Ramaphosa vee stof onder mat in terwyl die fondasie kraak - Solidariteit WêreldSolidariteit Wêreld
Tuis › Nuuskantoor › Ramaphosa vee stof onder mat in terwyl die fondasie kraak
Ramaphosa vee stof onder mat in terwyl die fondasie kraak
Ons het dit oral gehoor, oral gelees, en oral gesien – die nuwe dagbreek in Suid-Afrika is nou amptelik hier. Eers is daar in Desember 2017 gesê dat as voormalige president Jacob Zuma eers uit is en Cyril Ramaphosa tog net in plaas van Dlamini-Zuma kan wen, dan sal Suid-Afrika omdraai – ʼn nuwe dagbreek. Daarna moes ons wag dat hy eers sy plek tussen die onderskeie faksies vestig – ʼn nuwe dagbreek. Kommissies vir ondersoek na staatskaping, die Nasionale Vervolgingsgesag, die OBK, SARS, en feitlik oral elders is gestig – ʼn nuwe dagbreek? Dalk moet president Cyril Ramaphosa net ʼn mandaat van ten minste 57% van die land se steun in die verkiesing ontvang – ʼn nuwe dagbreek, nè? Nou is ons verseker en die kabinet is aangekondig. Die President het sy span saamgestel en die nuwe dagbreek moet sekerlik nou hier wees, nie waar nie? Helaas, ongelukkig nie.
Daar is wyd en syd in die media en elders verkondig dat dit nou regtig die ommeswaai van Suid-Afrika en veral die Suid-Afrikaanse ekonomie sal bewerkstellig. Nou goed, mens kan seker krities wees en sê dat om bloot die kabinet met agt poste te sny, waarvan meeste van die portefeuljes net saamgesmelt het, nie naastenby genoeg is nie. Mens sou selfs kon sê dat die feit dat twee van die ministers deur die ANC-integriteitskomitee as korrup bestempel is, ook die geloofwaardigheid van ʼn radikale ommeswaai skade kan berokken. Dalk sou mens kon uitwys dat ministers soos Ebraim Patel, Fikile Mbalula, Bheki Cele, dr. Aaron Motsoaledi, Thulas Nxesi, dr. Blade Nzimande, Lindiwe Sisulu, reeds hul onbevoegdheid in vorige ministeriële poste ten toon gestel het en nou bloot vir swak prestasie beloon word. Ek gaan egter nie enige van hierdie stellings maak nie. Dit sal mos net bitter sinisme wees.
Ek gaan egter wel een punt uitlig en dit is dat ongeag hoe skoon Cyril Ramaphosa se besem vee, die skade wat die ANC in Suid-Afrika aangerig het, het weinig te make met die mense in, of die aantal ministeriële poste. Die metafoor vir Suid-Afrika is dus nie dié van ʼn huis wat skoongemaak moet word nie, maar veel eerder dié van ʼn huis wat dreig om weens ʼn swak fondasie ineen te stort. Hierdie fondasie word versinnebeeld deur die regerende party se ideologie – een van sentralisering, staatsbeheer, verteenwoordigendheid, pagsoekery, paternalisme, en inmenging. Myns insiens het daar niks in die laaste 24 uur gebeur wat sou impliseer dat enige van hierdie oortuigings deur meer doeltreffende of wenslike waardes vervang is nie. Suid-Afrika gaan hoofsaaklik gebuk onder die juk van die ANC se beleid, nie onder die aksies van enkele individue nie. Hoe sou regte hervorming in en herstelling van Suid-Afrika dan inderdaad lyk? Die volgende vier aspekte sou beslis baie positiewe stappe verteenwoordig:
Dereguleer die arbeidsmark: weg met die minimumloon, verlig die eise van die ondermeer arbeidsverhoudingewetgewing en die Wet op Basiese Diensvoorwaardes.
Ontbied die privaat sektor en gemeenskappe om beheer van onderrig te neem en neem dit uit die hande van politieke burokrate.
Herstel vertroue in eiendomsreg: Onteiening sonder vergoeding is die grootste, maar nie die enigste probleem hier nie. Doen weg daarmee. Doen weg met die Minerale en Petroleum Hulpbronne Ontwikkelingswet, die idee van kuratorskap van eiendom, waansinnige idees soos die Nasionale Gesondheidsversekering en alles anders wat jy kan, om die boodskap aan buitelandse beleggers te stuur dat hulle kapitaal veilig hier is en kan groei omdat die staat nie onbehoorlik sal inmeng nie.
Laastens, moet alle rasse- en verteenwoordigendheidswetgewing herroep word. Vra jouself af, watter internasionale maatskappy gaan geld in ʼn land belê waar die regering voorskryf hoe hulle personeel, aandeelhouding, verskaffers, kliënte en elke ander aspek van hulle besigheid moet lyk? Hierdie is die moeilikste, maar dalk ook die belangrikste punt.
In kort, doen net minder. As president Ramaphosa die stand van sake in Suid-Afrika wil veraner, sal die antwoord nooit méér doeltreffende inmenging wees nie. Die antwoord sal juis mínder inmenging wees. Ongelukkig is daar geen tekens dat ons enigsins in daardie rigting beweeg nie. Die kabinet mag dalk minder vyandig voorkom, maar ʼn vuishou van ʼn vriend af voel nie veel beter as een van ʼn vyand af nie.
Die slotsom is dit: Is president Ramaphosa werklik beter as voormalige president Zuma? Ja. Is hierdie kabinet beter as die vorige, groter een? Ja. Beteken dit dat die strukturele probleme in Suid-Afrika met betrekking tot werkloosheid, swak basiese onderrig, gesondheidsorg, dienslewering, power ekonomiese groei, rassespanning en so meer opgelos gaan word? Tensy, daar drasties aan die ANC se ideologiese onderbou verander word, kan ek nie sien hoe hierdie kwessies gaan verbeter nie, wat nog van opgelos word. Die voordeel van ons posisie tans, is egter dat ons alles gekry het wat die geleerdes in die media vir ons gesê het nodig is vir hervorming. Nou sal ons kan sien of dit werklik verwesenlik. Sou dit nie gebeur nie, dan blyk dit asof die werklike oplossing, die een wat almal ignoreer, die enigste een is wat oorbly: Die ANC sal moet sy totale wese as ʼn organisasie omverwerp, of gemeenskappe gaan vir ʼn hulle toekoms buite die politiek moet bou – en ek sou nie sommer geld op die eersgenoemde plaas nie.
Meer ernstig gesproke, die groot hartseer van hierdie kabinetskommeling en eintlik die hele atmosfeer sedert Ramaphosa se aanstelling, is juis dat mense tevrede is met min, dat ons so gewoond geraak het aan die uiters slegte en korrupte Zuma-era dat ons voel dat selfs net swak in plaas van haglik opsigself aanvaarbaar is. Ons moet egter enersyds waak teen dié verlaging van ons standaarde, maar tog ook – en dalk veral – teen ʼn tipe politieke nihilisme, wat sou impliseer dat ons swak bestuur bloot moet verdra omdat dit net noodwendig deel vorm van Suid-Afrika. Dit hoef nie. Dit kan nie. Die stappe wat nou geneem word, al dan nie, het daadwerklike gevolge vir miljoene Suid-Afrikaners. Ons huis is besig om ineen te stort terwyl ons president Ramaphosa toejuig wat die vensters was.