Universiteitsgrade beteken weinig vir SA ekonomieArgieffoto (Foto: Unsplash/Pixabay) Terwyl duisende tersiêre studente hoop dat ŉ sertifikaat of graad die deur na ŉ blinknuwe – en vooruitstrewende – toekoms gaan oopmaak, het navorsing van die Universiteit Stellenbosch (US) se Sakeskool bevind dié kwalifikasies het weinig uitwerking op Suid-Afrika se ekonomiese prestasie. Die studie het bevind skoolverlaters met gr. 8- tot gr. 11-sertifikate het die beduidendste “konkrete positiewe” uitwerking op ekonomiese groei, terwyl diegene met matriek, na-matriek-sertifikate of grade “nie beduidende aandrywers van nasionale ekonomiese uitset” is nie. Suid-Afrika bestee ŉ allemintige gedeelte van sy nasionale begroting aan onderwys – ŉ groter gedeelte as talle ontwikkelde lande – en minimum onderwysvlakke en matriekslaagsyfers styg gaandeweg. Tog is Suid-Afrika steeds aan die onderpunt van internasionale ranglyste oor gehalte-onderwys. Die minister van finansies, Enoch Godongwana, het onlangs selfs meer geld aan onderwys in Suid-Afrika toegewys, maar Pieter Bruwer, ŉ navorser verbonde aan die Sakeskool, waarsku dat nog geld nie Suid-Afrika se onderwysprobleme gaan oplos nie. “Die uitdaging vir Suid-Afrika is nie die grootte van die begrotingstoewysing nie, maar eerder die uitwerking wat die besteding het,” sê hy. Bruwer sê Suid-Afrika se swak ekonomiese prestasie het ŉ negatiewe uitwerking op werkskepping, terwyl werkloosheid weer ekonomiese groei strem – maar die twee elemente kan nie gepak word sonder om na die uitwerking van onderwys in die land te kyk nie. “Die drie is interafhanklik. Swak onderwys word beskou as die wortel van talle van Suid-Afrika se probleme en het ŉ uitwerking op voortgesette ongelykheid en die sosio-ekonomiese welstand van toekomstige geslagte.” Die voortgesette wanpassing tussen die vaardighede wat die onderwysstelsel lewer en die eise wat aan die arbeidsmag gestel word, dra by tot Suid-Afrika se ekonomiese en indiensnemingsuitdagings. Deur die statistiese ontleding van 25 jaar lange data oor onderwysvlakke, werkloosheidskoerse en BBP (in die tydperk ná apartheid) en deur ŉ verband daartussen te trek, het Bruwer probeer om ŉ beter begrip van die verhouding tussen die drie elemente te kry, asook wat die uitwerking van onderwys op die ekonomie is. Bruwer het bevind daar was goeie vordering om die minimum onderrigvlak van die Suid-Afrikaanse bevolking sedert 1994 te verhoog en dit het die indiensnemingsvooruitsigte van mense met matriek of ŉ graadkwalifikasie verbeter – maar dié groepe beter opgeleide mense het steeds nie beduidend bygedra om die land se ekonomiese uitset te verhoog nie. Dit blyk dat “hoër onderwys geen noemenswaardige ekonomiese waarde het nie” en hoewel dit jou kanse verbeter om ŉ werk te vind, is daar geen positiewe verband tussen meer mense met naskoolse kwalifikasies en ŉ daling in werkloosheidsyfers of verhoogde ekonomiese groei nie. “Matriek of ŉ graad het individuele waarde en verhoog iemand se kans op indiensneming, maar as ŉ groep dra diegene met sulke kwalifikasies min ekonomiese waarde by,” het Bruwer bevind. Beter beleidstellings en onderwys nodig Bruwer waarsku ook dat die bevinding ŉ somber herinnering is van die swak gehalte van onderwys in die land en sê Suid-Afrika se onderwysbeleid voldoen nie aan die behoefte om die ekonomie te laat groei en werkloosheid te laat daal nie. Die beleid probeer dalk om vaardigheidstekorte in die land te pak, maar die plan het nog nie juis vrugte afgewerp nie. “Om aan die behoefte van die sukkelende Suid-Afrikaanse ekonomie te voldoen, moet die onderwysbeleid anders geëvalueer word. Die huidige manier – om dit aan ŉ slaagsyfer te meet – lewer nie resultate nie,” sê Bruwer. Dit gaan egter ook nie voldoende wees om net naskoolse kwalifikasies te verbeter nie. Die ekonomie skuif gaandeweg na die dienstesektor en daar is ŉ vraag na vaardige en geskoolde werkers – met al hoe minder geleenthede vir jong en minder opgeleide werkers. Kleinskaalse landbou en die informele sektor skep ook nie soortgelyke werksgeleenthede wat dit in ander Afrikalande doen nie. “Ons benodig ŉ meer uiteenlopende en gunstige arbeidsmark, direkte buitelandse beleggingsbeleid wat gunstig teen arbeidsintensiewe sektore is en ŉ arbeidswetomgewing wat help om meer werk te skep,” sê Bruwer. Dit is boonop moeilik om kundiges wat die land vir groener weivelde in die buiteland verlaat het, te vervang – en hul kundigheid word ook nie oornag deur nuwe gegradueerdes vervang nie. Die studie het bevind deur die aantal mense met laer vlakke van onderrig – soos laerskoolonderrig of selfs geen onderrig nie – te verminder, is daar ŉ positiewe uitwerking op ekonomiese groei. In hierdie verband het Suid-Afrika wel vooruitgang getoon. Minder as 3% van die land se volwasse bevolking het geen skoolopleiding gehad nie en die getal mense wat minstens ŉ matrieksertifikaat het, het toegeneem van 20% in 1993 tot 40% in 2019.