Dr ST Potgieter se Weeklikse Pitkos
Perspektief oor Selfmoord
Een van die grootste hartseer momente waarin ‘n gesin gedompel word, is wanneer ‘n gesinslid selfmoord pleeg. Ook in ‘n individu se lewe is selfmoordgedagtes sekerlik ‘n intense krisis.
Selfmoordgedagtes het ‘n oorsprong. Gewoonlik word dit veroorsaak deur gevoelens soos depressie en pyn. Hierdie pyn is soms meeslepend en so sterk dat ‘n persoon nie weet hoe om dit te hanteer nie. Andersyds is die persoon wanhopig en sien geen uitkoms uit sy of haar situasie nie.
Belangrike aanduiders vir selfmoordpogings:
· Depressie is een van die sterkste aanduiders van moontlike selfmoordgedagtes en verhoog die risiko van selfmoord.
· ‘n Persoon sê direk hy beplan selfmoord. Soms bestaan die idee wanneer iemand praat oor selfmoord hy dit nie regtig sal doen nie. Niks kan verder van die waarheid wees nie – ‘n persoon wat praat oor selfmoord moet altyd ernstig opgeneem word.
· Indirekte stellings van mense kan aanduidend van selfmoordgedagtes kan wees, soos byvoorbeeld ‘n persoon wat sê dat hy beplan om permanent weg te gaan, óf hy wonder hoe dit voel om dood te wees.
· Wees pertinent attent daarop wanneer ‘n persoon ‘n definitiewe plan het. Hoe meer gedetaileerd, spesifiek en uitvoerbaar hierdie selfmoordplan, hoe groter is die risiko.
· Navorsing wys dat persone met ‘n rigiede vorm van denke meer geneig is tot selfmoord. Byvoorbeeld iemand met ‘n denkpatroon van alles-of-niks, byvoorbeeld: “As ek haar nie kan terugkry nie, dan is selfmoord die enigste oplossing.”
· Verhoogde stres verhoog die moontlikheid van selfmoord. Hier dink ons aan iemand wat aan ‘n akute en vreeslike gebeurtenis blootgestel was en fisiese en emosionele impak daarvan traumaties ervaar soos byvoorbeeld insolvensie, aanranding, verkragtiging.
· Wanneer ‘n persoon reeds voorheen ‘n poging tot selfmoord aangewend het, is die risiko vir ’n volgende poging groter.
· Navorsing in Amerika dat tieners ‘n verhoogde risiko tendens toon wanneer hulle alkoholiese drank gebruik.
· Alleenheid en eensaamheid ‘n belangrike faktor is met betrekking tot selfmoord. Byvoorbeeld selfmoord kom minder voor by mense wat nie alleen woon nie - selfmoord is hoër by ongetroude mans teenoor getroude mans. Eensame en alleen tieners se risiko vir selfmoord is hoër.
· Swak gesondheid kan ‘n rol speel in pogings tot selfmoord. Iemand met ‘n lang siekbed en langdurige pyn se risiko is hoër.
· Impulsiwiteit kan tot ‘n verhoogde selfmoord risiko lei. Iemand wat ‘n swak impulskontrole het ‘n verhoogde risiko.
Dit is egter nie te sê wanneer iemand in een van hierdie bogenoemde situasies is of van hierdie tekens toon, dat hy nou noodwendig selfmoordgedagtes het nie. Die volle prentjie van ‘n mens moet in aanmerking geneem word.
Selfmoord kom voor onder alle ouderdomme. Tieners en adolessente toon egter ‘n verhoogde risiko vir selfmoord. Dis belangrik dat ouers en onderwysers bedag sal wees op moontlike tekens vir selfmoord. ‘n Volgende hoë risiko groep is bejaardes. Dikwels word ons senior burgers half eenkant geskuif en vergeet ons dat hulle steeds nood en emosionele behoeftes ervaar.
Miskien geagte leser, is jy iemand wat hink op die gedagtes aan selfmoord. Dis belangrik dat jy weet daar is ook ander mense is wat deur die grootste hartseer, ellende, wanhoop, depressie en trauma gaan. Mense wat moed wou opgee, maar tog anderkant uitgekom het. Terwyl jy lewe is daar hoop, maar met die dood is jy by omdraai verby. Jy ervaar groot pyn en miskien is jy paniekerig, maar daar is wel hoop en uitkoms al voel dit nie nóú so nie.
Gedagtes rondom selfmoord raak oorweldigend omdat mense alleen daarteen stry. Jy moet daarom bereid wees om daaroor praat. Daar is mense wat omgee. Dalk het jy ‘n goeie vriend wie jy kan vertrou of instansies wat jy telefonies kan skakel. Daar is ook mense wat opgelei is soos terapeute of ‘n predikant wat sal luister. Moenie alleen worstel nie, gaan praat met iemand.
In gesprek kry jy in ‘n mate verligting van jou pyn en moedeloosheid. Dit skep daardie nodige blaaskansie vir ‘n effense afstand tussen jou en die probleem; dit gee net ‘n ander perspektief en oplossing vir jou situasie.
Jy kan ‘n geliefde in groot bekommernis en nood help deur uit te reik. Kom ons raak weer ingestel op die wel en weë van ons familie, kinders en vriende. So dikwels het ons nie tyd en lus om werklik aandag aan ons naaste te gee nie. Reik uit met ‘n bedagsame navraag, deernis en die nodige begrip. Soms kan jy help deur jou geliefde na ‘n berader of sielkundige te verwys.
Die belangrike boodskap om te onthou, ‘n uitkoms is altyd daar. Wanneer jy egter alleen worstel word die probleem al groter. Met bystand van geliefdes, vriende en kundige beraders kan gedagtes aan selfmoord oorkom en die fisiese daad van selfmoord voorkom word.
Copyright © 2005 All rights reserved. Dr ST Potgieter