DA moet voorberei vir meer as net skaduregeringDie DA se nasionale kongres vind hierdie naweek in Gauteng plaas en is ‘n bepalende gebeurtenis in aanloop tot volgende jaar se verkiesing. (Foto: DA/Twitter) ŉ “Belangrike maar moeilike” federale kongres lê hierdie naweek vir die DA voor, met nie net eksterne nie, maar ook interne druk om aan uiteenlopende verwagtings te voldoen. Sowat 2 000 DA-afgevaardigdes trek Saterdag en Sondag in Midrand saam vir die amptelike opposisie se federale konferensie onder die tema “ŉ Sterk DA om ŉ beter toekoms te bou”. Kenners meen die DA moet die kongres veral gebruik om voor te berei vir die moontlikheid dat hy kan regeer, al is dit binne ŉ koalisieregering, met ŉ werklike moontlikheid dat die ANC sy mag in die volgende verkiesing kan verloor. Die afgevaardigdes stem Sondagoggend vir partyleiers, met ŉ aankondiging oor die uitslae wat omstreeks 12:00 verwag kan word, sê Werner Horn, kongreswoordvoerder van die DA. Wat betref die verkiesing van ŉ partyleier, word daar nie juis groot opskuddings verwag nie. Die politieke ontleder Roland Henwood sê sy verwagting is dat John Steenhuisen weer tot leier verkies gaan word. “Hy het ŉ bewese rekord in die party, hoewel sy styl almal nie aldag aanstaan nie,” sê Henwood. Dr. Ntsikelelo Breakfast, politieke ontleder verbonde aan die Nelson Mandela-universiteit in die Oos-Kaap, stem saam dat Steenhuisen waarskynlik weer die pyp gaan rook. DA-leier John Steenhuisen. (Foto: DA/Twitter) Sy enigste teenstander vir die pos is dr. Mpho Phalatse, ŉ voormalige burgemeester van Johannesburg. “My gevoel is dat Steenhuisen nie ŉ uitdager het nie. Geen swart persoon kan hom uitdaag nie en ek dink nie Phalatse is nou al gereed om die leier te wees nie. “Steenhuisen het op ŉ jong ouderdom al sy politieke vuurdoop gehad, hy verstaan al die werkinge van die party en kommunikeer dít waarvoor die party staan, baie goed,” sê Breakfast. Hy sê Phalatse moes haar eerder vir die pos van adjunkleier verkiesbaar gestel het sodat sy gaandeweg vir die rol as partyleier gereedgemaak kon word. Henwood meen ook dat Phalatse polities nog te onervare is om ŉ gevaar vir Steenhuisen as partyleier in te hou. Koalisiepolitiek belangrik (Argieffoto: Reint Dykema) Oor hul verwagting van die kongres, meen Breakfast en Henwood dat veral koalisiepolitiek en beleid oor byvoorbeeld swart ekonomiese bemagtiging (SEB) waarskynlik hoog op die agenda gaan wees. Henwood sê die DA het tot dusver heelwat in koalisies belê en die behoorlike bestuur daarvan in gebiede buite die Wes-Kaap gaan fyn dopgehou word. In die Tshwane-metro is DA-lid Cilliers Brink die afgelope week as deel van die koalisiegroep in die metro tot burgemeester verkies. Henwood sê hoe hierdie koalisie in Pretoria presteer, gaan waarskynlik ŉ “maak-of-breek-situasie” vir die DA in aanloop tot volgende jaar se verkiesing wees en daarom sal die fynere werking van koalisieregerings na verwagting heelwat aandag kry. Breakfast sê ook die DA behoort die verband tussen koalisievorming, en die oplossing van konfliksituasies wat al te dikwels daarmee saamgaan, deeglik te bespreek. Hy meen egter die DA moet ook die kongres gebruik om voor te berei vir die moontlikheid dat hy kan regeer – ook op meer plekke buite die Wes-Kaap. “Die moontlikheid dat die ANC die mag kan verloor, is nie vergesog nie,” sê Breakfast. Horn sê die DA, as amptelike opposisie, het ŉ geweldig belangrike en “waarskynlik sleutelrol” te speel in toekomstige koalisies en koalisiepolitiek wat ten doel het om die ANC te ontsetel. Koalisiepolitiek is dus beslis een van die punte onder die meer as 50 resolusies wat die naweek bespreek sal word. Ander kwessies sluit in resolusies oor die ekonomie en werkskepping, die uitroei van korrupsie, veiligheidsaspekte (waaronder landelike veiligheid en geslagsgeweld) en doeltreffende provinsiale regering. “Enigeen in Suid-Afrika wat eerlik hieroor is, sal saamstem dat die DA ŉ belangrike rol kan speel want die een provinsie wat werklik werk, is onder DA-beheer,” sê Horn. Gereed om te regeer Die DA het in die nasionale verkiesing in 2019 net meer as 20% van stemme op hom verenig en in die plaaslike verkiesing van 2021 het die party 22% van kiesers se stemme gekry. Horn sê die party hoop dat sterk beleidsresolusies nog kiesers gaan oorreed om hul kruisies agter die DA se naam te trek. “Die resolusies moet vir Suid-Afrikaners wys dat ons nie perfek is nie; maar ons het sekere suksesse behaal en gegewe waar Suid-Afrika hom op die oomblik bevind, moet kiesers ŉ verstandsbesluit neem dat die DA deel van die oplossing is,” sê Horn. Die DA se resolusies, byvoorbeeld dié oor buitelandse beleid en SEB, word ook al hoe meer aangepas om as beleidsrigting vir ŉ DA-regering – eerder as net die DA as amptelike opposisie – te dien. “Ek dink anders as in die verlede, waar ons as opposisie geposisioneer is, is daar nou ŉ verskuiwing na ŉ breër visie,” sê Horn.