Posttraumatiese groei - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Posttraumatiese groei
Almal ervaar trauma op verskillende maniere. Dis belangrik om nie ons swaarkry te onderdruk of te ignoreer in 'n naïewe strewe na optimisme nie. Deur ons trauma en die impak daarvan gering te ag of te ignoreer, ontneem ons onsself van die geleentheid om op 'n gesonde manier uiting te gee aan ons negatiewe emosies. Sodoende verbeur ons die geleentheid om voordeel te put uit posttraumatiese groei.
Posttraumatiese groei is die positiewe sielkundige belewenis wat sommige persone ervaar na 'n groot krisis of traumatiese verandering in hul lewe, byvoorbeeld werksverlies, ernstige siekte, die verlies van 'n ledemaat of sintuig of die afsterwe van 'n geliefde. Posttraumatiese groei beteken geensins dat jy jou diepe droefheid of ontsteltenis ontken nie. Dit vind gelyklopend plaas met posttraumatiese stres – 'n mens kan nie groei indien jy nie trauma ervaar het nie. Groei is 'n uitkoms sowel as 'n proses.
Dit behels meer as net oorlewing en om heelhuids anderkant uit te kom. Dit beteken dat jy deur die ervaring groei, met positiewe lewensveranderende gevolge.
Wanneer vind posttraumatiese groei plaas?
Lewenskrisisse is aardskuddende gebeure en kan veroorsaak dat 'n mens dit waarin jy nog altyd geglo het, begin bevraagteken. Dit dwing jou om anders oor jouself, ander mense en die wêreld te begin dink. Konfrontasie met 'n traumatiese ervaring en jou poging om sin daarvan te maak kan aanleiding gee tot ingrypende verandering van denke.
Hoe algemeen kom posttraumatiese groei voor?
Nie almal wat trauma ervaar het, ervaar posttraumatiese groei nie, maar by diegene wat dit ervaar, kan dit lewenslange veranderinge teweegbring. Na beraming ervaar die helfte tot twee-derdes van trauma-slagoffers posttraumatiese groei.
Wie sal waarskynlik posttraumatiese groei ervaar?
Persone wat ontvanklik is vir nuwe ervarings en met 'n positiewe lewensbeskouing, 'n optimistiese ingesteldheid en 'n toekomsgerigtheid sal die positiewe in die traumatiese ervaring kan raaksien, dit tot sy/haar voordeel benut en groei ervaar.
Posttraumatiese groei behels 'n veel dieper ervaring as veerkragtigheid; dit verteenwoordig die vermoë tot nadenke, om te groei en om jou uitkyk op die situasie te verander. 'n Persoon wat 'n uitmergelende stryd teen kanker oorleef het, sal ook ander kankerlyers ondersteun in hul stryd. Hulle sal 'n nuwe waardering vir die lewe, verbintenis tot hul lewenswaardes en 'n sterker verhouding met hul geliefdes toon.
Hoe om posttraumatiese groei te bewerkstellig
Dis feitlik onmoontlik om te groei terwyl jy jou in die traumatiese situasie bevind. Trauma-oorlewendes kan groei bewerkstellig sodra hulle hul van die trauma kan distansieer. Net jy kan besluit of jy posttraumaties wil groei. Wanneer jy hierdie besluit geneem het, kan jy die volgende riglyne toepas:
Begin deur nadenke/introspeksie oor die ervaring en die gepaardgaande emosies wat jy beleef het. Dit sal vir jou 'n goeie grondslag bied vir groei. Dink ernstig na oor die gebeure, waak daarteen om dit gering te ag en om groeigeleenthede te vermy. Leef doelgerig en probeer vasstel wat die lewenslesse is wat jy moet leer. Posttraumatiese groei vereis ook selfvertroue in jou vermoë om die effek van die trauma te kan oorkom en 'n positiewe uitkoms te bewerkstellig. Dit kan ernstig beperk word deur 'n slagoffer-mentaliteit (blameer, kla en vra 'waarom ek?'). Neem verantwoordelikheid vir jou eie lewensbesluite. Hoe sleg die ervaring en die gevolge daarvan ook al is, aanvaar dit en gaan aan met jou lewe. Jy kan nie die gebeure verander of ongedaan maak nie, maar jy het wel beheer oor jou interpretasie daarvan. Beskou die uitdagings voortspruitend uit jou trauma as groeigeleenthede. Elke mens beskik oor die vermoë om 'n doelgerigte positiewe ingesteldheid te ontwikkel.
Wend jou tot jou ondersteuningstelsel van familie en vriende – 'n sterk ondersteuningstelsel is een van die belangrikste faktore om posttraumatiese groei te bewerkstellig. Die ondersteuning van mense wat jy kan vertrou, verleen aan jou 'n gevoel van samehorigheid en bevorder die groeiproses. Ekstroverte sal makliker na ander mense uitreik, maar dis nie 'n voorvereiste vir groei nie.
Posttraumatiese groei vind ook plaas wanneer jy ná jou traumatiese ervaring uit hierdie belewenis leer en dit deel maak van jou hernieude lewensbeskouing. Wanneer dit gebeur, gee dit aanleiding tot die ontwikkeling van nuwe en meer omvattende geloofsoortuigings.
Resultate van posttraumatiese groei
Mense wat posttraumatiese groei beleef, sal:
nuwe geleenthede herken en omarm/aanvaar en dit ontgin
sluimerende talente ontdek
sterker bande smee met geliefdes
nuwe verhoudings bou met mense wat voorheen nie deel van hul lewe was nie
na slagoffers uitreik wat soortgelyke trauma ervaar het
innerlike krag beleef wat hulle op alle lewensterreine en lewenssituasies sal toepas
'n dieper waardering en dankbaarheid vir die lewe en lewenstabiliteit ontwikkel
dieper geestelike en/of geloofsgroei ervaar
meer selfvertroue besit om nuwe uitdagings aan te pak
'n groter sensitiwiteit vir ander ontwikkel en nie skroom nie om dit te wys nie
innerlike krag en persoonlike groei ontwikkel
Wanneer posttraumatiese groei nie plaasvind nie, bestaan die gevaar dat jy lewenslank in die gevolge van jou trauma verstrengel sal bly. Dit is daarom belangrik dat jy 'n doelgerigte besluit sal neem om, na watter traumatiese ervaring jy ook al ervaar het, te groei. Nie net tot jou eie voordeel nie, maar tot dié van almal om jou.
American Psychological Association. https://www.apa.org/monitor/2016/11/growth-trauma
Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/za/basics/post-traumatic-growth
Resilience. https://www.resilience.org/stories/2021-12-17/henry-david-thoreau-philosopher-of-post-traumatic-growth/