Liberië is nie vir sissies nie | SARIE
Liberië is nie vir sissies nie	deur Phyllis Green
Hulle het onlangs dié onstabiele land verlaat en woon en werk nou in Ghana. Theuns bestuur hier ‘n uitvoer-pynappelplaas. Ria vertel meer van hul tyd in Liberië, waar die gebrek aan infrastruktuur meebring dat jy goed moet beplan. Lees ook Ria se kuberkuier in SARIE, April 2013. Waar het julle gewoon in Liberië?Liberië is soos SA in nege provinsies of “counties” ingedeel. Ons het in die provinsie Maryland op die plantasie Cavalla, naby Pleebo City, ‘n klein dorpie naby ‘n groter hawedorp, Harper, gewoon. Voor die oorlog was Harper een van die uitvoerhawens en ‘n pragtige kusdorp met die mooiste argitektuur. Daar is steeds mooi ou geboue, maar die meeste is stukkend geskiet en afgebrand in die oorlog. Maryland is die mees onderontwikkelde provinsie van almal.
Liberië was vir jare in ‘n burgeroorlog gewikkel. Is daar nog hoegenaamd enige infrastruktuur?Die burgeroorlog het in 1989 uitgebreek en tot 2003 geduur. Daar is weinig oor ná die oorlog. Ons het 700 km van die hoofstad, Monrovia, af gebly, die enigste plek waar ons kon inkopies doen. Andersins moes ons Ivoorkus toe gaan. Daar is geen behoorlike pad na Monrovia nie en dit neem tussen 15 tot 18 uur om daar te kom. Daar is ook geen geriewe onderweg nie – nie toilette, eetplekke of vulstasies nie. Ons moes diesel saamry.
Is daar nou vrede en hoe is die mense geraak deur die oorlog?Die gemeenskappe is rustig ná die oorlog, maar ek dink hulle voer steeds ‘n oorlog … in hulself. Hulle vertrou niemand maklik nie. Hulle is altyd op hul hoede en is redelik aggressief en wil net baklei. Jy kan nie maklik ‘n grappie met die mense maak nie. Ons het geleer om reguit en op die man af te wees met hulle.
Kon julle darem ontspan daar?Daar is werklik geen restaurant of ontspanningsgeriewe waar ons gebly het nie, alles gebeur in Monrovia. Die slegte paaie maak dit onmoontlik om te reis in Liberië. Ons het maar die nabygeleë plekke soos Harper besoek en by die hawe gesit en die see geniet. Die baie seestrome maak dit baie gevaarlik om te swem. Ons kon wel die maatskappy se boot gebruik en Theuns en sy twee Franse kollegas het soms gaan visvang. Ons en die Franse kollegas het ook oor en weer gekuier en geleer van verskillende kulture. Rooivleis was skaars en ons het baie vis en kreef geëet.
Wat het die grootste indruk op jou gemaak?Dis ‘n pragtige land van kontraste, van savanna tot bos tot bewerkbare landbougrond. Liberië is ryk aan minerale, maar ongelukkig is die vaardighede van die mense baie beperk en die myne word hoofsaaklik deur buitelanders bedryf. Die land se gebrek aan infrastruktuur maak ontwikkeling feitlik onmoontlik.
Ek sal altyd die mense se stryd om oorlewing met my saamdra, hul seer en stukkend wees ná die oorlog – stukkende mense en stukkende geboue. Dis asof dié mense Sondae reserveer vir “heel wees”, dan is almal netjies aangetrek en op pad na ‘n kerk. Die land is oorwegend Christelik, maar wanneer die omstandigheid van jou vereis om ‘n Moslem te wees, is jy ‘n Moslem – alles ter wille van oorlewing. Ongelukkig is die korrupsie geweldig hoog en niks word gedoen sonder ‘n omkoopgeldjie nie.