Hoofstuk 8: Groei, vooruitskouing, terugskouing 1981–1987
Die Fakulteit ken die Nico Prinslooprys toe aan C.F. van Heerden, bekragtig die proefskrif uitslag van G.C. Velthuysen en die doktorale eksamenuitslae van N.H. Buitenweg en T.F.J. Dreyer (Magaliesburg). Toestemming is verleen dat T.F. Joubert en P.B. Viljoen vir BA Hons in Semitiese Tale inskryf en M.J. Riekert en G.M.J. van Wyk vir BA Hons in Wysbegeerte. Die volgende onderwerpe vir proefsksrifte is goedgekeur: G.N. Bloem (gewysig) 'n Beoordeling met die oog op 'n waardebepaling van die geskiedenis van die prediking vir die homiletiek en P.M. Venter Spreukgoed-wysheid: lewe as kernstruktuur van die poëtiese komposisies in Spreuke 1–9.
Die Fakulteit wens doktor J.J. Engelbrecht geluk met die verwerwing van die DTh graad by Unisa in Mei 1981. J.P. Oberholzer, G.M.M. Pelser en P.J. van der Merwe is genomineer as plaasvervangende dekaan. Die doktorale eksamenuitslae van R.M. Naude en I.W.C. van Wyk is bekragtig, Gelyktydige inskrywing is goedgekeur vir W.A. Dreyer vir BA Hons in Wysbegeerte en M.J. Riekert vir BA Hons in Grieks en Hebreeus. Die onderwerpe vir proefskrifte is soos volg goedgekeur: P.M. Venter (gewysig) Spreuke, wysheid en lewe in Spreuke 1–9 en T.F.J. Dreyer Vrymesselary as groep in, naas en teenoor die kerk.
26–27 November 1981
Kennis is geneem van professor Pont se verslag oor sy bywoning van die Internasionale Kongres vir Calvynnavorsing in Genève op 06–09 September 1982.
Polities, militêr, ekonomies bedreig, maatskaplik in 'n toestand van ontworteling, moreel sonder duidelike norme, godsdienstig in 'n toenemende ongebalanseerdheid en neurose, vertoon die Suid-Afrikaanse toneel 'n beeld van toenemende ontreddering en swakheid. [...] Die evangelie beloof aan geen mens politieke mag nie, dit gee geen mens aanspraak op die besittings van ander nie. [...] Die evangelie sê vir ons dat as ons met God versoen is, ons ruimte wíl maak vir ander, aan hulle wil gee wat ons vir onsself gun [...] daar is werk om te doen: die werk van die kerk – die bediening van die versoening, wat niks anders is as die verkondiging dat Jesus Christus Heer en Verlosser is. [...] Die Heer van die kerk wat self alles gee, sê vir ons: Gee julle vir hulle [...].
Andries Gideon van Aarde is gebore in Pretoria op 25 April 1951 as tweede jongste seun van J.C. van Aarde en M.C. Barnard. Hy matrikuleer aan die Hoërskool Wonderboom in 1968. Hy voltooi die BA-graad aan die Universiteit van Pretoria met Grieks en Semitiese Tale as hoofvakke in 1971 en BD in 1974. Hy word georden in die Gemeente Roodepoort op 11 Januarie 1975 en word in 1976 studentepredikant in Fonteinedal. In 1977 behaal hy 'n gekombineerde honneursgraad in Grieks en Semitiese Tale en in 1978 die MA graad met lof in Semitiese Tale. Gedurende 1979–1980 was hy tydelik-deeltydse dosent in Grieks en in 1979 hulpdosent in Nuwe Testamentiese Wetenskap. In 1980 word hy benoem as voltydse senior lektor in Ou Testamentiese Wetenskap met opdrag Bybelkunde. In 1983 promoveer hy onder leiding van professor G.M.M. Pelser en professor W.S. Vorster met die proefskrif God met ons: Dié Teologiese Perspektief van die Matteus-Evangelie.
Pieter Michiel Venter is gebore te Middelburg, Transvaal op 14 Februarie 1947 as seun van Pieter Michiel Venter en Gertruida Jacoba Snyman. Hy gaan skool in die Middelburgse Laer- en Hoërskool en matrikuleer aan die Hoërskool Wolmaransstad in die eersteklas in 1964. In 1967 behaal hy die BA-graad aan die Universiteit van Pretoria met hoofvakke Afrikaans en Hebreeus, in 1969 BA Hons in Semitiese Tale en in 1971 BD met lof. Hy ontvang in hierdie jaar die Nico Prinslooprys vir Ou Testamentiese Studie. Hy tree in die huwelik met Izelle Engelbrecht, dogter van professor B.J. Engelbrecht. Hy is georden op 28 Januarie 1972 en bedien agtereenvolgens die gemeentes Sasolburg-Suid, Witbank-Suid, Durban, Roodepoort en Zwartkop. In 1981 promoveer hy met 'n proefskrif Spreuke, Wysheid en Lewe in Spreuke 1–9 onder leiding van professore J.P. Oberholzer en W.C. van Wyk. Hy word in 1978 tydelik-deeltydse dosent in die Departement Ou Testamentiese Wetenskap en in 1980 dosent in die Hervormde Teologiese Opleiding aan die Universiteit van die Noorde.
24–25 November 1983
Die Fakulteit verwelkom professor A.G. van Aarde as mede-professor in Nuwe Testamentiese Wetenskap, professor T.F.J. Dreyer as hoof van Praktiese Teologie en professor P.M. Venter as mede-professor in Ou Testamentiese Wetenskap. Professore B.J. Engelbrecht, J.P. Oberholzer, A.D. Pont en G.M.M. Pelser word in volgorde genomineer vir die dekaanskap. Die doktorale eksamenuitslae van E. Engelbrecht en P.J. van Staden word bekragtig. Proefskrifonderwerpe word soos volg goedgekeur: L.C. Bezuidenhout Die aard en funksie van logiese strukture in die boek Job, J. Coetzee (gewysig) Krisispastoraat met die oog op geloofsgroei en diakonale ondersteuning, A.A. da Silva Die hantering van geskiedenistradisies en – motrewe in die oordeels- en heilsprediking van Jeremia, G.J.C. Schoeman Die lewe en werk van dominee C.W. du Toit, J.M.G. Storm (gewysig) Die Voortrekkerkerk—'n Histories-kerkregtelike studie van die Nederduitsch Hervormde Kerk 1836-1853, J.A. van Biljon Die siekepastoraat as kerklike bediening in hospitaal-konteks, J.C. van der Merwe Die verhouding kennis, geloof en kategese, H.T. van Deventer Die Nederduitsch Hervormde Kerk se betrokkenheid by onderwys en opvoeding in die R.S.A, P.J. van Staden Die vertellersperspektief van die Johannesevangelie, I.W.C. van Wyk Die neuere Diskussion über die Theodizeefrage,. Ihre Bedeutung und Relevanz für die Theologie und Kirchenpolitik, Eine wissenschafts-theoretische Untersuchung. Die vakkeuses van W.A. Dreyer en P. van Staden vir DD is ook goedgekeur.
Die Dosentevergadering beveel aan dat mede-professore benoem word in Praktiese Teologie en Dogmatiek, keur goed dat die Oriënteringskursus vir BD studente op 11–13 Februarie 1986 gehou word, bespreek die moontlikheid van 'n koppeling met Kital, gee opdrag dat 'n kursus vir voortgesette onderrig in 1986 gereël word en besluit oor die verspreiding van skripsies tussen die dosente.
14–16 Februarie 1986
In die openingsrede na aanleiding van 1 Petrus 2:1–17 is onder andere gesê:
'n Nuutgetekende kerkwapen is ontvang en aan die skriba oorhandig vir veilige bewaring. Besluit is ook dat die saal in die Dirk van der Hoffgebou voortaan bekend sal staan as die Goddefroysaal. [Die Gedenkalbum 1886–1986 van die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika in Woord en Beeld, gedruk deur N.H.W. Pers en uitgegee deur die feeskomitee, is 'n pragwerk, ryklik versier met foto's en met teks oor die verlede en die hede van die kerk. In die voorwoord het die voorsitter van die Algemene Kerkvergadering onder andere geskryf: 'n Album soos hierdie is in sekere sin 'n selfbekendstelling. Die opstellers, wat lede en ampsdraers van die kerk is, gee in die album hulle gedagtes weer oor wie die Nederduitsch Hervormde Kerk is en waar hy vandaan kom. ...Die interpretasie van die gang en voorkoms van die kerk is saak van kritiese solidariteit, van geloof-in-gehoorsaamheid.]
J.P. Oberholzer is verkies as voorsitter, J.C. de Lange as skriba, D.J.C. van Wyk as vise-voorsitter (dominee C.L. van den Berg het versoek om nie weer verkies te word nie) en G.C. Velthuysen as vise-skriba. As predikantlede van die Kommissie is verkies professore A.D. Pont en T.F.J. Dreyer. Die vergadering het besluit dat die skriba voltyds moet dien en dat die Kommissie die pos moet omskryf. Uit statistiek van lidmategetalle oor die jare 1965–1985 het dit geblyk dat die kerk hom ernstig moet bekommer oor dalende getalle. Die draaipunt was 1983. Die 130 981 belydende lidmate in 1985 is bedien deur 261 predikante in gemeentes. Daarnaas was daar 18 predikante met besondere opdrag, 16 teologiese dosente, 26 dienspligkapelane, 9 deeltydse predikante en 6 predikante met studieverlof. Die vergadering het kennis geneem van die predikanteposisie en van die mededeling dat dit onwaarskynlik lyk dat voldoende standplase beskikbaar sal kom om aan al die studente wat vanaf 1987 afstudeer, standplase te voorsien. Daar is besluit om die versoek te herhaal dat gemeentes met meer as 700 belydende lidmate tweede standplase vorm en dat minder gebruik gemaak moet word van pastorale hulp of deeltydse dienswerk. Hierdie vergadering het indringend debat gevoer oor art III van die Kerkwet. Die publikasie Artikel III van die Kerkwet: 'n Verantwoording voorberei onder leiding van doktor D.J.C. van Wyk, het gedien as studiemateriaal. Bespreking het plaasgevind agter geslote deure van die middag van 13 Mei tot die middag van 14 Mei. Besluit is om die artikel onveranderd te laat en die hele aangeleentheid vir verdere studie na die Kommissie te verwys met die oog op onder andere 'n herformulering van die motivering aan die einde van die artikel. Teenstemme teen hierdie besluit is soos volg aangeteken:
1. Die woorde 'blanke persone' funksioneer as 'n simbool. Daarmee word 'n ideologiese begrip in die kerk van Jesus Christus ingedra – na ons mening onbybels.
Die kerkraad is van oordeel dat hy nie anderskleuriges by sy eredienste–spesiaal, uitsonderlik of gewoon–wil toelaat nie. Juis wil die kerkraad met hierdie reëling van hom orde, vrede en rus in die gemeente bewerkstellig–deur orde, vrede en rus ten opsigte van hierdie saak sal hy hom voor God verantwoord. Die kerkraad kan tog nie toelaat dat sy eie gelowige lidmate deur negering van die kom en gaan van anderskleuriges gekrenk en uitmekaargejaag word nie. So sal die Koninkryk van God nooit gedien word nie.
Johannes Hendrik Koekemoer is gebore op 27 Augustus 1935 te Losberg. Sy ouers was Johannes Hendrik Koekemoer en Johanna Alida van der Walt. Hy besoek die laerskool Generaal Pienaar Skoolplaas en matrikuleer aan die Hoër Volkskool Potchefstroom in 1953, voltooi die BA, BD studie in 1959, word georden op 23 Januarie 1960 en bedien agtereenvolgens die gemeentes Turffontein, Bethal, Zuurfontein en Pretoria-Suid. Hy word in 1978 aangestel as direkteur van Kital en word in 1984 bevorder tot senior direkteur. In hierdie tyd tree hy op as pastorale hulp in Philadelphia en Boksburg. Hy promoveer in 1972 met die proefskrif Die Christologie van die Nuwe Teologie – 'n interpretasieprobleem onder leiding van professor B.J. Engelbrecht. In dieselfde jaar neem hy tydens die verlof van professor B.J. Engelbrecht die lesings in Dogmatiek waar, in 1973 is hy tydelik-deeltydse dosent in Bybelkunde, en van 1978 af tydelik-deeltydse dosent in Dogmatiek en Ensiklopedie van die Teologie. Hy woon in die jare 1979–1984 'n hele aantal ekumeniese konferensies namens die Kerk by. Teen die tyd van sy aanstelling as professor het hy reeds talle publikasies gelewer.
Die Fakulteit verwelkom professore J.H. Koekemoer en G.C. Velthuysen. Waardering word uitgespreek teenoor professor B.J. Engelbrecht vir 17 jaar diens as dekaan. Die Nico Prinslooprys is toegeken aan P.J.W. Schutte. Die instelling van 'n MDiv graad word goedgekeur. Besluit is om te hou by die Harvard-sisteem van verwysing. As dekaan is in volgorde genomineer J.P. Oberholzer, G.M.M. Pelser en P.J. van der Merwe. Die volgende proefskrifonderwerpe is goedgekeur: E. Engelbrecht The pattern of religion in the Black Theology of James Cone, H.J. Botes Dominee L.E. Brandt – sy lewe en werk, L.C. Bezuidenhout (gewysig) Struktuur en strekking van die boek Job, E.H. Dannhauser Die evaluasie van verskillende onderrigmetodes en kommunikasietegnieke vir die oordra van die Bybelse boodskap met die oog op 'n sinvolle kerklike praktyk, M.A. Bothma Die Kerk : Pluraliteit in die eenheid.
26–27 Maart 1987
Die Kommissie het ook kennis geneem van 'n uitvoerige verslag van proffessore G.M.M. Pelser en A.G. van Aarde na hulle bywoning van die 49ste Algemene Vergadering van die Catholic Biblical Association of America op 06–09 Augustus 1986 by Georgetown Universiteit, Washington D.C. en van die 41ste Algemene Vergadering van die Studiorum Novi Testamenti Societas op 11–15 Augustus by Emory Universiteit, Atlanta, Georgia.
Jaargang 43, aflewering 01–02, Maart/Junie 1987 van Hervormde Teologiese Studies is gewy aan professor C.H. Rautenbach ter herdenking van sy vyf en tagtigste geboortedag op 6 Maart. In 'n inleidende woord skryf B.J. Engelbrecht:
Die skrywer was aanvanklik vir byna 25 jaar (2 Augustus 1923 tot 9 April 1948 om 12:35 nm) hoogleraar (eers lektor, daarna professor). Deur onderlinge reëling was die Etiek plus die Logika saam met die Metodologie en Kennisleer, sy hooftaak. Vir tien jaar (1938–1948) was daaraan as leeropdrag in die fakultiet Opvoedkunde toegevoeg: die Opvoedkundige Etiek of Etiese Opvoedingsleer (wetensvakke van die sedelike opvoeding met geïmpliseerde Lewensleer). Vanaf 1939 was hy vir 'n jaar of ses in 'n teologiese fakulteitsafdeling dosent in die Christelike Etiek of beter Christelike Lewensleer. Periodiek (1924–1949 en 1940–1941) het onderrig in die Sielkunde bygekom en in die jare 1943–1949 is Didaktiek van Godsdiensonderrig vir onderwyssstudente behartig. Daar was elders newegeskikte werkies by onderwysopleiding asmede eksaminering.
Die derde tydperk [van sy ampslewe] het begin met sy aftrede as rektor toe hy met nuwe belangstelling vir die kerk beskikbaar geword het. Hy het hom opgeskerp in die teologie en praktyk van die kerk en 'n dinamiese rol gespeel in die paar sittings van die Algemene Kerkvergadering wat hy nog kon bywoon. As lid van die Kuratorium 1974–1986 en die Raad vir Opvoeding en Onderwys 1970–1986 lewer hy weer groot bydraes tot die kerklike denke. Sy onafhanklike denke het hom begelei en hy het sy gedugtheid behou, maar sy solidariteit met kerk en volk het voorop bly staan. Vir my en vir ander was die persoonlike gesprekke met hom en die aanhoor en aanskoue van sy deelname in debatte 'n deelname in ryke geestesgoed.
By sy begrafnis het J.P. Oberholzer ook 'n oorsig gegee van Rautenbach se kerklike betrokkenheid voordat hy rektor geword het. Hy was 'n stigterslid van die Nederduitsch Hervormde Sendinggenootskap, lid van die Kuratorium vir Teologiese Opleiding 1928–1934, lid van die Kommissie vir die Proponentseksamen 1928–1934, sekunduslid van die Moderamen 1930–1934, lid van die Kommissie vir die Jeug 1934–1937, lid van die Kommissie vir Armblankes en Diakonale Armversorging 1934–1940, lid van die Finansiële Kommissie 1937–948, lid van die Kommissie vir Opvoeding en Onderwys 1938–1948, (en weer 1951–1954), lid van die Kuratorium vir die Predikante Pensioen Weduwee en Wese Fonds 1940–1948.
Die Kommissie van die Algemene Kerkvergadering neem kennis van 'n artikel van die hand van dominee J.H. Breytenbach getitel 'Kerk en Wêreld 2000 – 'n kritiese blik.' In dié artikel word sterk uitsprake gemaak en terme soos neo-Marxisme, skeeftrekking van die kerk se belydenis, taal wat vreemd is aan die kerk, liberale denke, uiters eensydige blik op die toekoms, 'n stuk kibernetiek, humanisme, ens gebruik. Die slotparagraaf lui:
Die ware feite lê egter anders: Indien die wil en die moed tot optrede daar is, kan die witman hom in Suid-Afrika met die hulp van God téén al die 'feite' in handhaaf. Daar is geen rede waarom hy moet kapituleer in groter gelykheid, gemeenskaplikheid en vennootskaplikheid nie – behalwe as hy die eise wat aan hom gestel word nie tegemoet tree met durf, 'n sterk wil, sy gesonde verstand en veral geloof nie.