PressReader - Weg!: 2018-10-01 - Met my eie oë
OP SOEK NA ’N ‘PICATHARTES’ IN DIE KAMEROEN
Weg! - 2018-10-01 - Inhoud - WOORDE EN FO­TO’S KEVIN RAVNO
Al ooit van ’n picathartes ge­hoor? Dis een van die ont­wy­kend­ste A­fri­ka-vo­ëls om op jou lys af te merk. Daar is min be­kend oor dié be­dreig­de vo­ël wat net in die re­ën­wou­de van Wes- en Sen­traal­A­fri­ka voor­kom. (’n Mens spreek dit uit pie­ka-thaar-ties en hy word ook soms ’n rots­vo­ël ge­noem om­dat hy mod­der­nes­te op rots­wan­de in die wou­de bou). Daar is net twee spe­sies in die Pi­ca­thar­ti­dae- fa­mi­lie: die wit­nek- en grys­nek- picathartes.
’n Mens kan die grys­nek- picathartes in die Kor­up­na­si­o­na­le park in die Kameroen te sie­ne kry. Ek was on­langs daar op va­kan­sie om dié vo­ël en ’n he­le rits an­der on­ge­loof­li­ke spe­sies wat ek nog net in do­ku­men­tê­re na­tuur­films ge­sien het te gaan soek.
Die Kameroen het ’n wye ver­skei­den­heid ha­bi­tat­te en daar is nie so­veel mens­ge­maak­te druk op die om­ge­wing soos in buur­lan­de soos Ni­ge­rië en die Kon­go nie. Hier is am­per so­veel vo­ël­spe­sies soos in die he­le Sui­der-A­fri­ka te­sa­me! Voeg hier­by ber­ge, oer­wou­de en woes­tyn­ag­ti­ge ge­bie­de en jy het ’n droom­be­stem­ming vir e­nig­ie­mand wat be­tot­teld is met vo­ëls.
My reis was ’n wil­de drie we­ke lan­ge tog. Ek het min van die Kameroen ge­weet voor­dat ek soon­toe ge­vlieg het. Die a­von­tuur daar­van om per mo­tor­fiets
en met o­pen­ba­re ver­voer te reis was am­per net so op­win­dend soos die soek­tog na die picathartes!
Ek het in die stad Dou­a­la ge­land en met twee bus­se en ’n oor­nag­trein ge­reis na die Wa­za- na­si­o­na­le park in die Sa­hel-woes­tyn in die ver­re noor­de van die land.
In die park het ek spe­sies soos die swa­el­stert­blou­valk (“s­cis­sor-tailed ki­te”) , swart­kop­ma­hem (“black-cro­w­ned cra­ne”) , vos­valk (“fox kes­trel”) en rooi­pens­sand­pa­trys (“ches­t­nut-bel­lied sand­grou­se”) ge­sien. Dit was har­de werk: Par­ty dae was dit tot 50 °C!
Hier­na is ek na die af­ge­leë vul­ka­nie­se land­skap rondom Rum­si­ki op die grens met Ni­ge­rië. Hier kon ek die Kameroen se plat­te­land­se dor­pies en die lan­de­li­ke le­we eer­ste­hands er­vaar. Van hier af het ek suid ge­skuif na die hoog­land­wou­de van N­ga­oun­déré, waar heel­wat mi­om­bo­bos­veld-spe­sies soos die “pi­a­pi­ac” (’n soort kraai), wit­kuif­loe­rie (“whi­te-crested tu­ra­co”), Dy­bow­ski se kol­pen­sie (“Dy­bow­ski’s twinspot”), wit­band­spreeu (“whi­te-col­la­red star­ling”), Ba­men­da-klein­jan­tjie en bruin­bors­kie­wiet (“bro­wn­ches­ted lap­wing”) voor­kom.
Toe stel ek my vi­sier op Berg Kameroen. Ek het ’n oor­nag­trein van N­ga­oun­déré tot Ya­oun­dé ge­neem, maar die trein het twee­uur die og­gend ge­breek en ek moes ’n mo­tor­fiets kry om my reis voort te sit. Ek het uit­ein­de­lik by die dorp Bu­ea aan die voet van die berg aan­ge­kom – net be­tyds om la­ter daar­die dag my klim na die 4 000 m-berg­spits te be­gin! Daar is ver­skil­len­de oor­nag­hut­te op pad boon­toe . Heel­wat vo­ël­spe­sies kom net op die berg voor, soos die Berg Kameroen-spei­rops (“Mount Ca­me­roon
spei­rops”, Berg Kameroen-fi­sant (“Mount Ca­me­roon spur­fo­wl”) en die berg­saag­vlerk­swa­el (“mountain saw­wing”), en jy kan ook an­der won­der­li­ke vo­ëls soos die Ka­me­roen­se bos­duif (“Ca­me­roon o­li­ve pi­ge­on”) en bleek­bor­sni­gri­ta (“pa­le-fron­ted ni­gri­ta”) sien.
On­der ge­kom het ek weer ’n vin­ni­ge draai by die Ba­kos­si­berg gaan maak, so­wat 160 km noord van Berg Kameroen. Drie van ons het op een mo­tor­fiets ge­ry (na­tuur­lik son­der val­helms): ek en al my toerusting, ’n plaas­li­ke gids en die be­stuur­der. Ons het vir ’n dor­pie op die rand van ’n af­ge­leë wil­der­nis­ge­bied ge­mik – ’n ge­bied waar be­soe­kers so skaars soos hoen­der­tan­de is.
Ná ’n re­ën­deur­drenk­te reis het ons uit­ein­de­lik by die dor­pie uit­ge­kom. Hier het die hoof­man ’n spe­si­a­le tra­di­si­o­ne­le se­re­mo­nie net vir my ge­hou. Die mees­te van die dor­pie se men­se was daar om die ge­beur­te­nis te aan­skou. Nie lank hier­na nie het ek een van A­fri­ka se skaars­ste vo­ël­spe­sies ge­sien: die Berg Ku­pe-bos­laks­man (“Mount Ku­pe bushshri­ke”). Daar is net ’n ge­skat­te 20 van dié vo­ëls in die na­tuur oor.
Van die Ba­kos­si­berg af het ek te­rug­ge­draai na die grens met Ni­ge­rië en die dor­pie Mun­dem­ba, waar die Kor­up- na­si­o­na­le park se hoof­kan­toor ge­leë is. Dis waar ek die picathartes wou sien. Die 150 km lan­ge reis soon­toe het 14 uur ge­duur en daar was ver­skeie plek­ke waar ons die mo­tor­fiets moes dra om deur mod­der­de­le te kom – en dít was die droë sei­soen! Die mo­tor­fiets het ook half­pad ge­breek en moes toe eers ver­sien word, maar dit was al­les deel van die a­von­tuur.
Die vol­gen­de dag is ek saam met ’n gids die park in.
Ons het in die dig­te oer­woud ver­dwyn, met hon­der­de on­be­ken­de roep­ge­lui­de o­ral om ons. Ons kon eg­ter min van die vo­ëls by wie dié ge­lui­de pas te sie­ne kry om­dat die woud ui­ters dig is. Ná baie ure het ons by ’n klein o­pe­ning met ’n paar len­de­lam hut­te ge­kom – ons ba­sis vir die vol­gen­de paar dae. Daar was geen stor­te nie, net ’n hel­der stroom­pie wat na­by ver­by­loop.
Ons het die vol­gen­de dag ver­der woud-in ge­stap. Laat daar­die mid­dag het ons by ’n hoop rots­blok­ke on­der die bla­re­dak ge­kom. Die gids was vol hoop en het ge­sê ons moet on­der ’n oor­han­grots weg­kruip. Ons het ’n paar mi­nu­te ge­wag tot ons uit­ein­de­lik die ge­rit­sel ge­hoor het van iets wat deur die bla­re op die woud­vloer be­weeg. Ek het koud ge­word en be­gin be­we van af­wag­ting. Uit­ein­de­lik het hy uit­ge­spring tot op die rots voor my – ’n grys­nek- picathartes!
Dit het ge­voel soos ’n oom­blik uit Ju­ras­sic Park, want daar is be­slis iets pre­his­to­ries aan hier­die vo­ël. (We­ten­skap­li­kes dink sy “stam­boom” strek tot so ver as 44 mil­joen jaar ge­le­de.)
My han­de het ge­be­we, maar ek het ’n vin­ni­ge fo­to ge­neem . Die vo­ël het om­ge­draai om te sien wie sy ge­bied be­tree. Hy het ’n kat­ag­ti­ge sis­ge­luid ge­maak (hul­le het, so­ver be­kend, nie ’n roep­ge­luid nie) en tot in die boom agter hom ge­spring.
Uit die boom het hy toe ge­hop op wat lyk soos ’n soort be­ker ge­maak van mod­der wat aan die wand van een van die rot­se ge­plak was – sy nes. Die gids het be­sluit ons moet pad­gee en die picathartes los om reg te maak vir die nag.
Dan­kie picathartes, die reis was fan­tas­ties.
Kevin Ravno “Ek het op ho­ër­skool be­gin vo­ël­skyk op my eer­ste reis na die Kur­ger­wild­tuin saam met my ge­sin. Ons het by P­re­to­ri­us­kop aan­ge­kom na­dat ’n veld­brand on­langs die om­ge­wing ver­woes het. Met geen soog­die­re in sig nie het ons maar vo­ëls ge­soek. Se­dert­dien is ek ver­sot daar­op.“Ek werk as ’n IT-spe­si­a­lis met ’n fo­kus op die om­ge­wing en vo­ëls. Ek het al ver­skeie apps en web­tuis­tes ont­werp wat met vo­ëls te doen het, soos die Ra­re Bi­rd A­lert Sout­hern A­fri­caapp (saam met T­re­vor Har­da­ker) en Bi­rds of Mau­ri­ti­us-app (saam met Rock­jum­per Tours en A­fri­can Bi­rd Club).“Ek was tot dus­ver ge­luk­kig om al wyd in A­fri­ka te kon reis. Om ver­skil­len­de vo­ël­spe­sies te soek is ’n lek­ker ma­nier om jou op af­ge­leë wil­der­nis­plek­ke te kry waar jy an­der­sins nooit sou kom nie.”