Regstwis oor seker dié bekendste liedjie in die wêreld
JY LEES NOU Regstwis oor seker dié bekendste liedjie in die wêreld
Happy Birthday to You, wat volgens Guinness World Records die bekendste Engelse liedjie is, word oral ter wêreld gesing. Ons moet egter versigtig wees waar en wanneer ons dit gebruik, want die liedjie word deur kopiereg beskerm.
Jennifer Nelson, ’n New Yorkse rolprentvervaardiger, betwis dit nou en glo die ikoniese liedjie behoort openbare besit te wees.
"Happy Birthday" to whom? A simple song with a complex copyright history and lawsuit http://t.co/8e8Vyh7pjQ pic.twitter.com/1PvtZnO5As — Los Angeles Times (@latimes) July 30, 2015
“Voor ek met my loopbaan as rolprentmaker begin het, het ek nooit gedink enigiemand sou die liedjie kon besit nie,” het Jennifer, eienaar van Good Morning to You Productions, in ’n e-pos aan die New York Times gesê. Haar maatskappy, wat besig is om ’n dokumentêre rolprent oor die geskiedenis van die liedjie te maak, het vroeër vanjaar besluit om ’n hofgeding aan die gang te sit waarin gevra word dat die liedjie tot openbare besit verklaar word en dat die tantieme wat oor die jare geïn is, terugbetaal word. “Meer as 120 jaar nadat die wysie waarop die eenvoudige lirieke van Happy Birthday to You getoonset is, die eerste keer gepubliseer is, dring die verweerder, Warner/Chappell, met waagmoed, maar verkeerdelik, daarop aan dat hulle die kopiereg op Happy Birthday To You besit, en, tesame met genoemde kopiereg, ook die eksklusiewe reg op die goedkeuring van die reproduksie, verspreiding en openbare opvoering kragtens die federale wet,” lui die regsdokument wat Jennifer se maatskappy ingehandig het. Die onbetwisbare bewys in die saak teen Warner/Chappell Music is ’n liedboek, gepubliseer in 1922, wat Jennifer se prokureurs in ’n biblioteek van die Universiteit van Pittsburgh in die VSA opgespoor het. Daarin is ’n vroeëre weergawe van die lirieke en die musikale verwerking van die liedjie sonder enige erkenning van kopiereg. Warner/Chappell Music ontken egter die geldigheid van die boek en beweer hulle het die reg wettiglik gekoop, en, ingevolge hul kontrak, verval die kopiereg eers in 2030. Hoewel ons almal dus Happy Birthday to You in ons privaat hoedanigheid vir ons vriende en familie mag sing, is enige openbare uitvoering van die liedjie onwettig as tantieme nie betaal word nie. ’n Openbare uitvoering daarvan beteken as dit in verhoogstukke, oor die televisie, in rolprente, as luitone of in groetekaartjies gebruik word. Die vangplek is egter dat selfs mense wat dit in die openbaar wil sing, soos restaurantpersoneel wat Happy Birthday to You vir jou kind wil sing, ingevolge ’n tegniese punt in die wet verplig word om te betaal vir die gebruik van die liedjie.
Smoking gun' found in case against 'Happy Birthday' song: http://t.co/BZpTSJePbO pic.twitter.com/jUzkRyoY2N — AOL.com (@AOL) July 29, 2015
Die wysie van Happy Birthday to You kan nagespeur word tot 1893, toe twee oujongnooisusters ’n musiekstuk met die naam Good Morning to All (met presies dieselfde wysie as die Happy Birthday-liedjie wat ons vandag sing) gepubliseer het.
Patty, wat ’n kinderdagsorgsentrum bedryf het, en Mildred, ’n vermaarde pianis, het die liedjie vir die kindertuinkinders geskryf as ’n manier om hul onderwyseres en vriende soggens te groet. Die twee het glo sterk klem daarop geplaas dat hulle nie liedjies skryf met die doel om geld te maak nie, maar om kinders te vermaak, en hulle wou nooit kopiereg op die aansteeklike deuntjie hê nie.
Hul ambisieuse jonger suster het egter nie hiermee saamgestem nie en nadat haar susters oorlede is, het sy in 1935 kopiereg op die liedjie gekry. Die werklike lirieke vir Happy Birthday to You is eers later geskryf en by die wysie aangepas, maar dit bly tot vandag toe nog ’n raaisel wanneer dit geskryf is en wie dit geskryf het. Die reg op die wysie is van maatskappy tot maatskappy oorgedra tot dit in 1988 aan Warner/Chappell Music verkoop is.
Die regter moet nog uitsluitsel gee oor hierdie interessante saak, maar een ding staan beslis soos ’n paal bo water: of dit nou deur kopiereg beskerm gaan bly en of dit openbare besit gaan word, dit is beslis nie die laaste wat ons van hierdie verjaardag-erdwurm gaan hoor nie.
Bronne: forbes.com, dailymail.co.uk, theguardian.com, naplesnews.com