Finale besluit oor data knou die grotes | Netwerk24
Deur Marcia Klein 14 Februarie 2020 05:03
Die Mededingingskommissie se uitstel van twee maande van die spertyd vir Vodacom en MTN om verlagings van datapryse te onderhandel, stel die onvermydelike uit: dat datapryse sal daal, terwyl die druk op die genoteerde telekommunikasiemaatskappye se winsgrense beslis sal toeneem.
Dit beteken egter nie noodwendig die einde van goeie opbrengste vir telekommunikasiebeleggers in maatskappye soos Vodacom, MTN, Telkom en Blue Label (wat 45% van Cell C besit) nie.
Die kommissie se bevinding in Desember ná 'n ondersoek van twee jaar vereis van Vodacom en MTN om ooreenkomste met hom te sluit om datapryse te verlaag, waaronder voorafbetaalde data en maandelikse bondels, wat die kommissie bevind het belemmerend en nadelig vir armes is.
Wat seker is, is dat datapryse sal aanhou daal. Wat minder seker is, is die mate waarin telekommunikasiemaatskappye se wins geraak sal word.
Die kommissie het ook versoek dat infrastruktuur gereguleer word, en het aangedui dat daar ruimte is om pryse met 30% tot 50% te verlaag. MTN het gereageer deur te sê dis verkeerd om die operateurs die skuld vir datakoste te gee.
MTN "moes vir die gebrek aan spektrum vergoed" deur die afgelope vyf jaar meer as R50 miljard te bestee om 'n netwerk te bou wat meer as 95% van die bevolking met 4G-toegang dek "sonder dat enige 4G-spektrum toegewys is".
Vodacom het aangedui dat hy datapryse sedert Maart 2016 met sowat 50% verlaag het en dat die gebrek aan spektrumtoewysing die koers bepaal het waarteen datapryse kon daal. Wat seker is, is dat datapryse sal aanhou daal. Wat minder seker is, is die mate waarin telekommunikasiemaatskappye se wins geraak sal word.
Nie net sleg nie
Telkom en MTN het die afgelope jaar markaandeel in data-inkomste gewen danksy beduidende inhaalinvestering in hul netwerk en relatief aantreklike datapryse in die geval van Telkom Mobile, sê Peter Takaendesa, aandeelhoof van Mergence Investment Managers.
"Wat bemoedigend is, is dat bedryfsdatavolumes se groeikoers steeds hoë dubbelsyfers is, terwyl prysdruk die data- inkomstegroei vir eers beperk," sê hy.
"Dit dui daarop dat die data-inkomstegroei weer momentum kan kry wanneer die huidige herbepaling van pryse afgehandel is."
Peter Takaendesa, aandeelhoof van Mergence Investment Managers
Takaendesa waarsku egter dat die oorheersende spelers se vooruitsigte op baie kort termyn moeilik bly, "want bedryfsdata se inkomstegroei het die afgelope 12 maande reeds wesenlik verlangsaam vanweë vroeëre regulasies van Okosa (die Onafhanklike Kommunikasieowerheid van Suid-Afrika).
Die kommissie se voorstelle sal verdere druk vir die bedryf veroorsaak, selfs al is die finale dataprysverlagings laer as die voorgestelde omvang van 30% tot 50%".
Zwelakhe Mnguni, beleggingshoof van Benguela Global Fund Managers
Vraagelastisiteit kan die volume dieselfde of groter hou, sê Zwelakhe Mnguni, beleggingshoof van Benguela Global Fund Managers. Daar sal dalk 'n verposing in die data-inkomstegroei wees, maar op lang termyn sal die dataverbruik per persoon styg, veral as pryse laer is, sê hy.
Richard Cheesman, senior ontleder by Protea Capital Management, sê die kommissie se bevinding is nie 'n nekslag nie, hoewel uitdagings voorlê.
Stemdienste is lankal 'n volwasse, maar stabiele inkomstestroom; die gemiddelde inkomste per gebruiker vir kontrakkliënte het gedaal; en die mobiele penetrasie "is die beste wat dit sal wees", wat daarop dui dat die ruimte vir groei al hoe meer beperk is. Datapryse daal al verskeie jare lank aansienlik, maar transaksievolumes het toegeneem en daar is steeds aantreklike netto groei van rondom 20%. "Ons verwag dat dié groeivlak op lang termyn sal daal," sê Cheesman.
5G en nuwe tegnologie
Richard Cheesman, senior ontleder by Protea Capital Management
Soos die tendense van die laaste jare wys – toe die vraag na en inkomste van stemdienste afgeneem het terwyl data eksponensieel gegroei het – beteken die instelling van nuwe tegnologie en innovasie dat die regulatoriese ingryping by datapryse nie die enigste saak is wat telekommunikasiemaatskappye se inkomste oor 'n tydperk raak nie.
Nuwe tegnologie en die instelling van dinge soos 5G kan in die toekoms sake vir dié maatskappye positief verander, en laer datapryse se uitwerking kan tydelik wees.
"Die volgende groot ding vir data is hoe 5G die internet van dinge 'n sleutelgroeiaandrywer sal maak," sê Mnguni. Dit beteken dat meer toestelle betrokke sal raak, pleks van nuwe kliënte.
"Omdat die meeste operateurs (insluitend mobiele operateurs) na vesel oorgeskakel het, is data se uitwerking op transmissiekoste veel laer as, sê, vyf jaar gelede," sê hy. "Vesel het groter dravermoë as die ou koperkabels. As volumegroei dus vir prysdalings vergoed, sal die winsgewendheid dalk effens pleks van erg geraak word."
Mnguni sê 5G sal transmissiekoste verlaag, want dit bring draadlose transmissievermoë nader aan vastelyn-vermoë. "5G is 'n 100 keer vinniger as die huidige 4G-tegnologie – in elk geval teen (5G se) teoretiese maksimum spoed," sê Mnguni.
"Die internet van dinge sal dit vir ons moontlik maak om deur slimfone onbelemmerde verbindings tussen huistoestelle en voertuie te hê, want die datakoste sal nie meer belettend wees nie."
Namate nuwe geleenthede ontstaan, bly regulatoriese risiko's egter groot vir die sektor wat beskou word dat hulle verbruikers se ellendige posisie uitbuit deur te veel vir data te vra, sê Mnguni. Data is belangrik vir ekonomiese aktiwiteit, sê hy. Goedkoper data gee meer mense toegang tot internetdienste en meer geleenthede om geld te maak.
Vertragings met die toewysing van spektrum en streng voorwaardes vir ontvangers, moontlike BTW-verhogings en die instelling van ander digitale belastings, druk op kleinhandeldatapryse en die kontrolering van groothandeldiensheffings sal in die volgende 12 tot 18 maande moontlike regulatoriese probleme vir die plaaslike sektor wees, sê Takaendesa.
Goedkoper data gee meer mense toegang tot internetdienste en meer geleenthede om geld te maak.
Van dié probleme, veral aanpassings van belastingkoerse, kan nie in ander belangrike Afrika-markte uitgeskakel word terwyl die druk op dié ekonomieë voortduur nie, sê hy.
MTN het die leeueaandeel van regulatoriese en regsprobleme beleef, waaronder 'n boete van $1,5 miljard omdat hy nie ongeregistreerde SIM-kaarte in Nigerië ontkoppel het nie, 'n boete van $8,1 miljard (hy het uiteindelik $53 miljoen betaal) weens gerepatrieerde dividende, 'n hofsaak waarin beweer word dat hy die Taliban ondersteun het, en 'n hofsaak deur Turkcell wat met sy lisensie in Iran verband hou.
Dit is bo en behalwe plaaslike kwessies, soos datapryse. Dit weerspieël die talle probleme wat telekommunikasiemaatskappye ondervind en sal bly ondervind. Protea Capita Management is versigtig om te belê in te veel sektore wat streng gereguleer word.
"Belasting en regulering is ernstige kwellings," sê Cheesman, hoewel nie net vir telekommunikasiemaatskappye nie, veral waar daar regerings is wat honger vir inkomste is.
Dis een van die redes hoekom telekommunikasiemaatskappye nie 'n sektor is waaraan ons tans baie aandag gee nie."
MTN is dalk die plaaslike telekommunikasiemaatskappy wat die grootste regulatoriese en politieke risiko's beleef. Sy geografiese diversiteit gee hom egter ook verskeie groeikanse, anders as sy mededingers wat hoofsaaklik op SA gerig is.
Vodacom se groter blootstelling aan die moeiliker plaaslike selfoonmark hou aan om sy groeikoers te verlaag vergeleke met dié van sy Afrika-portuurgenote soos MTN en Airtel, waarvan die diensinkomste amper teen dubbelsyfers groei, sê Takaendesa.
"Prysdruk weens groter mededinging om markaandeel vir mobiele data, voorgestelde regulatoriese maatstawwe vir datapryse en 'n swakker verbruikersomgewing sal waarskynlik enige herstel in die inkomstegroei in SA vertraag," sê hy.
"Die inkomstedruk, saam met vertraagde toegang tot breëbandspektrum, sal waarskynlik in die volgende 12 tot 18 maande steeds druk op die winsgewendheid en skuld op die balansstate van die dominante plaaslike maatskappye uitoefen."
Takaendesa sê egter dat telekommunikasiemaatskappye streef nuwe inkomstestrome in mobiele data, ondernemings se internet-en-kommunikasietegnologie-dienste, groothandelnetwerkdienste, finansiële tegnologie en digitale dienste na.
Hy sê Vodacom verdien sowat 30% van sy inkomste uit mobiele data in SA, terwyl MTN sowat 10% van sy groepsinkomste daaruit kry.
"Die uitwerking [van die kommissie se bevindinge] op Vodacom en MTN se inkomste en wins sal van 'n aantal faktore afhang, "waaronder die werklike prysverlagings wat met die regulatoriese owerheid onderhandel sal word, datavolumereaksie op enige prysverlagings en stappe om koste te optimaliseer."
Telkom en MTN is nie sonder risiko's nie, sê Takaendesa, "maar hulle het 'n beter waardasiegrondslag en potensiaal vir beduidende waardeontsluiting uit voorgestelde herstrukturering en bateverkope".
Telkom se aandeelprys weerspieël nie sy teikens vir kostebesnoeiing en potensiële waardeontsluiting in sy infrastruktuurportefeulje ten volle nie.
MTN se teiken is om sy opbrengs op eienaarsbelang in die volgende drie tot vyf jaar te verdubbel, grootliks aangedryf deur die verkoop van niekernbates en die verbetering van sy bestaande bedrywighede se winsgewendheid. MTN het op 12 Februarie gesê dat sy wesensverdienste vir die jaar tot einde Desember meer as 50% hoër sal wees. Sy aandeelprys het dié dag met 5% gespring.
"Daar is beduidende risiko vir tenuitvoerbrenging in albei maatskappye, maar ons meen dat die risiko-teenoor-beloning-profiel relatief aantrekliker is in die sektor vir beleggers wat die geduld het om te wag vir die herstrukturering wat daarop gemik is om waarde te ontsluit," sê Takaendesa.
Koop- en verkoopsbesluite
Koop- en verkoopsbesluite moenie bloot op grond van die storie geneem word nie, maar van 'n behoorlike begrip van die fundamentele faktore, sê Mnguni. "Byvoorbeeld, maatskappye wat in optieseveselvermoë oorinvesteer het, het dalk vroeër weens min vrye kontantvloei gesukkel, maar die vrye kontantvloei sal verbeter en hulle op grond van die waardasie teenoor die markprys aantreklik maak," sê hy.
Terwyl Protea Capital Management wegbly van die sektor, lyk Vodacom "relatief verdedigend as ons verplig was om geld tot die sektor te verbind", sê Cheesman.
Hy verwag dat slimfoonpenetrasie sal aanhou toeneem en dat geleenthede sal spruit uit 5G en meer dataverbruik. "Die wins mag meer as die inkomste groei as doeltreffendhede behaal kan word, alhoewel telekommunikasieondernemings steeds hoë marges het," sê hy.
Cell C op sy knieë
Cell C se vooruitsig bly swak, met die verwerping van Telkom se onlangse oornamebod wat hoop dat hy sy sake kan omdraai, verder laat verswak het.
Cell C het dalk pas sy borgskap van die Haaie hernu, maar hy het nie veel geld vir enigiets anders nie; ook nie om sy krediteure te betaal nie.
Cell C het in Januarie renteterugbetalings op sy skuld van R9 miljard gemis, wat die aandeelprys van Blue Label Telecoms, wat 45% van Cell C besit, met 13% laat tuimel het. Cell C se toekoms bly onseker terwyl hy sukkel om om te swaai.
'n Oornamebod deur Telkom is laat verlede jaar afgewys, wat beteken dat Cell C kan voortgaan om met Vodacom te praat wat belang stel om sy kontrakkliënte oor te neem, en sy swerwingooreenkoms met MTN kan voortsit.
Hy het egter talle probleme, wat volgens sommige beleggingsbestuurders dalk onoorkomelik is. Die plaaslike telekommunikasiemark "is weens die swakker ekonomie, regulatoriese druk en groter mededinging nou veel moeiliker", sê Peter Takaendesa, aandeelhoof van Mergence Investment Managers.
Dit maak dit baie moeilik om 'n suksesvolle omswaai in die mark te bewerkstellig, veral vir 'n maatskappy met 'n swak balansstaat. "Ons meen dat Cell C se kans om as 'n lopende saak voort te gaan nou baie klein is, tensy hy in die volgende paar maande nog 'n kapitaalinspuiting kry," sê hy.
"Die voorgestelde herstrukturering van sy bedrywighede en die gebruik van MTN-swerwing hang baie daarvan af dat Cell C sy balansstaat versterk, en dit sal waarskynlik 'n ruk neem om voordele uit sulke stappe te behaal. "Cell C se direksie moet sy opsies in die langtermyn-belang van alle belanghebbendes ernstig heroorweeg in die lig van Cell C se geskiedenis sedert sy stigting in 2001 en die huidige stand van die plaaslike telekommunikasiebedryf," sê hy.
Takaendesa sê verskeie bedryfsveterane, onder wie Alan Knott-Craig, het 'n volhoubare pad vir die onderneming probeer skep, "maar dit lyk of daar duidelike strukturele probleme is wat Cell C nog altyd teruggeneem het na die posisie waarin hy nou is".
Hy benadruk dat hy "so gou moontlik kapitaal moet verkry of die onderneming moet verkoop voordat dit te laat is".
"Dis vir almal wat ontwikkelings in die bedryf dophou duidelik dat Cell C se bates beslis hul aantreklikheid vir potensiële kopers sal verloor sodra die regering bykomende spektrum vir die bedryf lisensieer."
Cell C is lewend meer werd as dood, sê Protea Capital Management se Richard Cheesman, maar dit neem lank om hom om te swaai, en sy wanbetaling was nie 'n verrassing nie.
Iets aansienliks moet gedoen word om hom reg te stel, en die Telkom-toenadering was dalk die beste oplossing, sê hy. "Hoe langer dit aanhou, hoe groter is die voordele vir potensiële verkrygers."
Telkom se mobiele sake groei sterk danksy kosteverlagings
Wat is die vooruitsigte vir Telkom se aandeelprys vanweë die herstrukturering van sy vastelyn-sake?
Telkom het aangekondig dat hy 3 000 werksgeleenthede in sy vastelyn-sake gaan snoei, terwyl sy inkomste in die ses maande tot September verlede jaar met 4,7% gestyg het, aangedryf deur sterk groei in sy mobiele sake, waar die diensinkomste met 56,6% gestyg en hy ook markaandeel gewen het.
Sy kapitaalbesteding van R4,2 miljard was gemik op mobiele dienste en optiese vesel. Die verdienste voor rente, belasting, depresiasie en amortisasie het egter afgeneem, deels weens koste wat aangegaan is om die mobiele sake uit te brei.
Mergence Investment Managers verwag dat Telkom se aandeelprys "deur 'n taamlik aantreklike waardasie ondersteun sal word, asook deur die voorgestelde verdere herstrukturering", volgens Peter Takaendesa, aandeelhoof van Mergence.
Hy sê die aandeelprys verhandel na aan 'n afslag van 50% op die boekwaarde, teenoor 'n premie van 40% middel verlede jaar toe dit 'n hoogtepunt van R100 behaal het.
Hy sê die mark is egter waarskynlik besorg oor die afname in die vastelyn-sake en swakker kontantskepping in die groep, want dit sal die risiko vir die balansstaat en dividend bly verhoog totdat sake verander.
"Volle herstel van die aandeelprys sal daarom beduidende vordering met dié belangrike langtermyn-kwessies vereis, asook die bestuur se vermoë om geld uit sy vaste-infrastruktuurbates te maak," sê Takaendesa.
"Sterk vroeë aanduidings kom voor dat die strategie om inkomsteskepping van vaste lyne na mobiele sake oor te dra, werk deur die groepsinkomste se groeipotensiaal te verbeter."
Dié verskuiwing gaan egter met minder winsgewendheid en kontantskepping gepaard omdat die nuwe inkomstestrome steeds beduidende investering vereis om te groei. "Dis vir Telkom se langtermyn-volhoubaarheid noodsaaklik dat hy met die aanpassing van die kostebasis in die vastelyn-sake en groei in die mobiele sake slaag," sê Takaendesa.
Terwyl kommentators gesê het 'n Telkom-verkryging kon vir Cell C gered het, kan Blue Label Telecom se erkenning dat sy Cell C-verkryging nie sy beste idee was nie, daarop dui dat Telkom gelukkig is dat hy weggewys is.
Daarteenoor kon 'n groter en sterker derde mededinger vir Vodacom en MTN sowel Telkom as Cell C op die duur gehelp het. Richard Cheesman, senior ontleder by Protea Capital Management, sê die bedryf kan tot drie spelers konsolideer.
Hy sê Telkom benader datapryse heel aggressief, en "die groei is verbysterend, maar teen watter koste, en teen watter gehalte?"
Vodacom se plaaslike oorheersing bly stabiel
Vodacom se handelsverklaring vroeg in Februarie vir die kwartaal tot einde Desember toon dat die groepsinkomste met 6,6% gestyg het deurdat hy 484 000 kliënte in Suid-Afrika en 1,7 miljoen in internasionale bedrywighede bygekry het.
Die plaaslike inkomste en diensinkomste se groeikoers het tot 5,9% en 4,6% verbeter, ondersteun deur groter dataverbruik, het hy gesê.
Die internasionale bedrywighede vaar steeds goed, met groei van 9% in die diensinkomste wat sterk groei in data en M-Pesa-inkomste insluit.
Vodacom se grootste markaandeel in SA is relatief bestendig, maar Richard Cheesman, senior ontleder by Protea Capital Management, sê MTN se netwerkgehalte het verbeter en het Vodacom onlangs verbygesteek.
Vodacom het egter oorheersende posisies in sommigee segmente, en Safaricom, waarin hy 'n belang van 35% het, is 'n goeie onderneming.
Peter Takaendesa, aandeelhoof van Mergence Investment Managers, sê Vodacom is 'n onderneming wat goed bestuur word. Maar sy waardasie en relatief groter blootstelling aan die moeiliker plaaslike selfoonmark beteken dat die aandeel nie tans vir Mergence aantreklik is nie.
MTN se internasionale uitbreiding verklein plaaslike mededingingskwessies
MTN se regulatoriese en regskwessies en blootstelling aan politieke risiko kan daarop dui dat hy te aggressief was met sy vinnige uitbreiding na meer as 20 lande.
Sy internasionale uitbreiding beteken dat die mededingingskwessies in Suid-Afrika hom minder as sy mededingers raak, maar sy internasionale omvang kan ook sy achilleshiel wees weens die risiko's op ander plekke.
MTN het onlangs aangekondig dat hy regstappe teen Nigerië se prokureur- generaal en minister van justisie teruggetrek het en dat hy voortaan met die belastingowerheid sal praat, terwyl hy ook aangekondig het dat hy $1,6 miljard tot die uitbreding van sy bedrywighede en netwerk in Nigerië verbind het.
MTN se groot geleentheid is in mobiele data en mobiele geld in Afrika vanweë die relatief lae penetrasie van vastelyn- en formele bankdienste in die meeste markte, en sy vermoë om sy meer as 240 miljoen kliënte te benut terwyl bevolkings en ekonomieë aanhou groei, sê Peter Takaendesa, aandeelhoof van Mergence Investment Managers. Terwyl risiko's in Nigerië voortduur, dui onlangse ontwikkelings daarop dat die verhouding met die regering verbeter.
MTN se taamlik nuwe bestuur doen die regte dinge ondanks geopolitieke en regulatoriese kwessies, maar dit blyk gereflekteer te word in die aandeelprys, sê Richard Cheesman, senior ontleder by Protea Capital Management.