By Vrystaat Landbou (VL) se jaarkongres in Bloemfontein links is prof Danie Brand, Direkteur van die Sentrum vir Menseregte by die Universiteit van die Vrystaat, Dan Kriek, President van Agri SA, Francois Wilken, President van VL, en dr Frans Cronje, Hoof Uitvoerende Beampte van die Instituut vir Rasseverhoudinge. Foto: Frikkie Kapp
Raak betrokke en vat hande om die uitdagings die hoof te bied. Dit was Francois Wilken, President van Vrystaat Landbou (VL), se pleidooi aan landbouers en die sektor by VL se jaarkongres van 2019.
“As ons in landbou nie besef ons moet saamstaan nie, wag daar vir ons ’n helse verrassing,” het hy gesê. “Gaan ons terugsit en hoop iemand gaan probleme namens ons aanspreek of gaan ons konstruktief deel raak van moontlike oplossings?”
Wilken het ’n beroep op landbouers gedoen om na te dink oor wat hul rol in georganiseerde landbou is. VL se jaarkongres, wat op 7 en 8 Augustsus 2019 in Bloemfontein plaasgevind het, se tema was Wat is my rol as lid van Vrystaat Landbou?
“Hoe posisioneer ek myself om te oorleef, voort te gaan en ’n sukses te wees? Wat gaan ek doen?,” het Wilken gevra. “Ek hoor heeldag: Wat gaan julle (VL) nou doen? Wat sê julle? Ek hoor bitter selde: Wat moet ons nou doen? Wat kan ons nou doen om sake om te draai?”
Hy het landbouers aangemoedig om geleenthede te soek, hul gemeenskappe te help ontwikkel en druk op die regering te sit om dienslewering te verbeter.
Volgens Wilken is landbou se grootste uitdagings eiendomsreg, onteiening sonder vergoeding (OSV), grondhervorming, veiligheid en die ekonomie.
Hy meen “feitlik alle grondhervormingsprojekte van die regering het misluk” en dat landbouers, landboubesighede – en organisasies verskeie suksesstories daaroor het, maar dit min aandag geniet.
Prof Danie Brand, Direkteur van die Sentrum vir Menseregte by die Universiteit van die Vrystaat, en dr Frans Cronje, Hoof Uitvoerende Beampte van die Instituut vir Rasseverhoudinge, was die kongres-gassprekers. Hulle het die gronddebat en OSV aangespreek.
Brand meen die grondwet gaan wel gewysig word. “Die vraag is eerder hoe dit gewysig gaan word,” het hy gesê.
Volgens hom is daar egter steeds redes waarom ’n mens hieroor kan kalm bly. Brand het gesê dit gaan nog lank neem vir enige regsverandering om plaas te vind en dat ’n grondwetwysiging in werklikheid nie ’n verandering in die regsposisie van eiendomsmreg gaan maak nie.
Cronje is bevrees dat indien OSV nie getroef word nie, die land tot ’n toekoms van mislukking, armoede en chaos gedoem is.
Volgens hom is dit moontlik om dit te keer, mits sekere stappe gevolg en strategies tewerk gegaan word. Hy het gesê dit is belangrik om jou analise reg kry en ingelig te wees, om te organiseer, lyne in die sand te trek en te weet waarvoor jy staan, jou mandaat aktief te verdedig en druk op ’n ordelike manier toe te pas.
Cronje het gesê niemand gaan egter namens landbouers veg nie. “Die enigste mense wat julle hieruit kan kry, is julself. Dit is julle organisasie (VL) en julle bepaal wat daarin gebeur. Dit is ’n spieël en weerspieëling van jou.”