Laer rentekoerse nie genoeg | Netwerk24
Laer rentekoerse nie genoeg
Deur Mariam Isa 28 Junie 2019 05:00
Onsekerheid heers in Suid-Afrika, maar een ding wat redelik seker lyk, is dat die Reserwebank rentekoerse gaan verlaag. Dit mag dalk tydelike verligting vir verbruikers bied, maar meer is nodig om ekonomiese groei te bevorder.
Die Reserwebank sal na alle waarskynlik na sy volgende monetêrebeleidsvergadering in middel Julie 'n rentekoersverlaging aankondig, maar dit sal min doen om die swak ekonomie aan te moedig in die lig van duidelike tekens dat president Cyril Ramaphosa sukkel om die hervormings in te stel wat nodig is om belegging en vertroue te verbeter.
Ontleders het hul voorspellings vir groei vanjaar skerp gesny ná die aankondiging dat die ekonomie in die eerste kwartaal met 3,2% gekrimp het – die skerpste afname sedert die wêreldwye resessie 'n dekade gelede.
Rentekoers gaan waarskynlik daal
Groei sal na verwagting van 0,8% verlede jaar tot 0,5% vanjaar daal, met die risiko van 'n volgehoue resessie as die kragonderbrekings van vroeër vanjaar weer in werking gestel word.
Selfs as daar geen verdere ontwrigting van elektrisiteitsvoorsiening is nie, is daar min vooruitsigte vir 'n sterk herstel in groei in die afwesigheid van 'n geloofwaardige plan om Eskom te herstruktureer, wat blyk uitgestel te wees of selfs heeltemal gedwarsboom is weens die interne verdeling binne die ANC.
"Die Ramaphosa-administrasie begin nou eers, maar op politieke vlak is dit heel duidelik dat die president baie weerstand in die ANC ervaar," het Isaac Matshego, ekonoom van Nedbank, gesê.
"Ons moet die beleidsonsekerheid aanpak wat die belegging in die private sektor 'n dekade lank gedemp het."
Tot dusver is die aanduidings nie bemoedigend nie. Ramaphosa het in sy staatsrede op 20 Junie bevestig dat die sukkelende kragreus nog 'n finansiële inspuiting van die regering sou kry, maar het geen melding gemaak van die voorwaardes vir die ondersteuning of van planne om Eskom in drie afsonderlike afdelings te verdeel nie, iets wat heftig teengestaan word deur die vakbonde.
Ramaphosa het ook geen nuwe besonderhede gegee oor die omstrede onderwerp van grondhervorming nie, behalwe om te erken dat die presidensiële adviespaneel wat verlede jaar aangestel is om die kwessie te ondersoek, sy verslag ingedien het.
Hoewel hy sterk standpunt inneem oor die onafhanklikheid van die Reserwebank en die bank se inflasie-teikenmandaat verdedig het, meen baie ontleders dat teenstand teen dié beleid binne die ANC nie uitgewis is nie.
NKC-ekonoom Jacques Nel het gesê daar is tot dusver geen teken van die strukturele hervormings wat die private sektor gehoop het ná die ANC se verkiesingsoorwinning in Mei sou verskyn nie.
Erge en openbare geskille in die party het sedertdien – indien enigiets – die vertroue verder ondermyn, met die ANC se sekretaris-generaal, Ace Magashule, wat 'n maand later verklaar het dat die party besluit het om die Reserwebank se mandaat uit te brei en "kwantitatiewe verligting" voorgestel het om die ekonomie te bevorder.
Skade is reeds gedoen
Enoch Godongwana, voorsitter van die ANC se subkomitee vir ekonomiese transformasie Foto: NEWS24
Sy kommentaar is vinnig as "onakkuraat" afgemaak in 'n verklaring deur Enoch Godongwana, die voorsitter van die party se ekonomiesetransformasiekomitee, maar die skade is toe reeds gedoen. Twee weke later het Magashule 'n lys van parlementêre komiteehoofde aangekondig wat gelyk het soos 'n lys van alle senior amptenare wat in die staatskapingsage betrokke is.
Ingesluit op die lys is die voormalige minister van minerale hulpbronne, Mosebenzi Zwane, voormalige minister van energie, Tina Joemat-Pettersson, en voormalige kommunikasieminister, Faith Muthambi.
"Ons dink daar is steeds geen duidelikheid oor beleid nie, wat beteken dat ons nie 'n dramatiese verbetering in belegging of 'n verandering in sentiment van besigheid sal sien nie," het Nel gesê. "Ons dink nie die res van die jaar gaan veel beter as die eerste kwartaal wees nie, en ons verwag vanjaar 'n afname van 0,2% in die BBP (bruto binnelandse produk)."
Min ander mense verwag dat die ekonomie vir die hele jaar in 'n resessie sal wees, maar die jongste BBP-syfers toon dat vaste belegging vyf agtereenvolgende kwartale gedaal het. Maandelikse syfers vir die tweede kwartaal word noukeurig dopgehou, en tot dusver is die aanduidings gemeng.
Vervaardigingsproduksie en kleinhandelverkope het in April gestyg, terwyl mynbouproduksie geval het. Die aankoopbestuurdersindeks het van 47,2 in April tot 45,4 in Mei gedaal, wat, volgens Intellidex-ontleder Peter Attard Montalto, "ooreenstem" met 'n afname van 5% in vervaardigingsproduksie.
Teen die agtergrond van inflasie wat in die middel van sy teikengebied beweeg en die rand wat die meeste van die verliese wat hy in Junie ervaar het, terugwen, lyk dit of die Reserwebank sy repokoers met 0,25 persentasiepunte sal kan verlaag, tot 6,5%, wanneer sy monetêrebeleidskomitee tussen 16 en 18 Julie vergader.
"Dit is onwaarskynlik dat een rentekoersverlaging ekonomiese groei wesenlik sal bevorder, maar dit behoort ten minste 'n mate van verligting aan verbruikers te bied en kan die sentiment effens verbeter," het sy gesê.
Reserwebankamptenare het markte voorberei op dié besluit, met die bank se president, Lesetja Kganyago, wat op 13 Junie gesê het dat met die swak ekonomie en die vlak van inflasie, "stel ons model voor dat ons die geleentheid sal hê om pryse oor die volgende jaar of so te verlaag".
Geldmarkpryse weerspieël twee koersverlagings vir 'n kumulatiewe daling van 0,5 persentasiepunte in die komende maande, maar Elna Moolman, ekonoom van Standard Bank, meen dit is te optimisties. "Dit is onwaarskynlik dat een rentekoersverlaging ekonomiese groei wesenlik sal bevorder, maar dit behoort ten minste 'n mate van verligting aan verbruikers te bied en kan die sentiment effens verbeter," het sy gesê.
Mariam Isa is 'n vryskutjoernalis wat in 2000 na Suid-Afrika gekom het as finansiële hoofkorrespondent vir die Reuters-nuusagentskap nadat sy in die Midde-Ooste, Brittanje en Swede gewerk het. Sy het haar in 2007 as ekonomiese redakteur by Business Day aangesluit en in 2014 bedank om oor 'n breër reeks onderwerpe vir verskeie publikasies in Suid-Afrika en Brittanje te skryf.