Die narratief van die Christelike lewe word vandag in die liturgie vertel en beleef met verwysing na die breuk wat ongeloof en twyfel in die geloofsgemeenskap bring. Die Skrif roep almal terug na die fondament van geloof, naamlik die gawe van die Vader in Jesus Christus (Joh 6:65). Die erediens se vertrekpunt en onderbou is 'n gebed soos dié van Salomo (1 Kon 8). In gebed en aanbidding, volgens hierdie tempeltradisie, roep die Heilige Gees die gemeente na gelowige deelname aan die lewe van Jesus Christus soos dit in die nagmaal gesimboliseer word. Die "nuwe" narratief is van 'n kerklike lewe wat steun vind in Christelike waardes en praktyke soos dit in Efesiërs 6 beskryf word.
1 Konings 8:(1, 6, 10-11), 22-30, 41-43;
Toetrede: Lied 253 of Lied 158
Votum: Psalm 84:2-5
Lofsang: Psalm 84 of Lied 514
Riglyn vir die lewe: Efesiërs 6:10-20
Toewyding: VONKK 58 of Flam 123 of Lied 513
Slotsang: Lied 583 vers 1
Seën: Psalm 84:12-13
Respons: Flam 386 of Lied 313
Lied 253 "U het die brood gebreek" (as julle dit nie verlede week gesing het nie) of
Psalm 84 (kan ook as toetredelied gesing word) of
VONKK 58 "Ons Vind Ons Krag In Die Here" of
Flam 123 'Wapenrusting" of
Lied 513 "Soek in God jou sterkte"
(Uit: Vir die erediens- 'n Handleiding: 2010 deur Bybel Media)
(RUBRIEK: Flam – geloof en vertroue, diens en getuienis) Teks en musiek: Louis Brittz © Brettian Publishers
Ons dra die gordel van waarheid
en die harnas van vryspraak
en die skoene van bereidheid
om die boodskap uit te dra.
Ons dra as helm verlossing
en die Woord van God as swaard
en vir altyd die geloofsoog
totdat Jesus ons kom haal.
1. Ons stryd is nie teen vlees nie
maar teen magte in die lug.
God gee sy wapenrusting
dat die vyand weg sal vlug
van die krag in sy dissipels
met die wapenrusting aan.
En gewapen met die waarheid
teen die bose kan bly staan.
2. Vind jou krag net in die Here
vra dit van Hom dag na dag.
En doen dit alles biddend
deur die Gees van God tot krag.
Wees waaksaam, bid gedurig
trek jou wapenrusting aan
sodat jy soldaat vir Christus
na verlorenes kan gaan.
F386. "Mag Die God Van Hoop Deur Geloof Jou Vervul (Benedictus)"
(RUBRIEK: Flam – Seënbede) Teks: Neil Büchner Musiek: Neil Büchner © Flam Musiek-Uitgewers (Rom 15:13)
As jy dit nog nie gedoen het nie, kan jy die "brood van die lewe" beeld uitpak. Verduidelik hoe ons kos nodig het om te leef. Verwys dan na ander goed wat mense sê vir hulle soos kos is. Musici (dalk kan jy na jul kerkmusikante verwys?) sal bv sê dat musiekmaak hulle kos is. Laat die kinders ander soortgelyke goed identifiseer: sport, natuur, ens. Johannes sê om Jesus se ken is die brood wat die lewe die moeite werd maak.
Gebruik "flashcards" – die tipe wat mens gebruik wanneer jy begin lees. Wanneer 'n mens begin lees, is dit nie altyd maklik nie. Mens verstaan nie alles dadelik nie. So het mense in Jesus se tyd nie alles wat hy gesê het, dadelik verstaan nie. Party het selfs opgehou om hom te volg. Gesels oor hoe ons soms sukkel om aan te hou om Jesus te volg, soms aan die begin van die jaar volstoom wegtrek en elke Sondag kerk toe kom, elke dag Bybel lees… maar dan raak dit moeilik. Verwys dan na die dissipels wat gesê het Jesus se woorde is vir hulle lewe. Sluit weer aan by die "flashcards" en moedig almal aan om te volhard.
Al vier evangelies vertel van die groot skares wat Jesus van die begin van sy openbare optrede af gevolg en as volgelinge by Hom aangesluit het. Daarna breek die tyd aan dat baie van hierdie mense Hom verlaat en selfs teen Hom draai. Daar is verskillende redes:
Jesus het nie aan hulle Messias verwagtinge voldoen nie.
Hy was nie die groot leier wat die juk van Rome sou afgooi nie.
Hy sou nie die koninkryk van Israel weer oprig nie. Hulle wou Jesus koning maak (6:15). Hy het dit nie toegelaat nie.
Jesus het 'n geestelike koninkryk verkondig. Hy het die Messias aangewys as die een wat die lydensweg moes gaan.
Dit het die mense ontnugter en hulle het weggegaan.
Johannes beskryf 'n meer spesifieke draaipunt in die gang van sake. Die keerpunt was die aansprake wat Jesus oor Homself gemaak het. Hy is die Seun van God wie se vlees geëet en bloed gedrink moes word om die ewige lewe te verkry. Dit was te erg vir die meeste van die volgelinge. Dit was "harde woorde" wat onaanvaarbaar en onuitvoerbaar was. Die eintlike grond vir hulle weggaan, was nie Jesus se eise nie, maar die ongeloof in hulle harte dat Jesus werklik die Here is.
Selfs Jesus se dissipels mor
Kort tevore in Joh. 6 was dit die Jode wat oor Jesus se woorde gemor het (41). Nou, in ons teks, mor Jesus se eie dissipels (60v).
Jesus vra hulle of sy woorde hulle afskrik? Die Grieks kan ook vertaal word dat Jesus vra of sy woorde hulle "oor 'n struikelblok laat val" en of "dit hulle tot sonde verlei", of "hulle aanstoot laat neem". Hy vra eintlik of sy woorde hulle van die regte weg laat afdwaal. Dit blyk dat hulle so dink. Dit lyk asof Christus self die reaksie van die volgelinge nie heeltemal vreemd vind nie. Tog doen Hy niks daaraan om die hardheid of die aanstootlikheid daarvan weg te neem, of om dit anders te stel nie.
Die ergernis met Jesus se woorde is wesenlik noodsaaklik. Dit kom voor waar mense hulle bevind op die grens van die goddelike en die menslike. Waar God neerdaal, en mense opsoek, ja, waar mense in hulle soeke na God by God uitkom, is Wie God in Jesus is dikwels vir mense te veel, raak hulle verward, raak die prys te hoog, en draai hulle verward weg.
Die aanstoot gaan nie net oor die eet en drink van die liggaam en bloed van Jesus nie. Die Jode het dit sekerlik ook figuurlik verstaan. Waaroor gaan die ergernis dan?
Aanstoot aan die kruis
Die tema van Jesus se dood ontvang besondere klem in hierdie gedeelte (ook in 6:64, 70, 71). Die implikasie daarvan is dat die volgelinge ook, soos Jesus, bereid moet wees om hulle lewe op te offer. Jesus bly immers in hulle.
Dit kan ook 'n rede wees waarom sommige van Jesus se eie volgelinge nie by Hom wou bly nie. Nie net "die Jode" (52) kla oor die opoffering om in Jesus te deel nie, maar ook Jesus se dissipels. Hulle voel beledig deur Jesus se taalgebruik, sy beeldspraak en metafore. Ons word herinner aan Paulus se "struikelblok van die kruis" (Gal 5:11), dat die woord van die kruis dwaasheid en onsin is vir dié wat sterwend is (1 Kor. 1:18).
Jesus wil in vers 62 weet: As die dissipels oor hierdie woorde van Hom struikel, wat sal hulle doen as Hy weer opvaar, d.w.s. teruggaan vanwaar Hy kom? Jesus is die Seun van God wat as mens onder die mense kom leef het. Hy is ook die Seun van die mens van Daniël 7:13 wat in heerlikheid op die wolke sal verskyn, nadat Hy teruggegaan het.
Die "opvaar" waarvan Jesus hier praat, is meer as net die hemelvaart. Vir die Johannesevangelie sluit Jesus se hemelvaart veel meer in. Sy hemelvaart begin met die feit dat Hy "opgehef" word aan die kruis (3:14; 12:42). So 'n opheffing, of hemelvaart, is die grootste skande. Hoe afstootlik die taalkundige uitdrukking "eet vlees en drink bloed" ook al kan wees, hoeveel meer afstootlik sal die kruisiging van 'n vermeende Messias wees! Die hele idee is verregaande. Dit grens aan godslasterlike onwelvoeglikheid en is 'n struikelblok vir die Jode en dwaasheid vir die Grieke (1 Kor 1:23).
By Jesus se hemelvaart was net 'n klein groepie saam met Hom wees wat dit sou sien. Wat al sy dissipels wel sal sien, is dat sy pad na heerlikheid deur die "oplig" aan die kruis en "opstaan" uit die graf en dan die hemelvaart sal gaan. As hierdie woorde nou vir hulle 'n struikelblok is, wat sal sy lydensweg, die skande van die kruis, op pad na sy heerlikheid dan vir hulle wees?
Vir Johannes was die kruisiging nooit 'n vernedering nie. Dit was die triomf van Jesus op pad na sy oorwinning oor die dood, sodat sy mense kan lewe! Die kruislogika bly egter vir mense vreemd. Net die wat deur die geskenk van geloof in Jesus is, kan hierdie logika verstaan.
Genooi om te deel in sy dood
Wanneer Christus ons nooi om sy vlees te eet en sy bloed te drink, nooi Hy ons om deel te neem aan sy dood. Hoe kom dit goeie nuus wees vir al die mense wat op hierdie stadium agter Jesus aan loop, omdat Hy brood gee? Wanneer Jesus se werklike identiteit en roeping na vore kom, die Een wat vir ons gebreek word, draai mense weg. Die evangelie van 'n gebreekte liggaam en gestorte bloed veroorsaak dat mense struikel. Hulle verstaan nie, want God se weë is nie ons weë nie. Ons wil nie die wêreld red deur swakheid nie, maar deur krag. Ons sal nie kies dat God se Seun in 'n krip gebore moet word nie, maar baie eerder in 'n paleis. Ons sal nie 'n kruis kies nie, maar die swaard; 'n klaskamer; mediese laboratorium; ryk liefdadigheidsorganisasie; gemeente of ander instrumente wat my die geleentheid sal gee om krag te gebruik en gesag uit te oefen.
Wat die Gees doen
Die verdere rede vir die aanstoot is dat daar nie rekening gehou is met die werk van die Heilige Gees nie. Volgens Johannes sal Jesus die Heilige Gees aan die dissipels gee op die eerste Paasfees (Joh 20:22), maar die Gees is reeds aktief werksaam. Die Gees het op Jesus neergedaal tydens sy doop (Joh 1:32). Jesus se woorde dra Gees en lewe aan die dissipels oor.
In vers 63 sê Jesus: "Dit is die Gees wat iemand lewend maak; die mens kan dit nie self doen nie." Jesus stel die Gees teenoor die mens. Wie Jesus se woorde letterlik verstaan, met menslike logika, neem aanstoot. Om Jesus se aardse liggaam letterlik te eet, beteken niks nie. As dit reg verstaan word, kom dit van die Heilige Gees en bring dit lewe. Sy woorde spreek nie net van die ewige lewe nie. Dit kom saam met die vernuwende krag van die Heilige Gees en bring nuwe lewe vir elkeen wat dit gelowig aanvaar.
Aangesien Jesus se woorde van die Gees kom en lewe gee (63) moet dit nie weerstaan word nie, maar omhels word. Hiermee gryp Jesus terug na 'n lyn wat reg deur die Ou Testament loop. Die lewe is in aansyn geroep deur die woord van God (Gen .1). In Deuteronomium 8:3 word aan die Israeliete gesê dat die mens nie van brood alleen sal lewe nie, maar van elke woord wat uit die mond van God kom. Die Ou Testament sien die woord van God as werksaam, dit doen dinge. Juis daarom kan dit ook aanstoot gee. Die aanstoot beteken egter nie daar is fout met die woorde nie.
Die evangelie wat geen aanstoot gee nie, is soos 'n chirurg met geen skalpel – met geen krag om te genees nie. Christus, waaragtig geopenbaar (verkondig), sal altyd aanstoot gee, behalwe vir die vrygespreektes. Die kruis sal altyd 'n steen des aanstoots wees, behalwe vir die verlostes.
Jesus se woorde vra 'n reaksie
Jesus se woorde kom van die Gees en gee lewe. Tog het dit nie dieselfde uitwerking op alle mense nie. Die mens kan niks bydra tot die ewige lewe nie. Tog moet ons na Jesus "kom"; Jesus in geloof aanneem. Ons word genooi om te kies vir die "eet" en die "drink" van Jesus se gawe aan ons.
Die feit dat sommige nie glo nie; is nie vir Jesus 'n verrassing nie. Hy verklaar die verskynsel. Mens kan nie uit jou eie na Jesus kom nie. Hy kan dit alleen doen "as die Vader dit aan hom gee". Die inisiatief lê by die Vader. Hy bring mense deur die Woord en die Gees na Jesus.
Baie dissipels draai weg
Die verduideliking in vers 62-63 stel nie die morrende dissipels tevrede nie, soos ook nie die morrende Jode nie (41, 52). Hulle verwerp die leringe van Jesus en verlaat Hom. Diegene wat 'n "tydelike" koning wou hê wat vir hulle kos vir die liggaam sou gee, draai die rug op die ewige Koning se Seun as Hy vir hulle die koninklike banket met ware voedsel vir die siel wil voorsit.
"Wil julle nie ook weggaan nie?"
Wanneer baie van die dissipels Jesus die rug toekeer, vra Hy aan die twaalf: "Wil julle nie ook weggaan nie?"
Hier word vir die eerste keer in die evangelie van "die twaalf" gepraat. Dit is die kern van die dissipelkring. Hierdie twaalf word nou uitgesonder om 'n beslissing te maak. Met die vraag word die dissipels voor 'n keuse gestel. Hulle kan nie maar net outomaties bly by dit wat hulle vroeër besluit en bely het nie. Christus wil hulle voortdurend in hulle geloof en verhouding met Hom, herinner dat daar ander moontlikhede in die lewe is. Die geloof moet altyd 'n keuse bly; 'n voortdurende beslissing. Geloof mag nooit 'n onaantasbare besit word nie. Geloof moet altyd nuut gevind word; nuut verkry word; altyd weer opnuut beleef word en dan in besonder as toevlug beleef word.
Simon Petrus antwoord namens al twaalf. Van die ander elf dissipels kon dalk op die rand gestaan het om self weg te gaan saam met die ander wat geloop het. Deur sy vinnige optrede en die ondubbelsinnige verwoording van hulle geloof in Jesus, hou Petrus die klein groepie dissipels bymekaar.
Petrus antwoord met ontsag. Uit sy aanspreekvorm blyk dat hy Jesus werklik as Messias erken. Petrus gee met sy antwoord ook uiting aan sy soeke na 'n Redder: "Here, na wie toe sal ons gaan? U het die woorde wat ewige lewe gee. En ons glo vas en ons weet dat U die Heilige van God is" (68).
Petrus se weervraag, "na wie toe sal ons gaan," (68) getuig van vele menslike probeerslae en ervaringe om verlossing en 'n anker te vind. Asof hy wil sê: "Ons het probeer; ons het elders gesoek; maar kon niks of niemand anders vind nie!" Die antwoord op sy behoefte aan 'n Verlosser het hy gevind in Jesus en in sy woorde wat van die Gees kom en lewe gee.
Drie belangrike stellings
Petrus se antwoord omvat drie belangrike stellings:
1. Daar is niemand anders om na toe te gaan nie. Hulle wat waarlik Jesus gesien en gehoor het, weet dat daar niemand soos Hy is nie (Jes 46:9; Hand 4:12);
2. Jesus se woorde gee aan die mens wat dit ontvang nou reeds die lewe van die nuwe wêreld wat kom;
3. Die vroeëre entoesiastiese belydenis van die dissipels het gegroei tot 'n volwasse geloof in en kennis van Jesus Christus.
Die dissipels staan nou vas in die geloof dat Jesus die "Heilige van God" is. In die konteks van die evangelie as geheel is die "Heilige van God" die een wat deur die Vader afgesonder en na die wêreld gestuur is (Joh 10:36). Hy bring sy sending tot die Godgegewe hoogtepunt as Hy Homself oorgee as offer vir die wêreld. Hy is die Heilige Verlosser. Die Twaalf bereik die hoogtepunt van hulle groeiende geloof en bely Jesus as die "Heilige van God".
Ons geloof is ook ter sprake
Hierdie gedeelte gaan natuurlik nie net oor Jesus se dissipels van destyds nie. Ons geloof is ook ter sprake:
Dit bly vandag nog net so maklik om aanstoot te neem aan Jesus se woorde. Van die dinge wat Hy sê, kan vir ons maklik te veel raak. Veral as dit oor die dood, die bloed en die gebreekte liggaam van Jesus gaan. Die versoeking is om 'n ouderdomsbeperking op die bloedstories te plaas, en dit dan te ignoreer. Ons sou dit makliker met iemand kon uithou wat mooi ideale voorstaan, as met die Seun van God wat sy lewe en sy bloed gee om ons te red.
Ons word aangemoedig om Jesus se woorde te glo en dit te omhels. Dit bring lewe en kom van die Heilige Gees. Die vermoë om nie aanstoot te neem nie, kom van die Gees. Verder sê Jesus niemand kan sy woorde omhels tensy die Vader dit gee nie. Die grond van ons geloof is nie onsself nie, maar die werk van Vader, Seun en Heilige Gees. Die terrein waarin ons geloof ingeplant is, is die lewe van die Vader, Seun en Heilige Gees.
Die weg van geloof is verbondenheid met Jesus. Dit beteken dat God se weg vir ons ook die weg van deelname aan Jesus se dood, sy opstanding en ook sy hemelvaart is. Die weg van dissipelskap is iets anders as moderne, Westerse ideale soos groot rykdom, roem of onafhanklikheid. Die pad van dissipelskap is om Jesus se leer na te volg, en deur Hom gelei te word om God as koning te erken en te dien.
Petrus se antwoord kan ons ook toeëien:
Ons het niemand anders om heen te gaan nie.
As soekers na lewe, weet ons daar is net Jesus, die Heilige wat van die Vader kom en deur sy Woord en Gees die hoop is op wie ons kan bou.
Jesus het die woorde wat die ewige lewe gee. Die volheid en oorvloed van lewe is alleen by Hom te vind.
Ons antwoord op Jesus se woord bepaal die sin van ons lewe: nou en ook na die dood. Jesus het immers die woorde wat lewe gee. Jesus is die Brood van die lewe.