Speknekke en ander misdadigers
Mens of monster: Die psige van ‘n misdadiger, deur Carla van der Spuy. Resensent: Riette Rust. (Rapport Boeke)
Ja, ja. Maklike formule: “As jy meer wil weet van sielkundige afwykings, is hierdie boek beslis vir jou … Tog pla ‘n paar goed … Tog is Mens of Monster: Die psige van ’n misdadiger ‘n moet-lees vir alle Suid-Afrikaners.” Riette Rust het ‘n goeie verslag geskryf, en geen resensie nie. Dit wat ek hiervoor aangehaal het, is die versiering wat sy gebruik om dit soos ‘n resensie te laat lyk. Carla van der Spuy het ‘n meer kritiese benadering verdien; die boek is goed genoeg om met behoue glorie anderkant uit te kom.
Die laaste Afrikanerleiers: ‘n Opperste toets van mag, deur Hermann Giliomee. Resensie: André Wessels. (Boeke24)
As mens Wessels se resensie baie krities evalueer, het hy sekerlik nie gefouteer in die manier waarop hy Giliomee se boek analiseer en dan plaas binne die konteks van Suid-Afrikaanse geskiedskrywing nie. Mens kan sy resensie lees en voel jy het iets gewen in die proses. Maar ‘n boek met só ‘n skitterende omslag (daardie foto van ‘n speknek in sy volle glorie!) smeek om ‘n meer robuuste reaksie. Jy wens André Wessels het Giliomee geloop van ‘n kant af met ‘n eie siening (soos bv. Hoekom net hierdie vyf leiers? Waar is die Hertzogs, Smuts, Malan?) net vir die sports daarvan, want jy weet dat Giliomee se boek uiteindelik ook só ‘n aanslag sou kon verduur.
Die beste verhale van Eugène N. Marais, uitgesoek deur Merwe Scholtz. Resensie: Johann Lodewyk Marais. (Boeke24)
Met sowel skrywer as “uitsoeker” wel deeglik ter siele, het ek vermoed hierdie boek is ‘n heruitgawe. En dit is – van Meesterverhale van Eugène Marais (1994). Johann Lodewyk Marais noem dit nie. Wel lofwaardig is sy kapsie teen die versagting van ras-pejoratiewe. Mense wat intelligent genoeg is om Marais te lees, sal ook weet hoe mens sulke ras-pejoratiewe binne historiese konteks moet sien.
‘n Bekkersdal-marathon – en ander voorkamerstories, deur Herman Charles Bosman, vertaal deur Francois Griebenou. Resensie: Charles Smith. (Boeke24)
Charles Smith weet baie goed van die groot debat oor Bosman se taalkeuse, en sekerlik ook van vorige pogings om sy werk te vertaal. Maar die proef van die poering lê in die proe, dit weet hy ook. Twee stories lank sukkel mens om gewoond te raak daaraan, en dan is jy reg vir die plesier. Ek self soek nie Bosman in Afrikaans nie, maar Smith se resensie maak die deur oop vir diegene wat nie só stuurs is nie.
Om oor te vertel of nie
Hartland, deur Deon Opperman. Resensent: Nico Geldenhuys (Boeke24)
Geldenhuys se uiteensetting van die inhoud van Hartland bring ‘n aspek van resensies na vore waaroor ek al vantevore geskryf het: In watter mate moet die resensent die verhaal vertel? Meestal is die antwoord eenvoudig: So min as moontlik. Daar moet verrassings vir die leser oorbly. Hier is dit andersom. Geldenhuys probeer die temas van die verskillende verhale uitlig, en daardeur die boek takseer. Ek moet toegee dat dit hier noodsaaklik is en werk – omdat die resensent uit die staanspoor die geheel geevalueer het.
Die pes, deur Albert Camus, vertaal deur Piet de Jager. Resensent: Eben Meiring. (Boeke24)
Drie jaar lank het ek aan prof. Meiring se voete gesit om Frans te leer. Hoeveel male het hy die naam van Camus nie genoem nie! Heeltemal die ideale resensent om hierdie vertaling van La peste te beoordeel. Sy slotsom is effens voorspelbaar, want ek vermoed hy sal sê enige vertaling uit Frans behoort die Afrikaanse vertaalskat te verryk. Waarin ek meer belang stel, en waaroor hy ons inligting skuldig bly, is die kritiek wat hy het op die gehalte en aard van die vertaling. Hy gee ‘n klompie voorbeelde – maar bied nie die korrekte vertaling aan nie, buiten by “histrion de’sarticule”. Die korrekte vertaling van die twee uitgebreide voorbeelde sou nuttig gewees het vir vergelyking.
Die kruppel engel, deur Zenobia Kock. Resensent: Joan Hambidge.
Bondige en saaklike resensie, met net een vraag wat oorbly. Waarna verwys Hambidge in haar slotopmerking: “Dalk die werk by die destydse NG Sendingkerk?” Ek lei af sy vermoed dat die boek outobiografies is omdat die outeur in die verlede by die NG Sendingkerk gewerk het. Dié inligting is nêrens voorheen ter sprake nie (dalk op die omslagteks?), wat Hambidge se vraag moeilik maak om te verstaan.
Katryn: Vrou van die Richtersveld, deur Jan Huisamen. Resensent: Janice Keogh. (Boeke24)
Mens moet hierdie resensie vergelyk met die een oor Hartland. Hier gee die resensent ook, ná ‘n kort inleiding, ‘n samevatting van die verhaal. Sy verklap nie die afloop nie. Maar sy vervang ‘n evaluerende taksering met ‘n opmerking oor die emosionele reaksie wat sy op die verhaal gehad het. Uiteraard maak die felheid van haar reaksie mens nuuskierig, maar daardeur kul sy ook. Haar opsommende opmerking is vir my ietwat niksseggend – meeste romans bied vir lesers ‘n manier van ontvlugting.
J.M. Coetzee: ‘n Geskryfde lewe. Resensent: Helize van Vuuren. (Boeke24)
Hier’s nou die ideale kandidaat vir Boeke24 se twee-resensie benadering, maar die nuwe redakteur, Jo Prins, het besluit om te waag met net een. Die geluk is aan sy kant. Helize van Vuuren se resensie is briljant – ‘n uitvoerige, besondere bespreking van ‘n boek wat in sy omvang enige rersensent sal laat terugsteier. Superieur, om ‘n woord te gebruik wat sy al self in’n artikel gebruik het. Van Vuuren se resensie is só deeglik dat dit eintlik doodgewoon vitterig sal wees om te kla oor haar kortlikse hantering van Summertime en Coetzee se ander outobiografiese werke, en hoe dit ‘n Geskryfde lewe raak. Haar styl is nie onnodig akademies nie. En volpunte vir die klein foutjies wat sy kon uitsnuffel. Twee daarvan. Ek is seker Kannemeyer glimlag daar waar hy nou is.
Die vrou in die vuur: ‘n Keur uit die verhale van Riana Scheepers, saamgestel deur Adriaan Meyer. Resensent: Erika de Beer. (Boeke24)
Dit klink asof hierdie versameling nie put uit Riana Scheepers se meer “volkse”-kortkuns nie. Erika de Beer maak die punt dat dit nie ‘n lekkerlees-boek is nie, wat my laat aflei dat dit haar meer literêre skeppings is wat hier versamel is. Maar is dit? De Beer kon die punt sterker gemaak het. Wat my ook laat wonder, is wat sy probeer sê met die opmerking oor dinge wat Scheepers sê in die inleiding. Gaan dit daaroor dat Scheepers die inleiding geskryf het? Of het haar seun, die samesteller, die inleiding geskryf, en sy ma aangehaal? Meer vrae word gewek as wat billik is vir enigiemand wat moet besluit of hy die boek wil koop.
Labirint, deur Chanette Paul. Resensent: Annari van der Merwe. (Boeke24)
Kan nie onthou dat ek Van der Merwe al ooit boeke sien resenseer het nie. Maar haar toetrede tot dié veld is welkom. Netjies, op die punt af.
Die vloek, deur Johan Kruger. Resensent: Francois Bloemhof. (Boeke24)
Dis soms ‘n lekkerte wanneer een skrywer ‘n ander se werk resenseer – skrywers sien dikwels leemtes raak wat gewone lesers nie dadelik optel nie. Hiedie resensie – oorwegend positief – se waarde lê veral in die twee groot gebreke wat Bloemhof raaksien. Dit sal sekerlik nie die leser se leesgenot bederf nie, maar Bloemhof leer wel vir die skrywer Kruger ‘n belangrike les.
‘n Kwessie van toon
Tik, deur Piet Steyn. Resensent: Jonathan Arendt. (LitNet)
Ag, die plesier van onbeperkte ruimte! Ander resensente het hierdie speurverhaal in mindere en meerdere mate goed gevind. Arendt het waardering vir die vlyt van Steyn, maar is nie beïndruk nie. Of jy nou saamstem of nie, daar’s geen manier waarop jy Arendt se uitgebreide analise kan afmaak nie. Piet Steyn behoort vir hom dankie te sê: iemand wat die roman ernstig genoeg benader het om sy argument baie deeglik uiteen te sit.
Duiwelsklip, deur Mika le Killian. Resensent: Nini Bennett. (LitNet)
Verduiwels! Wie is Mika le Killian? Nini Bennett is baie tevrede met Le Killian se debuutwerk. ‘n Spanningsverhaal met post-modernistiese byvoegsels en te oordeel na Bennett se beskrywing is dit boonop die ene kopstukke oor gierigheid, korrupsie en geweld. ‘n Slim roman, skynbaar, deur n oud-joernalis. Die vraag wat my pla, is hoekom só ‘n boek onder ‘n skuilnaam publiseer. Bevat dit dalk wesentlike geheime oor die donker agterstrate van die diamanthandel?
Die blou van onthou, deur Marita van der Vyver. Resensent: Christell Stander. (Rapport Boeke)
Stander is onder die indruk dat Die blou van onthou opsluit probeer meeding met ‘n roman soos Hierdie lewe (Karel Schoeman) en die epiese skryfwerk van Marlene van Niekerk, André Brink, Etienne van Heerden en Elsa Joubert. Waar kom sy daaraan? Kan só ‘n persoonlike opvatting ‘n evaluatiewe middel word? Beslis nie. Andersins ‘n netjiese resensie, met een groot leemte: Sy (soos ander resensente) ignoreer die betekenis van die naam Colette binne die roman.
Skaduwee, deur Carel van der Merwe. Resensent: Malene Breytenbach (Rapport Boeke)
Arendsnes, deur Dirk Jordaan. Resensent: Malene Breytenbach. (Rapport Boeke)
Twee baie interessante resensies, hierdie. Breytenbach is self ‘n skrywer, en fokus byna uitsluitend op die verhale van die twee boeke. In albei gevalle is haar kritiese respons ondergeskik aan haar waardering vir die inhoud en die meevoering van die leesproses. Die evaluasie is albei kere ‘n paragraaf lank. Dit sal moeilik wees om voortdurend hierdie benadering te volg en as resensent interessant te bly. Ek sal graag meer wil weet wat Malene Breytenbach van die skrywerlike dinge dink.
Onse vaders, deur Karin Brynard. Resensent: Dineke Volschenk. (Rapport Boeke)
Wat beteken dit wanneer ‘n resensent vir jou sê “En soms … het dié leser gewens die storie beweeg net éffens vinniger”? Wil sy op ‘n sagte manier sê die boek het vervelig geword? Of wil sy te kenne gee dat sy meen sy is dalk die uitsondering omdat sy só voel, maar die pas is té traag? Volschenk skryf onderhoudend, met minder rumte aan die vertel van die storie afgestaan as aan ‘n ontleding van die implikasies en die uitwys van goeie en slegte hoedanighede. Jammer dan dat sy punte van skerper kritiek probeer deflekteer. Ek het die boek reeds aangeskaf en begin lees, en die resensie is vir my net begeleiding; ander sal dit sekerlik ‘n aansporing vind.
Kwart voor ‘n bloedbad, deur De Wet Potgieter. Resensent: Eleanor Momberg. (Rapport Boeke)
Eleanor Momberg skryf ‘n neutrale resensie (in toon) oor ‘n boek wat duidelik verskeie wesentlike kwessies aanspreek. Die belangrikste daarvan is dat die eietydse geskiedskrywing nie na behore aandag gegee het aan die opstand in Afrikaner-geledere ná FW de Klerk se 2 Februarie 1990-toespraak nie. Momberg gee wel ‘n blik op die omvang daarvan. Hieruit alleen is dit vir enige leser van haar resensie duidelik dat Kwart voor ‘n bloedbad een van die werklik belangrike publikasies van die jaar is.
Seks: Wat is die eintlike storie? Deur Nicki Spies. Resensent: Chris Jones. (Rapport Boeke)
Die eintlike storie is seker dat dit lekker is. Chris Jones maak hom nie skuldig aan ligsinnighede soos die uwe nie, en verduidelik op bondige, direkte wyse hoekom hierdie ‘n besonder belangrike publikasie is. Uiteindelik ‘n Afrikaanse skrywer wat op volwasse, wyse wyse na seks kyk.
Onse vaders, deur Karin Brynard. Resensent: Jaco Botha. (Boeke24)
Hy’t gesukkel om aan die lees te kom, maar toe hy eers aan die gang was … Baie nuttige resensie. Ewe veel aandag aan storie, karakterisering, tekstuur van die skryfwerk, en al deins Botha nie terug van ou clichés nie (die arms …) voel mens dat die resensent te vertrou is. Lees in samehang met Dineke Volschenk s’n in Rapport – en jy kom onvermydelik by die versugting uit dat dit jammer is dat Boeke24 nie ‘n twee resensent ook aangekeer het vir hierdie boek nie. Die boek is belangrik genoeg daarvoor.
Madeliefies van staal, deur Pat Stamatélos. Resensent: Marida Fitzpatrick. (Boeke24)
Wag ‘n bietjie! Fitzpatrick sien ernstige gebreke in die roman raak (rondom die Koreaan Dae-Yung). Die uitwys daarvan, en die manier waarop sy dit doen, is vir my genoeg om oortuig te word van Fitzpatrick se insig en skerpheid. Maar hoekom dit dan ondergrawe deur te kenne te gee dat dit “kleinighede” is? Dit is nie ‘n kleinigheid nie, en enige redakteur en skrywer sal dit kan bevestig. Dit is nodig dat ‘n skrywer van Stamatélos se statuur tot verantwoording geroep word oor die strategie wat sy volg by anderstalige karakters.
Vlieger en die gevare van die close dance, deur Harry Kalmer. Resensent: Dineke Volschenk. (Boeke24)
Volschenk was tot onlangs nog ‘n uitgewer, en die begrip waarmee sy alle aspekte van Kalmer se versameling kortkuns bespreek, wys dat die ou deeglikheid nie maklik afgeskud kan word nie. Die probleem is net dat haar resensie in sommige opsigte soos ‘n keurverslag lees, met die noodwendige afstandelikheid; inhoudelik is die resensie dawerend positief, in toon is daar egter nie bruisende geesdrif nie.