2 Westerse jaggeskiedenis
2.3 19e eeu
3.1 Oorsprong van jag
4.3 Etiese jagkodes
5 Jag en natuurbeskerming
6 Jag in Suid-Afrika
6.2 Suid-Afrika se grootste jag
6.3 Hedendaagse jag
Westerse jaggeskiedenis[wysig | wysig bron]
Jagtersvolke[wysig | wysig bron]
Oorsprong van jag[wysig | wysig bron]
Voedselkwessies[wysig | wysig bron]
Jagsport[wysig | wysig bron]
Jagkulture[wysig | wysig bron]
Jagmetodes[wysig | wysig bron]
Etiese jagkodes[wysig | wysig bron]
Jag en natuurbeskerming[wysig | wysig bron]
Jag in Suid-Afrika[wysig | wysig bron]
Die eerste mense wat in Suider-Afrika gejag het, was inboorlinge wat reeds in die Steentydperk jagters was. Hul wapens was aanvanklik groot klippe, later knuppels van been en nog later spiese, assegaaie en 'n pyl en boog met 'n verskeidenheid van punte. Hierdie mense het ter wille van hul voortbestaan gejag, naamlik am vleis en velle te bekom en om gevaarlike diere af te weer.
Die australopithesene ("suidelike ape") was pre-menslike ape wat tussen 4,5 miljoen jaar en 1,5 miljoen jaar gelede op die grasvlaktes en in savanne-gebiede van Oos- en Suider-Afrika geleef het. Hulle het reop geloop omdat hul dye langer was as die van ape, terwyl hul arms korter was en hul bekken-skelet geskik was vir 'n regop liggaaamsposisiie. Verskillende variasies van die Australopithecus-genus was Australopithecus robustus en Australopithecus africanus. Die vroegste australopithesene het waarskynlik nog gedeeltelik in bome gewoon. Hulle het op eenvoudige wyse in die veld rondgeswerf op soek na plantaardige voedsel.
Die vroegste ware mense was jagters en versamelaars wat die vermoë gehad het om klipwerktuie te vervaardig. Die eerste mense waarvan fossieloorblyfsels gevind is, staan bekend as Homo habilis, of "nutsman", wat in die Vroeë Steentydperk tussen sowat 2,2 miljoen en 1,8 miljoen jaar gelede in Oos- en Suider-Afrika geleef het. Hulle was eenvoudige jagters en versamelaars van veldkos, maar was fisiek en intellektueel in staat om 'n eenvoudige klipwerktuigtegnologie aan te wend vir die vervaardiging van klipwerktuie. Die klipgereedskap van Homo habilis was ruwe, kapper-agtige klipwerktuie en klipskilfers, bekend as die Oldupai-industrie omdat van hierdie werktuie eerste by Oldupai (voorheen bekend as Olduvai) in Tanzanië gevind is.
Belangrike fossieloorblyfsels van die australopithesene en die eerste mense, asook van hul handgemaakte werktuie, is in Suid-Afrika gevind. Wetenskaplikes het afgekom op gefossileerde skeletgedeeltes van die australopithesene en klipwerktuie van 4,5 miljoen tot 1 miljoen jaar gelede by die wêrelderfenisterreine van Sterkfontein, Swartkrans en Kromdraai, ook bekend as die Wieg van die Mensdom (dit sluit die Taungskedel-fossielterrein en Makapanvallei in). Die skeletgedeeltes is onder meer van Homo habilis en Australopithecus sediba, wat beskik het oor menslike fisieke kenmerke soos hand-, bekken- en voetbene en 1,9 miljoen jaar gelede by Sterkfontein geleef het.
Homo erectus, of "regop mens", was jagters en versamelaars wat gedurende die Vroë Steentydperk tussen 2,2 miljoen en 1,9 miljoen jaar gelede in groot dele van Afrika voorgekom het en mettertyd na Suid-Europa, die Nabye-Ooste en Asië versprei het. Baie van hul werktuie is in Suid-Afrika gevind, bv. aan die Kaapse suidkus en in gruislae van oerrivieroewers en waterpanne in die omgewing van die Oranje- en Vaalrivier. Hulle het klipwerktuie vervaardig wat bekend is as die Acheul-industrie. Die werktuie is tydens vervaardiging en gebruik met die hand vasgehou. Verskillende soorte klipgereedskap wat in hierdie tyd begin ontwikkel het, was handbyle of vuisklippe en rywe klipskilfers wat as messe en skrapers gebruik is.
Homo sapiens, of "wyse mense", het tussen sowat 500 000 jaar en 100 000 jaar gelede verspreid in Afrika, Suid-Europa en Asië geleef. Hulle was fisiek en intellektueel in 'n groot mate soortgelyk aan die moderne mens. Hulle het gespesialiseerde klipwerktuigtipes soos meslemme, skrapers en spiespunte vervaardig. 'n Voorbeeld van die argaiese Homo sapiens is die fossielskedelgedeeltes van so 'n mens wat sowat 260 000 jaar gelede in die omgewing van die hedendaagse Florisbad naby Bloemfontein geleef het.
Homo sapiens sapiens het tussen ongeveer 150 000 en 100 000 jaar gelede uit die argaiese Homo sapiens ontwikkel en was reeds fisiek en intellektueel soortgelyk aan die moderne mens. Hulle was Steentydjagters en -versamelaars in Afrika, Europa en Asië. Van daar het hul afstammelinge geleidelik ook na die Amerikas, Australië en Tasmanië versprei.
Gedurende die Laat Steentydperk in Suid-Afrika, wat van sowat 20 000 jaar gelede tot so onlangs as ongeveer 200 jaar gelede geduur het, het nomadiese, gespesialiseerde jagters en versamelaars oral in Suider-Afrika voorgekom en 'n verskeidenheid gespesialiseerde klipwerktuie vir verskillende doeleindes gebruik. Hulle was die voorouers van die Khoisan van Suider-Afrika.
Vuurwapens het saam met Jan van Riebeeck na Suid-Afrika gekom. Ook hierdie eerste blankes het vir hul eie voortbestaan gejag. Een van die heel oudste jagbepalings van die land is reeds in 1656 deur Van Riebeeck uitgevaardig. Daarvolgens sou die VOC belonings betaal vir elke leeu, hiëna en luiperd wat geskiet word. Die eerste gewere wat gebruik is, was die sogenaamde snaphane (pangewere) met musketkoeëls. Die wapen van die grensboere, wat ook die simbool van die "boer met sy roer" geskep het, het ŉ groot, lang loop en swaar laaistok gehad. Die Voortrekkers het veral vuursteengewere gebruik. Die vernaamste doel van jag was steeds voedselverkryging en selfbeskerming.
Die nuus van Suid-Afrika se wildrykdom, veral die getalle en die verskeidenheid van grootwild, het die land vinnig die mekka van sportjagters laat word. Die eerste bekende oorsese jagter was kaptein Cornwallis Harris, wat in 1836 na Suid-Afrika gekom het. Saam met hom het hy die beroemde sterloopvuursteengeweer gebring wat die Voortrekkers verbaas het met sy groot trefafstand. Hierdie geweer het groot verwoesting onder wildstapels aangerig. AI hoe meer buitelandse jagters het na Suid-Afrika gekom, en die Boere, wat feitlik almal goeie skuts was, het ook meer diere begin skiet as wat nodig was. Wildverliese was so hoog dat dit reeds in 1846 vir die Ohrigstadse Republiek nodig geword het om die "moedswillige of onverskillige vernieling van bruikbare wild" wetlik te verbied. Oortredings was met tussen 10 en 500 riksdaalders strafbaar. Die eerste wildwet van die Zuid-Afrikaansche Republiek is in 1858 goedgekeur as 'n maatreël teen die wildskaarste wat toe al weens roekelose jag ontstaan het.
Suid-Afrika se grootste jag[wysig | wysig bron]
Hedendaagse jag[wysig | wysig bron]
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Jag&oldid=2238625"
Die bladsy is laas op 21 Julie 2020 om 17:26 bygewerk.