Rustelose bene moet huis toe kom | Oudtshoorn Courant
Rustelose bene moet huis toe kom
Friday, 15 April 2016, 06:00
Poem Mooney, opperhoof van die Attakwa Khoi van die Suid-Kaap tydens die ATKV Boekegesprekke by die KKNK. Foto: Hannes Visser.
OUDTSHOORN NUUS - "Rustelose bene moet te ruste kom, anders sal daar nie vrede in die land wees nie." So sê Poem Mooney, opperhoof van die Attakwa Khoi van die Suid-Kaap.
Hierdie tema het Sondagaand onder bespreking gekom tydens 'n gespreksessie in die Klippie-teater in Voortrekkerstraat. Die gespreksessie is aangebied deur die Potskerf-sentrum vir navorsing oor die Attakwa-Khoi en is aangebied deur Mooney, Jeremy van Wyk, bestuurder van Potskerf, en ds. André Boezak.
Sondagaand se gesprek het gehandel oor die pogings om die beendere van Dawid Stuurman uit Australië na Suid-Afrika terug te bring.
Dawid Stuurman was die leier van die Khoi-gemeenskap van die Katrivier, waar hy na onderhandelinge met ene goewerneur-generaal Jansens die Tamboekiesvallei-gebied vir sy volgelinge bekom. Die Katrivier-nedersetting sou as buffersone tussen die Xhosas en die Britse Setlaars dien.
Hy het egter stry gekry met die koloniale regering omdat hy Ordonnansie 50 ignoreer het en geweier het om twee van sy volgelinge aan hul werkgewers uit te lewer. Ene Landdros Cuyler het op Stuurman se eiendom beslag gelê en hy en sy hele gesin is in hegtenis geneem. Hulle is in Kaapstad aangehou, terwyl hy na Robben-eiland geneem is.
Stuurman het in 1810 van Robbeneiland af ontsnap. Vir die volgende nege jaar was hy op vrye voet en in die tyd sy bes probeer om sy vrou en kinders terug in die Oos-Kaap te kry. Vier van sy vyf kinders het egter aan die Kaap gesterf.
Hy is in 1819 weer aangekeer en teruggestuur Robbeneiland toe. Stuurman, 'n Xhosa-leier met die naam Nxele, en nog 30 gevangenes het in 1820 weer ontsnap. Hulle het met 'n walvisboot wat aan ene Murray behoort het, van die eiland af weggekom. Kortstondig was die vryheid, want die boot het naby Bloubergstrand gesink.
Nxele het verdrink, maar Stuurman het daarin geslaag om John Bryant, Murray se bootsman, van verdrinking te red. Ten spyte van die heldedaad is hy opnuut in hegtenis geneem.
In 1823, na sy verhoor, is hy en Jantjie Piedt, ook 'n Khoi-gevangene, uit die Kaap na Australië verban. Sewe jaar later, op 22 Februarie 1830, het hy in die algemene hospitaal in Sidney gesterf en is daar begrawe. Onderhandelinge is tans aan die gang om sy oorskot na Suid-Afrika terug te bring.
Die volgende gesprek op 17 April sal handel oor die rol wat hy voor en tydens die Oosgrens-oorloë gespeel het. Die gesprek vind Sondag-aande tussen 17:00 en 18:00 in die Klippie-teater in Voortrekkerstraat plaas. Bywoning van die gespreksessie is gratis, maar 'n donasie van R20 is welkom en tee en koffie word bedien.
Kontak Jeremy van Wyk by 073 240 7898 vir meer inligting.
Die talentvolle Eureka Mooney-Johannes se gewilde Storietyd wat tydens die KKNK soggens om 09:00 by die ATKV Boekwinkel aangebied is, leef ook voort in Storietyd wat Saterdagoggende tussen 10:15 en 10:45 by Potskerf in Russtraat aangebied word. Die fokus is op laerskoolleerders wat deur storievertelling die inheemse kultuur gaan verken. Kontak Eureka Mooney-Johannes by 071 872 5212 vir meer inligting. Donasie: R10