PressReader - Landbou Vee: 2017-09-01 - VERGIFTIGING WEENS INKBESSIE NEEM TOE
VERGIFTIGING WEENS INKBESSIE NEEM TOE
Landbou Vee - 2017-09-01 - Kortliks - — GER­RIT BE­ZUI­DEN­HOUT
Plant­ver­gif­ti­ging van vee word ‘n al hoe gro­ter kwes­sie na­ma­te gif­ti­ge in­drin­ger­plan­te oor Suid-A­fri­ka ver­sprei.
Een daar­van is inkbessie ( Ce­strum au­ran­ti­a­cum, C. la­e­vi­ga­tum en C. par­qui). Dié plan­te is spo­ra­dies ver­ant­woor­de­lik vir le­wer­ver­gif­ti­ging by bees­te in Suid-A­fri­ka.
C. la­e­vi­ga­tum is die soort wat die wyd­ste in die land ver­sprei is. Die plant het baie tak­ke en kan as ’n struik of ’n boom voor­kom. Aan die kus kan die plant 6-15 m hoog word, ter­wyl dit in an­der ge­bie­de, soos die Vry­staat en M­pu­ma­lan­ga, 1-2 m hoog word. Al drie spe­sies is as on­krui­de ver­klaar.
Die bla­re is el­lip­ties en don­ker- tot lig­groen en as hul­le ge­kneus word, ruik hul­le sleg. Die klein, groen­geel, buis­vor­mi­ge, soet blom­me­tjies van 5-25 mm lank word in bon­dels op die eind­pun­te van tak­ke ge­dra. La­ter ont­wik­kel groen bes­sies (10 mm lank en 5 mm in deur­snee) wat tot pers-swart ver­kleur as hul­le ryp word.
Die bla­re en groen bes­sies van die jong uit­loop­sels is die gif­tig­ste. Daar­om kom ver­gif­ti­gings ver­al in Ju­nie en Ju­lie voor. Bees­te vreet min­der se­lek­tief as an­der die­re en vreet ver­al inkbessie ty­dens droog­tes, nie­teen­staan­de die sleg­te reuk van die ge­kneus­de bla­re.
Ce­strum spp. is vin­nig be­sig om lan­ta­na in te haal as die gif­plant wat die vin­nig­ste ver­sprei en gaan in die toe­koms al hoe meer vrek­tes ver­oor­saak. Dit is dus raad­saam om die plan­te, wat ver­al on­der bo­me op­kom en langs die Vaal­ri­vier voor­kom, be­tyds uit te haal. Die­re moet ook weg­ge­hou word van de­le waar die plan­te voor­kom, ver­al in Ju­nie en Ju­lie wan­neer die plan­te op hul gif­tig­ste is.
FO­TO: STAN SHEBS