Oom Lukas, ook bekend as die “mango-koning”, het onlangs met Republikein oor sy kleurvolle lewe gesels.
Hy begin sy verhaal in 1927, toe hy saam met sy pa en twee susters met ’n stoomtrein na die destydse Suidwes-Afrika gekom het.
“My ma het ’n gewas op die brein gehad wat haar sielkundig aangetas het. Sy is in ’n inrigting in Pretoria opgeneem en het nooit by ons in die nuwe land aangesluit nie,” het hy gesê.
“Tydens die reis het ons deur die suide van die land gery en ek het vir die eerste keer in my lewe, deur die venster van die trein, springbokke gesien. Ek onthou dit soos gister; ek wou nie weg van die venster nie. Ons het ook volstruise en gemsbokke gesien.”
Die Nel-familie het vervolgens op die plaas Oviroroa in die Kalkfeld-omgewing aangekom wat aan ouma en oupa Nel behoort het. Daar het hulle in ’n huis van houtpale met ’n misvloer en sinkplaatdak by die veepos gaan bly.
Oom Lukas vertel die drie kinders het snags op een bed onder ’n velkombers gelê en na die jakkalse geluister. “Ouma het ons altyd bang gemaak met die jakkalse; sy het gesê dat hulle kinders kom vang wat nie hulle voete was nie.”
Sy tante Heila Lafiena het hom daar op die plaas leer lees en skryf, en hy het sy skoolloopbaan op Kalkfeld, Outjo en Swakopmund voltooi.
Hy vertel vlieëniers van die Suid-Afrikaanse eskader het destyds by ’n skoolvriend tuisgegaan. Die vriend het vir hulle die stories van die manne in uniform vertel. Weldra het die gedagte by hulle begin posvat om ná skool by die lugmag aan te sluit.
In Durban is hulle op verskeie sendings ontplooi. “Ek het meestal in Noord-Afrika diens gedoen, maar was ook ’n paar keer in Europa. In die tyd wat ek in die lugmag was, het ek drie noodlandings gedoen,” sê hy asof dit die normaalste ding op aarde is.
In die eerste van ander noue ontkomings was oom Lukas die vlugingenieur op 'n DC3 wat vroegoggend uit Tripoli na Italië vertrek het.
Oom Lukas het vyf medaljes vir sy diens gedurende die oorlog wat van 1939 tot 1945 geduur het, van die weermag ontvang.
Sy oom Willem het gedurende sy dienstyd in die lugmag vir hom beeste aangekoop om die boerdery mee te kan begin.
Willem het twee plase naby Tsumeb besit wat vir oom Lukas die geleentheid gebied het om hom daar te vestig. Hy het sy beeste van Outjo af na die plaas Seringboom by Tsumeb getrek om met die nuwe hoofstuk in sy lewe te begin.
“Ek het in 1946 die boerdery begin. Om die plaas op te bou en verbeteringe te kan doen, het ek by die myn op Tsumeb om werk aansoek gedoen. Ek het werk in die kragstasie as passer en operateur gekry.” ’n Bedford-lorrie is aangeskaf waarmee hy groente vir ’n boer van die Guinas-meer af tot in Tsumeb aangery het. Hy het ook beesmis, sand en pale vir die myn en ander boere vervoer. Die tambotiepale het hy self gekap.
“Ek het dag en nag tot so ver as anderkant Otavi gery. Ek het ook later ’n boormasjien gekoop en 110 boorgate self geboor. Boorgate wat ek self aangewys het. Met die geld wat ek verdien het, het ek Malta uitgebrei en in 1973 in ’n wildsplaas omskep. Dit was een van die eerste wildplase in die noorde van die land.
“Ek het Duitsland toe gegaan en na hulle pampoene gekyk. Daar het ek ’n rooierige een gevind waarin ek baie geïnteresseerd was. Ek het van die sade gekoop en vasgestel dat die soort pampoen baie goed in ons grond aard. Met trots kan ek sê ek is die skepper van die Lukas Nel-pampoen. Dit is ’n kruising tussen ’n botterskorsie en ’n gansnekpampoen.”
Hy sluit die gesprek met Republikein af met dié raad: “Moet nooit ‘n belofte maak wat jy nie kan hou nie, en bedank die Hemelse Vader elke aand dat hy almal in die land ongeag kleur, taal of geloof beskerm.”