Meningstuk: Klubrugby weer relevant ná minder kontrakte, oorsese besnoeiingBerea Rovers van Durban in ‘n Murraybeker-eindstryd. Foto: Verskaf. Die bespiegeling dat die Covid-19-pandemie die wêreld soos ons dit geken het, in vele opsigte sal verander, is natuurlik niks nuuts nie. Ten opsigte van rugby is dit ook nie net die pandemie wat nuwighede sal voortbring nie – daar is ook die toutrekkery in die provinsiale en nasionale vergadersale, hoofsaaklik omrede die najaag van yslike finansiële voordele. Dit sal die stelsels, kompetisies en selfs reëls wêreldwyd anders daar laat uitsien. Die finansiële skok en groot verlies wat die pandemie op alle vlakke vir rugbybase tot gevolg gehad het, sal ongetwyfeld ook kontraktering beïnvloed. In Suid-Afrika is die ses franchise’e reeds verlede jaar ingelig dat hulle voortaan net 45 beroepspelers mag hê. Dit beteken, onder meer, dat daar plaaslik heelwat op die meestal goeie en (administratiewe) sterk klubs gesteun sal word om die sport nie net te onderhou nie, maar ook uit te bou. (Die diepte en sterkte van ons klubs word hieronder vollediger bespreek.) ♦ Die finansiële dilemma waarmee Suid-Afrikaanse rugby, selfs vóór die pandemie, soos ook die meeste groot rugbylande geworstel het, het reeds verlede jaar tot die kansellering van junior kontrakte gelei en die franchise’e het almal ŉ groot aantal goeie jong en ook senior spelers en dus diepte verloor. Maar die lekker is ook verby vir hierdie manne wat hul heil toe oorsee gaan soek het. Engeland en Frankryk se klubs sukkel, en die astronomiese kontrakbedrae, soos die sowat R20 miljoen per jaar aan Handré Pollard, sal nie sommer herhaal word nie. Trouens, al Engeland se Premierliga-klubs het hul spelers se salarisse gesnoei. Kortom: Oorsese geleenthede en ook die grootte van die kontrakte sal voortaan toenemend minder word. Daar sal nou skielik meer plaaslike spelers wees wat meeding om een van die 45 spelers van elk van die ses franchise’e te wees Voordelig vir SA rugby Vir Suid-Afrikaanse rugby kan dit voordelig wees, mits dit reg deur die unies gekanaliseer word. Manne wat in die verlede na Europa of Japan sou padgee, se lus dáárvoor is heelwat minder. Dit laat hierdie spelers met die keuse: Gaan maak jou merk op klubvlak of hou op met rugby speel. Dit geld vir die senior spelers, en ook vir die juniors wat op beurse staatgemaak of gehoop het om te gaan Varsitybeker-rugby speel. Aanstaande seisoen sal daar nie meer ŉ o. 19-span op provinsiale vlak wees nie en hoogs waarskynlik ook nie by die onderskeie bonde en streke se kompetisies nie. Die o. 21’s speel nog vanjaar op provinsiale vlak (dis nou ás ons rugby wel vanjaar nog sal voortgaan), maar dié ouderdomsgroep sal aanstaande jaar ook verdwyn. Daar sal voortaan dan net ŉ o. 20-liga vir junior spelers wees soos dit by die Sesnasies-unies en ook in Nieu-Seeland geld. Vir dié wat verlede jaar uit die skool is en die spelers wat vanjaar nie hul stempel kon afdruk nie, sal daar slegs klubrugby wees waar hulle kan uitblink saam met dié wat slegs speel omdat hulle ŉ liefde vir die spel het. Omvang van klubrugby Die verwagting is dat klubrugby se spelers aanstaande jaar só sterk sal toeneem, dat probleme met die beskikbaarheid van velde in sommige unies mag voorkom. En klubrugby is nie, soos baie mense dink, ŉ sommerso vorm van die spel nie, soos ek hieronder uitwys. Dit gaan natuurlik nie oral ewe goed by alle klubs en in alle unies nie, maar Suid-Afrikaanse klubrugby is groot in omvang en dienslewering aan die spel. Dit is ŉ yslike organisasie wat deur elke provinsiale unie gedryf word. Ter agtergrond: Daar is, benewens die franchise-spelers in Superrugby en die PRO14-reeks, sowat 1 180 klubs met net minder as 85 000 geregistreerde naskoolse spelers in Suid-Afrika. Daar is ook 4 895 laerskole wat rugby aanbied wat 305 518 kaalvoetspelertjies tot o. 13 het; en die 2 504 hoërskole het 152 653 spelers. Verpligtinge van ŉ rugbyklub Maar kom ons kyk uitsluitlik na hoe groot klubrugby in omvang en hul dienslewering aan die spel is. Elk van die 1 180 klubs, sommige met drie senior en twee junior spanne, moet elke week sorg vir goed gemerkte velde met ŉ goeie speeloppervlak. Die velde moet water kry, die gras moet gesny word, die lyne moet getrek word, vlaggies moet voor wedstryde ingeplant en kussings om die pale gebind word. Die toegangshekke moet beman word, daar moet vir verversings by die klub gereël word; die kleedkamers moet skoongemaak en -gehou word en truie (wat aan die klub behoort) moet ná wedstryde gewas word. Skeidsregters moet deur die unie se skeidsregterafdeling gereël word asook noodhulp vir elke wedstryd. Al dié dinge kos geld. Louis Roos hardloop vir oulaas op die veld saam met sy twee kinders. Hy het meer as 200 klubwedstryde vir Middelburg gespeel. Foto: Konrad Jansen van Rensburg. Met 85 000 klubspelers in die land beteken dit dat daar weekliks ŉ raps minder as 3 000 klubwedstryde gespeel word, in ag genome dat klubspanne dikwels hulle bankspelers uit die tweede span se opdrafgeledere kies; die tweede span uit die derde span, en so aan. Suid-Afrika het 14 unies. Dit beteken dat elke unie weekliks (gemiddeld) sowat 210 skeidsregters vir wedstryde moet aanstel. Daarby moet gevoeg word die 2 500 hoërskole, wie se eerstespanwedstryde (hopelik!) altyd deur ŉ gekwalifiseerde skeidsregter beheer word. Die 2 500 skole se eerste spanne speel dus saam 1 250 wedstryde per week. As mens aanvaar al 14 unies het ewe veel hoërskole (wat nie geval is nie), is dit gemiddeld ŉ verdere 90 skeidsregters per unie. By unies soos die Westelike Provinsie, die Blou Bulle, die Boland en KwaZulu-Natal wat baie spanne en spelers het, moet skeidsregters soms in drie wedstryde per dag blaas. Daarbenewens is daar die verpligting van elk van die 14 unies om: Vir elke klub is daar natuurlik die uitdaging om goed te presteer, goeie spelers te werf en te ontwikkel, klubgees en -lojaliteit te skep, en deurlopende klubuitgawes te dra (soos balle wat weekliks “verminder” weens diefstal deur klublede, die gereelde was van truie, onthaal van besoekende spanne en hul ampsdraers, huur van die veld[e], en by sommige klubs ook besoldiging van ŉ paar of alle spelers). Klubgeleenthede Daar is heelwat geleentheid om by ŉ goeie klub die oog van keurders te vang. Kyk maar na die omvang en invloed van klubs by ŉ paar unies: Terloops, In die Wes-Kaap – WP, Boland en SWD – woon sowat 500 000 toeskouers weekliks klubwedstryde by. Die Boland het meer as 200 klubs met die aantal spanne wat tussen een en drie per klub wissel. Dit sal interessant wees om aanstaande jaar die groei van klubgetalle dop te hou en ook waar te neem hoeveel spelers uit klubgeledere na provinsiale spanne bevorder word.