Skuld: joune, myne, ons s’n - Jou Gesin | Solidariteit WêreldJou Gesin | Solidariteit Wêreld
Tuis › 2016-begroting › Skuld: joune, myne, ons s’n
Woensdag | 06 Augustus | 2014
Geskryf deur: Ingrid Scholtz
Skuld. Elke gesin weet dat as jy meer geld uitgee as wat jy verdien, is jy vroeër of later in die moeilikheid.
Dieselfde beginsel geld vir regerings en state. Daar is die saak natuurlik ingewikkelder. Regerings het binnelandse en buitelandse skuld, en state se invoer kan groter wees as hul uitvoer – en dan het hulle ’n handelstekort. Ten slotte is daar die gesamentlike skuld van alle huishoudings van ’n land.
Nederland het altyd die beeld gehad van ’n land met spaarsame en hardwerkende burgers. ’n Land waar almal – ook die regering – sorg dat uitgawes binne perke bly. Dis ook ’n land wat al eeue lank innoverend dink, van die uitvinding van kweekhuise vir groente en vrugte in die sestiende eeu tot die beroemde Philips-fabriek in die begin van die twintigste eeu.
Nederland is egter nie so ryk en deeglik as wat dit lyk nie.
Die skuldkrisis in die Europese Unie (EU) asook die groot skulde en onverantwoordelike ekonomiese gedrag van lande in die suide van Europa, soos Griekeland en Italië, is goed bekend. Hierdie suidelike losbolle steek sleg af by soliede noordelike lande soos Duitsland en Nederland.
Inderdaad besit Nederland saam met Finland, Duitsland en die klein Luxemburg steeds die hoogste denkbare kredietwaardigheidstatus, die AAA-status.
Die beroemde kredietbeoordelaar Standard & Poor’s het Nederland egter gewaarsku dat hy na AA+ afgegradeer kan word. Wat is hier aan die gang? Twee onlangse artikels in De Volkskrant kyk ’n bietjie dieper.
Nederland se werkloosheid is in verhouding tot dié van die ander EU-lande nog steeds laag. Die begrotingstekort is ’n beskeie 5%, maar ’n loonstyging van 48% sedert 1999 het die land minder mededingend gemaak. Terselfdertyd het die produktiwiteit per werkerseenheid agtergeraak.
Die Nederlandse ekonomie het verder veral gegroei as gevolg van deurvoerhandel na die res van Europa en nie soseer deur die uitvoer van sy eie vervaardigde produkte nie. Dit is in teenstelling met Duitsland, wat self uitvoer en dus ’n gesonder ekonomiese groei ken, ondanks die krisis. Soos een van die artikels dit stel: Duitsland se krag is Nederland se swakheid.
Die grootste sondaar is egter die totale skuldlas van die Nederlandse burger, wat teen 130% van die bruto binnelandse produk die hoogste in die EU is.
Die oorsaak daarvan is die groot skuld op huisverbande. Nederlandse huispryse het jare lank flink gestyg. Mense het daardie styging as vanselfsprekend gesien en hulself op papier ryk gereken, en ook gemeen dat hulle maar ’n deel daarvan kan uitgee. Bowendien kry almal wat in Nederland ʼn verband uitneem, ’n aansienlike belastingaftrekking.
Daar is bereken dat die Nederlandse ekonomie sonder daardie ontploffing van die huispryse 7% kleiner sou gewees het.
Die stygende huispryse het dus jare lank die ontwerpfoute in die Nederlandse ekonomie weggesteek. Noudat huispryse al twee jaar lank taamlik dramaties daal, blyk dit dat Nederland, die Nederlanders en die Nederlandse ekonomie in werklikheid heelwat minder solied en deeglik is.
Meer beskeidenheid teenoor lande soos Griekeland of Italië sou Nederland pas.