'n Jaar in oorsig: Azerbeidjani's vier Oorwinningsdag - EU-verslaggewer
'n Jaar in oorsig: Azerbeidjans vier Oorwinningsdag
8 November 2021 is 'n belangrike eenjarige herdenking in die geskiedenis van Azerbeidjan en die hele Suid-Kaukasus-streek. Die slag van Shusha - 'n stad op 'n bergkrans wat oor die hele woonbuurt Karabach uittroon - en die bevryding daarvan van Armeense besetting op 8 November het die uitslag van die 44 dae lange oorlog bepaal wat van 27 September tot 10 November 2020 geduur het. - skryf Dr. Esmira Jafarova is 'n Raadslid van die Sentrum vir Analise van Internasionale Betrekkinge (AIR-sentrum), Baku, Azerbaijan.
Vir jare het die konflik in Karabakh voortgegaan om, direk of indirek, massiewe verliese aan menselewens aan beide kante te veroorsaak. Azerbeidjan het nog altyd 'n vreedsame oplossing van die konflik ondersteun en, na die regeringsverandering in Armenië in 2018, was daar hoop vir 'n vredesooreenkoms. Die nuwe Armeense regering het egter die geleentheid gemis om die konflik te de-eskaleer en 'n vreedsame oplossing te ondersteun. Die spanning tussen Armenië en Azerbeidjan het erger geword toe die Armeense eerste minister, Nikol Pashinyan, vroeg in 2020 die "Madrid-beginsels" bevraagteken het. Hierdie beginsels is onderskryf deur die OVSE Minsk-groep-bemiddelaars—Frankryk, Rusland en die Verenigde State—asook deur die botsende partye self, Armenië en Azerbeidjan. Nikol Pashinyan het egter die vredesgesprekke ontwrig deur in die openbaar twyfel oor die formaat vir onderhandelinge te opper.
'n Reeks provokasies deur Armenië, veral die Julie 2020-grensbotsings in die rigting van die Tovuz-distrik van Azerbeidjan, het die situasie verder eskaleer. Tovuz is 'n strategiese streek waardeur belangrike vervoer- en energieroetes Azerbeidjan met globale markte verbind, en dit is ver van die konfliksone geleë. Later het Armenië sy verkennings- en sabotasie-aktiwiteite langs die frontlinie in Augustus 2020 verskerp en op 27 September 2020 'n massiewe aanval teen Azerbeidjan geloods. Op daardie dag het die Azerbeidjanse weermag 'n volskaalse militêre teenoffensief begin om die veiligheid van sy burgerlikes te verseker. Dit was die begin van die 44-dae oorlog.
Die oorlog het inderdaad vir 44 dae geduur en geëindig ná die bevryding van Shusha op 8 November met die ondertekening van die Trilaterale Verklaring tussen Azerbeidjan, Armenië en Rusland op 10 November 2020.
Volgens dekreet van die president van Azerbeidjan, mnr. Ilham Aliyev, gedateer 3 Desember 2020, moet die dag van bevryding van Shusha - 8ste November - elke jaar in Azerbeidjan as "Oorwinningsdag" gevier word. Shusha, 'n vestingstad wat in die 18de eeu deur Panahali Khan van Karabakh gestig is, dra 'n diep emosionele - naby aan heilige - kulturele belang vir Azerbeidjan en is deur eeue gesien as die "bakermat" van die Azerbeidjanse kultuur. Azerbeidjans het nooit die feit van die besetting van byna 20 persent van hul internasionaal erkende gebiede verdra nie. Om Shusha aan Armeense besetting te verloor was egter soortgelyk aan die verlies van 'n mens se siel. Die bevryding daarvan het dus die keerpunt geword, nie net in die voer van die oorlog nie, maar ook in die bevordering van 'n gevoel van genesing in alle Azerbeidjans. Deur 'n verdere dekreet van president Ilham Aliyev is Shusha tot die "kulturele hoofstad" van Azerbeidjan verklaar.
Die Verklaring van 10 November wat die oorlog beëindig het en die oplossing van ander netelige kwessies tussen Armenië en Azerbeidjan moontlik gemaak het, insluitend die bevryding van die oorblywende gebiede onder besetting (Aghdam, Kalbajar en Lachin) sowel as die ontblokkering van alle ekonomiese en vervoerkommunikasie in die streek , het 'n ander tydperk in die geskiedenis van die Suid-Kaukasus-streek ingelui. Die implementering van nuwe samewerkingsinisiatiewe soos die "sesparty-samewerkingsplatform" en die vestiging van die "Zangezur-korridor", wat nie net daarop gemik is om Armenië en Azerbeidjan te verbind nie, maar ook om 'n wyer rol te speel in die verbetering van die streek se aansien deur die verskaffing van interkonnektiwiteit oor diverse geografiese en geopolitieke sones, kan die geo-strategiese en geo-ekonomiese omgewing in die Suid-Kaukasus fundamenteel verander en samewerking nie net daarin nie, maar ook daarbuite bevorder. Ten spyte van 'n mate van aanvanklike weerstand aan die kant van die Armeense leierskap teen die vestiging van die Zangezur-korridor, getuig hul onlangse verklarings van hul bereidwilligheid om beide spoor- en snelwegroetes na Azerbeidjan te verskaf, via suidelike Armeense gebiede, wat die hoofgebied van Azerbeidjan met sy eksklaaf, die Nakhchivan Outonome Republiek.
As ons terugdink aan die byna drie dekades van besetting en die 44-dae-oorlog wat dit uiteindelik beëindig het, kan 'n mens nie anders as om die geweldige skade wat aan Azerbeidjanse gebiede aangerig is, uit te lig nie. Die omvang van vernietiging in die bevryde Azerbeidjanse lande is nou blootgelê vir almal om te sien. Baie internasionale gaste het tydens hul besoeke aan die bevryde stede van Azerbeidjan die skrikwekkende en algehele vernietiging van eens bewoonde en lewendige stede ervaar. Azerbeidjan se godsdienstige erfenis, moskees en plekke van aanbidding is ook nie gespaar nie. Uit 67 moskees in die gebiede wat onder Armeense besetting was, is 65 vernietig en die oorblywende 2 is ernstig beskadig en ontheilig; baie ander monumente is heeltemal verpletter. Die stad Agdam word deur baie as die "Hiroshima van die Kaukasus" gedoop as gevolg van die omvang van vernietiging. Gedurende 30 jaar van besetting het Armenië 22 museums vernietig met meer as 100,000 927 artefakte, 4.6 biblioteke met 85 miljoen boeke, 4 musiekskole, 2 teatergeboue, 4 musieksale, 808 kunsgalerye, 63 vermaaklikheidsentrums, sowel as 67 uit XNUMX godsdienstiges. monumente.
Azerbeidjan is tans ten volle besig met die heropbou van sy bevryde gebiede. Vir 2021 is US$1.3 miljard aan die heropbouprojekte toegewys en die spoed van die werke wat tot dusver uitgevoer is, is verbysterend. Drie internasionale lughawens sal na verwagting in die bevryde Karabakh bestaan—in Lachin, Fuzuli en Zangilan. Werk aan die konstruksie van Fuzuli-lughawe is reeds binne 8 maande voltooi en die inwyding daarvan het op 26 Oktober 2021 plaasgevind; dit is bygewoon deur die president van Turkye, Recep Tayyip Erdoğan. Die Horadiz-Agband-spoorlyn en snelweg, wat die Azerbeidjanse gedeelte van die Zangezur-korridor uitmaak, is ook in aanbou. Werk aan die Lachin- en Zangilan internasionale lughawens, sowel as die loodsprojek vir die bou van die streek se eerste slim dorpie, Aghali in die Zangilan-distrik, is ook aan die gang. Azerbeidjan is vasbeslote om sy bevryde gebiede so gou moontlik te herbou en dit bewoonbaar te maak vir die land se GOP's om uiteindelik na hul huise terug te keer. Azerbeidjan praat ook van gereedheid om sy betrekkinge met Armenië te normaliseer en het verskeie beroepe gedoen om 'n vredesverdrag te onderteken.
Een jaar later is daar egter steeds uitdagings wat langs die pad oorbly, en onder andere is die kwessie van besmetting van die voorheen besette Azerbeidjanse gebiede met landmyne uitstaande. Ongelukkig ly Azerbeidjanse burgerlikes steeds daagliks weens die landmyne wat Armenië in die bevryde Azerbeidjanse gebiede geplant het gedurende die jare van besetting. Volgens berigte is meer as 140 Azerbeidjanse burgerlikes gedood en vermink in mynontploffings sedert die einde van die 44 dae lange oorlog. Hierdie gebiede word nou beskou as een van die wêreld se swaarste myn-besmette gebiede, maar Armenië weier steeds om sy mynveldkaarte volledig aan Azerbeidjan vry te stel. Om sake te vererger, is ontdek dat daardie mynveldkaarte van die Aghdam-, Fuzuli- en Zangilan-streke wat uiteindelik deur Armenië aan Azerbaijan afgelewer is, slegs 25% akkuraat is.
Boonop word revanchistiese slagspreuke soms deur Armeense mediapropaganda geslinger en in die Armeense samelewing gevoer deur diegene wie se politieke voortbestaan ​​geskoei het op die onregverdige besetting van Azerbeidjanse gebiede. Dit is hierdie lug van revanchisme en irredentisme wat Armenië steeds terughou van die volle implementering van sy verpligtinge kragtens die ooreenkoms van 10 November, insluitend, eerste en belangrikste, artikel 4, wat bepaal dat "die vredeskontingent van die Russiese Federasie parallel ontplooi sal word. met die onttrekking van die Armeense gewapende magte." Dit maak dit duidelik dat geen Armeense gewapende magte nou in die bevryde Azerbeidjanse gebiede moet bly nie. Maar, en ongelukkig, was daar herhaalde voorvalle sedert 10 November 2020, toe Armeense milisies deur die Lachin-korridor gegaan het, na Azerbeidjanse gebiede gekom het en ontwrigtende aktiwiteite teen Azerbeidjanse dienspligtiges uitgevoer het. Voorvalle van beskieting van Shusha deur die oorblyfsels van Armeense milisies wat steeds in die Azerbeidjanse gebiede geposisioneer is waar Russiese vredesmagte tydelik ontplooi word, asook die afskiet van Azerbeidjanse stellings in Nakhchivan en bevryde Kalbajar uit Armenië self, het ook plaasgevind. Hierdie optrede dien beslis nie die bereiking van 'n blywende vrede in die streek nie. As daar een ding is wat 'n mens moet leer uit alles wat gebeur het, is dit dat revanchisme en ekspansionisme nie territoriale winste, nóg enige soort voordeel of geluk, gebring het vir diegene wat daardie beleide aanbid het nie. Wat hulle wel gebring het, was vernietiging, menslike lyding en baie verliese.
Daar is dus duidelik baie geleenthede benewens die sigbare uitdagings van die post-konflik tydperk wat oorkom moet word. Die kompleksiteit van die uitstaande kwessies vereis deursigtigheid, samewerking en aanvaarding as daar 'n opregte wens is om weg te beweeg van die gruwels van die verlede. Dit moet onderneem word deur al die belanghebbendes wat die ooreenkoms van 10 November 2020 onderteken het wat die 44-dae oorlog beëindig het, want eensydige pogings sal waarskynlik onvoldoende wees om uiteindelik die bose kringloop van vyandigheid en oorlog te breek.
Ons invloedryke vennote in die weste kan ook saamstaan ​​met pogings om te werk om seker te maak dat die bestaande ooreenkomste deur almal geïmplementeer word en dat die werk aan ontmyning en heropbou van die ont-besette gebiede glad en doeltreffend gedoen word. Ons het reeds 'n voorbeeld van suksesvolle samewerking gesien toe, deur die bemiddelingspogings van die Verenigde State, Europese Unie, OVSE, Russiese Federasie en Georgië, Armenië, in ruil vir die terugkerende Armeense gevangenes van Azerbeidjan, ingestem het om landmynkaarte aan Azerbeidjan te verskaf— hoewel, soos hierbo genoem, hul akkuraatheidsvlakke teleurstellend was. Hierdie voorbeeld toon egter dat, as daar 'n wil om te help met kwessies van fundamentele veiligheidsbelang, soos die hantering van die bedreiging van landmyne, altyd 'n manier gevind kan word. Ons hoop dus om 'n meer praktiese benadering deur ons westerse vennote te sien om Azerbeidjan te help om die landmynbesmettingsprobleem te oorkom.
In die 21ste eeu moet territoriale ekspansionisme veroordeel word, nie goedgepraat nie. Om uit vorige foute te leer, kan 'n beter toekoms en duideliker perspektiewe inlei. Azerbeidjan hoop dus werklik dat vreedsame en betekenisvolle interaksies met Armenië voortaan moontlik sal wees.
Die 8ste November is 'n belangrike dag - Oorwinningsdag. 'n Dag toe Azerbeidjan uiteindelik sy territoriale integriteit herstel het en die implementering verseker het van die vier VN-Veiligheidsraad-resolusies (822, 853, 874 en 884) van 1993 wat gevra het vir 'n onmiddellike, onvoorwaardelike en volle onttrekking van alle besettingsmagte uit die internasionaal erkende gebiede van Azerbeidjan. Dit is ook die dag wat die toekoms van die Suid-Kaukasus bepaal het, wat hopelik nooit sal teruggaan soos dinge was nie.
Dr. Esmira Jafarova is 'n Raadslid van die Sentrum vir Ontleding van Internasionale Betrekkinge (AIR-sentrum), Baku, Azerbaijan