Harties-hiasinte dalk binnekort iets van die verledeUitsig van die Hartbeespoort-kabelkar (Foto: Carina Stander) ŉ Nuwe masjien wat daarop gemik is om die plaag van hiasinte op die Hartbeespoortdam te verminder, is Vrydag by die Pecanwood Landgoed aan die Broederstroom-kant van die dam in gebruik geneem. Die hiasintstroper, wat deur Hya-Matla Organics aangekoop en bestuur word, is ingevoer uit Maleisië. Gilead Mthega, Hya-Matla se tegniese bestuurder en ŉ meganiese ingenieur wat 20 jaar in die mynbedryf gewerk het, verduidelik dat die onderneming al ses jaar lank navorsing doen oor metodes wat toegepas kan word om hierdie hiasinte in organiese kunsmis te omskep. “Die tegnologie wat ons ontwikkel, gaan al die nitrate wat deur die hiasinte uit die besoedelde water opgeneem is weer onttrek om die kunsmis, wat 16 nutriënte in een pak bevat, te maak. Dít is ŉ heeltemal unieke konsep,” sê Mthega. Danksy ŉ belegging deur Coca-Cola Suid-Afrika (CCSA) vroeër vanjaar in Hya-Matla Organics kon die onderneming die stroper aankoop. Die belegging vorm deel van CCSA se Mintirho Stigting. Hy verduidelik verder dat CCSA die projek wou ondersteun omdat dit ŉ omgewingsbewuste agri-konsep is wat geen patogene bevat wat gewasse kan beskadig nie. Die kunsmis word dan vir die voeding van plante, gewasse, vrugteboorde, groente en voer gebruik. “Ons tegnologie steriliseer ook die geoeste hiasintplant, wat beteken dat ons organiese kunsmis nie sal bydra tot meer hiasinte wat in ander gebiede groei nie.” Hya-Matla se produkte is by die departement van landbou en landelike ontwikkeling geregistreer en is ook Ecocert gesertifiseer, wat beteken dat dié kunsmis uitgevoer kan word na oorsese markte. Morné Botha, die algehele bestuurder van die Pecanwood Landgoed se huiseienaarsvereniging met 870 huise, sê die hiasinte het in groot mate daartoe bygedra dat huispryse in die landgoed en rondom Hartbeespoortdam die afgelope paar jaar drasties gedaal het. “As gemeenskap is dit belangrik vir ons om oplossings vir die probleem te ondersteun en te doen wat ons kan.” Johan Stemmet, van Noot vir Noot, het die foto vanuit sy girokopter geneem en met aanhangers op Facebook gedeel. (Foto: Facebook) Tans groei die hiasinte teen die spoed van wind. Met behulp van satelliete wat deur die Harties Stigting gelisensieer is, kan die groei gemonitor word. Vroeër vandeesmaand het die hiasinte 40% van die dam se oppervlakte bedek. ŉ Week later was die persentasie 45%. “Ons bereken dat die hiasinte se dekking met 10% per week groei. As ons nie nou ingryp om hierdie probleem stop te sit nie, sal die dam teen Desember 100% bedek wees. Mense is baie krities om vinnig te sê iets gaan nie werk nie, maar ons glo dat ons hier ŉ oplossing het,” sê Botha. Hy sê verder dat ondernemings om die dam ook baie swaar kry weens die probleem omdat toerisme afgeneem het. “Ons het dit regstreeks ook ervaar omdat ons op die landgoed ŉ gholf- en ŉ bootklub het en ons aktiwiteite ook afgeneem het. Niemand wil meer op die dam wees nie.” Botha verduidelik dat die hiasinte tog ŉ belangrike rol speel. “Daar vloei baie riool en nitrate vanaf al die strome wat in die dam inloop. Die dam is ŉ opvangsgebied vir riviere uit Pretoria en Johannesburg, en die riviere bevat baie besoedeling.” Volgens hom is die hiasinte ŉ natuurlike suiweraar vir die water, maar tog dra die nitrate ook daartoe by dat die hiasinte vinniger groei. Daarom werk Pecanwood Landgoed, tesame met niewinsgewende organisasies soos Harties Stigting, nou om drywende eilande te skep. Hierdie eilande sal waterplante in ongeveer 2 m x 2 m-gaasbokse plaas wat op die dam sal dryf, of aan die oewer van die dam vasgemaak word. Die plante sal dan die suiweringsrol van die hiasinte oorneem. Die Hya-Matla-stroper het die kapasiteit om 1,5 ha per dag skoon te maak, maar Botha glo een masjien sal nie die hele dam kan skoonmaak nie. “Dis ŉ groot dam, ons gaan dalk twee of drie masjiene nodig kry.” The Hyamatla monster machine is in the water!! Let’s hold ???????????????? Posted by Pecanwood Estate Homeowners Association on Friday, October 18, 2019