Geskep as God se verteenwoordiger - Die Hervormer
Written by ds David Barnard, Magaliesmoot | Hits: 1047
Ek het onlangs eers begin om ekopoësie te lees en te waardeer. Dit beteken natuurlik nie dat dit ’n nuwe kunsvorm is nie. Trouens, digters soos John Donne het al in die 17de eeu oor die natuur en die mens se verhouding daartoe geskryf. In een so ’n gedig gebruik hy die mooi begrip hulp-keiser om die mens se verhouding tot die natuur te beskryf. Ons is na sy oordeel mede-regeerders oor die natuur. Dit pas natuurlik by die beeld wat Genesis 1 aan ons voorhou. God maak ons verantwoordelik vir die natuur. Ons is volgens Genesis sy verteenwoordigers met ’n bepaalde opdrag rakende die skepping.
Ekopoësie het deur die jare meer bekend en bemind geraak. Verskeie begaafde digters het hierdie kunsvorm omarm en uitgebou, veral gesien teen die agtergrond van die ekokrisis in die wêreld. Een van die belangrike feite rondom ekodigters is dat hulle nie van die werklikheid geskei kan word nie. Ekodigters word gebind aan die omstandighede waarin hulle hulself bevind. Hulle vertel van hul liefde vir die natuur en hoe noodsaaklik dit is om die skepping wat aan ons as hulp-keisers of rentmeesters toevertrou is, te beskerm en te bewaar. Hierdie passie kom egter tot sy reg vanuit ’n spesifieke en unieke leefwêreld.
Een van ons ekodigters, Martjie Bosman, skryf soos volg:
deur die dun hout van die voordeur in wil dring.
Die digter se liefde vir haar persoonlike stukkie natuur word treffend uitgedruk. Haar stukkie paradys, haar tuintjie, is kosbaar. Sy skets egter ook ’n ander kant van die muntstuk. Haar natuurliefde word deur die harde en ongenaakbare werklikheid besoedel. Die prag van die natuur word oorskadu deur die vrees vir indringers, wat die dun hout – die karige beskerming – wat haar huis teen misdadigers bied, wil deurbreek.
Dit klink bekend vir die meeste van ons. Van die hipnotiese roering by ons kusstreke tot die woestynagtige Karoo met sy matelose kalmte, bied elke deel van ons land sy eie bekoring en byna elke deel het ’n voorwaarde aan sy skoonheid gekoppel.
Ons kan ons ook nie losskeur van die werklikheid nie. Onder andere omdat ons tyd en plek bederf word deur sisteme waar normale, alledaagse menswees nie maklik is nie. Die dienste waarmee ons tevrede moet wees, is gebrekkig. Ons lees daagliks van kragonderbrekings. Ons hoor telkens van verkrummelende infrastrukture. Ons word lamgelê deur stakings en onbillike eise. Voeg daarby misdaad wat voortdurend ons spanningsvlakke opjaag en die natuur, die tuin by wyse van spreke, verloor iets van sy betowering. Ons loer eerder oor ons skouer as wat ons na die pragtige sonsondergang kyk. Ons is meer op die uitkyk vir potensiële rowers as vir die keur uit die plante- en diereryk wat by ons verbyskuif.
Daarby het die verwaarlosing en vernietiging van ons natuurskoon alledaags geword. Ons kan moontlik vooruitgang daarvoor blameer. Rian Malan sing hiervan in die liedjie Eens: Eens het hier ’n wilde vlei gestaan, waar flaminke soos wolkerose in die lug opgaan. Nou is dit ’n mooi gholfbaan. Eens het hier ’n groen woud gegroei, bontebok en tarentaal, geelhoutbome wat die hemel haal; nou is dit ’n groot “highway” – bring vooruitgang vir die hele kontrei. Eens het hier ’n skoon rivier geloop; wilgerboom en donker kuil waar likkewaan en geelvis skuil. Almal doodgegaan...
Deur die bewaring van dit wat aan ons as mede-keisers toevertrou is, kan ons ’n verskil maak. Deur ons stem te laat hoor teen die misbruike, nalate en misdade van ons dag, kan ons druk plaas op instansies om te verbeter. Ons het die geleentheid om elkeen ’n konstruktiewe bydrae tot ons leefwêreld te maak. Sommige mense doen dit deur gebare. Begaafde digters en sangers, soos Martjie Bosman en Rian Malan, stimuleer en aktiveer ander mense deur woorde wat roer. Die taak en verantwoordelikheid van lidmate en landsburgers bly steeds om die wêreld met al sy skatte in hul omgee-visier te hou.