Affies-hoof oor skoolpet-sage: ‘Ons kies die kant van 1 300 onskuldige seuns’Afrikaans Hoër Seunskool (AHS) in Pretoria. Argieffoto Ná sy aanvanklike swye het die hoof van Afrikaans Hoër Seunskool (AHS) in Pretoria, dr. Pierre Edwards, Vrydag openhartig met Maroela Media gesels oor die sogenaamde “pet-insident” wat die afgelope week groot opslae in die media gemaak het. “Die 1 300 seuns wat tans in die skool is, is nou die slagoffers van die ongelukkige gebeurtenis in 2015 en die regstappe wat gedoen word,” het Edwards tydens ŉ onderhoud by die spogskool gesê. “Die skool en die regspan wat ons in die saak bystaan is dit eens dat dit ons verantwoordelikheid is om ons huidige leerlinge te beskerm teen die skewe beeld wat daar tans van die skool in die media geskep word.” Maroela Media het vroeër berig Juané Slabbert, ŉ oudleerling van Hoërskool Garsfontein in Pretoria, dagvaar 26 oudleerders (matrikulante ten tye van die voorval in 2015) van AHS in verband met ŉ WhatsApp-groep waarop sy glo gedreig en verkleineer is. Die groep is glo gestig nadat ŉ foto die lig gesien het van Slabbert wat ŉ Affies-pet by ŉ partytjie gedra het. Slabbert, wat ten tye van die voorval 17 jaar oud was, is op die WhatsApp-groep bygevoeg, waar sy met kru taal sleggesê en met geweld gedreig is. Slabbert eis onder meer R100 000 vergoeding van die skool en oud-leerlinge, onvoorwaardelike verskonings van al die jong mans en ingryping by die skool. “Ons wil dit duidelik stel dat ons geensins ten doel het om die seuns se gedrag te verdedig nie,” het Edwards aan Maroela Media gesê. “Hiermee saam moet ek benadruk dat AHS se erekode uitdruklik stel dat Affies-seuns hul hoflik gedra teenoor alle mense, veral teenoor dames en volwassenes, en dat seuns deurlopend hieraan herinner word.” Dissiplinêre stappe teen die seuns Dis eerstens belangrik om in ag te neem dat die betrokke seuns se optrede nie tydens skoolure of in skoolverband was nie, en dat die skool dus streng gesproke nie aanspreeklik gehou kan word vir die seuns se onvanpaste optrede nie, verduidelik Edwards. Ten spyte hiervan het die skool se beheerliggaam en regskomitee besluit om teen die seuns op te tree, aangesien die skool se beleid oor selfone en sosiale media duidelik stel dat “Affie-leerders onderneem om enige sellulêre telefoon … te gebruik sonder om … aanstoot te gee aan ander leerders, onderwyspersoneel of enige derde party of ŉ selfoon of elektroniese media te gebruik vir kuberteistering, -intimidasie of -boeliery”. Die seuns is die dag ná die voorval in 2015 deur die adjunkhoof van dissipline, Peregrine Joynt, ingeroep. Joynt het sy teleurstelling in die seuns uitgespreek en hulle in kennis gestel dat hul optrede strydig met die skool se waardes was, en dat die skool stappe teen hulle gaan doen. Die leerders is hierna geleentheid gegee om self hul ouers te kontak en van die voorval in te lig voordat die ouers ŉ amptelike skrywe van die skool sou ontvang. Maroela Media is in besit van die ernstige skriftelike waarskuwing wat die seuns hierop ontvang het, waarin die aard van die oortreding asook die strafaksie uiteengesit is: Die seuns wat aktief by die gesprek betrokke was, is elk gestraf met drie sessies detensie. Seuns wat slegs met grafika aan die gesprek deelgeneem het, het drie sessies detensie ontvang, waarvan twee opgeskort is. Een van die seuns wat ŉ prefek was, asook een wat ŉ dirigent was, is van dié posisies onthef, terwyl ŉ derde seun wat reeds ŉ finale waarskuwing van die skool gehad het, van alle voorregte ontneem is. Dié “voorregte” sluit in die reg om, tydens matrikulante se afsluitingseremonie, oor die verhoog te stap en die klok te lui. “’n Mens moet hierdie strawwe in die nodige konteks sien,” verduidelik Edwards. “Ingevolge die Skolewet is detensie een van die swaarste dissiplinêre stappe wat die skool teen ŉ leerling kan neem sonder departementele betrokkenheid. ŉ Leerling kan slegs geskors word deur die departement van onderwys. ŉ Mens moet ook in ag neem dat die seuns ten tye van hierdie voorval besig was om rekordeksamen te skryf, en dat almal van hulle hul detensie uitgedien het te midde van hierdie eksamen,” sê hy. “Weens die eksamen sou ŉ straf soos gemeenskapsdiens bloot onhaalbaar wees.” Die departement van onderwys is deurlopend op die hoogte gehou van die verloop van gebeure, en het die skool gesteun in die dissiplinêre stappe wat gedoen is, aldus Edwards. Hiermee saam is die ontneem van deelname aan die afsluitingseremonie aan die einde van die matriekjaar, waartydens elke matrikulant oor die verhoog stap en die klok lui, die “grootste vernedering wat enige leerder van Afrikaans Hoër Seunskool kan oorkom,” sê hy. “Iemand wat nie die Affies-kultuur ken nie, sal nie verstaan watter groot straf hierdie vir enige van ons skoliere is nie – dis asof sy reg om ŉ Affie genoem te word, van hom ontneem word.” “Ons het werklik die strengste moontlike stappe teen die seuns gedoen wat ons kón binne die regte wat ons as skool en beheerliggaam het,” benadruk hy. Plakkate met Afrikaans Hoër Seunskool se kernwaardes is op talle plekke op die skoolterrein aangebring. Foto: Maroela Media Tradisie oor skoolpet Volgens mediaberigte mag die skoolpet nie deur enigiemand buiten huidige en voormalige leerders gedra word nie. “Dis bloot onwaar,” sê Edwards. “Hoewel daar onder die seuns ŉ informele tradisie is dat slegs huidige en oud-Affies die pet mag dra, is daar geen bepalings in die skoolreëls oor die dra van pette, buiten dat dit deel uitmaak van seuns se ‘uitgaandrag’ nie. Seuns kan Vrydae die pet skool toe dra as hulle wil. Daar word ook van hulle verwag om hul pet te lig wanneer hulle ŉ dame groet.” Skool se ‘weiering om saam te werk’ Gerugte dat die skool “geweier het om saam te werk” toe Slabbert se pa, Juan Slabbert, en ŉ familievriendin geklee in polisie-uniform, die skool op 13 Augustus 2015 besoek het om die aangeleentheid onder hul aandag te bring, is ook ontdaan van waarheid, sê Edwards. “Mnr. Slabbert was uiters ontsteld oor die voorval. Ek het hom verseker dat ek begrip het daarvoor, aangesien ek self die pa van twee dogters is,” sê Edwards. Toe Slabbert daarop aandring dat die betrokke seuns ontbied word sodat hy hulle kan konfronteer, het Edwards egter geweier. “Volgens die Skolewet het die betrokke leerder sekere regte waarop ek as skoolhoof, in loco parentis, moet ag slaan,” verduidelik hy in ŉ beëdigde verklaring wat in Maroela Media se besit is. “In die ouers se afwesigheid is ek verantwoordelik vir dié minderjarige seuns, en ek sou die wet oortree het indien ek hulle ontbied het,” het hy aan Maroela Media verduidelik. Die skool het ook, volgens mediaberigte, “geweier” om die betrokke seuns se kontakinligting aan Slabbert se regsverteenwoordiger te verskaf. “Die wet verbied die skool om sulke inligting oor ons leerders aan enigiemand bekend te maak,” sê Edwards. “Nie net word die leerders se privaatheid en persoonlike inligting deur die POPI-wet beskerm nie – hulle was ook ten tye van die voorval minderjariges. Ons het dus hier ook bloot streng binne die bepalings van die wet opgetree.” Hersiening van skool se gedragskode Volgens departementele vereistes word AHS se gedragskode vir leerders gereeld hersien en aan die departement van onderwys voorgelê, sê Edwards. Bewerings in die media dat die skool se gedragskode nou deur ŉ “span sielkundiges” nagegaan sal word, is onakkuraat. “Ná die voorval in 2015 het AHS die kundigheid van adv. Conrad Acker, ŉ spesialis in onderwyswetgewing, gekonsulteer oor die skool se gedragskode. Op sy aanbeveling het ons ŉ proses van herstellende geregtigheid deel gemaak van die skoolbeleid,” sê Edwards. Dit sou voorsiening maak daarvoor dat ŉ oortreder en ŉ benadeelde, met die hulp van ŉ fasiliteerder, oorkant mekaar sit in ŉ formele gesprek om ŉ oortreding deur te praat en geleentheid te skep vir die oortreder om verskoning te vra. “Ons het dié stap uit eie inisiatief geneem, selfs nog voor Sanja Bornman van Regslui vir Menseregte [wat Slabbert bystaan] by die saak betrokke geraak het. Ons het dus baie moeite gedoen om seker te maak die skool se gedragskode maak voorsiening vir die hantering van enige sulke voorvalle in die toekoms,” verduidelik hy. Volgens Edwards het AHS ŉ goeie verhouding met die departement van onderwys, en is die skool nie ingelig oor die “span sielkundiges” wat die skool se gedragskode gaan hersien of die afgevaardigdes van die departement wat die skool gaan besoek om ondersoek in te stel na die kultuur van die skool nie. Edwards ontken ook bewerings deur Bornman dat die skool sedert 2016 die saak teengestaan het, en geweier het om te erken dat enigiets verkeerds gedoen is of om enige aanspreeklikheid te aanvaar. “Ek het mnr. Slabbert wel direk ná die voorval aangeraai om dit sover moontlik uit die media te hou, aangesien sulke mediablootstelling potensieel vir Juané baie skadelik kon wees,” sê hy. Juané Slabbert. Foto: Facebook ‘Toksies manlike chauvinisme’ Dis egter veral ŉ beskuldiging dat daar ŉ kultuur van “toksies manlike chauvinisme” by die skool bestaan wat Edwards dwars in die krop steek. “Buiten dié voorval en een ander voorval waarvan ek kennis dra, was daar nog nooit enige klagtes oor Affies-seuns se gedrag teenoor vroue nie,” sê hy. “Ons het ŉ meerderheid dames op ons personeel. Baie van dié personeel se kinders was self ook hier. Ons leer elke dag ons seuns wat dit beteken om ŉ gentleman te wees. Hulle groet volwassenes, laat dames eerste stap en staan op as ŉ dame die klas binnekom,” sê hy. “Ons seuns het op ŉ daaglikse basis kontak met die dogters van Afrikaans Hoër Meisieskool – ons deel sportvelde, sosialiseer sommige pouses met mekaar en die seuns- en dogterskoshuise kuier op ŉ daaglikse basis met mekaar. Ons seuns word tussen vroumense groot. Elke seun leer hier wat dit beteken om ŉ gentleman te wees – om ŉ goeie pa vir sy kinders en ŉ goeie man vir sy vrou te wees. Hierdie was ŉ geïsoleerde geval. Dis nie reg dat al 1 300 ons seuns nou skuldig bevind word nie.” Mense “staan tou” om hul seuns by dié skool in te skryf, sê Edwards, en elke jaar wys die skool meer as 100 gr. 7-leerlinge weg wat by die skool aansoek doen om toelating. “Meet ons gerus aan ons oudleerlinge,” sê hy. “Êrens doen ons tog sekerlik iets reg.” Vrouepersoneellid se ervaring Sy standpunt word beaam deur Yvonne Bredell, departementshoof van AHS se Engels-departement. Net die vorige dag, vertel sy, het ŉ vrou die skool kom bedank nadat haar motor in die straat langs die skool onklaar geraak, en ŉ groepie seuns haar uit hul eie bygestaan het. “Ek is al 18 jaar hier, en ek kan jou verseker ons seuns het die grootste respek vir dames,” sê sy ernstig. “’n Mens kry oral ouens wat nie die nodige respek toon nie. Ek het ook al by gemengde skole skoolgehou, maar my belewenis met seuns hier is beter as in gemengde skole. Hulle staan op as ŉ dame instap en help uit hul eie as hulle sien jy dra iets swaars. Hulle het inherente respek vir vroue. Hierin het hulle ŉ ongelooflike voorbeeld in die skool se hoof, mnr. Edwards.”