Ek is opreg opgewonde oor die nuwe moontlikhede vir ‘n oop gesprek oor Jesus se opstanding, maar daar sal gewaak moet word teen drie faktore wat die gesprek kan strem. Vir die eerste keer in meer as vier jaar is ons by die punt waar daar ’n oop gesprek oor die opstanding van Christus kan plaasvind. Tot dusver was die gesprek gekenmerk deur óf terughoudendheid óf verdagmaking en beskuldigings. Die onlangse besluite van die NG Kerk se Algemene Moderatuur waar die meer genuanseerde standpunt oor die “liggaamlike” opstanding geseëvier het, is vir my ’n onteenseglike aanduiding van ’n nuwe fase in die gesprek. Hoewel daar by hierdie vergadering kritiek uitgespreek is teen die tien moderators se besluite, moet mens aan die moderators erkenning gee dat hulle ’n poging aangewend het om die gesprek op ’n beter basis te kry met hul oproep tot ’n “robuuste gesprek”.
“Sonder so ’n robuuste onderskeidende gesprek kan ’n kerk nie werklik teologie bedryf nie. Dit help ons met oorleg saam aan die Here gehoorsaam te wees.” Nie mooi broodjies.
Hierdie uitspraak vra dit van ons om opnuut oor die saak van die opstanding na te dink, maar ook na te dink oor die wyse waarop die gesprek verloop. My verstaan van ’n robuuste gesprek is dat dit ’n onverskrokke, intense en ontledende gesprek is. Dit is nie om mooi broodjies te bak nie. Dit is indringend en krities, maar respekvol en daarom sonder persoonlike aanvalle en selfs beledigings.
Daar moet ’n bereidheid wees by al die deelnemers om na al die partye te luister. Die oproep van die moderators tot so ’n soort gesprek is op sigself waagmoedig en dit verdien ons waardering. As kerkleiers gesprek wil oopmaak en nie smoor nie, is dit sekerlik ’n teken van die teologiese volwassenheid van daardie kerk. En soos gesê, was dit vir my die duidelike teken dat van amptelike kerklike kant die eerste grond gebreek word na ’n meer volwasse fase in die gesprek.
Ek is opgewonde daaroor dat ons ’n meer volwasse gesprekfase betree, maar ek is tegelyk ook bekommerd oor ’n paar inhiberende faktore wat juis die robuustheid van die diskussie teenwerk en nie oop gesprek bevorder nie. Ek noem hier onder drie sulke inhiberende faktore.
Daarmee saam gaan die gebruik om mense wat ander standpunte inneem te etiketteer. So word dit al ’n gemeenplaas om na Tukkies se “liberale teoloë” te verwys. Die blote indeling van die teoloë van die land in twee kategorieë, naamlik “fundamentalisties” en “liberalisties” is reeds ’n vorm van verdagmaking
Verskeie briefskrywers verwys na die klagtes wat deur ’n teologiestudent teen myself en twee kollegas ingedien is, sonder om te meld dat die klagtes behoorlik ondersoek en die betrokkenes van enige dwaling vrygespreek is. Daar word daarna verwys as ’n “regsgeding” wat “tegnies van aard” is, terwyl ondersoeke oor suiwerheid van leer volledige teologiese ondersoeke behels.
Ek word byvoorbeeld verwyt dat ek op vrae wat aan my gestel is nie pertinente antwoorde gegee het nie. My weiering om op daardie manier in die debat ingetrek te word spruit uit die tweede manier van teologiebeoefening. Ek is ongemaklik met ’n teologie wat gebaseer is op waarheidsaansprake en -uitsprake. Ek kan nie saampraat wanneer komplekse konsepte soos die opstanding op ’n oorvereenvoudige, slagspreukagtige manier aangebied word nie.
As ons dit nie doen nie, sal die gesprek negatief robuust bly in die sin dat elke kant die ander probeer uitoorlê met heftige stellings en nog heftiger teenstellings. Ons as teoloë is dit nie alleen aan mekaar nie, maar aan die breë geloofsgemeenskap verskuldig om ons gesprek oor heilige en sensitiewe geloofskonsepte op ’n volwasse vlak te voer.