As jy pa staan vir boeke | Netwerk24
As jy pa staan vir boeke
Deur Elmari Rautenbach 19 November 2015 00:07
Fourie Botha Foto: VERSKAF
Jy is een van die fiksie-uitgewers by Penguin Random House wat deesdae deel van 'n enorme internasionale uitgewershuis is. En tog maak jy geen geheim van jou strewe om steeds uitstekende Afrikaanse fiksie uit te gee nie. Hoe maklik of moeilik is dit?
In hierdie grote gebou sit net een redakteur wat met fiksie werk: die wonderlike Beth Lindop. Saam-saam sien ek en sy en 'n paar uitstekende vryskutmense om na alle plaaslike fiksie wat onder Umuzi of Penguin gepubliseer word, behalwe die kinderboeke en een of twee ander wat voorheen onder ander drukname hier verskyn het.
Om Afrikaanse boeke by Penguin Random House uit te gee is maklik. Ek is Afrikaans, ons bemarkingsmense is Afrikaans, en hoewel die Engelse grootkoppe min Afrikaans verstaan, verstaan hulle die Suid-Afrikaanse boekemark: 'n Afrikaanse roman het 'n baie beter kans om suksesvol te wees as 'n Engelse roman deur 'n plaaslike skrywer. Van die begin af het Umuzi ook uitstekende Afrikaanse skrywers gepubliseer.
Wat is jou werkwyse met iets soos byvoorbeeld die Brink/Jonker-brieweprojek?
Ek kies die mense wat op 'n boek gaan werk en is nou betrokke by al dié prosesse. Deel van my werk is om mense by boeke te pas. Ek probeer om die regte redakteur saam met die regte skrywer te laat werk. Soms is ek die regte redakteur wat weet wat 'n boek nodig het om dit beter te maak, dan werk ek self as redakteur aan die boek.
Hoe betrokke is jy by die begeleiding van debuutskrywers?
Irna van Zyl, wie se debuutroman aanstaande jaar by Umuzi verskyn, het geen geheim gemaak daarvan dat dit haar tweede roman is en haar eerste diep weggebêre is nie . . .
Soms gryp 'n debuutwerk my aan en weet ek wat nodig is om die manuskrip te laat klop. Dan werk ek self saam met die skrywer. Baie keer moet ek 'n manuskrip aan 'n vryskutredakteur oorlaat, maar hier is altyd minstens twee paar oë wat aan 'n boek redigeer.
Boeke is waardevol. Boeke leer jou om lank te luister.
Debuutwerke word dikwels eers ná die tweede of derde voorlegging aanvaar. Ons stuur manuskripte na keurders wat raad gee. Dit is moeilike werk om 'n boek te skryf. Dit is alleen en frustrerend, maar die skrywer is die enigste een wat dit kan doen.
Dit help soms as jy weet iemand dink aan jou, en is opgewonde as jy vordering maak en bekommerd as jy tussen die woorde vasval.
Wat bepaal of 'n boek terselfdertyd in Afrikaans en Engels uitkom (soos Dominique Botha se Valsrivier) of net in Engels, soos jou ander baie suksesvolle debuut van onlangs, Sally Andrew se Recipes for Love and Murder – A Tannie Maria Mystery?
As Afrikaanse skrywers vir my 'n Engelse manuskrip instuur, laat ons hulle dit in Afrikaans oordoen en dan gee ons sommer twee boeke uit. As die storie in 'n absolute Afrikaanse leefwêreld afspeel (dink aan Carol Campbell se Karretjiemense), maar die skrywer is Engels, dan laat ons die boek vertaal. Soms wil jy vir 'n plaaslike Engelse skrywer nog 'n mark skep, dan vertaal jy die boek in Afrikaans.
'n Groot klomp van jou skrywers is vanjaar met literêre pryse bekroon of benoem (opvallend selfs twee Afrikaanse skrywers se Engels vertalings, Karin Brynard se Weeping Waters en Jaco van der Westhuizen se The Alibi Club). Hoe weet 'n uitgewer hy het 'n wenner beet?
Dit is nie moeilik om te weet wanneer 'n boek wat jy wil uitgee goed is nie. En daar is baie uitstekende boeke wat nooit vir pryse benoem word nie. Maar soms is daar 'n opgewondenheid wat rondom 'n nuwe manuskrip heers. Dit is 'n geesdrif wat 'n golf raak. Baie moeilik om te voorspel.
Jy is self 'n gepubliseerde digter. Vind skrywers dit intimiderend of laat hierdie feit hulle juis ontspan?
Ek sal verbaas wees as enigiemand my intimiderend vind! Ek weet nie of skrywers meer gerus is omdat ek self skryf nie, maar dit help my om te weet hoe swaar dinge soos kritiek is.