OORSIG: Van Rooyen sê hy het talle kere met Tony Gupta vergader - Zondo | Netwerk24
OORSIG: Van Rooyen sê hy het talle kere met Tony Gupta vergader - Zondo
Deur Marelize Barnard 11 Augustus 2020 09:22
Des van Rooyen, voormalige minister van finansies wat op 9 Desember 2015 op omstrede wyse deur oudpres. Jacob Zuma aangestel is, het Dinsdag voor die Zondo-kommissie getuig.
Van Rooyen het aansoek gedoen om Lungisa Fuzile, voormalige direkteur-generaal van die tesourie, te kruisondervra waarna hy self getuig het.
Twee sogenaamde Gupta-adviseurs is saam met Van Rooyen aangestel, maar hy het getuig dit was sy aanstellings en nie Gupta-aanstellings nie.
Die kommissie, onder leiding van adjunkhoofregter Raymond Zondo, ondersoek staatskaping in Zuma se tydperk as president.
11 Aug. 17:35:48
Van Rooyen het klaar getuig.
11 Aug. 17:34:11
Vraag oor Van Rooyen se vergadering met Ghaddafi-kennis nie toegelaat
Hulley vra Van Rooyen meer uit oor sy vergadering met Bashir Saleh.
In die media word genoem dat Saleh 'n kennis was van Moeammar Ghaddafi en Van Rooyen het getuig hy het die dag toe hy met Bobat vergader het, eers die oggend met Saleh vergader.
Zondo vra hoe dit die kommissie in sy werk gaan help. Hy laat nie die vraag toe nie.
11 Aug. 17:28:58
Zondo vra Van Rooyen weer oor sy raadgewers
Zondo sê daar was al getuienis voor die kommissie dat die Guptas gesê het Zuma gaan van Nene ontslae raak, want hy wil nie saam met die Guptas werk nie.
Daar is volgens Mcebisi Jonas, voormalige adjunkminister van finansies, se getuienis by Saxonwold aan hom gesê dat Nene nie saamwerk nie en hy gaan vervang word. Jonas is beloof indien hy die pos aanvaar, sal daar raadgewers aan hom beskikbaar gestel word.
Ses weke later word Nene verwyder en Van Rooyen word aangestel, en daar is twee raadgewers by hom, sê Zondo.
Van Rooyen sê al wat hy gebruik het, is sy inligting oor Bobat en Whitley en wat in hul CV's staan. 'n Mens het kundiges nodig, en dit is hoekom hy hulle aangestel het. Dit gaan op die einde oor dienslewering, sê Van Rooyen.
11 Aug. 17:17:50
Maar hoe het Godongwana vooraf geweet van die twee raadgewers?
Zondo vra hoe het Godongwana geweet daar gaan 'n nuwe minister van finansies wees met twee raadgewers saam met hom, indien dit slegs Van Rooyen was wat geweet het wie hy as sy raadgewers gaan aanstel.
Van Rooyen sê hy het gewonder daaroor. Die nasionale uitvoerende komitee (NUK) van die ANC bespreek goed. En daar is gerugte. Van Rooyen sê hy weet nie, hy weet regtig nie.
Zondo sê maar daar is geweet dat daar 'n Gupta-minister, of dan eerder slegs 'n minister, saam met raadgewers sou opdaag.
Van Rooyen sê hy weet nie hoe Godongwana so iets sou weet nie.
Zondo sê daar is voorgestel dat die mense deur die Guptas verskaf is, dit is waaraan hy dink.
11 Aug. 17:05:50
Van Rooyen het 'gereeld' sake van MK-veterane met Tony Gupta bespreek
Zondo vra dat daar in die OB se verslag genoem is dat hy talle kere by die Guptas se woning in Saxonwold gesien is voor sy aanstelling as minister van finansies.
Van Rooyen sê dit is korrek, hy was talle kere na sy aanstelling by die Guptas se huis.
Zondo vra hoeveel keer was hy daar vóór sy aanstelling?
Van Rooyen sê hy kan nie sê nie, dit was nie gereeld nie, tensy daar iets was waarvoor hy hul ondersteuning nodig gehad het.
Zondo vra so vier of vyf keer?
Van Rooyen antwoord hy kan nie sê nie, dit was 'n paar keer.
Hy het nooit vir Atul of Ajay Gupta ontmoet nie, slegs vir Tony Gupta.
Zondo vra of dit reg is dat hy Tony Gupta die eerste keer in Oktober 2015 by sy kantoor in Luthuli-huis ontmoet het. Van Rooyen bevestig dit.
Zondo wil weet of hulle net MK-borgskappe bespreek het, of ander sake ook.
Van Rooyen sê een van die goed wat hy met Tony Gupta bespreek het, was ook om die besighede van MK-veterane te ondersteun. Dit is een van sy take om besighede te kry om MK-veterane te help.
Zondo vra of hulle ooit sy aanstelling as minister van finansies bespreek het voor die tyd.
Van Rooyen antwoord nee, hy het nie geweet dat hy die minister gaan word toe hy op 8 Desember na Saxonwold toe is nie. Hy wou iets met Tony Gupta gaan bespreek oor die MK-veterane en het daarheen gegaan, maar Tony Gupta was besig en kon hom nie sien nie.
11 Aug. 16:44:40
Van Rooyen ontken hy het deurmekaar geraak met name van sy nuwe aanstellings
Hulley vra aan Van Rooyen oor 'n vergadering met senior personeel op 11 Desember waar hy volgens Fuzile se getuienis deurmekaar was met die rolle wat Bobat en Whitley sou vertolk.
Van Rooyen sê daar was nie so 'n vergadering nie. Hy is geskok oor Fuzile se houding, maar nie verras nie, want alles gaan oor politiek.
Hy sê dit is nie waar dat hy Bobat slegs op die vergadering van 11 Desember voorgestel het nie, hy het Bobat op 10 Desember al aan Fuzile voorgestel.
Hulley sê nee, dit gaan oor die vergadering met ander senior personeel en dat hy volgens Fuzile onseker was oor die twee aanstellings se rolle.
Van Rooyen sê Zondo moet aan hom verduidelik wat Hulley hom vra, maar Zondo sê Hulley moet sy vraag weer vra.
Hulley vra weer sy vraag en Van Rooyen ontken dit.
Van Rooyen getuig hy het Bobat in hul vorige gesprekke as "Mo" aangespreek en sê dat Bobat gevra het dat wanneer hy hom voorstel, hy hom as Mohamed Bobat moet voorstel, nie net as "Mo" nie, dit is wat gebeur het met hul name.
11 Aug. 16:23:43
Van Rooyen getuig oor een vergadering, dan die aanstelling van sy personeelhoof
Van Rooyen word nou gevra oor Ian Whitley.
Van Rooyen sê hy het Bobat genooi na 'n vergadering, hoewel ander daarna verwys as 'n ontbyt, by Melrose Arch.
Hy het die oggend van 11 Desember 2015 daar vergader met 'n ander persoon, Bashier Saleh, oor 'n onafgehandelde saak van die MK-veterane.
Bobat het Whitley saamgebring toe hy daar aangekom het en dit is die eerste keer wat Van Rooyen vir Whitley ontmoet het.
Hulley vra so Bobat sê aan Van Rooyen dat Whitley werk soek en hy sal 'n bate wees vir die regering. So hy was in daardie stadium werkloos?
Van Rooyen sê dit is hoe hy dit verstaan het.
Hulley sê so Whitley kom daar aan met sy CV in die hand. Die geluk is teen hom, want hy soek werk en hulle gesels vir 'n paar minute. Hierna stel hy Whitley aan?
Van Rooyen sê ja, maar hy het Whitley se profiel nagegaan.
Zondo sê hy is weer bekommerd daaroor dat 'n minister met iemand vir sowat 30 minute vergader, na sy CV kyk, en hom die pos as personeelhoof aanbied sonder om meer oor die persoon uit te vind. Die spoed waarmee hy die aanstellings gedoen het en die manier hoe hy dit gedoen het, is kommerwekkend.
In die geval van Bobat wat 'n raadgewer gaan wees vir 'n minister, boonop die minister van finansies, is dit nie die aangewese manier om so 'n belangrike aanstelling te doen nie, sê Zondo.
11 Aug. 16:17:51
Van Rooyen gevra oor sy aanstellings
Zondo stel dit aan Van Rooyen dat hy bereid was om iemand as raadgewer aan te stel waarmee hy een keer vantevore vergader het en een of twee keer oor die telefoon gepraat het.
Hulley vra weer oor Bobat se betrokkenheid by Regiments en die feit dat hy 'n senior was by dié maatskappy wat in daardie stadium by gerugte oor ongerymdhede betrek is.
Van Rooyen sê hy het vertroue gehad in Bobat. Hy het ook geweet dat Bobat se agtergrond later in sy aanstellingsproses nagegaan sou word.
11 Aug. 15:48:11
Van Rooyen het geweet van Bobat se betrokkenheid by Regiments
Van Rooyen sê dat Bobat die eerste keer aan hom genoem het dat hy by Regiments Capital werk by sy inswering as minister.
Hy getuig dat hy geweet het dat Regiments 'n "speler" op die finansiële speelveld was.
Hulley vra of hy geweet het van die gerugte oor Regiments in daardie stadium.
Van Rooyen sê ja, hy lees die koerante en het gehoor Regiments se naam is betrek by moontlike ongerymdhede.
Die gerugte was nie oor Bobat nie.
Van Rooyen sê hy het Bobat gevra en Bobat het bevestig hy is nie by die ongerymdhede betrokke nie.
Hulley vra, so Bobat het in daardie stadium erken daar was ongerymdhede?
Hierop antwoord Van Rooyen nee, Bobat het gesê hy is bewus van die gerugte in die media.
11 Aug. 15:40:32
Daar was net één man vir Van Rooyen
Van Rooyen getuig oor sy verhouding met Mohamed Bobat.
Hy sê dat hy Bobat in 2009 ontmoet het op 'n ete en daarna met hom kontak behou het om soms vir hom raad te vra oor sy studies in finansiële bestuur.
Nadat Van Rooyen gehoor het hy gaan die minister van finansies word, het hy Bobat gebel (ses jaar nadat hy hom ontmoet het), want hy wou uitblink in sy nuwe pos as minister en het hulp nodig gehad van kundiges om hom by te staan.
Hy was in Luthuli-huis en het Bobat gebel van 'n landlyn af. Hy wou Bobat in kennis stel dat hy hom wou insluit as een van die mense wat sy inswering as minister kon bywoon, getuig Van Rooyen.
Hy kon hom nie in die hande kry nie en het Bobat se nommer aan die presidensie gestuur vir die lys van gaste wat gekontak en genooi moet word.
Hulley vra of Van Rooyen en Bobat 'n geleentheid gehad het om voor die inswering te gesels. Hy vra of Van Rooyen op die inswering op 10 Desember vir Bobat gevra het of hy sy spesiale raadgewer sou wees.
Van Rooyen antwoord hy het voor dit die idee gehad om Bobat as 'n raadgewer te betrek, dit was op meriete. Nadat hy op 8 Desember met Zuma vergader het, het hy 'n obsessie gehad om suksesvol te wees as minister.
Hulley vra of Van Rooyen Bobat se CV nagegaan het voordat hy hom as raadgewer aangestel het.
Van Rooyen antwoord dit was nie nodig nie. Hy het Bobat se agtergrond as finansiële kundige geken.
Zondo vra hy het vir Bobat op 'n ete ontmoet en hulle het een of twee keer in ses jaar gesels, hoekom het hy net op Bobat gefokus? Daar was seker ander keuses ook?
Van Rooyen antwoord hy het nie tyd gehad nie, hy moes in die ry inspring. Hy moes in ag neem wat die onmiddellike posisies is wat hy moes vul. Hy het 'n personeelhoof en raadgewer nodig gehad. Hy het besluit Bobat is die beste kandidaat.
Zondo sê hy wil meer hieroor weet, want Van Rooyen se keuse bekommer hom. Hy kon met Nene gesels het daaroor. Hy kon beter seker maak oor Bobat se agtergrond. Wat sou hy verloor as hy 'n paar dae gewag het?
Van Rooyen sê dit is die ideaal, maar hy was onder druk - veral inaggenome hoe die finansiële mark gereageer het. Van Rooyen sê Bobat is 'n man van integriteit, hy staan steeds daarby. Dit sluit ook (Ian) Whitley in, sê Van Rooyen.
Meer oor: Finansies | Tesourie | Kommissie Van Ondersoek | Lungisa Fuzile | Des Van Rooyen | Johannesburg | Staatskaping | Zondo-Kommissie