‘Hulle het ander insigte oor evolusie, en hulle betrokkenheid by gays maak dat hulle nie meer veroordelend kan wees nie. Hulle is nugter en eerlik oor samelewingstendense soos saamwoon,’ skryf Anton.
Maar die berigte in verskeie koerante oor meer as 20 000 lidmate wat die NG Kerk teen die einde van 2011 verlaat het, was soos ‘n bom wat ontplof het. Waarskynlik het dít aanleiding gegee tot die berig in die ‘Mail and Guardian’ wat my genoop het om hierdie artikel te skryf.
Die dalende getalle het gemaak dat die NG Kerk oor die afgelope aantal jare in baie opsigte ‘n soekende kerk geword het, soekend na wat gedoen kan word om te keer dat lidmate die kerk verlaat, soekend na sy identiteit, na sy werklike taak na binne en na buite as deel van die Kerk van Christus in Suid-Afrika, en sy toekomstige pad en rol in Suid-Afrika. Die vraag is: “Word daar op die regte plek en op die korrekte wyse gesoek?”
Word ‘n NG Kerk wat so hard probeer om alles vir almal te wees, nie op die lang duur niks vir niemand nie?
Gedurende die somer in 1900 het sy vir die eerste keer bewus geword van die honderde Boerevroue wat verarm het en van hulle huise weggedryf is. Emily Hobhouse het die ‘South African Women’s and Children’s Distress Fund’ gestig en na Suid-Afrika gereis om aan die Boerevroue en -kinders wat weens die oorlog gely het, noodbystand te verleen.
Kinders het teen ’n koers van 50 per dag in die oorbevolkte en onhigiëniese kampe gesterf. “Ek noem hierdie kampstelsel ’n grootskaalse wreedheid…om met hierdie kampe voort te gaan, is kindermoord. Die vroue is wonderlik. Hulle huil baie min en kla nooit nie. Die omvang van hulle lyding, hulle vernedering, verlies en angs blyk hulle verby hulle trane te dra…die verpleegster ondervoed en oorwerk…hanteer ongeveer 30 tifusgevalle asook ander pasiënte.
’n Ses-maande oue baba is besig om sy lewe op sy ma se knie uit te snak…’n 21-jarige meisie sterwend op ’n draagbaar…die moeder wat waghou by ’n kind van ses, ook sterwend…hierdie paartjie het reeds drie kinders in die hospitaal verloor…soos verwelkte blomme weggegooi…’n pragtige kind vermaer tot vel en been…’n baba so swak dat dit nooit sal kan herstel nie…die kindjie was slegs drie maande, maar so ’n liewe kleinding…die kindjie het vanoggend nog geleef; toe ek vanmiddag inloer, het hulle my ingenooi om die kleinding uitgelê te sien…”
‘‘Vir my het dit soos die moord van ’n onskuldige voorgekom. ’n Uur of twee daarna, is nog ’n kind dood. By Springfontein moes ’n jong dame in ’n sak begrawe word…dit is ’n eienaardige stand van sake; leeg en verrot tot in die kern daarvan, die groot ontwortelde gemeenskappe wat regoor die staat geskep is.
Diegene wat die ergste gely en wat die meeste verloor het, hetsy deur hulle kinders aan die dood af te staan, of die verlies van hulle besittings deur vuur en die swaard, soos daardie vroue in die kampe, het die opvallendste geduld. Hulle spreek nooit die wens uit dat die mans diegene moet wees wat oorgee nie. Dit moet nou uitbaklei word, tot die bitter einde toe.”
‘‘Dit is ’n baie duur saak waarmee Engeland begin het en selfs teen so ’n koste, kan slegs die allernodigste, sonder enige ge-riewe, voorsien word. Die kampmense van Mafikeng was baie verras om te hoor dat Engelse vroue oor hulle lyding besorg is. Dit het hulle goed gedoen om te hoor dat daar ware simpatie vir hulle is, en daarom is ek bly dat ek my pad hierheen oopgeveg het, al is dit net om daardie rede.’’
Eerw. Charles Aked, ’n Baptiste leraar in Liverpool, het op Sondag 22 Desember 1901 verklaar: “Groot Brittanje kan die stryd nie wen sonder om die laaste laagste lafhartigste daad van die walglikste skurk op aarde aan te wend nie – om deur die eer van sy vrou en sy kinders se lewe op ’n brawe man se hart toe te slaan! Hierdie lafhartige oorlog word deur barbaarse metodes gevoer…die konsentrasiekampe is moordkampe.”
Emily Hobhouse het geskryf dat sy nie die ‘growwe manlike stommiteit, hulpeloosheid en knoeiery’ kon vergewe nie. “Ek vryf soveel sout as moontlik in die seerplekke in hulle gedagtes…’’ het sy geskryf.