Serwitute en jou regte
Kraglyne, spoorlyne, waterpypleidings en paaie staan bekend as serwitute. Dit het al menige grondeienaar die harnas ingejaag en net die gedagte dat Eskom, Spoornet, Waterwese of SANRAL 'n serwituut oor jou grond beplan, is 'n situasie wat enige grondeienaar liefs nie met sy boerdery en beplanning wil laat inmeng nie. Ongelukkig kan en mag geen grondeienaar in die pad staan van ontwikkeling van infrastruktuur wat noodsaaklik is vir die ontwikkeling en derhalwe die vooruitgang van die land nie, maar dit beteken nie dat daar net sonder die nodige onderhandelings en vergoedings voortgegaan kan word nie.
Die grondeienaar het regte, maar ongelukkig word nie al die regte aan die grondeienaar verduidelik nie. Die regte van die grondeienaar moet, net soos in enige transaksie, duidelik en verstaanbaar aan die betrokke persoon oorgedra word en in geen omstandighede mag 'n grondeienaar gedreig word met onteie-ning indien hy nie verstaan of saamstem met 'n aanbod vir vergoeding nie. Daar moet onderhandel word.
Die grondeienaar het ook die grondwetlike reg om van sy/haar eie waardeerder en spesialiste op die gebied van serwitute gebruik te maak om vir hom/haar 'n professionele diens te lewer en saam met hulle die proses van vergoeding en onderhandelings mee te maak.
Verskillende serwitute het verskillende impakte op plase en op die bedrywighede op plase. Die kompleksiteit van die impak moet ook nie ligtelik opgeneem word nie en kundiges moet die gevolge bepaal. Om die impak op plase, en veral intensiewe plase, te bepaal, verg baie kennis en ondervinding van boerdery en die verskillende vorms wat daarmee gepaard gaan.
'n Baie belangrike punt is dat geen grondeienaar enige dokumentasie hoef te onderteken of enige aanbod hoef te aanvaar alvorens hy die geleentheid gegun word om die aanbod te bestudeer of met sy span te bespreek nie. Maak asseblief so ver moontlik altyd van kundige professionele persone gebruik om u by te staan en seker te maak u verstaan waarom en wat u onderteken.