Nuuskommentaar: Om met “self” konflik te verminderOekraïne se vlag. Bitter baie water sal nog onderdeur die brug moet loop alvorens hier ŉ neerslag in die praktyk gaan volg. Die rebelle, wat nou hul eie “republieke” bedryf, moet byvoorbeeld ook instem en Oekraïne se grondwetlike hof sal die grondwetwysiging hiervoor moet goedkeur. Oekraïne is, soos Suid-Afrika ŉ unitêre staat. Die enigste deel wat voorheen ŉ mate van “spesiale status” geniet het, die Krim, is deur Rusland geannekseer. Tussenin gaan die afloop van die ondersoek na die neerskiet van die Maleisiese passasierstraler, MH 17, ook ŉ stok in die byenes wees. ŉ Voorlopige verslag wat die internasionale ondersoekspan aan verskeie rolspelers gestuur het, het uitgelek en daaruit blyk dit dat die pro-Russiese rebelle die blaam kry. Dit impliseer dat Rusland ŉ BUK-wapenstelsel moes ontplooi en weer oor die grens terug na Rusland moes smokkel. Rusland reageer uiteraard skerp nadat die land berge versit het om die bewyse te probeer neutraliseer en die blaam op Oekraïne te plaas. Rusland het ook reeds formeel aangekondig dat dit sy vetostem in die VN-Veiligheidsraad gaan gebruik om te voorkom dat ŉ spesiale tribunaal die verdagtes verhoor. Rusland se ontkennings is egter ŉ ernstige knou toegedien toe Newscorp ŉ film in Australië uitgesaai het wat deur die rebelle verfilm is kort ná die voorval. Die beeldmateriaal toon duidelik hoe rebelle die toneel betree en geskok is om nie ŉ Oekraïense militêre Sukhoi te vind nie, maar ŉ passasiersvliegtuig. Die beeldmateriaal is aan die internasionale ondersoekspan verskaf. Die moontlike ontspanning in Oekraïne speel hom ook af teen die agtergrond van die effektiewe hervatting van die Koue Oorlog nadat Rusland die Krim afgeneem het. Uitsprake van die Russiese president, Wladimir Poetin, oor min of meer die herstel van die Sowjet-Unie help ook nie juis nie en boesem vrees in by voormalige Sowjet-state wat nou deel van Navo en die Europese Unie is. Veral Estland in bekommerd. En terwyl die spanning oplaai, is daar gereelde voorvalle waar Russiese duikbote in die gebiedswater van Swede en ander Skandinawiese lande gesien word en waar Russiese bomwerpers en vegvliegtuie op onder meer Brittanje afpyl en gedwing moet word om om te draai. Niemand meen hulle probeer om Navo-lande vir aanvalle te bereik nie, maar beskou dit eerder as ŉ daad van minagting vir die Weste. Is die planne van ŉ spesiale status vir die ooste van Oekraïne dus té min, té laat? En gaan Rusland sulke gebiede dan nie maar, soos die Krim, in elk geval annekseer nie? Maar is daar raakvlakke met Suid-Afrika? Dis nou behalwe die feit dat daar in sekere Afrikanergeledere openlike steun vir Poetin is – tot so ŉ mate dat dit na ŉ omvattende georkestreerde Russies-gesteunde sensitiseringsaksie lyk. Hierdie bly egter ŉ onderwerp van sy eie. Wat nou op die tafel is, is hoe minderhede staatkundig geakkommodeer word. In die meeste Wes-Europese lande kry minderhede ŉ vorm van selfregering, soos die Baske, die Kataloniërs, die Sardiniërs, Skotte, Wallis en Cornwallis. Planne om Friesland as provinsie weens administratiewe koste by ander in te lyf, het groot reperkussies in Nederlandse politiek gehad. Trouens, die Europese Unie se grondwet stel hierdie soort selfbeskikkingsreg as voorwaarde en dit word gebruik om Turkye se strewe vir lidmaatskap op die ys te hou – al het Turkye al redelike vordering gemaak. Die regering van Oekraïne is ook haastiger as die Europese Unie dat die land deel van die EU word en selfs van Navo. Om spesiale status aan die ooste toe te ken, maak Oekraïne dan immers meer grondwetlik in pas met Wes-Europa en die internasionale reg. In Suid-Afrika het verskeie analiste Suid-Afrika as ŉ grondwetlike eenheidstaat en basta beskryf en is ergerlik oor gemeenskappe wat “self” iets wil doen. Hulle ignoreer die bestaan van artikel 235 van die grondwet en die ANC by monde van sy sekretaris-generaal, Gwede Mantashe, het selfbeskikking vir die Afrikaner by voorbaat as “nooit” afgemaak. Uit sy eie woorde blyk dit egter dat hy die Afrikaner en blank as sinonieme beskou. Dit sal interessant wees hoe sake nou verder in Oekraïne vorder. Daar was voorheen planne en ondersoeke na groter desentralisasie, maar die Oekraïne, na jare se Russiese dominansie, se koppe het in ŉ ander rigting gewerk – ŉ geleentheid waar onafhanklikheid en eenheid vir ŉ slag met ŉ eie grondgebied ŉ werklikheid geword het. Soos in Suid-Afrika lyk die werklikheid egter anders as wat deur idealiste gekoester word. Maar die vind van ŉ oplossing vir Oekraïne se probleme lê nie net in die land se eie hande nie. Daar is te veel skaakstukke van ander ook in die land teenwoordig.