Die soort kultuur wat met die Mesolitikum verbind word, wissel van streek tot streek, maar dit word verbind met ’n afname in die jag in groepe van groot diere ten gunste van ’n jagter-versamelaarslewe in ’n breër sin, asook die ontwikkeling van meer gesofistikeerde en gewoonlik kleiner klipwerktuie en -wapens as die swaar ekwivalente van die Paleolitikum. Na gelang van die streek, kan voorbeelde van erdeware en tekstiele gevind word op terreine wat tot die Mesolitikum behoort, maar gewoonlik word aanduidings van landbou beskou as ’n oorgang na die Neolitikum.
Die soort klipgereedskap wat gebruik is, is ook kenmerkend: In die Mesolitikum is ’n mikrolitiese tegnologie gebruik – saamgestelde gereedskap is gemaak met Modus V- gesplinterde klipgereedskap (mikroliete), terwyl Modus I-IV in die Paleolitikum gebruik is. In sommige streke, soos Ierland, dele van Portugal, die eiland Man en die Tirreense eilande, is egter ’n makrolitiese tegnologie in die Mesolitikum gebruik. In die Neolitikum is die mikrolitiese tegnologie deur ’n makrolitiese tegnologie vervang, met ’n toename in die gebruik van gepoleerde klipgereedskap soos klipbyle.
Die rotskuns in die Oeralgebergte toon soortgelyke veranderings ná die Paleolitikum, en die houtidool van Sjigir is ’n seldsame oorblyfsel van wat moontlik ’n gewilde materiaal vir beeldhouwerk was. Dit is ’n stuk lorkehout waaruit geometriese motiewe gekerf is, maar met die kop van ’n mens. Dit is nou in stukke, maar was moontlik 5 m hoog toe dit gemaak is.
In ’n uitgawe van 2012 van die tydskrif Science is aangekondig die vroegste erdewerk sover bekend in die wêreld is ontdek in die Xianrendong-grot in China; dit dateer van tussen 20000 en 19000 v.C., aan die einde van die laaste glasiale tyd. Baie van die erdewerk het skroeimerke, wat daarop dui dat dit vir kookdoeleindes gebruik is. Hierdie vroeë erdehouers is gemaak lank voor die ontwikkeling van landbou (wat van 10000 tot 8000 v.C. dateer), deur nomadiese jagter-versamelaars tydens die laaste glasiale maksimum.
In die Amerikas stem ’n tydperk met die naam "Argaïes" of "Meso-Indiaans" min of meer ooreen met die Mesolitikum; dit het gevolg op die "Litiese Tydperk".