as a document providing instant solutions to every problem, but as a paradigmatic document outlining basic contours according to which contemporary problems can be approached.
Die vraag wat in hierdie artikel bespreek word, is hoe die uiterstes van teologiese fundamentalisme, rasionalisme en relatiwisme vermy kan word sonder om die gesag van die Skrif aan te tas. Die sentrale teoretiese argument is dat ekstremisme vermy kan word indien 'n veelheid van metodes in teologie-beoefening aangewend word - in hierdie geval metodes wat outeur-, teks- en lesergeoriÃ«nteerd is. 'n Aanvaarbare teolo-giese raamwerk behoort geskep te word om die teoloog in staat te stel om die Bybel sodanig te interpreteer dat teologiese gevolgtrekkings gekontroleer en eensydighede vermy kan word. So 'n teologiese raamwerk behoort die volgende aspekte te verreken: die relasionele fokuspunt van die Skrif, die kontoere van die Skrif self en die historiese aard van die Skrif. 'n Gebalanseerde verhouding tussen die Goddelikheid en die menslikheid van die Skrif moet gehandhaaf word vanuit die perspektief van die verbond. In die kontekstualisering van die Skrif moet die Skrif nie as 'n geslote dokument met klinkklare antwoorde beskou word nie, maar as 'n paradigmatiese dokument wat basiese riglyne stel vir die wyse waarop hedendaagse probleme benader kan word.
Gebed in die lewe van Jesus volgens die Lukas-evangelie : research article
Source: In die Skriflig 38, pp 623 –641 (2004)
Prayer in the life of Jesus according to the Lucan Gospel
Prayer materials in Luke's Gospel are rich and unique. In this article passages related to Jesus' prayer life are explored. According to Luke, Jesus' prayer life is aligned with salvation history. Jesus' prayers are solemn acts to focus his life on the will of God and to be empowered by the Holy Spirit. Furthermore Jesus' prayers are constantly associated with the cross, by which salvation history reaches its culmination and the Kingdom of God is established. As Jesus prepared his way through prayer, so his disciples are to pray during the period after his resurrection and ascension in their awaiting of the parousia.
Gebedsmateriaal in die Lukas-evangelie is ryk en uniek. In hierdie artikel word gedeeltes wat oor Jesus se gebedslewe handel, ondersoek. Volgens Lukas staan Jesus se gebedslewe in verband met heilsgeskiedenis. Jesus se gebede is plegtige handelinge waardeur Hy sy lewe op die wil van God rig en om deur die Heilige Gees bekragtig te word. Daarbenewens is sy gebede deurgaans geasosieer met die kruis, waardeur die heilsgeskiedenis sy kulminasie bereik en die Koninkryk van God gevestig word. Soos wat Jesus sy weg deur gebed voorberei het, so behoort sy dissipels ook te bid in die tydvak na sy opstanding en hemelvaart in afwagting van die parousia.
Biblical theology in outline. The vitality of the Word of God, Klaus Nürenberger : book review
Source: In die Skriflig 38, pp 645 –648 (2004)
Nürenberger is 'n afgetrede professor en 'n navorsingsgenoot van die Skool vir Teologie aan die Universiteit van KwaZulu-Natal. Volgens die voorwoord wil hy sy navorsing oor die dinamiek van die Bybelse getuienis toeganklik maak vir die gewone Bybellesers, lekepredikers en eerstejaarstudente in die teologie. Hy bespreek verskillende benaderingswyses tot die interpretasie van die Bybel en dui aan dat 'n mens deur die krag van Bybelse getuienis gegryp kan word, sonder om jou intellektuele integriteit of moderne insigte op te offer. Volgens Nürenberger lei die kragtigheid van Bybelse getuienis tot die drang om die Bybel te hanteer met geestelike volwassenheid, verantwoordelikheid en onafhanklikheid.
Eerste treë na geestelike verdieping. Die vreugde van 'n intieme verhouding met God, C. Jones : book review
Source: In die Skriflig 38, pp 649 –650 (2004)
Hierdie besondere boek deur Chris Jones, predikant van die NG Kerk Ceresvallei, is geïnspireer uit persoonlike ervarings en die skrywer se eie geestelike groei. As gevolg hiervan het die boek 'n persoonlike aanslag en is die skryfstyl populêr - sonder om aan diepte te ontbreek.
Vrygespreek! Stephan Joubert : book review
Source: In die Skriflig 38, pp 650 –652 (2004)
Stephan Joubert nooi die leser van Vrygespreek! om opnuut te kom ontdek wat hemelse genade is, hoe mildelik dit deur God in Christus aan stukkende mense uitgedeel word en hoe genade ingrypend in die gelowige se lewe werk: die gelowige is tegelyk genadebedelaar en genadeuitdeler.
Ek het vergeet ... my lewe saam met Alzheimers, Lovy Pieterse : book review
Source: In die Skriflig 38, pp 652 –653 (2004)
Predikante, verpleegkundiges, maatskaplike werkers, pastorale versorgers - mense uit die ondersteunende professies - kry dikwels te doen met aftakeling en verlies in sy vele gestaltes. Kontak met mense wat ly aan Alzheimer se siekte verteenwoordig dikwels een faset van hierdie begeleidingsproses.
Alfabetiese outeursindeks Jg. 38 (1-4) / Alphabetical author-index Vol. 38 (1-4) 2004
Source: In die Skriflig 38, pp 655 –660 (2004)
Alfabetiese outeursindeks Jg. 38 (1-4) / Alphabetical authors-index Vol. 38 (1-4) 2004
Subject index Vol. 38 (1-4) 2004
Source: In die Skriflig 38, pp 661 –668 (2004)