Hoërskool Monument het 'n ryk en trotse geskiedenis. Die skool is op Dinsdag 1 Februarie 1921 in die Royal George Vrymesselaarsaal in Ockersestraat geopen met 48 leerlinge, die eerste (waarnemende hoof) Mnr. W.R Riemersma en slegs drie onderwysers.
Die openingsrede is gehou deur mnr T.C Stoffberg, lid van die Uitvoerende Raad van Transvaal en voorsitter van die skool bestuur. Aan die einde van die kwartaal het die skool met 58 leerlinge gesluit.
Die skooljaar is afgesluit met 60 leerlinge. Aan die begin van 1922 is die skool verskuif na 'n ou kafee met woonhuis-annekse en die eerste vaste hoof, mnr. P.W.S Schumann word aangestel.
Die personeel het nou uit vier onderwysers bestaan.Die hoof (Duits) Mnr. M.J Kok (Wetenskap), M.L Brink (Wiskunde) en C.G Rossouw (Geskiedenis). Die leerdertal het vinning gestyg tot 128.
As gevolg van die depressie na die Eerste Wêreldoorlog was 1922 'n moeilike jaar. Nieteenstaande baie probleme is die seunskoshuis op 2 Februarie 1922 met 37 seuns ingebruik geneem en in Februarie 1923 is die Harmonie-koshuis vir dogters geopen.
Albei koshuise was gehuurde geboue gevestig op 1 September 1921 het die skool goedkeuring ontvang dat die naam van die skool Monument Hoërskool sou wees en die amptelike skoolkleure blou, bruin en oranje. Die oranje het later plek gemaak vir ou-goud. In dieselfde maand het die biblioteek tot stand gekom.
April 1921 – Die eerste rugbywedstryd asook korfbal en krieket
1923 – Die eerste leerlingraad saamgestelIn Maart
1926 het die Provinsiale Raad die bou van die Monument Hoërskool op Ottoplein koppie goedgekeur. Die argitek was Gerhard Moerdyk, (ook argitek van die Voortrekker Monument) met muurskildery deur Erich Mayer en die voorste Gedenksaal vries deur René Schapshak.
Die unieke kenmerkende terrasse is deur Mnr. J.J Kelly – van Ierse afkoms, gelê.In 1938 – die Eeufeesjaar van die Groot Trek is 'n koshuis vir dogters gebou en in 1949 een vir die seuns.
Die dogterskoshuis is vernoem na Christina Pretorius en die seunskoshuis na Hendrik Potgieter.
In 1955 is 'n groot blok van 21 klaskamers en 2 huishoudkunde-sentrums toegevoeg en in 1957 is die nuwe skoolsaal ingewy, wat na die vorige hoof Mnr. M.L. Brink vernoem is.
Stelselmatig namate die skool gegroei en in getalle toegeneem het, is tydelike klasse en geriewe bygebring. Die laaste twee was die Varia-gebou wat in 30 Mei 1986 ingewy is, die klubhuis en die sementpawiljoene en die Koos du Toit Klubhuis op 17 Maart 2006.
Ons skoolterrein is al menigmaal na verwys as 'n kampus vanweë die uniekheid en grootte op die Ottoplein-koppie. Monnas het 'n sterk kultuur agtergrond met bekendes soos Prof. Kristo Pienaar, Jan Cronje en H.P Hamman wat leerkragte daar was. Ook was Prof. Elize Botha, die digter T.T Cloete leerlinge van ons skool en meer bekend tans Neil Sandilands (Bart in 7de Laan) wat tans in Los Angeles werksaam is.
Tradisies vorm 'n groot deel van Hoërskool Monument se uniekheid uit, o.a. Die Hekkie-stap waar Graad 8 - leerders simbolies die skool binnestap en aan die einde van hulle matriekjaar weer uit stap – die volwasse lewe in.
Die tradisie bestaan reeds sedert 1988.
Die Klok-tradisie het ontstaan tesame met die inwyding van die replika, presies volgens skaal gebou, van die Paardekraal Monument wat in 2005 opgerig is.
Dit behels die lui van die klok met die skool se verjaarsdag en enige groot gebeure rakende die skool.
Daar is ook in 1988 deur die matrikulante 'n TYD-KAPSULE aan die skool geskenk wat elke vyf jaar oopgemaak word waar die vorige artikels van Vyf jaar gelede uitgehaal word. Dit is altyd verstommend en vermaaklik hoe die dinge duurder word en wat nou nie meer mode is nie.Seker een van die skool se mees unieke tradisies, en van meeste erkenning is die GEDENKTOEKENNING wat elke vyf jaar aan 'n oud-Monumentaar toegeken word. Ontvangers van die toekenning:
Die skool se leuse: Liewer slyt as roes sowel as die skoolkode is deur die eerste skoolhoof Mnr P.W.S Schumann (1922 – 1938) nagelaat. Hierdie "erfstukke" spreek van idealisme, waardes en norme wat tot ver in die toekoms deur elke Monumentaar gehuldig sal word."Laat ons saamstaan in ons keuse, laat die vaandels dan ontvou met die Monument se leuse op ons Ougoud, Bruin en Blou!