PressReader - Sarie: 2018-12-01 - P­re­to­ria na S­wit­ser­land: Le­ser deel die gróót op­pak . . . en die groet
P­re­to­ria na S­wit­ser­land: Le­ser deel die gróót op­pak . . . en die groet
Hoe e­mi­greer ’n boe­re­mei­sie, vra P­re­to­ri­a­ner Wi­i­da Gar­bers in ’n e-pos aan SARIE. ‘Ons moet vir ’n werks­ge­leent­heid na S­wit­ser­land ver­huis. Hoe pak jy ’n he­le huis op, gee weg, maak reg vir ’n an­der­ste wê­reld? En sê tot­siens?’ Hier is hoe sy dit ge­doen he
Sarie - 2018-12-01 - Desember Inhoud - DEUR SUZETTE TRUTER
’nNu­we le­we in S­wit­ser­land, die land van Hei­di, blou ber­ge, skoon lug, en al­les wat mooi is . . . I­dil­lies, is die mees­te men­se se re­ak­sie op dié prent­jie.
Vir Wi­i­da Gar­bers was dié voor­uit­sig eer­der soos om jou ha­re kort te sny. “Op die dag self voel jy op­ge­won­de, be­vry, jonk en mooi. Tot jy be­sef . . . jou ha­re is áf. Dan skop die werk­lik­heid in!”
Toe haar man, Hein, vroe­ër van­jaar die nuus kry dat hy na S­wit­ser­land ver­plaas word deur die in­ter­na­si­o­na­le far­ma­seu­tie­se maat­skap­py waar hy al 20 jaar werk, het Wi­i­da, ’n boe­re­mei­sie van P­re­to­ria, soos sy haar­self be­skryf, ge­wéét hul ge­sin sal moet gaan.
Dit was een van daar­die si­tu­a­sies waar die kop en hart met me­kaar stry, ver­tel sy. “Jou kop sê dis ’n ge­leent­heid waarvoor baie men­se hul oog­tan­de sal gee en jy is so trots op jou man wat die be­vor­de­ring ver­dien. En dis ’n prag­ti­ge, mo­der­ne land. Maar ter­self­der­tyd vra jou hart: Hoe groet jy jou ou­ers? Jul ja­re lan­ge pêl­le? Daar­die harts­vrien­din­ne
wat vir jou e­nig­iets sal doen? Die warm Bos­veld-aan­de? Ek is baie lief vir SuidA­fri­ka en sy men­se.”
Om nie eens van die lo­gis­tie­ke uit­da­gings te praat nie: om jou voor te be­rei op ’n an­der wê­reld wat op jou wag, en die huis op te pak waar­in jy al tien jaar woon.
Vir die sen­ti­men­te­le Wi­i­da, wat tot haar twee dog­ter­tjies, Mig­lia (9) en Ber­li­ze (4), se eer­ste haar­lok­kies, na­el­strin­ge en haar ma se huis­dans­rok­ke uit haar stu­den­te­dae hou (“die twee kan so lek­ker op­dress in Ou­ma se kle­re”), was dit ver­ál moei­lik . . . Wat hou jy? Wat gooi jy weg? En waar­heen met die res?
Maar ’n boe­re­mei­sie maak ’n plan. En al het din­ge by tye oor­wel­di­gend ge­voel, en al het sy ver­al teen die ein­de met die groe­te­ry dik­wels so tra­ne­rig ge­raak dat sy haar jong­ste moes paai dat daar “net iets in Mam­ma se oog is”, het Wi­i­da doel­ge­rig be­gin voor­be­rei vir hul ver­trek in Sep­tem­ber en hul nu­we le­we op die dorp Zug, so­wat 30 km van Lu­zern, waar Hein vir min­stens die vol­gen­de drie jaar gaan werk. >
< In die pro­ses het sy eint­lik ver­ras­send baie ge­leer, ver­tel Wi­i­da ty­dens een van ons te­le­foon­ge­sprek­ke van­uit hul vei­lig­heids­kom­pleks in Wa­pad­rand, P­re­to­ria.
“Ek en Hein is al 17 jaar ge­troud. My oë het oop­ge­gaan oor hoe­veel ons in ons le­we ver­sa­mel. El­ke dag as jy tuis­kom, het jy ’n pak­kie in die hand. Ek is ge­skok oor din­ge wat ek nie eens ge­weet het ons be­sit nie. Voet­spa’s en pie- ma­kers en blen­ders wat nog net so in die boks is, met die kwi­tan­sie by . . . Dis ver­ba­send hoe­veel vis­vang-, kamp­goed en gas­i­tems ons het, en ons kamp nie eens nie!”
Sy is nie ’n ti­pie­se op­gaar­der nie, “maar dis waar­skyn­lik ’n slag­gat waar­in jy trap as jy baie pak­plek het – voor jy weet, het jy 50 glas­bot­tel­tjies! Ek dink el­ke huis moet een keer per maand ’n ver­trek uit­pak as­of jy ver­huis.”
Die ge­sin kon net 565 kg lug­vrag saam­neem na hul nu­we tuis­te – so­wat 18 ku­bie­ke me­ter, of­te­wel 3 x 3 x 2 m. Die a­gent het la­ter as ’n row­we maat­staf vir haar die ruim­te af­ge­meet op die kom­buis­vloer en by daar­die ly­ne moes sy hou. Dan was daar die waar­de­vol­le goed wat vir drie jaar in Suid-a­fri­ka ge­stoor moes word, soos oud­he­de en an­der duur huis­hou­de­li­ke i­tems. Met die res moes sy plan maak – weg­gooi, uit­deel, ver­koop . . .
Om weg te gee – “ver­al om­dat die be­hoef­te in ons land so groot is” – was baie be­vre­di­gend. Haar huis­hulp, Ba­by Tla­di, is ’n paar keer met ’n vol­ge­laai­de bak­kie daar weg en Wi­i­da het ge­reeld ’n vrag­gie by ’n sen­trum vir ha­we­lo­se men­se af­ge­gee.
Aan­vank­lik het sy sis­te­ma­ties van ver­trek tot ver­trek deur al­les ge­werk, din­ge een­kant ge­sit vir fa­mi­lie en vrien­de, speel­goed uit­ge­deel vir maats. Hier teen die ein­de, soos die dae ál min­der ge­raak het, laat weet sy: “Ons is op die hond se stert, en my ge­or­ga­ni­seer­de fa­se is ver­by. Dié een se bok­sie, daai een se bok­sie . . . Daai bok­sies is nou al­mal in hul ka­non in! Mens het heel­tyd die vrees dat jy nie gaan klaar­kry nie. En ek moet vir vier men­se in­pak. Nou druk ek deur en gooi voor die voet weg! Om nie eens te praat van al die ad­mi­nis­tra­tie­we din­ge nie. Re­ke­nin­ge wat ge­kan­sel­leer moet word, mo­tors ver­koop . . . Ek het pas ’n huis ge­kry vir die kin­ders se krimp­var­kie en twee ba­baskil­pad­jies.”
Stoor het sy eie stel re­ëls. Ver­geet daar­van om met jou vol­gen­de kui­er in Suid-a­fri­ka jou win­ters­kle­re in die stoor­plek te gaan uit­gra­we – dis bui­te jou be­reik vir drie jaar, ver­se­ël en in spe­si­a­le hou­ers ver­pak. ( Wi­i­da het ver­niet goed sorg­vul­dig in koe­rant­pa­pier toe­ge­draai.)
Aan­vank­lik was sy by­na pa­nie­ke­rig dat die goed met sen­ti­men­te­le waar­de iets sou oor­kom. Die kin­ders se doop­rok­kies, fo­to-al­bums, eer­ste brie­fies, haar en haar ma se trou­rok­ke . . . Sê nou die stoor­plek brand af?
Sy het eg­ter gou be­sef die men­se weet wat hul­le doen.
“Dis ook maar my on­se­ker­heid oor die on­be­ken­de wat my vre­se ver­er­ger het. Ek is hart­seer oor my ou­ers wat ag­ter­bly. Ons kui­er graag saam, ons sien hul­le vier keer per maand en gaan ge­reeld saam met va­kan­sie. My broer woon in Aus­tra­lië, my sus in En­ge­land. Ek kwel my oor my ou­ers, wat so ver gaan wees. Ge­luk­kig sien ons me­kaar da­rem reeds in De­sem­ber, wan­neer my broer in Suid-a­fri­ka trou.”
Die Gar­ber­se het tot op die laas­te el­ke naweek “vir ou­laas” Bos­veld toe ge­gaan en al vroeg-vroeg af­skeids­par­ty­tjies ge­hou so­dat al­les nie op een slag ge­beur nie, en ter­wyl hul­le nog meu­bels het!
Wi­i­da het haar voor­ge­neem om po­si­tief oor hul skuif te wees, “al­les ge­beur met ’n doel”. Die mees­te men­se met wie sy gesels oor e­mi­gra­sie, is dit eens dat ver­al ma’s dik­wels aan­pas­sings­pro­ble­me het. Pa en kin­ders gaan werk en skool toe, maar ma is tuis en moet haar eie pot­jie leer krap – huis skoon­maak, was­goed was. Ba­by, haar reg­ter­hand “wat e­nig­iets kan doen en soos fa­mi­lie is”, kon nie saam­kom nie – re­gu­la­sies is streng. ( Wi­i­da was ’n me­die­se ver­teen­woor­di­ger voor­dat sy ná Ber­li­ze se ge­boor­te ’n tuis­blyma ge­word
het. Sy gaan haar tuis on­der­rig.)
Die Gar­bers-ge­sin kon ge­luk­kig in die maand voor hul ver­trek Zug ’n week lank be­soek. Dit het ’n by­na Kaap­se ge­voel, dis groen, berg­ag­tig, met ’n lief­li­ke meer. Hul huur­huis het tot ’n klein braai­plek en gras­perk.
“Ek het vir die a­gent voor­ge­stel dat ek in die tuin werk en die pri­eel snoei – en my vas­ge­loop. Ek mag nie eens die gras sny nie! Al­les moet vol­gens ’n spe­si­fie­ke stan­daard wees. Die land het baie re­ëls . . . en dis nie buig­baar nie. Jy gaan nie daar ’n ver­keers­kon­sta­bel met ’n mooi smi­le om­praat nie,” skerts sy. Maar aan die an­der kant – hoof­nuus oor die ra­dio in daar­die week was toe een man ’n an­der met die vuis slaan en die po­li­sie hom in heg­te­nis neem!
In die week daar het hul­le Mig­lia in­ge­skryf by die In­ter­na­ti­o­nal S­chool of Zug and Lu­zern. Met kin­ders van 50 lan­de wat 12 ver­skil­len­de ta­le praat, is min se eer­ste taal En­gels – al­mal is in die­self­de boot­jie. Hul­le het da­de­lik an­der Suid-a­fri­ka­ners op die be­kend­stel­lings­dag vir nu­we ou­ers ont­moet. Ook by die In­ter­na­ti­o­nal C­hurch of Zug, waar die SA mans hul­le gou in­ge­lig het: Die vroue huil as hul­le op Zug aan­kom en huil as hul­le moet gaan . . .
Wi­i­da voel ál rus­ti­ger oor die nu­we a­von­tuur, ten spy­te van heel­par­ty on­be­ken­de fak­to­re: “In Suid-a­fri­ka ken ek my tand­arts, gi­ne­ko­loog en ap­te­ker goed, ek w­hat­sapp hul­le selfs vir raad. Hoe nou? Ons is so be­derf hier!”
En daar is nog ’n klom­pie din­ge wat sy on­der die knie moet kry: Soos ’n nu­we ry­be­wys. (“Jy ry aan die reg­ter­kant van die pad, so Ma gaan dalk eers ’n bie­tjie fiets­ry. Jy vat nie kan­se hier nie. Met jou twee­de spoed­oor­tre­ding vat hul­le glo jou li­sen­sie af!”) Her­win­ning. (“’n Ey­e­o­pe­ner – een swart­sak kos R34, jy word ba­sies ge­dwing om so min moont­lik vul­lis te hê.”) En dan moet sy so gou moont­lik op­hou om pry­se na rand om te ska­kel. (“Al­les is on­be­taal­baar duur: kos, lin­ne, meu­bels . . . ’n Co­ke kos R60.”) Duits. (Met die ter per­se gaan het Wi­i­da ’n fo­to van haar twee­de, meer suk­ses­vol­le po­ging om be­skuit te bak aan­ge­stuur – die eer­ste ron­de kon sy nie bak­poei­er of bruis­meel op­spoor nie, al die e­ti­ket­te was Duits.)
In die maan­de se­dert hul­le die nuus ge­kry het van haar man se be­vor­de­ring, het Wi­i­da al baie nu­we din­ge ge­leer. En vo­ren­toe wag se­ker­lik nóg les­se. Maar die be­lang­rik­ste is: “Jou ge­sin kan o­ral ’n ge­sin wees. Moe­nie jou te veel oor die toe­koms be­kom­mer nie. Die He­re het die pad reeds vir jou uit­ge­werk: Jy moet hom net s­tap.”
* Die Gar­bers-ge­sin het vir die eer­ste twee we­ke in ’n ge­meu­bi­leer­de woon­stel op Zug ge­woon. Met die ter per­se gaan het hul “trek” vei­lig op­ge­daag. Van die 47 bok­se – wat Hein se fiets en twee plat­skerm-te­le­vi­sie­stel­le in­ge­sluit het – het net een vaas en ’n glas ge­breek.