Imbongi nguA V Masinye
Isihloko senkondlo — Ngofihlaphi Na?
IMBONGI iqala inkondlo yayo ngombuzo okukhanya ukuthi lokho akhuluma ngakho lapha ukufihla sekuyinto engumthwalo onzima. Kukhona ezama ukukufihla imbongi kodwa akufihleki. Isibuza-ke imbongi ukuthi, “Ngofihlaphi na?” Kuyini okunzima okwenza imbongi ifihle lokho engabe iyakufihla? Nansi impendulo esiyiphiwa yimbongi.
“O, maye ngamehl’abantu, bantu beNkosi!” Isithe iyafihla imbongi ithole ukuthi amehlo abantu athe nhlo lapho ezama ukufihla khona. Iyalandisa imbongi ukuthi ibisithi ifihlele abeNkosi njengomuntu wonke efihla lokho alesifiso sokukufihla. Ithe ithi iyafihla lokho ekufihlayo imbongi kanti kudala beyibonile. Isathi isakugcinile bahle bakubhadlaza labo abayibonileyo kwagcwala indawo yonke. Iyabuza imbongi khathesi ukuthi:
“Kangaz’umunt’angawathin’amehl’abantu!” Imbongi isebenzisa isingakethiso isizifanisa lenyoni yona abantu abahle bayibonele abantwabayo isachamusela nje. Ngokufanayo imbongi ithi layo ingakayi khatshana ngemfihlo yayo abantu bahle bayibone lokho ekuzamayo kusaqalisa yikho ikhala ngamehlo abantu: “O, uth’amehlo abantu, bantu beNkosi! Imbongi ithi izamile ukuthi iphume ilanga selikhotheme okutsho ukuthi selisiyatshona, kodwa isimanga yikuthi amehlo abantu kawakhotheme akhangele bayakubona imbongi ekwenzayo okwenza ikhale ngawo amehlo abantu.
Izamile wonke amaqhinga imbongi njengokuthi ivuke kusasele izama ukuqalela indonsakusa, inkanyezi leya ebonakala sekuzakusa, yaba yiyo edonsa ukusa ukuze ingabonwa kodwa yabonakala kuphela. Isifisa lokubi ngamehlo abantu la: “Sekuze kungathi nga wonk’alubhici kwasala Awami wodw’ebon’engabonwa.” Imbongi isifisa ukuthi aluba amehlo abanye bonke abalubhici engabonisisi kusale awakhe kuphela ebona kodwa engabonwa ngabanye.
Iqhubekela phambili ikhala ngamehlo abantu imbongi: “O, uth’amehl’abantu, bantu beNkosi!” Isesaba ukubonwa imbongi ithumele incwadi kodwa layo kayincedanga. “Bengithi ngithum’iphepha, kanti kaliphephanga”. Uthi lelophepha eliyincwadi limlingise leyamphande yona eyamphandela amacala.
Sebeyibonele wonke amaqhinga ayo iyabuza imbongi ukuthi pho isizawathini amehlo abantu beNkosi?
Imbongi ithi ifihla la, afohle la, ivalele le, avumbuluke le. Isile sifiso esibi imbongi osekungathi amehlo abantu bonke angaba lembonya yona imeqe. Imbonya ngumkhuhlane ovuvukisa uvale amehlo. Okukhona yikuthi imbongi ijinga ilemibuzo kuphela ukuthi lokuthi kwayo ikufihle ngaphi lapho okungasoze kubonwe ngamehlo abantu khona. Sekuzekufika lebhokisini lona elilomoya wesithandwa sayo esilamakhiye omoya wakhe.
Isimanga yikuthi lalelobhokisi lengqondo ongqondongqondo baliqonda, nta, beqonde khona imbongi ekuqondileyo engqondweni. Ngamanye amazwi ongqondongqongqondo benelisa ukubona okwakusengqondweni yayo imbongi. Imbongi iphetha ngokubuza ukuthi njengoba kunje, pho yenze njani ngamehlo abantu? Sekuyehlule ukufihla izinto zayo imbongi njengoba lokusengqondweni ayakubona amehlo abantu. Isiphetho yona imbongi ithi akungafihlwa lutho!
Uthini ngalokho mfundi?
Khoxo iBolamba Arts kuChibuku Neshamwari. . . Ikhaya Arts ibamba dololo