Roker se been: oorsake, simptome, behandeling
Roker se been is 'n algemene term vir die perifere arteriële siekte (PAD) in die bene. Omdat rook as die belangrikste risikofaktor vir PAD beskou word. In PAOD ontwikkel knelpunte in die are as gevolg van arteriosklerose. Dit belemmer die bloedvloei en lei tot suurstoftekort in die weefsel. As lyers daarin slaag om op te hou rook, verbeter dit die prognose. Lees hier alles wat belangrik is vir die been van die roker.
'N Roker se been is die patologiese vernouing van are in die been. Die medies korrekte term is "perifere arteriesiekte (PAD). Smalplekke (stenoses) word in die are gevorm, wat die vloei van bloed in die weefsel belemmer en in die ergste geval dit heeltemal voorkom. Die term rook rook het ontwikkel omdat die gevolge die eerste keer gereeld by die been voorkom, en rook is die belangrikste risikofaktor vir die ontwikkeling van PAOD. Rokers word daarom veral aangetas.
Die roker se been maak ongeveer 90 persent van alle PAD-gevalle uit. Die insnyding is dan by ongeveer 'n derde van die pasiënte in die bekkenare, 50 persent in die femorale arteries en ongeveer 15 persent in die onderbeenare. By ongeveer tien persent van PAOD-pasiënte word die bolyf (bo-arm, onderarm, hand) aangetas.
Kenners skat dat ongeveer 4,5 miljoen mense in Duitsland aan 'n PAD ly. Mans is meer geneig om as rokers geraak te word as vroue. Daarbenewens neem die voorkoms aansienlik toe met ouderdom. In baie gevalle ly pasiënte met 'n roker been ook aan ander chroniese toestande soos diabetes, hipertensie, of verhoogde cholesterol- en bloedlipiedvlakke.
Roker se been: simptome
Die belangrikste simptoom van PAD is pyn in die aangetaste liggaamsgebied. Dokters klassifiseer PAD afhangende van die aanvang en erns van simptome in vier verskillende PAD-stadiums:
Fase 1: Daar is 'n bottelnek waarneembaar, maar die pasiënt het geen klagtes nie
Stadium 2a: Met 'n loopafstand van meer as 200 meter is daar pyn
Stadium 2b: Die spanning in die been begin met 'n loopafstand van minder as 200 meter
Fase 3: Die been is al seer in vrede
Fase 4: Dit veroorsaak dat die rook van die roker se been en inflammasie aangedui word as 'n aanduiding dat die onderbediende weefsel sterf
Terwyl daar in stadium 1 voorkom, word daar soms nie simptome waargeneem nie, en kom dit vanaf die stadium 2 voor, die tipiese spanning tydens pyn. Hierdie strespyn word ook deur dokters verwys as intermitterende claudikasie of intermitterende claudication. Die term kom van die feit dat lyers met 'n PAOD weens die pyn terwyl hulle weer en weer soos 'n venster loop. As gevolg hiervan duur die pyn tydelik en kan die aangetaste persoon 'n kort rukkie aangaan.
Vanaf fase 3 en verder sal lyers ook pyn ervaar tydens fisiese rus as gevolg van een of meer vernouing van die are. Daaglikse spanning soos kort loopafstande is dan dikwels nie meer moontlik nie, of slegs onder ernstige pyn. Fase 4 toon tipiese veranderinge in die vel as gevolg van die chroniese tekort aan suurstof in die weefsel. Byvoorbeeld, maagsere ontwikkel. Uiteindelik sterf die weefsel aan die gebrek aan suurstof en begin letterlik verrot – dit kan ook besmet raak (nekrose en gangreen). Die dooie weefsel het 'n swartagtige kleur.
Die simptome van die roker se been hang af van die ligging en graad van die knelpunt
Die pyn kom voor in die roker se been onder die bottelnek, want slegs hier is die lae toevoer van bloed en suurstof. 'N Vasokonstriksie in die regterbobeen word dus getoon deur byvoorbeeld pyn in die regterbeen, terwyl 'n vernouing in die bekkenarea die tipiese simptome van die roker se been in die bobeen veroorsaak. Afhangend van die graad en ligging van die vernouing, kan gevoelloosheid ook op die boude of dye ontwikkel. In byna alle gevalle verskyn 'n roker se been deur koue ledemate onder die bottelnek.
Die omvang van die simptome van die roker se bene hang ook af van waar die stenose is: hoe nader dit aan die stam van die liggaam is, hoe meer is die simptome meer prominent, aangesien alle daaropvolgende bloedtoevoer in gevaar gestel word. Dus is die klagtes van 'n stenose in die bekkenare ernstiger as by 'n stenose in die onderbeen.
Dikwels bly 'n roker se been nie opgemerk nie. Die rede hiervoor is dat vasokonstriksie slegs op 'n baie gevorderde stadium ongemak veroorsaak. Omdat die samesmelting stadig is en die liggaam tyd het om omloopbane te vorm (Kollateralkreisläufe) om die bottelnek te vergoed. Die verskaffing van weefsel onder die bottelnek loop dan deels oor ander, nie patologies veranderde bloedvate nie. Sulke kollaterale stroombane kan egter slegs 'n sekere deel van die bloedvloei oorneem. Ten minste by 'n vernouing van meer as 90 persent van die binneste deursnee van die vaartuig, veroorsaak die roker se been simptome.
Ander siektes kan 'n roker se been versteek
As mense wat geraak word, die simptome van perifere arteriële siekte opmerk en 'n dokter raadpleeg, verskil dit. Mense met diabetes mellitus en senuweeskade (diabetiese poliëneuropatie) het byvoorbeeld 'n versteurde persepsie van pyn en voel daarom ook nie simptome nie, selfs nie in gevorderde rokersbene nie. Rokersbeen of PAD word derhalwe dikwels op 'n besonder laat stadium gediagnoseer.
'N Rookpoot word veral gevaarlik in die geval van 'n akute sluiting van 'n arteriële vaartuig. Dit kan voorkom wanneer 'n bloedklont (trombus) of die afgeskeurde fragment van 'n arteriosklerotiese gedenkplaat in die vernouing vassteek. Opmerklik is 'n akute sluiting wat veroorsaak word deur erge pyn in die been, wat nie in vrede verminder nie. Daarbenewens is daar 'n swakheid of volledige verlamming van die aangetaste ledemaat, voel hy koud, die vel is bleek en selfs die dokter kan nie meer die polsslag op die arteries in die popliteale fossa of op die binne-enkelgewrig voel nie. 'N Akute arteriële okklusie is 'n noodgeval en moet onmiddellik behandel word.
Roker se been: oorsake en risikofaktore
Ongeveer 85 persent van alle gevalle van PAD (roker se been) is te wyte aan die verkalking van die are. Dokters praat van aterosklerose. Dit is 'n gedenkplaat van vet, kalk en bindweefsel in die binneste laag van die bloedvate. Arteriële verkalking beïnvloed gewoonlik alle are van die liggaam, insluitend die kransslagare en servikale are (bloedtoevoer na die brein). Op sommige plekke is die knelpunte egter veral algemeen. Daar word die bloedvloei so erg aangetas dat te min bloed deur die volgende weefsel vloei en daar dus 'n tekort aan suurstof is. Dit lei uiteindelik tot die pyn en ander simptome van die roker se bene.
Vir die ontwikkeling van arteriosklerose is verskeie oorsake en risikofaktore deur studies bevestig. Rook word beskou as 'n besondere risikofaktor vir arteriosklerose. Dit is dus 'n belangrike rede vir die ontwikkeling van 'n PAD. Betsimmte-bestanddele van sigarette bevorder die verkalking van die are, veral in die bene (roker se been). In die algemeen kry rokers ongeveer drie keer meer gereeld arteriële bloedsomloop as nie-rokers.
Perifere arteriële siekte word deur ander risikofaktore verkies. Dit sluit in:
verhoogde bloedcholesterolvlak (hiperlipoproteïnemie: verhoogde LDL-cholesterol, verlaagde HDL-cholesterol)
verhoogde bloedlipiede (hipertriglyceridemia)
Kardiovaskulêre siektes by bloedverwante
Roker se been: ondersoeke en diagnose
Gewoonlik is die huisdokter die eerste kontakpunt wanneer 'n roker se been vermoed word. Hierin word die mediese geskiedenis (anamnese) eers aangeteken. Dit gee u die geleentheid om u simptome en veranderinge wat u opgemerk het, akkuraat te beskryf. Die teenwoordigheid van sekere risikofaktore en tipiese simptome van rookpote gee die dokter egter reeds 'n beslissende aanduiding van 'n perifere arteriële okklusiewe siekte. In 'n anamnese-onderhoud, byvoorbeeld, sal die dokter die volgende vrae stel:
Ervaar u toename in spierspiere in die bene na langdurige loop, wat onmiddellik verbeter as u 'n pouse neem?
Rook u of het u in die verlede gerook? Indien wel, hoe lank en hoeveel?
Word u gediagnoseer met diabetes, hoë cholesterol- en / of bloedlipiedvlakke?
Is u gediagnoseer met hoë bloeddruk?
Het u gesin kardiovaskulêre siektes soos 'n roker se been of 'n hartaanval?
Tydens die ondersoek kyk die dokter eers na die vel op die bene. Bleek of blouerige verkleurde vel is 'n eerste aanduiding van 'n moontlike roker se been. Tekens wat ook PAD kan aandui, is geboë naels (kyk naels in die glas), klein, swak genesende velgebreke en dooie (nekrotiese) weefsel.
Nou voel die dokter die polsslag in die lies of op die dy, in die popliteale fossa, die binneste enkelarea en aan die agterkant van die voet. Met 'n uitgesproke PAD is die polsslag in die aangetaste ledemaat skaars of nie tasbaar nie. 'N Temperatuurvergelyking van albei bene gee ook 'n aanduiding van PAOD: die aangetaste been is merkbaar koeler as die gesonde. In die geval van 'n eensydige roker se been, maak die kruipende suurstof dikwels die spiere sigbaarder as die gesonde been.
Met 'n stetoskoop hoor die dokter oor die vernauwing (stenose) 'n tipiese vloei geraas wat veroorsaak word deur onstuimigheid by die bottelnek. Op hierdie manier kan die vaartuig of die streek waarin die insnyding geleë is, grofweg bepaal word. Met 'n spesiale ultraklankondersoek (duplex-ultrasonografie), kan die bloedvloei in die vate gemeet word en sodoende kan aanvullende inligting oor moontlike knelpunte verkry word.
As die dokter 'n roker se been vermoed, kan die berekening van die sogenaamde enkel-brachiale indeks (ABI) ook belangrike inligting verskaf. In hierdie eenvoudige ondersoek word 'n bloeddrukmanchet op elk van die bo-arm en onderbeen geplaas om vas te stel uit watter druk in die onderliggende are net geen polsslag is nie (stem ooreen met die sistoliese bloeddruk). Die indeks word nou bereken uit die kwosiënt van die twee sistoliese bloeddrukwaardes (bloeddruk sistoliese onderbeen: bloeddruk sistoliese boarm = ABI). Normaalweg is die druk in die onderbeen effens hoër as in die boarm, sodat normaalweg 'n kwosiënt tussen 0,9 en 1,2 tot gevolg het. As die druk in die onderbeen aansienlik laer is as in die boarm, daal die kwosiënt. Vir die enkelarmindeks is die volgende graderingskaal van toepassing:
0,75-0,9: effense PAOD
Om selfs meer gedetailleerde inligting oor die lokalisering van die bottelnek (stenose) te kry, is gewoonlik beeldingstegnieke soos die sogenaamde kontrasangiografie nodig. Hierdie ondersoek is selfs nodig, veral voor 'n beplande werking van die bottelnek. Die pasiënt word met 'n kontrasmiddel ingespuit en 'n röntgenfoto word terselfdertyd geneem (digitale aftrekangiografie).. Die rekenaargesteunde afbeelding toon die X-straal-kontrasmiddel en enige knelpunte in die vaartuie. Die vaskulêre aanbieding kan ook uitgevoer word as rekenaartomografie (CT) of as magnetiese resonansbeelding (MRI).
Om die omvang van die siekte volgens die PAD-stadiums te bepaal (sien hierbo), word 'n stresstoets uitgevoer. Om dit te kan doen, moet die pasiënt 'n sekere tyd op 'n spesiale trapmeul loop. Die dokter meet, van watter afstand af loop watter ongemak voorkom.
Die terapie van PAD is hoofsaaklik gebaseer op die pasiënt se persoonlike vereistes en die stadium waarop die roker se been opgespoor is.
PAD-terapie in stadium 1
As die roker se been in die eerste fase herken word, is dit veral belangrik om die oorsake te beveg. Die belangrikste maatreëls is om op te hou rook, gereeld te oefen en om 'n gesonde dieet te respekteer. Dit is ook belangrik om cholesterol, bloedlipiedvlakke en bloeddruk te normaliseer. As 'n leefstyl met meer oefening en 'n gesonder dieet nie voldoende is nie, kan medikasie nodig wees.
PAD-terapie in stadium 2
Benewens die maatreëls wat reeds genoem is, is daar vanaf stadium 3 ook 'n gereelde loopopleiding vir PAD-terapie nodig. Die dokter bepaal die afstand wat die pasiënt ondanks die roker se been pynloos kan bemeester. In daaglikse loopopleiding moet ten minste die helfte van hierdie loopafstand voltooi word. Dit stimuleer die liggaam om omseilings (kollaterale) te vorm. Daarbenewens skryf die dokter voor vir die behandeling van perifere arteriële siektes wat die vloeibaarheid van die bloed verbeter. Sogenaamde bloedplaatjiesaggregasie-remmers verhoed die heg van plaatjies en voorkom bloedklonte. Die geneesmiddel van die eerste keuse is asetielsalisielsuur (ASA). As dit nie versoenbaar is nie, kan ander plaatjie-remmers (soos prasugrel of clopidogrel) voorgeskryf word. Boonop kan sekere medisyne (prostanoïede) toegedien word, wat die vloei-eienskappe van die bloed beïnvloed. Eenvoudig gestel, die prostanoïede maak die bloed dunner, sodat dit beter deur knelpunte in 'n roker se been kan beweeg.
PAD-terapie in stadiums 3 en 4
Vanaf die derde van die PAD-stadiums word chirurgiese ingrepe gebruik. Die tipe operasie hang af van die lengte en presiese lokalisering van die bottelnek. Met slegs 'n paar millimeter vaartuig wat in die bobeen- of bekkenarea vernou, kan die bottelnek in baie gevalle eenvoudig uitbrei. Dit word gedoen met behulp van 'n kateter (perkutane transluminale angioplastie, PTA). 'N Ballonkateter word vanaf die lies in die insnyding geplaas en met druk opgeblaas. Inplanting van 'n stent kan nodig wees om herversameling te voorkom.
As 'n uitbreiding nie moontlik is nie omdat die vernouing te styf is of tot 'n langer vaartuig strek, kan die dokter die afsettings (trombendarteriektomie) werp. Indien nodig, is 'n omseilbewerking ook moontlik. Die dokter gebruik óf 'n aar óf 'n Teflon-buis as afleiding vir die verstrengelde vaartuig. As die bloedsomloop in 'n roker se been so erg is dat die ledemate sterf, is die enigste opsie wat oorgebly het amputasie van die aangetaste ledemaat.
Roker se been: siekteverloop en prognose
Die prognose van perifere arteriële okklusiewe siekte (PAD, rokersbeen) hang hoofsaaklik daarvan af of dit moontlik is om die snellerfaktore uit te skakel. Dit is die enigste manier om te voorkom dat die siekte verder vorder. Selfs 'n chirurgiese ingreep is geen waarborg vir 'n permanente klagevry nie, aangesien 'n opererende knelpunt weer kan sluit.
Mense wat perifere arteriesiekte (rookbeen) gehad het, word ook gereeld aangetas deur aterosklerose in ander dele van die liggaam, soos die hartvate of karotis. Daarom het hulle gewoonlik 'n aansienlik hoër risiko vir hartaanval of beroerte. Meer as 75 persent van diegene met roker se dood sterf aan 'n beroerte of hartaanval.
Diegene wat geraak word, het 'n groot invloed op die prognose
Die volledige en permanente onthouding van rook is die belangrikste maatstaf in die behandeling van PAOD (rokersbeen). As u nie alleen kan ophou rook nie, moet u professionele ondersteuning soek. 'N Aktiewe lewenstyl met 'n gevarieerde dieet en gereelde liggaamlike aktiwiteit het ook 'n prognosties gunstige uitwerking. Selfs 'n daaglikse stap van ongeveer 'n halfuur is genoeg. Uithouritsport soos swem, draf of fietsry word veral aanbeveel. Sorg dat u so laag as moontlik eet en wissel met 'n hoë groente-inhoud. Veral versadigde vette, soos skyfies, skyfies of beskuit, moet vermy word. As daar te veel gewig is Raucherbein gewig te verloor moet ook gesoek word.