Die doel van die artikel is dan eerstens om die eienaarskap van 'n taal as (a) kollektiewe en/ of (b) individuele besit vanuit n verskeidenheid van oogpunte onder die loep te neem. Tweedens word die posisie, funksie en totstandkoming van die standaardvorm as 'n variëteit wat vir bepaalde funksies deur sprekers van verskillende variëteite benut word en dus gemeenskaplike besit is, beskryf. Die kernvraag waarop daar 'n antwoord gesoek word, is hoe die besit van die taal (kollektief of individueel) in al sy variëteite saamhang, en versoenbaar is, met die begrip 'standaardtaal'.
Wanneer die fokus verskuif na die verskeidenheid van variëteite in Afrikaans en die rol van Standaardafrikaans in die taalgemeenskap, word daar gepoog om antwoorde te gee op vrae soos die volgende: (1) Waarom bestaan daar sensitiwiteit oor die begrip 'Standaardafrikaans'? (2) Kan 'n mens 'n onderskeid tref tussen verskillende soorte taalvariëteite? (3) Hoe, en deur wie, word norme vir Afrikaans neergelê? (4) Kan regstelling van historiese gebreke aangebring word deur die herstandaardisering van Afrikaans? (5) Hoe kan die verskeidenheid van Afrikaans ten beste deur erkenning tot sy reg kom?
Die meeste studies oor die kenmerke of funksies van taal word voorafgegaan deur 'n definisie van wat die skrywer as "taal" beskou vir die doeleindes van haar/sy ondersoek. So is daar oor die jare letterlik honderde definisies neergepen wat elk 'n aspek van taal uitlig wat vir die ondersoeker relevant is. Vir die tema van hierdie bespreking is die waarde van taal as middel tot 'n doel van belang. Sonder om nog 'n definisie by te voeg, kan twee belangrike (en welbekende) waardes van taal vir die doel van die gesprek geïdentifiseer word, naamlik (a) instrumentele waarde en (b) simboliese waarde.
Aan die ander kant het taal simboliese waarde as dit die taalgemeenskap in al sy verskeidenheid versinnebeeld, met ander woorde as dit as merker van 'n taalgemeenskap in ' n meertalige konteks dien. Simboliese waarde word gekenmerk deur onder andere assosiasie met, lojaliteit teenoor en betrokkenheid by so 'n merker van die kant van die sprekers van die taal.
Die tweede oorweging wat in ag geneem kan word, is die rol wat taal speel as komponent van 'n bepaalde kultuur. Binne die konteks van die huidige onderwerp is dit nie net taal as verskynsel of as draer van kulturele inhoud nie, maar ook 'n spesifieke taal of taalvorm waarmee die sprekers daarvan geassosieer word, wat 'n bepaalde simboliese waarde verteenwoordig. Die feit dat ons Afrikaans praat, en nie Suid-Afrikaanse Nederlands (byvoorbeeld in vergelyking met Surinaamse Nederlands) nie, simboliseer dus ook in 'n mate 'n taalspesifieke kultuur waardeur daar 'n verband gelê word tussen die sprekers en 'n Afrika-gebaseerde taalvorm. Oor die vraag of die sprekers van die taal hierdie kultuur "besit", binnekort iets meer.
Die laaste oorweging wat hier van belang is, is dan die vraag of taal en kultuur as eiendom, en meer spesifiek as intellektuele eiendom, beskou kan word. Met so 'n vraag beland 'n mens dadelik op die terrein van die regswese, waar hierdie kwessie reeds deeglik gedebatteer is. Oor die afgelope aantal jare het dit toenemend praktyk geword om sosiale (en sosiolinguistiese) probleme soos dié te "juridiseer", soos Ford (2005:12) dit stel. Een voorbeeld daarvan is die uitspraak deur 'n Maleise hof dat Moesliems in daardie land die eienaarskap of monopolie, dus die reg, het op die gebruik van die woord Allah om na God te verwys in godsdienstige Arabiese tekste (Chong 2009). Dit illustreer 'n baie belangrike spanningspunt met betrekking tot eienaarskap in die reg, naamlik tussen enersyds dié van 'n direkte verhouding tot dit wat besit word en andersyds dié van 'n reg ten opsigte van dit wat besit word, dit wil sê tussen 'n entiteit wat besit word en 'n reg wat besit word.
In 'n referaat wat Chris Hutton 'n paar jaar gelede by die Universiteit van Kaapstad gelewer het tydens 'n konferensie met die tema "The Native Speaker and the Mother Tongue" (Hutton 2010), neem hy die kwessie van die kollektiewe eienaarskap van taal in oënskou, en onderskei hy tussen twee sienings van taal in hierdie verband: Die eerste is 'n "liberale" siening, waarvolgens taal beskou word as 'n ongestruktureerde ruimte met ope toegang wat deur almal besit word in die sin dat dit nie-eiendom is. Die tweede is die sogenaamde moedertaalspreker-model, wat taal beskou as die eiendom van die etnos, die sprekergemeenskap, en waarvolgens dit 'n hoogs gestruktureerde, relatief geslote ruimte is waartoe moedertaalsprekers geprivilegeerde toegang het. Let op dat taal volgens albei sienings beskou word as iets wat besit kan word, maar dat dit in die laaste geval eerder gaan om 'n reg op dit wat besit word, en nie primêr om die verhouding tot dit wat besit word nie.
Dit is dan ook hier dat die vraag oor taal as intellektuele eiendom ter sprake kom. Om iets van waarde te besit (soos die pêrel van groot waarde, in die Bybelse gelykenis, of Benedictus Kok se verwysing na Afrikaans as "ons pêrel van groot waarde") (Kok 1974) word in materiële sin gewoonlik geassosieer met oorwegend persoonlike en eksklusiewe toegang en benutting. (n Moontlike uitsondering sou wees 'n geval waar 'n aantal vroue wat binne die konteks van 'n poligame huwelik saam dieselfde man "besit".) Die liberale idee van 'n vrye linguistiese ruimte moet dan ook gesien word teen die agtergrond van die behoefte aan individuele private eienaarskap, waar toepaslik. Hutton (2010:640) haal regter Patterson aan, wat dit reeds in 1795 soos volg uitdruk: