Nuuskommentaar: Te veel planne en te min oplossingsPres. Cyril Ramaphosa lewer sy staatsrede (7 Februarie 2019). Foto: Elmond Jiyane, GCIS Die Brulpadda het toe nie gebrul nie, maar die Paddavissie het darem gepiep. En nee, hier word nie na pres. Cyril Ramaphosa se staatsrede in geheel verwys nie, maar die groot vonds van gaskonsentraat wat in die Brulpadda-sone val, wat deel van die groter Paddavissie-sone is. Maar dit bly groter nuus as die amper bedeesde kort verwysing daarna in die staatsrede. Sy toespraak van byna twee uur (hy het selfs pres. Donald Trump se toespraak van meer as tagtig minute ver oortref, en Trump se rede was een van die langstes op rekord) is volgens opposisiepartyleiers ’n goeie uiteensetting van die land se probleme, maar het mank gegaan aan oplossings. Dat verskeie geïmpliseerde ministers wat by die Bosasa-deel van die staatskapingsondersoek nie (soos ’n aantal amptenare van Bosasa waarvan sommiges verdoemende getuienis voor die Zondo-kommissie gelewer het) gearresteer en voor die hof gebring is nie staan soos ’n seer duim uit teenoor Ramaphosa se beloftes oor die vasvat van korrupsie. Trouens, van die geïmpliseerdes het die staatsrede bygewoon. Kan die gearresteerde getuies verkwalik word as hulle die aflê van verdere getuienis weier? Ramaphosa het die geleentheid verpas om te bewys hy dra al die burgers van die land, ongeag velkleur, op die hart. Oor infrastruktuur-probleme by skole het hy na twee sterftes verwys van swart kinders, waaronder die bekende geval van ’n kind wat in sy skool se puttoilet verdrink het. Dit is goed en wel, maar oor die vier kinders wat by die Hoërskool Driehoek dood is toe ’n loopbrug ingestort het, het die “paddavissie” nie eens gepiep nie. Ramaphosa het baie aandag aan misdaad geskenk – veral misdaad teen vroue en kinders – asook landbou en “grondhervorming” (wat grondonteiening sonder vergoeding ingesluit het), maar niks oor plaasaanvalle en plaasmoorde geuiter nie. Gaan die planne vir die verdeling van Eskom in drie verskillende entiteite oplossings of net meer probleme oplewer? Dit hang grootliks af van die voorneme om korrupsie te beveg, maar ook die planne om panele van kundiges by verskeie sake te betrek. Indien die stryd teen korrupsie en die inbring van kundigheid nie heelhartig gestalte kry nie, gaan die land in plaas van een groot kopseer met bekostigbare kraglewering, drie yslike kopsere hê. Dit roep ’n aanmerking in herinnering van ’n voormalige premier kort nadat die ANC in 1994 aan bewind gekom het: “As ons teen almal wat korrup is optree, hoe gaan ons ooit regstellende aksie toegepas kry?” Wat waarskynlik die inleiding tot die toespraak moes gewees het, maar eers veel later in die toespraak kortliks aangebied is, is die vonds van gaskonsentraat in die Brulpaddda-veld suid van Plettenbergbaai. Ramaphosa het wel genoem dat dit die potensiaal inhou om die aard van die land se ekonomie te verander. Vroeëre berigte, saamgestel uit die oliebedryf se vaktydskrif, het aangedui dat dit ’n vonds met baie olie sal wees (Lees die laaste deel van ’n Maroela Media-nuuskommentaar hieroor hier.) Teen gister was die gasvonds egter die groot nuus, en het die olie wat ook ontdek is, ’n onbeduidende rol gespeel – ook in Ramaphosa se toespraak. Dit maak in Suid-Afrika se geval nie veel saak nie, weens Sasol en Mossgas se vermoë om petrol en diesel uit gas te maak. In die geval van Sasol kan die gas uit steenkool “gemaak” word, terwyl Mossgas die steenkool in die proses uitsluit. In die geheel beskou, het dit geklink of die toespraak eintlik net vir die land se swart bevolking geskryf is. Die reaksie van opposisiepartye Die Vryheidsfront Plus ŉ Twee uur lange-toespraak waarin ŉ goeie samevatting van die land se probleme gegee is sonder om ŉ enkele oplossing aan te bied. Dit is hoe die teleurstellende staatsrede van pres. Cyril Ramaphosa in ŉ neutedop opgesom kan word. Ramaphosa het bloot voortgeborduur op die ANC se leë beloftes oor die afgelope 25 jaar oor hoe die ekonomie gestimuleer moet word om werk te skep. Dit gebeur egter nie, en die VF Plus wil die president die versekering gee dit sal ook nie gebeur indien die regering voortgaan met onteiening sonder vergoeding nie. Die president sê byvoorbeeld hy wil 274 000 werkgeleenthede per jaar skep. Die realiteit is dat sowat 800 000 matrikulante elke jaar die arbeidsmark betree. Dit is byna drie keer meer as die werk wat hy wil skep. Die president vra voorstelle oor hoe om dienslewering van regeringskant te verbeter. Die VF Plus se antwoord hierop is baie eenvoudig: Doen weg met regstellende aksie en kry bevoegde mense om die werk te doen. Dit is ŉ praktiese, werkbare oplossing. Die DA Die president het in sy toespraak die ANC se belange voor dié van die land gestel. Hy het nagelaat om die stappe te neem om werkloosheid, korrupsie en misdaad te takel. Dit is ŉ staatsrede van geen aksie. Die EFF Dele van die president se toespraak is so goed as net so oorgeneem uit die EFF se verkiesingsmanifes. Lees ook meer oor “Ramaphosa se vyf doelwitte vir Suid-Afrika” op Maroela Media hier. Nog berigte kan hier oor die “nuwe Skerpioene”, hier oor die olie- en gasvonds, hier oor die aangekondigde stemdag, en hier oor die rol van landbou gelees word.