Surrogaatskap, waar 'n eier van 'n vrou wat om mediese redes nie swanger kan raak of geboorte kan skenk nie, deur sperm van haar maat bevrug en in 'n ander vrou geplaas word om die kind te dra en te baar, was het kort gelede nuus gemaak nadat 'n tweeling vir die bekende Kaapse hartchirurg, dr. Susan Vosloo, na 'n surrogaatswangerskap gebore is.
Paula, José en David was die wêreld se eerste proefbuisdrieling. Hulle geboorte het vir nog groter opslae gesorg omdat hulle ouma, mev. Pat Anthony, hulle in die wêreld gebring het.
Prof. Janson sê dat dit selfs in Bybelse tye gebeur het dat 'n vrou wat nie self 'n kind kon hê nie, volgens die wette van Gamorabi op 'n ''legitieme manier'' haar ''eie'' kind gekry het wat haar diensmeisie of slavin vir haar in die wêreld gebring het.
''My siening is dat daar 'n bindingsproses tussen die ma en kind moet plaasvind en dat dit nie iets is wat vanselfsprekend gebeur nie. 'n Biologiese ma moet, net soos 'n aan-neem-ma, ook haar nuwe baba leer ken en aan hom of haar vasgroei.''
''Die surrogaatma moet besef dat sy doodgewoon die draer van die baba is en dat sy nie agterna 'n klomp eise kan stel nie. Sy moet volwasse genoeg wees om te besef dat as haar rol klaar is, sy die baba moet afgee.''
Prof. Janson sê die surrogaatma se gevoelens oor dit wat sy doen en teenoor die baba kan egter beïnvloed word as sy byvoorbeeld gedurende die swangerskap siek is en probleme ondervind. ''Sy kan dalk voel sy moet soveel deurmaak dat dit uiteindelik vir haar moeiliker is om die baba af te staan.''
Prof. Janson meen die ideaal sal wees as die surrogaatma en die nuwe ouers voor die tyd berading kan kry sodat hulle almal vooraf deur moontlike probleme kan werk.
Nog 'n kwessie wat hy dink die nuwe ouers ook vir hulself moet uitklaar, is of hulle die kind gaan vertel dat hy 'n surrogaatbaba is.
''Ek glo dit is in almal se belang om, sodra die kind oud genoeg is, vir hom die waarheid te vertel. Die moontlikheid is altyd daar dat hy of sy elders kan uitvind en dit kan tot groot hartseer lei.''
Prof. Janson is gekant teen die gedagte dat surrogaatma's geldelik vergoed moet word om vir 'n egpaar 'n baba te dra. ''Dit moet nooit as 'n soort van werk gesien word nie, maar eerder as 'n liefdesgawe.''
''Die algemeenste is hoekom mense voel hulle moet ten alle koste 'n kind van hul eie hê. Dit laat die vraag onstaan of hulle hulself nie verhef tot 'n hoër waarde en dit as 'n soort van reg beskou om 'n eie kind te hê nie.''
Prof. De Villiers bevraagteken ook die motiewe van ouers wat bereid is om ''derduisende'' rande te betaal om 'n kind te hê wat geneties aan hulle verbind is.
Hy meen die tegnologie maak dit vandag vir die mens moontlik om baie dinge te doen, maar ''moet ons onsself nie afvra waar ons die grense moet trek nie?''
Volgens dr. Van Schouwenburg is die vrou wat die baba dra ingevolge huidige wetgewing die wetlike ouer en moet sy die kind afteken.
Ingevolge voorgestelde wetgewing moet kontrakte voor die swangerskap geteken word, wat vir 'n jaar geldig sal wees en waarin die surrogaatma onderneem om die kind af te gee.
Hy meen wetgewing sal talle probleme uitskakel, soos dat 'n surrogaatma byvoorbeeld weier om die baba prys te gee of dat sy die ouers met talle eise manipuleer.
Volgens dr. Van Schouwenburg is die beste surrogaatma 'n goeie vriendin of familielid van die egpaar wie se lewenswyse aan hulle bekend is.
Hy is skepties oor ''vreemde'' surrogaatma's wat by 'n fertiliteitskliniek aanklop en hul ''dienste'' aanbied.
Hy voel ook baie sterk daaroor dat surrogaatma's se ''motiewe suiwer moet wees''. Hy ondersteun die gedagte dat die egpaar betaal vir ''redelike uitgawes'' wat die surrogaatma mag hê, maar meen dat dit nie ''iets is waaruit sy geld moet probeer maak nie''.
''Aan die ander kant moet vroue ook besef dat die wêreld nie soveel kinders nodig het nie en dat hulle ook 'n ekologiese verantwoordelikheid het. Die mens se bestaan moenie net daarom draai om kinders in die wêreld te bring nie.''
Sy meen dat, as 'n egpaar bitter graag 'n kind wil hê en alles medies moontlik sonder sukses gedoen is om hulle te help, is surrogaatmoederskap 'n opsie.
Sy sê uit 'n sielkundige oogpunt kan surrogaatmoederskap werk as die surrogaatma iemand baie naby aan die biologiese ma is soos 'n suster, ma, of selfs beste vriendin.