Wees Doen Wees - Dr. Flip Schutte
Wees Doen Wees
Deur Dr. Flip Schutte op 1 November 2016
Dit was seker nog altyd so, maar die laaste tyd is ek meer intens bewus van ons gebrek aan neutraliteit en om net te laat gaan en net te laat wees! Ons spreek 'n oordeel oor alles en almal uit. Ons het 'n opinie oor alles. Ons formuleer waarde-oordele oor alles. Ons post ons kritiek op Facebook en ons lewer vrylik kommentaar oor als.
Ons gaan nie net fliek nie. Ons beoordeel: Dis óf 'n goeie óf 'n swak fliek. Ons gaan nie net eet en kuier saam met iemand nie. Ons evalueer die kos, die wyn, die atmosfeer, die bediening en selfs ook die geselskap. En laat iemand net skeef trap in ons vriendekring, of 'n misstap begaan, het ons duisend dinge daaroor te sê. Ons het kommentaar te lewer oor elke ander mens. Ons kan geen situasie net laat wees nie. Ons beoordeel als.
Oorlewering het dit, dat daar eenkeer in Palestina 'n Joodse Rabbi was wat gesê het: Waarom sien jy die splinter in die oog van jou naaste, maar die balk in jou eie oog merk jy nie op nie. En in die hele tradisie wat na hom gevolg het, was daar 'n sterk dogma teen oordeel en om veroordelend teenoor ander te wees. Jakobus vra: Wie is jy om jou naaste te veroordeel? Paulus skryf: Wie is jy om oor iemand anders te oordeel?
Dis 'n baie moeilike ding want deur soms in situasies stil te bly en weg te stap, oordeel jy amper erger en harder as wanneer jy iets sou gesê het.
Mense kom ook met allerhande teorieë om te verklaar waarom ons so graag oordeel. Hulle sê dat wanneer jy kommentaar oor ander lewer en ander oordeel, kruip jyself daaragter weg, of versteek jy swak plekke in jouself, of verskuif jy die aandag weg van jouself af.
Hoe dit ook al sy, vir ons eie spirituele groei, is dit belangrik om ook in hierdie opsig na onsself te kyk, en na die huise van glas waarin ons en ander woon en om dan te vra hoe wil die liefde hê moet ons die situasie hanteer sonder om seer te maak, sonder om af te breek, sonder om veroordelend stil te bly, maar sodat dit ten goede sal meewerk.
Hoe leef mens op 'n ander manier in hierdie einste ou wêreld van ons, sonder om te deel in die Klaagliedkoor of die regbankmentaliteit?
Hoe kyk 'n mens na situasies sonder om net fout te soek? Ons as, veral opgevoede en geskoolde mense is so trots op ons kritiese denkvermoë en op ons analitiese en onderskeidingsvermoëns, maar hoe temper ons dit wanneer dit kom by persoonlike verhoudings en interaksie met ander mense om nie hierdie vermoë van ons te gebruik om pyn mee toe te dien nie, maar eerder om met liefde te salf?
Dis vir ons moeilik om net te wees en om dinge rondom ons net te laat wees. As Westerlinge is ons verslaaf aan onophoudelike aktiwiteit. Ons wil alewig iets doen. Ons wil besig wees. Betrokke wees. Selfs wanneer ons vakansie het en veronderstel is om te rus, soek ons goed om te doen. Ons sukkel om net te wees. Veral ook om neutraal te wees. Ons kies altyd kant. Interpreteer situasies en formuleer waarde-oordele. Iets ís nie net vir ons nie. Dis goed of sleg. Dis aanvaarbaar of nie. Ons is daarvoor of daarteen. Ons laat dinge nie net wees nie. Ons self ís ook nie net nie.
Sokrates het eeue gelede gesê om te wees is om te doen (Dit geld veral vir ons in die Weste). Jean Paul Sartre sê weer om te doen is om te wees. Jou aktiwiteite bepaal jou wese. En Frank Sinatra som dit eintlik mooi op wanneer hy sing do-be-do -be. Doen – wees-doen-wees, dis hoe ons is!
Maar om te wees, betrokke by ander en ons wêreld te wees, opbouend betrokke te wees, sonder om veroordelend te wees – dis die kuns. Dis wat spirituele groei van ons vra.
Die vroeg Christelike tradisie formuleer die frase naamlik dat die koninkryk van die hemel in jou is en dat jy dit wat jy soek, daarin moet soek, waarby die Hindoe wysheid natuurlik goed aansluit wat reken dat jy wanneer jy gegrond is in jou eie wese, juis daaruit handel, of soos Lau Tzu sê: Kyk diep in jou eie hart en sien. Wat jy moet doen, is hoe jy moet wees.
Daar is dus deur al die eeue heen en in alle spirituele tradisies hierdie goue draad dat 'n mens se doen, sê wie jy in jou diepste wese is. So, luister na wat by jou mond uitkom en kyk na die aksies van jou lyf, dan weet jy wie jy in jou wese is! Wat sê ons oordeel en kommentaar van ons wese? Is ons in wese, liefde?
Wat vind ons toe op ons reis na binne, in ons? Was dit toe 'n koninkryk van liefde? Of waarin is ons doen begrond?
Geduld, verdraagsaamheid, vergewensgesindheid, aanvaarding ... dis deugde wat mens soms verder bring en die goddelike in jou duideliker sigbaar maak as om te kommentaar en te oordeel. Ons het almal voete van klei. Ons maak foute. Ons is onvolmaak. Ons dra maskers. Ons is soms skynheilig. Ons is soms oordrewe vroom. Ons kruip agter woorde weg. Ons is nie wat ons graag wil wees nie.
Ons diepte is soms vlak. So kom ons groei en werk aan die begronding van ons eie wese van waaruit ons doen gebore word. Kom ons wees eers liefde en kyk hoe doen ons dan. Dalk versag ons oordeel en verdwyn ons alewige lus om kommentaar te lewer. Dis tog by verre beter om een opbouende woord te spreek as 'n duisend wat breek en verneder. Vanuit jou "wees", sal jy doen!