Dele van Randfontein al byna drie weke droog, donkerFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Facebook) Meer as 12 000 mense wat op kleinhoewes aan die buitewyke van Randfontein aan die Wes-Rand woon, is raadop nadat hulle al byna drie weke lank sonder krag en daarna ook sonder water sit. Inwoners moet boonop nog twee weke lank wag op ŉ tydelik kragoplossing, terwyl dit sowat vier maande sal neem om die verwoeste kragstasies in die gebied te herstel. Die Rand West City-munisipaliteit het in ŉ skrywe aan inwoners gesê dat twee substasies, wat gebiede soos Finsbury, Kocksoord, Ten Acres, Middelvlei, Peacehaven en die omliggende kleinhoewes en plase van elektrisiteit voorsien, op 6 Januarie ontplof het. Volgens Bongani Nkambule, ŉ water-, sanitasie- en elektrisiteitsbeampte by die munisipaliteit, het Eskom ná twee uur lange beurtkrag kragtoevoer herstel toe die ontploffings plaasgevind het. “Die ontploffings het by die substasies op Tafelbergstraat en La Farge plaasgevind en is vermoedelik veroorsaak deur kabeldiefstal wat tydens die beurtkragtydperk plaasgevind het.” Albei substasies is erg beskadig en die munisipaliteit raam dat dit miljoene rand gaan kos om die substasies weer aan die gang te kry. Terwyl woongebiede, ŉ gesondheidsfasiliteit, ŉ skool en plaaslike ondernemings moes spring om alternatiewe maniere te kry om krag op te wek, spook diegene wat op kleinhoewes en plase woon om ook water te hê. “Die landbougemeenskap het toenemend ŉ tekort aan water omdat hulle weens die gebrek aan krag nie boorgatpompe kan gebruik nie,” sê Nkambule. Intussen dreig oeste en vee om te vrek, terwyl inwoners kilometers ver moet reis om 20 liter-waterkanne op te vul vir drinkwater, om toilette te spoel en wasgoed te was. Jean de Beer, voorsitter van landelike veiligheid in Randfontein, beweer dat die plaaslike rioolaanleg ook nou die gees gegee het oor die voortslepende water- en kragprobleme. “Dit is chaos hier by ons. Die riool loop oor en in die grond in. Mense het duisende rande se kos verloor. Ouer mense se drinkwater raak op en hulle ontwater. Mense wat afhanklik is van medisyne soos insulien, wat koel moet bly, kry dit nie gestoor nie. Dit stuur op ŉ humanitêre krisis af,” sê hy. “Hierdie krisis veroorsaak dat ŉ hele gemeenskap ten gronde gaan.” Na raming word altesaam 126 kleinhoewes en plase deur die probleme geraak. Planne vorentoe Twee substasies het vroeër vandeesmaand ontplof. (Foto: Verskaf) Inwoners het dae nadat die ontploffing plaasgevind het, glo steeds nie behoorlike antwoorde uit die munisipaliteit gekry nie en besluit om die strate in te vaar om hul misnoeë te kenne te gee. Eers vier dae ná die ontploffing het die munisipaliteit se bestuur die inwoners toegespreek en hul besware aangehoor. Volgens De Beer is die gemeenskap ontevrede omdat die munisipaliteit glo nie alle pogings aanwend om die probleme so gou moontlik op te los nie. “Almal trek swaar. Ons kan nie weke lank wag vir ŉ kragoplossing nie of afhanklik wees van watertenkwaens wat slegs ŉ paar liter per dag uitgee,” sê hy. Ná afloop van die samesprekings met die inwoners het die munisipaliteit onderneem om naburige munisipaliteite te nader vir bykomende kragopwekkers om water na landboupersele te pomp en om ander departemente te betrek sodat die probleem so gou moontlik opgelos kan word. Die munisipaliteit het inwoners ook vandeesweek verseker dat hy reeds besig is om die nodige toerusting en onderdele te kry wat nodig is om herstelwerk aan die substasies te doen. Van dié materiaal moet egter uit die buiteland kom en daarom kan daar nie in hierdie stadium gesê word wanneer die herstelwerk gaan begin nie. “Wees verseker dat ons tegnici onverpoos werk om tydelike en permanente oplossings vir die probleem te vind.” Dit het intussen aan die lig gekom dat dit nog etlike weke kan neem vir die munisipaliteit om ŉ mobiele substasie te kry om die geraakte gebiede van krag te voorsien. “Ons glo dat ŉ ramptoestand verklaar moet word sodat die regering kan ingryp en ons inwoners kan bystaan,” sê De Beer. “Daar kan nie heeltyd gesê word daar is nie geld nie, maar dan vergaan groot dele van Randfontein van ellende nie.”