Leer 'n ander taal: Dis ál makliker!
JY LEES NOU Leer 'n ander taal: Dis ál makliker!
Of dit vir 'n oorsese vakansie of 'n sakereis is, of dalk wil jy bloot met jou nuwe Zoeloe-buurvrou gesels ... daar is deesdae tonne hulpmiddels as jy 'n nuwe taal wil aanleer
Suid-Afrika is een van min lande waar tweetaligheid nie die uitsondering is nie, maar die norm. Hoe wonderlik!
Dis boonop tot jou voordeel as jy 'n nuwe taal aanleer.
Studies wys tweetaligheid verskerp jou geheue, verbeter jou vermoë om probleme op te los en maak dit boonop makliker om nóg tale aan te leer.
Soos die wêreld kleiner word, word die opsies en metodes om nuwe tale te leer ook meer. Waar begin jy? Kenners gee raad.
Besluit wat jou doel is
Voor jy kursusse begin oorweeg, besluit eers wat jy met die taal wil doen. Wil jy net genoeg leer om vakansie in Frankryk te gaan hou en te kan vra waar die badkamer is? Of wil jy met kollegas in 'n inheemse taal gesels, of dalk met Chinese kliënte kan onderhandel? Vir eersgenoemde kan jy dalk met 'n gratis app wegkom, terwyl jy beslis 'n kursus moet loop vir laasgenoemdes.
En selfs as jy 'n kursus doen, gaan jou bekwaamheid in die taal afhang van hoe lank jy klasloop. Dr. Trish Cooper, kursuskoördineerder by die Wits Language School ('n aparte eenheid aan die universiteit wat fokus op taalkursusse en -dienste), sê taalskole bied gewoonlik kursusse op verskeie vaardigheidsvlakke aan. "Eers leer jy basiese frases, op die volgende vlak maak jy kennis met byvoorbeeld taalkundige verbuigings, dan brei jy jou woordeskat uit, ensovoorts. Jy moet elke vlak voltooi om aan te gaan met die volgende, en hoe langer jy aanhou, hoe vaardiger gaan jy word."
Daarna kan jy byvoorbeeld 'n graadkursus in die taal doen as jy 'n loopbaan daarvan wil maak. Jou doel sal bepaal hoe lank jy gaan moet leer.
Kies die regte kursus
Moenie sommer net die naaste skool kies en inskryf nie. Skole se kursusse word verskillend gestruktureer, mense leer op verskillende maniere, en jy moet die een kies wat die beste vir jóú is. "Daar is nie een metode wat vir almal werk nie," sê dr. Elbie Adendorff, modulekoördineerder: Afrikaanse taalverwerwing aan die Universiteit Stellenbosch. "As jy iemand is wat van visuele insette hou, moet jy 'n kursus kry wat baie visueel werk. As jy beter leer deur te luister, kies 'n kursus waar baie gepraat word. Doen navorsing oor die metodes voor jy inskryf."
Hanlie Fourie, eienaar van die taalsentrum Taalkor in Bloemfontein, sê jy sal ook 'n voorsprong hê as jy in jou moedertaal onderrig word.
Leer eers praat, dan skryf
Lucia Hau-Yoon, eienaar van die Mandarin Training Centre in Johannesburg, sê jy moet versigtig wees vir kursusse wat té veel beloof omdat jy 'n nuwe taal soos 'n kind moet aanleer. "As kind leer jy 'n taal deur na jou ouers te luister en te oefen om te praat, al maak jy foute. Eers later, op skool, leer jy lees en skryf. Jy gaan sukkel as jy 'n nuwe taal probeer leer deur alles op een slag te doen – veral met 'n taal soos Mandaryns waarvan die alfabet só anders is as waaraan jy gewoond is."
Gebruik moderne hulpmiddels
Die kenners is dit eens dat apps meer geskik is as jy net die basiese wil leer, maar dit het ook nut as jy 'n kursus loop. Elbie stel voor jy gebruik 'n app as hulpmiddel om jou woordeskat uit te brei en te oefen. Die toepassings Babbel en Duolingo is veral deesdae gewild en bied onderrig in tientalle tale aan. Duolingo is boonop gratis.
"Rolprente is ook 'n lekker hulpmiddel om 'n nuwe taal aan te leer en ek gebruik dit in my klasse. Sit die onderskrifte aan sodat jy deur klank, skrif én beelde kan leer. Dit sal jou uitspraak verbeter, jou woordeskat uitbrei en jy sal boonop die kultuur 'n bietjie leer verstaan."
Hoe vinnig jy leer, hang af van hoeveel moeite jy doen. "Hoewel enigiemand 'n taal kan aanleer, sien ons gereeld dat mense wat gemotiveerd is en ekstra moeite doen, die vinnigste leer. Nie die slimstes nie. Hoe meer jy jouself daarin verdiep – flieks kyk, met ander mense gesels, lees, oefen – hoe vinniger gaan jy vorder," sê Trish.
Hou op skaam wees
Gebruik elke moontlike geleentheid om die taal te praat, sê Elbie. "Ek neem my vreemdetaal-studente soms na 'n restaurant en dan moet hulle koffie en koek in die taal bestel. Jy moet jouself dwing om te oefen en oor die woorde te struikel totdat dit makliker word."
Trish stel voor jy sluit ook by 'n gespreksgroep aan.
"Taalskole bied dikwels sulke groepe aan vir mense wat mekaar se taal wil aanleer. Só kry jy dan kans om te oefen saam met iemand wat net soveel gaan sukkel as jy en dit sal jou help om oor jou skaamheid te kom."
Moenie jou kwel oor jou ouderdom nie
Kinders kan tale soos 'n spons aanleer, sê Trish, maar dit beteken nie jy kan dit nie ook op 70 doen nie. "Verskeie studies het al gewys kinders tot en met 12 leer tale aan deur eenvoudig daaraan blootgestel te wees, terwyl volwassenes nie kan nie. Maar as volwassene het jy die voordeel dat jy waarskynlik gemotiveerd is en reeds een taal se grammatika onder die knie het, wat jou help om 'n ander taal se struktuur te verstaan. In later jare is jou geheue dalk ook nie meer so skerp nie, maar jy het waarskynlik meer tyd om aan die taal te wy. Ons het al gesien hoe mense in hul 20's en 70's ewe goed regkom."
Taal is een gebied waar die Engelse uitdrukking "use it or lose it" geld. Doen dus ná jou kursus moeite om dit steeds te praat. Soek 'n geskikte gespreksgroep of behou kontak met jou klasgenote. "As jy na 'n land verhuis waar jou moedertaal nie gepraat word nie, gaan jy ná 'n ruk selfs sukkel om dít te praat – en dis byna deel van jou wese. Jy moet aanhou oefen, anders gaan jy jou nuwe vaardighede verloor," sê Trish.
Gewildste, moeilikste en maklikste tale in SA As die taal met die meeste moedertaalsprekers in die land, is dit nie verbasend dat die meeste mense wat by Wits en Taalkor aanklop, Zoeloe wil leer nie. Naas Zoeloe, sê Trish, is Frans en Portugees baie gewild omdat dit in ander Afrika-lande gepraat word. Mense wat na ander wêrelddele reis, wil gewoonlik Spaans en Mandaryns leer, volgens haar.
Lucia sê Mandaryns se gewildheid in die sakewêreld het die laaste paar jaar ook skerp gestyg. Dis egter een van die moeilikste tale om aan te leer vir diegene wie se moedertaal 'n Europese oorsprong het, soos Afrikaans, sê Trish. Volgens haar is Xhosa waarskynlik die moeilikste Afrika-taal om aan te leer omdat dit die meeste klikgeluide bevat en die grammatika ook moeiliker as dié van byvoorbeeld Sotho of Tswana is.
Elbie sê Duits is waarskynlik die maklikste taal vir iemand wat Afrikaans praat omdat die woordeskat soortgelyk is.