Nuuskommentaar: SA-universiteite vaar swak op QS-lys – Is Christelike universiteite regtig ‘n slegte idee?‘n Ligte storm het onlangs in die media losgebars na aanleiding van ‘n rubriek waarin die Kovsierektor, prof. Jonathan Jansen, hom teen die konsep van ‘n Christelike universiteit uitgespreek het. Die debat is ongelukkig ‘n bietjie ontspoor deurdat Jansen gemeen het die planne vir ‘n Christelike universiteit in Suid-Afrika is rasgekoppel – iets wat nie die geval is nie. ‘n Tweede probleem is die konsep van wat onder ‘n Christelike universiteit verstaan word. Dwars oor die wêreld bestaan Bybelskole wat ongeakkrediteerde grade, selfs doktorsgrade oor haas enige vakgebied uitreik. Hulle is ook vrygewig met die uitdeel van eredoktorsgrade. Hulle tree dikwels vanuit ‘n erg fundamentalistiese benadering erg veroordelend op. Hoe minder van hierdie instellings in ‘n akademies-wetenskaplike konteks gesê word, hoe beter. Aan die ander kant van die spektrum is daar volwaardige universiteite, wat bloot in naam Christelik is, en eens ‘n Christelike etos gehandhaaf het. Dan is daar ‘n spektrum volwaardige universiteite wat ‘n sterker band met die Christelike geloof en etos handhaaf. Van hulle word onder die beste universiteite in die wêreld gereken. Onder die top Christelike universiteite in die VSA wat pertinent Christelike waardes handhaaf en aan kerke gekoppel is, is Duke wat al 150 jaar lank aan die Metodistekerk gekoppel is. Hy het die gradering van tiende beste universiteit in die VSA gekry. Op die jongste QS-ranglys het net een Suid-Afrikaanse universiteit, Kaapstad, onder die eerste 200 gekom, naamlik die 154de plek. Wits, in die 363de plek is die enigste ander universiteit onder die top 400, terwyl Tuks die lysie van 501 tot 550 haal, en die UKZN die lysie van 551 tot 600. Jansen se universiteit tel nie onder die top 600 nie. Jansen en die UV was juis sterk in die nuus toe die UV God uit die leuse weggelaat het, en gebed onder meer by gradeplegtighede laat vaar het. Jansen skryf onder meer: “Die idee van ’n Christelike universiteit is ’n oksimoron. ’n Universiteit bestaan nie vir enige godsdiens nie; dit is per definisie ’n plek wat die uitdrukking van idees buite die grense van een geloof moontlik maak, wat nie-gelowiges insluit.” Sy volledige rubriek kan hier gelees word. In reaksie skryf prof. Johan van Rensburg, emeritus-professor in Praktiese Teologie aan die Fakulteit Teologie van die Universiteit van die Vrystsaat soos volg in die DitsemBlits: “Die emosionele trant van die artikel daargelaat. Kom ons probeer om na die kern van sy argument deur te dring. Klaarblyklik is dit prof. Jansen se oortuiging dat Christelike universiteite tot verdere bekrompenheid en eksklusivisme sal lei. Waarom? En hoe? Volgens hom sal dit jong wit gemoedere isoleer van volle deelname aan die fisieke, maatskaplike en opvoedkundige ruimtes wat nou vir almal in gedeseggregeerde openbare universiteite oop is. Prof. Jansen veronderstel dus dat Christelike universiteite nie hierdie opvoedkundige ruimtes sal fasiliteer nie. ‘n Christelike universiteit is dan vir hom sinoniem met ‘n kokon-bestaan.” Die volledige artikel kan hier gelees word. Wat wel onder die QS-ranglys opval, ook onder die top 200, is hoeveel Rooms-Katolieke en ander Christelike universiteite daar voorkom. Om af te lei dat Kovsies nie die top 600 kon haal nie, omdat van die Christelike etos afgestap is, sou wees om appels met pere te vergelyk. Jansen kom immers dikwels baie na daaraan om die ANC se tjank af te trap met sy aandrang van akademiese uitmuntendheid. Daar is bepaalde kontekste wat sekere universiteite se gradering op die lys raak, en veral die voormalige Afrikaanse universiteite het agterstande om publikasiegewys, met navorsingskontrakte en ander terreine mee te ding. Om hierdie konteks te stel is ‘n skrywe gisteroggend aan Kovsies se hoof van strategiese kommunikasie gerig, maar geen antwoord is nog ontvang nie. Dit is egter bekend dat Suid-Afrikaanse universiteite, waaronder Kovsies, akademiese uitruilprogramme het met gerekende oorsese universiteite het – iets wat nie moontlik sou wees as daar byvoorbeeld ‘n verskil in standaarde sou wees nie. Suid-Afrikaanse gegradueerdes sou immers nie so oorsee in aanvraag gewees het as standaarde swak was nie, en Suid-Afrika sou nie pionierswerk met hartoorplantings en ander wetenskaplike prestasies kon lewer nie. Suid-Afrika sal eers werklik mededingend op die lys word as die voedingsbronne – die skoolstelsel – op ‘n wêreldstandaard geplaas word. Op die oomblik is Suid-Afrika ongelukkig agter heelwat lande suid van die Sahara, en dosente beskou studente uit onder meer Zimbabwe as van sigbaar beter gehalte as ‘n groot groep Suid-Afrikaners. As Suid-Afrikaner is dit egter nie lekker om te sien hoe die naam van die een Aussie-universiteit na die ander taamlik hoog op die lys verbyflits nie. Die Australian National University in die 24ste plek vaar die beste van die universiteite Doer Onder. ‘n Mens sou verwag dat minstens sommige Suid-Afrikaanse universiteite nie te ver agter die Australiese sou inval nie, maar moet ongelukkig eerder na bekende Suid-Afrikaanse name onder die instellings van Kazakstan en ander ongerekende lande gaan soek… as hulle ooit op die lys voorkom. Dit is jammer dat Suid-Afrika nie werklik ‘n instelling met ‘n sterk, Christelike etos gegun word nie. Om bloot hier en daar “Christelik” op die oppervlak te plak kom daarop neer om die Here as menslike werktuig in te span, eerder as soos dit hoort, dat die Christen in diens van die Here te staan. Die Christelike etiek is ten nouste verweef met die strewe na uitnemendheid. En dit is wat ‘n universiteit behoort te wees. ‘n Instelling wat onder die vaandel van Christenskap erg onverdraagsaam en veroordelend staan teenoor mense wat anders dink, ook Christene wat anders dink, doen in werklikheid die Christendom oneer aan. Let maar op hoe mense onder die vaandel van hul Christenskap die eietydse inkwisisie inspan en ander as fundamentaliste, post-moderniste, nuwe hervormers, verkramp en vele meer uitskel, terwyl die beswadderdes hulself nie in daardie kampe plaas nie. As ‘n Christelike universiteit die volgende vrugte van die Heilige Gees dra, kan daar mos nie mee fout gevind word nie: verstaan die genade van God, regverdigheid, waarheid, leer wat gee God vreugde, liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelikheid, getrouheid, sagmoedigheid, selfbeheersing, inskiklik, vol genade, onpartydig, nie veroordelend wees nie, en ja is ja en nee is nee.