Hi lembe ra 2016 akuri na kwalomu ka 36.7 wa timiliyoni ta vanhu lava hanyaka na xitsongwatsongwana xa HIV naswona kulove kwalomu ka 1 wa timiliyoni. Xitalo xa vanhu lava ava kumeka e ndzongeni ra tiko-nkulu wa Afrika. Kusukela loko vuvabyi lebyi byi tiviwa kuta fika eka lembe ra 2014,  AIDS yi vangele kwalomu ka mafu ya 39 wa timiliyoni emisaveni hinkwayo. HIV/AIDS yi voniwa tanihi ntungu - kunga vuvabyi lebyi vaka e tindzhawini to tala naswona byi yaka byi kula. Ku ehleketwa leswaku xitsongwatsongwana xa HIV xingava xi tumbulukile evuxeni byale xikarhi ka tiko-nkulu ra Afrika eka malembe-xidzana ya vu 19 na 20. AIDS yi tiyisiwile ro sungula hi Ndzawulo ya vulawuri na vusirheleri bya mavabyi (CDC) yale Amerikha hi lembe ra 1981, kasi xivangelo xa vuvabyi lebyi - xitsongwatsongwana xa HIV xitiyisiwile eka malembe lama landzeleke. Mfanelo wa ndzingano wu kumeka eka Xiyenge xa xa Vumbiwa bya hina. Mfanelo lowu wu vula leswaku hinkwerhu ha hambana na leswaku a hi fanelangi ku pfumala hi xivangelo xo hambana.