Mo lekgeng la mathomo la Mmušo (1994 - 1999), Kgoro ya Mmušo wa Profense le Selegae e be e le ketapele go tiragatšo ya mokgwatshepetšo wo moswa wa molaotheo wa temokrasi.
Tšweletšo ya molaotshepetšo wo moswa le legoratšhomo la molaotlhakwa la mmušo wa selegae ka mono Afrika Borwa.
Mošomo wo wa ka godimo o ile wa tsenywa ka go Pampiri ye Tala le ye Tšhweu ya Molao wa Mmušo wa Selegae, Mellwane ya Bommasepala, Molao wa Meago ya Mmasepala le Molao wa Mananeo a Mmasepala mo nakong yeo. Nepo ye kgolo nakong ya lekga la mathomo la mošomo wa yona, e be e le go hlama mmušo wa polotiki ya motheo wo moswa wa pušo ya temokrasi mo mafapheng a bosetšhaba le profense.
Mathomo a lekga la bobedi a Pušo ka 1999 le tlišitše diphetogo ka go leina la Kgoro, tšeo di hlotšego mešomo ye meswa. Mošomo wa tšweletšo ya molaotheo o ile wa fetetšwa go Kgoro ya Toka mme Kgoro e ile ya fiwa leina la Kgoro ya Mmušo wa Profense le Selegae. Mošomo wo moswa wa Kgoro ya Mmušo wa Profense le Selegae e bile go šetša kudu go kaonafatša boleng bja pušo, go kaonafatša kabelo ya ditirelo le go kgontšha tšweletšo.
Ka lebaka leo, mošomo wa Kgoro ya Mmušo wa Profense le Selegae o ile wa šuthišwa go tloga go wa botlhokomedi bja molaotheo go ya go wa go matlafatša meago ya pušo, go kgontšha tshepetšo ye botse ya setswalle magareng ga meago ya pušo le go hlama lenaneo le leswa la pušo ya selegae. Ka legoratšhomo leo le lego gona la molaotshepetšo wa pušo ya selegae, šedi ya kgoro ye kgolo e be e le go hlama bommasepala le mananeo a yona a motheo le go thekga mafapha go diragatša maikarabelo a molaotheo.
Mananeo a mmušo ka bophara: Mešomo ye e be e akaretša tshepetšo ya tiragatšo ya Lenaneo la go ya go ile la Tšweletšo ya Dinagamagae, Lenaneo la Mpshafatšo ya Metsesetoropo, Ditirelo tša Motheo tšeo di sa lefelwego, taolo ya dikotsikgolo le go tšweletša molaotshepetšo wa taolo ya dikotsikgolo le legoratšhomo la molao ga mmogo le go beakanya molaotlhakwa ka ga mošomo wa meago ya boetapele bja setšo ka go pušo le ka go setswalle magareng ga mafapha a mmušo.
Mmušo wa profense: Šedi ye kgolo mo nakong ye kgolo ya lekga le, e be e le go thekga diprofense go diragatša mešomo ya thekgo le tlhokomelo mabapi le bommasepala.
Mmušo wa selegae: Seripa se sengwe sa šedi ya kgoro ka go mmušo wa selegae, e be e le go diragatša molaotshepetšo le molaotlhakwa wa mmušo wa selegae ye meswa, go thekga tlhamo ya pušo ya bommasepala ka mahlakoreng ka moka a yona le go feleletša melaotlhakwa ya bommasepala ka moka ye e sa šaletšego bjalo ka molaotlhakwa wa ditefelo tša bommasepala (Molao wa ditefelo tša bommasepala).
Ka Disemere 2000, makgotla a bommasepala ao a kgethilwego go ya temokrasi a ile a thoma go šoma ka tlase ga legoratšhomo le leswa la molao. Ka gare ga legora le go akareditšwe le mošomo wa taolo ya dikotsikgolo tša bosetšhaba, go hlama legoratšhomo la molaotlhakwa wa naga wa taolo ya dikotsikgolo le go diragatša magato a thibelo a tiragalo ya Y2K.
Seripa sa bobedi sa mošomo wo e be e le go šetša taolotshepetšo ya difelo tša didirišwahlangwa tše kgolo tša masepala le karolo ya wona yeo e lekalekanego ka go bommasepala. Methopo ye ya tšhelete e ile ya gola ngwaga ka ngwaga mme ka fao seo sa huetša peeletšo ya tšheletemoka ya masepala le kgolo ya kabelo ya ditirelo go fediša tšhalelo morago yeo e hlotšwego ke mmušo wa kgethollo.
Katlego ye kgolo ya tiragatšo ya mokgwatshepetšo wa temokrasi yeo e sa kgethollego merafe.
Go tloga ka 1994, tshepetšo ya mmušo wa kgethollo e ile ya fetolelwa go tšwa go makgotlataolo a selegae ao a arogantšwego go ya merafe a 1200, ditaolo tša diprofense tše nne le dinagamagae tša babaso tše 10 go ya go bommasepala tšeo di kgethilwego ka temokrasi tše 284, diprofense tše senyane le mmušo wa bosetšhaba wo o tiilego.
Dikgetho tša temokrasi tšeo di diragetšego ka khutšo tša mmušo wa bosetšhaba, profense le mmušo wa selegae di diragaditšwe ka 1994, 1999 le 2004.
Mmušo o hlamile mananeo ao a fapafapanego ka go mafapha ka moka a mararo go fediša bodiidi le tlhokego ya tšweletšo. Maanotshepetšo le mananeo a ila a diragatšwa mo mafapheng ao a swanago le dijo, phepho ya motheo, meetse le kelelotšhila, mohlagase le kabelo ya maatla, dintlo le tšhireletšego, kaboleswa ya naga, dinamelwa, thuto, tlhokomelo ya tša maphelo, dikgwebo tša magareng le tše nnyane le kgapeletšego ya tša phedišano. Go kgona ga diprofense go ka hwetša ka mehla tšhelete yeo e oketšegilego go tšwa go tshepetšo ya matlotlo a tša leago le gona e bile katlego. Tshenko ya kakaretšo ya diprofense ke gore di kgonne go diragatša phetogo ye kgolo ya peakanyetšo mme di bontšhitše dipoelo ka go ditshenyegelo tša taolo.
Mananeo a motheo a mmasepala a ile a hlangwa mme a fogantšhwa go ela hloko botšeakarolo bja setšhaba, peakanyo ya tšweletšo yeo e kopantšwego, kabelo ya ditirelo le taolo ya tiragatšo.
Tefelo ya didirišwahlangwa ke tefelo yeo e lebišitšwego go thekga dipeakanyetšo tša tšheletemoka ya masepala go lefela didirišwahlangwa tša masepala le go dikaonafatša, kudukudu go hola malapa ao a diilago. E huetša diphetho le molaotshepetšo wa pele tša kabinete ka ga tlhamo ya tsela yeo e kopantšwego e tee ya kabo ya tefelo go thekga didirišwahlangwa tša masepala.
Sekhwama sa tsenyo ya mohlagase go mekamekana le tšhalelomorago ya kabelo ya mohlagase mo ditulong tša go ya go ile mo mafelong a bao ba bego ba sa fiwe dikabelo tšeo lebakeng leo le fetilego.
Tefelo ya didirišwahlangwa tša mmasepala ke mokgwa wo moswa wa neelano ya didišwahlangwa mme o lebišitše go hlama lenaneo le bofefo la phetetšo ka go bommasepala leo e lego le lebantšhitšego thwii. Ditlhalošo tša tefelo ye di ka fetolwafetolwa, mme di hlamilwe go thekga dipeakanyetšomoka tša bommasepala le go diragatša peakanyo ya tšweletšo yeo e kopanetšwego. Tefelo ya didirišwahlangwa tša mmasepala e ka se fiwe diporotšeke tše itšeng, fela e diretšwe go thekga dipeakanyetšomoka tša bommasepala (go swana le tefelo ya didirišwahlangwa tša diprofense). Pego ya tirišo ya ditšhelete, ka fao e tla ba ka go bogolo bja peakanyetšomoka ya bommasepala, yeo le yona e swanetšego go netefatša gore go na le dipeakanyetšomoka tšeo di lekanego tša tiragatšo mo lebakeng leo le sa tlago go ka lefela ditshenyegelo tše bjalo. Dikgoro tša bosetšhaba ka go fapana ga tšona di tla tšwela pele go eta pele tlhokomelo le go thekga tiragatšo ya mešomo le ditlapele tša tšona tše itšeng.
Lenaneo la go ema go ya go ile la Tšweletšo ya Dinagamagae le hlaloša eng?
Lenaneo la go ema go ya go ile laTšweletšo ya Dinagamagae ke tlhamo ya mmušo, yeo e laolwago ke Kgoro ya Mmušo wa Selegae le Diprofense. E thomile go diragatšwa ka Oktoboro 2000 morago ga go dumelelwa ke Kabinete. Lenaneo le le lebišitše mo go lwantšheng bodiidi, go hlama mešomo, go hlama mešomo le go kaonafatša maphelo a badudi ba Afrika Borwa, kudu basadi, baswa le batho bao ba phelago ka bogole.
Dilebišwakgolo tša lenaneo le ke go netefatša gore mmušo o šomišana mmogo le setšhaba le batšeakarolo ba bangwe go fediša bodiidi le go kaonafatša boleng bja maphelo a mafelo a dinagamagae.
Lenaneo la go ema go ya go ile la Tšweletšo ya Dinagamagae le lebišitše go kaonafatša maphelo a ditšhaba tša magaeng ka ekonomi yeo e swarelelago e bile e le ya maleba go fa batho ba magaeng boikgantšho le boitlhompho bja bona.
Tšweletšo ya Dinagamagae e lebišitše go fediša nyenyefatšo ya mengwaga ye mentši ya batho ba dinagamagae ka go kaonafatša kabelo ya ditirelo le phihlelelo ya ditirelo tša leago bjalo ka dipapadi le ditlabelo tša boithabišo, dikolo, ditliliniki bjalo bjalo.
Tshwarelelo ya diprotšeke le mešomo mo dinagamagaeng ke tlhobaboroko ya mmušo, ka fao, e nyaka seabe sa batšeakarolo ka go tiragatšo ye hlwahlwa go netefatša gore diprotšeke le mediro di kgotsofatša dinyakwa tša batho mo maemong a tlase a setšhaba.
Go nyakega maanotshepetšo a maleba go netefatša gore motheo wa methopo ya mmušo wa selegae o kaonafatšwa ka dilenaneotša go swana le Tefelo ya didirišwahlangwa tša masepala. Ga bjale lenaneo le le šetše le diragatšwa ka go mafelo a 13 ao a kgethilwego bjalo ka mafelo a dinagamagae.
Lenaneo la Mpshafatšo ya Metsesetoropo e hlaloša eng?
Lenaneo la Mpshafatšo ya Metsesetoropo ke lenaneo la mmušo, leo le laolwago ke Kgoro ya Mmušo wa Selegae le Diprofense. Le tsebagaditšwe ke Mopresitente Thabo Mbeki mo polelelong ya gagwe ya Mmušo wa Bosetšhaba ka 2001 ka maikemišetšo a go hlohleletša batho gore ba lebiše maatla a bona le methopo go thuša ditšhaba tšeo di diilago tša metsesetoropo. Lenaneo la Mpshafatšo ya Metsesetoropo e ile ya tsebagatšwa setee le Lenaneo la go ema go ya go ile la Tšweletšo ya Dinagamagae gore di kgone go šoma mmogo go lwantšha bidiidi le tlhokego ya tšweletšo ya dinagamagaeng le bja metsesetoropong.
Lenaneo la Mpshafatšo ya Metsesetoropo e diragatšwa ka go mafelo a seswai ao a kgethilwego bjalo ka dikutu tša mpshafatšo ya metsesetoropo tšeo ge di kopane di emelago mafelo ao a nago le bodiidi go fetišiša mo Afrika Borwa.
Ge go laolwa Lenaneo la Mpshafatšo ya Metsesetoropo, go letetšwe gore Kgoro ya Mmušo wa Profense le Selegae gore e netefatše tshepetšo le tiragatšo ya Lenaneo la Mpshafatšo ya Metsesetoropo ka go dikutu ka moka tšeo di kgethilwego tša Mpshafatšo ya Metsesetoropo. Diprofense tšeo dikutu tše di lego ka go tšona, di na le ditsebi tša seteginiki tšeo di kgethilwego ke Tona go dira mešomo yeo e itšeng mme ditsebi tša sepolotiki di kgethwa ke Molekgotlaphethiši wa profense go fana ka thekgo le tlhahlo ya seteginiki le sepolotiki ka go dikutu tšeo. Balaodi ba Ditoropokgolo le Dimeyara ba filwe maatlathomo a go ba bahlahli ba seteginiki le sepolotiki ba mamaneo a mafelo. Ka go ye nngwe le ye nngwe ya dikutu tše seswai, mmasepala wo mongwe le wo mongwe o kgethile sehlopha sa bašomi bao ba tla bago le maikarabelo a lenaneo.
Lenaneo la Mpshafatšo ya Metsesetoropo e lebantšha ditšhaba tša ditoropong, kudu dihlopha tšeo di lego kotsing bjalo ka basadi, baswa, batšofadi le digole.
Tšweletšo ya Ekonomi ya Selegae ke lenaneo la Kgoro ya Mmušo wa Profense le Selegae yeo e hlalošago tselatshepetšo yeo ka yona batho ba selegae ba šomago mmogo le batšeakarolo go fihlelela kgolo le tšweletšo yeo e swarelelago ya ekonomi ya selegae. Lenaneo le lebišitše go hwetša le go ama methopo ya selegae, batho bao ba nago le bokgoni le dikakanyo tša kgwebo, gore ba be le seabe go kgolo ya ekonomi ya selegae.
Maikemišetšomagolo a lenaneo ke kaboleswa ya methopo le dikgoba tša kgwebo go maatlafatša badudi ba selegae gore ba tle ba šomiše menyetla ya dikgoba tša mešomo tša go ya go ile le maemo ao a kaonafaditšwego a bophelo.
Tšweletšo ya Ekonomi ya Selegae e ka šomišwa bjalo ka setlabelo sa go anya tšhelete go tšwa go lefapha la poraebete le go le goketša go hlola mešomo le didirišwahlangwa tšeo di nyakegago kudu mo tikologong.
Pampiri ye Tšhweu ka ga Mmušo wa selegae e hlaloša ga botse karolo ya "tšweletšo ya mmušo wa selegae". E re: mmušo wa selegae o swanetše go dira gore o šomišane le badudi, mekgatlo ya setšhaba le dihlopha tše dingwe tšeo di nago le kgahlego gore go hwetšwe mekgwa yeo e šomegago go kgotsofatša dinyakwa tša setšhaba tša leago, ekonomi, le dithoto mme ka go dira seo gwa kaonafatšwa boleng bja maphelo a bona.
Go fapana le mokgwa wa kgale, mohuta wo moswa wa mmušo wa selegae, o filwe mošomothomo ke mmušo wa bosetšhaba go ba ketapele ya mo kabelo e diragatšwago. Bommasepala bjale di na le maikarabelo a mantši. Le ge di ka se be bahlodi ba mešomo, mmušo wa selegae o swanetše go ba le dikakanyo tšeo ka tšona go ka sepetšwago merero. O swanetše go hlola tikologo yeo e kgontšhago kgwebo yeo e golago.
Dilenaneotša go swana le Tšweletšo ya Ekonomi ya Selegae di na le bokgoni ba go hlola batho bakgwebo bao ba ka go hlama diintaseteri tšeo di tšweletšago ditlabelo tša matlalo, dibenyane, ditho tša dinamelwa le dithoto tše dingwe tšeo di ka romelwago ntle. Bagwebi ba ka ba le seabe go ditšweletšwamoka tša selegae (GDP) mo nageng mme ka tsela yeo tlhokego ya mešomo ya fokotšega. Tabakgolo ke gore batho e tla ba beng ba mekgwa ya tšweletšo bjalo ka metšhene ya maemo a godimo le thekenolotši ya maemo a godimo.
Go tloga mathomong a temokrasi mono Afrika Borwa mengwageng ye lesome yeo e fetilego, kabelo ya ditirelo e fetogile lefoko la ka mehla magareng ga bontši bja batho. Nyakego ya ditirelo tša motheo mo setšhabeng e gola ka lebelo ka ge batho ba thoma go lemoga mathata a bona mme ba thoma go nyaka mekgwa ye kaone ya bophelo ka malapeng a bona.
Maemo a, ka fao, a nyaka gore mmušo wa selegae o tsenele segwera sa mohlakanelwa le mafapha a poraebete, mekgatlo ya setšhaba, le bommasepala go potlakiša maikarabelo a bona a go aba ditirelo tša motheo mo baduding ba Afrika Borwa dinagamagaeng le metsesetoropong nageng ka bophara.
Mohlakanelwa wa Ditirelo tša Masepala o hlaloša eng?
Mohlakanelwa wa Ditirelo tša Masepala ke lenaneoya Kgoro ya Mmušo wa Profense le Selegae yeo e lebišitšego go dira segwera magareng ga bommasepala, mekgatlo ya setšhaba le dihlangwa tše dingwe ka maikemišetšo a go kopantšha methopo ya tšhelete le ya batho go kgontšha bommasepala go atlega ka go abela badudi ditirelo.
Tebišo ye kgolo ke go hwetša batho, mekgatlo yeo e sego ya mmušo, mekgatlo ya setšhaba le dikhamphani tša poraebete tšeo di ka fanago ka bokgoni bjo bo hlokegago le go abela ditirelo tšeo di ka thušago bommasepala go kaonafatša kabelo ya ditirelo. Kopantšho ya mešomo ye, go šoma mmogo go kaonafatša maphelo a setšhaba sa Afrika Borwa, go gapeletša tšhomo ya Mohlakanelwa wa Ditirelo tša Masepala.
E hlalošwa bjalo ka kwano magareng ga masepala le masepala yo mongwe goba sehlangwa se fe goba se fe sa mmušo goba setho sa poraebete ka gare ga masepala.
City Parks yeo e nago le maikarabelo a go hlokomela mafelo a go ikhutša, dirapa tša dimela, pjalo ya dihlare, bjalo bjalo.
City Power yeo e nago le maikarabelo a thekišo ya mohlagase wo mogolo go mmušo wa selegae mme wa rekišetšwa setšhaba ka diyuniti.
Mehlala ye mengwe ya Mohlakanelwa wa Ditirelo tša Masepala e akaretša mekgatlo ya setšhaba yeo e tsenelago segwera le lefapha la poraebete. Mohlakanelwa woo o swanetše go ba wo o nago le bokgoni, o ngwadišwe mme o kgotsofatše dinyakwa tšeo di beilwego tša molao ka ge ye mengwe e swanetše go thuša bommasepala ka go mananeo a tšona a ditefelo ao gantši a raraganego.
Setšhaba se bontšhitše go se thabele mokgwa wo ka wona mananeo a ditefelo a sepetšwago ka wona, go fa mohlala, go hwetšwa gore pontšho ya ditefelo tša mohlagase goba meetse e fošagetše ka go godiša tšhelete yeo e lefelwago go ditirelo. Ka lebaka la go se kgotsofale moo, mmušo wa selegae o nyaka go tsena gare mme wa lokiša mathata ao a swanago le ao ka go thwala ditirelo tša dikontraka tša dikhamphani tšeo di tsepamego tšeo di nago le bokgoni ka go mananeo a tefelo ya diakhaonto le bokgoni bjo bongwe bjo bo sa hwetšagalego ga bonolo gore go kaonafatšwe kabelo ya ditirelo.
Mmušo wa selegae le baabi ba ditirelo ga ntši ba tsenela kwano ya magareng ga ngwaga o tee goya go ye meraro, yeo e akaretsago thušo le ka go mananeo a ditefelo, mošomo wa tokišo ya didirišwahlangwa, le kgoboketšo ya tšhelete mo setšhabeng. Kwano e akaretša tshekatsheko ya boleng bja mošomo wo o dirwago ke baabi ba ba ditirelo ga mmogo le nako yeo ba letetšwego go phethagatša tirelo ya bona.
Mohlakanelwa wa Ditirelo tša Masepala o swanetše go bonwa bjalo ka setlabelo seo se fago bommasepala maatla a go phethagatša kabelo ya ditirelo tšeo di nyakegago mo setšhabeng.
Maanopeakanyo ao a Kopanetšwego a Tšweletšo ke eng?
Ke tselatshepetšo yeo ka yona bommasepala di lokišago peakanyo ya maanotshepetšo ya mengwaga ye mehlano yeo e senkwago ngwaga ka ngwaga ka go ikopanya le setšhaba le batšeakarolo. Dipeakanyo tše di lebišitše go godiša kopanelo ka go lekalekanya metheokokwana ya tshwarelelo ya tša leago, ekonomi le tša phedišano ntle le go šitiša bokgoni bjo bo nyakegago bja dihlangwa ka go tiragatšo, le go sepetša mediro go kgabaganya mafapha le mafelo a mmušo.
Ke ka lebaka la seo gore bommasepala di diragatše maanopeakanyo a tšweletšo yeo e kopanetšwego go fihlelela kabelo ya ditirelo le dilebišwa tša tšweletšo mo mafelong a bommasepala tša bona ka mokgwa wo o šomegago e bile e le wo o swarelelago. Mafapha a dikgoro tša bosetšhaba le profense, makalatiro a tšweletšo, ditho tša mafapha a poraebete, mekgatlo yeo e sego ya mmušo le setšhaba ka moka di na le karolo yeo di e bapalago ka go peakanyo le tiragatšo ya Maanopeakanyo ya Tšweletšo ya Masepala yeo e Kopanetšwego. Kgoro ya Mmušo wa Profense le Selegae e fana ka thekgo go batšeakarolo ba ka moka, kudu bommasepala, ka mokgwa wa tšhupatsela, dilenaneotša tlhahlo, ditsela tša thekgo ya tiragatšothwii, dilenaneotša kago ya bokgoni. Kgoro ya Mmušo wa Profense le Selegae gape e eletša batšeakarolo bao ba fapanego ka ga mekgwa ya go sepetša le go kaonafatša maanopeakanyo a tšweletšo, le go lokiša tsela ya go abelana ka tsebo.
Maanopeakanyo le Lenaneo la Taolo ya Thekgo ya Tiragatšo la mmušo le na le kgokagano ya mafelo a Maanopeakanyo le Lenaneo la Taolo ya Thekgo ya Tiragatšo ao a lego ka go dilete tša masepala. Mafelo a Maanopeakanyo le Lenaneo la Taolo ya Thekgo ya Tiragatšo a šongwa ke diporofešenale tša tšweletšo tšeo di fanago ka thekgo ya selegae ka go bommasepala tša selete le tša selegae letšatši ka letšatši, kudu ka ga Maanopeakanyo a Tšweletšo yeo e Kopanetšwego le tiragatšo. Thekgo yeo, ka fao, e akaretša mešomo le ditiragatšo tšeo di fapanego.
Mafelo a Maanopeakanyo le Lenaneo la Taolo ya Thekgo ya Tiragatšo ke diyuniti tša thekgo tšeo di nago le maikarabelo go bommasepala tšeo a di šomelago, mme ke ye mengwe ya mekgwa yeo Kgoro ya Mmušo wa Profense le Selegae le dikgoro tsa mmušo tša profense le selegae di fanago ka thekgo ya tiragatšothwii go bommasepala. Mafelo a Maanopeakanyo le Lenaneo la Taolo ya Thekgo ya Tiragatšo a tlabetšwe ka didirišwahlangwa tša tshedimošo le thekenolotši yeo e fago bommasepala phihlelelo ya Lenaneo la Mmušo la Tshedimošo, mediro le ditaba tšeo di lego mabapi le Maanopeakanyo a Tšweletšo yeo e Kopanetšwego, molaotshepetšo wo o dirišwago wa lefapha, ditšhupatsela le molaotlhakwa, ga mmogo le maanotshepetšo a lefapha le magoratšhomo le dithuto tša go fapafapana.
Porotšeke ya thušo ke eng?
Ke lenaneoya tiragatšothwii ya mediro yeo e kgethago bommasepala tšeo di nago le tšhalelomorago ye kgolo ya kabelo ya ditirelo yeo e nyakago kelohloko ya ka pejana.
Ntle le bommasepala tšeo di kgethilwego go thušwa, selebišwa sa porotšeke ke go bona mathata a bommasepala ka moka tše 284 a rarologa ka mokgwa wa maleba wo o nago le mohola.
Porotšeke ya thušo e na le molaotshepetšo wa mothopo wa thušo wo o thušago bahloki - ke selo seo mmušo wa pele o paletšwego go se dira - molaotshepetšo wa mothopo wa thušo o ela hloko seemo sa bao ba diilago, batšofadi, bao ba sa šomego le bao ba nago le bogole. Dinyakwa tša batho ba, di lemogilwe mme ba kgopetšwe go ngwadiša le bommasepala tša bona go ntšhiwa lenaneong la go lefela ditirelo tša motheo. Seo se ra gore ba ka fihlelela ditirelo tšeo di fiwago ke masepala mo mafelong a bona ntle le go lefa.
Porotšeke ya thušo e letetšwe go tšwela pele mengwaga ye mebedi mme dirilwe go ba motsenagare wa go tliša diphetogo le kabelo ya ka pejana ya ditirelo mo setšhabeng tšeo di nago le tšhalelomorago ye kgolo ya kabelo ya ditirelo.
Bea Afrika Borwa ka go setswalle sa lefase ka bophara bjalo ka maatla ao a šomegago.