Hoenderbedryf: ‘Ons vra nie gunste, net regverdige behandeling’https://rak2.spens.co.za/radio/2017/sa-hoenderbedryf-2017-03-07.mp3 Foto: Zdenet/Pixabay.com Plaaslike hoenderprodusente is oortuig die bedryf kan minstens nog 20 000 werksgeleenthede skep waar dit die meeste benodig word – vir ongeskoolde werksoekers in die platteland – mits die bedryf teen die storting van buitelandse invoer van bevrore hoenderprodukte beskerm word. Die teenpool is dat indien die bedryf sou vou, meer as 133 000 mense hul werk kan verloor. Die hoenderbedryf is die grootste subsektor in Suid-Afrikaanse landbou met ŉ brutowaarde van R31,5 miljard per jaar. Die inkrimping van die hoenderbedryf sal ook ŉ negatiewe impak op die plaaslike verbruik van mielieboere se produksie hê aangesien mielies 60% van hoenderprodusente se uitgawes is en die hoenderbedryf die grootste verbruiker van geelmielies en die tweede grootste verbruiker van witmielies is. As die bedryf verklein is dit dus nie net werksverliese in die hoender- en pluimveebedryf wat geraak word nie. Die implikasie vir die landbou is veel wyer en verskeie randbedryfsrigtings sal ook hierdeur geraak word. Die hoenderbedryf is die afgelope twee weke weer in die kollig nadat die vere Donderdag behoorlik gewaai het tydens ŉ parlementêre debat tussen hoenderinvoerders en vervaardigers waarin albei partye mekaar geblameer het vir die krisis in die bedryf. Adj.pres. Cyril Ramaphosa het op 15 Maart ná vrae oor die krisis in die hoenderbedryf in die nasionale raad vir provinsies gesê die regering sal nie toelaat dat die storting van oorsese hoenderprodukte in die plaaslike mark veroorsaak dat nóg mense hulle werk in die hoenderbedryf verloor en hoenderplase gesluit word nie. Ramaphosa het gesê twee taakspanne is op die been gebring om die situasie in die hoenderbedryf te ondersoek. Planne om die insetkoste in die bedryf te verlaag en ŉ finansiële reddingsboei is van die voorstelle waarna gekyk sal word in ŉ poging op die plaaslike bedryf van ondergang te red. Chris Schutte van Astral Foods en Marthinus Stander van Country Bird Holdings (CBH) het aan Maroela Media gesê die krisis wat die bedryf tans in die gesig staar het nie oornag ontstaan nie. Schutte en Stander voer aan dat Suid-Afrika nie ŉ gekoördineerde landboubeleid het wat met ŉ internasionale handelsbeleid in pas is nie. Schutte en Stander meen die handelsooreenkoms is veronderstel om Suid-Afrika en Europa onbeperkte vryehandel na mekaar se markte te gee, maar dit is tans nie ŉ tweerigtingstraat nie. “Europa sit met ŉ strukturele probleem, hulle kan nie al die porsies in hulle mark verkoop kry nie en stort dit dan hier, maar Suid-Afrika kan nie ŉ enkele hoender in Europa verkoop nie. Europa gebruik tegniese maatreëls om dit te verhoed en sal byvoorbeeld sê ons volstruise het voëlgriep daarom kan hulle nie ons hoenders koop nie, terwyl dit nie eers dieselfde biologiese siekte is wat kommersiële hoenders bedreig nie. Verder sê die lande dan eenvoudig hulle sal besluit wanneer hulle ons vleis gesond en veilig verklaar kan word en daag net nooit op om dit te doen nie,” het Stander gesê. ‘n Skermskoot uit ‘n e-Nuus video oor die krisis in die plaaslike hoenderbedryf. “Europa kan hoendervleis teen R30 per kg produseer terwyl dit ons in Suid-Afrika sowat R27 per kg kos. Die probleem is egter die lande word gesubsidieer en boonop verhaal hulle die totale produksiekoste en maak ŉ reusewins uit die verkope van die witvleis, die hoenderborsies, wat teen soveel as R180 per kg in Europa verkoop word. Dit beteken die res van die hoender kan vir ŉ appel en ŉ ei in Suid-Afrika verkoop word.” Stander sê ŉ heel hoender word in Suid-Afrika vir R35 per kg verkoop terwyl die oorsese afvalstukke vir so min as tussen R12 en R16 ingevoer word. “Hoenderprodukte kom goedkoop in die land in, maar dit skep iewers elders in die wêreld werk en vernietig ŉ plaaslike pos. Boonop word daar kostes en marges bygevoeg en op die ou einde moet die verbruiker daarvoor betaal.” Nog ŉ kommerwekkende stelling wat die produsente maak is dat daar dikwels nie ŉ beduidende prysverskil tussen die plaaslike produkte en ingevoerde produkte is wat in winkels verkoop word nie. Die Suid-Afrikaanse verbruiker se beursie baat dus nie by die goedkoper produkte wat ingevoer word nie. Stander het verder gesê dit is ook ŉ slegte idee om goedkoop proteïen aan ŉ land se mense te verskaf op die basis van ŉ ander land se storting van die produk. “Enigiets kan gebeur en dan is daardie proteïen nie meer beskikbaar nie. Onthou in Suid-Afrika is hoender ons goedkoopste proteïen en ŉ soort stapelvoedsel terwyl dit in Europa as ŉ gesondheidsproduk gesien word.” Volgens Stander het onafhanklike navorsing wat in 2014 deur die Wageningen Universiteit in Nederland gedoen is, bevind Suid-Afrika is die vyfde sterkste hoendervervaardiger uit 16 lande naas Brasilië, Argentinië, die VSA en die Oekraïne. Boonop het dieselfde navorsing getoon dat Suid-Afrika se bedryf een van die tegnies effektiefste bedrywe ter wêreld is. “Ons vra nie vir ŉ spesiale guns of om beskerm te word omdat ons oneffektief of nie-kompeterend is nie. Ons vra doodeenvoudig dat hierdie handelsooreenkoms van albei kante regverdig moet wees. As Europa toegelaat word om hulle hoender hier te stort moet Suid-Afrika se hoenderbedryf toegelaat word om ŉ gedeelte van ons hoender in hulle mark te verkoop. Dit is ŉ feit, elke land beskerm sy hoenderbedryf want dit is ŉ groot werkverskaffer en dit het verskeie parallelle ondernemings wat hand aan hand loop, maar ons is een van die lande met die minste beskerming in terme van die bedryf,” het Schutte gesê. Stander en Schutte sê verder dat die voorgestelde 13,9% invoerheffings op bevrore hoender belaglik is. “Ek vermoed die EU sit en lag vir ons want dit is gelyk aan 17 (euro-)sent en sal absoluut geen impak maak op die hoeveelheid hoender wat uitgevoer word nie. Ons het ŉ meer indringende ingryping nodig maar ŉ invoerheffing van 36% kan ŉ korttermynoplossing wees om die bedryf van ondergang te red. In die langertermyn moet daar die een of ander vorm van heronderhandeling wees om te verseker dat Suid-Afrika ons eie voedselsekuriteit in die toekoms kan handhaaf,” het Schutte gesê. Stander meen die publiek kan baie doen om die plaaslike hoenderbedryf te ondersteun. “Ek dink ŉ bewustheid van wat besig is om te gebeur help reeds baie. Suid-Afrikaanse verbruikers kan gerus wees dat ons ŉ mededingende bedryf is, wat ŉ klomp goeie goed vir Suid-Afrika doen en net vir regverdige behandeling vra. As ons die prentjie omdraai kan ons werk skep, voedselsekuriteit verskaf en landelike ontwikkeling aanhelp.”