Wysiging soos op 13:17, 7 Mei 2019
Wysiging soos op 13:00, 7 Mei 2019 (wysig)
Wysiging soos op 13:17, 7 Mei 2019 (wysig) (maak ongedaan)
[[Lêer:Henrique Matos 2006 Viagem ao infinito 01.jpg|duimnael|362x362px|Henrique Matos 2006]]
'''Opkuns''' (ook optiese kuns of op art) is 'n nie-figuratiewe stroming in die moderne beeldende kuns wat 'n illusie van beweging (verandering van [[kleur]] of vorm) deur middel van optiese effekte bewerkstellig. Opkuns-kunstenaars benut wetenskaplike kennis oor die werking van die [[oog]] in hulle [[kuns]].
Die [[Neo-impressionisme|Neo-impressioniste]] (soos [[Georges Seurat]] en [[Paul Signac]]) en veral die kunstenaars van die [[Bauhaus]] het reeds gedurende die 19e[[19de eeu]] met die illusionistiese uitwerking van kleur en lyn op die oog geëksperimenteer. Gedurende die vyftigerjare van die 20e[[20ste eeu]] het daar egter 'n kunsstroming ontstaan wat meer eksplisiet daarvan gebruik gemaak het. ''Opkuns'' is afgelei van optiese kuns (''op art'' van ''optical art'') en is vir die eerste keer op 23 Oktober 1964 in 'n artikel in die tydskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' vir die beweging gebruik.
Opkuns is op wetenskaplike teorieë oor kleurkontras en kleurvermenging gegrond, asook op verskillende vorme van gesigsbedrog of optiese illusie (beweging en vormverandering), wat enersyds deur die werking van die oog veroorsaak word en andersyds deur die interpretasie wat die [[brein]] aan die impuls gee. So sal afsonderlike lyne van ver af nie meer afsonderlik waargeneem word nie en 'n gesigsindruk sal vir 'n kort rukkie 'n nabeeld op die netvlies agterlaat sodat 'n mens iets sien wat in der waarheid nie meer bestaan nie.
Die [[moiré-effek]] word verkry deur 2 of meer patrone op mekaar te lê sodat die algehele patroon verander wanneer 'n mens voor die werk verbybeweeg en dit van 'n ander rigting af waarneem. 'n Optiese illusie kan ook bewerkstellig word deur verskillende kleurvlakke langs mekaar te plaas. Indien die kleure sterk kontrasterend is, sal hulle mekaar versterk, maar wanneer dit komplementere kleure is, sal dit lyk of hulle met mekaar meng.
Afgesien van skilderye[[skildery]]e is optiese reliëfs ook gemaak: die kunswerke lyk of hulle verander wanneer 'n mens voor hulle verbybeweeg (dikwels weens die moiré-effek) of die kunswerke kan reflekteer omdat daar spieëls op die oppervlak aangebring is. Yvaral ([[Jean Pierre de Vasarely]], geb.1934) het hom veral op soortgelyke driedimensionele optiese kuns toegelê. Sy vader, [[Victor Vasarely]] (geb. 1908), word as pionier van die opkuns beskou en het in die veertigerjare reeds met die illusionistiese moontlikhede van kleur en vorm geëksperimenteer.
In die vyftigerjare het hy veral skilderye en gaasdoekafdrukke in swart en wit met patrone van golwende lyne gemaak, terwyl hy ook kunswerke gemaak het wat uit verskillende lae bestaan en van voorkoms verander wanneer 'n mens beweeg. [[Jesus Rafael Soto]] (geb. 1923) het opkuns sedert 1950 beoefen.
Hy het veral geprobeer om die verhouding tussen [[tyd]], [[ruimte]] en [[materie]] deur middel van sy kuns uit te druk. Hy het onder meer 'n paneel van plexiglas ('n deursigtige, vormbare kunsstof) met wit punte gemaak wat 8 cm van 'n ondeursigtige paneel met identiese swart punte af vasgemaak is. Wanneer die beskouer beweeg (en die faktor tyd dus in aanmerking kom), verander dit wat hy sien. Yaacov Agam (geb. 1928) en Yves Klein (1928-1962) het aan die begin van die vyftigerjare reeds die moontlikhede ondersoek van optiese illusie, 'n verskynsel wat teen die einde van die vyftigerjare die belangstelling van talle kunstenaars gelok het.
'n Paar van die belangrikstes van die kunstenaars is die Amerikaners [[Richard Anuszkiewicz]] (geb. 1930) en [[Larry Poons]] (geb. 1937), die Switser [[Karl Gerstner]] (geb. 1930), die Italianer [[Piero Dorazio]] (geb.1927) en die Japanner [[Tadasky]] (geb. 1935). Bekende Engelse opkuns-kunstenaars is [[Bridget Riley]] (geb. 1931).
[[Peter Sedgley]] (geb. 1930) en Jeffrey Steele (geb. 1931). Baie opkuns-kunstenaars het in groepe saamgewerk en die belangrikste groep was die Group de Recherche d'Art Visuel, wat in 1960 in [[Parys]] gestig is. Die eerste groot oorsigtelike uitstalling van opkuns is in 1965 in [[New York Stad|New York]] onder die veelseggende naam The Responsive Eye gehou. Sedertdien het die kunssoort groot bekendheid verwerf.