'Dit moet stop,' maar... | Rapport
'Dit moet stop,' maar...
Lindiwe Sisulu. Foto: Beeld
Die onreëlmatige gebruik van konsultante vir die werk wat staatsamptenare eintlik moet doen, moet end kry, sê Lindiwe Sisulu, minister van staatsdiens en administrasie. Dit volg op die ouditeur-generaal (OG) se skokverslag die afgelope week oor die nasionale en provinsiale regerings se besteding van R102 miljard aan konsultante die afgelope drie boekjare. Die OG se ondersoek het nie plaaslike regerings ingesluit nie. "Wat ons nie wil hê nie, is konsultante wat gehuur word om die werk te doen waarvoor amptenare aangestel is. Dit moenie gebeur nie. Amptenare moet doen waarvoor hulle aangestel is," sê Sisulu in 'n onderhoud met Rapport se susterkoerant, City Press. Amptenare wat nie die regeringsregulasies ingevolge kontrakte vir konsultante nakom nie, kan streng optrede verwag. "Die regering stel mense aan om bepaalde take te verrig. Van tyd tot tyd sal hulle konsultante nodig kry om hulle te help om 'n bepaalde doel te bereik, van versnelde dienslewering tot die verbetering van hul werk," sê Sisulu. Aanstellings in vakante poste gaan voorrang kry en tugprosesse moet korter duur sodat konsultante hul vaardighede aan staatsamptenare kan oordra, sê sy. In die OG se ondersoek is juis bevind vakante poste en uitgerekte skorsings is die hoof­redes dat konsultante nie hul vaardighede kan oordra nie. In die meeste gevalle moes die konsultant uitvind dat die se­nior bestuurder geskors is of dat die pos vakant is en kon hulle dus nie hul vaardighede oordra nie, sê Kimi Makwetu, adjunk-OG. Dit is die vaardigheidskrisis wat die regering dwing om teen hoë koste hulp van buite in te roep, sê hy. "Die verhouding tussen die openbare en die private sektor is noodsaaklik en jy kan dit nie wegwens nie. Maar wat ons bevind het, is 'n reeks sistemiese probleme in die manier waarop die konsultantkontrakte behartig word." Maar dienslewering sal heeltemal ineenstort sonder konsultante, waarsku die konsultant Graham Pirie, uitvoerende hoof van Consulting Engineers South Africa. Hy verwyt die staat vir die gebrek aan behoorlike bestuurstelsels wat daartoe lei dat die betaling van R1 miljard vertraag word wat aan ingenieursmaatskappye verskuldig is. Die hoë omset van personeel in die staatsdiens veroorsaak die afhanklikheid van konsultante, meen Deloitte, wat dienste rakende finansiële raadgewing, ouditeurs, belasting en konsultante aan die regering lewer. Die voortdurende verandering van werknemers in leiersposisies veroorsaak dat die regering dikwels nie die voorstelle vir verbeterings en ver­-sterkings in werking stel nie. As die beheer oor en bestuur van konsultante verbeter word, kan dit die regering se afhanklikheid van konsultante verminder, sê die maatskappy.