Artikels – Page 2 – Liplekker
'n Reeks artikels oor kos sal nie volledig wees sonder om oor ons nasionale erfenis, potjiekos, te praat nie. Van die mense waarmee ek gepraat het voor ek hier kom sit het, het my op die vraag "Waar kom Potjie" vandaan geantwoord: van die Voortrekkers. Ek moet erken ek het ook nogal so gedink. Tot my verbasing is dit nie
Die ontstaan van die hutspot of potjie gaan sover terug as 1573. Op 15 Oktober 1573 het die Spanjaarde die Nederlandse stad Leiden beleër. Maar die Nederlanders was nie bekommerd gewees nie want hulle het genoeg kos in die stad gehad. Op 21 Maart 1574 los die Spanjaarde Leiden soos 'n warm patat. Die mense was verheug.
Maar ewe skielik op die 25ste Mei 1574 beleër die Spanjaarde weer Leiden. Dit is net hier waar die moeilikheid begin. Die mense het nog nie tyd gehad om kos bymekaar te maak nie en niemand kon in of uit die stad gaan nie. Die kos was maar skraps. Gelukkig het die mense begin om gemeenskapsetes te maak. Almal het maar stukkie kos aangedra van wat hulle gehad het. Al hierdie flentertjies en skraapsels is in een pot gegooi en gekook. So het hulle maar elke dag saam geëet,
Daar is verder min bekend oor die hutspot en hoe hy begin het om deur Europa te trek. Elke jaar word die hutspot gemaak op die dag wanneer die beleg van Leiden beëindig is. Die mense het duidelik nie net die hutspot bly maak op die vakansiedag nie. Van Nederland het die hutspot Belgie, Frankryk en Engeland toe gegaan.
Natuurlik op 6 April 1652 het Jan van Riebeeck so 'n paar hutspotte aan boord van sy skepe gehad. As mens daaraan dink is die potte net reg gewees om mee te kook in so 'n wilde ongerepte land. Maar dit is nie al manier wat die potte hier in die suiderpunt van Afrika geland het nie. Die ontdekkingsreisigers het die swart potte by hulle gehad om hulle kos in te maak. Op een of ander manier het hulle seker maar die potte geruil vir gunste en gawes by die plaaslike bevolking.
In Kaapstad in die vroeë jare het die pot behoorlik gekook. Eers het die mense net kos daarin gaargemaak. Verder het hulle agtergekom dat hulle die potjie ook as 'n oond gebruik en stukke vleis daarin gaarmaak, maar die einde was dit niet, want hulle het ook agtergekom dat mens ook brood in die pot kan bak. Maar met al die skepe met hulle vreemde speserye en geure het die potjie ook begin om meer geurig en smaaklik te raak.
Natuurlik was hierdie 3 in een pot 'n natuurlike keuse toe die Voortrekkers die lang pad moes aandurf noorde toe. Die voordeel van die potjies is dat jy nie vreeslik baie nodig het om hom aan die gang te kry nie. 'n Klein vuurtjie en 'n paar stukke hout en siedaar gaan die pot aan die kook. Die ander voordeel is ook dat as mens die potjie stadig kook kan taai vleis lekker sag word. 'n Ander voordeel ook vir die Voortrekkers is dat die aand as jy klaar geëet het, kan jy die volgende dag net jou potjie optel en aan die wa haak en daar gaan jy.
Hier in die Sewentigerjare het ons moderne wesens die potjie in al sy glorie laat herleef. Mense het begin agterkom dat as jy potjie maak dat daar ekstra paar uur lekker kuier mee gepaard gaan. Baie potjiekoskompetisies is gehou en daar is tot 'n potjiegilde in Pretoria.
Die potjie se grootte word bepaal deur die hoeveelheid water wat hy kan neem. 'n no 1 pot neem 2 Quarts water en 'n no 3 pot 8 Quarts water. 1 Quarts water is gelyk aan twee pinte water, en natuurlik is twee punte is baie naby aan 'n liter.
Deesdae is omtrent elke mens 'n potjie kenner. Elkeen het maar sy gunsteling manier en gereg wat hy as sy eie beskou. Miskien moet ons dankie aan die Spanjaarde se vir die beleg van Leiden. As dit nie vir daardie beleg was nie sou ons kultuur definitief armer gewees het.
Author adminPosted on Feb 11, 2015 Categories ArtikelsLeave a comment on Potjiekos
Author adminPosted on Feb 10, 2015 May 12, 2017 Categories ArtikelsLeave a comment on Pasta – geskiedenis
Dankie vir die instuur van die artikel Jan van Niekerk
SARIE ARTIKEL OOR BANTING
Dit voel asof almal die Banting-eetwyse volg, maar waarop is dié leefwyse gegrond, en hoe gaan dit ons liggame ná 30 jaar verander? Dieetkundige Mariza van BeterEet kyk in die kristalbal.
Lank, lank gelede – byna 200 000 jaar gelede – was die wêreld in 'n ystydperk, maar aan die suidelike punt van Afrika was daar 'n ander situasie …
Tim Noakes verwys na die mense wat in dié koue tyd in die Mosselbaai-omgewing gelewe het. Hulle was anders as die res van die wêreld, want hulle kon oorleef uit die omgewing – daar was 'n oorvloed see- en landdiere, asook 'n verskeidenheid plante, plantknolle en -bolle, blare en seeslaai wat hulle kon eet.
Dit blyk dat dié mense se brein in hierdie tyd drasties vergroot het, en dit as gevolg van die oorvloed vet en proteïene in hul dieet.
Hoe lyk dié mense se lewens?
Hul lewe bestaan uit kos soek: vis en seekos, jag van diere wat vrylik rondloop, grawe vir bolle en knolle, kinders grootmaak.
Hulle is fisiek baie besig en moet gereeld veg of vlug.
Hulle slaap wanneer dit donker is en word wakker as dit lig is.
Hulle eet alles rou.
Hulle is deel van groot families en saambly-kolonies – samesyn, ontspanning en bymekaarwees is deel van hul lewe.
Hulle word slimmer en kan uiteindelik met vuur na Europa migreer
Dít is die storie van die "Mosselbaai-mense" as ons prof. Curtis Marean se weergawe glo.
Die jaar 2014
Hoe lyk mense in 2014 se lewens?
Baie minder aktief, ons ry waar ons moet wees.
Ons lewe in warm huise en geboue
Ons eet verwerkte kos
Ons lewe dikwels geïsoleerd – jaag skool toe, jaag werk toe. Min tyd vir samesyn en ontspanning.
En wanneer ons die Banting-eetwyse volg, eet ons ekstra vet en vleis, en ongelukkig nie altyd genoeg groente nie. Ons skakel meer vrugte en sogenaamde stylselgroente uit. Gelukkig skakel ons "wit" kos (verwerkte en verfynde kosse soos meel, pasta, pizza, ontbytgraankos, suiker, kunsmatige versoeters) ook uit – dis goed!
Banting kan ook stywe derms veroorsaak – en hardlywigheid is maar net een newe-effek.
Negatiewe gevolge van Banting in jou liggaam
Nitrosamien wat jy kry van al die spek en gerookte/verwerkte vleis. Dít word verbind met kanker – veral dermkanker.
Heterosikliese amiene is gifstowwe wat vorm as vleis "brand" of bruin braai, soos met braaivleis.
Oormaat Omega 6-vet wat o.a. in diervette voorkom as diere nie gras en bossies geëet het nie, maar uit voerkrale kom. Dit verhoog inflammasie, asook jou risiko vir diabetes en kanker.
Preserveermiddels wat tydens massavoorbereiding in die vleis en spek gebruik word.
Antibiotika, veral in dierprodukte wat nie organies is nie.
Hormone kom voor in die vet van diere wat nie wild is nie.
Plaagdoders en gifstowwe van die slaai en veral blaargroentes as dit nie organies is nie.
Swaarmetale uit die vet van diere, want dis waar hulle dit "stoor", en ook groente – selfs soms in organiese blaargroentes …
Die jaar 2040 …
Ontmoet vir Jan en San wat in 2014 begin het met die Banting-eetwyse …
Jan sit en staar by die venster uit. Hy bly in 'n tehuis. Hy mis sy San vreeslik, maar onthou nie veel van haar laaste jare nie. Hy onthou nie eens van gister en vandag nie…
San is jare gelede al oorlede aan 'n beroerte ná al die pille in die wêreld nie haar depressie kon ophef nie. Sy was pragtig maer – het goed gewig verloor met Banting, maar kon dit nooit regkry om van haar "boepmagie" ontslae te raak nie.
Wat moes San anders doen? Sy moes baie meer vis en plantolies geëet het en MEER groente, maar ook minder vleis en genoeg, maar nie te veel nie, vet…
Wat moes Jan anders doen? Die toksiene in die omgewing en bymiddels in die VET van die VLEIS, ROOM, EIERS, KAAS en BOTTER waarvoor hy so lief was, het sy brein aangetas. Organiese kos was net te duur en dit was baie makliker om in 'n supermark vir sy kos te "jag" as om dit self voor te berei. Die supermark maak jou ook nie so moeg soos om agter 'n wildsbok aan te hardloop nie. Jan het in elk geval nooit van oefening gehou nie.
Hy vat-vat so aan die sakkie onder sy hemp wat nou sy "derm" is … chroniese hardlywigheid het hom ingehaal.
As jy baie vet en vleis wil eet, moet jy weet wat jy doen.
Author adminPosted on Jan 27, 2015 Categories Artikels, Resepte2 Comments on Banting
Wanneer dit by ongewone kosse kom sit ons nasie nie te ver van die tafel af nie. Hier dink ek maar net aan skaapkop eet, biltong en snaaks genoeg monkey gland sous. Die oorseese mense dink ons is barbaars om gedroogde vleis te eet. Hulle kan dit nie verstaan dat ons vleis ophang om droog te word en dan te eet nie. Daar is ook 'n persepsie dat ons monkey gland sous maak van ape se kliere. Maar wanneer hulle eers die delikatesses proe en eet dan is daar geen keer aan hulle nie.
Maar dit is nie net by ons wat ons ongewone kosse eet nie. Die Japanese is bekend en beroemd vir hulle Sushi. Ek hoor dat 'n goeie Sushi sjef 'n aantreklike salaris kan verdien. In een van die gewildste restaurante in Taiwan waar die mense tou staan elke aand om te eet, is die spesialiteit vis. Maar dit is nie snaaks nie. Sodra jy inkom in die restaurant is daar 'n groot vis tenk. Jou aandete swem so voor jou verby en jy kies die mooiste en lekkerste vis. Hulle vang dan jou vis vir jou. En net hier hardloop die papaja in die fan vas.
Die sjef gooi die vis net so heel in die warm water en kook hom. Die vis word dan net so netjies opgesny in soveel porsies as wat daar mense in die geselskap is. Hier moet julle net let op my woordkeuses, nie oopgesny en skoongemaak nie maar opgesny met die derms en al. Die stuk wat jy in jou bord kry moet jy net so opeet met die derms en al. Of dalk kry jy die kop met oë. Jig is al wat ek kan sê.
Franse en Italiaanse sjefs is lief om hane kamme te gebruik om hulle disse mee te versier. Die hane kamme is blykbaar heerlik maar so effe aan die taai kant. Die Aborigines van Australië is versot om suiker miere en gekapte gemarineerde kangeroe sterte te eet. In Oos Europese lande en veral Rusland is beer poot en beer steak 'n delikatesse.
In veral Sjina is Haai vin sop weer baie gesog. Daar hou hulle ook van om gedroogde voël neste te eet. In Sjina of Taiwan is daar ook honderd jaar oue eiers te koop. Dit word geëet op baie spesiale geleenthede, soos bv wanneer 'n groot sake transaksie afgehandel word.
Gebraaide sprinkane en mopanie wurms is weer konigskos in Afrika terwyl miere gedoop in sjokolade bo aan die gourmet lys is in Japan. In Europe is skilpad vleis weer gesog en in sekere dele van Amerika is krokodil vleis weer gesog. In Mexiko is bees balletjies gesog veral van die beeste wat gesneuwel het in stiergevegte. Die lekkerny word gebraai in botter en olyfolie en met verskillende souse bedien.
Gelukkig het ek nou die mees grillerigste peusel happies uitgelos. Maar as ek so na die snaaksste disse kyk sal ek maar by biltong en monkey gland sous hou. Die twee geregte waarvoor die res van die wêreld hulle neus optrek bly maar baie lekker en ek sal definitief nie my stukkie biltong ruil vir 'n bees balletjie nie.
Author adminPosted on Dec 9, 2014 Jan 20, 2015 Categories ArtikelsLeave a comment on Ongewone Kosse
Kaiings op warm tuisgebakte brood. Koningsmaal. Wie maak nog kaiings? Vir die wat nie weet hoe nie…..
Neem harde skaap, bees of varkvet. Sny die vet in blokkies. Verhit nou die vet in 'n pot met 'n klein bietjie water tot die vet gesmelt is. Braai nou tot die vet vloeibaar is. Die kaiings sal self vorm. Skep die kaiings uit die vet uit, laat afkoel en maal fyn.
Smeer dik op warm tuisgebakte brood.
Author adminPosted on Dec 8, 2014 Jan 20, 2015 Categories ArtikelsLeave a comment on Nostalgiese Ete
Author adminPosted on Dec 7, 2014 Aug 2, 2018 Categories Artikels2 Comments on Nog Kos stories
Nog Kombuis wenke
Baie dankie aan almal wat hulle kombuis geheime met my deel. Hier volg nog so 'n paar geheime wat julle gerus kan beproef.
'n Maklike manier on kiwis te skil is, sny die kiwi in die helfte en gebruik 'n teelepel om die vrug uit te skep. Siedaar en jy het 'n perfekte geskilde kiwi.
Hoop hierdie wenke kan u verblyf in die kombuis 'n meer aangename een maak.
Author adminPosted on Dec 4, 2014 Jan 20, 2015 Categories ArtikelsLeave a comment on Nog Kombuis wenke
Author adminPosted on Dec 3, 2014 Jan 20, 2015 Categories ArtikelsLeave a comment on Smaak Verskil
Author adminPosted on Dec 1, 2014 Jan 20, 2015 Categories ArtikelsLeave a comment on Moet nie verniet spoke opjaag nie
Wie ken nie daardie smelt in die mond wit en pienk sagte lekkergoed nie ? Almal sal seker nie daarvan hou nie maar dit is een van die tydlose treffers. So nou en dan kom daar 'n variasie marshmallows uit met vrugte geure. Of hulle maak sulke gedraaide marshmallows. Maar die toets van die tyd is maar die beste beoordelaar van smake, en natuurlik seëvier die wit en pienk marshmallows nog altyd. Die heerlikste slaai (of dalk is dit nagereg) wat ek nog geëet het is Marshmallowslaai.
In die 1800's het dokters die sap van die marsh mallow plant se wortels geneem en die sap onttrek. Hulle het dan die sap gekook saam met eier witte en suiker. Hulle het dan die konkoksie geklits totdat dit 'n skuimerig meringue gevorm het. Die mengsel het dan verhard. Hierdie mengsels is dan vir kinders gegee om te eet as hulle kele seer was. Maar dit was nie al waarvoor die konkoksie gebruik was nie. Dit het ook gehelp om hoes buie te onderdruk, die immuun stelsel te versterk en ook om wonde gesond te maak.
Dit is nie net in die 1800's wat die sap van die Marsh Mallow plant se sap gebruik is nie. Die eerste gebruik en die maak van marshmallows dateer terug na die ou antieke Egipte toe. Daar het hulle heuning lekkergoed verdik met die sap van die marsh mallow plant. Ek het, toe ek begin navorsing doen het oor marshmallows, lang tand begin byt aan die plant storie. Ek kon nie glo dat daar so plant was nie. Maar hier is die bewys. Dit is hoe 'n marsh mallow plant lyk.
In die laat 1800's het die mense egter begin om gelatien te gebruik in plaas van die marsh mallow se sap. Toe hulle dit begin doen het was dit ook die einde van die helende eienskappe van marshmallows gewees. In 1948 het Alex Doumak uitgevind dat mens marshmallow mengsel in pype kan sit en dan in ewe lang stukke kan sny. Dit het die produksie van versnel.
300 g Malvalekkers.
Sny malvalekkers in kwarte.
So tong in die kies wil ek nou die volgende vraag vra : Wie na hierdie artikel sê dat lekkers nie goed is vir 'n mens nie? Geniet julle marshmallows terdeë.