Chris – Hoofstuk 5 | SkalkSkryf
« Net maar nog `n dag (vol vreugde en verdriet)
Chris – Hoofstuk 5
Junie 28, 2013 by Louwie Hoofstuk 5
INGUZ – `n Nuwe Begin.
Open jouself vir die wil van God
Op die kansel staan die dominee bleek teen die lig, sy hande wroegend in mekaar gestrengel.
Op die grond voor die kis sit die meisie in swart met die Tibettaanse Boek van die Dood op haar skoot, en langs haar sit die sersant met sy notaboek.
“En nou broers en susters,” sê die Dominee “moet ons nie die dood vrees nie want, soos die Bybel sê, ons is met Christus een liggaam en een gees, ….”
Van die vloer af lees die meisie in swart, “O nobly born, thy present intelect, in real nature void, not formed into anything as regards characteristics or colour, naturally void, is the very Reality, the All-Good.”
Die Dominee staar uitdrukkingloos voor hom uit. “En daarom kan ons dan as gelowiges in Christus vreesloos die dood tegemoet gaan met Sy woorde as vaste oortuiging as Hy sê : ‘wees in My soos Ek ook in julle.’
En asof in antwoord kom dit van die vloer af, “Thine own intellect, which is now voidness, yet not to be regarded as of the voidness of nothingness, but as being the intellect itself, unobstructed, shining, and blissful, is the very consciousness, the All-Good Buddha.”
Byna onhoorbaar sag van agter uit die kerk begin ‘n diep mansstem, eers onseker, skaam, eentonig die allerheilige woord te herhaal: “Ommm .. Ommm … Ommm”.
Die dominee kyk nou stip na die meisie in swart. Hy klem die preekstoel vas met albei hande sodat sy kneukels wit gloei in die skemerte. Hy spreek die gemeente ferm en hard aan. “En die Skrif leer ons ook, liewe broers en susters, dat wie in Hom glo, met ander woorde, die wat in Christus is, nie sal sterwe nie maar sal die ewige lewe hê!” Die meisie en die dominee vind onbewus gemeenskaplike grond. “Thine own consciousness, shining, void, and inseperable from the Great Body of Radiance, hath no birth, nor death, and is the Immutable Light …. Buddha Amitabha.” lees sy rustig op haar praat-sing manier voort uit haar Tibettaanse boek.
Die gemeente sit asof gehipnotiseerd en luister na hierdie spel van woorde wat voor hulle afspeel.
Van agter uit die kerk kom die diep dreunstem nou harder en meer selfversekerd, “Ommm, Ommm, Ommm …”.
Die dominee het merkbaar verbleek. Die hand waarmee hy die waterglas optel bewe so dat hy van die water op sy toga stort voordat hy gulsig daarvan drink. Hy raak nou driftig, dit wil voorkom asof hy self ‘n probleem het om die dood te verwerk. Nie die dood van een van sy kudde nie maar die dood as onafwendbare realiteit. Trane loop teen sy wange af maar sy stem is een van iemand wat woedend in ‘n woordewisseling betrokke is.
“En om te weet, broeders en susters, te weet dat Christus uit die dood uit opgestaan het, opgestaan het en die dood oorwin het, is vir ons as nietige mens, genoeg.” Hy loer na die meisie om te kyk hoe sy op die uitdaging gaan reageer.
“Knowing this is sufficient. … ” lees sy rustig asof in antwoord.
“En as ons, wat niks is nie, dan deur die brood en wyn in die gees een word met die heilige God in Christus, … ” sê die dominee nou direk en uitdagend aan die meisie wat onverstoord antwoord:
“Recognising the voidness of thine own intellect to be Buddhahood, and looking upon it as being thine own consciousness, is to keep thyself in the divine mind of the Buddha.”
“… dan het ons ook die dood oorwin deur Christus in wie ons vir ewig deur die gees verbind is!” roep die dominee triomfantlik in oorwinning oor hierdie klein maar formidabele opponent wat nou haar boek plegtig langs haar neergelê het en in diepe meditasie verval het.
Die sersant volg haar voorbeeld en lê sy notaboek plegtig langs hom op die vloer. Hy gaan sit ook soos sy in die volle lotus posisie en sluit sy oë.
Die dominee gooi beide hande in die lug en maak sy mond wyd oop om die stryd voort te sit, maar verbleek tot ‘n waswit gedaante voor die oë van die gemeente. Met sy mond wyd gesper en sy oë verstar, kyk hy sienloos na die gedaante van ‘n gehawende man met jas en stoppelbaard wat stadig in die gang tussen die banke nader gestap kom terwyl hy in ‘n diep basstem die mantra “Om mani padme hum” herhaal. Sy hoed sit skeef op sy kop en in sy hand dra hy ‘n brandende wierookstokkie. Hy is effens onvas op sy voete.
Die dominee vat-vat na sy waterglas sonder om sy oë van die gedaante af te neem en stamp die glas van die kansel af. Die dominee wieg onvas op sy voete, knip sy oë in ongeloof en verdwyn skielik agter die preekstoel in. Met ‘n slag tref die dominee en die glas water die vloer op dieselfde oomblik. Daar heers vir ‘n sekonde ‘n doodse stilte, dan volg daar ‘n geritsel as die dominee stadig teen die dertien steil trappe van die hemelhoë preekstoel afrol tot hy half op sy knieë met sy kop op die mat langs die meisie in swart (wat nou saam met die verwaarloosde man die mantra “Om mani padme hum” aanhef) te lande kom.
Terwyl die dominee ‘n laaste rukbeweging maak kom daar ‘n geluid wat baie soos “Omm” klink oor sy bewende lippe. Die gemeente sit verstok van skrik en ongeloof na die spektakel en staar. Sommige vertolk die dominee se laaste gebaar as teken van ‘n aan hulle onbekende mistieke ritueel en val vervaard op hulle knieë en begin verward en onseker ritmies saam met die meisie die woord “Omm” herhaal. Dit gaan eers stamelend en onseker maar gaandeweg word die “Ommm” ‘n magtige gedreun wat deur die kerk weergalm, “Ommmm, Ommmm, Ommmm ….”.
‘n Ouderling uit die gemeente bemerk onraad toe die dominee stadig omkantel en op sy sy gaan lê terwyl ‘n dun straaltjie bloed by die hoek van sy mond afloop en ‘n groot rooi vlek op sy spierwit boordjie laat. Hy stap so waardig as wat sy haas hom dit toelaat na ‘n mikrofoon en maan die gemeente tot orde. Dit neem ‘n tyd voor die laaste “Omm” onwillig wegsterf en die gemeente tot bedaring kom. Hulle het die begrafnis nou net begin geniet.
Die ouderling kondig bot af dat die begrafnisdiens vir eers verdaag word en dat die mense intussen in die kerksaal langsaan verversings kan gaan geniet. Toe die begrafnisgangers te stadig na sy sin reageer op sy redelike versoek, bulder sy mond onverwags en tot sy eie verbasing ‘n verwoede; “Is julle gevrek? Uit, gaan uit en gaan vreet koek!”
Na `n geskokte stilte begin die gemeente die kerk omkyk-omkyk te verlaat. Niemand weet presies wat aan die gang is nie, maar almal vermoed dat iets nie heeltemal pluis is by hierdie vreemde begrafnis nie.
Intussen het sersant Hendrina Brand met sy notaboek in die hand opgestaan en by die dominee gaan kniel.
“Ek is sersant Hendrina Brand. Ek ondersoek die moontlikheid van moord op een van u gemeentelede. Ek wil aan u `n paar vrae stel as u nie omgee nie.
“U het die reg om stil te bly maar kan gedagvaar word om in die hof te kom getuig.”
Hy bly vir `n oomblik dramaties stil, pen en notaboek gereed.
“Het u moontlik die oorledene persoonlik geken?”
Hy kyk die dominee streng aan. As daar geen antwoord van die dominee kom nie, gaan hy voort met die ondervraging.
“Glo u in die ewolusieteorie?”
Die dominee swyg steeds. Sersant Hendrina kyk hom vraend aan, dan skiet hy vinnig drie vrae agtermekaar na die dominee sonder om te wag vir `n antwoord. Dit is sy skoktaktiek. Hy glo dit ontsenu die mense wat hy ondervra sodanig dat hulle onwillekeurig die antwoorde gee wat hy soek.
“Weet u of die oorledene enige vyande gehad het?
“Sou u die duiwel herken as u hom/haar sou raakloop?
“Wat dink u van die stelling ‘bestaan gaan die essensie vooraf’?”
Hy staan stadig op en kyk aandagtig na die dominee en sê dan; “Dankie vir u samewerking, ek sal weer met u in verbinding wees. U mag intussen nie die onmiddellike gebied verlaat sonder my toestemming nie. Geniet u dag.” Hy loop na buite om sy ondersoek tussen die gemeentelede te gaan voort sit.
Sersant Hendrina het `n spesmaas dat iets in die gemeente nie pluis is nie. Hy vermoed `n sameswering.
Teetyd met Biebie
By die saal langs die kerk staan die mense nou in intieme groepies met stomende koppies tee en bordjies oorlaai met soetgoed. Die ouer garde staan eenkant en kyk die jongklomp vyandig aan. Die hande met koppies tee en borde koek beduie driftig in die rigting van die meisie in swart en die man met die wilde bos hare en lang jas. Die verloop van die begrafnis het hulle erg ontstel. Woorde soos Godslasterlik en duiwelsaanbidders en veral “die toorn van God” ontsnap doelbewus luid uit saamgepersde, beplooide lip. Uit die rigting van die manne met die swart pakke klere en wit das, kom dreigemente van sensuur, indien nie ekskommunikasie nie.
‘n Ronde ouderling met ‘n rooi gesig beken met ‘n sug dat die molesmakers nie “van ónse mense” is nie, en ‘n dom diaken wil dadelik weet of die oorledene dan van “ónse” mense was. ‘n Gespanne stilte volg waartydens die diaken aangegluur word, almal wag vir die rooigesig ouderling om iets te sê, niemand antwoord egter die vraag nie.
“En hulle maak nie hulle oë toe onder gebed nie,” sê tant Hes van die Sustersvereniging wat die verversings vir die geleentheid voorsien en bedien. Tant Hes is ‘die vinger van God’ in die gemeente, en sy is ‘n verwoestende vinger wat boosheid uitwys en aanval waar Boosheid self soms nie boosheid vermoed nie.
Tant Hes word gereken as ‘n geestelike reus in die gemeente, mevrou Dominee se regterhand. Dit is ook Tant Hes wat die gemeente op koers hou in Mevrou Dominee se afwesigheid. Afwesighede wat te wyte is aan Mevrou Dominee se kooptogte by Herods in London en ander eksklusiewe winkels in Europa.
“U lyk te pragtig in die Dior pakkie wat u aanhet mevrou,” sê ant Hes aan mevrou Dominee wat pas by haar kom staan het.
“Dis pragtig en duur,” spog Mevrou onbeskaamd. “Ek het dit laas week in Londen gesien en dadelik geweet dit is ek. Ek moes dit eenvoudig hê.”
“Soos gewoonlik is dit `n fantastiese keuse, jou smaak ken nie sy gelyke in hierdie dorp van ons nie. Mevrou lyk soos `n prentjie. Ons is geseën om `n pastoriemoeder soos u te hê,” sê tant Hes met sterre in haar oë. “En die skoene! Egte Italiaanse leer! Waar kry u die wonderlike loopgoed?”
“Dit was nie maklik nie hoor,” sê Mevrou dood ernstig. “Ek het amper die hele Parys plat geloop om iets te kry wat by die pakkie pas. Dior se skoene kan tog soms so kommen wees.” Sy kyk waarderend na haar skoene. “Maar gelukkig kry ek toe hierdie paar van Dolce en Gabannas. Dit pas perfek.”
“Dis net jammer van die spul klakouse wat nie weet wat goeie smaak is nie. Daar sal soos gewoonlik weer geskinder word oor u uitstappie na Europa. Pure jaloesie sê ek jou. Maar as jy dit kan bekostig, waarom dan nie!” sê tant Hes uitdagend.
“Die Here sou nie die wonderlike uitrustings geskape het as Hy nie wou hê ons moet dit gebruik nie,” sê Mevrou omgekrap. Sy is al erg aangeval oor haar duur uitrustings en kooplus oor die algemeen.
“God het dit gemaak en dit sal `n klap in sy gesig wees as ons dit nie in dankbaarheid aanvaar nie. Ek sê elke aand in my gebede dankie vir die geskenk uit Sy hand,” hyg Mevrou verontwaardig.
“Is so,” sê `n jong man wat toevallig daar verby loop en gehoor het wat tant Hes en Mevrou bespreek. Hy het lang hare wat in `n poniestert agter sy kop gebind is en is geklee in verslete denims en ou T-hemp.
“Ek sê ook elke aand dankie vir die microdots en crack wat Hy geskape het, uitstekende gedagte. Kan nie daarsonder klaarkom nie. Ok die seksorgies wat Hy so gereeld na my kant toe gooi. Nice Dude, baie bedagsaam,” sê hy en loop weg.
Biebie giggel van plesier oor die uitdagende jong man en volg hom so ongesiens as moontlik. Dit, dink sy, kan baie pret verskaf om die ou beter te leer ken.
“So `n, so `n ….” stik Mevrou van verontwaardiging. “En kyk hoe lyk sy klere, en dit by `n begrafnis, in `n kerk!”
“Moet jou nie so ontstel nie Mevrou. Hy is `n bog kind en weet nie van beter nie,” sê tant Hes vertroostend. “Sy ou wêreldjie is so ongekultiveerd, so boers. Hy weet nie wat `n fyn en opgevoede Christen mens jy is nie. Troos jouself en vra jou af: wat sou Jesus gedoen het as Hy nou in jou plek was? En Biebie kom onmiddelik hier. Moet nie dink ek sien jou nie.” Kners sy so in dieselfde asem. Die kind se hormone gaan my nog in ‘n verleentheid dompel een van hierdie dae, dink sy ontsteld.
Mevrou Dominee is gelukkig dat sy in `n God glo wat van eksklusiewe etikette op uitrustings hou. Dit maak dit soveel makliker om die Diesel, Dolce & Gabannas, die Versaces, Dior en Coco Chanel uitrustings, skoene en bybehore aan die klaende, onverfynde gemeentelede te verduidelik.
Haar God vereis van haar dat sy ordentlik geklee sal wees as moeder en verteenwoordiger van Sy kerk. Wat sal die mense van Hom dink as sy in die gemors van Edgars en Fouchinis en, hemel behoede ons, in klere van Jet, gesien moet word!
En hierin word mevrou Dominee ten volle deur tant Hes ondersteun. Want, glo tant Hes, as jy geld het, wys dit dat jou geloof sterk is en dat jy guns in die oë van die Here gevind het. `n Blink mens is `n mens wat reeds gered is.
Tant Hes het ook die nuutste Amerikaanse WWJD (What Would Jesus Do) gier aan die bors gegryp, dit ‘gereformeer’ en verafrikaans tot WSLJD (Wat Sou Liewe Jesus Doen) en dit by elke denkbare geleentheid aan die gemeente opgedwing.
Om haar aggressiewe aanslag teen die gemeente in die algemeen, en boosheid in die besonder te regverdig, verwys sy altyd na Jesus se ‘temper tantrum’ in die Sinagoge destyds. Sy het ‘n vaste oortuiging van wat Liewe Jesus by ‘n begrafnis soos hierdie sou gedoen het en sy is van voorneme om dit in Sy afwesigheid vir Hom te doen, net soos sy dit nog altyd gedoen het.
Tant Hes se dogter Biebie, wat vir tant Hes (en net vir tant Hes) op ‘n druppel na soos oorlede Lady Di lyk, het op ‘n tyd ‘n soortgelyke beweging, die ‘Wat Sou Lady Di Doen’ (WSLDD) op die been probeer bring. Maar ten spyte van haar skugter glimlag onder haar stokstywe peroksied kuif uit, wou die gemeente nooit entoesiasties raak oor die gedagte nie. Die finale doodsteek van die beweging het gekom toe daar sprake was dat, in navolging van Lady Di, Biebie en gevolg ook `n hospitaal sou besoek waar hulle vir die pers hande sou vat met Vigs besmette pasiënte, en dit nog swart kinders by dit alles!!!
“Maar wag, ek moet loop en gaan kyk wat met Dominee aan die gang is. Ek sien die ambulans het opgedaag. Die man van my kan tog so hardkoppig wees, jy weet.” Sê Mevrou Dominee aan Tant Hes. “Hy sal weier om in die ambulans te klim. Ek moet gaan help. Miskien was dit maar net ‘n floute. Het ek jou al vertel? Ons gaan die einde van die maand Moskou toe. Die Winter is aan die kom en daar is glo die wonderlikste pelsjasse te koop, en teen die ongelooflikste pryse!”
Eenkant, weg van die mense af, gaan die man met die jas sit. Hy leun met sy skouer teen ‘n boom terwyl sy volgelinge in ‘n halfmaan om hom gaan sit. “Bome” sê hy na ‘n lang stilte, “Bome en rotse, dit was sy groot liefde.” Hy streel met sy hand oor die boom se stam. “Bome het hy gesê, het ‘n siel. Op een naweek retreat het hy ons geleer om aan bome te vat, om met jou rug teen ‘n boom te sit en te voel hoe die boom se wortels vog uit die aarde uit trek en hoe dit met die stam op tot heel bo by die hoogste tak en blaar gestoot word.
“Jy moes nie net voel hoe die boom lewe nie, jy moes self die boom word, self die vog uit die aarde trek, self in die wind wieg en voel hoe die ligste bries deur die blare roer.”
Sersant Hendrina het intussen so onopsigtelik moontlik nader beweeg aan die man met die jas en sy gevolg, en staan nou ongeërg met sy rug teen die selfde boom as waarteen die man met die jas sit, maar aan die teenoorgestelde kant. Hy maak aantekeninge in sy notaboek.
Die man met die jas gaan lê op sy rug en kyk deur die boom se takke na die helder blou lug. “Ons moes op ons rug onder bome lê en kyk na die bome se aura. Hoe wonderlik was dit nie, die eerste maal toe ons die ‘wolkies’ om die bome sien dans het!”
Sersant Hendrina gaan lê ook op sy rug onder die boom en tuur die lug in.
“Dit onthou ek so goed,” sê die meisie in swart. “Jy moet nie na die boom se blare of takke kyk nie, jy moes na die oop kolle tussen die takke en blare kyk, of die buiterand van die boom self, en skielik was dit net daar, pienk en blou en grys, of ‘n helder silwer rand om die blare met die donker grys en pienk daarom heen, lewendig, elektries. Hoe erger die wind waai, hoe helderder speel die kleure om die boom. Vir een vlietende oomblik het dit selfs gelyk asof die boom, soos `n kersboom, vol helderkleurige liggies was. Te wonderlik om aan iemand te probeer beskryf as hy dit nog nooit self gesien het nie.”
Sersant Brand verander van posisie, hou sy hand voor sy oë om die son te keer, en kyk indringend na die boom se blare om die liggies te sien waarvan die meisie praat.
“Ja,” sê die man met die jas. “Dan onthou jy seker ook die dag van die verwoestende storm daar in die berge. Die dag toe hy ons in die reën uitgejaag het om die krag van die storm aan die lyf te gaan voel, en om na die dans van die bome se aura’s in die geweld van die storm te gaan kyk.”
“Dit was asemrowend mooi om te aanskou,” sê die meisie. “Dit was ‘n belewenis soos wat jy een maal in jou lewe ervaar. Soveel krag met alles wat soos ‘n simfonie saamspeel, die aanhoudende blitse van die weerlig wat met skeurende knalle rondom ons slaan en die bome wat kreun en beur en dans in die reën. Blink water strome wat teen die helling afstorm en klip en tak saamsleur.
“Dit was goddelik, ek het van kop tot toon gebewe van opwinding. Soos kinders het ons gelag en gehuil oor die wonder wat om ons aan die afspeel was.”
“Ja, tot die arme Peet in sy ekstase die briljante ingewing gekry het om ‘n boom te gaan omhels,” sê een van die luisteraars. “Kies hy en die weerlig dieselfde boom op dieselfde oomblik!”
Die man met die jas lag uit sy maag uit, slaan met die vuis op die grond en vee trane met die agterkant van sy hand van sy wange af. “Arme donner,” sê hy tussen die lagbuie deur. “Dit was ‘n helse hou. Met ‘n byna fanatieke glimlag op sy bakkies omhels hy die boom terwyl die reënwater oor hom stroom, en die volgende oomblik is hy omgewe van ‘n helder blou lig asof sy eie aura eensklaps aangeskakel is. Soos `n bisarre neon advertensie teen die boomstam.
“Dit was byna asof hy vir ‘n oomblik lank deurskynend was toe die weerlig hom en die boom tref. Die slag en die reuk van buskruit en gebrande vleis was iets verskrikliks.”
“En die glimlag was steeds op sy amper verkoolde gesig daar waar ons hom vyftien meter ver van die boom af opgetel het,” sê die meisie in swart. “Ek het nog altyd gewonder hoe dit moet voel om op so ‘n manier die ewigheid in te gaan. Ek sweer jou gees gloei blou nog vir maande na jy in die hemel aangekom het.”
Die man met die jas lag weer uitbundig vir die vreemde skets. “Dan sê ou Petrus vir jou ‘hallo Sparky’ as jy by die hek aankom met jou hare wat regop staan soos ystervark penne en jou oë so groot soos pierings!”
“Maar die aandoenlikste was die verassing die volgende dag toe ons daardie groot stapel hout aangepak het en Peet deur sy vrou bo op die hout uitgelê is. Sy was so rustig, so sereen. Dit was soos ‘n heilige ritueel wat sy uitgevoer het. Geen traan of oordadige emosie nie, net die vloeiende bewegings van haar hande, haar hele lyf, haar hele wese,” mymer die meisie in swart.
“En ons het almal gedink sy sou van die stapel afklim nadat sy dit self van bo af met petrol deurweek en aan die brand gesteek het,” sê die man met die lang jas. Vir ‘n lang tyd heers daar ‘n doodse stilte onder die groepie begrafnisgangers onder die man met die jas se boom. In almal se gedagtes staan die strak prentjie van ‘n lyk op ‘n brandstapel deur vlamme omhul en ‘n rookpluim wat die lug in spiraal, terwyl ‘n sagte, suiwer sopraan die aria “Vissi d’arte” uit Tosca van Puccini uit die rook en vlamme vanaf die brandstapel sing:
Non feci mai male ad anima
Al sterker en driftiger verrys die lied uit die vlamme;
“I donated jewels to the Madonn’s
And offered songs to the stars
en gaandeweg verdof die lied smekend;
ah, perché me ne rimuneri cosi?”
(In this hour of grief, why, why, Lord, ah, why do you reward me thus?)versag die stem tot stilte, ´n stilte vir ewig in die gedagtes van die teenwoordiges ingebrand.
Sersant Hendrina kom blitsvinnig orent en staar die groepie onder die boom met verbasing aan. Hy maak verbete aantekeninge in sy notaboek van nog ´n moord wat ondersoek moet word, en stap dan haastig weg.
Eenkant onder ‘n koelteboom sit PP met sy rug teen die boomstam, Izak staan strak voor hom en uitstaar. Van die kerk se kant af kom Oudominee wat die begrafnisdiens waargeneem het, aangestap. Sy gang is duidelik onvas, sy oë kyk verwilderd rond terwyl hy onsamehangend onderlangs mompel. Toe hy naby PP en Izak kom, steek hy strompelend vas. Hy kyk erg verbaas in hulle rigting, vee met die een hand oor sy oë en wys dan stadig met die ander hand in Chris se rigting terwyl hy stotter; “Is hy dan nie … hy’s mos … my god man, hy is dan …”
“Dis reg Dominee …” val PP hom vaderlik in die rede, “hy is, en ek is bly jy het jou by ons kom aansluit. Hulle het jou ‘n harde tyd gegee daar in die kerk, het nogal op ‘n tyd gedink jy en die meisie het verbasend goed begin harmoniseer. Julle kon aan die saak gewerk het en alle begrafnisse in die toekoms so `n skouspel gemaak het. Mense sou van heinde en ver gekom het om julle te sien. Julle kon baie geld gemaak het. Toe raak jy die kluts kwyt!” PP lag gemoedelik.
“Maar ‘n goeie vertoning Dominee, ‘n goeie vertoning inderdaad. `n Begrafnisdiens wat jou naam in die anale van die gemeente verewig het. Ek meen, dis nie elke dag dat die Dominee tydens `n begrafnis teen die kansel se trappe afrol tot teen die kis nie! Jou tydsberekening was onberispelik,” lag PP.
“Bliksemse heidens,” sê die dominee en gluur Chris vyandig aan, “so reg uit die hel uit met daardie teef van ‘n vroumens in swart aan die voorpunt! Vervloek is die hele lot van hulle, vervloek tot in die hel se vuur saam met hulle Buddha en sy gespuis!”
Izak tuur nog steeds in die niet voor hom uit, dit lyk nie of hy bewus is van die dominee in hulle midde nie. En asof hy met homself praat sê hy; “Dit is miskien die hele probleem met julle, dat julle julle self te lank en te selfvoldaan van die werklikheid geïsoleer het. Dat julle julle self in die waan van julle sogenaamde uitverkorenheid verhewe begin ag het bo God se ander skepsels.”
“Sê my Dominee, het jy al die jare werklik gedink dat God die aarde sou skep, dit met ‘n menigte mens sou bevolk, en Hom dan net met ‘n klein groepie woestynbewoners sou bemoei? Kon jy jou in jou Christelike stiksienigheid nie indink dat Hy op een of ander manier net dalk ook met Sy ander skepsels soos die Rooihuide of die Eskimo’s of die mense van Indië of Japan of China sou probeer kommunikeer nie?”
“Ons het die Woord” spoeg die dominee dit uit, “die enigste ware woord van God en as enige bliksem vir jou iets anders sê dan lieg hy!”
“Dit is tog ‘n interessante punt wat broer Izak daar uitlig,” sê PP nadenkend. “Jy maak tog nie kinders en dan vergeet jy van hulle nie. Of het jy op jou omswerwinge deur die wêreld dalk ‘n paar gemaak en ook van hulle vergeet Dominee?” spot hy. “‘n Mens sou tog dink dat God dalk ook na sy ander kinders op alle uithoeke van die aarde op ‘n tyd boodskappers of ‘n profeet of iets sou gestuur het, al is dit net om te sê moenie worry nie, julle is nie alleen nie, byt vas!”
Die dominee lyk asof hy van die grond af wil opstyg van woede. Hy bal sy vuiste en blaas hom op tot heelwat meer as sy normale grootte. “Lasteraars, spotters,” sê hy boos “julle sal onder sensuur kom, nee, julle sal julle pote nooit weer in my fokken kerk sit nie, daarvoor sal ek sorg!”
“Daar is tog al op wetenskaplike wyse bewys dat daar wel so iets soos ‘n universele godsdienstigheid by alle mense op Aarde aangetref word Dominee,” sê PP. “Iets of Iemand praat met die ou mensdom, Iets of Iemand wat ons met soveel ontsag vul (of is dit angs, vrees en bewing?), dat ons voel ons moet op ons knie rondkruip, vreemde rituele, (soms erg vreemde rites!) uitvoer, en in erge aanvalle van godsdienstigheid, ‘n medemens (verkieslik ‘n kind) offer om die seën en genade van Bowe te verseker.”
“Nee Dominee, die gode praat met ons, nog al die eeue, en jy en jou geleerde vriende is nie die enigste mondstuk waardeur daar tot die gemeente gespreek word nie, en die gemeente bestaan beslis nie net uit die ou groepie wit, Afrikaanssprekende gemeentelede van jou besonderse denominasie hier aan die suidpunt van Afrika soos julle heimlik glo nie!”
“Ek wonder al meer of julle hoegenaamd nog as mondstuk gebruik word,” sê Izak nou direk aan die dominee. “Julle het so geleerd, so wetenskaplik geword dat die siel in godsdiens verlore geraak het, dat die kerk as instelling belangriker geword het as die God wat dit veronderstel is om te dien. Julle is so beïndruk met julle kennis en met julle mooi kerkgeboue en julle blink motorkarre, dat julle blind geword het vir die behoeftes van julle lidmate, en so doof geword het dat selfs die Duiwel nie meer met julle kan kommunikeer nie.”
“Of dalk net die duiwel vir die huidige” sê PP. “As ‘n mens so luister na die gesanik van die voorbok oumanne in die kerk oor die verskriklike mag van die duiwel en waartoe hy alles in staat is, kry mens die idee dat hulle ou bokpoot as magtiger as God beskou. Ou pylstert slaan die kitaar en God skuil iewers onbereikbaar ver in die hemel rond, te bang om Sy gesig te wys.”
“My god PP, het jy van jou verstand af geraak?” vra die dominee, “‘n voorste ouderling en jy vrees God nie? Jy laster, jy kleineer jou kerk en sy ampsdraers. Val op jou knieë en smeek om vergifnis eer God jou met ‘n bliksemstraal vernietig!”
Nog al die jare was dit so, het Chris eenmaal teenoor my gal gebraak; as Katoliek mog jy nie self die Bybel lees nie op dat jy onbevoeg was om dit te verstaan; as Protestant mog jy die Bybel lees, maar weë jou as jy dit durf waag om vrae te vra oor wat jy lees. As lidmaat is en bly jy onnosel in die oë van die Fariseërs, Sadduseërs en skrifgeleerdes, of hy homself nou Dominee, Vader, Priester of Leraar noem. Noem jouself swaap, noem jouself dwaas, maar moet jou nie slim hou in sake van die Woord waarvan hulle die wêreld se kennis het, maar geen insig of transendentale belewenis nie.
En altyd daardie bliksemstraal. Altyd die vrees en bewing. Altyd smeek en bid, op jou knieë in die stof, of anders … ! Ons God van liefde klink soos een van ons ou voorvaders wat net een manier van kind grootmaak geken het en dit was die osriem metode! Wanneer jy gedurig voor ‘n god op jou knieë gedwing word in smeking en in lofprysing, om guns te wen of om straf te ontkom, dan het jy meer waarskynlik met ‘n demoon of tiran te doen eerder as ‘n god. Het die Christus dan nie liefde en verdraagsaamheid verkondig nie, en die Buddha deernis?
Maar vir die Protestante tradisie skyn die begrip van ‘n God van liefde ‘n vreemde idee te wees. Is dit ‘n geval van: as Hy nie kwaai is nie, is Hy nie ‘n goeie Vader nie en as Hy nie kan vernietig nie, is Hy nie ‘n ware God nie? Het hy byna buite beheer geskreeu. Dit het moeite gekos om hom weer te kalmeer.
“Moet ek God vrees, dominee” vra Izak, “of moet ek Hom lief hê? In my gedagtes kan ek nie beide emosies op dieselfde objek van toepassing maak nie, dis óf die een óf die ander. Dit is ‘n les wat my pa uit eie ondervinding vir my geleer het na sy eie pa se dood. Die ou man het geen genade vir sy kinders gehad nie, hy het respek en agting met ‘n leerbelt in hulle ingeslaan. Hulle was so bang vir hom dat hulle dit nooit naby hom gewaag het nie, dat nie een van hulle dit ooit gewaag het om selfs daaraan te dink dat hulle hom dalk nie lief het nie. Dit was eers met sy dood dat my pa met ‘n skok besef het dat hy nie net geen oorblyfsel van liefde vir die man wat sy pa was iewers in homself kon vind nie, maar dat die respek wat hy al die jare vir hom gevoel het uiteindelik niks anders as ‘n doodse vrees was nie. Sy eie pa is dood en hy kon nie oor sy dood huil nie. Dit was eerder ‘n groot verligting om te weet dat hy niks meer uit daardie oord te vrees het nie.”
“Ek dink, Dominee, wat broeder Izak vir jou probeer sê is dat dit eintlik geen wonder is dat die moderne mens jou Ou-Testamentiese God op eksistensialistiese gronde dood verklaar het nie.” sê PP. “Dis nie omdat hulle goddeloos is nie, dis net omdat dit soveel makliker is om waarlik en onvoorwaardelik lief te hê in die afwesigheid van vrees. En ek dink die god van die Ou Testament, wat ook die skepper god was, het dalk manies depressief geraak nadat hy sy skepping vir ‘n tyd lank gade geslaan het, vandaar sy onverdraagsaamheid en sy ‘mood swings’. Ons moet dalk die moontlikheid oorweeg Dominee, dat die gemeentes se gebede en gewyde sang oor al die eeue heen, nie noodwendig daarop ingestel was om God te behaag nie, maar eerder om God te kalmeer want sy ‘kinders’ is besig om Hom van sy kop af te dryf. Wat `n grootse triomf van skeppingsvaardigheid moes wees het in `n sirkus ontaard.”
“Wat my nou laat dink, van so lank as wat ons weet af aanbid die mens een of ander godheid of iets wat hy self om een of ander rede tot god verklaar het. In die begin was dit die Son, die Maan, boomstompe, diere, ‘n klip, goue kalwers en wat nog. Aan hierdie gode is offers van graan en dier en bloed, veral bloed, gode is mal oor bloed, veral die bloed van maagde en kinders, gebring. Alles om die gode te behaag, om in die gode se goeie boekies te bly en voorspoed en geluk te verseker.”
“En daardie mense is geslaan met oorlog, pes en epidemie, droogtes en hongersnood, roof, moord, verkragting en verwoestende natuurrampe.”
“En toe kom Jahwe of Jehofah en verklaar Homself die enigste en ware God — maar net aan die Jode vertel Hy dit, en Hy is jaloers, en net Hy mag aanbid word. En die Uitverkore Volk buig en die Uitverkore Volk offer net die beste aan dier en plant en bloed, genadiglik geen bloed van kinders nie maar dit was amper, en die Volk bou tempels en die Volk bid Dominee, hulle bid as’t ware dat die stof so staan.”
“En die Volk word geslaan met oorlog en met pes en siekte en ellendes, die Volk word geteister met hongersnood en droogte en diefstal en roof en moord, en word uiteindelik as slawe weggevoer.”
“Nog steeds dieselfde ou ding, daar is geen teken van genade en of liefde van Bo nie, net maar straf en vergelding. Toe kom Liewe Jesus en hy vertel van liefde en vrede, en Hy word vermoor. Maar ‘n kerk word gestig in Sy naam. En die kerk vaar uit op kruistogte en moor en roof onder ander volke in die naam van die Vader en die Seun en die Heilige Gees. En toe hulle daarmee klaar is Dominee, toe draai hulle teen mekaar en vermoor der duisende mede gelowiges, man vrou en kind, in die naam van die Vader en die Seun en die Heilige Gees.”
“En steeds word hulle geslaan met oorlog, hongersnood, droogte, pes en ellende. Steeds word hulle biddende vermoor en verkrag en besteel.”
“Dit is nou twee duisend jaar na Liewe Jesus Dominee, en die mense bid nog steeds en gaan kerk toe. Hulle smeek Sondag vir Sondag om genade, en deur die week ook nog. Hulle bid vir hulle siekes, en hulle bid vir hulle kinders, en hulle word geslaan met siekte en oorlog —twee moerse groot oorloë met atoombomme de lot net in hierdie eeu— en natuurrampe en droogtes en hongersnood en moord en roof en verkragtings.”
PP kyk moedeloos na Oudominee, smekend vra hy, “Kan jy my sê wat de moer is aan die gang Dominee, kan jy dit alles verklaar?”
“Hulle sê ook,” sê Izak, “dat swaarkry geestelike groei bevorder, dat geestelike groei haas onmoontlik is sonder swaarkry. Dan, Prediker, behoort meer as die helfte van die Aarde se bevolking geestelike reuse te wees.”
“Veral in Afrika, waar die mense al vir eeue vrek van siektes en hongersnood en volksmoord, behoort daar `n mens of twee te wees wat geestelik so ver gevorderd is van swaarkry dat hy of sy op water behoort te kan loop …….. as hulle in hierdie dorre hel net `n ou poeletjie water kan kry wat meer as 2 treë lank is!”
Oudominee staan daar en dit lyk asof hy wil huil, sy onderlip begin te bewe en daar loop inderdaad trane teen sy wange af. Hy probeer praat maar al wat hy stotterend uitkry is; “… die Skrif PP, …die Skrif, …lees dit…”
En hy weet nou nog nie dat “lees dit” nie genoeg is nie want “lees dit” sonder “leef dit” is so goed as om dood te wees.
‘n Donderende lawaai vanaf die kerksaal se trappe red die dominee van verdere stotterende verduideliking.
Op twaalf, na Hy met die priesters redekawel oor die Skrif en hulle interpretasie daarvan, verdwyn Hy totaal uit die openbare oog.
Sommige beweer die Vaders van Qumran, die Essene (Essense?), het Hom kom haal om Hom te onderrig volgens `n ooreenkoms wat hulle met die moeder Maria gehad het.
Ander beweer dat Hy toe na die Ooste vertrek het om daar deur die Wyse manne uit die Ooste onderrig te word.
Na ongeveer agtien jaar verskyn Hy weer op die toneel in Israel om sy roeping te vervul.
Die Christus gaan na Johannes die Doper om gedoop te word. Na Hy gedoop is, so word ons vertel, vaar Hy alleen die woestyn in, vir veertig dae en veertig nagte. Wat Hy doen in die tyd word nie vertel nie. Mediteer Hy, bid Hy, worstel Hy met die ‘donker nag van die siel’ soos menige profeet voor Hom?
Hy word honger (want veertig dae en veertig nagte is ‘n lang tyd) en die Groot Verleier daag Hom om klippe in brood te verander. (Was die Satan deurentyd by Hom? Moet die veertig dae in die woestyn simbolies geïnterpreteer word as donker dae van stryd met die duisternis van die siel wat alle heiliges moet deurworstel om deur ‘n wroegende katarsis by die Lig uit te kom?)
Maar brood is nie kos vir die siel nie en die klippe word met rus gelaat.
Op ‘n hoë berg word Hy uitgedaag om ‘n “leap of faith” oor ‘n afgrond te doen met dien verstande dat die engele opdrag het om Hom ten alle tye te bewaar.
Maar weer is die waarheid dat die doel van ‘n tog in die woestyn in nie daarom gaan om God te beproef nie, maar om self beproef te word.
Ten laaste word Hy voor die versoeking gestel om heerser en eienaar van die ganse skepping te word indien Hy die Duiwel sal aanbid.
Maar mense wat uit eie wil die afsondering en kastyding van die woestyn opsoek, was nog nooit op soek na rykdom en mag nie. Vir diesulkes wat die begeertes van die vlees najaag loop die pad deur die vleispotte van raadsale en markpleine. In die woestyn word die mag oor die self bekom, en die wins is die ewige lewe.
Die Christus gaan terug na die wêreld (het Hy die Lig gesien?) en roep sy eerste dissipels om hom te volg: Simon, ook genoem Petrus; Andreas sy broer; Jacobus en ook sy broer Johannes. Saam begin hulle om die lig van liefde en verdraagsaamheid die wêreld in te dra.
Lank voor die Christus die woestyn se donkerte aangedurf het, begin Siddharta, die toekomstige Boeddha, met sy sewe jaar van swerf van meester tot meester, op soek na die waarheid. Van Ãlãra Kãlãma leer hy meditasie en konsentrasie tot ‘n staat waar niks bestaan nie, waar die individu, die eie ek, opgaan in alles wat is, en alles wat is geen substansie het nie.
Dankbaar vir die hulp maar ontevrede dat dit wat geleer is nie genoeg is nie, gaan hy na Uddaka Rãmaputta waar hy leer om te konsentreer tot so ‘n mate dat bewussyn so subtiel word dat dit onmoontlik is om te sê of dit bestaan of nie bestaan nie.
Maar waarna hy op soek is, is nie die bemeestering van sy denke nie maar die totale uitwissing van alle vorms van begeerte wat aan die wortel lê van alle swaarkry, en daarom verlaat hy ook die ou meester om op sy eie die stryd verder te gaan stry.
Hy vestig hom, nie in ‘n woestyn nie maar in ‘n rustige woud in ‘n rustige vallei met ‘n rustige rivier en ‘n dorpie naby genoeg waar hy vir kos kan gaan bedel. Hier sonder hy hom af van die wêreld en begin die moeisame pad van selfkennis en selftransendering.
Eers volg hy die pad van selfkastyding, vermaer hy tot ‘n geraamte van vel en been weens ‘n onwrikbare voorneme om te vas tot hy die Lig sien. In hierdie tyd, terwyl hy, Gotama, naby aan dood is van verhongering, besoek die verleidster Mãra hom. Sy probeer hom oortuig om terug te keer tot ‘n lewe van plesier en oorvloed (en brood?). Sy vertel hom dat hy ‘n wonderlik goeie mens is en dat hy baie goeie dade kan verrig aan sy naaste en sodoende groot aansien kan verwerf en ‘n ryk man kan word (en heers oor die skepping?).
Maar Gotama wys die aanbod van die hand en sê dat dit vir hom beter sou wees om dood te gaan eerder as om na die bose Mãra se raad te luister.
Tog besluit hy om weer kos in te neem want, besluit hy, vir ware geestelike groei moet die liggaam sterk en gesond wees. ‘n Goue middeweg moet gevolg word. Mens moet jou nie ooreet soos die rykes nie, maar jy moet jou ook nie tot die dood toe verhonger soos sommige askete en jogies nie. Met hierdie voorneme uitgevoer, gaan sit hy onder ‘n boom met die vaste voorneme om nie weer daar op te staan voordat hy nie die Lig gesien het nie.
In diepe meditasie onder die boom, met sy gedagtes en denke volkome onder beheer, onthou en beleef hy elke een van sy menigte vorige lewens, wie of wat hy was, waar hy was en hoe elke lewe begin, verloop en telkens tot ‘n einde gekom het.
Na hierdie ondervinding sien en verstaan hy volkome die verganklikheid van alle dinge, hoe dit ontstaan, vir ‘n tyd lank bestaan en dan weer telkens vergaan. Hy sien en verstaan met ‘n ongekende helderheid die werklikheid van pyn in die lewe van elke mens, hy sien en verstaan wat die oorsaak van die pyn is, en hy besef wat gedoen moet word om pyn uit te wis.
So word Gotama dan Sammã Sambuddha, die volkome verligte een; onkunde is verdryf, wysheid is bekom, die donker is oorwin, en die lig skyn deur die Buddha vir die wêreld.
Die Verligte Een gaan uit in die wêreld en roep sy eerste dissipels: Kondañña, Bhaddiya, Vappa, Mahãnãma en Assaji. Saam begin hulle om die boodskap van deernis vir en met alle dinge, en die einde van pyn en lyding, die wêreld in te dra.
op Junie 28, 2013 at 4:31 nm brieweuitdievreemde
Ek geniet hierdie storie baie, Louwie. Het jy ooit Jung se “Answer to Job” gelees? En net in die afgelope week, kom ek die volgende tee (van Richard Rohr, hedendaagse Frsnsiskaanse monnik):
Christians believe in “Jesus Christ.” Did anyone ever tell you those are two distinct faith affirmations? To believe in Jesus is to honor the one man who walked on this earth. To believe in “the Christ” is to include and honor all of creation, his whole Body. […] Jesus died and Christ arose. Christ is the one truth pattern, and Jesus personified it in time, but many non-Christians actually live this “truth pattern” much, much better than many Christians. I know some of them.
op Julie 1, 2013 at 6:18 nm Louwie
Dankie Dalene, vir die lees en kommentaar. Nee, nog nie dié een van Jung gelees nie. Baie met hom te doen gekry in my sielkunde studies. Vreemd dat die een weggekom het!
Dankie ook vir die verwysing van Rohr, is ook my eerste kennismaking met die man. Fransiskus was `n interessante man gewees. Is goed om nou met `n moderner weergawe van hom te doen te kry. Sal beslis van sy boeke aanskaf. Lektuur vir geestelike verryking is skaars. Soos Dana Snyman sê, mens vrees die dag as die “waarhede” en “wyshede” van twitter en facebook jou geestelik gaan verryk.
Hoofstuk 6 van my storie volg later die week. Kom lees verder.
op Julie 2, 2013 at 8:36 vm Joh
Kinkel innie kabel, de lux.