Net 1 toilet in enigste 24 uur-kliniek in Noordwes-nedersettingDie enigste werkende toilet in dié kliniek. Foto: ANA. Daar is slegs een werkende toilet in die enigste 24 uur per dag kliniek in Ikageng, ŉ nedersetting net buite Potchefstroom – die Boiki Tlhapi-kliniek. Rioolstortings en pypblokkasies by dié kliniek, wat gemiddeld 150 pasiënte per dag behandel, het veroorsaak dat daar net een toilet is wat deur die personeel en pasiënte gebruik kan word. Layla Mokoea, ŉ gesondheidswerker by die kliniek, het gesê die rioolstortings beïnvloed die kliniek al vir byna twee maande. Volgens haar is dit ŉ gesondheidsgevaar so reg langs die kliniek. “Ons kan nie ŉ gesonde fasiliteit wees reg langs so ŉ gevaar nie. Die reuk is ondraaglik en ons as die werkers moet elke dag hier wees. Dit is ook baie sleg vir die pasiënte wat in die lang rye moet sit met hierdie reuk in die lug,” het Mokoena gesê. Die kliniek se probleme stop egter nie hier nie, aangesien daar ook ŉ vullisstortingsterrein naby die kliniek is. Ikageng het tans vier klinieke waarvan al vier langs stortingsterreine geleë is. Volgens Mokoena skep die stortingsterrein langs Boiki Tlhapi ŉ rotprobleem vir die kliniek. “Die stortingsterrein-probleem gaan nou al vir meer as tien jaar aan. Ons kliniek het ŉ kraamafdeling en ons is nou al bang die rotte rig fisiek skade aan ons pasgebore babas aan.” Willie Maphosa, kommunikasiebestuurder van die plaaslike JB Marks-munisipaliteit, het gesê die munisipaliteit werk hard daaraan om klaar te speel met die rioolstortings en onwettige stortings. Volgens hom is finansiële beperkings, verouderde infrastruktuur en sabotasie deur die gemeenskap die rede vir die rioolstortings en -oorstromings in Ikageng. “Ons huidige rioolinfrastruktuur is baie oud; dit is al in die vyftigs en sestigs geïnstalleer en nou gebruik ons verskillende pype. Wanneer ŉ ou pyp bars, het ons gevolglik nie meer die korrekte pype vir die herstel beskikbaar nie. Ons moet ál die infrastruktuur oor die Potchefstroom-omgewing heen met ŉ nuwe stelsel vervang,” het Maphosa gesê. Vir dit om plaas te vind moet al die mense verskuif word aangesien die pype ondergronds loop. “Ons het nie daardie tipe geld nie en dit sal ŉ probleem skep om mense te skuif. In sommige gevalle tref ons tegnici voorwerpe soos klippe, metaal en plastiek aan – ons vermoed dis sabotasie.” Volgens Maphosa sal die munisipaliteit op ŉ wetlike wyse afreken met mense wat hul gemors in oop omgewings stort. “Teen volgende jaar sal ons ŉ span hê wat met onwettige stortings afreken. Die munisipaliteit sal ook ŉ hof skep wat spesifiek met sulke kwessies afreken en mense sal vervolg word.”