Kabilies - Wikipedia
Gepraat in: Algerië
Totale sprekers: 5,6 miljoen
Skrifstelsel: Tifinagh, Arabiese alfabet, Latynse alfabet
ISO 639-2: kab
ISO 639-3: kap
Kabilies (Taqbaylit, [ˈθɐqβæjlɪθ] luister (hulp·inligting), Tamaziɣt Taqbaylit of Tazwawt) is 'n Berbertaal wat gepraat word in Kabilië (Algerië), asook in Frankryk en ander lande van Europa. Dit het moontlik meer as vyf miljoen sprekers net in Kabilië en meer as sewe miljoen sprekers in die wêreld.
In Algerië is dit die grootste Berbertaal, gevolg deur Chaoui, wat nouverwant is aan Kabilies. Dis die tweede grootste Berbertaal, naas Chleuh, wat in die suide van Marokko gepraat word.
Op 10 April 2002 het 'n wysiging van die Algeriese grondwet (deur die toevoeging van artikel 3b) die "tamazight" (wat die algemene naam van die Berbertale is) erken as nasionale taal van dié land.
Kabilies is 'n vorm van "tamazight". Dit maak deel uit van die Berberse tak van die Afro-Asiatiese tale. Dit word aangeneem dat dit van die proto-Afro-Asiatiese taal, wat 10 000 tot 17 000 jaar gelede in die ooste van Afrika gepraat is, afstam.
Fonologie[wysig | wysig bron]
Klinkers[wysig | wysig bron]
Kabilies het, net soos Berbertale in die algemeen, slegs drie klinkers:
a tussen « a » en « e »: [æ]
i tussen « i » [i] en « e » [e]
u soos « oe » [u]
Kabilies het ook 'n schwa [ə] wat "ilem" genoem word, maar nie as 'n regtige klinker beskou word nie. Dit het ontstaan uit die verswakking van die ander klinkers, en die uitspraak hang af van die konsonante.
Konsonante[wysig | wysig bron]
t [t̪] ṭ [t̴] k [k] k [kʷ] q [q] q [qʷ]
b [b] b [bʷ] d [d̪] g [g] g [gʷ]
tt [ts] č [tʃ]
zz [dz] ǧ [dʒ]
b [β] f [f] t [θ] s [s̺] ṣ [s̴] c [ʃ] c [ʃˁ] k [ç] k [çʷ] x [χ] x [χʷ] ḥ [ħ] h [h]
d [ð] ḍ [ðˁ] z [s̟] ẓ [z̴] j [ʒ] j [ʒˁ] g [ʝ] g [ʝʷ] ɣ [ʁ] ɣ [ʁʷ] ɛ [ʕ]
l [l] l [l̴]
r [ɾ̪] r [r̴]
Skrif[wysig | wysig bron]
Tamazight het sy eie skrif (tifinagh), maar Kabilies word meesal met 'n van die Latynse alfabet afgeleide skrif geskryf:
A Ɛ B C Č D Ḍ E F G Ǧ H Ḥ
I J K L M N O P Q Ɣ R S Ṣ
T Ṭ U V W X Y Z Ẓ
↑ (en) "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Kabyle". Ethnologue. Verkry op 16 Oktober 2015.
↑ (fr) - « Langue et littérature berbères », artikel van Salem Chaker, professor Berbertalen aan die Inalco, en direkteur van die "Centre de Recherche Berbère".
↑ Wet van die 27 Moharram 1423 (10 April 2002)
↑ Hassan Remaoun, « Le Maghreb, le Sahara,l’Afrique et la langue berbère »
Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir Kabilies.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kabilies&oldid=1632287"
Die bladsy is laas op 17 Desember 2017 om 14:02 bygewerk.