Maatskaplike toelae stuur af op maatskaplike rampDeur René Krüger (Argieffoto: GCIS) Daar is nie geld nie, tog word geld uitgedeel, uitgedeel en uitgedeel aan mense wat maand in en maand uit in ellelange rye staan om ŉ toelaag van die staat te ontvang. Dit is juis die staat se benadering tot maatskaplike toelae wat kommer wek. Die toelaag hou miljoene gesonde Suid-Afrikaners afhanklik van ŉ stukkende staatstelsel wat geensins volhoubaar is nie. Boonop het die staat selfs ŉ teiken gestel van die hoeveelheid geld wat as toelae uitbetaal moet word teen ŉ sekere tyd, terwyl daar geen duidelike teiken gestel is om nuwe werk te skep in dieselfde periode nie – ŉ somber prentjie as daar in gedagte gehou word dat Suid-Afrika se werkloosheidskoers meer as 32% is en dat slegs 1,2 miljoen Suid-Afrikaners moet opdok vir 70% van die land se persoonlike inkomstebelasting. Die werklik kwesbare mense – onder andere kinders in pleegsorg en pensioenarisse – se toelae is egter volgens die nasionale begroting slegs met ŉ skrynende R10 en R30 (onderskeidelik) verhoog. Wat dan in werklikheid gebeur, is dat mense wat afhanklik is van staatstoelae nie voldoende ondersteuning van die staat ontvang nie terwyl mense wat wel die vermoë het om ŉ bydrae tot die ekonomie te kan lewer, eerder geleer word om afhanklik van die staat te wees. Wat verdere kommer wek, is die toenemende druk waaronder maatskaplike werkers hul take moet verrig. Maatskaplike werkers moet tydens dié krisis na mense in nood omsien terwyl hul insette totaal misken word deur die Suid-Afrikaanse Raad van Maatskaplike Diensberoepe (SARMD) en die departement vir maatskaplike ontwikkeling. Intussen loop Suid-Afrika die risiko om ŉ totale welsynstaat te word. Volgens Solidariteit se Maatskaplikewerkersgilde word maatskaplike werkers se insette geensins in besluite rakende maatskaplike toelae erken nie, alhoewel hulle “tussen ŉ oneffektiewe regering en die totale maatskaplike ineenstorting van die land se weerloses staan”. Dit is eerder die oneffektiewe Raad van Maatskaplike Diensberoepe en ŉ disfunksionele staatsdepartement wat die rigting aanwys, en dit lei tot ŉ enorme maatskaplike krisis. Dit is kommerwekkend dat daar vir maatskaplike werkers – wat noodsaaklik is – hindernisse in die pad van hul werk geplaas word. Solidariteit Helpende Hand, wat verskeie maatskaplike werkers in diens het en dus eerstehandse ervaring het van die uitdagings wat die beroep en die staat se gebrek aan ondersteuning inhou, het wel alternatiewe oplossings wat verligting kan bied. Hulle vind die antwoord in strukture en volhoubaarheid. Reeds aan die begin van die Covid-19-krisis het Hannes Noëth, die uitvoerende direkteur van Helpende Hand, gewaarsku dat ŉ maatskaplike krisis op ŉ ekonomiese krisis gaan volg. Die enigste antwoord daarop is sterk strukture en volhoubaarheidsprojekte – nie projekte wat afhanklikheid ondersteun nie. Helpende Hand voel sterk daaroor dat die staat moet ophou om afhanklikheid by miljoene Suid-Afrikaners te kweek en mense eerder moet bemagtig om die armoedesiklus op ŉ volhoubare manier te verbreek. Juis met die oog hierop het Helpende Hand aan die einde van 2020 hulle 100 punt-gemeenskapsherstelplan bekendgestel. Dit is ŉ plan wat oor ŉ lang tydperk strek, wat wel deurdink is en wat holisties na die herstel van die individu en die gemeenskap kyk. Een van die hoofdoelstellings van hierdie plan is om alle vorme van afhanklikheid te verbreek. Oplossings soos opleiding en werkskepping moet aandag geniet eerder as teikens wat gestel word om meer en meer toelae uit te deel. Om afhanklikheid te vergroot, is nie die antwoord nie; daar sal nooit genoeg geld en hulpbronne wees om die armoedesiklus van die toelaagontvanger op hierdie wyse te verbreek nie. Op ŉ positiewe noot moet ŉ mens in ag neem dat dit reeds oor en oor bewys is dat waar volhoubaarheid en selfdoen aan die orde van die dag is, daar iets gebeur: energie word losgemaak en gemeenskappe neem verantwoordelikheid vir mekaar, waar hulle dan saam bemagtig word en positief vorentoe gaan.