'n Fabel (Lat.: fabula: gesprek, vertelling, storie) is 'n kort allegoriese verhaal in prosa- of versvorm met 'n duidelike lerende intensie. As sodanig kan die fabel GEESTIG, HUMORISTIES of SATIRIES wees. Fabels beeld die deugde of gebreke van die mens uit, gewoonlik d.m.v. nie-menslike figure met menslike eienskappe (diere, plante, dele van die menslike liggaam, bonatuurlike wesens) maar ook met mensekarakters, soos die anonieme Die twee broers en Die lasteraar, waarin president Paul Kruger die hooffiguur is. Die duiwel en die Afrikaner (Dawie, Die Burger) (versamel deur P.W. Grobbelaar, 1978) en Zeus en die perd (G.E. Lessing) het selfs bonatuurlike karakters. Fabelkarakters is tipes wat gebruik word om menslike eienskappe te verteenwoordig. In die dierefabel, wat al van die vroegste tye af in die primitiewe kulture van Indië, Egipte en Griekeland voorkom, word toepaslik gekose dierekarakters met tipies menslike eienskappe vereenselwig – die jakkals en die kat met lis (bv. Jakkals en Wolf en die lammers, Dr. O'Kulis), die leeu met krag en mag (bv. Die leeu en die muis, Aesopus), die by met vlyt, ens., wat karakterisering grootliks oorbodig maak. In ooreenstemming hiermee druk fabels 'n sekere lewensetiek uit in leringe, soos die IRONIE dat 'n mens in 'n strik kan beland wat jy vir iemand anders gestel het; dat 'n mens aan andere doen wat jy aan jouself gedoen wil hê; dat mag reg is (in Die dokter met die rooi mus, Aesopus/Luther); dat dit dwaas is om klein sekerhede te verruil vir hipotetiese groter gewin. Hierdie moraal van die fabel kan op verskillende maniere geïntegreer word: of as 'n MOTTO vooraan (bv. in Jaquetta Hawkes se fabel Die groot vis: om 'n grootse taak aan te pak en te faal, bring dikwels onsterflikheid eerder as gereelde sukses in die daaglikse lewe) of EPIGRAMMATIES aan die einde gegee of in die verhaal verweef. Hierdie gedraggerigte lering en sy klein-realisme onderskei die fabel van die religieus-verklarende aard van die GELYKENIS, die idee-geladenheid van egte ALLEGORIE, die misterierykheid van die MITE en die arealisme van die SPROKIE.
Hoewel die fabel (sowel oer- as modern) in die algemeen 'n volkse oorsprong het, het die literêre fabel, wat dikwels die stempel van sy skepper of selfs 'n bepaalde optekenaar dra, ook 'n lang ontwikkelingsgeskiedenis by fabelmeesters soos Jean de la Fontaine, Marie de France en woordkunstenaars wat eksperimenteer met die fabelvorm. Weens sy potensiaal om satiries gebruik te word, is die fabel al dikwels as politieke wapen gebruik, soos L.H. Meurant doen met die apefabels in sy Zamenspraak tusschen Klaas Waarzegger en Jan Twijfelaar (1861), een van die eerste boeke wat in Afri­kaans verskyn het. Die hoogtepunte in die geskiedenis van die fabel word egter bereik deur skrywers wat reg aan die basiese trekke van die fabel laat geskied, nl. sy eenvoudige lering en sy kernagtige, lewendige vertelwyse.
Van die oudste aantoonbare fabels bestaan in die Bybel (vgl. OU-TESTAMENTIESE LITERATUUR), soos dié van Jotam (Rigt. 9:7-15) en dié van Joas (2 Kon. 14:9), waarskynlik opgeteken respektiewelik in die 7e en 6e eeu v.C. Jotam roep sy fabel van die Gerisimsberg af aan die leiers van Sigem omdat hulle sy halfbroer na die moord op sy 70 broers onregmatig koning van Israel gemaak het. As karakters gebruik hy bome – die olyfboom, die vyeboom en die wingerdstok, wat een na die ander gevra word om koning te word, totdat die doringbos (vanselfsprekend die slegte karakter) die koningskap aanvaar en die seders van Libanon (die tradisionele adel) met vuur dreig as hulle nie in sy skaduwee wil sit nie. Die lering is duidelik: as 'n slegte mens oor jou aangestel word, moet jy onderdrukking verwag. Joas se fabelboodskap aan Amasia van Juda stel ook die mindere en meerdere as bome (doringbos teenoor seders) voor, met die implisiete boodskap dat 'n mens jou nie bo jou stand moet verhef nie (vgl. 2 Kron. 25:18, 19).
Sy fabels word in verse voortgedra deur Phaedrus (Latyn, 1e eeu n.C.) en die Siriër Babrios (Grieks), wie se verse in die Romeinse keisertyd deur Avianus ook in Latynse verse verwerk word en baie bekendheid in die MIDDELEEUE geniet, hoofsaaklik weens die lerende element daarvan. Prosaverwerkings van Phaedrus se vertaling van Aesopus verskyn in die 10de eeu onder die titel Romulus of Aesopus latinus; dit bly populêr tot in die 17de eeu en is tewens 'n belangrike bron vir die Vlaamse Esopet in die 13de eeu.
Uit hoofde van sy dikwels anonieme ontstaan en die onbegrensdheid van die leserskorps aan wie die fabel gerig word, het dit 'n volksaard. Dit is by hoë uitsondering dat die fabel die estetiese gehalte bereik van die gedig "Fabel" uit Dolosse van D.J. Opperman (1963) en die Kleine Fabel van Franz Kafka.