Ouma, kinders oorleef júís oor goeie higiëne
Onderwerp: Ouma, kinders oorleef júís oor goeie higiëne Mon Jun 28, 2010 8:18 am
deur Henriette Gertenbach-Fowler, Graaff-Reinet
Dr. Elizabeth van Heyningen het te lank gewag voordat sy met haar navorsing aannames gemaak het oor die higiëne van Boervroue in die ABO-kampe (Rapport, 20 Junie).
Almal wat die gebeure self beleef het, is uiteraard oorlede.
Ek steun op vertellings van my oudste tante, wat as kind van 12 tot 14 jaar saam met my ouma en haar jonger kinders in die Brandfort-kamp aangehou is. Haar hooftaak was om die wasgoed gereeld te was met die karige watervoorraad, en dan te stryk. Vir hulle was skoon klere en beddegoed van die uiterste belang en hulle het tuisgemaakte “Boerseep” saamgeneem kamp toe.
My ouma het geen kinders in die kamp verloor nie. Sy het later herhaaldelik aan my ma vertel dit was omdat sy nooit haar kinders na die vuil en swak toegeruste kamphospitaal laat gaan het nie. Met inspeksies soggens het sy die siek kinders aangetrek, op die bed laat sit met die kappies laag afgetrek om die masels-uitslag te verbloem. Daarna het sy hulle in die bed gestop en met haar eie Hollandse medisyne en gesonde verstand gedokter totdat hulle herstel het.
My grootouers was opgevoede mense wat op hul plaas naby Petrusburg vir hul eie rekening geboer het. Daar was ’n buite-toilet waar koerant- of ander beskikbare papier as toiletpapier gebruik en wat gereeld om higiëniese redes met kalk behandel is. Niemand het “in gemaklike assosiasie met menslike en dierlike ontlasting geleef” nie.
Dit spyt en grief my dat mense wat ’n uitmergelende oorlog met waardigheid moes oorleef nou ná ’n eeu as onhigiëniese, agterlike “Untermenschen” beskryf word.