Dit is die baie bekende geel poeier wat soveel rooi neuse veroorsaak... ook nie verbasend as ’n mens die groteske vorms van stuifmeelkorrels onder die elektronmikroskoop bekyk nie. Wat ewe interessant is, is dat elke blomdraende plant se stuifmeelkorrels ’n unieke patroon het, net soos die vingerafdrukke van ’n mens...
Dat juis stuifmeel ’n mens hooikoors moet gee, is ’n jammerlike frats van die natuur. Welbeskou is dit immers goue wolke van lewe. Op die winde gedra vanaf die natuur se baie blomme -- of deur insekte vervoer -- daal dit neer op ander bloeisels vir ’n wonderbaarlike huwelik waaruit nuwe plante gebore word.
Die wêreld om ons is werklik propvol stuifmeel. ’n Enkele denneboom kan oor ’n lewenstyd van vyftig jaar meer as 320 duisend miljoen stuifmeelkorrels voortbring. ’n Korrel kan baie klein of groterig wees, na gelang van die soort plant. Party kan dalk met die blote oog gesien word, as jy weet dit is daar, goeie oë het en baie fyn kyk. (Maar nie ’n vergeet-my-nietjie se stuifmeelkorrel nie. Jy sou byna tienduisend daarvan op ’n speldekop kon inpas!)
Die meeste van die stuifmeel wat in die lug gestrooi word, vind nooit hul teiken nie. Dit kan ’n meter ver trek of drieduisend kilometer en dan tot rus kom in die grond, waar dit sterf, maar soos fossiele bly voortbestaan.
VIR sulke geleerdes is stuifmeel beslis nie net stuifmeel nie. Wat vir ons na ’n gelerige poeier lyk, verander byvoorbeeld heeltemal van gedaante wanneer ’n mens dit onder die elektronmikroskoop bekyk. Kyk ’n mens na foto’s soos dié bo-aan hierdie artikel en die een hieronder, kan jy goed begryp dat sulke "gedrogte" jou neus kan kielie.
REGS: Die bekende blom van die hibiskus en sy vergrote stuifmeelkorrel. Die oorspronklike swart-wit foto van die stuifmeelkorrel is hier geel gekleur vir die effek.
Die vleiblom, die lelie, die kanferfoelie, die hibiskus, die sydissel, die den, die viooltjie, noem maar op, elkeen se stuifmeelvorm is so eie aan hom soos ’n mens se vingerafdrukke.
Maar met die toerusting van daardie tyd kon Linnaeus nie die besonderhede sien wat ons vandag onder die elektronmikroskoop kan waarneem nie. Ewe min kon hy dit op film vaslê sodat almal hierdie klein korreltjies se ware aard kon sien.
Die feit dat stuifmeelkorrels so verskil, is vir die wetenskap van groot waarde. Vir die plantkundige beteken dit dat hy twee plante wat feitlik identies lyk, op grond van hul stuif­meelkorrels kan onderskei. Vir die paleontoloog wat die oerlewe op aarde bestudeer, beteken dit dat hy versteende stuifmeelkorrels kan ondersoek en sodoende kan vasstel watter plantsoorte in die verlede in ’n spesifieke gebied gegroei het.
STUIFMEEL ontstaan altyd, soos ons hierbo gesien het, in blomme. Die voortplantingsorgane van ’n blomdraende plant maak deel uit van die blom van die plant. Die manlike voortplantingsorgane word meeldrade genoemd, die vroulikes staan bekend as stampers. ’n Meeldraad bestaan uit ’n helmdraad en ’n helmknop. In die helmknoppe ontstaan die stuifmeelkorrels.
Om te kan voortplant moet die stuifmeelkorrels op die een of ander manier by die stamper van ’n ander blom of by die stamper van dieselfde blom uitkom. Hierdie oordra van die stuifmeelkorrels word bestuiwing genoem.
Reg in die middel van die meeldrade staan een of meer steeltjies. Hulle vorm deel van die stamper. Die steeltjie word die styl genoem, en op die styl is 'n knoppie wat as die stempel bekend staan. Die stempel is daar om die stuifmeel van die manlike meeldrade op te vang. Aan die onderpunt van die styl is die vrugbeginsel waarin die saadknoppe is.
Sodra ’n stuifmeelkorreltjie op ’n ryp stempel beland, ontwikkel die korreltjie 'n stuifmeelbuis wat in die styl afgroei totdat dit die eiersel bereik.
Die punt van die buis bars oop en stel twee spermselle vry. Een van hulle versmelt met die eiersel en vorm ’n embrio terwyl die ander een die voedingstowwe vorm waarop die embrio teer.
Só kan die goue wolke van die lewe van verskillende soorte plante soms tot rus kom om hele sypaadjies in ’n geel kombers te hul... ’n duidelike bewys van die natuur se oordadige skilderkwas om die oorlewing van sekere spesies te verseker. As daardie geel goed nou net nie soveel rooi neuse veroorsaak het nie...
Klik hier vir ’n groot foto van meeldrade en stamper wat jy op jou drukker kan uitdruk. (Maak oop in ’n nuwe venster.) Foto: PDHOTO.ORG