Dag drie: Mense van matigheid
Written by webmeester on September 23, 2009 . Posted in Verantwoordelikheid
Om 'n samelewing te bou wat waarlik 'n habitat van geborgenheid is, het ons mense nodig met goeie habitus, mense van karakter en deug. Ons het mense nodig wat onder andere die deug van matigheid beliggaam.
Matigheid kom van die Latynse temperentia, wat letterlik regte maat, regte orde beteken. Matigheid beteken dus ons waak teen die oormatige, uitspattige gebruik van middele. Ons waak ook teen die onvoldoende toegang tot middele. Matigheid beteken ons streef in alles na die regte, orde, die regte maat – nie te veel nie en nie te min nie.
In Latyn word verskillende woorde gebruik om hierdie regte orde en regte maat op verskillende lewensterrreine aan te dui. Sobrietas, nugterheid, verwys na die regte gebruik van wyn. Castitas, oftewel kuisheid, verwys na die regte hantering van seksuele begeertes. Virginitas, maagdelikheid, verwys na die regte maat in seksuele gedrag. Ander gesigte van matigheid is Clementia (getemperdheid), mansuetudo (teerheid en sagtheid), studiositas (die gewilligheid om onderrig te word), humilitas (nederigheid). 'n Lewe van matigheid word bevorder deur verecundia (positiewe skaamheid oor potensiele verkeerdheid) en honestas (die gepaste en nie wellustige genieting van goeie gawes).
'n Lewe van matigheid, van die regte maat en orde, staan teenoor 'n lewe van gierigheid, konsumerisme en verbruikersmanie. Matige mense is needrig en dink nie van hulleself meer as van ander nie. Hulle jag nie teen elke prys na meer en beter nie. Hulle demonstreer 'n gepaste vergenoegdheid en dankbaarheid. Hulle weerstaan die verleidinge van die hedendaagse publieke kultuur wat jou altyd laat voel: ek besit nie genoeg nie, ek weet nie genoeg nie, ek presteer nie genoeg nie, ek is nie aantreklik genoeg nie, en my werk geniet nie genoeg status en aansien nie.
Matige mense pas selfbeheersing en selfbeperking toe. Hulle doen dit, want hulle word deur die Gees beheer. Soos Galasiërs 5 verse 16 en 17 dit stel: …
Waar matigheid gestalte kry word mense en samelewings bevry van die angs van onvergenoegdheid. Waar matigheid beoefen word, het 'n land soos Suid-Afrika ook nie meer die twyfelagtige status van land met die grootste kloof tussen ryk en arm ter wereld nie!
Liewe Here, maak ons mense wat matigheid beoefen. Laat ons maat-ig leef want ons is, met respek, God se maats, God se jongmense, God se vriende. Laat ons met selfbeheersing leef omdat die Gees ons beheer.
Dag twee: Etiese en morele waardes gaan oor mense met goeie habitus
Written by webmeester on September 22, 2009 . Posted in Geloofwaardigheid
Morele waardes het te make met die samelewing as 'n habitat waarin mense veilig voel en geborge is, en waar ons leef in geregtigheid, vrede en vreugde – ja, 'n samelewing waar daar respek is vir lewe, die waarheid en vir ander mense en die res van die skepping.
Morele waardes het, benewens habitat, ook met habitus te make. Dit het dus te make met mense se habits, soos die Engelsman se, met ons gewoontes, met ons deugde en met ons karakter.
Deugde verwys na die geneigdhede en inklinasies, die predisposisies en intuїsie om in ooreenstemming met die goeie te handel en om die goeie te beliggaam.
Deugde kan ook as geїnternaliseerde, beliggaamde waardes beskryf word.Ons hang nie net 'n waarde soos geregtigheid aan nie, ons beliggaam ook geregtigheid, ons praktiseer geregtigheid, ons leef geregtigheid uit, ons is mense van geregtigheid, ons is regverdige mense.
Deugde verwys na die goddelike energie en krag om die goeie te beliggaam. En inderdaad. Efesiers 2 vers 10 stel dit duidelik: …
Mense van deug is ook mense met goeie karakter. Karakter verwys letterlik na die goeie waardes wat by ons ingegraveer is. Hierdie goeie waardes is onlosmaaklik en wesenlik deel van ons. Mense met karakter is mense van eerlikheid en inbors. Hulle is opreg en eg. Hulle begeertes, woorde en handelinge is geїntegreerd. Hulle is dus mense met integriteit, mense wat betroubaar is, mense op wie jy kan staatmaak.
Sonder mense met deug en karakter kan ons nie nuwe samelewings bou wat waarlik veilige habitatte vir alle mense en vir die natuurlike omgewing is nie.
Die Griekse filosoof Aritoteles het vier sogenaamde kardinale deugde geformuleer. Dit is die deugde wat kardinaal is, wat die skarnier vorm waarom alle goeie geneigdhede en intuisies draai.Die vier deugde is geregtigheid, wysheid, moed en matigheid. Vanuit godsdienstige tradisies word drie deugde bygevoeg, te wete geloof, hoop en liefde.
Mense met hierdie sort habitus help om daardie soort habitat te bou waar die lewe waarlik blom.
Here, maak ons asseblief mense van karakter en deug, mense wat help dat Suid-Afrika en die ganse wereld 'n veilige habitat word, 'n plek waar lewe blom en floreer!
Written by webmeester on September 21, 2009 . Posted in Verantwoordelikheid
Nadenke oor die hart van menswees
Written by webmeester on July 31, 2009 . Posted in Menswaardigheid
Ek moet iets vir die nuwe hart stigting oor medemenslikheid skryf en deel graag met jou die gedagtes:
'n Sin sonder woorde bestaan nie. Gedagtes word met woorde geskep. Woorde is boonop ryk aan betekenis. Neem nou die woord "medemenslikheid". Die Tesourus beskryf medemenslikheid met woorde soos:
goedhartigheid, ruimhartigheid, verdraagsaamheid, vergewensgesindheid, vredeliewendheid, toegeeflikheid, welwillendheid, onselfsugtigheid, vrygewigheid, onbaatsugtigheid, selfopoffering, genade, meegevoel, meelewendheid, medelye, Christelikheid.
Die Bybel beskryf medemenslikheid met woorde en gedagtes soos:
"Jy moet jou naaste liefhê soos jouself." (Lev. 19:18)
"Doen vir ander alles wat julle graag wil hê hulle vir julle sal doen." (Mat. 7:12)
"Moenie op julle eie belange ingestel wees nie, maar wees ingestel op wat vir ander die beste is." (I Kor. 10:24)
"Wees almal eensgesind, simpatiek, lief vir mekaar, goedhartig en nederig." (I Pet. 3:8)
"Met totale beskeidenheid en sagmoedigheid, ja, met geduld moet julle mekaar in liefde verdra." (Efes. 4:2)
"Ek verseker julle, as julle versuim het om een van die eenvoudigste van my broers of susters te help, het julle versuim om My te help." (Mat. 25:45)
"Julle gesindheid moet soos Jesus Christus s'n wees: … Hy (het) nie vasgeklou aan wat Hom toekom nie, maar dit prys gegee: Hy het 'n slaaf geword en aan mense gelyk geword. En toe Hy as mens geleef het, het Hy Hom self nog verder verneder." (Fil.: 5-8).
Die woorde en gedagtes wat medemenslikheid op Afrika-bodem beskryf is onder andere:
Ubuntu (Nguni) of Botho (Sotho) wat "saambind" beteken. Dit dui op medemenslikheid, 'n meegevoel teenoor medemense en jy bevoordeel jouself nie ten koste van ander nie.
In die werkplek word medemenslikheid treffend beskryf deur die Tsonga-spreekwoord "Musemgo a nga langutiwi nonweni" (Jy kyk nie in die mond van die melkman nie.) Die Westerse konsep van werk en vergoeding is gegrond op mededinging tussen werkgewer en werknemer, op maksimum-profyt en sekuriteit vir die werkgewer. Die melkman is nie veronderstel om die melk wat hyself gemelk het te drink nie. Dit is die reg van die eienaar van die koei om die proses van die begin tot die einde te beheer. Die Afrika-beginsel is gebou op saamwees en op deel. Daar bestaan 'n gedeelde verantwoordelikheid en respek tussen werker en eienaar. Die eienaar van die koei respekteer die reg van die melkman om bloot sy aandeel te vat; hy besit 'n aandeel in die kapitaal finish en klaar.
Medemenslikheid is 'n woord wat eers betekenis het wanneer dit in ons harte lewe en tot doen lei. Ons is mense, daarom is ons mededeelsaam, mede- waardig, respekteer ons medemense se lewe en welsyn en het ons meegevoel met ander. Dit kom nie sommer vanself nie.
Christengelowiges glo God gee dit. Ons word hartgrondig van binne verander. God gee aan ons 'n nuwe hart en gees, getuig die profeet Esegiël (36: 26-27). Dít hou 'n nuwe verstand, wil, gevoel, persoonlikheid en 'n gesindheid wat omgee in. Sy Gees gee aan mense daadwerklike stukrag tot medemenslikheid.
Meer nog, die redding wat ons in Christus het bring 'n nuwe mensheid tot stand wat deur die grense tussen arm en ryk; swart en wit breek. Hiérdie redding maak ons nie meer godsdienstig nie, maar meer mens, soos die oorspronklike bedoeling was.