Vrae en antwoorde | Madri Victor
Wat is manuskripontwikkeling?
In kort, die regruk van 'n manuskrip. Ek help jou om die storie te ontwikkel tot 'n sterk, publiseerbare verhaal. Ek kies slegs 'n paar manuskripte per jaar waaraan ek werk. Wanneer jy my kontak, stuur jou eerste drie hoofstukke saam. Elke storie, soos die skrywer, is uniek. Sommige stories het heelwat werk aan, ander minder. Indien jou manuskrip te veel werk aan basiese elemente soos karakterontwikkeling en spanning het, stel ek voor jou doen my skryfkursus. Indien jou verhaal potensiaal het om, met werk, gepubliseer te word, skryf ek vir jou 'n uitgebreide verslag wat die probleemareas in jou verhaal uitwys. Hierdie verslag verskil van 'n uitgewer se keurverslag, wat in kort verduidelik waarom die manuskrip nie gepubliseer kan word nie of watter laaste veranderinge die skrywer voor publikasie moet aanbring. In my verslag fokus ek op dít wat jou verhaal verswak, ek gee raad en leiding oor hoe jy jou manuskrip kan verbeter. Hierna herskryf jy jou verhaal met my aanbevelings in gedagte en stuur dit weer vir my. Ek skryf dikwels 'n tweede verslag of maak notas op jou Word dokument. Ek kyk hoe jy die veranderinge implimenteer het, of daar nog dinge is waaraan jy moet werk en speel 'n bietjie duiwelsadvokaat. Jy sal waarskynlik hierna nog 'n bietjie herskryf en karring aan jou verhaal. In die proses dinkskrum ons en ruil gedagtes uit. Let daarop dat ek nie jou manuskrip namens jou aan 'n uitgewer voorlê nie. Maar ek sal vir jou 'n aanbeveling maak oor waar jou manuskrip inpas en watter uitgewers moontlik daarin sal belangstel. My doel as manuskripontwikkelaar is om jou te help ontwikkel aan jou verhaal sodat jy 'n professionele, afgeronde manuskrip kan voorlê aan 'n uitgewer.
Waarom is manuskripontwikkeling nodig?
Publikasie is 'n mededingende besigheid. Uitgewers ontvang jaarliks honderde manuskripte van nuwe skrywers. Hulle publiseer minder as 'n handvol hiervan. Jou verhaal moet uitstaan. Dit moet goed afgerond wees met interessante, genuanseerde karakters, 'n sterk spanningslyn en unieke skryfstyl. Dit moet so te sê gereed wees vir publikasie wanneer jy jou verhaal instuur anders word dit afgekeur. Swak taal, 'n flou plot, karakters wat nie goed genoeg ontwikkel is nie is die doodskoot vir 'n manuskrip. Jong skrywers sukkel dikwels juis met hierdie aspekte. Wanneer jy jou manuskrip vooraf ontwikkel, kry jy terugvoer oor die belangrikste tekortkominge in jou verhaal. Jy kry 'n vars, professionele oog op jou werk. Jy kry leiding om jou verhaal te verbeter en te versterk. Jou kans om gepubliseer te word is veel groter as die skrywer wat 'n eerste weergawe van sy verhaal instuur.
Wat is die verskil tussen manuskripontwikkeling en redigering?
Daar is baie taalversorgers, proeflesers, redigeerders, en vertalers in die bedryf. Elkeen van hulle spesialiseer op 'n spesifieke gebied. Dit is belangrik dat jy vooraf besluit presies wat jy met jou manuskrip wil doen. As jy slegs die spelfoute wil laat nagaan, kry 'n proefleser. Proeflesers maak slegs spel- en tikfoute reg. Redigeerders of taalversorgers sorg dat die taalreëls nagekom word, feite korrek is, en lughawename, dorpname en range reg is volgens die tydperk waarin jou verhaal afspeel. 'n Taalversorger kyk na die oorvloei van paragrawe en hoofstukindelings. As manuskripontwikkelaar fokus ek op die groter prentjie. Ek kyk na jou plot, of jou karakters goed ontwikkel is, of daar onduidelikhede in die verhaal is, of die ruimte goed genoeg benut word. Ek maak aanbevelings oor jou vertelperspektief en die struktuur van jou verhaal. 'n Onervare skrywer behoort eers 'n manuskripontwikkelaar te kontak. Sorg eers jou verhaal sterk is voordat jy na taalversorging en spelfoute begin kyk.
Hoe besluit ek by wie ek my manuskrip laat ontwikkel?
Net soos jy besluit oor wie jou motor moet diens of jou hare moet sny: die persoon moet professioneel wees, ervaring hê en jou nie inloop of 'n fortuin kos nie. Wanneer jy klaar sy/haar dienste gebruik het, moet jy seker wees dat die eindproduk beter is en gelukkig wees met hoe jy behandel is. Ek het 'n M.A. graad (cum laude) in letterkunde en het as redakteur gewerk. Ek ontwikkel al vanaf 2010 manuskripte, bied skryfkursusse aan en werk op vryskutbasis as keurder en redigeerder vir uitgewers. Verskeie van my skrywers het al suksesvol gepubliseer. Ek weet hoe belangrik respek en vertroue in só 'n verhouding is. Manuskripontwikkeling is harde werk en behels dikwels ook 'n persoonlike groeiproses. Gaan kyk gerus na die aanbevelings van ander skrywers.
Waarborg manuskripontwikkeling publikasie?
Nee. Manuskripontwikkeling het ten doel om jou manuskrip gereed te kry sodat jy dit kan voorlê aan 'n uitgewer. Dit is 'n proses om jou verhaal te verbeter. Maar die finale besluit ten opsigte van publikasie bly steeds by die uitgewer. Ek werk vryskut en is nie verbonde aan enige uitgewer nie; ek kan dus nie hulle besluite beïnvloed nie. Uitgewers keur dikwels verhale af weens vol publikasieprogramme, markgerigdheid of –tendense, genre (daar wor bv. nie wetenskapfiksie in Afrikaans publiseer nie) of sensitiewe temas.
Wat is die fooie vir manuskripontwikkeling?
Ek vra R200 om jou eerste drie hoofstukke te lees en 'n kort aanbeveling te maak ten opsigte van my skryfkursus of ontwikkeling. Ek verduidelik kortliks watter aspekte van jou verhaal my besluit beïnvloed. Die skryfkursus kos R7 500 en die verslag R2 000, ongeag die lengte van die manuskrip. My verslae is gewoonlik tussen 5 tot 8 bladsye lank.
Hoe lank neem dit om 'n verslag te kry?
My dagboek is 'n maand of twee vooruit bespreek; Woordfeesreëlings en ander vryskutwerk neem ook heelwat van my tyd op. Wanneer jy my kontak, sal ek jou dadelik in my program sit. Om 'n manuskrip deur te lees, notas te maak en 'n ordentlike verslag te skryf, neem tyd. Ek probeer om jou verslag binne 14dae van die aanvangsdatum wat ek jou gee klaar te maak, maar wees asseblief geduldig indien dit langer neem.