Laslappie: El Escorial
“Agtste wonder van die wêreld”
Vir party mense is die klooster-paleis die Eskoriaal in Spanje darem te stroef en somber. Maar as ’n mens nader kyk, is dit maklik om te sien waarom baie dit as die agtste wonder van die wêreld beskou...
AAN die voet van die barre Guadarrama-berge, iets meer as 40 km noordwes van die Spaanse hoofstad, Madrid, staan ’n reusagtige granietstruktuur wat sowel ’n kerk as ’n klooster, ’n koninklike paleis en ’n begraafplaas is.
BO: Die Eskoriaal van ’n afstand af gesien.
Op 12 April 2004 gesien deur die lens van Håkan Svensson (Xauxa), wat die foto ingevolge die GNU Free Documentation License in die Wikipedia-ensiklopedie beskikbaar stel (Detail, buiterande weggesny)
LINKS: DIe Eskoriaal van naderby.
Foto: Spaanse Nasionale Toeristeburo
Dit is opgerig deur koning Filips II, wat van 1556 af tot met sy dood in 1598 oor Spanje geheers het. Die geskiedenis van die Eskoriaal (of El Escorial) gaan terug tot in 1557. In daardie jaar, op 10 Augustus, het Filips se soldate die Franse in die slag by St. Quentin verslaan. Die datum is betekenisvol—10 Augustus is die feesdag van die Katolieke heilige St. Laurens. Boonop is die plaaslike kerk, wat aan St. Laurens opgedra is, in die geveg verwoes.
Filips, ’n godsdienstige man, het ’n gelofte gedoen om die Spaanse oorwinning te gedenk deur ’n kerk en klooster te bou wat aan die heilige opgedra sou word. Die argitekte het, só word vertel, die gebou in die vorm van ’n braairooster uitgelê—omdat die heilige op een gebraai is.
Benewens ’n kerk en klooster wou Filips ook ’n paleis hê van waar hy altyd die hoë altaar van die kerk kon sien. En dan het Filips se pa, Karel I, ook nog ’n koninklike panteon begeer waar die konings van Spanje begrawe kon word. Werk het in 1563 begin en tot 1584 voortgeduur. (Die panteon is egter ná Filips se dood gebou.)
REGS: Die beroemdste portret van Filips II (1527-1598), soos geskilder deur Sofonisba Anguiscola (1527-1625). Die kunswerk is in die Prado in Madrid.
Kopiereg het verstryk vanweë ouderdom
Die Eskoriaal is ’n enorme reghoekige bouwerk (sowat 150 m by 200 m) van grys graniet. In die middel is die koepelkerk en panteon, suid en suidoos lê die koninklike paleis en kantore, en noord is die woonbuurt van die monnike.
Die gebou het ’n menigte vensters en deure—minstens 2600 en 1200 respektiewelik. Baie mense het hulle al probeer tel, maar min stem saam oor presies hoeveel daar is. Die enorme kompleks se gange strek na bewering altesaam 160 km ver.
Die gebou is dikwels gekritiseer dat dit so baie soos ’n gevangenis sou lyk. En dit kom inderdaad somber voor—Filips wou dit immers so hê. Maar wat dit buite kortkom, word aan die binnekant vergoed.
Om vandag die Eskoriaal te besoek is om ’n kunsmuseum binne te loop, want sy mure is ryklik versier met gipspleisterwerk, voortreflike muurtapyte en skilderye deur beroemde kunstenaars. Daar is ook uitstallings van pragtige meubels, brons- en marmerfigure en ander artefakte.
Ondanks Filips se welslae by St. Quentin is die res van sy bewind deur nederlae gekenmerk. Eers het Nederland, ’n onskatbare besitting, hom onafhanklik van Spanje verklaar. Toe verloor Spanje baie van sy besittings in Suid- en Sentraal-Amerika. Uiteindelik is die kwansuis “onoorwinklike” Spaanse vloot vernederend deur die Britte verslaan.
Die gebou wat Spanje moes verheerlik, het pleks daarvan die begin van die einde van die groot wêreldmoondheid ingelui.