Mynbouhandves verwelkomArgieffoto Die kabinet se besluit om die Wysigingswet op die Ontwikkeling van Minerale- en Petroleumhulpbronne te onttrek en die voorgestelde hersiene mynbouhandves vandeesweek te aanvaar, was ŉ reusestap in die rigting om regulatoriese sekerheid vir die mynbousektor te skep. Só sê Gideon du Plessis, hoofsekretaris van Solidariteit. Du Plessis meen die inhoud van die mynbouhandves sal nie by almal byval vind nie en Solidariteit is self ongemaklik met sekere klousules, maar die finale weergawe is ŉ groot verbetering op die oorspronklike Zwane-weergawe. “Alle mynbourolspelers het sedert Maart vanjaar ná Gwede Mantashe se aanstelling as minister vir minerale hulpbronne ruim geleentheid gehad om insette te lewer in die handves, en die gee-en-neem-beginsel het tydens die onderhandelinge gegeld.” Solidariteit het aangedui hulle is veral dankbaar dat wit vroue weer ingesluit is in die definisie van “voorheen benadeelde Suid-Afrikaners” en dat die werknemeraandeelhouer-skema nierassig van aard is. “Dit is juis laasgenoemde aspek wat Sasol se Khanyisa-skema, wat op ras gegrond is, soos ŉ seer duim laat uitstaan in ŉ tyd waarin nierassigheid juis bevorder moet word,” het Du Plessis benadruk. Volgens Du Plessis is die voorsiening vir 5% se vrydraende aandele vir werknemers en ŉ soortgelyke toewysing aan myngemeenskappe ŉ klousule waarteen die mineraleraad en talle analiste gaan skop. Daar moet egter daarop gewys word dat ŉ ooreenkoms tydens die handves se taakspan-onderhandelinge bereik is wat voorsiening maak vir vrydraende aandele van 3% vir werkers en 3% vir gemeenskappe, wat ŉ totaal van 6% se vrydraende aandele beteken het. “Twee weke nadat die ooreenkoms bereik en die gesprek afgehandel is, het die mineraleraad ongelukkig sy posisie na 1% se vrydraende aandele per begunstigde verander, wat op 2% in totaal neergekom het. Met dié skuif het die mineraleraad wel die beginsel van vrydraende aandele aanvaar, maar dié raad het te kwader trou die persentasie verlaag. In reaksie het die regering en vakbonde dit na 5% elk verhoog, wat op 10% in totaal neerkom. Die bykomende 4% wat nou by die vorige totaal van 6% gevoeg is, strek tot voordeel van werkers en gemeenskappe, maar moet toegeskryf word aan die mineraleraad se kortsigtigheid,” het Du Plessis gesê. “Solidariteit is teleurgesteld dat die klousule wat voorsiening maak vir werkerverteenwoordiging op maatskappyrade ter elfder ure verwyder is, maar so was die onderhandelinge ŉ gee-en-neem-proses. Vakbonde sal wel sorg dat werkers se stem in die praktyk gehoor word,” het Du Plessis beklemtoon. “Die finale handves het balanseerwerk geverg om verskeie belange te akkommodeer en die belangrikste is nou dat alle rolspelers dié aspekte in die handves waaroor daar ŉ positiewe gevoel is, omarm en uitbou, en dié aspekte waaroor ŉ negatiewe gevoel bestaan, bestuur en poog om dit te laat werk in belang van die mynbougemeenskap en Suid-Afrika in die geheel.