PressReader - Landbouweekblad: 2018-06-15 - Sitrus­ska­de kan by R100 m. draai
Sitrus­ska­de kan by R100 m. draai
Landbouweekblad - 2018-06-15 - Lbw Nuus - — FREDALETTE UYS
KRATTE vol si­trus is ver­nie­tig toe ’n pak­skuur in die Son­dags­ri­vier­val­lei aan die brand ge­steek is te mid­de van on­wet­ti­ge pro­tes­op­tre­de oor loon­ver­ho­gings.
Die pluk en pak op die mees­te si­trus­pla­se in on­der meer die dis­trik­te Ad­do en Kirk­wood staan reeds meer as ’n week lank stil. On­wet­ti­ge sta­kers in­ti­mi­deer wer­kers en ver­hin­der hul­le om met hul werk voort te gaan.
Lt.genl. Li­zi­we Nt­sin­ga, kom­mis­sa­ris van die po­li­sie in die Oos-Kaap, sê ’n groep van on­ge­veer 200 wer­kers het op 5 Ju­nie die R336 wat na die Mo­ses Ma­bhi­da-ge­bied na­by Kirk­wood lei, met klip­pe en bran­den­de ban­de ver­sper. Die be­to­gers is toe uit­me­kaar, waar­na die skuur en d­rie trekkers aan die brand ge­steek is.
“Ons be­skou hier­die brand­stig­ters as op­por­tu­nis­tie­se misdadigers en ons sal sterk teen hul­le op­tree,” sê Nt­sin­ga.
Mnr. Hannes de Waal, be­stu­ren­de di­rek­teur van die Son­dags­ri­vier-si­trus­maat­skap­py, sê dit lyk of die pro­tes­op­tre­de aan­ge­vuur word deur men­se wat geen be­lang by die si­trus­be­dryf het nie.
“Die ska­de vir die week be­loop reeds R20 mil­joen en dit sal tot R100 mil­joen styg. Ons het ’n na­wel-oes wat ge­pluk moet word, en die C­le­menti­ne-oes moes al ge­pluk ge­wees het. Die sta­king gaan ’n groot im­pak op die sta­kers se le­we hê. Nie­mand gaan wen nie.”
De Waal sê die pro­tes­op­tre­de kan nie as loon­on­der­han­de­lings be­skryf word nie, maar eer­der as ’n on­wet­ti­ge wegbly-optrede wat deur San­co (South A­fri­can Na­ti­o­nal Ci­vic Or­ga­ni­sa­ti­on) ge­re­ël is. “San­co ver­hin­der om­trent al­le land­bou-on­der­ne­mings in die streek om met werk aan te gaan. Die be­to­gers raak ge­weld­da­dig en in­ti­mi­deer die men­se wat wil gaan werk.”
Hy sê dit is nie moont­lik om ’n al­ge­me­ne on­der­han­de­ling met die wer­kers te hê nie, aan­ge­sien el­ke werk­ge­wer met sy eie werk­ne­mers moet on­der­han­del. Dit sal ver­keerd wees om op na­si­o­na­le vlak oor­een­koms­te aan te gaan. Die pro­tes­op­tre­de ver­hin­der eg­ter werk­ne­mers om by hul werk­plek uit te kom, wat on­der­han­de­lin­ge on­moont­lik maak.
Vol­gens be­re­ke­nin­ge het wer­kers in die val­lei die af­ge­lo­pe twee tot d­rie jaar ver­ho­gings van al­te­saam 25% tot 35% ge­kry.
Hy sê die maat­skap­py werk saam met die land­bou­sa­ke­ka­mer Ag­biz, A­gri SA en na­si­o­na­le vak­bon­de om die si­tu­a­sie op te los. “Die Food and Al­lied Wor­kers’ U­ni­on (Fa­wu) is reeds in die val­lei, en die pro­vin­si­a­le re­ge­ring lig ook die sta­kers in dat die sta­king on­wet­tig is.”
Hy sê die mees­te sta­kers is sei­soens­wer­kers of men­se van bui­te. Min heel­tyd­se werk­ne­mers van die ver­skil­len­de on­der­ne­mings neem aan die sta­king deel.
De Waal sê die land­bou­be­dryf in die ge­bied probeer sover moont­lik aan die wet­te van die land vol­doen.
Wer­kers in die val­lei het die af­ge­lo­pe twee tot d­rie jaar ver­ho­gings van tot 35% ge­kry.
FO­TO: WILLIE ROSSOUW
Be­to­gers ver­le­de week by die Her­mi­ta­ge-pak­huis na­by Ad­do.