You are here: Home » Content » Sosiale Wetenskappe: Aardrykskunde Graad 5 » Reenval
Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.This content is ...In these lensesGETIntPhaseSS Tags5th Afrikaans Course LO1:AS5.1.4 LO1:AS5.1.7 LO1:AS5.1.3 Assignment This module and collection are included inLens: Siyavula: Social Sciences (Gr. 4-6)By: SiyavulaModule Review Status: In ReviewCollection Review Status: In Review
Reënvalstreke van Suid AfrikaSuid-Afrika se reënval is seisoenaal en baie wisselvallig. Dit reën dus meestal net in die winter of in die somer. ‘n Klein gedeelte langs die suidoos- en noordooskus ontvang dwarsdeur die jaar reën. Ons weet reeds dat die reliëf of bou van die land en die voorkoms van die warm Mosambiek- en koue Benguelastroom ‘n groot invloed op die temperature van ons land het. As die boonste kaart bestudeer word, sal daar opgelet word dat die land se reënvalstreke opgedeel word in:(i) winterreënvalstreek (ii) somerreënvalstreek (iii) reën dwarsdeur die jaar (iv) droë strekeElkeen van hulle word vervolgens kortliks behandel.(i) Die WinterreënvalstreekHierdie streek kom slegs in die suidwestelike deel van die RSA voor, veral in die Kaapse Skiereiland. Dit strek min of meer vanaf die monding van die Olifantsrivier (noordwes) tot by die Breëriviermonding (suid). Die sikloniese reën val sag en aanhoudend vanaf Mei tot Augustus; gevolglik kry die reën kans om in die grond weg te sak. Erosie kom min voor.Die gemiddelde reënval is tussen 500 en 1 000 mm per jaar. Die reënbringende winde is die noordwestewinde wat die bekende koue fronte teweegbring.Die plantegroei van die winterreënvalstreke bestaan uit immergroen struike en die bekende Kaapse fynbos soos die protea en verskeie heidesoorte. Hierdie plante is baie goed aangepas om die droë somers te oorleef. Diep wortelstelsels of bolle en klein, wasagtige blare met fyn haartjies sorg dat die plante die minimum water verloor in die somer.(i) SomerreënvalstreekDie grootste gedeelte van ons land kry reën gedurende die somermaande. Veral vanaf Oktober tot Februarie ontvang hierdie streek sy reën in die vorm van donderbuie. Tydens hierdie warm maande word die aardoppervlak intens verhit en opwaartse of konveksielugstrome ontwikkel. Die suidoostewinde bring vogbelaaide lug in en nadat kondensasie plaasgevind het, word groot cumulonimbuswolke gevorm. So ‘n donderstorm gaan gepaard met ‘n kort, harde reënbui, donderweer en weerligstrale. Omdat die reën so hard en vinnig val, is erosie ‘n ernstige probleem in hierdie streke. Hael kom ook gereeld tydens donderstorms voor wat groot skade aan oeste kan veroorsaak.Omdat die streek so groot is, kry dit nie oral ewe veel somerreën nie. Die ooste is heelwat natter (300 – 500mm), want die lug wat oor die platorand ingewaai word, bevat nog heelwat vog. Verder weswaarts verloor die lug byna al hierdie vog en daarom word dit ook al hoe droër na die weste (50 – 300mm).Die plantegroei van die somerreënvalstreke bestaan uit golwende grasvlaktes met verspreide bome. Aan die oostekant van die land is die grasvelde hoër met meer bome en dit neem weswaarts af.Aktiwiteit 1:Om ‘n grafiese voorstelling deur middel van ‘n kolomgrafiek te maak[LU 1.4, 1.7]Stel die meegaande reënval-inligting van Pretoria grafies d.m.v. ‘n kolomgrafiek voor.Table 1
Grafiese voorstelling van Pretoria se reënvalFigure 2(i) Reën dwarsdeur die JaarDie gebied vanaf die Breërivier tot by Port Elizabeth kry ewe veel reën dwarsdeur die jaar. Dit wissel tussen 500 en 1 000mm per jaar. Die streek strek verder langs die kus op tot in die KwaZulu/Natal-streek, maar die meeste reën val hier in die somermaande, hoewel dit ook in die winter reën.Die vogbelaaide winde vanaf die warm Mosambiek- en Agulhas-seestroom waai teen die platorand vas en word gedwing om op te styg. Kondensasie vind plaas en wolke aan die seekant van die platorand veroorsaak die sogenaamde reliëfreën.Baie digte, natuurlike woude kom in die suidooste voor (Knysna). Immergroen breëblaarbome soos geelhout-, stinkhout- en swarthoutbome kom hier voor. Slingerplante soos bobbejaantou en baie varings en mos groei in die digte skaduwees van die boomreuse. In die noordooste verander dit na subtropiese woude met palmbome en gemengde grasvelde.Aktiwiteit 2:Om ‘n grafiese voorstelling deur middel van ‘n kolomgrafiek te maak[LU 1.4, 1.7]Stel die meegaande reënval-inligting van Mosselbaai grafies d.m.v. ‘n kolom-grafiek voor.Table 2
Grafiese voorstelling van Mosselbaai se reënvalFigure 3Mosselbaai : dwarsdeur die jaar(i) Die droë strekeDie grootste gedeelte van ons land is droog. Konveksiereën in die vorm van verspreide donderstorms kom wel voor. Omdat dit so droog is, is daar min plantegroei, gevolglik neem erosie ernstige afmetings aan in hierdie gebiede.In die halfdroë streke soos die Karoo bestaan die plantegroei uit lae, vaal karoobossies soos ghwarrie- en renosterbos en geharde grassoorte. In die droër dele langs die weskus kom yl verspreide vetplante voor. Die vetplante het dik, vlesige blare waarin water geberg word. Party soorte kan vir jare sonder water oorleef.Aktiwiteit 3:Om ‘n opsomming van verworwe kennis te maak[LU 1.1, 1.3]
Voltooi die volgende tabel sodat jy ‘n opsomming kan hê van die heel belangrikste feite wat jy tot nou toe geleer het. Beantwoord die vrae wat volg. Table 3
Gebied waar dit reën
Gebruik die meegaande reënvalkaart en jou atlas en bepaal dan watter van die volgende dorpe/stede die meeste reën kry:Durban of Bloemfontein Port Nolloth of Port Elizabeth Kaapstad of De Aar Mosselbaai of Pretoria Lees die volgende stelling deur:Die reënbringende suidoostewinde waai oor die warm Indiese Oseaan en neem waterdamp op. Die hoë platorand dwing hierdie lug om op te styg, af te koel en te kondenseer. Reliëfreën sak uit aan hierdie reënkant van die platorand voordat die lug nog die binneland bereik het. Die lug verloor dus reeds die meeste van sy waterdamp en reën kan nie meer so maklik ontwikkel aan die reënskadukant van die platorand nie. Hoe verder weswaarts die winde waai, hoe minder waterdamp is teenwoordig en hoe skraler is die moontlikheid op reën.Die volgende plekke se gemiddelde reënval per jaar sal jou ‘n goeie idee van laasgenoemde situasie gee. Soek die plekke in jou atlas op.Durban 1 065 mm per jaarFicksburg 680 mm per jaarKimberley 402 mm per jaarPofadder 142 mm per jaarPort Nolloth 50 mm per jaarWatter afleiding kan jy van hierdie gegewens maak?
AssesseringLU 1 AARDRYKSKUNDIGE ONDERSOEKDie leerder is in staat om ondersoekvaardighede te gebruik om aardrykskundige en omgewingsbegrippe en -prosesse te ondersoek.Dit is duidelik wanneer die leerder:bronne met nuttige aardrykskundige inligting kan kies en gebruik;tussen feite en menings onderskei [werk met bronne];inligting kategoriseer;sketskaarte en/of planne na aanleiding van veldwaarnemings en afmetings teken [werk met bronne];deur projekte, bespreking, debat en diagramme, kennis en begrip van die vraagstuk toon [dra die antwoord oor].
MemorandumAKTIWITEIT 1DurbanPort ElizabethKaapstadMosselbaaiDroër na westeSWJa
« Previous module in collection Die klimaat van SA: Temperatuur
Next module in collection » Klimaatstreke
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on Jul 18, 2009 4:26 pm -0500. Add to a lens