Waters Waar Rus Is: 2007
NG Kerk volg politieke model
Die plaaslike ringsitting is verby, die verslag is opgestel en kanselruiling vind plaas om die inhoud daarvan aan lidmate bekend te maak. In sy slotgebed vra die besoekende leraar (naas die genade van Jesus en die liefde van God) om die "transformerende begeleiding" van die Heilige Gees vir die gemeentelede. Het ek reg gehoor? Inderdaad ; ander gemeentelede bevestig dit.
Vanwaar, Gehasi, met dié ongewone "transformasie"-versoek? Was dit deel van sy sending, of het hy dié geleentheid subtiel benut om steun te werf vir sy persoonlike standpunt aangaande die heersende debat in die kerk, te wete kerkhereniging?
Op my lessenaar lê die NG Kerk-dokument , Konsultasie oor Kerkhereniging, waarop NG-lidmate kommentaar moet lewer. In hierdie dokument is daar aangeleenthede wat groot kommer en verontrusting wek. Een van hierdie rooi flikkerligte is die merkbare ooreenkoms tussen dié herenigingsproses en die afgelope polities-staatkundige proses wat ons land in 1994 in die hande van die ANC geplaas het.
Eerstens is dié dokument deurspek met polities-sinonieme begrippe soos onderhandeling, konsensus en (geïmpliseerde) kompromie. Is hierdie instrumenteel van die Goddelike werkwyse?
Tweedens het die De Klerk-regering vooraf 'n meningspeilingsreferendum gehou. Dit is wat tans in die NG Kerk met hierdie konsultasieproses aan't gebeur is.
Derdens is die Kodesa-onderhandelinge met sy taakspanne vergelykbaar met die Achterberg-vergaderings en sy taakspanne.
Vierdens is op 27 April 1994 'n verkiesing gehou. Soortgelyk word 'n stemming ook in dié kerk voorsien. Op gemelde datum neem die meerderheid die regering oor.
Wie neem die kerklike regering en leierskap oor ná stemming in kerkgeledere met die verkryging van 'n tweederde-meerderheid?
Vyfdens : Ná April 1994 is 'n Waarheids- en Versoeningskommissie ingestel. Kerkhereniging sal ook 'n versoeningskommissie hê om, onder meer, "magstryde te ontlont" en "spanningsopbou te voorkom".
Sesdens : Kort op die hakke van die nuwe Suid-Afrika het die VGK (Verenigende Gereformeerde Kerk) in 1994 tot stand gekom. Is daar enige verband? En is voorgemelde alles niksseggend?
Die konsultasiedokument oortuig nie wat betref die sentrale posisie van die transendentale dimensie wat kerkhereniging behóórt te kenmerk nie. Hierdie eenheidstrewe blyk veel eerder op die mens, en 'n versoening tussen mense, gerig te wees, synde kenmerkend van die horisontale wêreldgees van ons tyd. Die ware kerk staan primêr in diens van sy Hoof, Jesus Christus.
Nie-rassigheid 'n droom
Jan-Jan Joubert se artikel, "Nie-rassigheid is die beste vir Afrikaners" (DB,05.09.2007), verwys. Hy betreur die feit dat soveel "mense steeds weier om nie-rassig te dink". En, sê hy, "om met wit mense te deel, maar nie met swart mense nie, of omgekeerd, is rassisties".
Dis 'n oorvereenvoudigde beskuldiging en onbewese stelling, naamlik wit mense (veral) is rassiste. Wát is Joubert se definisie van rassisme, en wát is sy kriteria waarvolgens hy rassisme beoordeel?
Ek vluglees uit Races of Africa van professor Seligman, voorgeskryf deur my destydse volkekunde-dosent, dr. Schiller, aan die US van 45 jaar gelede - wetende dat navorsing in 45 jaar nie agterweë gebly het nie - om tot die gevolgtrekking te kom dat die begrip "ras" 'n komplekse en saamgestelde begrip is. Seligman beweer "questions of race should first and last be determined by the study of physical characters." Vir hom is "the chief criteria of race...skin colour, hair form, stature, head shape, and certain characters of the face." Ek wil glo dat hierdie kriteria vandag as rassisties afgemaak sal word, dog die vraag is : Kan dit ontken word?
Intussen het navorsing meer lig op die verskynsel van ras gewerp, veral op die nie-fisieke verskille. So weet ons dat die Westerling se regterbrein-georiënteerdheid sigself tot analitiese denke leen wat mense indeel in rasse-kategorieë, 'n onvergeeflike "sonde" vandag. Hierteenoor is Afrikane geneig tot linkerbrein-georiënteerdheid synde die oorsprong van holistiese denke, 'n denktipe wat alles saamvoeg tot een groot geheel met 'n negering van die samestellende onderdele waaruit die geheel bestaan.
Vanweë rasverskille het die huidige gedwonge rasse-integrasie ewe min kans op sukses as die gewonge rasse-segregasie van die verlede.
Toenmalige segregasie-dwang kon die onvryes nie enduit van hul vryheid weerhou nie. Net so sal die huidige integrasie-dwang die huidige onvryes ook nie van hul vryheid weerhou nie. Nie-rassigheid is nié lewensvatbaar nie.
Wit mense is keelvol van die eensydige rassisme-beskuldigings deur oningeligtes en die gekleurde rasse in ons samelewing.
Boesak paar geloof, ideologie
In Godsdiensperspektief (DB,29.08.2007) maak dr. Allan Boesak politiek die vertrekpunt van sy bydrae. Hy analiseer die huidige politieke situasie in Suid-Afrika wat die vroeër gekoesterde politieke drome soos hersenskimme laat vervaag. Hy gryp terug na die drome van Gandhi, Martin Luther King en Albert Luthuli, "Mense wat die droom omskep het in 'n visie wat vir die mensdom onontbeerlik is."
Hy meld die Afrikaanse Sakekamer het Luthuli vereer as "dromer" , leier, staatsman, wenner van die Nobelprys vir vrede, visionêr, Afrikaan in murg en been." Die name van Luthuli en N.P. van Wyk Louw het dié aand sommer met groot "natuurlikheid saamgeval. Die gees Vrydagaand was die gees van Albert Luthuli" (en nié Sy alomteenwoordige Gees nie). En dan voltooi Boesak (die teoloog) self daarna die Luthuli-prentjie as hy sê : "Niemand moet vergeet nie dat Albert Luthuli 'n Christen was." Hier, vir die eerste keer, impliseer dié teoloog die Man van Nasaret. Boesak gee hiermee 'n pragtige voorbeeld van die paring van politieke ideologie met die Christelike geloof.
Natuurlik moes hierdie geleentheid ook benut word vir die doel van kerklike transformasie. Soos wat die huidige transformasietrein voortstoom en talle samelewingsfere reeds getransformeer is, so moet die kerklike lewe óók getransformeer word in ooreenstemming met die nuwe staatkundige bedeling. Soos die hand wat die wieg skommel die toekoms bepaal, net so bepaal die nuutste kweekskooldenke en -dosente - waar Boesak nou as dosent aangestel is - die toekoms van ons kerk. Waarom dan nie ook die kerk transformeer tot staatskerk deur die politiek binne te ry met die geloofsperd nie? Die bevrydingsteologie (lees struggle) moet ook die kansel opgedra word!
Dit is "goeie politiek" om die Sakekamer-geleentheid te benut deur 'n "geestelike wa" by die transformasietrein aan te haak met Luthuli, as rolmodel vir Christene, daarbinne. Boesak verwys hierna as die "ander gees van Luthuli". "Ander gees" impliseer die bestaan van meerdere geeste met die Christelike as maar net een daarvan. Wat sou dan die ánder geeste van Luthuli wees wat Boesak impliseer?
Gelukkig het die Skrif ons vooruit hierteen gewaarsku wanneer dit ons oproep om die geeste op die proef te stel. Dit is presies wat élke Christengelowige onder leiding van die Heilige Gees moet doen en nié onder dié van teoloë nie.
Wie moet Botman help?
Jannie Momberg se brief, "Hou Botman se arms omhoog" (DB,21.04.2007), verwys. Hy vra almal om "Botman se arms omhoog (te hou) pleks van hom agter sy rug te beskinder."
'n Mens wonder oor dié armsomhooghou-versoek van Momberg. Waarom? En laat die US-rektor hom dit welgeval?
Die simboliek kan verwys na 'n strydscenario met 'n uitkoms van wen óf verloor. Dit herinner aan Moses (Eksodus 17:8-16) wie se arms deur Aäron en Hur omhoog gehou moes word as voorwaarde vir Israel se oorwinning teen Amalek.
Indien Momberg se oproep Botman dus midde-in 'n strydsituasie plaas, beteken dit dat die rektor dié stryd nie durf verloor nie ; verloor hy, verloor "regstellende" , transformatiewe ANC-denke.So wie kan die armomhooghouers wees ánders as ANC-ondersteuners en -simpatiseerders?
Momberg mag dit as teleurstellend ervaar dat nie almal ANC-handperde is nie. Vir baie US-alumni is dié inrigting 'n baken op die pad van Afrikaner-volkswording. Die verlies van die US is derhalwe traumaties. Diegene wat hulself nie Afrikaners ag nie, sal dié verlies nooit kan begryp nie.
Momberg vind dit besielend dat Botman in sy inhuldigingsrede gesê het dat hy die taak het om van die US "'n volledige multikulturele plek te maak ; 'n tuiste vir almal" . Sodoende "sal Stellenbosch uiteindelik aan almal behoort." Hiervoor stel Momberg selfs 'n parallelmedium-taalbeleid voor. Terwyl hiermee waarskynlik vrede gemaak kan word, is die vraag aan Momberg egter : Waarom moet die US sy unieke karakter opofferend prysgee ten einde "'n tuiste vir almal" te wees wat "aan almal behoort", terwyl dieselfde vereistes nié aan ons swart en Engelstalige universiteite gestel word nie? Dit is mos blatante diskriminasie sowel as, onder meer, karakter- , identiteits- en volksroof.
Dit is elkeen se reg om die ontwikkeling aan die US as 'n wensituasie te ervaar ; net so is dit ook elkeen se reg om dit as 'n verloor- of verliessituasie te beleef. Vanuit ANC-dampkring sal die wenbelewenis nie bevraagteken word nie ; die verlieservaring wel.
Vir my beteken die pro-eie gedagte nié om anti-ander te wees nie ; net jammer dat so baie van ons 'n anti-eie gesindheid openbaar.
Verander Suid-Afrika se skolestelsel
Elke gemeenskap of samelewing ontwikkel 'n eie onderwysstelsel wat aan die besondere behoeftes van die lede van sodanige gemeenskap of samelewing voldoen.
Afhangende van die ontwikkelingspeil van 'n gemeenskap of samelewing, tree differensiasie en spesialisasie na vore (of nié na vore nie) om in toenemend komplekse behoeftes van die mense te voorsien (of nié te voorsien nie). Daar is 'n aanwysbare verband tussen die ontwikkelingspeil van 'n gemeenskap of samelewing en die onderwysstelsel daarvan.
Dit is 'n algemeen aanvaarde feit onder spesialis-onderwyskundiges dat, soos wat gemeenskaps- of samelewingsdifferensiasie 'n voorwaarde is vir die ontwikkeling van 'n onderwysstelsel, differensiasie noodsaaklik is ook vir die ontwikkeling en vooruitgang van die skolestelsel as die kern van die onderwysstelsel.
Die skolestelsel - vanaf voorskools tot op tersiêre vlak - het die funksie om sowel nuwe kennis te genereer as om dit oor te dra, en kan daarom aan dié kriteria (generering en oordrag van kennis) beoordeel word. Ontwikkeling en vooruitgang word moontlik gemaak deur kennistoename. Daar is dus 'n verband tussen die vlak van kennis, die skolestelsel en samelewingsvooruitgang.
Die onderwysstelsel stel sigself 'n beskawingsverheffende, mensveredelende, potensiaalontsluitende en opheffende sirkelgang van onderwysgebeure binne die skolestelselkern ten doel. Wanneer die huidige ANC-regering dus die invoer van buitelandse kundiges en wetenskaplikes - soos uit Indië en Kuba - oorweeg om te voorsien in die plaaslike gebrek aan kundigheid (vanweë die erodering van ons eie breinkrag na die buiteland) , is dit 'n ondubbelsinnige teken en aanduiding van 'n mislukkende onderwys- en skolestelsel as gevolg van 'n mislukte sentrale onderwysbeleid wat op ideologiese eerder as onderwyskundige beginsels berus.
Die totale verontagsaming van 'n gedifferensieerde en multikulturele samelewing - Afrika- én Europees-georiënteerde gemeenskappe - vererger die probleem. Vir die Afrika-georiënteerde gemeenskappe wat die onderwysbesluite neem, is die differensiasie-gedagte egter 'n vloekwoord en sinoniem aan diskriminasie. Die insig ontbreek dat differensiasie 'n hoeksteen vir vooruitgang is.
Die huidige skolestelsel vertoon gevolglik al drie algemene vorme van onderwyskwaad : stagnasie (weinig opheffing in standaard van duisende leerlinge), frustrasie (die nie-verwesenliking van onderwysdoelstellings) en misleiding (massas leerlinge ervaar mislukking in plaas van sukses).
Die oplossing van ons kennis-krisis lê nie in die buiteland nie. Die antwoord is in ons midde in die vorm van die Godgegewe potensiaal van ons jeug wat ontsluit moet word op grond van beproefde onderwysoorwegings. Wysig daarom die skolestelsel tot dié effek en vervang diegene wat nie 'n snárs begryp van die voorwaardes vir onderwysvooruitgang nie.
'n Ingryping van Bo
Jannie Momberg se brief (DB,15.02.2007) verwys. Hierin beweer hy dat wittes "sedert 1994 ontsettend goed behandel is." Ek verskil egter van hom.
Hy vind aansluiting by Henry Jeffreys se rapportering oor sy bywoning van die 150ste bestaansviering van die Cape Argus waartydens die Ierse media magnaat, Tony O'Reilly, 'n spreker was (DB,12.02.2007). O'Reilly bewonder Suid-Afrika se "suksesvolle politieke oorgang" vanweë "die keuse wat ons leiers tussen vergelding en versoening gemaak het."
In aansluiting by die voorafgaande vervolg Momberg dat "so baie wit mense nie die vaagste benul het van die omvang van die versoeningswonderwerk nie" , en dat so baie wit mense voortgaan "om baie geld te maak onder die 'swart regering' ".
Eerstens blyk géld dié kriterium te wees waaraan Momberg die "goeie behandeling" van wittes sedert 1994 meet. Nie net is dit 'n erg skewe aanlê van dié materiële maatstaf nie, maar beslis ook nie die enigste óf belangrikste nie.
Tweedens gaan hy op 'n ongekwalifiseerde en ongedifferensieerd-veralgemenende wyse om met die begrip "wittes". Wie is die "wittes" wat goed behandel word omdat hulle steeds "baie geld maak"? Dit is beslis nie álle wit Afrikaners nie.
Derdens word die alternatief vir versoening, naamlik vergelding, voorgehou met die versweë implikasie van die bloedbad-alternatief. Indien grondbesit wel op bloed sou berus, behoort 'n aansienlike gedeelte van ons land reeds aan wit Afrikaners, 'n "transaksie" voortgesit deur plaasmoorde.
Vierdens word die leiers geloof vir hul keuse van versoening. Maar hóé lyk dié versoening? Vergelding vind plaas onder die verraderlike dekmantel van versoening : 'n twee-in-een-benadering van vergelding-binne-versoening.
Vyfdens is dit 'n vraag óf bloedige vergelding 'n wenopsie vir die ANC was weens die voorafgaande val van die Berlynse Muur, die internasionale mening en die aanwesigheid van 'n sterk wit Afrikaner-element in die destydse polisie en weermag.
Ten slotte stem ek met Momberg saam oor die "wonderwerk"-gedagte. Oor die vertolking daarvan kan ons dalk van mekaar verskil. Wat my betref, is die "wonderwerk" 'n ingryping van Bo, 'n onvoltooide wonderwerk wat uitkoms sal bring vir God se kinders in 'n Godnegerende bedeling. Waarom? Omdat ware versoening sigself allereers rig op Hom daarbo.