DA wil Ramaphosa dwing om twee ministers af te dankMmusi Maimane, leier van die DA. Die DA-leier, Mmusi Maimane, gee pres. Cyril Ramaphosa twee weke om ministers Bathabile Dlamini (vroue, jeug en gestremdes) en Malusi Gigaba (binnelandse sake) af te dank, anders gaan die DA hof toe. Dlamini en Gigaba is in afsonderlike hofsake daaraan skuldig bevind dat hulle onder eed gelieg het, maar Ramaphosa behou hulle steeds in sy kabinet, teen volle betaling en met regeringsmagte in hul portefeuljes. Die konstitusionele hof het gister eenparig bevind Dlamini het onder eed in die hof gelieg om te probeer keer dat sy aan die pen ry weens haar optrede rakende die lonende kontrak om Sassa-welsynsuitbetalings te doen. Die hof het bevind sy het die Grondwet gedwarsboom, en dat sy 20% van die (uiters omvattende) hofkoste persoonlik uit haar eie sak moet betaal. Bathabile Dlamini. Foto: GCIS/Flickr Wat Gigaba betref het regter Neil Tuchten reeds in Februarie in die Noord-Gautengse hooggeregshof bevind dat Gigaba op deurdagte manier onder eed leuens vertel het, en die Grondwet ernstig geskend het. Die bevinding het verwys na Gigaba se optrede toe hy besluite moes neem oor private internasionale aankomspunte by ŉ lughawe. Dlamini en Gigaba is twee invloedryke figure in die ANC en was albei heg verbonde aan oudpres. Jacob Zuma. As Ramaphosa vir Dlamini afdank, beteken dit die leier van die ANC-vroueliga is nie meer in die kabinet nie. Gigaba is op sy beurt ŉ voormalige leier van die ANC-jeugliga en was in ŉ stadium minister van finansies. Indien Ramaphosa nie die twee ministers afdank nie en die DA vra die hof om hom te verplig om dit te doen, sal dit die eerste keer wees dat die hof gevra sal word om oor ministers se geskiktheid vir hul poste te besluit. Malusi Gigaba, minister van binnelandse sake. Foto: ANA Die algemeen aanvaarde praktyk kragtens art. 91 (2) van die Grondwet was nog altyd dat die aanstel en afdank van ministers die volkome prerogatief van die president is. Dit beteken dis geheel en al die president se besluit, die president hoef geen redes vir die samestelling en verandering van sy kabinet te gee nie, en ministers het nie die arbeidsregte wat gewoonlik vir die bekleding van poste in die werkplek geld nie. Maimane het egter uitgewys dat alle regeringshandelinge en -aanstellings slegs geldig is as die hof bevind dat sulke aanstellings rasioneel is. Die DA het al in die verlede sukses in die hof gehad met dié argument, onder meer in 2012 toe die konstitusionele hof die DA gelyk gegee het dat pres. Jacob Zuma se aanstelling van adv. Menzi Simelane as nasionale direkteur van openbare vervolging irrasioneel en dus ongeldig was. Indien Ramaphosa nie teen volgende Vrydag vir Dlamini en Gigaba afdank nie, sal die DA se argument onder meer op twee punte berus, naamlik dat die twee ministers spesifiek oor hul ministerswerk onder eed gelieg het, en dat die hof boonop (en onverwant tot die meineed) bevind het dat albei ministers spesifiek die Grondwet ernstig geskend het. Dit is ŉ regstreekse oortreding is van hul ampseed om die Grondwet te verdedig en te gehoorsaam. Die presidensie het nog nie op die DA se ultimatum gereageer nie. Bykomend tot die aandrang op afdanking het die DA ook kriminele klagtes van meineed teen Dlamini ingedien by die polisie, en die party gaan haar by die openbare beskermer aankla van die oortreding van die Wet op die Etiek van die Uitvoerende gesag oor haar rol in die Sassa-debakel. Die DA het laastens ook kriminele klagte van meineed teen Gigaba ingedien, en hom op ŉ soortgelyke klagte as die een teen Dlamini verkla by die openbare beskermer. Maimane het gesê Ramaphosa het aangedui dat hy verbind is tot skoon regering, maar dat skoon regering in sy kabinet onmoontlik is solank bewese leuenaars soos Dlamini en Gigaba daarin dien.