UMnyango wezokuThutha kuzwelonke uthe akukho noyedwa umfundi ovumeleke ukuthi athuthwe ngeveni uma eya noma ebuya esikoleni ngoba lokhu kuphambene nomthetho wezwe wezokuthutha. LoMnyango uthi zikhona izimoto ezigunyazwe ukwenza lo msebenzi ezifaka phakathi amatekisi namabhasi.
UMnyango uthi kusukela namhlanje mhlaka 11 kuMeyi omalume kuyobe baphula umthetho uma betholakala belayishe izingane zesikole ngamaveni njengoba enzelwe ukuthutha izimpahla kuphela.
“Izingane zami iyona ndlela engiziphilisa ngayo lena. Nginabantwana abane, ngibafundisa ngalemali futhi ngibondla ngalemali njengoba noyise wabo engasebenzi. Uhulumeni akasakwazi ukuthi asinike isikhathi sizame esikuzamayo okanye enze uhlelo oluthize asinike indlela yokuthi sikwazi ukuthi sithenge izimoto ngendlela ezovumelana namasenti eza kuthina.”
“Njengoba sisebenzisa izimoto ezindala akukona ukuthi siyathanda kodwa yingoba siphoqwa izimo zokuthi asikwazi ukufinyelela ekuthengeni izimoto ezintsha. Angazi ukuthi ngizokwenzenjani ngoba nabazali abaneme ngalesinqumo izingane zabo azikwazi ukugibela amatekisi.”
“Siyabulawa singabantu nezingane zizosokola ngalesinqumo. Mina ngisuka eZinketheni ayikho ikhumbi ehamba khona, ngiwumshayeli omdala nemoto isesimweni esivumelekile. Kungani kuthiwa amaveni? Ngibona kuwukulwa nabantu abathile, kungcono ukuthi siboshelwa izimvume zokulayisha abantu.”
Uthe kumanje izingane sezimkhokhelile imali yenyanga akazi ukuthi uzokwenzenjani njengoba izimoto zabo zikhishwa emgaqweni.
“Abazali bayakhalaza ngoba bayazi ukuthi izingane zabo siziphatha kahle. Kuyenzeka bangabi nayo imali kodwa sibathathele abantwana babo senze ubuntu sibuye sibenzele nezaphulelo. Kufanele sicatshangelwe nathi ukuthi siphila ngalento, uma kuthiwa angiyeke ukulayisha izingane ngizodlani?”
“Ngizoqhubeka ngilayishe abafundi kuze kube uMnyango uqhamuka nesixazululo sokuthi senzenjani uma ethi asiyeke ngamaveni. Nginazo izincwadi zokushayela, nginayo imvume yokulayisha abantu nemoto engiyisebenzisayo isesimweni, uma besibophela ukuthi silayisha abafundi ngokweqile ngeke sibaphikise kodwa uma sizoboshelwa ukuthi silayisha ngamaveni kudlalwa ngathi.”
“Siyazi ukuthi akuvumelekile ukulayisha umuntu evenini ngenhloso yokwenza inzuzo kodwa lapha eNingizimu Afrika imisebenzi ayikho. Abantu sebeziqalele amathuba emisebenzi uhulumeni yena kufanele aqhamuke nendlela yokubalekelela ukuze kuqhubeke umsebenzi.”
“Thina esikubeke phambili njengomnyango ukuphepha kwabafundi.