Sterk gemeenskapsorganisasies noodsaaklik vir sukses - N. P. van Wyk Louw-sentrum
Categories: Afrikaanse Taal, Ekonomie, Gemeenskap
Werkers in 'n staalsmeltery – Foto: Alamy
'Whether you prevail or fail, endure or die, depends more on what you do yourself than on what the world does to you.'
"In 'n geglobaliseerde wêreld is sterk burgerlike organisasies noodsaaklik vir suksesvolle gemeenskappe." Hierdie uitspraak van die Britse Eerste Minister David Cameron geld soveel te meer vir 'n minderheidsgroep soos die Afrikaner wat self verantwoordelikheid vir sy toekoms moet aanvaar.
Groepe wat – soos die Kanadese filosoof Charles Taylor dit stel – permanent demokraties uitgesluit is van politieke mag oor hulself.
Dit beteken dat kultuurliggame en burgerlike organisasies instellings van uitnemendheid moet wees. Ons mag nie 'n kultuur van middelmatigheid in ons instellings duld nie, omdat onderprestasie ons aandadig aan die ondergang van Afrikaans en haar sprekers sal maak.
Die skepping van 'n kultuur van uitnemendheid begin by 'n kultuur van selfverantwoordelikheid. Daarmee bedoel ek dat ons sélf verantwoordelikheid vir ons taal en ons instellings moet neem, en nie die probleem of die oplossing by faktore buite ons beheer moet soek nie. Dan kan en sal ons nooit slaag nie.
Studies van organisasies op sake-, kulturele, burgerlike, politieke of maatskaplike gebied, wys dat feitlik nie een vir langer as 'n oogwink 'n oorwegend positiewe omgewing met die wind van agter gehad het nie. Daarom word sukses nie bepaal deur positiewe kulturele, maatskaplike of politieke omgewings nie, maar hoe suksesvol die organisasie se leierskap die faktore onder sy beheer bestuur.
1. Alfa en Beta
Kom ons noem die negatiewe omgewingsfaktore waaroor die bestuur geen beheer het nie die "Beta-faktore", en die interne faktore die "Alfa-faktore". Die batebestuurder van 'n pensioenfonds kan niks doen aan die negatiewe Beta-faktore soos die huidige krisis in die wêreldekonomie nie. As hy net 'n passiewe bestuurstyl met 'n laat-maar-gaan-strategie volg, gaan min mense na aftrede die katkos-opsie vryspring. Daarom neem die batebestuurder deeglik kennis van die onbeheerbare Beta-faktore, maar gebruik dan die Alfa-faktore onder sy beheer soos bateklaskeuses en portefeuljesamestelling om vir 'n goeie opbrengs op swaarverdiende geld te sorg: en vir homself 'n welverdiende bonus te verseker. Jy as gewone lid van die pensioenfonds het natuurlik ook 'n belangrike verantwoordelikheid om jou eie beleggingskeuse (jou Alfa-faktore) dop te hou en nie net op jou batebestuurder (jou Beta-faktor) staat te maak nie!
Wat Afrikaans en haar instellings betref, word Beta-faktore nog te veel beskuldig vir die stand van ons taal, en die sprekers neem nie genoeg selfverantwoordelikheid om met die Alfa-faktore onder hul beheer te woeker en midde-in 'n moeilike omgewing sukses te behaal nie. Ons kan nie keer dat die "Taalsee" rondom ons onstuimig, gevaarlik en selfs 'n bestaansbedreiging word nie, maar ons kan ons skip sterk genoeg probeer maak om die storms te trotseer.
Daarom kan en moet ons gaan leer by die beste wenpraktyke van uitnemende instellings op die sake-, kerklike, kunste-, kulturele en ander gebiede. Lees gerus in hierdie verband die boeke van die Amerikaanse bestuurskundige Jim Collins, soos "Good to Great in the Social Sectors". Wat Collins uniek onder die bestuursghoeroes maak, is juis dat hy uitdruklik sê dat burgerlike instellings nie "sakebeginsels" moet gebruik om van "Good to Great" te gaan nie, maar universele bestuursbeginsels.
Natuurlik is daar 'n wêreld se verskil tussen 'n besigheid wat op wins ingestel is en 'n instelling wat op die bevordering van sy missie soos taal ingestel is. Maar dit kan nie kwaad doen om te kyk wat ons by sake-instellings kan leer nie. Daarom kan ons deur middel van 'n vergelyking tussen "Staal en Taal" die punt maak dat ons self verantwoordelikheid vir ons instellings en ons taal se sukses moet neem.
2. Vergelyking van Staal en Taal voor en na 1994
Makro-omgewing: Stabiel en voorspelbaar Stabiel en voorspelbaar
Regulatoriese raamwerk: Vriendelik-beskermend Vriendelik-beskermend
Markaandeel: Dominante markaandeel (kunsmatig?) Dominante markaandeel (kunsmatig?)
Mededingende posisie: Baie goed (markleier) Baie goed (markleier)
Doel: Staal vir die nasie (nie wins) Taal vir die nasie
Bestuur: Burokraties-institusioneel Burokraties-institusioneel
Navorsing en ontwikkeling: Laag, fokus op instandhouding Hoog a.g.v. staatsteun/energie
Kliëntelojaliteit: Hoog Hoog
Finansiële status: Veilig Goed a.g.v. staatsteun, sentiment
Lewensiklus: Volwasse stadium Jeugdige volwassene
Infrastruktuur Bruikbaar tot goed Baie goed
Opsommend: Baie suksesvol kragtens mandaat en danksy beskerming Wonder van Afrikaans
2.2 Na oorgang van 1994
Makro-omgewing: Onstabiel en onvoorspelbaar Onseker; afsydige mark
Regulatoriese raamwerk: Beskerming verval oornag – oop mededinging Beskerming verval oornag, benadeling
Markaandeel: Val vinnig Val teen verwagting vinnig
Mededingende posisie: Skielike mededinging met wêreldgrotes Skielik ongelyke mededinging met wêreldgrotes en vyandige ideologie(Engels word amptelik bevoordeel)
Doel: Wins Doelloos
Bestuur: Burokraties-institusioneel Burokraties-institusioneel sonder magsbasis
Navorsing en ontwikkeling: Laag, fokus op instandhouding Laag
Kliëntelojaliteit: Val vinnig, prys enigste maatstaf Val vinnig a.g.v. nuwe bedeling
Finansiële status: Verswak skerp: krisis Verswak skerp: krisis
Lewensiklus: Bedreigde staal in nuwe wêreld Bedreigde taal in nuwe wêreld
Opsommend: Bestaanskrisis Bestaanskrisis
Bestuur: Nuwe entrepreneuriese bestuur Status quo
Gehalte: Verbeter Verswak
Infrastruktuur: Bou fabrieke Transformeer "fabrieke" (instellings)
Navorsing en ontwikkeling: Hoog, fokus op innovasie Neem verder af a.g.v. min bronne
Samesmeltings/Oornames Konsolideer, internasionale vennootskap Geen, almal probeer orals
Bemarking: Aktief en uitwaarts Min, behalwe kunstefeeste
Produksie: Domineer nismarkte met nisprodukte Meer taalverbruik as taalproduksie. Kunstefeeste vul behoefte, groeiTaalproduksie kwyn
Finansies: Belê, wed op wenners, entrepreneuries Beroerd
Opbrengs: Styg na bestuurstrategie "Taalopbrengste" neem af
Regulatories: Slaag ten spyte van regering Beskuldig negatiewe regulatoriese omgewing vir mislukking
Beleggings: Styg a.g.v. opbrengste Kwyn a.g.v. taalstatus"Taalwelsyn"
OPSOMMING: Daar's lewe ná 1994 Groeiende bestaanskrisis
Taal is oneindig belangriker as Staal. Daarom moet ons meer en beter doen as die gewone besigheidsbeginsels en -bestuurders om in 'n moeilike omgewing te kan slaag. Ons moet ons afvra of die Afrikaanse gemeenskap in ons instellings hulle tyd en geld in die FAK sal belê omdat hulle daarvan oortuig is dat ons 'n goeie "opbrengs" vir Afrikaans bied? Indien nie, moet ons ons instellings verbeter en verander om ons taalgemeenskap se steun te verdien. Daar is algemene maatstawwe vir "beleggings" wat as vertrekpunt kan dien. Ons is immers self verantwoordelik vir die toekoms van ons taal.