Nicola Gabrini (1313 - 8 Oktober 1354), algemeen bekend as Cola di Rienzo (Italiaanse uitspraak: [ˈkɔːla di ˈrjɛntso]) of Rienzi, was 'n middeleeuse Italiaanse politikus en populêre leier wat homself gestyl het as "tribuun van die Roomse mense". Hy was uiters gewild by die bevolking van Rome en vurig anti-establishment. Hy het voorbrand gemaak het vir die afskaffing van pouslike mag en die Vereniging van Italië, en is in die 19de eeu beskou as 'n romantiese figuur onder die leiers van liberale nasinalisme en as voorloper tot die 19de eeuse Risorgimento gesien.
'n Tekening van Cola wat verskyn het in Collier's New Encyclopedia (1921)
Nicola Gabrini (seun van Lorenzo)
8 Oktober 1354(1354-10-08) (op ongeveer 41-jarige ouderdom)
Standbeeld van Cola di Rienzo te Rome deur Girolamo Masini, 1887
2 Leier van die opstand
Cola is gebore in Rome en was van nederige afkoms. Hy beweer self dat hy die kind was van Hendrik VII, keiser van die die Heilige Romeinse Ryk, maar in werklikheid was sy ouers onderskeidelik 'n wasvrou en 'n toesighouer van 'n taverne genaamd Lorenzo Gabrini. Sy vader se voornaam is verkort tot Rienzo, en sy eie, Nicola, na Cola; vandaar die naam Cola di Rienzo, of Rienzi, soos hy algemeen bekendstaan.
Hy het sy vroeë jare in Anagni deurgebring. Nadat hy 'n geruime tyd die Latynse skrywers, historici, redenaars en digters studeer het, en sy gedagtes gevoed het met verhale oor die glorie en die mag van Antieke Rome, het hy die taak opgeneem om sy geboortestad, wat op daardie stadium in agteruitgang en ellende gedompel was, te herstel, nie net tot goeie orde nie, maar selfs tot haar ongerepte grootsheid en glorie. Sy ywer vir hierdie werk is versnel deur die begeerte om sy broer te wreek wat deur 'n adelikke vermoor is.
Rienzi beloof om geregtigheid te bekom vir die dood van sy jong broer, gedood in 'n skermutseling tussen die Colonna- en die Orsini-faksie deur William Holman Hunt, 1848–49
Hy was 'n notaris  en het 'n mate van aansien in die stad gehad. Hy is in 1343 na Pous Clemens VI in Avignon gestuur om 'n opdrag uit te voer. Hy het sy pligte met bekwaamheid en sukses nagekom, en hoewel die vrymoedigheid waarmee hy die aristokratiese heersers van Rome aan die kaak gestel het die vyandskap en grimmigheid van dié magtige persone tot gevolg gehad het, het hy die guns en agting van die pous gewen, wat hom 'n amptelike posisie aan sy hof gegee het.
Leier van die opstandWysig
Toe hy in omstreeks 1344 na Rome terugkeer het hy drie jaar lank gewerk aan die groot visie van sy lewe: die herstel van die stad na haar voormalige glorie en posisie van mag. Hy het 'n groep ondersteuners bymekaargemaak, planne is opgestel, en mettertyd is alles in gereedheid gebring vir die opstand.
Die adelikkes het die stad verlaat of weggekruip, en 'n paar dae later het Rienzo die titel van tribuun aangeneem  ( Nicholaus, severus et clemens, libertatis, pacis justiciaeque tribunus, et sacræ Romanæ Reipublicæ liberator).
Die Casa di Rienzi voor die opening van die Via del Mare in 'n waterkleur deur Ettore Roesler Franz (omstreeks 1880).
Cola di Rienzo was die held van een van die mooiste van Petrarch se odes getiteld Spirito gentil.
Aangesien hy die afskaffing van die Pous se mag sowel as die unifikasie van Italië voorgestaan het, het Cola in die 19de eeu weer opgeduik as romantiese figuur onder liberale nasionaliste en is hy gesien as 'n voorloper tot die 19de eeuse Risorgimento, wat uiteindelik albei die voorgenoemde doelstellings bereik het. In die proses is hy herverbeel as " 'n romantiese stereotipe van die geïnspireerde dromer, wat 'n nasionalistiese toekoms voorsien".
Cola di Rienzo se lewe en lot vorm die onderwerp van 'n roman deur Edward Bulwer-Lytton (1835), tragiese toneelstukke deur Gustave Drouineau (1826), Mary Russell Mitford (1828),  Julius Mosen (1837), en Friedrich Engels (1841),  en ook enkele verse uit Childe Harold's Pilgrimage (1818) deur Lord Byron.
Richard Wagner se eerste suksesvolle opera, Rienzi (Dresden, 1842), wat gebaseer is op Bulwer-Lytton se roman, neem Cola as sentrale figuur. Verdi, wat onbewus was van die Dresden-produksie en 'n vurige en anti-klerikale patriot van die Risorgimento was, het ook 'n komposisie oor Cola di Rienzo oorweeg. 
In 1873 - slegs drie jaar nadat die nuwe Koninkryk van Italië Rome by die pouslike magte gebuit het - is die rione Prati aangelê , met die hoofstraat van die nuwe kwartier wat "Via Cola di Rienzo" genoem is. 'n Stadsplein genaamd die Piazza Cola di Rienzo is ook aangelê. Die naamgewing is interessant aangesien die straat die Tiber verbind met die Vatikaanstad - wat destyds die hoofkwartier van die Katolieke Kerk was, welke instansie hom nog lank nie versoen het met die verlies van sy mag nie.
In 1877 is 'n standbeeld van die tribuun deur Girolamo Masini aan die voet van Rome se Kapitool-heuwel opgerig. In Rome, in die rione Ripa naby die Bocca della Verità, bestaan daar steeds 'n huis uit die middeleeue met baksteenversiering wat onderskei word deur die benaming "Die Huis van Pilatus". Die huis word tradisioneel ook as die huis van Cola di Rienzo beskou (dit behoort eintlik aan die Crescenzi-familie, wat van patrisier-afkoms is).
Die Ierse digter en dramaturg John Todhunter het in 1881 'n drama geskryf getiteld The True Tragedy Of Rienzi Tribune Of Rome. Dit is Shakespeariaans in styl en is grotendeels histories akkuraat.
Cola se briewe, geredigeer deur A. Gabrielli, is in vol. vi. van die Fonti per la storia d'Italia gepubliseer (Rome, 1890).
Treasure Seekers: In die shadow of Ancient Rome Dokumentêre video oor die legende van Cola di Rienzo
↑ Rendina, Claudio (24 Mei 2009). la Repubblica (red.). "Cola di Rienzo ascesa e caduta dell' eroe del popolo" (in Italiaans).
↑ Lee, Alexander (2018). Oxford University Press (red.). Humanism and Empire: The Imperial Ideal in Fourteenth-Century Italy. pp. 206–209. ISBN 9780191662645.
↑ Wojciehowski, Dolora A. (1995). Stanford University Press (red.). Old Masters, New Subjects: Early Modern and Poststructuralist Theories of Will. Stanford University Press. p. 60–62. ISBN 9780804723862.
↑ 4,0 4,1 Musto, Ronald G., "Cola Di Rienzo", Oxford Biographies, 21 November 2012, DOI: 10.1093/obo/9780195399301-0122
↑ Deathridge, John (1983). "Rienzi ... A Few of the Feits". The Musical Times. 124 (1687(Sep 1983)): 546–549. doi:10.2307/962386. JSTOR 962386.
↑ König, Johann-Günther (2010). "Friedrich Engels "Rienzi"". Ossietzky (Maart 2010). Besoek op 2019-11-30.
↑ George Martin, Verdi, His Music, Life and Times, 1963: 126, met vermelding van Edward Bulwer-Lytton se "uiters gewilde historiese roman" en met die opmerking "As 'n leier wat uit die volk ontstaan het, was Rienzi destyds 'n gunsteling simbool en held van liberale en republikeine regoor Europa."