Issue 2, 2007 South African Journal of Cultural History - Volume 21,
Songs about the Anglo-Boer War : past and present
South African Journal of Cultural History 21, pp 1 –27 (2007)
Liedere oor die Anglo-Boereoorlog : verlede en hede
Die Dordrecht-versameling in die Nasionale Kultuurhistoriese Museum in Pretoria sluit &apos;n groot aantal stukke bladmusiek in wat tydens die Anglo-Boereoorlog en oor die Anglo-Boereoorlog geskryf is, maar deur mense wat nie by die oorlog betrokke was nie; hoofsaaklik mense wat in Europa en die Verenigde State van Amerika gewoon het. Dié bladmusiek is min bestudeer en is van weinig musikale waarde, maar, vanweë die betekenis wat hulle oordra, hulle outentisiteit, en hulle uitvoerings- en ontvangsgeskiedenis, is hulle van groot kultuurhistoriese belang. In 2006 en aan die begin van 2007 het &apos;n lied oor die Anglo-Boereoorlog, wat geskryf is deur mense wat nie by die Anglo-Boereoorlog betrokke was nie, groot belangstelling in Suid-Afrika gewek: De la Rey. Hierdie lied, soos baie van dié van meer as &apos;n eeu gelede, dra die naam van &apos;n Boeregeneraal, en is nie van groot musikale waarde nie. Dit is van groot kultuurhistoriese belang vanweë die talle verskillende betekenise wat daaraan toegeskryf is, die outentisiteit daarvan, en die uitvoerings- en ontvangsgeskiedenis daarvan. Sowel &apos;n aantal uitgesoekte stukke bladmusiek wat tussen 1899 en 1902 gekomponeer en gepubliseer is, as die lied De la Rey, word in hierdie artikel bespreek.
The Dordrecht Collection in the National Cultural History Museum in Pretoria includes a large number of pieces of sheet music written during the Anglo-Boer War and about the Anglo-Boer War but composed by people not involved in the war, mainly people living in Europe and the U.S.A. Little studied, and of little musical value, these scores are of great cultural historical value, because of the meanings they convey, their authenticity or lack of it and their performance and reception history. In 2006 and the beginning of 2007 a song about the Anglo-Boer War, composed by people not involved in the war, aroused great interest in South Africa. This song, like many of those of more than a century ago, is named after a Boer general, and not of great musical value. It is, however, of great cultural historical interest because of the many different meanings ascribed to it, its authenticity and its performance and reception history. A number of selected pieces composed and published between 1899 and 1902, as well as the song De la Rey, are discussed in this article.
E.L.C. Watson se pionierstog deur Suid-Afrika (1912)
South African Journal of Cultural History 21, pp 28 –42 (2007)
E.L.C. Watson&apos;s pioneering trip through South Africa (1912)
Totemism and the historical development of poetry in the Sotho languages with special reference to the Kwena totem
South African Journal of Cultural History 21, pp 43 –61 (2007)
Totemisme en die historiese ontwikkeling van poësie in die Sothotale met spesiale verwysing na die Kwena-totem
Tradisionele mondelinge poëtiese beskrywings van diere en voëls was gewilde estetiese uitinge wat &apos;n belangrike rol in die tradisionele sosiale lewe van die Sothomense gespeel het. Tradisionele "prysers" soos hierdie kunstenaars genoem is, het baie tyd daaraan gewy om diere en voëls se fisiese kenmerke en gewoontes noukeurig te bestudeer. Die affiniteit vir diere en voëls is grootliks aangevuur deur totemisme wat neerkom op die kulturele betekenis, asook die verering van sekere diere en voëls deur verskeie Sothostamme. Hierdie orale poëtiese kunsvorme wat mondelings van een geslag na &apos;n ander oorgedra is, het later &apos;n belangrike rol in die ontstaan van die moderne geskrewe poësie in die Sothotale gespeel. Die aard en kenmerke van die tradisionele vorme word in die artikel bespreek, asook die invloed daarvan op sekere digters in die moderne Sothopoësie.
Traditional poetic oral descriptions of animals and birds were popular aesthetic utterances in the traditional social life of the Sotho people. Traditional &apos;praisers&apos; as these artists were called, spent a great deal of time observing the physical characteristics and habits of birds and animals. The affinity to animals and birds was to a great extent activated by totemism whereby certain animals and birds were venerated by the various Sotho tribes. These oral art creations were transferred orally from one generation to another and later on played an important role in the origin of modern written poetry in the Sotho languages. The nature and outstanding characteristics of these traditional oral forms are dealt with in this article as well as their influence on certain modern Sotho poets.
100 years of Galloway Boeresport in the Free State
South African Journal of Cultural History 21, pp 62 –79 (2007)
100 jaar van Galloway-boeresport in die Vrystaat
Gedurende Augustus 2010 sal die Taaiboschspruit-amateursportvereniging Nr 1 in &apos;n posisie wees om sy 100-jarige bestaan te vier. Met die uitsondering van byeenkomste wat uitgereën het, het die byeenkoms net by een geleentheid nie plaasgevind nie (die kansellasie tydens die woelinge wat gedurende die 1914-rebellie plaasgevind het). Met dié uitsonderings word die byeenkoms sedert 1910 jaarliks ononderbroke georganiseer. Die byeenkoms moet gevolglik een van net &apos;n paar atletiek- en boeresportbyeenkomste wees wat daarop aanspraak kan maak dat dit bykans reeds &apos;n eeu lank gereël word. In dié artikel word die kulturele bydrae tot sosialisering van die plaaslike gemeenskap deur middel van dié atletiek- en boeresportbyeenkoms geskets. Die volharding van die organiserende komitee en die kulturele belangrikheid daarvan word deurlopend benadruk. Die organiseerders het oor jare gepoog om die politieke invloed in die aktiwiteite te beperk en binne hanteerbare vlakke te hou. Die vlak van politieke inmenging het nogtans nie die kulturele en sosiale waarde wesenlik negatief aangetas nie. Die Galloway-boeresport is en bly &apos;n kulturele baken in die sentrale Vrystaat.
During August 2010 the Taaibosch Spruit Amateur Sport Society No 1 will be able to celebrate the centenary of the Galloway sports day. With the exception of a few meetings cancelled on account of rainy weather, the boeresport event has been held annually since 1910. The only cancellation for any other reason than rain was the turbulent year following the 1914 rebellion. This gathering must therefore be one of just a few athletic and boeresport events in South Africa that can claim that it has taken place for almost a century. In the article the cultural and social contribution of this annual event in the local community are outlined. The perseverance and commitment of the organizing committee are highlighted, especially their persistence in keeping political interference inside manageable levels. The Galloway boeresport is still a cultural beacon in rural Free State, something that needs to be cherished.
South African Journal of Cultural History 21, pp 80 –104 (2007)
Sekere mylpale in die geskiedenis van die gemeentes van die Duitse immigrante na Philippi-Vlakte : 1877-2007
Die jaar 2007 is die 130ste gedenkjaar van die koms van die sogenaamde tweede golf van Duitse immigrante na die Wes-Kaap, spesifiek na die Kaapse Vlakte. Nuwejaarsdag 2007 was ook die 120ste herdenking van die onafhanklikheid van die Wynbergse Lutherse gemeente. Dit is ook die jaar waarin hierdie oudste, en tweede, van die oorspronklike drie Lutherse gemeentes wat die gemeenskap bedien het, sal ophou om as onafhanklike gemeente te funksioneer en in &apos;n sogenaamde &apos;gemeenteverband&apos; met die laaste oorblywende gemeente sal tree. Sowel die kerkgebou van die Philippigemeente as die kerkgebou van die gemeente wat eerste gesluit het, dié van Neu-Eisleben, is boonop vanjaar 110 jaar gelede gebou. Hierdie artikel gee &apos;n oorsig oor die geskiedenis van die gemeenskap in die lig van spesifieke mylpale voor en sedert 1877. Dit boekstaaf verder die gedagtes van &apos;n paar afstammelinge wat direk deur die opskorting van die oudste gemeente as onafhanklike gemeente geraak word.
The year 2007 marks the 130th commemoration of the arrival of the so-called Second Wave of German immigrants to the Western Cape, specifically to the Cape Flats, while New Year&apos;s Day 2007 commemorated the 120th year of independence of the Wynberg Lutheran congregation. Yet, it is also the year in which this, the oldest, and the second of the original three Lutheran congregations that have served this community, will cease to function as an independent congregation and will become a so-called parish of the last remaining congregation. The church building of this last remaining Philippi congregation, as well as the church of the first congregation that ceased to exist, that of Neu-Eisleben, was built 110 years ago, in 1897. This article gives an overview of the history of this community, indicating certain milestones before and since 1877, and records the thoughts of a couple of those descendants who are touched directly by the prorogation at the beginning of the 21st century of the independent existence of the oldest congregation.
Preste João [Priester Jan] en die Portuguese omseiling van die suidpunt van Afrika
South African Journal of Cultural History 21, pp 105 –138 (2007)
Die bergpasse wat Mosselbaai met die Klein-Karoo verbind - &apos;n historiese oorsig
South African Journal of Cultural History 21, pp 139 –158 (2007)
The Lange and Outeniqua Mountains north of Mossel Bay consist of tightly packed east-west orientated ranges, dissected by numerous small, short rivers and valleys. Peaks within these ranges reach heights of 1 500 metres above sea level, and have a high relative relief. These mountain ranges form formidable obstacles that have hindered access from the coast to the interior since the earliest times. Because these obstacles could only be crossed at certain places, routes were used repeatedly and became known to local people as well as to travellers.
Early in the history of South Africa, probably even before the days of the Khoisan, there was a need for a link between the coast and the interior. With the arrival of white settlers at the Cape, the need for a route between the Cape and the interior became a high priority. This article will give a historical overview of the origin, the historic and present uses of the Attaqua&apos;s Kloof, Cloete&apos;s and Robinson Passes, as well as the changing interaction between these passes.
Die Lange- en Outenikwaberge noord van Mosselbaai bestaan uit dig opmekaargepakte oos-wesstrekkende reekse, skerp opgesny deur talle kort riviertjies en klofies. Individuele pieke bereik hoogtes van tot 1 500 meter bo seespieël en die berge toon ook &apos;n hoë relatiewe reliëf. Hierdie bergreekse vorm indrukwekkende hindernisse wat toegang van die kus na die binneland sedert die vroegste tye bemoeilik het. Omdat die berge slegs op bepaalde plekke oorgesteek kon word, is hierdie roetes herhaaldelik gebruik en het dit onder sowel plaaslike inwoners as reisigers bekend geword.
Sedert die vroegste geskiedenis van Suid-Afrika - bes moontlik selfs voor die dae van die Khoisan - het die behoefte aan skakeling tussen die kus en die binneland bestaan. Met die koms van blanke setlaars na die Kaap het die nodigheid van &apos;n roete tussen die Kaap en die binneland &apos;n hoë prioriteit geniet. Hierdie artikel gee &apos;n historiese oorsig van sowel die oorsprong, historiese en huidige gebruike van die Attakwaskloof-, Cloetes- en Robinsonpas, as die veranderende interaksie tussen hierdie passe.
Annotating Percival Kirby&apos;s autobiography concerning his studies at the Royal College of Music in London, 1910-1913
South African Journal of Cultural History 21, pp 159 –183 (2007)
Die annotering van Percival Kirby se outobiografie betreffende sy studie by die Royal College of Music in Londen, 1910-1913
The demise of Norwegian linguistic identity in early twentieth-century South Africa
South African Journal of Cultural History 21, pp 184 –197 (2007)
Die afsterwe van Noorweegse linguistiese identiteit in vroeg-twintigste-eeuse Suid-Afrika
Gedurende die laaste kwart van die negentiende eeu het Noorweegse immigrante talle klein, maarsigbare gemeenskappies in verskeie dele van Suid-Afrika gevorm, veral in Durban, aan die Witwatersrand en in Kaapstad. Baie van hierdie nuwe aankomelinge het broederlike verenigings gestig, by kerke saamgekom en kultuurverenigings gestig. In die eerste helfte van die twintigste eeu het hulle kenmerkende etnisiteit, veral hulle gebruik van Noorweegs, afgeneem, ten spyte van pogings om daardie element van hulle kulturele identiteit te behou. Dit word aangevoer dat die primêre faktor in die ondergang van hulle etniese kultuur die afname in immigrasie van Noorweë was en die gevolglike tekort van &apos;n aansienlike aantal mense om die kulturele instellings te handhaaf. Die klem val op die mislukking van die handhawing van die Noorweegse taal.
During the fourth quarter of the nineteenth century immigrants from Norway developed numerically small but nevertheless visible communities in several parts of Southern Africa, especially Durban, the Witwatersrand, and Cape Town. Many of these newcomers organized numerous fraternal societies, established churches, and met in cultural associations. In the first half of the twentieth century, however, their distinctive ethnicity, especially their use of the Norwegian language, declined, despite various efforts to maintain that element of their cultural identity. It is argued that the primary factor in this erosion of ethnic culture was the slackening of immigration from Norway and the resulting absence of a critical mass of people to maintain cultural institutions. The emphasis is on the failure to maintain regular use of the Norwegian language.
Slave trade with Madagascar - The Journals of the Cape slaver Leijdsman, 1715 / Slawehandel met Madagaskar - Die Joernale van die Kaapse slaweskip Leijdsman, 1715, Piet Westra & James C. Armstrong : book review
South African Journal of Cultural History 21, pp 198 –199 (2007)
"Sy voorbeeld skyn steeds helder" : S.J. (Fanie) Bergh, 1907-2006, Johan Bergh (red.) : book review
South African Journal of Cultural History 21, pp 200 –201 (2007)
Op 19 Junie 2006 is Stephanus Jacobus (Fanie) Bergh kort duskant die ouderdom van honderd in Huis André van der Walt in Belville oorlede. Daarmee het &apos;n diensbare en merkwaardige lewe tot &apos;n einde gekom. Johan Bergh, seun van Fanie en professor en hoof van die Departement Historiese en Erfenisstudies aan die Universiteit van Pretoria, het besluit om die lewe en werk van sy vader te boek te stel. Die resultaat is die leesbare en interessante ,"Sy voorbeeld skyn steeds helder" wat by geleentheid van die herdenking van Fanie Bergh se honderdste verjaardag die lig gesien het.
Van Amsterdam naar Krugersdorp en weer terug. PJ Kloppers (1848-1912) schoolmeester en schrijver, G.J. Schutte : book review
South African Journal of Cultural History 21, pp 202 –203 (2007)
Ten spyte van die indrukwekkende verklaringsraamwerke vir historiese gebeure, bly dit die mens wat ten diepste die geskiedenis maak en deur die geskiedenis gevorm word. Dié waarheid word weer onderstreep deur die jongste werk van die bekende Nederlandse historikus oor Suid-Afrika, prof Gerrit Schutte, emeritus van die Vrye Universiteit. Schutte is ook vanjaar deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns met die Stalsprys vir Geskiedenis bekroon vir sy indrukwekkende intellektuele geskiedenis van die betrekkinge tussen die Vrye Universiteit en Suid-Afrikaanse universiteite oor die afgelope 125 jaar.
German Publications on the Anglo-Boer War / Duitse Publikasies oor die Anglo-Boereoorlog / Deutsche Publikazionen über den Anglo-Burenkrieg, Nicol Stassen & Ulrich Van Der Heyden : book review
South African Journal of Cultural History 21, pp 204 –205 (2007)
Met die uitbreek van die Anglo-Boeroorlog (hedendaags die Suid-Afrikaanse Oorlog) het die Duitse bevolking emosioneel by die destydse diskoers oor Brittanje, die "aardsvyand" en sy oorlogspoging in die suide van Afrika, betrokke geraak.
Volgens die samestellers het dié partydigheid enersyds die Duitse magshebbers vanweë hulle wêreldoorheersingsplanne gepas en andersyds het "&apos;n eerlike entoesiasme" onder die meerderheid van die Duitse bevolking voorgekom. Die rede was dat die Duitsers die Boere as hulle bloedverwante beskou het - dermate dat honderde Duitse vrywilligers hulle by die Boerekommando&apos;s aangesluit en aan gevegte deelgeneem het.
&apos;n Duitser aan die Kaap, 1724 - 1765. Die lewe en loopbaan van Hendrik Schoeman, Karel Schoeman : book review
South African Journal of Cultural History 21, pp 206 –207 (2007)
Soos kenmerkend van Schoeman se boeke word &apos;n deel van die geskiedenis van die Kaap op &apos;n deurtastende wyse belig. Telkens maak die skrywer gewag van die dwarsdeursnit van &apos;n sekere tyd wanneer hy die lewensomstandighede in breë trekke bespreek.
South African Journal of Cultural History 21, pp 208 –210 (2007)
In 1977 het Albert Grundlingh &apos;n M.A.-graad in Geskiedenis aan die Universiteit van Suid-Afrika verwerf met &apos;n verhandeling getiteld Die Vrystaatse en Transvaalse burgers wat die republikeinse oorlogspoging vanaf 1900 versaak het : hul rol en posisie gedurende die tydperk 1900 tot 1907. In 1979 is hierdie uitstekende studie in boekvorm gepubliseer as Die "hendsoppers" en "joiners" : die rasionaal en verskynsel van verraad (Pretoria: HAUM), en in 1999 (om saam te val met die begin van die honderdjarige herdenking van die Anglo-Boereoorlog van 1899 tot 1902) het &apos;n tweede uitgawe van dié boek die lig gesien (Pretoria : Protea Boekhuis). Nou, sewe jaar later, is &apos;n Engelse weergawe van hierdie besondere werk gepubliseer, danksy &apos;n knap vertaling deur Bridget Theron en Nicol Stassen van Protea Boekhuis wat (weer eens!) sy weg oopgesien het om &apos;n manuskrip te publiseer wat oor die stryd van 1899 tot 1902 handel. Hierdeur word waardevolle navorsingsbevindinge nie slegs aan &apos;n wyer Engelssprekende gehoor bekend gestel nie, maar die belangstelling word ook wakker gehou in die mees ingrypende oorlog wat tot dusver op Suid-Afrikaanse grondgebied gevoer is.
Hard soos kameeldoringhout, Dora Bolz : book review
South African Journal of Cultural History 21, pp 210 –211 (2007)
Die verhaal van &apos;n streek so hard soos kameeldoringhout - dit is inderdaad die ware verhaal van die dorpie Aus in die Namib-woestyn in die huidige Namibië. Dora Bolz, oud-inwoner van Aus, bied &apos;n aangrypende vertelling van honderd jaar se wel en wee in hierdie woestyndorpie. Sy vertel in &apos;n gemaklike geselstrant van die eerste pioniers van die omgewing, die destyds inheemse bevolking, die eerste Duitse setlaars, handelaars, sendelinge en transportryers, die ontdekking van diamante en die vroeë dorpsvestiging. Die uitwerking van die twee wêreldoorloë op die dorpie en sy mense bevestig die werklikheid van die hardvogtige woestynomgewing waarmee die mense hier in daaglikse stryd om oorlewing teen die woestyn se natuurelemente gewikkel is. Enersyds is dit &apos;n roerende kamee van &apos;n unieke kontrei, maar andersyds gee dit ook persoonlike indrukke van die skrywer se verbintenis van bykans 40 jaar met die dorpie.
Die geskiedenis van Boerekos 1652 - 1806, H.W. Claassens : book review
South African Journal of Cultural History 21, pp 212 –213 (2007)
In Die geskiedenis van Boerekos 1652-1806 word die waarheid oor die geskiedenis van Boerekos van die spreekwoordelike vinkel tot koljander; van seekat tot speserye en van likeur tot lourierblare vertel.
Talle mites oor die koskultuur aan die Kaap van die 17de en 18de eeuse Europeërs word ontmasker wat die tot op hede gekoesterde romantiese beeld van die bydrae van die Oosterlinge op dié kultuur, ongedaan gemaak. En tog, in plek daarvan kom in hierdie eerste omvattende wetenskaplike studie oor dié onderwerp &apos;n ryk geskakeerde geskiedenis te voorskyn. Die leser word op &apos;n kosreis geneem van die Persies-Arabiese kookkultuur af wat deur die Hollanders en die Franse na die Kaap gebring is, tot by &apos;n beredeneerde uiteensetting dat die bydrae van die slawe tot naamgewing beperk was.