PressReader - Landbouweekblad: 2018-10-12 - Brand­stof: Nóg prys­skok­ke is dalk op pad
Brand­stof: Nóg prys­skok­ke is dalk op pad
Landbouweekblad - 2018-10-12 - Inhoud - — VIDA BOOYSEN
VER­LE­DE week se brand­stof­prys­sty­ging, die grootste se­dert A­pril 2015, was die vyf­de op­een­vol­gen­de sty­ging van­jaar. Dit val saam met ’n sty­ging in die in­ter­na­si­o­na­le B­rent-ru­o­lie­prys tot bo $85 per vat.
V­re­se be­staan dat dié prys bin­ne maan­de $100 per vat gaan haal, wat ramp­spoe­dig kan wees vir ’n ont­lui­ken­de e­ko­no­mie soos Suid-A­fri­ka waar ’n swak geld­een­heid be­te­ken o­lie-in­voer word al hoe duur­der.
Die druk gaan ve­ral deur mar­gi­na­le on­der­ne­mings ge­voel word. Dié on­der­ne­mings kry reeds swaar weens an­der fak­to­re, soos sa­la­ris­ver­ho­gings van ho­ër as die in­fla­sie­koers en ’n skerp sty­ging in krag- en wa­ter­ta­rie­we, waar­sku mnr. Mi­ke S­chüs­sler, hoof­e­ko­noom van E­co­no­mis­ts.co.za.
“Die jong­ste ver­ho­ging be­te­ken by­ko­men­de be­ste­ding van R6,3 mil­jard per maand, wat ve­ral die lo­gis­tie­ke sek­tor – maar ook die landbou – se kos­te op­jaag.”
Die kos­te om pro­duk­te by die mark te kry, dit koel te hou, selfs die kos­te van e­lek­tri­si­teit, word deur duur­der brand­stof ver­hoog.
“E­s­kom wek in tye van hoë krag­ver­bruik e­lek­tri­si­teit op met tur­bi­nes wat deur die­sel aan­ge­dryf word,” sê hy.
IMPAK OP KOS­TE
Ver­ge­le­ke met ’n jaar ge­le­de het die prys van die­sel met 29% ge­styg. Dié sty­ging het ’n reg­streek­se en on­reg­streek­se uit­wer­king op boe­re se pro­duk­sie­kos­te, sê mnr. Paul Makube, se­ni­or land­bou­e­ko­noom by FNB.
“Kuns­mis, plaag- en on­kruid­do­ders se prys word ook van die o­lie­prys af­ge­lei, daar­om kry boe­re twee vuis­houe wan­neer die brand­stof­prys ver­hoog.”
Die sty­ging van R1,24 per li­ter vir die­sel is ve­ral ’n ge­voe­li­ge slag vir so­mer­graan­pro­du­sen­te wat nou plant en meer die­sel as ge­woon­lik ge­bruik.
Die lo­gis­tie­ke be­dry­we word ook swaar ge­tref.
“Tot 75% van die plaas­li­ke graan­oes­te word pad­langs ver­voer en die pro­duk­sie­mid­de­le om daar­die oes­te te plant, word ook pad­langs ver­voer,” sê mnr. Wan­di­le Sihlo­bo, hoof van land­bou­sa­ke­na­vor­sing by die land­bou­sa­ke­ka­mer Ag­biz.
“By­ko­men­de kuns­mis en saad word in plant­tyd af­ge­le­wer en die jong­ste prys­ver­ho­ging word by die af­le­we­rings­prys ge­voeg.”
Vol­gens mnr. Da­wie Ma­ree, hoof van landbou-in­lig­ting en be­mar­king by FNB, styg pro­duk­sie­kos­te vir die landbou met R1 mil­jard per jaar vir elke 1c-sty­ging in die die­sel­prys. Die impak van die jong­ste sty­ging in die die­sel­prys be­te­ken dus dat pro­duk­sie­kos­te R1,24 mil­jard per maand meer is.
“On­ge­luk­kig is boe­re prys­ne­mers en kan hul­le die ver­ho­ging in hul pro­duk­sie­kos­te nie oor­dra aan die vol­gen­de ou in die waar­de­ket­ting nie.
“Al ma­nier hoe hul­le die kos­te kan ver­werk, is deur minder te be­werk, maar dit kan weer uit­kring na pro­duk­sie en op­brengs wat ook nie goed is nie.”
Bin­ne­lands is die kans al hoe gro­ter dat in­fla­sie (en daar­mee saam die ren­te­koers) kan styg on­der druk van die swak rand en ho­ër brand­stof­pry­se. Som­mi­ge ont­le­ders ver­wag dat die ren­te­koers reeds in No­vem­ber gaan styg.
Tog lyk dit as­of die Re­ser­we­bank meen in­fla­sie is steeds bin­ne be­heer. Mnr. Da­niel M­mi­me­le, ad­junk­pre­si­dent van die Re­ser­we­bank, het in ’n toe­spraak op ’n by­een­koms vir sen­tra­le ban­kiers in New York ge­sê die Re­ser­we­bank ver­wag in dié sta­di­um dat in­fla­sie tot ein­de 2020 bin­ne sy mik­punt van 3% tot 6% gaan bly. Die bank ver­wag dat dit by 5,9% gaan draai in die twee­de kwar­taal van 2019.
Vol­gens S­chüs­sler kan daar vol­gen­de jaar ef­fen­se brand­stof­prys­ver­lig­ting wees.
“Ein­de De­sem­ber het die Noor­de­li­ke Half­rond klaar e­ner­gie ge­koop vir die win­ter en daal die B­rent-ru­o­lie­pry­se ge­woon­lik.”
Die wis­sel­koers speel ook ’n groot rol. ’n S­wak­ker rand was ver­ant­woor­de­lik vir 49c per li­ter van die pe­trol­prys­ver­ho­ging in Ok­to­ber en 51c per li­ter vir die­sel. Die geld­een­heid ver­han­del erg wis­sel­val­lig, maar Ma­ree sê daar is ’n spran­kie hoop dat die rand sal bly ver­sterk ná dit ein­de Sep­tem­ber na­by R14 per dol­lar gaan draai het.