Die Brug: Na die hel en terug in Angola
List price: R250
Ná die oorlog gaan die lewe voort, maar die vrae en geestelike letsels wyk nie. In 2018 keer ’n groep van dié ouddienspligtiges terug na Cuito Cuanavale op soek na afsluiting - en om die wrak te vind van die Ratel waarin ’n makker op die laaste dag van die oorlog gesterf het.
Deon Lamprecht is ’n senior nuusjoernalis en bekroonde artikelskrywer. Hy debuteer met Tannie Pompie se Oorlog (2015) wat ’n topverkoper word. In sy loopbaan by The Pretoria News, Beeld en Rapport het hy oor feitlik elke onderwerp geskryf, van misdaad en die omgewing tot die Bosoorlog en politiek. Hy was nasionale nuusredakteur van Beeld, stigter-redakteur van Media24 se Afrika-kantoor en ook drie jaar lank Media24 se nuusverteenwoordiger in Washington, DC. Hy is tans 'n herskrywer by Huisgenoot. PressReader - Beeld: 2016-05-12 - Mo­men­tum moet be­leg­ger in S­ha­re­max te­rug­be­taal
Mo­men­tum moet be­leg­ger in S­ha­re­max te­rug­be­taal
Beeld - 2016-05-12 - Sake - Vi­da Booy­sen
Bloem­fon­tein. – Nóg ’n eer­tyd­se be­leg­ger in die om­stre­de ei­en­dom-sin­di­ka­sie S­ha­re­max sal sy geld te­rug­kry dank­sy in­gry­ping deur die kan­toor van die om­buds­man vir fi­nan­si­ë­le­diens-ver­skaf­fers (Fais).
No­lun­tu Bam, die Fais-om­buds­man, het vir die eer­ste keer ook ge­las dat ’n groot Suid-A­fri­kaan­se ba­te­be­stuurs-maat­skap­py ’n kli­ënt moet ver­goed vir sy S­ha­re­max-ver­lies.
Die Mo­men­tum-groep en een van sy fi­nan­si­ë­le ad­vi­seurs is ge­las om saam met ’n twee­de fi­nan­si­ë­le ad­vi­seur en die fir­ma waar­voor hy ge­werk het, R730 000 te­rug te be­taal aan die kla­er, Ja­mes Wal­la­ce, ’n mu­si­kant en mu­siek­re­gis­seur van P­re­to­ria.
In haar uit­spraak sê Bam dat Wal­la­ce in Sep­tem­ber 2009 sy ma­ke­laar by Mo­men­tum, Ian Ma­rais, ge­raad­pleeg het oor hoe hy sy ma se geld moet be­lê.
Sy het ’n mil­joen rand ge­had wat sy wou be­lê.
“Dit is be­lang­rik om daar­op te let dat die kla­er Ma­rais in ken­nis ge­stel het dat sy 70-ja­ri­ge ma se ri­si­ko­p­ro­fiel in ag ge­neem moet word en dat sy ka­pi­taal­groei en ’n maan­de­lik­se in­kom­ste wou kry.”
Hier­op het Ma­rais die kla­er aan ’n be­leg­gings­aan-bie­ding deur ’n maat­skap­py ge­naamd S­ha­re­max voor­ge­stel.
Ma­rais het ook ge­noem dat hy nie by mag­te was om die pro­duk te ver­koop nie, maar dat hy sy kli­ënt aan Emile Storm van CS Ma­ke­laars sou voor­stel.
Vol­gens Bam se uit­spraak het Storm ’n be­leg­ging in S­ha­re­max aan­be­veel, met die ad­vies dat dit ’n “la­e­ri­si­ko-be­leg­ging” was by ’n maat­skap- py wat “’n goeie re­kord” het. Die kla­er het toe R600 000 van sy ma se geld en R130 000 van sy eie geld in die ske­ma be­lê. Hy het ook R400 000 van sy ma se geld in ’n Mo­men­tum­pro­duk be­lê.
S­ha­re­max, waar­in so­wat 33 000 be­leg­gers – hoof­saak­lik pen­si­oe­na­ris­se – be­lê het, is in 2011 in sa­ke­red­ding ge­plaas en be­leg­gers pro­beer se­dert­dien ver­geefs om hul ver­lie­se te ver­haal.
Vol­gens Bam se uit­spraak het Wal­la­ce uit­ge­vind dat die maat­skap­py in fi­nan­si­ë­le moei­lik­heid is na­dat S­ha­re­max op­ge­hou het om die be­loof­de ren­te-op­brengs te be­taal.
Hy het toe uit­ge­vind dat die be­leg­ging in werk­lik­heid ’n hoë ri­si­ko ge­dra het en hy het ’n klag teen die ma­ke­laars en hul maat­skap­pye in­ge­dien.
Ma­rais het in sy ver­weer ont­ken dat hy S­ha­re­max aan­be­veel het en Storm het op sy beurt ge­sê dat hy nie eer­ste ’n aan­be­ve­ling oor S­ha­re­max aan Wal­la­ce ge­doen het nie, maar dat Wal­la­ce hóm eer­ste daar­oor uit­ge­vra het. Al­bei ont­ken dat hul­le die be­leg­ging as ’n la­e­ri­si­ko-be­leg­ging voor­ge­hou het.
Mo­men­tum het op sy beurt e­ni­ge aan­spreek­lik­heid vir die ge­vol­ge van sy werk­ne­mer se ge­drag in dié tran­sak­sie ont­ken.
Ma­rais het vol­gens Bam ge­tuig dat hy nie e­ni­ge kom­mis­sie vir die S­ha­re­max-be­leg­ging ont­vang het nie, maar wel ’n be­drag as “ge­baar van dank­baar­heid” van Storm ge­kry het.
Die Fais-om­buds­man het be­vind dat Ma­rais en Storm saam­ge­werk het aan die be­leg­gings­por­te­feul­je, om nie net ’n Mo­men­tum­pro­duk nie, maar ook S­ha­re­max te ver- koop. “Dit is wel­be­kend dat S­ha­re­max wins­ge­wen­de kom­mis­sie aan ma­ke­laars be­taal het. Hul­le het 6% van die ka­pi­taal wat be­lê is in kon­tant aan ma­ke­laars uit­be­taal.
“Storm sou dus R43 800 se kom­mis­sie ont­vang het en hy het dit vir se­ker met Ma­rais ge­deel.”
Ma­rais en Storm wou vol­gens Bam nie sê hoe­veel geld hul­le ver­dien het uit die tran­sak­sie nie.
Bam het Mo­men­tum ge­kri­ti­seer om­dat die maat­skap­py nie in sy in­ter­ne on­der­soek oor Ma­rais se optrede raak­ge­sien het dat hy met Storm saam­ge­werk het om die S­ha­re­max-kom­mis­sie te deel nie.
In die in­ter­ne on­der­soek het Mo­men­tum vol­gens Bam be­vind dat Ma­rais nie bui­te die voor­skrif­te van die wet op­ge­tree het nie. Sy het ver­der be­vind dat, hoe­wel Ma­rais se raad aan die kla­er om in S­ha­re­max te be­lê nie deur Mo­men­tum goed­ge­keur is nie, dit nie die maat­skap­py vry­waar van ver­ant­woor­de­lik­heid nie.
“Ma­rais het ’n sta­tu­tê­re plig ge­had om kli­ën­te met die no­dig sorg, vaar­dig­heid en deeg­lik­heid te ad­vi­seer.
“Daar­die plig rus ook op Mo­men­tum en Ma­rais is aan­ge­stel om daar­die plig uit te voer.”
Man­dy La­emm­le, ’n woord­voer­der van die ver­se­ke­rings-groep MMI Hol­dings, wat Mo­men­tum in­sluit, sê die groep neem ken­nis van die Fais-om­buds­man se be­slis­sing.
“Mo­men­tum neem die uit­spraak on­der oor­we­ging met in­ag­ne­ming van al­le par­tye se optrede. Hy sal daar­na ’n toe­pas­li­ke ak­sie­plan be­raam en die re­le­van­te par­tye daar­oor in­lig.”