Die Dood van die God van my Vaders – De Novo Boekeblad
Hoe die lewe in die township Mamalodi my Godsbeskouing verander het
Skrywer – Dr Nico Smith
In 1985 het Nico Smith baie mense geskok toe hy, as wit man met onberispelike Afrikaner stamboom, ‘n voortreflike universiteitspos en twaalfvertrekhuis in “wit” Stellenbosch, alles opgegee het vir die viervertrekpondokkie midde-in die woonplek van duisende swart mense. Hy en sy vrou Ellen was sekerlik die enigste wit Afrikaanse mense wat in daardie jare van opstand en ellende so iets sou waag.
In Die dood van die God van my vaders vertel hierdie eertydse professor aan die NG Kerk se Kweekskool op Stellenbosch, die verhaal van sy vereenselwiging met sy gemeentelede in Mamelodi. Die boek is die verhaal van die gewone mense wat onder apartheid die “ellendiges van die aarde” geword het.
Smith vertel aangrypend hoe die lewe in die township Mamelodi sy godsbeskouing verander het en oor die manier waarop blankes en swartes in Suid-Afrika saamleef. Hoe is dit moontlik dat hulle langs mekaar voortbestaan, terwyl hulle so min van mekaar af weet? Die bevrydingsteologie het vir dr. Smith in die plek gekom van die dooie ortodoksie van die NG kerk waarin hy opgegroei het soseer dat dit vir hom nie meer sin gemaak het om God met “Ons Vader in die hemel” aan te spreek nie.
Die titel van die boek mag dalk die verkeerde indruk skep maar daar in die township, waar mense onder die haglikste omstandighede hom verseker “Die Modimo hy ês,” begin hy indringende vrae vra oor die God wat in die kerk van sy vaders aan hom voorgehou is. Wanneer daardie God vir hom “sterf”, ontwikkel hy ‘n gans ander godsbeskouing as die van die konvensionele en dogmatiese gereformeerde leer. Hier is egter geen sprake van ‘n “God-is-dood-teologie” nie. Smith het net God anders leer ken, en daaroor skryf hy uitvoerig en met oortuiging. Hy het afskeid geneem van die dooie ortodoksie van die NG kerk waarin hy opgegroei het soseer dat dit vir hom nie meer sin gemaak het om God met “Ons Vader in die hemel” aan te spreek nie. Namate Smith meer vertroud geraak het met die lewensomstandighede van sy lidmate en dieper in die swart gemeenskap betrokke geraak het, het dit vir hom al meer skrikwekkend geword dat die wit Christen-Afrikaners met hulle Christelike regering, wat hulle verkiesing na verkiesing weer aan bewind gestel het, van uit die gevangenis van apartheid sulke verskriklike dinge aan medemense, en daarby mede-Christene, kon doen. Dat dié mensonterende politieke beleid deur die NG Kerk uit die Bybel geregverdig kon word, het vir hom steeds meer skrikwekkend geword. Was die God van die Afrikaners en die NG Kerk werklik ŉ God wat hy aan die weerlose verdruktes kon oordra? Só het die God van sy vaders, die God van die NG Kerk, die God van die Afrikaners en van die teologie waarin hy opgelei is, begin om ŉ gestadigde dood te sterf. As hiérdie God soveel lyding, veronregting, vernedering, verdrukking, en watter vorm van kwaad ŉ mens ook al teen ŉ medemens kon bedink, onverstoord kon laat voortgaan, wou hy nie meer in Hom glo nie. Hy het op soek gegaan na ŉ nuwe God met meer menslikheid soos Hy in Jesus van Nasaret na vore getree het. In Mamelodi het God vir hom ŉ mensegesig gekry. Hy moes ontdek dat Hy nie ŉ hoog verhewe wese is wat die ontoeganklike lig bewoon nie. Die beeld van sy vaders oor hierdie onsienbare wese wat hoog verhewe sit en toekyk wat op hierdie aarde aan die gebeur is, het by hom gesterf. In so ŉ God kon hy nié meer glo nie. God het vir hom aarde toe gekom – Mamelodi toe. In die matchbox-huisies en in die donker kamers van die hostelle in Mamelodi het Smith ontdek dat God ook dáár, en júís daar woon. Die God wat tussen mense woon, wat nie buite mense om kenbaar is nie, is die God van lewe. In 1992 het hy afskeid geneem van die gemeente in Mamelodi. Sy afskeidspreek was oor die God van Abram, Isak en Jakob. Hy het dit by die gemeente probeer tuisbring dat die God wat hulle aanbid, die God van mense is, ŉ God soos ŉ Abram, Isak en Jakob hom ervaar het midde in die werklikheid van hulle lewe as mense. Hy is ŉ God van mense wat alleen geken en beleef kan word deur mense.