Daar is al wonderlike gedigte oor krappe geskryf en die krap is eintlik maar ’n metafoor met pootjies: hy beweeg altyd skuins, met ’n draai, nes digterlike gereedskap soos metafore en vergelykings wat op ’n verdraaide manier by betekenis uitkom. Hoe meer ek oor dié gedierte gedink het, hoe meer het hy my aan die digkuns herinner: die idee dat die intieme gebeente aangebied word as sigbare karapaks. En die krap is ’n aasdier, ’n bottom feeder. Hy krap rond tussen die dooies. Dit is die tipe poësie wat my interesseer. So, die krap is ’n sterk metafoor, maar, soos met alle sterk metafore, moet ’n mens versigtig wees om nie die pap te dik aan te maak en die besigheid te oorwerk nie. Miller se motto was ’n manier om skuinsweg sy roman Tropic of Cancer aanwesig te hê, al sou dit te maklik wees om uit dié boek aan te haal. Sy aanhaling praat oor gebeentes: dit wat die krap so anders maak as die mens. Die reëls herinner my ook aan Saint-Saëns se “Dance macabre”. Nie alles hoef morbied te wees nie. Daar is ook ’n klein kopknik – miskien net in my kop – na Yeats se “Second Coming” in die titel, wat saamwerk met die gedig “Die koms” wat hier onder aangehaal word.
2. Jy het onder andere ‘n pragtige lykdig oor jou pa geskryf in jou debuut. Wat was die impak van sy dood op jou skryfwerk?
My pa se dood was iets uit my verlede wat ek vir gedigte kon ontgin, moontlik soos ’n method actor wat die dood van ’n familielid gebruik wanneer hy op die verhoog moet huil.
Die pa, die ma, die broer, die geliefde – hulle almal moet argetipes raak. So nie, is die gedigte niks meer as dagboekinskrywings of skinderstories nie. Die mense in die gedigte moet kortpaaie na die leser se eie persoonlike geskiedenis wees. Dit is waarom die leser by gedigte aanklank vind: die persone is doppe waarin sy haar eie lewe se mense in kan glip.
Ja, baie van die beelde kry ek in drome. Ek onthou dat ek deur ’n vroeër weergawe van die manuskrip moes soek vir die woord “droom”, juis omdat soveel gedigte verklaar dat hulle deur ’n droom ingegee was en dit my begin hinner het. Dit is tydens tussenstate soos drome waar metamorfose en profesie moontlik is. Dit is ook tydens hierdie toestand waar jy terugglip in en uit tyd (T.S. Eliot se “the moment in and out of time” uit die Four Quartets). Dan onthou mens die sêgoed van ’n mens se pa; die grusaamheid van kinderrympies; die ou woorde. Dit is waar poësie uitslaan.
Ek is geïnteresseerd in die vermoë van die parodie om ’n geleier van toonaard te wees – in hierdie geval ’n bitter, bytende toon. Iets anders wat my aantrek is hoe die postmodernistiese gedig met sy hope literêre verwysings en jakkalsdraaie ’n manier raak om ou, konvensionele boekekennis te bewaar. Hierdie gedigte wat so vernuwend wou wees raak nou argiewe. So was dit vir my byvoorbeeld lekker om ’n saadjie in die titel van die gedig te bêre: E.M. Forster se motto “Only connect” uit Howards End.
Soos by Eybers, soos by Dickinson, is daar by Atwood ook hierdie profetiese stem van die ou vrou. Atwood sal praat van die “crone”, die heks, ook die sibille. Na soveel jaar het Atwood nog die vermoë om my met ’n beeld te verras. Maar die manier hoe sy taal gebruik is altyd ook ironies. Daar is ’n kilheid, iets soos ’n reptieloog waarmee sy die wêreld betrag wat tot op die been sny, al het sy soveel sports ook. Sy het twee wonderlike gedigte oor krappe in haar bundel True Stories geskryf.
Die ekfrastiese teks wat ’n mens byvoorbeeld by Peter Robb kry wanneer hy oor Caravaggio skryf in sy boek M gryp my aan. Dit was Robb se beskrywings, en nie noodwendig Caravaggio se skilderye nie, wat my in Donkerkamer “Caravaggio se Bacchus” laat skryf het, want soms kan dit meer bevredigend wees om oor ’n werk te lees as om die werk self mee te maak. Maar ek dink nie die gedigte wat ek oor kunswerke skryf wil die kunswerk noodwendig belig nie. Die kunswerk raak ’n vastrapplek om by iets anders uit te kom. Baie keer draai hierdie gedigte as ars poëtiese verse uit. Ek raak opgewonde oor die oënskynlike toevallighede of ironieë tussen verskillende kunswerke, soos byvoorbeeld Opperman se “Kroniek van Kristien” en Mason se skildery oor die wildehond waaroor ek in “Die onpaar paar” skryf. Die beeld van ’n sterrehemel waarbinne al hierdie kunswerke ’n hangplek kry soos Eliot skryf in sy “Tradition and the Individual Talent”, is ’n vertroostende idee waarna ek dikwels terugkeer.