Nuuskommentaar: Is saad van selfvernietiging reeds in begroting geplant?Foto: Pixabay ’n Goeie begroting behoort die land se ekonomie te stimuleer, maar daardie ideaal in Suid-Afrika het lank reeds die kamer blywend verlaat. Maar die regering se volharding om op “de breede weg” van sosialistiese denke te volhard lei onverbiddelik na die plek waar daar ’n gekners van tande sal wees. En soos die predikant wat vir ’n gemeente met vele haasbekke gepreek het: “En vir julle wat nie tande het nie, moenie so smaail nie, tande sal gesupply word.” Tande kners gaan ons tande kners. Vanoggend is berig dat verskeie ekonome meen dat Suid-Afrika binnekort rommelstatus gaan verwerf, ongeag wat in môre se begrotingsrede staan. Die TLU SA sluit hierby aan, en meen die begrotingsrede sal waarskynlik mooi woorde bevat, maar hoop dat die begrotingsrede deur ekonomiese beginsels gerig sal word. Die TLU SA se mediaverklaring oor die begroting is in wese ’n skitterende opsomming van die aan mekaar timmer van lande se begrotingsredes en die vereistes daarvan. Dit is ook baie tydig, want soos sake nou staan, en waarskynlik in die laat stadium onomkeerbaar staan, het die begrotingsrede ’n kwalik versteekte bom aan boord en jaag daarmee soos kamikaze-vlieëniers op die hartland van die land se ekonomie af. Wysgere argumenteer al lank dat die stand van die ekonomie grootliks deur persepsies bepaal word. Hoe sterker die persepsie van ’n gesonde ekonomie, hoe meer sal die ekonomie geneig wees om te blom. Maar daar is ook ekonomiese wette, en wie dié ekonomiese wette met onwerkbare idees uitdaag, het ’n vrypas gekry na ’n ekonomiese inploffing. Die regering se planne van grondgryp sonder vergoeding is nie net ’n vergryp teen die internasionale reg nie, maar ook teen ekonomiese wette. Dit gáán die ekonomie in duie laat stort, en is trouens reeds besig om onkeerbaar dempers op die ekonomie te plaas. Die pikantheid is dat die regering, by monde van pres. Cyril Ramaphosa, dit as meganisme van ekonomiese groei beskryf, en die proses misleidend “grondhervorming” noem. Volgens regsmenings wat AfriForum ingewin het, is aspekte van die voorgenome planne ook ongrondwetlik en gaan dit, indien nodig, voor die hof beland. Ook ander planne wat die stempel van versmorende sosialisme dra, kom nou onder skoot, soos die voorgenome nasionale gesondheidsversekering. Vanoggend is berig dat al meer mense ’n belastingboikot beplan. Die regering se wegdwaal van die werklikheid, soos nog geen aanduiding wat van boere wat geld skuld op die grond wat sonder vergoeding gegryp word nie. Die regering is gewaarborg van moeilikheid kry hieroor. Maar faktore soos korrupsie wat die staatskas parasities leeg suig, wanaanwending van fondse en onbevoegdheid laat belastingweerstandigheid broei. Maar wat is ’n begroting? Die TLU SA beskryf dit onder andere soos volg: “Enige besigheid se begroting het ’n inkomste- en uitgawekolom,” sê mnr. Louis Meintjes, die president van TLU SA. “In teorie behoort die uitgawes en staatskuld onderhewig te wees aan die staat se inkomste. “Die belangrikste komponent van die begrotingsrede is om verslag te doen oor die vorige jaar se spandering van die staatsinkomste,” sê hy. “Dit moet gemeet word aan uitkomste en nie aan die blote spandering van fondse nie. Daaruit moet beplanning gedoen word oor hoe fondse in die nuwe boekjaar in die beste belang van die land in inwoners spandeer moet word.” Maar dit is lank nie hoe dit in die praktyk werk nie: “Die proses rondom die staatsbegroting het ontaard in ’n politiekery terwyl dit eintlik oor finansies, die fiskus, spandering van staatsdepartemente en hoe dit die inwoners van die land tot voordeel moet strek behoort te handel.” Daar is ander beginsels ook, soos dat belastings so laag as moontlik moet wees om te keer dat so min as moontlik landsburgers onder die broodlyn leef. Ekonome pleit vir ander opsies wat die ekonomieë van lande, maar ook van individue se inkomstes, onder minder druk plaas, met beginsels soos dit is beter om belas te word op wat jy bestee eerder as wat jy verdien. Hoe hoër die belastingkoers op inkomste, hoe meer demp dit werksywer, ook in die produktiewe sektor. ’n Breër belastingbasis is gewild onder mense met ’n hoë inkomste, maar hou skrikwekkende kommer in vir diegene wat te min verdien om bo die broodlyn te leef. Maar selfs lande met sterk ekonomieë bevind hulle dikwels in buitelandse skuld met ’n versmorende jaarlikse rente-rekening. In die VSA, waar werkloosheid afneem en verskeie ekonomiese sektore op groter groei en minder werkloosheid dui, het die nasionale skuld tot $23 Amerikaanse triljoen gestyg. (Een Amerikaanse triljoen dollar is gelyk aan een biljoen internasionale en SA biljoen dollar.) ’n Jaar tevore was dit nog $21,97 Amerikaanse triljoen. Maar daar is wel lande wat hard daaraan werk om veral inkomstebelasting te verlaag. So ’n land is België, waar die Hoge Raad van Financiën ondersoek instel na maniere om mense wat onder die broodlyn leef, van persoonlike inkomstebelasting vry te stel. Dit sou die federale regering 3,9 miljard euro’s minder uit die sak jaag. As in gedagte gehou word Suid-Afrika se bruto skuld beloop in die orde van R3 biljoen, kom dit neer dat elke Suid-Afrikaner ’n aandeel van meer as R40 000 hiervan hou. Dit is bereken voor die semi-staatsondernemings ’n paar miljard hier en daar by die Tesourie kom aas het, voor staatskaping se omvang ’n duideliker prentjie begin vorm het, en korrupsie sy huidige omvang aangeneem het… en werkloosheid en armoede so hoog geword het. Sommige lande se pensioenfondse moet pa staan vir hierdie soort skuld, en in Suid-Afrika word ook nou al meer met geslepe oë na dié fondse gekyk. Trouens, geld uit die staatsdiensfonds is al in Suid-Afrika gebruik om ’n Engelstalige koerantgroep te koop en miljarde rande moes al hieroor afgeskryf word. As Suid-Afrika, soos wyd verwag word, rommelstatus gaan bereik, gaan buitelandse lenings peperduur word – indien dit ooit bekom kan word – om die beoogde uitgawes te dek wat uit die staatsrede blyk enorm duur gaan wees al word nie vir plase betaal wat die regering “wettig” by die eienaars steel nie.