Verbruikersake: Wil jy ŉ franchise koop? Lees éérs hierFoto: Pixabay/Pexels.com Mense gebruik dikwels die geld wat hulle ná ŉ aflegging of aftrede kry om ŉ franchise te koop, maar ongelukkig het hulle nie altyd die sakekennis wat nodig is om van ŉ eie onderneming ŉ sukses te maak nie. Al is die Wet op Verbruikersbeskerming gerig op die beskerming van verbruikersregte en nie soseer die regte van ondernemings nie, word die koop van ŉ franchise juis deur die wet gedek omdat gewone verbruikers dit dikwels koop. Ina Opperman verduidelik hoe die wet jou regte beskerm en waarvoor jy op die uitkyk moet wees as jy daarin belangstel om ŉ franchise te koop. Wanneer jy ŉ franchise koop, is dit eerstens belangrik om te sorg dat jy al die inligting het wat jou in staat sal stel om ŉ ingeligte keuse te maak. Die inligting sluit al die klousules in die kontrak en verpligte openbaarmaking in, wat die kopers van franchises moet beskerm teen onbillike en onregverdige voorwaardes en risiko’s. ŉ Franchise-ooreenkoms sluit bepalings in dat die koper betaal vir die reg om sake te doen in Suid-Afrika, die franchise-verkoper se dienste en die gebruik van die handelsnaam en bemarking, soos reklame, handelsmerke, handelsimbole, kentekens en etikette wat die verkoper se eiendom is. Die ooreenkoms dui ook aan dat die verkoper die een is wat die stelsel of bemarkingsplan bepaal en dat die onderneming sal voldoen aan die franchise se vereistes oor hoe dit moet lyk. Die verbruiker kan ŉ franchise-ooreenkoms kanselleer sonder om enige koste of boetes te betaal binne tien werksdae nadat die ooreenkoms geteken is, deur op skrif kennis te gee aan die verkoper dat hy die ooreenkoms wil kanselleer. Volgens Artikel 5(6) van die wet word ŉ franchise-koper nie net beskerm nadat die franchise-ooreenkoms geteken is nie, maar ook in die geval van: Artikel 7 van die wet vereis dat franchise-ooreenkomste op skrif moet wees, in gewone, verstaanbare taal en dat albei partye dit onderteken. Dit moet ook die volgende insluit: Volgens regulasie 2 moet die koper direk of indirek bydra tot die fonds vir reklame of bemarking en die ooreenkoms moet die bedrag daarvoor aandui. Kopers moet ŉ afskrif van die finansiële state kry wat die fonds se inkomste en uitgawes vir die afgelope finansiële jaar wys, binne ses maande ná die einde van die finansiële jaar. Geld uit hierdie fonds mag nie gebruik word vir reklame of bemarking vir die verkoop van nog franchises nie. Die koper moet ook ŉ sertifikaat kry van ŉ geregistreerde ouditeur dat die fonds se rekening geoudit is en dat die state korrek is. Regulasie 3 Regulasie 3 bepaal dat die verkoper ŉ dokument aan die koper moet gee wat inligting oor die franchise verskaf, minstens 14 dae voordat die ooreenkoms onderteken word. Hierdie dokument moet deur die verantwoordelike persoon geteken word en die volgende inligting gee: Verbruikers kan kla by die Nasionale Verbruikerskommissie of provinsiale kantore vir verbruikersake oor franchises wat skeefloop. Besoek die Nasionale Verbruikerskommissie se webwerf vir meer inligting.