Dr. M.J. du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 27 Februarie 2005 (aand)
Sing Vooraf: Psalm 16:2; Psalm 44:7; Psalm 81:10; Psalm 135:10.
Lofpsalm 103:1, 11.
Teks: Kategismus Sondag 35; 1 Korintiërs 10:7, 14
En wees ook nie afgodedienaars soos sommige van hulle was nie, soos geskrywe is: Die volk het gaan sit om te eet en te drink en het opgestaan om te speel. (1 Korintiërs 10:7 AFR53)
Daarom, my geliefdes, vlug vir die afgodediens. (1 Korintiërs 10:14 AFR53)
Dit gaan oor die gebod:
Jy mag vir jou geen gesnede beeld of enige gelykenis maak van wat bo in die hemel is, of van wat onder op die aarde is nie, of van wat in die waters onder die aarde is nie. Jy mag jou voor hulle nie neerbuig en hulle nie dien nie, want Ek, die Here jou God, is 'n jaloerse God wat die misdaad van die Vaders besoek aan die kinders, aan die derde en aan die vierde geslag van die wat My haat; en Ek bewys barmhartigheid aan duisende van die wat My liefhet, en My gebooie onderhou.
1. Wat leer die Here ons in die tweede gebod?
2. Die gevolge as ons nie hoor nie.
3. Wat wil die Here bereik?
Hierdie gebod het inderdaad vier kante:
Eerste gaan dit oor wat ons nie mag doen nie.
Dan gaan dit oor wat ons moet doen.
Daarna gaan dit oor die straf van die Here oor die wat Hom haat.
Laastens sluit die Here af met sy seën oor die wat Hom liefhet.
Hierdie gebod leer ons hoe ons ons Godsdiens suiwer moet beoefen:
Dit gaan oor Godsopenbaring, maar dan hoe God openbaar dat ons die ewige almagtige God suiwer moet aanbid. Dit gaan oor die hoe van die aanbidding.
Ons mag vir 'n bepaalde rede nie beelde maak nie:
Ons mag nie 'n beeld maak om dit te aanbid nie.
Ons mag ook nie 'n beeld maak om die Here daardeur te aanbid nie.
Enige beeld wat ons maak, al is dit hoe mooi ookal, bly die handewerk van 'n onvolmaakte mens - dit is 'n maaksel van 'n mens.
Dit is in elk geval 'n nabootsing of 'n simbolisering van iets anders.
As ons dit nou wil aanbid, of dit wil gebruik om God te aanbid, kniel ons voor 'n skepsel se werk.
Dit is sonde as ons God as 'n maaksel van 'n mens voorstel.
Enige iemand wat God in of deur 'n beeld - van watter vorm ookal - wil aanbid, verneder God die Almagtige omdat hy God daarmee in die raamwerk en die grense van die skepping en van 'n mens se denkpatroon inperk.
Die alomteenwoordigheid van God kan nie in 'n plek ingesluit word nie, en ook aan geen vorm van afbeelding, soos 'n beeld of skildery vasgemaak word nie.
Die majesteit van die Here is net te groot vir sulke eenvoudighede.
Eenkeer was die Here met 'n Samaritaanse vrou in gesprek. Hy het haar onderrig oor die ware geloof. Maar die vrou kon die saak van die ewige lewe nie verstaan nie.
* Op 'n stadium sê sy toe vir die Here haar voorsate het al van Jakob se tyd af op die berg aanbid.
* Die Here Jesus se antwoord vir haar was: God is Gees; en die wat Hom aanbid, moet in gees en waarheid aanbid (Vers 24).
o Ons kan nie aanbidding van die Here aan die berg vasmaak nie, want dit gaan nie oor die berg nie.
o Dit gaan oor die waarheid en oor die egtheid en diepte van jou geloof.
o Aanbidding kom uit die hart.
Die Here het daar 'n baie belangrike beginsel gegee: uiterlike aanbidding is afgodediens. Ons kan die beginsel nou gaan toepas:
Ons kan die Here nie in 'n plek afperk vir ons aanbidding nie - so asof die Here byvoorbeeld net in die kerkgebou is nie.
Daarom kan ons Hom ook nie inperk in 'n beeld of 'n prent nie.
Dit gaan nie in hierdie gebod oor kuns nie. Die Here het dit nog nooit verbied dat mense beeldhouwerk en skilderwerk mag doen nie.
In Exodus 31:1 - 5 vertel die Here bv. dat Hy Besaleël en Oholiab begiftig het met vermoëns om beeldhouwerk en ander kunswerke te kan doen.
Onthou ook dat die Here twee afbeeldings van Gerubs laat maak het wat op die versoendeksel van die altaar gestaan het.
Maar nie een van hierdie kunswerke in die tabernakel of selfs die verbondsark self is aanbid nie.
Die hele saak kan saamgevat word daarmee dat die Here wil hê dat Hy lewend deur die mens aanbid moet word.
Hy verdra dit glad nie dat Hy op 'n manier aanbid word wat Hy nie voorskryf nie.
Dink net 'n bietjie oor al die woorde wat op verskillende plekke in die Bybel voorkom waarmee die Here verkeerde aanbidding beskryf: Hy noem dit afgodery, geestelike hoerery, owerspel, ontrou, skandelike dinge, drekgode, aanbid gruwels, ydelhede.
Die Here het nie net gesê dat die mens geen beelde mag maak wat hy wil of gaan aanbid nie. Die Here het ook beveel dat sulke bestaande beelde wat aanbid word, uitgeroei moet word. 'n Voorbeeld wat u almal onthou is dat die Here vir die Israeliete gesê het dat hulle al die inwoners van die land se altare moet afbreek en vernietig as hulle in die land ingaan (Deuternomium 7:5).
Daarmee het die Here eintlik alle menslike uitvindings en menslike goeddunke afgesny. Nie dat dit gehelp het nie, want die mense het maar deur die eeue met hulle eie styl van aanbidding voortgegaan. Die Here leer dit self in Matteus 15:9 "Maar tevergeefs vereer hulle My deur leringe te leer wat gebooie van mense is."
Hier staan twee dinge wat belangrik is vir hierdie preek: Die eerste een is dat so 'n soort van aanbidding tevergeefs is. Prakties gestel: Dit eindig in die hel. Die tweede is dat die dinge wat tevergeefs is almal menslike uitvindings is - al is hulle daarop gerig om die Here te aanbid!
Die Here wil hê dat jou en my liefde vir Hom daarin uitkom dat ons Hom reguit en eerlik aanbid. En dat ons nie sy wese aan iets anders vasmaak nie. Hy wil persoonlik in die sentrum van ons aanbidding staan.
Alle mense wat hiervan afgewyk het, het Hy letterlik tot in die derde en in die vierde geslag gestraf.
'n Treffende voorbeeld is al die geslagte van Gods-haters wat in die sondvloed verdrink het.
Nog 'n goeie voorbeeld is al die geslagte wat saam in Sodom en Gomorra met vuur en swael verbrand is.
Of die Egiptenare wat almal 'n oudste seun in die Tiende Plaag moes afstaan.
Die boek Openbaringe openbaar van die totale vernietiging van die stad Babilon met al sy inwoners wat God getart het.
Al hierdie mense het van God geweet, maar hulle was almal haters van God. Daarom het God sy Woord oor hulle gehou.
Daarteenoor het die Here sy belofte om te seën ook gehou. Dink maar aan Dawid, en aan Abraham, en Jakob. Nie een van hierdie drie was volmaak en sondeloos nie. Al drie was growwe sondaars. Maar al drie was selfs wanneer hulle sonde gedoen het lief vir die Here, daarom het hulle elke keer diep berou gehad oor hulle dinge en gesmeek vir vergifnis - en hulle het dit gekry. Hulle lewens getuig van baie ryk seëninge oor hulle. Maar hulle het nooit voor 'n afbeelding van God gebid nie. Hulle het God self aanbid.
Die eerste doel wat die Here wil bereik, is dat sy Naam geëer word. Hy eis gehoorsaamheid van die mens wat Hy geskape het om Hom te dien en te eer. Daarom laat Hy geen vorm van aanbidding toe wat buite die raamwerk van sy Goddelike voorskrifte is nie. Veral stom dinge soos beelde duld die Here nie. Hy wil lewende gemeenskap met mense beoefen, wat Hom met woord, gebed en lied aanbid.
Die tweede doel van die Here met hierdie gebod is die saligheid van sy uitverkorenes. Hy bewys aan ons genade deur sy persoonlike teenwoordigheid in ons lewe hier op aarde toe Hy self kom leef en sterf het. God het nie in 'n simbool of in 'n beeld na ons toe gekom om ons verlossing te bewerk nie. In Jesus Christus het Hy sy verbond nagekom deur almal wat Hom lewend aanbid se sondestraf te dra, en hulle met God se toorn te versoen. Daarom verwag Hy van ons ook direkte en persoonlike kontak.
Selfs na die hemelvaart het die eis gebly dat ons die Here nie deur beelde kan en mag aanbid nie. Ons moet dit persoonlik en direk doen. Soveel te meer na die uitstorting van die Heilige Gees, want die Heilige Gees leer en lei ons juis om die Here in waarheid te aanbid.
Die Heilige Gees vou die diepte van God se Woord ook vir ons oop. Hoe meer ons van God se Woord verstaan, soveel meer begryp ons dat ons die Here nie deur middels soos beelde of ander vorms waarmee mense Hom probeer weergee kan dien nie. Die Heilige Gees laat ons verstaan dat die Here beeldediens aanvaar as haat teen Hom.
Ons is verlos deur die lewende God. Kom ons aanbid Hom ook sonder tussengangers soos beelde, omdat die Here ewig en persoonlik teenwoordig is deur sy Woord en Gees. Daarom verwag Hy ons direkte aanbidding as antwoord op sy Woord.