PressReader - Weg! Ry & Sleep: 2019-01-01 - RUBRIEK
As jy in die kamp­plek deur don­der­weer be­trap word, be­sef ’n mens daar skuil iets groots ag­ter die om­ge­krap­te wol­ke, sê Le­on Bo­tha.
Kamp is iets wat ’n mens met mooi­weer ver­een­sel­wig, wat ver­klaar waar­om so baie men­se vir die De­sem­ber­va­kan­sie in die pad val.
Maar dié tyd van die jaar is ook wan­neer die be­rug­te don­der­storms kop uit­steek in die noor­de van die land. In die Kaap is dit ’n groot ge­beur­te­nis, want dis iets wat men­se baie min sien. Om die Kaap­se don­der­weer met die noor­de s’n te ver­ge­lyk is soos om oor­een­koms­te te soek tus­sen ’n wind­buks- en ’n ka­non­skoot. In die noor­de lyk dit of daai pers­wit blik­sem­straal die he­me­le bo jou gaan oop­skeur... en dan wag jy vir die oord­ver­do­wen­de slag wat volg. En dan weer vir die vol­gen­de blik­sem­straal.
Ek ont­hou as kind een aand op Rus­ten­burg toe ek by my ka­mer­ven­ster uit­kyk en sien hoe ’n weer­lig­straal ’n tak van die boom langs my ka­mer mors­af slaan. Jy skrik jou boeg­lam en sien tel­kens weer voor jou gees­tes­oog hoe die von­ke spat. Daar is iets groots aan don­der­weer, iets wat gro­ter is as ’n mens. Iets waar­mee jy nie skoor­soek nie. As nuus­fo­to­graaf het ek in P­re­to­ria by ’n proef­plaas ge­sien hoe weer­lig se­ker ’n goeie 20 stuks bees­te wat in die storm on­der ’n boom skuil, met één slag dood­slaan.
DIT IS DUS NIE VREEMD as jy dié tyd van die jaar in die Bos­veld kamp en die weer steek laat­mid­dag op nie. Die wol­ke se ge­grom kom ge­woon­lik uit die wes­te, en dis am­per as­of Moe­der Na­tuur haar oog op die hor­lo­sie hou, want van­dat die wol­ke jou met oor­groot drup­pels be­gin pe­per – met die ge­paard­gaan­de vuur­werk – is dit ge­woon­lik net ’n uur en dan is al­les ver­by.
Dit was ook die ge­val ’n paar jaar ge­le­de by ’n oord bui­te Ven­sters­dorp. Ons sien die weer in die wes­te oor­kant die Riet­spruit­dam op­steek, en om­dat dit nog so ’n uur of wat sou wees voor die re­ën val, moet ons be­sluit of ons gou ons vlei­sie gaan braai en of ons gaan wag en kyk of daar ná die storm ge­noeg tyd en lig is.
Dié dag pak die wol­ke só dig saam dit lyk swart. Kort-kort sien jy blit­se wat aar­de toe slaan soos die voe­lers van ’n kwaai on­dier. Dan hoor jy ná ’n paar se­kon­des die dreu­ning en jy weet die weer het van­dag geen keer nie.
Ons wag eers met die vuur­tjie, die don­der­bui doen sy ding, en ag­ter­na kry ons da­rem ge­ëet.
Toe, teen laat ske­mer, be­gin die wind van die ver­keer­de kant af op­steek – die storm­wol­ke wat pas hier oor is, is op pad te­rug! Dié slag – en te oor­deel na die ruk­win­de – kom hier groot moei­lik­heid. Ons kamp met ’n bos­wa­en­tjie, en ek hoop die storm­toue waar­mee ek die tent­pa­le ge­an­ker het, staan sy man teen die om­ge­krap­te wind. Die he­me­le se slui­se gaan wéér oop, en dan skiet die blik­sem­stra­le weer. Met die vol­gen­de ruk­wind sien ek hoe ons he­le tent vir ’n oom­blik lig. En ek be­sef: As die wind nóú hier vat kry, skeur hy die tent­seil van die wa­en­tjie af.
Ek hang aan een van die hoek­pa­le en lê met my he­le ge­wig teen die kant­seil. Ter­wyl ek hoop die storm waai gou oor, be­duie ek vir die kin­ders met hul­le pie­ring­oë hul­le moet on­der die kom­ber­se in­kruip. Die vol­gen­de oom­blik voel dit of ’n weer­lig­straal die wa se kop­pel­stuk raak­slaan: ’n oor­ver­do­wen­de slag. En toe ge­beur iets wat ’n mens net in flieks sien. ’n Stroom sta­tie­se e­lek­tri­si­teit skiet my lyf deur die pa­le bin­ne met so ’n ma­sjien­ge­weer-ef­fek. Ek kan nie ont­hou of ek ge­dink het die ein­de het vir my aan­ge­breek nie, maar ek ont­hou wel ek was lam van skrik. En eers die vol­gen­de og­gend was dit dui­de­lik hoe groot die ver­woes­ting was. Nie ’n en­ke­le stoeptent het ge­staan nie, en baie van hul­le was aan flar­de met die pa­le ge­buig. Ga­ze­bo’s het weg­ge­waai; van hul­le lê doer in die lan­de.
Bui­te dwaal kam­peer­ders rond met nag­kle­re en deur­me­kaar ha­re. Doel­loos en ef­fens ver­ward.
Dié dag pak die wol­ke só dig saam dit lyk swart. Kort-kort sien jy blit­se wat aar­de toe slaan soos die voe­lers van ’n kwaai on­dier.
PRE­SIES ’N JAAR GE­LE­DE bring ons die laas­te dag van 2017 in die Kru­ger­wild­tuin deur, boon­op in ons guns­te­ling­kamp, S­hing­we­d­zi. Wat is dan be­ter om die jaar te groet as met ’n ete in die re­stau­rant?
Dis net min­der as 10 mi­nu­te se s­tap van die kamp­plek af na die oop re­stau­rant met sy gras­dak. Die kin­ders kry soos al­tyd wan­neer ons gaan uit­eet, ’n melk­skom­mel, maar ons vra die kel­ne­rin om eers die kos te bring, want as hul­le eers die melk­skom­mel in het, sit en peu­sel hul­le ag­ter­na lus­te­loos aan die kos.
Men­se sal my as ’n ver­ve­li­ge uit­e­ter be­skou, want ne­ge uit die tien keer, on­ge­ag waar ons eet, be­stel ek ’n hoen­der­bur­ger. Maar dis die laas­te dag van die jaar en tyd om van dié vei­li­ge ge­woon­te af te wyk. Die buf­fel­pas­tei smaak vo­ren­toe, en toe ek ná die eer­ste proes­lag te­rug­sit om ’n sluk bier te neem, trek ’n on­be­skof­te stof­wind on­der­deur die gras­dak.
Dis net-net don­ker, en oom­blik­ke la­ter val die groot drup­pels op die warm pla­vei­sel en ek be­sef dis sul­ke tyd. Ons koe­pel­tent se seil­ven­sters is nie toe­ge­rits nie en boon­op kan ek nie ont­hou of ek die seil­ven­sters van ons wa toe­ge­trek het nie. Waar­skyn­lik nie, want dis bloe­dig warm én die ys-vries­kas staan uit­ge­trek.
Ek ver­skoon my in­der­haas en hard­loop te­rug kamp toe. Maar dit re­ën só hard ek suk­kel om te sien – selfs my flits se sterk straal kan nie hond haar­af maak nie. By ons wa wag ’n on­aan­ge­na­me ver­ras­sing: Die tent het om­ge­waai en die waai­er was nog aan­ge­ska­kel met ons kle­re in die oop tas­se langs die bed. Ek trek en hang aan die tent se een kant ter­wyl die wind vir ’n va­le in die teen­oor­ge­stel­de rig­ting beur. En nou re­ën dit kat­te en hon­de. Ek hoor hoe die blit­se som­mer hier na­by slaan... Om­dat ek al­bei my han­de no­dig het in die stryd teen die wind, knyp ek die flits in my mond vas. Dis eers die vol­gen­de og­gend dat ’n mens die vol­le om­vang sien van die spoor van ver­woes­ting wat die don­der­storm ge­laat het. Baie van die groot mo­pa­nie­bo­me se tak­ke het af­ge­waai – een van hul­le het ons wa ra­ke­lings ge­mis...
MAAR DIT WAS by die vis­wa­ters waar ek my nou­ste ont­ko­ming met don­der­weer ge­had het. Ek en my broer Hugo hen­gel op ’n boot by die Buf­felspoort­dam vir swart­baars, en ou­der ge­woon­te steek daar laat­mid­dag ’n don­der­bui op. Ons gee pad van die wa­ter af en wag dat die weer oop­trek. Dis meer van ’n e­lek­tries­ge­laai­de storm en dit is nie lank of hy is oor. Nog voor jy kan sê mes, is ons te­rug op die wa­ter om in die laas­te lig nog ’n vis te haak. Maar toe ge­beur iets wat ’n mens om­trent nog net in we­ten­skap­fik­sie­flieks sien: Soos ek my vis­stok se punt op­tel, hoor ek ’n ei­en­aar­di­ge zoem­ge­luid – so al as­of ek ’n ho­ë­span­ning­krag­trans­for­ma­tor kie­lie met my stok. Hoe ho­ër die stok se punt, hoe er­ger raak die ge­zoem, en jy wág vir daar­die skok­skoot uit die he­me­le. Die pro­bleem is dié soort stok word van gra­fiet ge­maak... wat ’n uit­ste­ken­de ge­lei­er van e­lek­tri­si­teit is. Ter­wyl ek en Hugo me­kaar vra­end aan­kyk oor die stok­ke wat so zoem, staan al ons ha­re te kod­dig o­rent. Dis dán dat ons be­sef daar’s iets gro­ters ag­ter die storm wat vir jou sê: “Dis nou ge­noeg!”