Indien 'n persoon vermoed dat hy/syself of geliefde aan narsistiese persoonlikheidsversteuring ly, is dit belangrik om te onthou dat die toestand behandelbaar is en so gou as moontlik die hulp van 'n professionele persoon inroep.
Wat is narsisties persoonlikheid?
Die algemene kenmerke van 'n narsistiese persoonlikheidsversteuring (NPV) is 'n oormatige beheptheid met selfbeeld, mag en vertoon, en om die regte beeld voor te hou. Die persoon met NPV het oënskynlik baie selfvertroue, maar die verskil tussen die versteuring en “normaliteit” tree in wanneer dit tot die persoon se eie nadeel patologies raak. Mense wat hieraan ly, se idee van hul selfwaarde is so hoog dat hulle hulself as beter en belangriker as ander beskou. Hulle het egter 'n kenmerkende lae selfbeeld en sukkel om kritiek te hanteer, wat veroorsaak dat hulle gereeld probeer kompenseer deur ander te verkleineer. Dit is hierdie “sadistiese” kenmerk wat NPV onderskei van ander toestande wat met selfwaarde verband hou.
'n Volgehoue patroon van “oomatige belangrikheid” in gedrag of fantasieë. Die patroon gaan oor die behoefte aan bewondering deur en gebrek aan empatie met ander, wat in vroeë volwassenheid begin en in verskillende situasies voorkom. Vyf of meer van die volgende simptome moet voorkom:
'n Oormatige gevoel van selfbelang; vergroot talente en prestasies; verwag om as superieur beskou te word.
'n Oortuiging dat hy of sy “spesiaal” en uniek is en slegs met mense van hoë status kan assosieer.
'n Sin vir geregtigheid, bv. verwagtinge om gehoorsaam of as spesiaal behandel te word.
Kan 'n persoon met hierdie diagnose genees word?
Is daar medikasie vir hierdie persoonlikheidsversteuring?
Kan 'n kliniese sielkundige help om 'n persoon met narsisme te help verander, veral in 'n verhoudingskonteks?
Wie kan iemand met hierdie persoonlikheidsversteuring diagnoseer?
Omdat NPV so kompleks is, kan dit slegs deur 'n kliniese sielkundige of psigiater gediagnoseer word. Hulle is opgelei om tussen verskillende versteurings te onderskei.
Stel vas met watter tipe narsisme jy te doen het. Daar is verskeie tipes NPV’s. 'n Kwesbare narsistiese persoon voel diep binne-in nie noodwendig goed oor hulleself nie. 'n Grandiose narsistiese persoon, aan die ander kant, voel goed oor hulleself.
Erken jou irritasie. Persone met NPV kan geweldig antagonisties wees. Dit kan voel of die persoon met NPV “onder jou vel” inkom. As jy 'n taak probeer uitrig en die narsis onderbreek jou vordering konstant, erken waar jou frustrasie vandaan kom. Dit kan jou bemagtig om die gedrag aan te spreek en grense te stel.
Verstaan waar die gedrag vandaan kom. Persone met NPV het dikwels 'n probleem met gesag. Verstaan dat dit meestal uit 'n plek van onsekerheid kom. Só kan jy die persoon net genoeg gerusstelling bied om te kalmeer en hul fokus te verskuif.
Evalueer die konteks. NPV is nie 'n alles-of-niks persoonlikheid nie. Sommige situasies kan die persoon aanmoedig om verdedigend, wraaksugtig en/of nydig op te tree. Alle gedrag is nie altyd aan 'n persoon se toestand te wyte nie.
Moenie jouself ontspoor nie. Dit is ongelukkig maklik om jou eie sin vir waarde te verloor as jy jou lewe met 'n narsis deel. Jy hoef nie aandag te skenk aan alles wat die persoon van jou verwag nie. Vind 'n balans tussen die rigting waarin jy wil beweeg en die verligting van 'n persoon met NPV se onsekerhede en angs. Jy kan die narsistiese persoon se gevoelens erken, maar steeds aanbeweeg met jou dag.
Behou jou sin vir humor Jy kan 'n persoon met NPV se “bluf” uitdaag. Dit kan beteken dat jy gewoonweg die gedrag ignoreer of soms selfs 'n grappie daaroor maak. Moet dit nie op 'n neerhalende, wrede manier doen nie, maar jy mag die onvanpastheid van sy of haar gedrag uitwys.
Moedig psigoterapie aan. 'n Persoon met NPV het dikwels 'n lae selfbeeld en gevoelens van ontoereikendheid. Om NPV aan te spreek is nie iets wat jy op jou eie kan aanpak nie; dis iets waarmee slegs 'n gekwalifiseerde persoon kan werk.