Louis & Lise se Wie is ek: Wat is narsisme?
JY LEES NOU Louis & Lise se Wie is ek: Wat is narsisme?
LISE VRA: Daar word deesdae maklik na sommige mense verwys as “narsiste.” Wat presies is ‘n narsis?
LOUIS ANTWOORD: Die term “narsisme” is direk afgelei uit ‘n ou mite. Volgens hierdie mite was die Griekse god Narcissus so selfbehep dat dit sy dood veroorsaak het. Nadat hy lank na sy weerkaatsing in ‘n poel water gestaar het, het hy in die poel geval en verdrink. Die term word dus algemeen gebruik vir ‘n persoon wat ‘n te hoë dunk van haar- of homself het. In mediese terme is dit egter ‘n diagnoseerbare psigiatriese toestand wat bekend staan as Narsistiese Persoonlikheidsversteuring (NPV). Dit kan slegs deur ‘n professionele persoon gediagnoseer word. Die eienskappe van hierdie persoonlikheidsversteuring veroorsaak dat die slagoffer erge interpersoonlike én werkverwante probleme ervaar.
Die belangrikste kenmerke van NPV is selfgesentreerdheid en gebrek aan empatie. Dit is nie altyd maklik vir ander mense om raak te sien nie, aangesien empatie baie maklik vir eie voordeel geveins kan word. Die persoon doen hom met ander woorde as empaties voor om “iets terug te kry”. Mense met NPV het voorts ‘n onrealistiese hoë dunk van hulself en ‘n oormatige behoefte daaraan om bewonder te word. Hulle glo ook dat hulle van noodsaaklike belang vir ander mense is of behoort te wees. Terwyl hierdie eienskappe dalk normaal was vir ‘n Koning in 16de eeuse Engeland, word dit vandag oor die algemeen as ontoepaslik ervaar.
Individue met NPV se houding of gedrag is oorwegend snobisties, afkeurend en hoogmoedig. Hulle kan byvoorbeeld na ‘n lomp kelner verwys as “ongeskik” of “dom”.
LISE: Kan net mans narsiste wees?
LOUIS: Nee. Alhoewel hierdie versteuring meer dikwels by mans as by vroue voorkom, is dit van toepassing op albei geslagte. Byna 1% van alle mense is diagnoseerbaar met NPV. Iemand moet ten minste 18 wees om daarmee gediagnoseer te kan word, maar die gedrag wat daarmee gepaard gaan, is meer opvallend tussen 35 en 55.
LISE VRA: Kan mense met Narsissistiese Persoonlikheidsversteuring verander?
LOUIS ANTWOORD: Die ongelukkige antwoord is: baie moeilik. Omdat die oorsaak van NPV ook nie heeltemal bekend is nie en die versteuring deel uitmaak van ‘n persoon se basiese persoonlikheid, is dit ‘n opdraande stryd. Langtermyn psigoterapie het egter al goeie resultate opgelewer.
LISE: Hoe herken ‘n mens iemand met hierdie versteuring?
LOUIS: Vir iemand oor 18 om regtig te voldoen aan die diagnose van Narsissistiese Persoonlikheidsversteuring, moet 5 van die volgende eienskappe oor ‘n lang tydperk teenwoordig wees:
‘n Oormatige gevoel van selfbelangrikheid. Die persoon oordryf bv. sy/haar eie prestasies en talente en verwag om as superieur beskou te word sonder dat hy/sy dit werklik verdien
Gedagtes word in beslag geneem deur fantasieë van onbeperkte sukses, mag, briljantheid, aantreklikheid of “ideale” liefde
Die persoon glo dat hy/sy uniek en spesiaal is en slegs verstaan en ondersteun kan word deur mense wat ook spesiaal is of hoë status geniet
Vereis oormatige bewondering
Het ‘n sterk sin vir eie reg, bv. onrealistiese verwagtinge van spesiale behandeling deur ander
Buit ander uit om sy/haar eie doel te bereik
Vertoon ‘n gebrek aan empatie. Die persoon is bv. onwillig om erkenning te gee aan ander of om met die behoeftes van ander te identifiseer
Is dikwels jaloers en afgunstig op ander, of glo dat ander mense jaloers of afgunstig is op hom/haar
Is arrogant en neerhalend in houding en gedrag
Foto: Louis en Lise
Én elke Vrydagmiddag net na 12:00 RSG