10. Duplisering van Manuskripte. | Bybelverskille
← 9. Die Kanon.
11. Minuskul Manuskripte. →
Perkament, wat van dierevelle gemaak is, is reeds so lank terug as 2600vC. in Egipte tydens die vierde Dinastie gebruik. Papirus het egter die meer algemene skryfmateriaal geword. Teen ongeveer 200vC. is die uitvoer van papirus na die Griekse wêreld tydelik verhinder, en het ‘n groot perkament bedryf in Pergamum ontstaan, vanwaar ons ook die naam perkament kry. Perkament is steeds vir boekrolle gebruik, maar omdat dit heelwat duurder as papirus was, is dit hoofsaaklik vir dokumente wat vir baie lank moes hou, gebruik. So is die Septuagint, ‘n Griekse vertaling van die Ou Testamentiese geskrifte hoofsaaklik op perkamentrolle gekopieer. Dis na alle verwagting waarna Paulus in 2Tim.4:13 verwys wanneer hy Timoteus versoek om die (boeke of boekrolle), “…veral die perkamente” saam te bring.
Aan die begin van die Christelike era was die papirus- asook perkamentrol algemeen as skryfmateriaal gebruik. Elke rol was gewoonlik ongeveer 10m. (±35 vt.) lank en kon ‘n dokument van die lengte van ‘n evangelie bevat. Dis waarom die evangelie van Lukas en die Handelinge van die Apostels as twee afsonderlike dokumente geskryf is, en nie as een nie. Op dieselfde wyse is die briewe van Paulus in een boekrol versamel, so ook die algemene briewe en die brief aan die Hebreërs. Die Openbaring van Johannes is as een enkele dokument neergeskrywe.
Aan die begin was die betrokke evangelie gebruik in die streek waarvoor dit geskryf is. Waarskynlik was Markus aanvanklik in Rome, Italië gebruik; Matteus in die groter Sirië deur die Griekssprekende Jode; Lukas en Handelinge in Griekeland en Klein-Asië; en Johannes in die Johannese gemeentes.
Teen die einde van die eerste eeu, of vroeg in die tweede eeu, is die kodeks of boek uitgevind wat tot ‘n groot mate die papirus- en perkament rolle vervang het. Baie gou het die Christene die kodeks bo die boekrol verkies vir o.a. die volgende redes: 1) Hoewel dit moeilik was om op die agterkant van papirus te skrywe vanweë die vertikale grein, kon beide kante nogtans benut word. Dit was ‘n groot finansiële voordeel. 2) Die kodeks was meer kompak. Gevolglik kon al die evangelies of selfs die hele Bybel in een volume oorgeskryf word in plaas van ‘n groot aantal boekrolle. 3) Dit was makliker om verskillende geskrifte te vergelyk of te raadpleeg omdat dit nie nodig was om die hele rol tot by die ter saaklike skrif af te rol nie. 4) Dit het ook hul outonomiteit, los van die Jodendom, konkreet bevestig.
Met verloop van tyd is die verskillende boeke van die Nuwe Testament versamel en as ‘n geheel in een kodeks of boek gedupliseer. Dit het tot gevolg gehad dat die verskillende boeke wat in een kodeks versamel is, kenmerke vertoon wat van mekaar verskil. So toon kodeks Koridethi uit die negende eeu tipiese kenmerke in Markus van die teks bekend in Sesarea. Die ander evangelies is kenmerkend van Antiochië se teks.
Omdat papirus aan die begin as die meer algemene skryfmateriaal gebruik is vir afskrifte van die Nuwe Testament, is die papirus dokumente wat behoue gebly het, van besondere waarde. Dit verteenwoordig immers van ons oudste getuies van die Nuwe Testament. Meer as 81 papirus getuienisse van die Nuwe Testament is tans aan ons bekend. Hulle dateer meestal uit die tweede tot vyfde eeue.
Die oudste (p52) kan gedateer word tydens die tyd van Trajanus. (98-117 nC.) Hoewel hierdie fragment net Joh.18:31-33 en 37-38 bevat, is dit onweerlegbare bewys dat Johannes nie eers nà 160 ontstaan het, soos sommige navorsers vroeër beweer het nie.
Vanweë die verganklike aard van papirus, het ons nie een volledige getuienis van die Nuwe Testament op papirus nie. Van die meeste het slegs fragmente behoue gebly. Hul waarde as die oudste en daarom die naaste aan die oorspronklike manuskripte, is egter onberekenbaar. Hulle dien as getuies om latere, meer volledige tekste aan te vergelyk, en so diè se korrektheid te bepaal.
Teen ongeveer 200 n.C. het perkament, (en die duurder fyner vorm wat vellum of velyn genoem is) feitlik volledig papirus as skryfmateriaal vir die kopieer van die Bybel vervang. Dit was meer duursaam en beide kante van die bladsy was meer geskik om op te skryf. Die meeste getuienisse van die Nuwe Testament is op perkament geskrywe, sommige bevat ook die Ou Testament en sommige ook apokriewe boeke.
Tot die tiende eeu is alle belangrike geskrifte in die unsiale lettertipe, vergelykbaar met ons hoofletters, geskrywe. Ongeveer 200 unsiale getuienisse is volledig bestudeer en geëvalueer. Dit vorm die hoof korpus waaruit ‘n basiese Griekse teks saamgestel is. Hierdie teks word tans deur die meeste Bybelgenootskappe vir moderne vertalings gebruik.
Omdat perkament so duur was, is dit nie weggegooi wanneer ‘n nuwe afskrif van die ouer dokument gemaak is nie. Die ou perkament is meestal skoongeskraap en gewas en dan gebruik om ‘n ander dokument daaroor te skrywe. Soms is dit gebruik in die bind van ‘n volgende kodeks. Gelukkig kan ons vandag hierdie perkament met bepaalde chemikalië behandel, en versigtig onder ultra-fioletlig bestudeer, en dan kan ons die oorspronklike dokument ontsyfer. So ‘n dokument word ‘n Palimses (Engels Palimpsest, ‘herskraap’) genoem. Nie minder nie as 52 Palimpses-getuies van die Nuwe Testament behoue gebly het.
This entry was posted in Kodeks, Minuskule, Palimpses, Papirus, Perkament, Unsiale. Bookmark the permalink.
13 Responses to 10. Duplisering van Manuskripte.
Pingback: 14.1 Sinaitikus; Regstelling | Bybelverskille
Pingback: 38. Jesus tussen die Misdadigers! | Bybelverskille
Pingback: 36 Beskrywing van die hel afgewater?. | Bybelverskille
Pingback: 24. Griekse Manuskripte | Bybelverskille
Pingback: 23.2 Siseriaanse Tekstipe | Bybelverskille
Pingback: 23.4 Bisantynse Tekstipe | Bybelverskille