JY LEES NOU Boswaens: Huur of koop?
Maak dit finansieel sin om 'n peperduur ekspedisiebakkie te besit as jy net af en toe met hom gaan reis? Moet jy nie eerder oorweeg om te huur nie? En is die klein jakkalsies in 'n huurkontrak lastiger as die waardevermindering van 'n ryding? Ons
Die oliemagnaat John Paul Getty het destyds gesê: "As die waarde van iets vermeerder, koop dit. As dit verminder, huur dit."
Volgens Getty se logika moet niemand 'n motor besit nie, tensy dit eksotiese rygoed is waarvan die waarde toeneem. 'n LaFerrari, byvoorbeeld, het in 2013 nuut $1,4 miljoen gekos, maar deesdae haal hulle op veilings in Amerika tot $3,5 miljoen.
Gaan jy dieselfde oorvloedige oes hê wanneer jy jou ekspedisiebakkie oor 'n paar jaar verkoop, of is Getty so reg in die kol?
Die verhuringmaatskappy THR SA – dit staan vir Tourism Holdings Rental South Africa, die moedermaatskappy van Britz en Maui – gebruik 'n Toyota Land Cruiser 79 4.2-diesel-enkelkajuitbakkie ter waarde van R670 200 en stuur dit dan na Travelstar, 'n spesialisvoertuigombouer op Knysna, wat dit teen 'n koste van R395 000 in die Britz Orion ombou.
Dié voertuig staan kampgereed wanneer jy by die lughawe uitstap.
Hy is toegerus met 'n 40 l-ys-vrieskas, 'n kassettoilet en wasbak in 'n klein badkamertjie, beddegoed, handdoeke, eetgerei, kookgoed en kamptoerusting vir twee mense. Al waarvoor jy moet sorg, is kos en drank vir vanaand se braai.
Terloops, jy kry nié 'n braairooster nie, want 80% van hulle klante is buitelanders, en Dieter en Sabine sal waarskynlik nie weet wat vir 'n ding dit is nie.
THR SA sorg vir voertuigdienste en lisensiegeld, maar jy betaal 'n ekstra heffing vir padbelasting (R250), administrasie (R250) en 'n grensbrief (R1 000). Saam met al die huisraad is die Britz Orion ongeveer R1 080 000 werd.
Om hom in 'n bedrywige Juniemaand te huur kos R1 983 p.d. – en die minimumtydperk wat jy 'n Britz Orion kan huur, is 7 dae. (Die maksimum-huurtydperk is 49 dae, maar jy kan die kontrak elke maand hernu as jy die Britz Orion langer wil gebruik.)
Wat versekering betref, is standaarddekking ingesluit, maar ons stel voor jy neem omvattende versekering uit teen R350 p.d.
Daaglikse kilometers is onbeperk, maar die brandstof is natuurlik vir jou eie rekening. Só lyk die somme.
Wat word van die laaibak?
THR SA het 'n werkswinkel waar hulle al die laaibakke hou wat van die Land Cruisers afgehaal word.
Elke 2-3 jaar word die bakkies met nuwes vervang, en dan verwyder en restoureer THR SA die Travelstar-rompe, sit die laaibakke terug, en verkoop die ou Land Cruisers aan die publiek.
Die noodwiel wat gewoonlik agter in die Land Cruiser se laaibak vasgebout word, skuif na 'n dakrak bo die kajuit.
Bush Lapa Bosluis 2
Kom ons gestel jy neem dieselfde Land Cruiser 79 4.2D en neem dit dan na Bush Lapa, 'n boswavervaardiger van die Paarl.
Bush Lapa se mees basiese ombouing kos R322 000, wat die minimumprys van jou ekspedisiebakkie op R992 200 te staan bring. Indien jou bankbestuurder jou goedgesind is, kan jy die trokkie oor 5 jaar finansier teen 10% rente, wat neerkom op 'n maandelikse paaiement van R17 759.
Jy kort egter steeds gassilinders, sonkragpanele, 'n ys-vrieskas en kampgoed wat jou by die R90 000 gaan kos as Bush Lapa dit vir jou aanbring.
Ons raai jou egter aan om dié geriewe eerder stuk-stuk aan te koop soos jy dit nodig kry. Die eindtotaal is R1 083 200, amper presies dieselfde as Britz se Orion.
Anders as met Britz se huurvoertuig gaan jy moet pa staan vir die lisensiegeld wat in Gauteng R2 364 per jaar beloop (3 500-3 750 kg) asook die dienste.
Ons het by Barloworld Toyota in die Kaap gaan aanklop en bevestig dat klein en groot dienste vir die 4.2D mekaar elke 10 000 km afwissel en hulle kos onderskeidelik R2 000 en R9 000 per diens.
As jy 40 000 km per jaar op die klok sit, gaan jy minstens R22 000 p.j. moet begroot vir dienste. (As die Toyota nuut is, het jy uiteraard 'n diensplan en jy hoef nie vir dienste te betaal nie.) En dan is daar versekering.
Ons het TuffStuff-versekeraars gevra om 'n omvattende pakket aan ons voor te lê en hulle het 'n maandelikse premie van R2 145 gekwoteer – dié verseker jou bande, wielvellings en die gewone bekommernisse, en dek alle Afrikalande suid van die ewenaar, insluitende Kenia.
Bush Lapa sal die laaibak verwyder, maar hulle is nie bereid om dit by jou oor te koop nie en dit bly dus jou eiendom.
Klante verkoop gewoonlik die laaibak aan 'n skrootwerf óf hulle bestel die bakkie by Toyota sonder die laaibak.
Die oorspronklike noodwiel wat gewoonlik agter in die Land Cruiser se laaibak vasgebout word, skuif nou na regs van die Bosluis 2 se agterdeur.
Cyril se ondervinding met huur
Dit klink dalk vreemd om die volgende stelling uit 'n reisskrywer se mond te hoor, maar ek raak verveeld as ek jaar ná jaar op dieselfde manier moet toer.
Ek het boonop miere in my broek, want ek kan nie dae lank op dieselfde plek bly staan nie – ek moet aanhou beweeg. My daaglikse ryding kan 4x4-roetes baasraak, ja, maar die hoofrede hoekom ek hom het, is sy lae brandstofverbruik en geringe onderhoud.
Die maandelikse huurtarief van R69 330 vir 'n huurvoertuig klink dalk straf vergeleke met R21 895 per maand as ek dieselfde ekspedisiebakkie sou besit, maar ek troos my daaraan dat ek kant en klaar is met die ryding sodra my reis verby is.
En as ek oor 'n jaar of drie weer lus kry vir 'n landsreis, gaan ek 'n nuwe model kry en nie met 'n skedonk hoef te sukkel nie.
As jy huur, beteken dit jy's nie gebonde aan 'n 5 jaar-koopkontrak nie en jy hoef nie 'n lisensie te hernu, dienste te reël, versekering te betaal of enigiets verder met die voertuig te doen hê nie.
Omdat ek die bank niks skuld nie, beteken dit boonop ek kan my geld gebruik om volgende jaar 'n plesierboot na Bazaruto of 'n vliegtuig na Italië te neem! (As jy sulke vakansies kan bekostig, word jy te veel betaal... – Red.)
Ja, ek moet toegee dis lekker om jou eie ryding aan te pas en voor te berei na gelang van jou unieke behoeftes, maar waarom moet ek my opsaal met skuld as ek kan huur?
Ry & Sleep sê Cyril het 'n week lank met 'n Britz Orion deur KwaZulu-Natal getoer– lees sy storie hier.
Peter se ondervinding met besit
Ons het al heelparty oorsese toeriste in gehuurde voertuie gehelp omdat die verkeerde domkrag geïnstalleer is, die noodband pap was of die ys-vrieskas nie reg gewerk het nie.
Hierdie voertuie het dikwels nie eens 'n kompressor, graaf, oorleikabels of bandherstelstelle nie – vir my is huur dus uit!
Verhuring maak ook glad nie vir my sin as jy die soort voertuig vir meer as 60 dae per jaar gebruik nie. Ek en Tracy kamp gemiddeld twee maal per maand, en oor langnaweke vat ons dikwels 'n ekstra dag af by die werk.
Ons ruk boonop elke jaar vir 30 dae of langer op na Botswana of Namibië. Ons ekspedisiebakkie is besonder geskik vir hierdie soort reise én selfs vir korter naweke waar jy net vir 'n aand of twee kamp.
'n Lang verblyf op een plek terwyl jy daaglikse wildritte wil neem, is egter nie so gerieflik nie. Bygesê, die Bosluis 2 slaan maklik op en af en die kombuis is goed bedink.
Ons wik en weeg nog of ons die Bosluis gaan hou en of ons hom gaan verruil vir 'n groter Iveco Daily-4x4-ryhuis. Dalk keer ons selfs terug na 'n Miskruier agter 'n bakkie sodat ons ekstra bier, braaihout en vars proviand kan saamneem.
Ry & Sleep sê Peter Howard en Tracy Derbyshire van Kaapstad reis met 'n Bosluis 2 wat op 'n Land Cruiser 79 gemonteer is.
Ons laat dit dalk klink of dit makliker is om te huur as koop, maar ons moet 'n paar slagysters uitwys: 'n verhuringmaatskappy het dikwels 'n lys van bestemmings wat jy nie mag besoek nie – in THR SA se geval mag jy byvoorbeeld nie verder noord as Vilancoulos in Mosambiek en Harare in Zimbabwe reis met 'n Britz Orion nie.
THR SA stel dit ook duidelik dat jy slegs op paaie moet bly wat "deur die publiek erken word". En jy mag nooit deur water "dieper as jou enkels" ry nie.
Daar word van jou verwag om die gassilinders te hervul, die kassettoilet silwerskoon uit te spoel en die Orion selfs te laat was as hy baie vuil is voor jy hom teruggee – én die brandstoftenk moet vol wees wanneer jy die Orion gaan teruggee.
Jy mag nie in die voertuig rook nie en ook nie troeteldiere saamry nie. In die geval van versuim of ontoelaatbare gedrag kan jy 'n groot deel van jou deposito verloor.
Die versekering wat jy op die Orion uitneem – selfs die omvattende pakket – het 'n rits voorwaardes en ons stel voor jy lees die kleinskrif aandagtig. Ons moes byvoorbeeld ondanks versekering R4 500 betaal omdat ons 'n trapleertjie gebreek het.
THR SA se versekering beskou die leertjie as "ekstra" toerusting, en buiten die vervangingskoste was daar ook 'n administrasietarief van R750 op die eis.
Ondanks die streng voorwaardes om te huur is 'n private ekspedisiebakkie nie noodwendig 'n beter opsie nie.
Ja, Blikkies mag met sy kop op jou skoot lê en jy mag diep aan jou Lexington trek terwyl jy ry, maar as jou trokkie se enjin onklaar raak, sit jý met die gebakte pere.
Dan moet jou versekeraar 'n werktuigkundige identifiseer en jou trokkie laat insleep. Jou bybetaling kan 'n aardige bedrag wees afhangende hoe diep jy in die pekel sit, en jy gaan dalk in 'n hotel in Kampala moet bly terwyl jou ekspedisiebakkie herstel word.
Daarteenoor sal 'n verhuringsmaatskappy soos THR SA iemand met 'n identiese vervangingsvoertuig vir jou stuur selfs al sit jy soos 'n uil op 'n kluit iewers tussen Khutse en Xade in die Sentraal- Kalahari-wildreservaat.
Wat 'n private voertuig se waardevermindering betref, is 'n ekspedisievoertuig nie noodwendig 'n meulsteen om jou nek soos wat jy dalk sou verwag nie. Ja, die aantal belangstellende kopers is dalk beperk, maar op Gumtree het ons gesien dié soort voertuig hou sy waarde verbasend goed.
Ons het Bush Lapa uitgevra oor die verskynsel. Wessel Fourie, 'n agent van Bush Lapa in die Paarl, verduidelik sommige klante wil nie maande wag om hulle bakkie te laat ombou nie, en boonop speel Bush Lapa en Toyota se reputasie vir betroubaarheid 'n groot rol in die puik herverkoopwaarde.
Uiteindelik gaan jou persoonlike behoeftes bepaal of jy moet huur of koop. As jy nog nie 'n ekspedisiebakkie besit het nie, stel ons voor jy huur hom eers vir 'n week of twee, en as die gogga dan rêrig byt, kan jy oorweeg om jou eie een te koop, maar slegs as jy so gereeld as Peter en Tracy die pad vat.
As jy egter net een landreis per jaar doen, stel ons voor jy huur eerder, want dit sal 'n skreiende skande wees om 'n miljoen rand se ryding af te betaal terwyl hy onder 'n afdak staan en amper nooit gebruik word nie.
Goed, dit is jou geld en jy kan daarmee maak wat jy wil, maar moenie dink jy kan 'n ekspedisiebakkie gebruik as jou daaglikse pendelvoertuig nie. Dit sal amper wees soos om 'n renoster vir 'n troeteldier te hê pleks van Blikkies, die brak.