Beskerm jouself teen Kuber-skelms, -slenters en ander plae - Jou Geld | Solidariteit WêreldJou Geld | Solidariteit Wêreld
Tuis › Artikels › Beskerm jouself teen Kuber-skelms, -slenters en ander plae
Tesame met die onseker finansiële tye waarin ons leef, is daar ook persone, sindikate en kuberskelms wat tot uiterstes sal gaan om beheer oor jou persoonlike en besigheidsfinansies te verkry.
Hoe fnuik en vermy jy hulle en hoe beskerm jy jouself?
Vergewis jouself – hoe pynlik ook al – van jou finansiële realiteit: hoeveel het jy in watter rekening, waar is jou beleggings, wat is jou verpligtinge en wat is die maandelikse inkomste, uitgawes en bewegings op jou rekeninge. Wees ook bedag op jou eie emosies – jou vrese en verwagtinge, want hierdie is instrumente in die hande van kuberdiewe waarmee hul teer op niksvermoedende persone se vrese en weerloosheid ten einde jou persoonlike en jou bankbesonderhede te verkry.
Nou is ook die tyd waarin jy 'n oormaat e-posse ontvang wat jou finansiële verligting deur lenings of beter rentekoerse bied, of jou inlig dat daar 'n terugbetaling van 'n werkgewer of die SAID aan jou uitgemaak is – of dat 'n onopgeëiste erfporsie vir jou wag. Die doel van hierdie e-posse is om jou persoonlike inligting en jou bankbesonderhede te bekom. Moenie op hierdie e-posse reageer nie, veral as die adres (URL) vir jou onbekend lyk. Kyk na die URL; sommige domeinname mag met die eerste oogopslag reg lyk, maar slegs 'n .co of 'n .com.co in die URL is gevaartekens. Dit is webtuistes wat hulself as legitiem wil voordoen en verwarring wil skep met die wel legitieme .com en .org webtuistes. Installeer 'n advertensieblokker op jou rekenaar en op jou slimfoon vir veiligheid. Indien jy wel 'n legitieme terugbetaling verwag, kontak die firma of organisasie wat jou geld skuld en onderhandel eers mondeling met hulle voordat jy inligting oor jouself die kuberruim instuur.
Waak teen boodskappe wat disinformasie saai, soos dat daar uitnemende Covid-19-beskermings- of toetstoerustings of 'n beproefde geneesmiddel teen 'n spesiale prys beskikbaar is wat aanlyn gekoop kan word. Hierdie is webtuistes wat hulself as legitiem voordoen deur 'n misleidende URL te gebruik en soos 'n amptelike korona-webtuise wil lyk deur statistieke en syfers wat op datum is te voorsien. Die webtuiste sal 'n toep aanbied wat jy moet aflaai om jou op hoogte te hou van korona-gebeure. Agter hierdie slenter sit kuberkrakers wat jou soekgeskiedenis, ID en kriptogeld-data steel deur middel van sagteware genaamd AZORult wat 'n mol op jou rekenaar plant. Laai net toeps van erkende tuistes af, soos Apple se App Store en Google Play.
Jy kan ook kennisgewings ontvang dat jou rekenaar met 'n virus geïnfekteer is wat dadelik telefonies reggestel kan word deur die oproeper toegang tot jou rekenaar te verleen. Moenie reageer nie; die doel van hierdie boodskappe of oproepe is om jou te mislei om jou besonderhede te gee en om 'n molvirus op jou rekenaar af te laai.
Slenter-oproepers is algemeen en hul taktiek is om op jou vrese te teer. Jy mag dalk 'n oproep kry van iemand wat hom/haarself voordoen as komende van jou bank en wat jou inlig dat 'n buite-organisasie (gewoonlik Nigeriërs) op hierdie oomblik besig is om jou bankrekening leeg te trek. Die oproeper beweer dat hy/sy dit dadelik kan stop, maar hy/sy het jou ID-nommer en bankbesonderhede dadelik nodig. Gewoonlik werk hierdie oproepers in pare; terwyl die een inligting uit jou kry en dit herlei na die tweede persoon, is laasgenoemde besig om met jou inligting met jou bank se ondersteuningsfasiliteit te onderhandel om onder andere swak plekke in die stelsel te ontdek. Knip die gesprek kort en kontak jou bank en rapporteer hierdie insident aan hulle bedrog-eenheid. Onthou die goue reël wat jy kleintyd geleer is: moenie met vreemdelinge praat nie, veral nie as hulle persoonlike inligting van jou wil hê nie – dit geld ook vir die aflaai van toeps of die oopmaak van onbekende skakels of aanhangsels by e-posse wat jy nie verwag nie.
Indien jy van die huis af werk, hou jou persoonlike en werkrekenaars apart. Kuberkrakers wil jou besigheidsinligting bekom en deur jou persoonlike e-pos te infiltreer kan jou besigheidsnetwerk ook binnegedring word. Moenie jou eie rekenaar, e-posadres of boodskap-toep vir jou besigheid gebruik nie.
Toets jou rekenaar se netwerksekuriteit en jou wi-fi-versender (router) gereeld en maak seker dat jy gereeld opdateer indien dit nie outomaties op jou stelsel gedoen word nie. Indien jou stelsel meer as sewe jaar oud is, sal jy waarskynlik nie meer outomaties opdaterings kry nie. Jou wagwoorde, PIN en wagwoord op jou versender is goud werd in die hande van kuberdiewe, hou hulle dus veilig. Deur in 'n betroubare antivirusprogram te investeer kry jy ook gereelde opdaterings en verleen dit aan jou gemoedsrus.
Kaspersky is 'n betroubare webtuiste wat jy kan raadpleeg oor die nuutste skelmstreke en slenters in die kuberruim en hoe jy jouself daarteen kan beskerm.