'n Lewe kan eweneens gered word deur bloeding te beheer terwyl op professionele mediese hulp gewag word. Noodhulp is in die afgelope 2 dekades wêreldwyd ontwikkel as 'n voorsorgmaatreël ten tyde van natuurrampe en vyandelike aanvalle. In Suid-Afrika is die direktoraat Burgerlike Beskerming van die Suid-Afrikaanse Weermag belas met die koördinering van alle noodhulp tydens 'n noodtoestand.
Noodhulp is die voorlopige sorg wat aan die slagoffer van 'n ongeluk of 'n skielike siektetoestand verleen word in die kritieke tyd voordat professionele mediese hulp opdaag. Dit het voorheen ook die vervoer van pasiënte ingesluit, maar die aspek het sedertdien uiters gespesialiseer geword en die begrip noodhulp is dus hoofsaaklik op hulpverlening op die ongelukstoneel van toepassing. Baie lewens kan gered word deur die noodsaaklike stappe onmiddellik te doen, byvoorbeeld deur bloeding te stop of tydens 'n skyndood kunsmatige asemhaling en hartmassering toe te pas.
Eksterne oorsake veroorsaak dikwels die noodtoestand en dit kan meestal deur noodhulp uitgeskakel word deur byvoorbeeld 'n elektriese stroom af te skakel wanneer 'n slagoffer daardeur geskok word, ŉ drenkeling uit die water te haal of ŉ slagoffer uit 'n vasgeknelde posisie te bevry. 'n Afwyking in die normale liggaamsfunksies van die slagoffer, byvoorbeeld 'n floute, bewusteloosheid, skok of 'n skyndood, kan dikwels beheer word deur die bloedsomloop of asemhaling te ondersteun of te herstel.
Letsels aan die een of ander liggaamsdeel, byvoorbeeld 'n beenbreuk, ontwrigting van 'n lit, wonde en bloeding, word behandel deur eerstens afwykings in die normale liggaamsfunksies van die beseerde sover moontlik onder beheer te bring. 'n Floute word veroorsaak deur 'n verminderde bloedtoevoer na die brein, meestal vanweë skok, hewige pyn, uitputting, en so meer. Indien die persoon plat neergelê word, sal hy vanself bykom. Bewusteloosheid tree in wanneer daar 'n ernstige steurnis in die brein plaasgevind het, maar die asemhaling en bloedsomloop (polsslag) bly normaal.
Die versorging van 'n slagoffer in 'n noodgeval geskied volgens ŉ vaste patroon. Eerstens moet vasgestel word of die persoon nog asemhaal en of die proses nie belemmer word nie. Indien bloeding voorkom, moet dit onmiddellik gestop word, en die pasiënt moet ook so gemaklik moontlik gemaak word totdat professionele mediese hulp opdaag. Normale asemhaling geskied teen 12 tot 20 inhalasies per minuut, terwyl gebrekkige asemhaling gemerk kan word aan 'n bloupers kleur aan die oorlobbe en om die mond.
Asemhaling kan belemmer word deur 'n obstruksie in die mond of keel, en die dele moet dus ondersoek word vir slym, bloed, braaksel en ander voorwerpe ('n kunsgebit moet altyd eerste verwyder word). Obstruksies veroorsaak soms ŉ roggeling tydens asemhaling of skuim om die mond, en moet verwyder word deur die slagoffer op sy maag te plaas met die kop sywaarts. In die geval van braaksel moet die kop laer as die liggaam na onder gehou word.
'n Bewustelose persoon kan ook verstik deurdat sy tong terugsak en so die keelgat afsluit. Wanneer alle obstruksies verwyder is, word die pasiënt in die sogenaamde stabiele syposisie geplaas: die boonste knie gebuig, terwyl die kop op die onderste gebuigde arm rus. Wanneer die slagoffer in 'n skyndoodtoestand verkeer, is hy nie net bewusteloos nie, maar het sy asemhaling en bloedsomloop opgehou. Indien noodhulp nie onmiddellik toegepas word nie, sal die persoon binne enkele minute weens 'n suurstoftekort sterf of kan ernstige breinskade intree.
Indien 2 mense hulp verleen, word daar om die beurt 5 keer op die hart gedruk en 1 keer deur die mond geblaas. 'n Slagoffer kan op die manier ure lank aan die lewe gehou word en die kanse op herstel hang van die bykomende letsels af, byvoorbeeld die mate van breinbeskadiging. Wanneer die pasiënt aan skok ly, word sy bloedsirkulasie belemmer. Die persoon kry 'n vaal kleur, sweet, word bloupers om die mond en onder die vingernaels en het 'n baie swak polsslag.
In so 'n geval moet die kop in 'n posisie laer as die res van die liggaam geplaas word sodat soveel bloed moontlik na die brein kan vloei. Die slagoffer moet ook met 'n kombers of iets dergeliks warm gehou word. 'n Ernstige skoktoestand vereis mediese sorg en sal nie outomaties herstel nie. 'n Bloedoortapping of die toediening van bloedplasma is gewoonlik nodig om die bloedsirkulasie te normaliseer. Bloeding kan uitwendig of inwendig wees.
Beenbreuke, ontwrigting van 'n lit en kneusings kan vanweë die pyn en bloedingsimptome soms moeilik onderskei word en word derhalwe as 'n voorsorgmaatreël gespalk. Wanneer 'n persoon deur gasse of dampe vergiftig is, moet hy vars lug of soms suurstof kry. Gif wat per mond ingeneem is (byvoorbeeld ook geneesmiddels), kan op verskeie maniere geneutraliseer word; melk versnel die opname van fosfor en ander stowwe uit die dermkanaal, en braking is soms doeltreffend, maar kan ook skadelik wees indien petroleum of bytstowwe ingeneem is. Siekes en gewondes word verkieslik op 'n draagbaar vervoer. In normale omstandighede is daar gespesialiseerde noodvervoerdienste beskikbaar. Soms is dit egter noodsaaklik dat 'n slagoffer onmiddellik oor 'n kort afstand verskuif word, en die manier waarop dit gedoen word, sal bepaal word deur die beskikbare hulp, die slagoffer se besering en sy toestand.
As 'n pasiënt bewusteloos is, kantel sy of haar kop agteroor en lig die ken om die lugweë oop te maak. Ondersoek die borskas en luister en voel vir asemhaling.
Met die kop steeds agteroor en die ken gelig, lig jou mond op en laat sy of haar borskas weer sak. Herhaal die asemoordrag.
Elke huis en werksplek moet 'n noodhulpkis hê. Wanneer 'n onderneming meer as vyf personeellede in diens het, word dit deur die Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid vereis.
Landswye noodreaksie 10111 Dié nommer bring jou in aanraking met die polisie en die blitspatrollie. Sodra jy genoeg besonderhede oor jou noodgeval verskaf het, kan die relevante eenheid uitgestuur word om jou te help.
Nasionale ambulans en brandweer 10177 Gebruik hierdie nommer wanneer daar 'n mediese noodgeval is. Jy kan dit ook bel vir noodgevalle soos rooftog, vuurwapenvoorvalle of motorongelukke, as daar sterftes was.
Die span van VIA (DStv-kanaal 147) se mediese werklikheidsprogram, Noodlig, gee 'n paar wenke vir 'n noodsituasie:
As iemand naby jou flou val moet jy die persoon onmiddellik op hul rug draai, sodat hul lugweg oop bly. As dit 'n besonder warm dag of omgewing is, waai hulle koel.