October 2014 – Sakegesprek
31 October 2014 /0 Comments/in Nuus /by Theo Vorster
Familiebesighede word soms onderskat
Die Economist tydskrif het â€™n baie insiggewende artikel gepubliseer oor familiebesighede en waarom familiebesighede suksesvol is. Die verwagting 50 jaar gelede was dat familiebesighede (die definisie wat hulle gebruikÂ is dat die familie meer as 18% van die aandele moet besit en ook die reg moet hÃª om die uitvoerende hoof te mag aanstel), stadig gaan verdwyn. Ook dat die besigheidslandskap deur professioneel-bestuurde besighede besit deur finansiÃ«le instellings oorheers gaan word. Dit het nie gebeur nie. Vandag is 18% van die maatskappye in die Fortune 500 familiebesighede, meer asÂ die 15% wat dit in 2006 was.
In Europa word meer as 40% van die groot genoteerde besighede steeds deur families beheer.
Voorbeelde vanÂ sulke besighede, in geen spesifieke volgorde nie, hierdieÂ paar bekende familiebesighede: Walmart, Volkswagen, Toyota, Ford, Samsung, Louis Vuitton, Clarins, Marriott, Heineken, Fiat, BMW, Gap, Levi Strauss enÂ Porsche, om dan nie eens van die jong generasie IT maatskappye soos Apple, Microsoft, Facebook enÂ Google, tesame met Warren Buffett se Berkshire Hathaway, te praat nie. Buffett het reeds aangekondig dat sy seun by hom as voorsitter gaan oorneem en dat sy kleinseun daarnÃ¡Â gaan oorneem as voorsitter.
Die artikel raak werklik interessant as mens na die redes vir die groei en uitprestasie van familiebesighede kyk. In die artikel word die volgende redes aangevoer:
Daar was â€™n baie talentvolle entrepreneur wat die besigheid geskep het wat, in sy leeftyd, die vryheid geniet het om dinge gedoen te kry (onder andere as gevolg van die beherende aandeelhouding) wat â€™n mededingende voordeel aan die maatskappy gegee het. Erfgename kry dit reg om hierdie voordeel te gebruik nÃ¡Â die heengaan van die stigter deur by die beginsels, soos deur die stigter neergelÃª, te hou.
Privaatmaatskappye het â€™n baie langer termyn siening oor die besigheid. Wanneer daar nie â€™n beherende familie is nie, is maatskappye geneig om te fokus om korttermyn opbrengs vir aandeelhouers te gee en nie altyd op wat die beste vir die maatskappyÂ in die langtermyn is nie.
Familiebesighede het gewoonlik minder skuld. Hierdie afsydigheid teenoor skuld kan groei in die korttermyn temper, maar maak die maatskappye baie meer bestand teen skokke in moeiliker tye.
Familiebesighede het gewoonlik beter arbeidsverhoudingeÂ en ook â€™n beter korporatiewe kultuur. Die werknemers glo baie makliker die stigter of sy familie wanneer dit kom by langtermyn beloftes, as â€™n professionele bestuurder wat dalk oor â€™n jaar of twee by â€™n ander maatskappy gaan werk.
Daar is ook akademiese studies wat wys dat familiebesighede ander nie-familie besighede oor periodes uitpresteer. â€™n Europese studie het bereken dat as jy â‚¬1Â 000 in 2001 in genoteerde Europese familie beheerde besighede belÃª het, die waarde aan die einde van die dekade sowat â‚¬3Â 533 sou wees. Indien jy dieselfde in genoteerde nie-familie besighede belÃª het, sou die ooreenstemmende waardeâ‚¬2Â 241 gewees het. Kortom, die uitprestasie het op sowat 5% addisionele groei per jaar uitgewerk.
Dit blyk dat die grootste uitdaging by familiebesighede die oorgaan van bestuur van een generasie na die volgende is. Dit is juis hier waar familietwis en swak uitvoerende hoofde die besighede kan sink. Die kritiese element hier is om te sorg dat alle besigheidsbesluite volgens sakebeginsels moet geskied en dat daar â€™n onderskeid tussen die familie en die besigheid getref moet word.
Van die punte wat uitgelig word, is dat familiebesighede nie familielede in senior posisies moet aanstel wat nie bevoeg is nie, net so ook nie mense moet aanstel wat nie die werk wÃ­l doen nie â€“ beide van hierdie aanstellings kan die besigheid sink.
Op die JSE is die beste voorbeeld van â€™n suksesvolle genoteerde familiebesigheid sekerlik die Rembrandt groep van maatskappye. Enige persoon wat Rembrandt aandele die afgelope dekades besit het, sal getuig van die uitmuntende prestasie van die besighede.
Die ou beleggingswenk wat steeds gewig dra,Â is om te sorg â€œdat jou eie geld is waar die familie se geld isâ€�. SÃ³Â is jy verseker dat die beherende familie na jou belange ook sal omsien. Kort nadat Jannie Mouton in 2008 vir sy seun Piet as uitvoerende hoof aangestel het, het ek vir Jannie gevra hoe hy op aantygings van nepotisme t.o.v. die aanstelling van sy seun reageer. Jannie se antwoord was eenvoudig: â€œAl my familie se welvaart is opgesluit in PSG aandele.Â Ek gaan tog seker maak dat ek die beste persoon kies om na my familie se welvaart om te sienâ€�.
In my Sakegesprek onderhoude het ek met twee opvolg-generasie sakeleiers gesels â€“ Piet Mouton wat by sy pa Jannie oorgeneem het en PSG onder sy bestuur van â€™n R5,5 miljard besigheid tot â€™n R20 miljard besigheidÂ laat groei het en Sven Thieme wat aan die hoof staan van â€™n besigheid wat in in 1919 deur sy oupaÂ gestig is en watÂ vandag veral bekend is as die brouers en eienaars van Windhoek Lager.
Hier is die skakels na die twee onderhoude:
Piet Mouton:Â http://youtu.be/MZm1UAE33PA
Sven Thieme:Â http://youtu.be/agOeNY-Y988
Kyk ook na die tweede deel (van 3:30Â tot 7:30 min)Â van hierdie onderhoud opÂ kykNETÂ seÂ DagbreekÂ programÂ watÂ handelÂ oorÂ familiebesighede:
http://youtu.be/fZZg8BH8Z9sKlik hier vir die Economist artikel
Beleggingsprestasie tot einde OktoberÂ 2014
Hierdie ontledings en samestelling is bloot uit die onderskeie indekse gemoduleer. Onthou dat historiese prestasie nie noodwendigÂ â€™n voorspeller van toekomstige prestasie is nie.
Markte beweeg nooit in â€™n reguit lyn nie
Die JSE algehele indeks (op â€™n totale opbrengsbasis beteken dit dat die dividende wat ontvang was gedurende die periode herbelÃª is), was met 2% negatief die afgelope drie maande. As ons na die afgelope 12 maande kyk, het die JSE vir jou â€™n opbrengs van 12,54% gegee. Dit is in lyn met die langtermyn gemiddelde opbrengs oor die afgelope meer as â€™n 100 jaar.As mens na die grafiek van die algehele indeks (sonder dividende) die afgelope 15 jaar kyk, dan beleef die mark â€™n 10% daling, bykans elke jaar, iewers in die loop van die jaar. Die probleem is egter dat â€™nÂ mens nooit weet wanneer dit gaan gebeur en hoe vinnig die herstel gaan wees nie. Dit bevestig die beginsel dat dit beter is om te fokus op jou bate allokasie en seker te maak dat die samestelling van jou bates reg is en om nie te probeer fokus op jou vermoÃ« om te raai wat volgende gaan gebeur en hoe markte daarop gaan reageer nie.
As ons in Amerika gewoon het, was die petrolprys nou op dieselfde vlakke as wat dit in laat 2007 en vroeÃ«r was en terug op die prys wat dit in Desember 2010 was. Om dit in perspektief te plaas: Die petrolprys in Suid-Afrika is tans sowat R13,00 per liter. In vroeg 2008 was die prys R7,50 per liter en in Desember 2010 was die prys R8,30 per liter.
Die gevolg is dat ons petrolprys nou sowat 73% hoÃ«r is as in 2008 en sowat 57% hoÃ«r is as in Desember 2010. Hoewel Amerikaanse goedkoop skaliegas â€™n rol speel in die laer Amerikaanse energiekostes, is hierdie styging in ons eie petrolprys primÃªr te wyte aan die swakker rand. Hierdie styging in die petrolprys wys die direkte effek van â€™n swakker geldeenheid op inflasie en kostes â€“ nie net vir die verbruiker nie, maar ook vir enige besigheid.