Wat wetenskap sê oor u brein op suiker | Mighty Natural
Wat is die oorsake van aknee?
Fokus op mense met 'n hoë risiko van selfmoord het misluk as 'n selfmoordvoorkomingstrategie PressReader - Kuier: 2017-05-17 - voel jy so­si­aal uit­ge­sluit?
voel jy so­si­aal uit­ge­sluit?
Soms kan jy uit voel tus­sen men­se oor jou self­beeld, as jy skaam is of wan­neer jou vrien­de jou uit­sluit. Jy hoef nie al­tyd die odd one out te wees nie. DEUR elmarine anthony
Kuier - 2017-05-17 - PROMOSIE - *S­kuil­naam
Nie al­mal is ge­maak om in die li­me­lig­ht te wees nie. Dalk hou jou per­soon­lik­heid jou te­rug, voel jy min­der­waar­dig of mis­kien is jy ’n bie­tjie vaal teen­oor jou vrien­de en word jy nie raak­ge­sien nie. Hoe jy eg­ter daar­mee de­al, kan jou pad vo­ren­toe be­paal.
Jy sit soms tus­sen ’n groep men­se wat jy ken, maar voel steeds al­leen. Mis­kien word jy bloot ge­ïg­no­reer of voel jy dat jy vir een of an­der re­de nie by jou vrien­de­kring in­pas nie. Soms laat jou eie vrien­de vir jou voel as­of jy nie met hul­le be­hoort nie.
Ja­ni­ne Mo­ses* (26) van Oos-Lon­den, was al­tyd die odd one out in haar vrien­de­kring. Op la­er- en ho­ër­skool het haar vrien­de haar al­tyd ge­ditch as hul­le saam op uit­stap­pies soos at­le­tiek­by­een­koms­te ge­gaan het.“As ons daar kom, dan ver­dwyn hul­le en ein­dig ek op met men­se wat ek glad nie eens ken nie.” Toe sy met die men­se praat wat sy nie ge­ken het nie, het hul­le ook ge­dink sy’s vreemd. Selfs toe sy met haar vrien­de was, was sy al­tyd die een wat ag­ter­na kom. Sy het al­tyd ag­ter hul­le en nooit met hul­le ge­loop nie.“Hul­le het nie ge­wor­ry of ek by was nie.”
In haar ma­triek­jaar, toe sy hoof­dog­ter ge­word het, het dit haar baie ge­help om­dat sy te be­sig was om oor vrien­de te wor­ry. Met haar eer­ste jaar op u­ni­ver­si­teit was din­ge eg­ter soos voor­heen – sy was die oor­tol­li­ge een van haar nu­we vrien­de­kring. Sy het nooit met hul­le hier­oor ge­praat nie.“As jy jonk is, wil jy nie hê men­se moet weet jy is die odd one out nie,”ver­tel
sy. Haar vrien­de het haar al­tyd af­ge­skeep en wou nooit na haar luis­ter nie. Wan­neer hul­le al­mal ’n vry-pe­ri­o­de ge­had het, het al­mal saam uit­ge­hang. Haar vrien­de wou eg­ter nooit ge­sit het waar sy wou sit of saam met haar na plek­ke ge­stap het nie. Ja­ni­ne het selfs hul­le klas­se by­ge­woon toe sy ’n vry-pe­ri­o­de en hul­le klas ge­had het.
Din­ge het eg­ter verander toe sy haar kur­sus in haar twee­de jaar verander en daar­om nu­we vrien­de ge­maak het.
“Ons het o­ral saam­ge­gaan, jy kon voel jy het vrien­de.”
I­mel­da Ti­tus (52) van At­lan­tis bui­te Kaap­stad sê sy voel nooit soos die odd one out nie, maar in som­mi­ge si­tu­a­sies voel dit wel of sy uit­ge­sluit word. By haar werk in ’n fa­briek sit al­mal ge­du­ren­de mid­dag­e­te in hul af­son­der­li­ke krin­ge en vol­gens haar sien haar vrou­li­ke kol­le­gas op haar neer om­dat sy en­kel­lo­pend is.“Hul­le laat jou voel as­of daar iets fout is met jou, as­of jy nie ’n man kan kry nie.”Sy voel ver­al só ty­dens so­si­a­le werks­funk­sies wan­neer al­mal hul mans of boyf­riends saam­bring. “Hul­le laat jou so­si­aal on­be­kwaam voel. Hoe­wel ek al baie keer ge­sê het ek is ge­luk­kig om en­kel­lo­pend te wees.”
In haar vrien­de­kring is sy baie ge­luk­kig om­dat haar vrien­de al­tyd ’n po­ging aan­wend om haar by al­les in te sluit. Wan­neer hul­le by­voor­beeld saam na ’n dans gaan, vra haar vrien­din­ne se mans by­voor­beeld al­tyd of sy ook wil dans.“Hul­le dink nie vir hul­self‘sy gaan ons mans steel nie.’”
ver­skil­le pla an­der
Ter­wyl I­mel­da nie om­gee om soms die odd one out te wees nie, pla dit an­der en kan dit vir ja­re aan­hou. Soos San­dra Coetzee* (25) van Somerset- Wes, wat vir ’n heel­te­mal an­der re­de uit ge­voel het. Sy was in ’n skool met sterk Chris­te­li­ke waar­des en al haar vrien­de was Chris­ten, ter­wyl sy ’n nie-ge­lo­wi­ge is. Sy het ge­voel sy kon nie haar­self wees nie en dat sy ’n out­si­der was.“Ek het deur skool ge­maak of ek Chris­ten was, al het ek van 14 af ge­weet ek voel nie reg­tig die­self­de oor ge­loof as my vrien­de nie. Die he­le ding het my nog­al anx­ie­ty ge­gee toe ek jon­ger was,”ver­tel sy. Din­ge het verander toe sy li­ke-min­ded men­se op u­ni­ver­si­teit ont­moet het en toe op­hou maak het as­of sy ook ge­lo­wig is.
Vol­gens Ker­stin Wad­dell, ’n li­fe co­ach in die Bo-Kaap, moet men­se wat hul­self in dié of soort­ge­ly­ke si­tu­a­sies be­vind, hul­self die vol­gen­de vrae vra: Wie se waar­des volg jy? Wie trek voor­deel uit jou wat in die ska­du­wee le­we? Wat is die po­ten­si­ë­le voor­deel vir jou om in die ska­du­wee te bly? By­voor­beeld, wat stel dit jou in staat om te doen, wees en voel, waar­van sluit dit jou uit en wat stel dit jou in staat om aan­hou te doen?
Vol­gens Ker­stin kan men­se sul­ke si­tu­a­sies han­teer deur met hul eie waar­des te con­nect en hul eie krag te vier. Dan kan jy be­paal met wie jy jou tyd wil deur- bring. Men­se moet leer om sterk gren­se op te stel en hoe om jou af­stand te hou, by­voor­beeld, hoe om nie goed­keu­ring te wil hê van die­ge­ne wat jou al­tyd kri­ti­seer of“min­der”laat voel nie.
Om van an­der men­se af­hank­lik te wees vir so­si­a­li­se­ring, is nie ’n goeie i­dee nie, be­hal­we as jy ’n kind is, sê Ker­stin.
Om ’n groot­mens te wees be­te­ken om ver­ant­woor­de­lik­heid vir jou eie be­hoef­tes te aan­vaar, in­slui­tend so­si­a­li­se­ring. Dit be­te­ken jy moet ont­hou hoe­kom jy in die eer­ste plek wil uit­gaan en of dit steeds be­lang­rik ge­noeg is vir jou, al gaan jou vrien­de nie saam nie. Vra jou­self:“Wat is die erg­ste wat kan ge­beur? ”T­wee­dens moet jy met jou vrien­de praat as jy ge­ditch word en hul­le aan­spreek­lik hou.
“Jy gee jou mag weg. Hoe kan jy dit te­rug­eis? Vra jou­self of jy needy is. Jy is 100% ver­ant­woor­de­lik vir jou eie ge­luk. Nie­mand an­ders kan jou ge­luk­kig maak nie.”
Ons kan nie an­der men­se verander nie, ons kan net ons­self verander, meen Ker­stin. “As jy ja­loers is op jou vrien­de, neem ken­nis oor dit waar­oor jy ja­loers is en ge­bruik dit as ’n te­ken van wat jy vir jou­self wil hê. Maar kyk die­per, as jou vrien­de al die aan­dag kry, dink aan hoe jy sou voel as jy die mid­del­punt van al die aan­dag was.
“Be­gin al­tyd met ra­di­ka­le self­aan­vaar­ding, by­voor­beeld:‘Ek kry nie so­veel aan­dag soos my vrien­de nie. Dit is moei­lik vir my en dit is ou­kei. Dit is hoe din­ge tans is’.”
Self­aan­vaar­ding is baie be­lang­rik – of dit nou ui­ter­lik of in­ner­lik is. Men­se moet dan ’n vorm van ak­sie by­voeg deur te be­sef dat jy ook ver­dien om lief­de te ont­vang en te gee soos e­nig­ie­mand an­ders, so dan moet jy be­sluit om se­ke­re stap­pe te volg.
“Al­les moet uit ’n plek van self­deer­nis kom – om nie jou­self son­der ge­na­de te be­oor­deel nie.”
Vra jou­self of jy needy is. Jy is 100% ver­ant­woor­de­lik vir jou eie ge­luk. Nie­mand an­ders kan jou ge­luk­kig maak nie. Ker­stin Wad­dell