Regstryd teen Eskom, regering gou aangehoorSonkragpanele op die dakke van huise in die Wes-Kaap. (Skermgreep: DA/Twitter) Die groep organisasies wat Eskom en die regering oor hul hantering van die kragkrisis hof toe sleep, se aansoek sal op 20 Maart voor ŉ volbank regters aangehoor word. Verskeie politieke partye en vakbonde, waaronder Numsa, die UDM, Build One South Africa en ActionSA, vorm deel van die aansoek. Die aansoek word verdeel in twee: In die eerste gedeelte (ŉ tussentydse aansoek) voer die applikante aan dat die regering op ongrondwetlike wyse op die krisis reageer het en in die proses verskeie grondwetlike regte geskend het. Hulle voer aan dat beurtkrag ŉ menseregtekwessie geword het en dat die regering se reaksie daarop burgers se basiese regte ondermyn. Die groepe voer aan die regering het ŉ plig om die humanitêre katastrofe, wat regstreeks deur beurtkrag veroorsaak is, te verhoed. Hulle vra die hof om die regering te verplig om in ooreenstemming met die Grondwet op te tree, wat onder meer vereis dat die armes en gemarginaliseerdes in tye van nood geprioritiseer moet word. “Ongelukkig wys die praktiese werklikheid dat die regering geen strategie het om die armes teen beurtkrag te beskerm, of om die lyding wat beurtkrag veroorsaak, te verlig nie,” sê Phakamile Hlubi-Majola, woordvoerder van Numsa. Hulle vra dat verskeie ekonomiese sektore en maatskaplike dienste van beurtkrag kwytgeskeld word. Dit sluit in gesondheidsdienste, onderwysinstellings, polisiestasies, klein- en mediumgrootte ondernemings, landbou en voedselproduksie, asook telekommunikasiedienste. “Die manier waarop dit gedoen moet word, sal aan die regering oorgelaat word. Dit is die moeite werd om kennis te neem dat die regering nie gehuiwer het om sekere gebiede, waar sy eie ministers woon, tot beurtkragvrye sones te verklaar nie. “Die applikante voer aan as dit moontlik is vir ministers, is dit moontlik vir die armes.” In die tweede gedeelte van die aansoek vra die applikante ŉ bevel dat pres. Cyril Ramaphosa, as hoof van die nasionale uitvoerende gesag, vir die menslike koste van beurtkrag aanspreeklik gehou word. “Terwyl daar baie in die regering gepraat is, is die werklikheid dat beurtkrag toegeneem het. Die werklike vooruitsig van ŉ algehele netwerkineenstorting staar die land in die gesig, soos gesien kan word in die regering se eie verklaring van ŉ ramptoestand,” sê Hlubi-Majola. Hulle vra ŉ bevel wat verklaar dat die president en sy regering versuim het om die regte van burgers te beskerm en na te kom in die manier waarop hulle reageer het op die beurtkragkrisis; ŉ krisis waarvoor die regering in die eerste plek verantwoordelik is. Numsa sê Suid-Afrikaners het duidelikheid nodig oor watter stappe die regering doen om kragsentrales in bedryf te stel. “Ons moet weet wat is die begroting, watter stappe gedoen word en hoe lank dit gaan duur om die kragsentrales aanlyn te bring.” Hlubi-Majola sê ook hulle neem nie ŉ “ideologiese” standpunt in nie en is nie gekant teen die gebruik van onafhanklike kragprodusente of hernubare energie nie – mits dit dieselfde vlakke van krag kan lewer as die “kragsentrales wat opgeoffer word”. Solidariteit sal op sy beurt Dinsdag hofstukke aan die regering beteken rakende die “irrasionele besluit” om ŉ ramptoestand oor die kragkrisis te verklaar. Die organisasie voer aan die rasionaliteit, grondwetlikheid en die wettigheid van die ramptoestand moet op die strengste manier denkbaar getoets word en dat die regering se “algehele onbevoegdheid om die kragkrisis oor die afgelope 17 jaar op te los, nie te midde van ŉ ramptoestand sal verdwyn nie”. “Om met verdere politieke inmengery die weg te probeer baan uit ŉ krisis wat onweerlegbaar voor dieselfde politici se deure gelê kan word, is nie net irrasioneel en onverantwoordelik nie, maar ook onwettig,” sê Connie Mulder, hoof van die Solidariteit Navorsingsinstituut.