Carl Otto Hager, argitek van die Wit Kerk
Carl Otto Hager is in 1813 gebore in Dresden, Duitsland, waar hy ook sy skoolopleiding ondergaan het. Sy opleiding as argitek was aan die Royal Academy of Art in Duitsland van 1828 tot 1834. Hy studeer nog ’n jaar in die kunste aan hierdie instelling en voltooi sy praktiese vakleerlingskap as argitek in Duitsland.
Gedurende Desember 1838 arriveer Carl aan die Kaap saam met Carl Sparrman, wat saam met hom aan die akademie studeer het. Hulle sluit ’n vennootskap en hulle eerste bekende opdrag was in 1840 vir die ontwerp van die Roman Catholic Cathedral of St Mary’s in Kaapstad. Die vennootskap is beëindig en Carl verhuis in 1841 na Stellenbosch waar hy ’n bestaan maak as portretskilder. Hy bevind hom ook in dorpe soos Paarl,Worcester, Swellendam en Fort Beaufort. Van April 1845 tot Desember 1846 toer hy deur Europa.
Aan die einde van 1846 keer Carl, sy eggenote en weduwee-moeder terug na Suid-Afrika. Nadat sy snuifwinkel in Kaapstad misluk het, voer hy ’n redelike bestaan as reisende portretskilder. Sy loopbaan as argitek verbeter nie voor sy waar-skynlik eerste onafhanklike opdrag as argitek van die Lutherse Kerk in Dorpstraat, Stellenbosch, wat tussen 1852 en 1854 voltooi is. Hy sluit by hierdie Lutherse gemeente aan en trek die planne vir die gebou op teen ’n nominale fooi.
Carl open in 1858 ’n fotografiese ateljee in Kaapstad maar keer terug na Stellenbosch in 1860 waar hy “portret kamers” gehad het. Dwarsdeur sy loopbaan behou hy sy belangstelling in die portretkuns. In die Stellenbosch Museum is daar ook ’n plan van hierdie dorp, wat Carl in 1859 opgetrek het.
In 1863 ontwerp Carl, wat steeds die mees bekende en sy eie gunsteling gebou is, naamlik die Moederkerk van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Stellenbosch. Alhoewel Carl meestal opgetree het as “boumeester” word hy vandag beskou as die hoof propageerder van die neo-gotiese boustyl. Sy vroeë en konsekwente gebruik hiervan in die Kaap verwerf vir Carl die reputasie vir die vader van die neo-gotiese kerkboustyl in Suid-Afrika.
Volgens Restorica het Carl ook die planne van die Witkerk, Middelburg in Transvaal opgetrek. Daar moet egter kennis geneem word van Carl se seun, Johan Carl Maximillian Hager, se moontlike betrokkenheid daarby. Gedurende 1872 het Johan twee kerke vir die NG Kerk in die Kruisvallei gebou. Aan die begin van die bloei in die boubedryf, na die ontdekking van goud, verhuis Johan na die Transvaal. Hy koop drie erwe in Middelburg in Mei 1886 toe die Witkerk gebou is. Die voltooide ontwerp van die Witkerk in neo-gotiese styl lei tot die veronderstelling dat ’n argitek die gebou ontwerp het. Geen ander gebou van soortgelyke omvang word aan Johan Hager toegeskryf nie. Dit word dus aanvaar dat dit sy pa, Carl Hager, was wie die argitek was, veral omdat daar ooreenkomste met sy styl is.
Geen dokumentêre bewys kan egter gevind word watter een van die Hagers, of albei, vir die gebou verantwoordelik is nie. Die veelsydige Carl Otto Hager was een van Suid-Afrika se knapste argitekte in die 19de eeu soos weerspieël word deur die besondere voorkoms van die Witkerk.