KARMOSYN by Marié Jacobs – Reflections on poetry, music, film and life / Refleksies op poësie, musiek, film en die lewe
KARMOSYN by Marié Jacobs
Reflections on poetry, music, film and life / Refleksies op poësie, musiek, film en die lewe
Respons op poësie
jou brief is wonderlik
Respons op film
Respons op musiek
Die vele gesigte van woorde
Featured Marié Jacobs5 Comments
Ek wonder oor woorde. Die vele gesigte van woorde. Hoe hulle van gedaante verander. Regte vormwisselaars (shape shifters)!
Woorde kan destruktief wees. Ek onthou die eerste skrik jare gelede pas nadat ek in ‘n nuwe kompleks ingetrek het. Die middernagtelike geweld van skelwoorde wat ‘n vrou aan die keel gryp, teen die grond slinger. Glas wat breek. Gille van pyn en vrees. Woorde as vroueslaner en skrikmaker.
Woorde kan toksies wees. Dit gebeur in die intieme ruimte van huise. Oor jare heen asem sibbe en bloedmense die tweedehandse rook in. “Jy is ‘n disgrace!”, “Nou trap dan uit my huis uit!” Chemikalieë wat die asem verdring. Psigiese emfiseem. Woorde as verbale misbruiker en krenker.
Hoe arglistig kan woorde nie wees nie. In die politieke en sosiaal-maatskaplike arena wêreldwyd krioel woorde soos slange. Soos die slange op Medusa se kop. Ons kyk, ons luister. Die leuens, haat, bedrog, terreur en gebrek aan toleransie is ‘n afskuwelike gesig. Hoe lank nog voor ons harte versteen?
Soms is woorde ‘n goedkoop versiering. Iets soos kunsblomme. Kitch. Lippetaal sonder enige substansie. ‘n Plastieksak wat willoos gly en draai in die wind.
Genoeg van die misvormde gesigte van woorde.
Soos die borrels in vonkelwyn skiet woorde boontoe en laat jou skaterlag! Nataniël se kwinkslae op die program, Edik van Nantes en in sy rubriek, Kaalkop is pure vonkel-genot. Hierdie vonkels is elke dag om ons. ‘n Luisteraar bel in op RSG en sê oor die droogte in die Kaap: “Dis so droog ons stort nie meer nie, ons stof sommer net af.” ‘n Vriendin vra: “Dink jy daai hoë hol weet wat hy doen?” Giggel-snaaks.
O ja, woorde verlei. Wanneer dit by musiek kom, kan die kombinasie van ‘n stem, woorde en musiek dodelik wees. Die volgende kategorieë kan werk: sexy, sensueel, smeulend. “Lyf” van Albert de Wet oorrompel jou, “Mysterious Ways” van Bono sleur jou mee, “Sugar” van Tori Amos gee ‘n nuwe betekenis aan levitasie.
Die helende krag van woorde is ‘n gesprek op sy eie. So ook die woordlandskap van die spirituele.
Glo my, ek is versot op woorde. Oor stilte praat ek nie eers nie. Lieflike dinge gebeur in stilte.
© Marié Jacobs, 2 Junie 2017
Mis voor die son – Lizanne Barnard
May 31, 2019 May 31, 2019 Marié JacobsLeave a comment
Mis voor die son (2015) is Lizanne Barnard van Marimba-faam se debuut solo-album. Op die omslag sien ons ‘n illustrasie van ‘n swaeltjie in vlug. Regdeur die CD-boekie word hierdie motief herhaal. In die voorwoord sluit Barnard by die motief van vlerke aan: “‘n Mens is alleen wanneer jy ‘n liedjie skryf. Dan waag jy dit makliker om jou diepste gevoelens op die vlerke van woorde en melodieë bloot te lê.” Die album het ‘n sterk jazz-inslag.
Die eerste snit is ‘n delikatesse: “Bitterbessie Dagbreek” van Ingrid Jonker. “Bitterbessie Dagbreek” is voorheen getoonset deur Anneli van Rooyen (Ek wil jou ken, 1983) en Laurika Rauch (Mense op die bus, 1999). Die samespel van saksofoon en klavier sleur jou dadelik mee. Barnard se stem vou ryk en romerig oor die note. Dié toonsetting is ‘n stadige werwelwind wat met elke luister al hoe vaster om jou hart draai.
“Heartbeat” is ‘n kragtige liefdeslied met treffende metafore soos “How my life had changed / from a straight line / into a heartbeat” en “and the melody was beautiful to me / like a swallow sailing just above the sea”. Daarteenoor is “Conqueror”, ‘n ode aan haar broer, se jazz-klanke strelend en innemend. “Geen Bestemming” is suiwer escapism en wensdenkery. Die spreker wil saam met haar geliefde ‘n rigting inslaan, van die aardbol verdwyn.
In “Ek gee nie om nie” maak die spreker haar los van haar geliefde. Sy doen en late gaan haar nie meer aan nie, want hy het sy kanse verbrou. Die musiek is ewe speels en onaangeraak. Die wending in die koorgedeelte is verrassend. Barnard se stem word teer en asemrig van verlange en die saksofoon intensiveer die gevoel van verlies. In hierdie lied vind ‘n mens eggo’s van Herman van Veen se lied, “Ich liebe dich nicht” asook “Vienna” van Ultravox. In die ontkenning word die slingerwydte van die liefdesmart juis bekragtig. Die CD sluit af met die titelsnit, “Mis voor die son”: “Laat los wat jou kelder / en kyk hoe die mis voor die son verdwyn”. Mis voor die son is pure luistergenot en ‘n bevestiging van Lizanne Barnard se unieke en veelsydige kunstenaarskap.
#LizanneBarnard #MisVoorDieSon #AfrikaansMusiek
Kopiereg streng voorbehou
“ENG(EL)” deur Ilse van Staden
July 16, 2018 January 13, 2019 Marié Jacobs2 Comments
Die volgende inskrywing is my respons op Ilse van Staden se gedig, “Eng(el)”.
As mens ‘n engel in ‘n woonstel kon inpas
soos ‘n kind in ‘n hoek
met knieë hoog opgetrek teen die bors,
ingeleun onder kosyne deur
ás mens ‘n engel tussen mure kon pas
soos slagvere wat saggies teen tralies kneus.
Die gedig, “En(gel)” verskyn in 2003 in Ilse van Staden se solobundel, Watervlerk. Sy ontvang die Eugéne Marais-prys in 2004 en die Ingrid Jonker-prys in 2005 vir Watervlerk.
Die gebruik van hakies in die titel skep ‘n dubbelsinnige betekenis: “Engel” verwys na ‘n hemelse wese en “Eng” na die nou en ingeperkte woonstelruimte. Hiermee word die twee pole in die gedig ingelei.
Die digter oorweeg die moontlikheid om ‘n engel in haar woonstel in te pas. Die frase “met vlerke en vleuels en al” (let op die alliterasie en gebruik van twee sinonieme vir beklemtoning) benadruk die gedagte dat die engel groot is en baie spasie in beslag sou neem. Die herhaling van “versigtig” impliseer verder dat dit geen maklike taak sou wees nie. Die engel is broos en kwesbaar en sal met die grootste omsigtigheid gedra en ingepas moet word. Die herhaaldelike gebruik van die woord “as” (en ook “ás”) maak dit duidelik dat die digter bloot bespiegel. Maar na hartelus bespiegel.
Die beeld van die engel wat soos ‘n kind met opgetrekte knieë in ‘n hoek sit laat die leser reeds vermoed dat hierdie fantasie nie haalbaar is nie. ‘n Kind moet tog vry en gemaklik kan rondbeweeg en speel. Die “in-” in “inpas”, “invou” en “ingeleun” versterk die idee dat die digter die proses met presisie en planmatigheid bedink.
Die digter beskryf ‘n tipiese woonstelruimte in ‘n stad. Dis op die derde vloer aan die oostekant. Dié spesifikasies bevestig die idee dat dit ‘n werklike woonstel, ‘n bestaande ruimte is. Die woonstel is nie net klein nie, die ruimte is ook reeds vol van allerlei items soos boekkaste, stoele, potplante en goudvisbakke.
Kan die digter se plan realiseer en indien wel, wat sal die resultaat wees? Dit sal “die mooiste” wees as die son nie net op vinne van goudvisse en die blare van potplante val nie, maar ook op die vlerke van ‘n engel. Die hele woonstel sal na hemel ruik. Die sintuiglike speel nou ‘n belangrike rol. Wat jy sien en wat jy ruik, sal dan in die oortreffende trap ervaar kan word. Iets magies sal nou hier gebeur.
Nou volg die slotreël as ‘n ant-klimaks. Die digter besef dat die engel soos ‘n voël in ‘n kou sal wees (“tralies”) en dat die klein ruimte sy vere sal kneus. Die digter se begeerte bly ‘n fantasie. Die engel hoort nie in dié eng ruimte nie.
Opvallend is die gebruik van “mens” in plaas van “ ‘n mens”, “jy” of “ek”. Dit betrek die die universele mens met dieselfde begeerte of fantasie as die digter.
Die gedig moet uiteindelik simbolies gelees word. Die woonstelruimte verteenwoordig die moderne mens se ingeperkte, prosaĩese bestaan. Die engel verteenwoordig die bo-aardse, magiese. Gaan dit vir die digter hier oor die spirituele dimensie of oor haar kreatiwiteit? Sy bedink dit, maar dit wil nie inpas nie, dit kan nie ingeperk word nie, dit is broos en sal seerkry. Hierin lê die digter se voortdurende stryd.
Marié Jacobs 16 Julie 2018
Cirlot, J. E. A Dictionary of Symbols. Redwood Books: Trowbridge, Wiltshire
Van Staden, Ilse. Watervlerk. Tafelberg-Uitgewers, Kaapstad
The scar is mine now
June 22, 2018 Marié JacobsLeave a comment
#DinaGrobler: My sussie se treffende houtdruk, “The scar is mine now” gebaseer op my gelyknamige gedig. Sy het dit eers uit hout gekerf en toe ‘n paar afdrukke gemaak.
#DinaGrobler: My sister’s beautiful woodprint, “The scar is mine now” based on my poem by the same title. She carved it in wood first and then made a few prints.
From my kitchen window I see the avo tree,
the leaves changing colour, turning black.
Today they came to chop the avo tree,
one by one I saw the branches, the avo’s, go.
The screeching sound of the electrical saw
brought back an unpleasant memory –
Scarface I think it was.
I wonder what his hands look like,
this man who cuts off body parts.
I wonder which scalpel he chooses,
this surgeon who removes the canker rot.
Picture it falling
My femininity is blurred now;
a David Lynch feel to it.
No soft tissue, no curving lines.
Lover, dim the lights.
The scar is mine now,
to revisit in the mirror every day.
a reminder to go out into the garden
to look for all things green and symmetrical.
Marié Jacobs (18 July 2011)
-Published in The Ground’s Ear, Contemporary Verse from Southern African, Quickfox publishing: 2011.
#BreastCancer #Mastectomy #Scar #Femininity #Trauma
ARVO PÄRT SE MUSIEK HET NIE VERDUIDELIKING NODIG NIE
November 24, 2017 November 25, 2017 Marié JacobsLeave a comment
“Om oor my musiek te praat, verstrik my in ‘n bose kringloop en dis selde dat ek daarin slaag om dit te ontsnap. As ek ‘n nuwe stuk skryf, moet ek nie daaroor praat nie, want doen ek dit, het ek geen impuls om dit verder te skryf nie. Wanneer dit eers geskryf is, is daar niks oor om te sê nie. Dit is duidelik vir my. Dis ‘n kwessie van dink in musiek, en hoop my musiek vind ‘n direkte pad na die luisteraar sonder enige verdere verduideliking.”
–Arvo Pärt, Gramaphone
“Ek het niks om te sê nie […] Musiek sê wat ek wil sê. En dit is gevaarlik om enige iets te sê, want as ek dit reeds in woorde gesê het, is daar dalk niks oor vir my musiek nie.”
-Arvo Pärt, The Telegraph
ARVO PÄRT’S MUSIC DOES NOT NEED EXPLANATION
“Talking about my music traps me in a vicious circle and it’s very seldom that I manage to escape it. If I’m writing a new piece then I mustn’t talk about it because if I do then I have no impulse to write it any more. Once it is written, then there is nothing left to say. That’s very apparent to me. It’s a matter of thinking in music, and I hope my music finds a direct way to the listener without any further explanation.”
Tori Amos oor privaatheid wanneer sy skep / Tori Amos on privacy when she creates
November 13, 2017 November 14, 2017 Marié JacobsLeave a comment
Ek hou my spesifieke musiekinvloede privaat, ietwat, wanneer ek in die middel van ‘n werk is. Dit is een ding wat heilig is vir my. Waarna ek luister gedurende my proses, hoe ek my ‘groove’ kry, dit is privaat. Sommige joernaliste het gevra: “Is daar enigiets waaroor jy nie sal praat nie?” Ja – waarna ek luister. Die internet het feitlik al my ginekologiese rekords, en ek aanvaar dit. Ek sal ook inligting deel oor sommige dinge wat ek lees en ander nie-musikale vertrekpunte. Maar as ‘n teks ‘n wegspringpunt is vir my en dit is werklik deel van my kernproses op daardie oomblik, nee, dan sal ek dit nie deel nie. Ek dink dit is baie persoonlik. En ook, daar is ander mense wat die proses wil penetreer vir redes wat nie welwillend is nie, wat verder gaan as blote nuuskierigheid.
Uit: Tori Amos Piece by Piece A portrait of the artist: Her thoughts. Her Conversations. – Tori Amos and Ann Powers, 2010
TORI AMOS ON PRIVACY WHEN SHE CREATES
I do keep my specific musical influences private, somewhat, when I’m in the middle of a work. This is one thing that is sacred to me. What I’m listening to during my process, how I get my groove, that’s private. Some journalists have asked, “Is there anything you won’t talk about?” Yes – what I’m listening to. The internet practically has my gynecological records, and I accept that. I’ll also share information about some of the things I’m reading and other nonmusical starting places. But if a text is a jumping-off point for me and if it’s really part of my core process right at that moment, then no, I won’t share it. I think that is very personal. And also, there are other people who will penetrate the process for reasons that are not benevolent, that go beyond mere curiosity.
From: Tori Amos Piece by Piece A portrait of the artists: Her thoughts. Her Conversations. – Tori Amos and Ann Powers, 2010
“Cloud Riders” (Audio) by Tori Amos on her brand-new album, Native Invader
DIE KWELGEES VAN JALOESIE
October 2, 2017 October 30, 2017 Marié Jacobs2 Comments
In my twintigs het ek die Suid-Afrikaanse jazz-sanger, Thandi Klaasen, by die Grahamstad Nasionale Kunstefees sien optree. Dit was die enigste keer wat ek haar in persoon hoor sing het. Dit het ‘n onuitwisbare indruk op my gemaak. Toe Klaasen op die verhoog stap, was ek geskok oor die brandmerke op haar gesig. Haar geskende gesig was ‘n stille inleiding tot haar kragtige stem en sielvolle vertolkings. Sonder ‘n enkele noot het die gehoor geweet, hierdie vrou ken fisiese en emosionele pyn. Deur die loop van die opvoering het die verhaal agter haar geskende gesig ontvou.
As ‘n jong meisie stig Thandi Klaasen ‘n kwartet, The Quad Sisters. Kort voor lank was haar sangloopbaan op dreef en sy deel die verhoog met bekendes soos Roberta Flack en Patti Labelle. Die nuus oor haar sukses en goeie geluk het onder goedgesindes en kwaadgesindes versprei. Thandi was gereed vir ‘n opwindende oorsese loopbaan, toe die ondenkbare gebeur. ‘n Vriendin, verteer deur jaloesie, koop ‘n groep rampokkers om om Klaasen se geluk in rampspoed te verander. Die mans gooi petrol oor Klaasen uit en steek haar aan die brand. Die res van daardie dag se gebeure het waarskynlik soos die storiebord van ‘n Code Black-episode gelyk. Klaasen verduur geweldige ontberings en bring amper ‘n jaar in die hospitaal deur.
Klaasen is op 27 September 1931 gebore en moes in haar vroeë vyftigs gewees het toe ek haar by die Grahamstad Nasionale Kunstefees sien optree het. Die vrou op die verhoog was ‘n toonbeeld van innerlike krag en trots. Thandi Klaasen is vroeër vanjaar op 15 Januarie oorlede. Haar lewe is ‘n betuiging van ‘n triomferende gees.
In die letterkunde kry ons menige voorbeelde met afguns as tema. Die verhaal van “Mashilwane en Mashilu”, vertaal en gepubliseer deur Marié Opperman gee ‘n treffende uitbeelding van die jaloesie tussen broers. Dit roep ook die Bybelse verhaal van Kaïn en Abel op. DJ Opperman se meesterlike gedig, “Sprokie van die Spikkelkoei” is op dié verhaal gebaseer. (Wie onthou Louis van Rensburg se toonsetting van dié gedig op sy album, Jy naby my?)
Hier volg ‘n parafrase van dié verhaal. Die verhaal begin so: “Daar was eenmaal twee kapteinseuns, Mashilwane en Mashilu, en Mashilwane was die jongste. Die twee het weer op ‘n dag saam gaan jag…” Die twee broers stap deur die veld en kom op ‘n verlate kraal af. Mashilu kies koers, haastig om te gaan jag. Mashilwane is nuuskierig en loop deur die kraal. Hy sien ‘n klomp omgekeerde kambas en keer die grootste een om. Daar sit ‘n dwergoumatjie (umkovo) onder die pot, besig om rooipoeier op haar maalklip fyn te maak! Sy dring daarop aan om saam met hom te gaan jag en klou soos ‘n apie aan sy rug.
Mashilwane probeer verskeie kere van haar ontslae raak. Uiteindelik beveel hy sy honde om haar aan te val en dood te maak. Die honde eet haar op totdat net haar groottoon oorbly. Mashilwane neem sy handbyl en kloof die umkovu se groottoon oop. “Toe bars daar ‘n horde beeste uit, pragtige beeste, en die laaste van almal is ‘n koei met spikkels soos ‘n tarentaal …” Hy jaag al sy beeste kraal toe, maar bly ál langs die spikkelkoei stap. Hy wil haar met skemer aan sy vader, die kaptein wys.
Mashilu kom aangedraf en luister afgunstig na sy broer se vertelling. Mashilwane onderneem om van sy beeste vir sy broer te gee, maar die spikkelkoei hou hy vir homself. Dit is egter juis dié koei wat sy broer wou hê. Op pad terug huis toe, word die twee baie dors en Mashilu stel voor dat hulle by ‘n fontein daar naby gaan water drink. ‘n Groot plat klip rus op die oog van die fontein. Hulle druk hulle kieries onder die swart klip in en lig dit op. Mashilwane lig dit op om sy broer, die oudste, eerste te laat drink. Dan is dit Mashilu se beurt om die klip vas te hou. Mashilwane kniel en drink. Mashilu laat val die klip op sy broer se kop. Hy maak sy eie broer dood oor die spikkelkoei.
Terwyl Mashilu die trop aanjaag kraal toe, bly hy al langs die spikkelkoei. Uit die bloute gaan sit ‘n voëltjie op die punt van die spikkelkoei se horing. Die voëltjie begin sing:
“Mashilu het sy broer vermoor
omrede van die spikkelkoei,
die spikkelkoei van Mashilwane
Mashilwane by die skoon fontein.”
Mashilu gooi die tartende voëltjie met ‘n klip. ‘n Rukkie later sit die voëltjie weer op die ander horing en sing dieselfde woorde. Dié keer gooi hy die voëltjie met sy kierie dood. Wanneer hy by die kraal aankom, vertel hy die hele storie van die kamba en die umkhovu asof dit hý is wat die groottoon oopgekloof het. Almal prys hom en kyk na die spikkelkoei. Wanneer die kaptein opdaag, gaan sit ‘n vreemde voëltjie tussen die koei se horings en begin weer sing:
“Mashilu het sy broer …” Mashilu verjaag die voëltjie en hy vlieg tot bo in ‘n hoë doringboom. Op die vraag waar sy broer is, verduidelik hy dat sy broer nog op pad is. Dié keer kan hy die voëltjie nie bykom nie en die towerdier verklik die moord op sy broer. Die verhaal eindig so: “Hulle het Mashilu met klippe en stokke verjaag tot buite die grense van hulle land, en hulle het rouliedere gesing asof hy begrawe is.”
Ons almal ken die kwelgees van jaloesie. Soos Mashilu, begeer ons ook soms wat iemand anders het: besittings, welvaart, ‘n hoë-profiel pos, talent, aansien, sukses, roem, pupulariteit. Is dit wat ons in ander bewonder en beny, nie dikwels iets waarna onsself streef nie? Vanuit die oogpunt van selfontwikkeling kan dit heilsaam wees om te kyk wat binne jou gebeur wanneer jy jaloers raak. Is daar ‘n patroon, en wat sê dit vir jou? Dit kan ‘n proses aan die gang sit waar jy gekonfronteer word met jou selfwaarde en –aanvaarding. Gevoelens van jaloesie kan jou uitdaag om meer waagmoed en ondernemingsgees aan die dag te lê om jou ideale te bereik, jou drome waar te maak. Dié proses kan jou mettertyd help om jou jaloesie te ‘laat gaan’ en te aanvaar dat wie jy is en wat jy het, genoeg is. Dié aanhaling som dit treffend op: “A flower does not think of competing to the flower next to it. It just blooms.”
Opperman, M. 1975. Die opraak van die vuur en ander inheemse verhale. Kaapstad: Human & Rousseau (Edms) Beperk.
thegoddessacademy.wordpress.com: Warrior Goddess: Thandi Klaasen, May 20, 2006.
Marié Jacobs, 2 Oktober 2017
Die misterie van die kreatiewe impuls
September 17, 2017 October 31, 2017 Marié JacobsLeave a comment
Daar is min dinge wat soveel vreugde bring as ‘n vriendskap of verhouding wat harmonieer in ‘n wedersydse liefde vir musiek. Danksy so ‘n vriendskap ontdek ek in die vroeë negentigs die ryk, dramatiese sopraanstem van Loreena McKennitt. Op aanbeveling van my vriend het ek by Top CD in Bloemfontein ingeloer en met oorfone vir die eerste keer na snitte soos “Greensleeves”, “The Lady of Shalott” en “Tango to Evora” geluister. Om natuurlik direk daarna McKennitt se CD, The Visit (1991) aan te skaf.
Die titel, The Visit en die omslag (McKennitt klop aan ‘n groot houtdeur) verwys na die kreatiewe impuls as ‘n besoek. McKennitt sê die volgende oor die kreatiewe proses: “I have long considered the creative impulse to be a visit – a thing of grace, not commanded or owned so much as awaited, prepared for. A thing, also, of mystery.”
Loreena McKennitt is ‘n Kanadese sangeres en haar musiekloopbaan strek oor 30 jaar. Sy het tot op hede 14 miljoen albums wêreldwyd verkoop. As jong meisie het McKennitt op straat gesing (busking) om geld bymekaar te maak vir die opname van haar eerste album. Sy sing in dié tyd onder andere by die St Lawrence Mark in Toronto. Haar eerste album, Elemental word in 1985 vrygestel.
McKennitt is bekend vir haar deeglike beplanning en navorsing wat die konsep van ‘n spesifieke album voorafgaan. Voor die konsepsie van Elemental (1985) en Parallel Dreams (1989) reis sy na Ierland om inspirasie uit die land se geskiedenis, volkskunde, geografie en kultuur te put. As aanloop tot die album, The Mask and the Mirror (1994) doen sy navorsing in Spanje. Sy fokus in haar navorsing op Galacia, ‘n Keltiese streek in Spanje sowel as sy Arabiese wortels. Haar album An Ancient Muse (2006) word geïnspireer deur reise op die “Silk Road” en die oplees van die verskeidenheid kulture op hierdie pad.
Opvallend is ook haar kennis en gebruik van klassieke literêre tekste as bronne vir haar lirieke. Van my gunstelinge in dié verband is “The Lady of Shalott” deur Alfred Lord Tennyson, “Cymbeline” by William Shakespeare, “Dark Night of the Soul” deur St John of the Cross en “Lullaby” deur William Blake. McKennitt se musiekstyl word beskryf as ‘n elektiese vermenging van pop, folk en wêreldmusiek.
As ek een snit moet uitsonder as my absolute nommer een, is dit sonder twyfel die lied, “Dante’s Prayer” op die CD, The Book of Secrets (1997). McKennitt se dagboekinskrywing gee die konteks. Dis 18 Desember 1995 en sy is op reis op die Trans-Siberiese spoorlyn: “Dante’s The Divine Comedy keeps running through my mind as I gaze out at the landscape passing before me, thinking of the people who inhabit it and how they share the human condition… Are we hurting or helping each other …” Die lied begin met ‘n uittreksel uit die gewyde “Alleluia, Behold the Bridegroom” van die album Russian Easter uitgevoer deur die St Petersburg Kamerkoor. Dan volg die kontras van McKennitt se ryk stem. Die melodie en die woorde bly knetter soos ‘n vuur in die vuurherd van die hart: “Cast your eyes on the ocean / Cast your soul to the see / When the dark night seems endless / Please remember me / Please remember me”.
The mystery of the creative impulse
There are only a few things that bring as much joy as a friendship or relationship that harmonizes in a mutual love of music. Thanks to such a friendship I discovered the rich, dramatic soprano voice of Loreena McKennitt in the early nineties. On recommendation of my friend I popped in to Top CD in Bloemfontein and for the first time listened with ear phones to songs like “Greensleeves”, “The Lady of Shalott” and “Tango to Evora”. I naturally bought McKennitt’s CD, The Visit (1991) directly afterwards.
Die title, The Visit and the cover (McKennitt knocks on a big wooden door) symbolize the creative impulse as a visit. McKennitt says the following of the creative process: “I have long considered the creative impulse to be a visit – a thing of grace, not commanded or owned so much as awaited, prepared for. A thing, also, of mystery.”
Loreena McKennitt is a Canadian singer and her music career spans 30 years. She has sold 14 million albums up to date. As a young girl McKennitt sang on the streets (busking) to raise money for the recording of her first album. At the time one of the places she sang at was the St Lawrence Market in Toronto. Her first album, Elemental was released in 1985.
McKennitt is well-known for the thorough planning and research that precede the conception of a new album. Before the conception of Elemental (1985) and Parallel Dreams (1989) she travelled to Ireland to draw inspiration from its history, folklore, geography and culture. In the run-up to the album, The Mask and the Mirror (1994) she did research in Spain. In her research she focused on Galacia, a Celtic region in Spain as well as its Arabic roots. Her album An Ancient Muse (2006) was inspired by her travels on the Silk Road and research on the various cultures alongside this road.
Noteworthy is her knowledge and use of classical literary texts as resources for her lyrics. Some of my favourites in this regard are: “The Lady of Shalott” by Alfred Lord Tennyson, “Cymbeline” by William Shakespeare, “Dark Night of the Soul” by St John of the Cross and “Lullaby” by William Blake. McKennitt’s style is described as an eclectic blend of pop, folk and world music.
If I have to single out my absolute number one song, it would be without a doubt “Dante’s Prayer” on the album, The Book of Secrets (1997). McKennitt’s diary entry gives the context. It is 18 December 1995 and she is travelling on the Trans-Siberian Railway: “Dante’s The Divine Comedy keeps running through my mind as I gaze out at the landscape passing before me, thinking of the people who inhabit it and how they share the human condition… Are we hurting or helping each other …” The song starts with an excerpt of “Alleluia, Behold the Bridegroom” from the album Russian Easter performed by the St Petersburg Chamber Choir. Then follows the contrast of McKennitt’s rich voice. The melody and the lyrics keep on crackling in the fire place of the heart: “Cast your eyes on the ocean / Cast your soul to the see / When the dark night seems endless / Please remember me / Please remember me”.
** BE BRAVE. Without bravery you will never know the world as richly as it longs to be known. Without bravery your life will remain small, far smaller than you probably wanted your life to be. ” – Elizabeth Gilbert (“Big Magic”)
** “So many of us believe in perfection, which ruins everything else, because the perfect is not only the enemy of the good; it’s also the enemy of the realistic, the possible and the fun.” -Rebecca Solnit
** “Writing is a spiritual act because it invites us to look beyond the surface of life, to attempt to capture the essence of love, grief, joy, fear, compassion, pride, forgiveness, nobility, wretchedness – in short, the whole gamut of human existence.” – Hal Zina Bennett
** “Trust in what you love, continue to do it and it will take you where you need to go.” – Natalie Goldberg