Duitsland: Van wenland tot middelmatigheidDuitsland kon sedert die Tweede Wêreldoorlog sy baie slegte naam afskud en verander na internasionale aansien en prestige. Dit het veral te doen met Duitsland se produkte van hoë gehalte asook, sekondêr, met hulle kultuur en dinge soos hulle sokkerspan. As jy iewers in, sê Thailand of Tanzanië, iemand vra wat hy van Duitsland weet, dan is woorde soos Mercedes-Benz, Siemens, Bayern München heel waarskynlik deel van die paar begrippe wat mense sal byval (en natuurlik dikwels steeds Hitler). Terwyl Amerikaners in groot dele van die Derde Wêreld ongewild was en is, kon Duitsland dit regkry om wel deel van die Weste te word maar nie as uitbuiter waargeneem te word nie. Toeriste na Duitsland, waaronder heelwat Suid-Afrikaners, se eerste indruk was altyd dat dinge werk en dat alles netjies en georden en op tyd is. Daardie Duitsland bestaan egter nie meer nie, of, indien wel, net nog in enklaves. Dit is wel so dat elke land verander en dat die oppervlakkige persepsie van die toeris nie strook met die werklikheid nie. ŉ Beter aanduider as persepsies en waarnemings van buitelanders is egter die inwoners se houding teenoor hulle land – ŉ vereenselwiging en trots, of vervreemding. Die teleurstellende vertoning van die Duitse sokkerspan by die onlangse wêreldkampioenskap is maar net ŉ simptoom van Duitsland se agteruitgang van wenland na middelmatigheid. Emigrasie is ook ŉ goeie aanduider. Daarvan kan Suid-Afrikaanse burgers getuig. Al is Suid-Afrika hoe wonderlik met sy ruimtes en sonskyn en rykdom aan natuur, wys die emigrasie van die middelklas dat dit alles nie genoeg redes is om te bly nie. Wanneer die middelklas padgee, neem armer mense dikwels hul plek in, wat die agteruitgang verder versterk. Suid-Afrika se regeerders verstaan weens ideologiese verblinding geensins dat die produktiewe middelklas vertroetel moet word nie. Hulle kan nie bloot deur armes uit ander Afrikalande vervang word nie, omdat nie alle mense ewe produktief en ewe gedissiplineerd is nie. Die huidige Duitse regering besef dié feit net so min. Emigrasie na Duitsland is geen nuwe verskynsel nie. Nie net het dit geweldig toegeneem wat die getalle betref en afgeneem wat die gehalte betref nie (in praktyk kan almal deesdae inkom, of hulle nou ŉ bydrae lewer of nie). Emigrasie van die Duitse middelklas is skielik ŉ tema, wat egter amptelik verswyg word. As aansienlike dele van die bevolking emigrasie oorweeg in die vierde grootste ekonomie wêreldwyd en meer as ŉ miljoen dit al gedoen het, dan moet die alarmklokke lui. Dit is nie meer net afgetredenes wat die nat-koue stede van Duitsland vir ŉ strandwoonstel in Spanje of Turkye verruil nie. Dit is toenemend mense wat eie maatskappye het of ten minste oor skaars vaardighede beskik. “Fachkräftemangel” (tekort aan vakmanne) is tans die wagwoord van die regering, waarby verswyg word wat die oorsaak is. Dit is eintlik net ’n rookskerm om nog meer armlastiges uit die Derde Wêreld in te bring om die leemte kamstig aan te vul wat afgetrede of geëmigreerde Duitsers gelaat het. Die geleidelike demografiese verandering is in die stede en dorpe te sien. Veral in die stede lyk meer en meer woonbuurte asof jy iewers in die Midde-Ooste is. Die uiterlike verandering het ook sy impak op die mense – Duitsers en buitelanders. Die kultuur van uitnemendheid maak toenemend plek vir ongeleerdheid en slordigheid wat veral in stede soos Berlyn te sien is – asblikke loop oor of die rommel lê sommer op die sypaadjie en openbare bou- en herstelwerk vat ewig om te voltooi omdat mannekrag ontbreek. Oral is graffiti, die treine is laat, die administratiewe prosesse neem lank, wette word gebuig. Duitsland se ekonomiese ruggraat is nog nie gebreek nie, maar ook hier is tekens van verval. Die gehalte is nie meer wat dit was nie, hoë energiekoste en talle newekostes maak die produkte net te duur. Duitsland is nog ver van toestande soos dié in Suid-Afrika. Tog het verval in Suid-Afrika ook geleidelik in die 1990’s begin waar emigrasie skielik die groot tema geword het – al het dit oppervlakkig beskou nog relatief goed gegaan.