Ramaphosa aan Zondo: ‘Ek sal nie weghardloop van my besluite’Pres. Cyril Ramaphosa. (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) “As persoon wat ŉ gesagsposisie tydens staatskaping beklee het, aanvaar ek volle verantwoordelikheid vir my keuses en optrede.” Só het pres. Cyril Ramaphosa Donderdag gesê tydens die afsluiting van sy getuienis voor die Zondo-kommissie van ondersoek na staatskaping. “In my verklarings aan die kommissie en my getuienis het ek probeer om my persoonlike kennis van die gebeure wat ondersoek word, die besluite wat ek geneem het, en die oorwegings wat die besluite bepaal het, aan te dui. “Ek sal nie van daardie besluite weghardloop nie. Ek het ook probeer om ŉ uiteensetting te gee van sommige stappe wat hierdie administrasie gedoen het om staatskaping te beëindig en regstellende maatreëls in te stel.” Ramaphosa, die laaste getuie voor die kommissie, moes dié week vrae beantwoord oor staatskaping terwyl hy adjunkpresident van die land was. Hy is daarna ook ondervra in sy hoedanigheid as huidige president. Dit was Ramaphosa se tweede verskyning voor die kommissie nadat hy einde April in sy hoedanigheid as president van die ANC voor die kommissie verskyn het. Ramaphosa het Donderdag die hoop uitgespreek dat die “vordering” wat oor die afgelope twee en ŉ half jaar gemaak is, ŉ bewys is van sy eie toewyding en die toewyding van sy administrasie om korrupsie en staatskaping beslissend te hanteer. Die ware omvang van staatskaping sal volgens Ramaphosa moontlik nooit bekend wees nie. Hy het gesê daar kan moontlik vasgestel word hoeveel openbare fondse geplunder is en hoeveel dit gekos het om sake in dié verband te ondersoek en mense te laat vervolg. Dit is dalk ook moontlik om die infrastruktuur en dienste wat gelewer kon word, te kwantifiseer met die geld wat weens staatskaping gesteel en vermors is. “Wat egter moeiliker is om te meet, is die groter koste vir ons ekonomie en ons samelewing. Dit is moeilik om die uitwerking van staatskaping op sake- en verbruikersvertroue en op die verlies aan belegging te meet. “Ons kan ook nie die uitwerking van staatskaping op ons internasionale beeld kwantifiseer nie. (Foto: Elmond Jiyane, GCIS) “Deur ons veiligheidsmagte en wetstoepassingsagentskappe te verswak, het die optrede rakende staatskaping die veiligheid en integriteit van ons land in gevaar gestel. “Die mees vernietigende en duurste koste van staatskaping en korrupsie is egter die uitwerking daarvan op Suid-Afrikaners se vertroue in die leiers en amptenare in wie hulle groot vertroue gestel en as verantwoordelik beskou het.” Ramaphosa het gesê staatskaping het skade berokken aan mense se vertroue in die oppergesag van die reg, openbare instellings, wetstoepassingsagentskappe en selfs tot ŉ mate in die demokratiese proses. “Hoewel daar beslis sistemiese mislukkings, regeringsverval en foute was, is die fundamentele werklikheid dat staatskaping plaasgevind het omdat sekere mense elkeen doelbewus besluit het om korrupsie en misdadigheid te beoefen. “Dit is reg en noodsaaklik dat hulle die gevolge van hul dade die hoof moet bied. Nadat ons self die misdade van staatskaping gesien het, is die ergste wat ons kan doen om dit ooit weer te laat gebeur. “Ons het ŉ gedeelde verantwoordelikheid om die era van staatskaping stewig agter ons te laat, en om saam op te tree om korrupsie in al sy vorme te voorkom.”