Woordwarrel: 10 Des 2021-spelreëls wat my mal maak - Dis Ekke
Posted by HesterLeyNel on 2021-12-10
Jou inspirasievonk vir vandag is "spelreëls".
Spelreëls word geskep en vasgestel om dit vir ons makliker te maak om ons eie taal te lees en te skryf. Nè? Nie waar nie? Hoekom maak dit my dan soms mal?
Die swak taal en spelling, veral op sosiale media (is dit een of twee woorde? 🤔) en die bakleiery daaroor is genoeg om enige klipchristen heeltemal kranksinnig te maak. Veral wanneer jy soms self twyfel oor jou eie taalgebruik en spelling, en die woordeboeke jou net meer deurmekaar maak as wat dit help. Daar is nou 'n magdom van taalhulpbronne, taalgeleerdes en taalpolisie wat jou om elke hoek en draai voorlê en laat twyfel of al jou varkies nog in een hok is.
Dit beteken nie dat swak taal my nie soms ook die harnas injaag nie. Kyk maar hoe vaar ek uit in hierdie blog:
Ek verdra byvoorbeeld nie sms-taal nie – volgens my oordeel word dit gebruik deur lui mense wat ook nie elke dag bad of tande borsel nie. Ek wil nie met hulle korrespondeer nie.
Ek spring ook op en af in my stoel wanneer mense sulke opvallende foute maak, soos om huis te spel as "hys". "Dase mys in my hys," sit en sing ek vir myself. Ek byt gewoonlik op my tande en sê niks, maar soms kan ek nie anders as om 'n stuiwer (stywer 😏) in die armbeurs te gooi nie. So stuur my seun vir my 'n foto van 'n plant onder die opskrif "miggie". Nee man, ek ken nie so 'n plant nie, sê ek vir sy pa. Nie die plant nie, kyk die miggie, seg hy. Ek kyk weer en daar op die kroontjie sit 'n muggie. "Muggie" skryf ek onderaan die foto. Miggie sê my seun, miggie, miggie, miggie. Want hy weet hoe om sy ma mal te maak. Ek sal vir die volgende paar maande vele staaltjies moet lees oor miggies en miskiete.
Wat my heeltemal teen die mure uitdryf is my eie onvermoë om altyd reg te spel, en ek praat nie van tikfoute nie – daarmee leef ek saam. Ek haak gewoonlik vas by die spelreëls rondom los en vas skryf. Dit maak my rasend as mense sê "een begrip, een woord". Wie het daardie gruwel uitgedink? Daar bestaan nie so 'n spelreël nie! Vat nou 'n begrip soos stoepit mansmens – volgens my is dit een begrip, maar jy spel dit definitief as twee woorde. Glo my asseblief.
Die Afrikaanse woordelys en spelreëls (AWS) bevat 'n omvattende lys van reëls wat toegepas moet word om te bepaal of woorde los of vas geskryf moet word. Vir iemand soos ek, met 'n mindere taalkennis wat ek laas op hoërskool opgeknap het (dekades gelede) is die voorskrifte soms so helder soos modderwater. Dan gaan steek ek maar kers op by taalkenners soos Sophia Kapp se blogpos op die ViVa-webtuiste (is dit dalk een woord Vivawebtuiste of twee woorde ViVa webtuiste?). Net daar haak my kop vas en ek las maar 'n koppelteken in – die taallafaard se keuse in onsekere oomblikke.
Nou moet jy weet hoe voel ek wanneer ek gekonfronteer word met woorde soos
Het jy dit sonder moeite reggekry om te lees wat ek hierbo geskryf het? As ek die onderskeie woorde los geskryf het "Twee buffels met een skoot morsdood geskiet fontein" of met 'n koppelteken "Twee-buffels-met-een-skoot-morsdood-geskiet-fontein" sou jy dit nog steeds (dalk makliker) gelees het?
Wat van onderstebo?
Is daar spelreëls wat jou mal maak? Vertel ons daarvan.
Ek is presies op dieselfde bladsy as jy, wanneer dit kom by taalgebruik. Ek het 'n vriendin wat altyd vir my sulke kriptiese boodskappe gesms ( ge-sms?)het.Dit het my dubbeld solank geneem om te ontsyfer wat sy probeer sê en ons het al misverstande ook gehad. Deesdae gaan dit beter.
Een gogga wat my pla is hoekom word "reuse" wat 'n byvoeglike nw is, vas geskryf ( vasgeskryf??) aan die naamwoord wat dit beskryf? Voorbeeld: reuseboom. Dit maak nie sin nie en irriteer die wit waks uit my uit.
Reus is 'n selfstandige naamwoord. Die "e" in reuse is 'n verbindingsklank. Dis met ander woorde nie 'n byvoeglike naamwoord nie. Ek het ook oor hierdie een gestruikel, maar Sophia het gelukkig ook die antwoord verskaf in haar blog https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/item/424-nog-los-en-vassery-privaat-gunsteling-en-reuse?
Dankie Hester dit verklaar dit vir my.
Pa (saliger) se bydrae:
Dis nie bleddie Anonymous nie, dis ek – vuurklip !!
Is jy dan nou under cover???
Soos altyd vurig en aan die brand!🤣
Oukei, dit was 'n moeilike een om te ontsyfer. Net omdat ek jou ken, het ek geweet daar is 'n vangplek en het daarvoor gesoek.
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch = St Mary's Church in the Hollow of the White Hazel Near to the Rapid Whirlpool of Llantysilio of the Red Cave. Just for fun; my father grew up near there 🙂