Bybelskool » Jesaja 13-14 – God is in beheer van die wêreldgeskiedenis
Jesaja maak hier ‘n aantal uitsprake teen Babel – 13-14:23 (vgl 21:1-10 ook), Assirië (14:24-27) en die Filistyne (14:28-32). Tussenin is daar ’n heilsprofesie vir die verenigde volk van Juda en Israel (14:1-4).
So ’n bietjie agtergrond oor die nasies wat hier genoem word:
Babel – In die tyd van Jesaja was hulle ’n toekomstige mag, die sogenaamde Neo-Babiloniese ryk van Nebukadnesar, wat Assirië se mag eers ’n eeu later kon breek, met die val van Nineve in 612 v C. Hulle wêreldryk het ongeveer 70 jaar geduur tot hulle op hul beurt deur die Persiese wêreldryk vervang is. Die profesie van Jesaja gaan dus eers in vervulling in 539 v C toe Babilon deur Kores van die Perse en Mediërs verower is. Die stad Babilon is in die huidige Irak.
Assirië – Dit was ’n baie groot empire wat sedert 1120 onder Tiglat-Pileser I vir 5 eeue die wêreldtoneel met opeenvolgende dinastieë oorheers het. Hulle beset op dié stadium ook die stad Babilon.
Filistyne – Dit was die seestrook langs Israel van Joppe in die noorde tot Gasa in die suide, vandag bekend as die Gasa-strook, waar steeds groot konflik tussen die Israelis aan die een kant en die Palestynse en Arabiese bevolking aan die ander kant heers.
13:1-22 – Teen Babel. Let op na 4 goed:
Dit is die hoogmoed en boosheid van die trotse stad Babilon gebreek word eerder as hulle afgodsdiens per se (vers 11). Net ’n klein oorblyfsel sal oorbly (skaarser as goud). Die res van die nasies wat in Babilon saamgetrek is, sal terugkeer na hulle eie lande.
Die verwoesting word in kosmiese terme beskryf wat duidelik metaforiese taal is (vers 10, 13 – vgl Joël 2:30-31 soos aangehaal in Hand 2:19-20). Dit leer ons om nie te letterlik met sulke uitsprake om te gaan nie.
Die wreedaardigheid van oorlog word baie grafies uitgebeeld – babatjies word papgeslaan en vrouens word verkrag (vers 16). Dit is inderdaad ’n wrede dag (vers 9). Die wreedheid lê egter in die dinge wat die leër doen, nie in die eerste plek in wat God doen nie.
Die leër wat die verwoesting uitvoer (vers 4-5) word met die Mediërs geïdentifiseer (vers 17).
14:1-4a – Ontferming vir Juda en Jerusalem. Dit is interessant dat die orakel onderbreek word deur ’n heilsprofesie wat dui op die nuwe toekoms wat na die val van Babel vir die verenigde volk, Juda en Israel, sal aanbreek. Onthou net dat Jerusalem egter steeds ingesluit word by die oordeelsorakels in hoofstuk 22. Hierdie verlossing kom dus eers ná die verwoesting.
Dit tref my hier hoe die beskrywing insluit dat Juda teruggehelp word deur ander – edik van Darius? – en dat ander volke by hulle aansluit. Teenoor die nasies in Babel wat teruggaan na hulle eie lande toe, sluit nasies hier aan by die Godsvolk. Die droom vir die nasies bly steeds lewendig, en is verbind aan wat God met sy volk doen.
14:4b-23 – Spotlied teen Babel. Daar is groot blydskap oor die val van die verdrukker. Dit tref my dat dit nie net die mense is wat bly is nie, maar metafories gesproke ook die doderyk en sy leiers (nogal ’n ironiese prentjie van dooie konings wat op trone in die doderyk sit!). Jesaja sê selfs die bome is bly oor die val van Babilon omdat hulle nie meer afgekap sal word vir die grootskaalse bouwerk in die stad nie (14:8)!
Babel word hier die helder môrester – in Latyn Lucifer – genoem en in metaforiese taal beskryf as ’n entiteit wat na goddelike status gestreef het (konings in daardie tyd was inderdaad soms as gode beskou), maar inteendeel ’n groot terminale val gehad het. Sy naam word nie eers in gedagtenis gehou nie (vers 20), so groot en volledig is sy val. Die koning word met ’n besem weggevee (vers 23)! ’n Mens vind ’n soortgelyke gedagtegang oor Tirus in Esegiël 28.
14:24-27 – Teen Assirië. Dieselfde lot as vir Babel sal die Assiriërs tref. Hoewel dit eintlik ’n soort nagedagte is – vergelyk die vorige oordeelsprofesieë teen Assirië in hoofstuk 10 (ellende wag vir Assirië – 10:5) – word dit hier ingesluit om die volledigheid van God se oordeel te beklemtoon. Dit berei die leser ook voor vir hoofstukke 15-23 wat in die tyd van die Assiriese oorheersing gelewer is.
14:28-32 – Teen die Filistyne. Hierdie orakel word gedateer in die jaar van koning Agas, kleinseun van Ussia, se dood (718 of 715 v C). Waarskynlik word hier verwys na pogings om onder die juk van die Assiriërs uit te kom, deur met Juda ’n alliansie te sluit, maar wat deur God gefnuik sal word. Daarteenoor sal die Here sy volk beskerm.