6 dinge wat u nie van die Nobelpryse mag weet nie - GESKIEDENIS - Inligting
6 dinge wat u nie van die Nobelpryse mag weet nie
1. Wil u dus 'n Nobelprys wen? Hier is die reëls.
Soveel as wat jy wil, kan jy jouself nie vir 'n Nobelprys benoem nie - iemand anders moet dit vir jou doen. U moet lewendig wees tydens u benoeming (meer hieroor later). As u genomineer is, sal u waarskynlik nooit weet as u nie wen nie. Daar is elke jaar meer as 200 aanvanklike genomineerdes vir die verskillende toekennings, 'n getal wat deur 'n keurkomitee tot 'n kortlys (gewoonlik drie tot vyf mense of organisasies) beperk word. Die name van die aanvanklike genomineerdes, sowel as diegene wat op die kortlys is, word 50 jaar lank geheim gehou, deels om te voorkom dat daar namens die genomineerdes gepoog word.
2. Tegnies is die Ekonomie -toekenning nie regtig 'n Nobelprys nie.
Alfred Nobel se testament bepaal die skepping van slegs vyf toekennings: fisika, chemie, fisiologie of medisyne, letterkunde en vrede. Sedert 1969 is 'n sesde toekenning egter uitgedeel. In 1968, ter ere van sy 300ste bestaansjaar, het die Sweedse sentrale bank 'n skenking geskep om 'n nuwe prys te finansier ter ere van prestasies in ekonomiese studies. Die toekennings wat behoorlik bekend staan ​​as die 'Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel', word gekies deur die Sweedse Akademie vir Wetenskappe (wat ook die pryse in chemie en fisika kies) in samewerking met 'n pryskomitee (apart van die een wat die toekennings in ander kategorieë uitreik) en ontvangers ontvang hul toekennings tydens dieselfde Desember -seremonie.
3. Mahatma Gandhi het nooit die Nobelprys vir vrede gewen nie.
Vanaf 1937 is die Indiese leier, Mohandas Gandhi, vyf keer genomineer vir die toekenning. Sy finale benoeming kom slegs weke na sy sluipmoord in Januarie 1948. Op daardie stadium in sy geskiedenis het die Nobelkomitee nooit postuum 'n prys toegeken nie, hoewel die oorspronklike bestuurshandves dit wel in versagtende omstandighede moontlik gemaak het. Die komitee het egter vasgestel dat Gandhi geen geskikte erfgename of organisasies agtergelaat het wat die toekenning of die prysgeld kon aanvaar nie. Omdat hulle nie bereid was om die toekenning postuum toe te ken nie, maar tog erkenning gee aan Gandhi se lewenslange verbintenis tot geweldloosheid, besluit hulle in plaas daarvan om niemand die vredesprys van daardie jaar toe te ken nie, en verklaar dat daar geen 'geskikte lewende kandidate' is wat die toekenning werd is nie. Die Gandhi-kontroversie duur voort: In 1961 het Dag Hammarskjöld, sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies, die Nobelprys vir Vrede ontvang, al het hy gesterf in 'n vliegtuigongeluk vroeër daardie jaar. Toe die Dalai Lama in 1989 die vredesprys ontvang, het hy aangekondig dat hy die prys gedeeltelik as 'n huldeblyk aan Gandhi aanvaar. En in 2006, meer as 50 jaar na Gandhi se dood, het die Nobelkomitee self die weglating in die openbaar erken en spyt dat Gandhi nooit die prys ontvang het nie.
4. Vir die Curies was die Nobelpryse 'n familie -aangeleentheid.
In 1903 word Marie Curie die eerste vroulike Nobelpryswenner toe sy en haar man Pierre die fisika -prys ontvang (hulle was ook die eerste man -en -vrou -span wat gewen het). Agt jaar later het Marie 'n tweede Nobel gewen, hierdie keer alleen en op die gebied van chemie. In 1935 het Marie en Pierre se dogter, Irene, 'n prys in chemie ontvang wat sy met haar man Frederic Joliot gedeel het. Dit is vyf toekennings in net twee generasies. Die nuuskierige verbintenis van die Curie met die Nobel eindig egter nie daar nie. In 1965 het Marie en Pierre se skoonseun, Henry Labouisse, as uitvoerende direkteur van UNICEF gedien toe die organisasie die Nobelprys vir Vrede ontvang het.
5. Albert Einstein se eksvrou het sy Nobelprysgeld gekry.
Die huwelik van fisikus Albert Einstein en sy eerste vrou Mileva Marić was van die begin af rotsagtig. Mileva, 'n belowende wetenskaplike, het haar studies laat vaar nadat hulle in 1903 getroud was, en het haar gou toegewy aan die grootmaak van hul twee seuns. In 1914 verlaat Einstein sy gesin en verhuis na Berlyn terwyl Mileva en die seuns in Switserland bly. Twee jaar tevore het Einstein 'n verhouding met sy neef, Elsa, begin, en hy druk spoedig op Mileva om 'n egskeiding. Na vyf jaar se onderhandelinge het hulle uiteindelik ooreengekom op 'n skikking. Einstein, wat nooit twyfel oor sy eie talente nie, het belowe dat die geldelike toekenning van enige toekomstige Nobelprys wat hy ontvang het, vir sy seuns vertrou sou word, en Mileva sou uit die rente kon trek. Mileva aanvaar, en toe Einstein in 1922 die Nobelprys vir Fisika ontvang, is die prysgeld behoorlik aan sy voormalige vrou oorgedra.
6. Verskeie mense het die Nobel geweier.
Dit is skaars, maar dit het gebeur. Die Franse filosoof en skrywer Jean-Paul Satre is in 1964 met die Nobelprys vir letterkunde bekroon, maar weier dat (en enige ander) amptelike eerbewys. In 1973 is die kommunistiese Viëtnamese leier Le Duc Tho saam met die Amerikaanse minister van buitelandse sake, Henry Kissinger, die vredesprys toegeken vir hul werk om die Vredesooreenkomste van Parys te onderhandel tydens die Viëtnam -oorlog. Kissinger het sy toekenning aanvaar, maar Tho het geweier en gesê dat daar nie werklik vrede gekom het nie. Toe die Russiese digter en romanskrywer Boris Pasternak in 1958 die Nobelprys vir letterkunde ontvang, aanvaar hy vinnig en telegraveer aan die Nobelkomitee dat hy 'uiters dankbaar' en 'trots' is, maar amptenare van die Sowjetunie, wat dit suksesvol verhinder het die publikasie van Pasternak se werk (insluitend dokter Zhivago), het hom byna onmiddellik onder druk geplaas om die prys te verwerp. Die Nobelstigting sou nie 'n ander wenner kies nie, en Pasternak se naam sou ook nie uit die rekordboeke verwyder word nie. Uiteindelik, aan die einde van die Koue Oorlog in 1989, het Pasternak se seun, Yevgeny, die toekenning namens sy vader aanvaar.
Hoe kry jy een? Vyf dinge om te weet oor die Nobelpryse
Op hierdie lêerfoto van Vrydag, 17 April 2015, toon 'n werknemer van die nasionale biblioteek die goue Nobelprysmedalje wat aan wyle romanskrywer Gabriel Garcia Marquez toegeken is, in Bogota, Colombia. Daar is geen groter internasionale eer as die Nobelprys wat deur die 19de-eeuse Sweedse nyweraar Alfred Nobel geskep is nie, en die 2016-wenners sal in die komende dae aangewys word om deel te word van die panteon van grotes wat in die jare wat geëer is. (AP Foto/Fernando Vergara, LêER)
Akteurs smag na Oscars, atlete hunker na Olimpiese goud - maar vir wetenskaplikes, skrywers en kampioene van wêreldvrede is daar geen groter eer as 'n Nobelprys nie.
Die Nobel -beoordelaars maak die wenners bekend van die 2016 -toekennings wat hierdie week begin, een prys per dag, wat Maandag begin met medisyne. Hier is vyf dinge om te weet oor die gesogte pryse, geskep deur die 19de-eeuse Sweedse nyweraar Alfred Nobel.
Die aansien van die Nobelpryse kom neer op geskiedenis en kontant, sê Gustav Kallstrand, kurator van die Nobel Museum in Stockholm.
Elke toekenning is tans ter waarde van 8 miljoen Sweedse krone - ongeveer $ 930 000, wat die Nobelpryse onder die winsgewendste toekennings ter wêreld maak. Kallstrand sê toe hulle vir die eerste keer in 1901 uitgedeel is, was die prysgeld ongeveer 20 jaar van 'n professor se salaris gelyk.
Vandag is die geld sekondêr, het hy gesê. Vir baie is die grootste beloning om deel te word aan mense soos Albert Einstein, Marie Curie, Martin Luther King Jr., en Ernest Hemingway in die panteon van Nobelpryswenners.
Vra Nobel-beoordelaars oor die voorlopers vir vanjaar se toekennings, en hulle sal klink asof hulle geheime kernkodes beskerm.
Die Nobel -statute verbied hulle om 'n halfeeu lank, behalwe die wenners, nominasies te bespreek.
Kallstrand sê daar is twee redes vir hierdie geheimhouding. Een daarvan is dat beoordelaars diegene wat genomineer is, wil spaar, die spanning om te voel asof hulle verloor het. 'Die Nobelprys is in daardie opsig nie 'n kompetisie nie,' sê hy.
Die ander rede is om die onafhanklikheid van die Nobel -beoordelaars te beskerm. In die vroeë dae van die prys, sê Kallstrand, was die wêreldwetenskaplike gemeenskap redelik klein, sodat die beoordelaars dikwels die genomineerdes en diegene wat hulle genomineer het, geken het. Deur die beraadslaging geheim te hou, kan regters vrymoediglik oor die kandidate praat.
In sy testament van 1895 spesifiseer Nobel watter instellings die wenners moet kies.
Vir die medisyne -toekenning gee hy die taak aan die Karolinska -instituut in Stockholm. Die Koninklike Sweedse Akademie vir Wetenskappe het die fisika en chemie toekennings gekry en die Sweedse Akademie, wat 'n ander liggaam is, het die literatuurprys ontvang.
In 'n besluit wat deur baie Swede beklaag is, gee hy die vredesprys-die mees gesogte trofee van almal-aan 'n paneel wat deur die parlement van die naburige Noorweë gekies is.
Nobel het nooit sy redenasie verduidelik nie, maar Noorweë en Swede is destyds in 'n vakbond aangesluit. Noorweë was ook 'n klein, vreedsame land aan die rand van Europa. Miskien het Nobel gevoel dat dit meer geskik was vir 'n vredesprys as Swede, wat 'n geskiedenis van militêre aggressie teen sy bure gehad het, en Noorweë tot 'n unie gedwing het nadat hy beheer oor Finland aan Rusland verloor het.
IS DIE EKONOMIESE TOEKENNING 'N NOBELPrys?
Streng gesproke, nee. Nobel het in sy testament nie 'n prys vir ekonomie genoem nie. Dit is in 1968 in sy geheue geskep deur die Riksbank, die sentrale bank van Swede.
Tog word die ekonomie -toekenning saam met die ander met dieselfde prag en lof uitgedeel tydens die jaarlikse prysuitdeling op 10 Desember, die herdenking van Nobel se dood in 1896.
Maar die Nobelstigting, wat die toekennings administreer, sal dit steeds nie 'n Nobelprys noem nie. Dit word amptelik die Sveriges Riksbank -prys in ekonomiese wetenskappe ter nagedagtenis aan Alfred Nobel genoem.
HOE WEN JY 'N NOBELPRYS?
Laureates word gereeld hierdie vraag gevra, en hul standaard antwoord is "werk hard en volg jou passie."
Dit help natuurlik om 'n baanbrekende ontdekking soos X-strale of penisillien te maak.
In die wetenskapskategorieë moet wenners dikwels dekades wag voordat die Nobel -beoordelaars vol vertroue is dat hul ontdekking die toets van die tyd deurstaan ​​het.
Dit is anders as die vredesprys, wat dikwels bedoel is as 'n skoot in die arm vir iemand te midde van 'n stryd om vrede of demokrasie. Dit verklaar waarom 'n paar vredespryse agterna 'n bietjie voortydig kan lyk - soos die toekenning van 1994 vir 'n vredesooreenkoms in die Midde -Ooste wat nou aan skerwe is.
5 Wenner van die Nobelprys vir ekonomie verloor miljarde
Wat sou u doen met 'n formule wat die markte kan voorspel? U kan presies weet wanneer aandele en goedere styg of daal. U sou Bill Gates in die 70's 10 dollar kon gegee het en 20 jaar later 'n multi-miljoenêr kon word. U kon daardie miljoen bestee het om eiendom te koop in die 90's en dit alles verkoop het die dag voor die ineenstorting van die mark. U sou oneindige mag hê oor waarskynlikheid en die aandelemark. Soortgelyk aan die X-Men-kuiken Domino.
In die sewentigerjare het ekonome Myron Scholes, Fischer Black en Robert Merton met die Black-Scholes Model for Equity vorendag gekom, 'n naam waaroor Robert Merton ongetwyfeld baie bly was. In leek se terme, probeer Black-Scholes om die langtermynwaarde van 'n aandeel te voorspel op grond van vorige prestasies en of mense daarvoor of daarteen wed. Met ander woorde, dit kan die aandelemark voorspel.
Soos u sou dink, het beleggers hierdie nuwe ontdekking net geknak. Mense voorspel groot opbrengste en 'n nul risiko. Black sterf in 1995, maar Scholes en Merton het in 1997 die Nobelprys vir Ekonomie gewen nadat die model 'n standaard oor die hele wêreld geword het. Scholes het in die vroeë 90's 'n beleggingsmaatskappy met die naam Long-Term Capital Management gestig. Omdat hy 'n wêreldbekende ekonoom was, het hy natuurlik duisende ryk ouens gehad wat daarop aandring om sy kliënte te wees.
Daar was net een probleem. Scholes en bemanning het aanvaar dat alle beleggers koue, logiese rekenaars was, waarvan elke beweging 'n gekwantifiseerde berekening was. Hulle het vergeet om rekening te hou met die feit dat mense, as dinge 'n bietjie moeilik raak, dom is.
Toe die finansiële krisis in Oos-Asië toeslaan, het al die aandele wat Scholes se kosbare formule vir hom gesê het, vinniger neergestort as 'n kokaïenverslaafde wat na 'n 10-jarige buiging koue kalkoen verslind het. In 1998 het sy onderneming in vier maande $ 4,6 miljard verloor, en teen 2000 het dit geslaan.
Haai, maar hulle het nog steeds die Nobelprys!
Verwant: 4 wenners van die Nobelprys wat duidelik kranksinnig was
Afskrif van 'n onderhoud met Kazuo Ishiguro
Kazuo Ishiguro: Tot Oktober was dit iets wat baie wonderlike mense gewen het, en in my verbeelding het ek altyd gedink ouer mense wen. Dit was niks wat ek sou wen nie. Ek gaan dit sê as ek later my banketrede hou. Maar ek het die eerste keer van die Nobelprys gehoor toe ek 'n klein kind in Japan was, en ek kan nog onthou dat my ma dit vir my verduidelik het, en dit was seker 'n opvoedkundige boek wat die lesers vertel het van die geskiedenis van die Nobel prys. Vir my is dit my hele lewe lank in my verbeelding vasgelê. Dit is waarskynlik die grootste prys wat 'n mens ter wêreld kan wen.
Hoe voel jy daaroor om 'n rolmodel te wees?
Kazuo Ishiguro: Ek dink dit is beter om nie te selfbewus te wees om 'n rolmodel te wees nie. Sedert ek 'n gepubliseerde skrywer geword het en bekend geword het, dink ek dat u in elk geval daardie gevoel het. Dat u tot 'n mate verantwoordelik moet wees, maar ook om jonger mense en u medeskrywers te probeer inspireer. Deur 'n Nobelpryswenner te word, het ek my meer bewus gemaak van hierdie rol. Ek dink dit het my op 'n ander vlak geplaas in terme van 'n rolmodel en my verantwoordelikheid as openbare figuur, en dit is iets waaraan ek moet dink en gewoond raak. Ek is nie meer net 'n skrywer wat van belang is vir mense wat in skrywers belangstel nie. Ek beklee 'n ander spesiale posisie as Nobelpryswenner. Dit is dus iets wat ek nog nie heeltemal uitgewerk het nie.
Maar ek dink ek moet baie versigtig wees, want ek merk op dat ek al in die twee maande sedert die aankondiging gevra is om allerhande dinge te doen, petisies te onderteken, allerhande veldtogte te ondersteun, deel te neem aan besprekingsprogramme waarvoor ek nie kwalifiseer nie neem deel. Baie uitnodigings wat ingekom het wat ek nie voor Oktober sou ontvang het nie. Ek het hierdie advies gekry van die vorige Nobelpryswenners wat ek ontmoet het om versigtig te wees. Ek moet myself nie op 'n platform plaas waarvoor ek nie gekwalifiseer is nie. Ek dink dit is 'n baie belangrike raad, nie net vir my nie, maar ook vir die wêreld. Ons wil nie hê dat mense wat nie kundiges is nie, praat asof hulle is. Dit is vandag een van die probleme in die wêreld. Dit is iets waaroor ek redelik gedissiplineerd gaan wees. Ek gaan net praat oor dinge waarvan ek weet.
Wat is die belangrikheid van die Nobelprys?
Kazuo Ishiguro: Die belangrikheid van enige prys, daar is baie pryse ter wêreld. Die belangrikheid van enige prys, hoe ernstig ons die prys neem, dit hang vir my af van die integriteit van die mense wat die prys gee en ook van die geskiedenis van wenners in die verlede. Ek dink dit is die twee belangrike dinge, want pryse self word nou wêreldwyd as 'n instrument gebruik om dinge te bevorder. Dikwels om 'n onderneming te bevorder of iets te bevorder, maar soms word dit gebruik om politieke idees te bevorder en soms baie subtiel en soms minder. Daar was pryse wat ek van die hand gewys het omdat ek gedink het, dit was nie ontsettend slegte pryse nie, maar ek het gedink ek wil nie noodwendig help om iets te bevorder nie.
Ek dink ons ​​moet bewus wees dat pryse 'n tegniek is, soms propaganda, soms promosie -instrumente vir organisasies, korporasies, instellings. Ek vra myself dus altyd hierdie vraag oor enige prys, of iemand anders dit ontvang of dat ek dit aangebied word. Wie gee dit? Respekteer ek die waardes wat agter die prys en die mense is wat dit gee, en respekteer ek die vorige wenners, en ek dink dit is die eerste ding wat ek spontaan gesê het toe ek die oproep van die Sweedse Akademie ontvang het? Ek het gesê, ek voel emosioneel werklik geëer deur die Nobel, want ek kan absoluut eerlik sê dat die Nobel 'n instelling is wat ek baie respekteer, en ek respekteer die wenners uit die verlede wat dit sedert 1901 ontvang het, diep. Ek bedoel baie van my die grootste helde is op die lys.
Die Nobel is 'n prys wat daarin geslaag het om die verbeelding van die wêreld te vang. Nie as 'n promosie -instrument nie, maar as 'n voorbeeld van 'n ideaal oor die mensdom en waarna ons streef, en dit is nogal 'n seldsame ding. Ek dink daar is baie goeie pryse, maar ek dink die Nobel stel 'n baie hoë standaard, want dit gaan nie net oor die spesialiteitsgebied waarin ons al dan nie kan presteer nie. Daar is 'n hoër idee wat ek dink oor vrede, samewerking tussen mense, die strewe van mense om ons beskawing te verbeter en ek dink dit is baie baie ideale.
Geheue, skuldgevoelens en dwaling is herhalende temas in u werk - hoekom?
Kazuo Ishiguro: Ek dink ek het vroeër in my loopbaan altyd baie daarin belanggestel om na individue te kyk wat met hul verlede en hul herinneringe gesukkel het. So gewoonlik kyk ek na 'n karakter in die middeljarige of ouderdom. Iemand wat nogal trots op homself was, maar toe redelik laat in die lewe 'n perspektief op sy lewe kry. Kom ons sê maar net sy lewe. En hy begin dink O eintlik, ek het al my waardes verkeerd, ek het die verkeerde dinge gesteun, ek het die verkeerde oorsake gesteun. Beteken dit dat my lewe gemors is? Ek het my lewe volgens die verkeerde waardes geleef, alhoewel ek die grootste deel van my lewe gedink het ek leef volgens die regte waardes. Dit was 'n tipiese situasie waarin ek gefassineer geraak het. Ek het ten minste drie of vier romans oor hierdie soort idees geskryf.
Namate ek as skrywer ouer geword het, het ek in dieselfde vraag belanggestel, maar ek het aansoek gedoen vir samelewings en nasies. Dit is iets wat ek nog steeds probeer uitvind, hoe om die vraag die beste te stel? Hoe sou 'n nasie of 'n land sukkel met die donker of skandelike herinneringe van die land? Wanneer is dit beter om hierdie dinge begrawe te laat en aan te gaan. Omdat ons nou regoor die wêreld en in die geskiedenis gevalle kan sien waar konflik net aanhou en aanhou. U kan dit net nie stop nie; stop die siklus, want mense sal nie vergrype van die verlede vergeet nie. Soms baklei mense, geslagte lank, oor iets wat eeue gelede gebeur het en haat het ontwikkel. Dit is dus soms nie goed om te onthou nie.
Maar veral in Europa dink ek, en ook in Japan, ons het probleme met herinneringe wat onderdruk is, en die samelewing is nie in vrede met homself oor rassisme of wat in die Tweede Wêreldoorlog gebeur het nie. Daar is 'n gevoel dat kwessies nie aangespreek is nie en dit lei tot allerhande spanning. Op die oomblik is Amerika in 'n vreeslike onrus omdat daar 'n gevoel is dat sekere dinge oor sy verlede, veral oor Afro-Amerikaners, nie behoorlik aangespreek is nie. Ek dink Europa is sedert die Tweede Wêreldoorlog in spanning. Ek dink hierdie vraag oor persoonlike geheue en nasionale geheue is iets wat my baie interesseer.
Wat het jou skryfstyl beïnvloed en vir wie skryf jy?
Kazuo Ishiguro: Ek dink nooit regtig aan genre nie. Dikwels word ek aangetrokke tot 'n spesifieke projek wat ek baie noukeurig gekies het omdat ek nie baie idees het nie. Ek het elke vyf jaar een of ander goeie idee, so dit is nie asof ek 'n groot keuse het nie. Ek sit nie daar en dink nou nie, ek skryf 'n riller, of ek skryf nou 'n liefdesverhaal of 'n tydperk. Ek het 'n idee en dit is gewoonlik 'n idee wat nog nie 'n instelling het nie. Ek het nie regtig geografies of tyd 'n tyd en plek waar ek hierdie storie gaan neersit nie. Ek dink net dat dit nie interessant sou wees om 'n storie te skryf oor 'n persoon met hierdie probleem nie, en dan gebeur dit emosioneel met hulle? Dit is nogal abstrak, so ek voel amper soos die manier waarop filmmense op soek gaan na 'n draaiboek, waar sou dit 'n goeie plek wees om dit te verfilm? Ek vind dat ek deur die geskiedenis kyk of deur verskillende genres kyk om uit te vind wat die beste manier is om hierdie verhaal uit te druk.
Ek is nooit besonders nie ... ek begin nooit deur te sê dat ek iets kan doen wat 'n bietjie soos 'n wetenskapfiksieboek of iets soos 'n speurverhaal is nie. Ek word wanhopig en ek gebruik alles wat ek kan om die spesifieke idee uit te druk, en dit is eers as ek klaar is dat iemand na wat ek van buite geskryf het, kan kyk en sê: o, dit lyk soos 'n stukkie fantasie of lyk soos wetenskapfiksie . Vir my het ek dit nie van buite gesien nie, en ek is soos 'n mal persoon wat 'n vlieënde masjien in my motorhuis of in my agtertuin probeer bou, en ek sit net iets aan wat hierdie ding sal laat vlieg. Weet jy, ek steel dalk iets van die langsaan af of leen dinge. Enigiets wat hierdie ding in die lug kan laat opgaan en vlieg. Dit is slegs as dit vlieg dat mense daarna kyk en sê dat dit lyk soos 'n tydperk van 'n liefdesverhaal of so iets.
Wanneer het jy besluit om 'n skrywer te word?
Kazuo Ishiguro: Ek het nooit regtig 'n groot ambisie gehad om 'n skrywer te wees nie, en ek was eers in die middel van my twintigerjare. Sedert ek ongeveer vyftien jaar oud was, was my groot ambisie om 'n liedjieskrywer te wees, en ek het baie tyd spandeer om liedjies in my slaapkamer met 'n kitaar te skryf. Ek dink ek was baie geïnspireer deur die man wat verlede jaar, in 2016, die Nobelprys vir letterkunde, Bob Dylan, gewen het. Ek onthou hoe ek 'n album van hom gekoop het toe ek dertien jaar oud was. En ek onthou nog die album, 'John Wesley Harding'. Ek dink dit was toe ek vir die eerste keer baie opgewonde geraak het oor die idee dat u woorde op 'n baie geheimsinnige manier kan gebruik en met 'n paar woorde hele wêrelde kan skep. Natuurlik was die musiek en die sang en al hierdie dinge vir my baie belangrik, dit is die hele kombinasie. Maar die opwinding oor woorde, dink ek, en die feit dat u dit op hierdie manier kan gebruik. Ek bedoel, dit het regtig met my gebeur toe ek die eerste keer na my heel eerste Bob Dylan -album geluister het toe ek dertien jaar oud was.
En toe raak ek geïnteresseerd in al hierdie sanger-liedjieskrywers wat die literêre einde van die sewentigerjare noem. Leonard Cohen was vir my baie belangrik, Joni Mitchell. Ek het geleer om al hul liedjies self te speel. Ek het al hul lirieke uit my kop geken en ek het probeer, ek het meer as honderd liedjies self in my slaapkamer geskryf en dit saam met my vriende gespeel. En op 'n manier voel ek dat dit my vakleerlingskap was as skrywer van fiksie. Iewers in my twintigerjare het ek vir my 'n oorgang gemaak wat nie baie groot gelyk het tussen die skryf van liedjies en die skryf van kortverhale nie. Dit was eers oor 'n tydperk van ongeveer 'n jaar toe ek aan die begin van hierdie jaar liedjies aan die einde van daardie jaar liedjies geskryf het, dat daar energie was om kortverhale te skryf.
En nadat ek jare lank professioneel nêrens gekom het as sanger-liedjieskrywer op die ouderdom van vier en twintig nie, toe ek vier en twintig was, vyf en twintig sodra ek kortverhale begin skryf het, word hulle deur tydskrifte aanvaar en gepubliseer. Ek is eintlik raakgesien deur die uitgewery wat nog steeds my uitgewery in Londen is, Faber en Faber. Eintlik 'n onderneming wat baie Nobelpryswenners gepubliseer het. En ek het my eerste roman onder 'n kontrak met hulle geskryf. Dit is soos baie dinge in die lewe, ek het lank aan een deur geklop en toe het 'n ander een oopgegaan. Van toe af bedoel ek dat fiksie my fokus was, maar êrens in my agterkop is ek steeds 'n sanger-liedjieskrywer.
Ek skryf nog steeds, ek skryf liedlirieke vir die Amerikaanse jazz -sanger Stacey Kent en in werklikheid het 'n album van haar uitgekom, dink ek, en twee van die snitte het my lirieke op. Ek werk nog steeds as liedjieskrywer, en vir my is dit nogal 'n belangrike deel van my skryflewe. Dit is 'n ander soort uitlaatklep en ek voel dat dit vir my baie belangrik is om hierdie ander skryflewe te hê, waar ek op 'n heel ander manier dink. Ek word gedwing om op 'n heel ander manier te dink omdat ek saamwerk, en ek dink dit is altyd 'n gesonde ding om medewerkers te hê. Een van die nadele van 'n romanskrywer in plaas van om te wees ... baie van hierdie wetenskaplikes werk in groot spanne en as u in die teater of films werk, werk u saam met spanne mense. Ek dink die gevaar vir romanskrywers werk afsonderlik, en daar is 'n probleem. U mag nie op dieselfde manier groei en ontwikkel nie. Dit is makliker om verbeent te raak. Ek dink vir my is dit baie belangrik om saam te werk met mense op ander gebiede, soos musiek of film. Ek vind dit baie stimulerend en ek leer baie dinge uit wat ek in samewerking moet doen.
Na watter skrywers kyk jy op?
Kazuo Ishiguro: Ek het gepraat oor my vroeë invloede uit die musiekwêreld, sanger-liedjieskrywer. Maar as ons eintlik oor letterkundige invloede praat, is dit vreemd dat mense dit nooit sê as hulle na my werk kyk nie. Maar ek weet dat die skrywer wat my die meeste beïnvloed het Charlotte Brontë is, die negentiende-eeuse Britse skrywer, en veral twee boeke Jane Eyre en Villette.
En ek het Jane Eyre en Villette ongeveer vyf jaar gelede herlees en ek was nogal skaam. Dit was vol dinge wat ek kon herken wat ek uit daardie boeke gesteel het. Maar ek het daardie boeke op 'n besonder belangrike punt in my skryflewe gelees, dink ek. Voordat ek eintlik fiksie begin skryf het, maar toe ek begin dink het oor fiksie skryf. En veral die gebruik van die eerste persoon, die eerste persoon tegniek. Wat die verteller vir die leser verberg en vir haarself in die Charlotte Brontë -boeke verberg, het vir my die grondslag geword. En so bly Charlotte Brontë 'n groot invloed.
Daar is ander skrywers wat my gunsteling skrywers is en moontlik is Dostojevski my gunsteling romanskrywer, maar waarskynlik het hy nie my styl baie beïnvloed nie. Hy skryf op 'n heel ander manier. Ek dink egter dat invloed 'n baie interessante en subtiele ding is. Soms is iemand wat baie anders is vir my in temperament, ek dink eintlik dat dit vanweë die verskil amper 'n spanning is, 'n natuurlike spanning. Ek dink dit is baie goed. Iets trek my weg uit my gemaksone en ek dink O ja, ek moes dit doen. Wat sou Dostojevski hiermee doen? en natuurlik sou ek nooit soos Dostojevski kon skryf nie, maar ek dink 'n bietjie Dostojevski sou hier help.
Marcel Proust was vir my baie belangrik. Meer tegnies, hoe om 'n verhaal te vertel, nie noodwendig deur die plot of deur chronologie van hoe die gebeure in u verhaal afspeel nie, maar die groot vryheid wat ek sien in Proust se werk om net die drywende herinneringe of die gedagteverenigings van die verteller te volg. U kan dus 'n episode van gister hê, en dit gaan direk in die geheue van dertig jaar gelede op. Hierdie veel meer abstrakte manier om u doek as skrywer te bestel. Ek het ontsaglik baie by Proust geleer. Maar almal – Kafka is nog 'n skrywer wat vir my baie belangrik is. Kafka en Samuel Beckett en eintlik Harold Pinter nog een ... Ek dink Kafka is nie, maar die ander twee is Nobelpryswenners. Mense wat my leiding en inspirasie gee oor hoe om van realisme af te wyk, om iets te doen om die bekende werklikheid wat ons om ons sien, te verdraai. As u eers van die ortodokse realisme wegbeweeg, word die vraag: wat doen u, wat is u nuwe wette? Dit is eintlik 'n Bob Dylan -reël, nie waar nie? 'Om buite die wet te leef, moet u eerlik wees.' Maar ek dink dit is baie waar as u van realisme afwyk. Die groot skrywers soos Kafka, Beckett, Pinter, hulle is modelle vir my. Vir hoe jy afwyk van konvensionele realisme.
Hoe het jou vrou jou werk ondersteun?
Kazuo Ishiguro: Ek het baie mense gehad wat deur die jare belangrike redakteurs en adviseurs in my skryfwerk was, baie van hulle is professionele mense, my redakteurs by die uitgewery. My eerste agent, Deborah Rogers, wat nou oorlede is, en my eerste redakteur, Robert McCrum, was dus baie belangrike invloede. Maar die persoon wat 'n baie diep invloed het op wat ek op allerhande vlakke skryf, is my vrou Lorna. En ek dink 'n deel daarvan is omdat sy my vrou is, en sy is geneig om my in baie aspekte van my lewe te baas, en my werk word dus nie uitgesluit nie. Maar die belangrikste ding hier is dat ons saam was, ons was 'n paar op 'n slag, voordat ek fiksie begin skryf het, so êrens in haar gedagtes dink sy nie dat ek hierdie soort bekende skrywer is nie en dat sy kritiek lewer die werk van 'n bekende skrywer. Sy dink nog steeds dat ek hierdie nagraadse student is wat 'n gek idee het dat hy fiksie kan skryf. Sy dink nog steeds so.
Sy kyk daarna en sê: Wat is dit? Dit het nog nooit verander nie, want sy was daar en kyk na die heel eerste dinge wat ek geskryf het in 'n kamer wat ons saam gedeel het toe ons albei nagraadse studente was. Ek dink nie die verhouding het baie verander nie. En die probleem is dat as jy eers bekend, goed gevestig begin word ... Vir my het ek die Booker-prys in Brittanje gewen toe ek vier en dertig jaar oud was. Die probleem is dat daar baie goeie dinge is om gerespekteerd te word, maar baie mense hou op om jou te kritiseer. Hulle is bang om u te kritiseer of professionele uitgewers dink dat u na 'n ander uitgewery sal verhuis as hulle eerlik praat. Ek het dus iemand soos my vrou nodig wat my as 'n opkomende persoon beskou wat al hierdie idees bo my stasie oor skryf het, en sy kan baie brutaal wees. Ek het soms hele projekte laat vaar omdat sy een keer gekyk het, gewoonlik as dit lyk asof sy nie in 'n baie goeie bui is nie en sê dat dit nie sal gebeur nie. Doen iets anders!
Het u raad vir aspirant -skrywers?
Baie mense vra my: Het u raad vir aspirant -skrywers of jong skrywers? Deesdae weet ek nie hoe dit in Swede is nie, maar beslis in die Engelssprekende wêreld lyk dit asof elke universiteit 'n kreatiewe skryfkursus het. Daar is oral privaat programme vir kreatiewe skryfwerk. Almal wil deesdae 'n skrywer wees. Dit was nie die geval toe ek jonk was nie. Niemand was geïnteresseerd in letterkunde nie. Dit is vir my baie moeilik om nuttige advies te gee oor hoe u skryf. Almal moet dit op hul eie manier doen, maar daar is een fundamentele ding wat ek aan jongmense in die vroeë stadiums wil sê of mense wat hierdie ambisies het. Ek sou veral in die wêreld sê soos dit vandag is, jy moet jouself afvra Wil jy regtig skryf of wil jy 'n skrywer wees?
Omdat ek dink dat baie mense hierdie ambisie het om 'n skrywer te wees. Hulle wil die status hê, die posisie om 'n skrywer te wees. Maar eintlik vind hulle miskien dat hulle nie besonder graag wil skryf nie, en ek dink dat ek 'n suksesvolle skrywer is, en ek bedoel nie net kommersieel nie, maar 'n skrywer wat iets die moeite werd bereik, ongeag of dit gepubliseer of verkoop word. U moet 'n spesiale verhouding met skryf hê. En ek dink 'n deel van die moeilikheid op die oomblik is dat dit baie moeilik is vir mense om self uit te vind wat hulle regtig wil hê. Because being a writer has become such a coveted position now and a lot of people dream of being a writer but sometimes perhaps that is not the right thing because you know writing is not for you and that is alright. Something else may be for you. So I would say, get that very clear. Try and find out, do you really want to write? That is the important thing!
Why would this guy deserve a Nobel Prize for chemistry? After all, his only achievement was to devise the entire periodic table of elements, the miracle of organization and inference on which all of modern chemistry is based. Mendeleev's table was so good, it even predicted the existence of elements that hadn't yet been discovered. But here's where politics rears its ugly head. In 1906, Mendeleev was selected by the prize committee to win the honor, but the Royal Swedish Academy of Sciences stepped in and overturned the decision. Hoekom? The intervention was spearheaded by Swedish chemist Svante Arrhenius, who had himself won the prize in 1903 for his theory of electrolytic dissociation. Mendeleev had been an outspoken critic of the theory, and Arrhenius seized the opportunity as the perfect chance to squeeze a few sour grapes.
When dynamite inventor (that's not a comment on his abilities he really did invent dynamite) Alfred Nobel stipulated in his will that his fortune be used to establish a fund to award five annual prizes, he famously left out mathematics. All kinds of theories have popped up to explain the omission, the most salacious of which claim that Nobel hated all mathematicians because his wife was schtupping one on the side. Nope. The most likely reasons for Nobel's ditching math are (1) He simply didn't like math all that much, and (2) Sweden already had a big, fancy prize for mathematics, bestowed by the journal Acta Mathematica. Although math is still a Nobel bridesmaid, a prize for economics was added in 1968, thereby giving the extremely boring sciences their due.
2. Physicist Lise Meitner, whose work helped lead to the discovery of nuclear fission, was reportedly nominated for the Nobel Prize 13 times without ever winning. This makes her the Dinastie of the Nobel Prize scene (the show was nominated for 24 Emmy Awards but never won).
William Shockley won for Physics in 1956 for his role in the invention of the semiconductor. But his support of the eugenics movement alienated the scientific community. Shockley also donated sperm to the Repository for Germinal Choice, a sperm bank developed to spread humanity's best genes (Leisteen did a great series on this in 2001.)