Skryf is ’n kuns wat beskerming verdien | Netwerk24
Nuwe veldtog teen plaasgeweld en haatspraak
AfriForum gaan Woensdag saam met die landbou-organisasie Saai met ’n verskerpte veldtog teen plaasmoorde en -aanvalle begin.
Registreer plaaswagte en kry steun, sê W-Kaap
Die Wes-Kaapse regering het ’n beroep op plaaswagorganisasies gedoen om as geakkrediteerde buurtwagte te registreer
Boer van Louisenhof se moord steeds ondersoek
Dit was ’n koue wintersaand, die aand van Sondag 2 Junie 2019, toe Stefan Smit (62), ’n bekende wynboer van Stellenbosch, in sy huis op die wynlandgoed Louisenhof buite Stellenbosch doodgeskiet is.
Die Black Lives Matter (BLM)-veldtog is iets wat in die Protea-krieketspan bespreek sal word, sê Lungi Ngidi. Selfs al moet hy self die gesprekke van stapel stuur.
KYK: 3 van SA tel onder rugby se grootste kanonpote
’n Groepie Suid-Afrikaners is ingesluit op ’n lys van rugbyspelers wat met die langste strafdoele en doelskoppe in die geskiedenis van sport geslaag het.
Slyp saam met Andy Murray by Wimbledon
Die droom van ’n private oefensessie saam met Andy Murray sal waar word vir een tennisondersteuner nadat topspelers betrek is by ’n fondsinsamelingsprojek vir beroepsafrigters wat finansieel sukkel tydens die Covid-19-pandemie.
Ja vir SAL-plan . . . wat nóg R55,8 m. kos
Die meeste vakbonde wat werkers van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) verteenwoordig, het ingestem om skeidingspakkette te aanvaar.
Konstruksie: Tot 140 000 kan hul werk verloor
Die konstruksiesektor kan vanjaar met tot 18% inkrimp weens die koronavirus-pandemie.
‘Ekonomie kan nie staking in vervoerbedryf bekostig’
Die Padvragvereniging (RFA) het Dinsdag gesê ’n nasionale staking in die logistieke en vervoerbedryf is nie die oplossing vir die beweerde uitbuiting van vragmotorbestuurders deur vervoermaatskappye nie.
Taai besluit wag op SA regering
Suid-Afrika was tot dusver gelukkig genoeg om nie die bedreiging van terrorisme ook te moet hanteer nie.
Ondanks toegewings bly dié teaters gesluit
Terwyl fliekteaters oor die pad vorentoe vergader, bly talle teaters se deure steeds toe nadat hulle die groen lig van die regering gekry het om sake te hervat.
Hanekom gee virus 'n gesig met ‘koronakoppe’
’n Tentoonstelling van Sandra Hanekom het pas in Switserland geopen. Daarby het sy ’n reeks werke met die koronavirus voltooi uit media wat sy byderhand gehad tydens die inperking – ’n balpuntpen.
Koffie, stories en smeltlekker musiek
’n Gewone aanlyn vertoning is vir Margit Meyer-Rödenbeck geensins bevredigend nie. Elke produksie moet spesiaal hanteer word en ’n eie karakter gegee word – en daarvoor gaan sy uit haar pad.
Skryf is ’n kuns wat beskerming verdien
Deur Jana Luther 04 Januarie 2020 00:00
Oor die “akrobatiese manipulering van taal” vat ’n teksredakteur onlangs boeke: In Afrikaanse tydskrifte, koerante, voer hy aan, word woorde “wat amper almal sê” knaend deur ander vervang. Die lys is lank, en hy het gelyk. Elke keer wanneer ’n sub sonder aansien van ritme my “hulle” en “julle” tot “hul” en “jul” verkap, sug ek. Taal is selfs op sy beste nooit suiwer eksak nie.
Is die pop defek, verslete? “Blitskitswinkel”, “skerpskertser”, “jongleer”, “jenewer-en-kinawater”. Gooi dit uit. Maar, asseblief, spaar tog die lewende kinders. Afrikaans se “blou boeke vol taalmites” weerspieël ’n tyd toe “presisiegebruikers” (Johan Combrink se woord) bewustelik fyner probeer skryf het as praat.
Vir ’n presisiegebruiker word ’n “lewende program” regstreeks uitgesaai, terwyl ’n “lewendige program” vrolik verloop, al is dit ’n opname.
Vir ’n presisiegebruiker “blyk” iemand siek te wees as dit bevestig is; as siekte vermoed word, “lyk” die persoon siek, of “skyn” sy siek te wees. “Iemand is blykbaar siek” dui op hoorsê; “iemand is skynbaar siek” beteken die “sieke” bak ’n kluitjie.
In die spreektaal, aan die ander kant, loop woorde en betekenisse onvermydelik deurmekaar.
As kinders nie vroeg-vroeg leer – geleer word – om met sorg te onderskei nie, gaan hulle dit onwaarskynlik as volwassenes doen. Weer Combrink: “Salig is die armes van woord, want hulle sal, ten spyte van verwardheid, tog bly lewe.”
Maar dié onpresiesheid durf nie as rede aangevoer te word waarom subredakteurs fyn(er) onderskeidings ook uit die skryftaal moet weer nie.
Elke onderskeidende woord maak van taal ’n skerper instrument.
Taalsuiwerheid kan nooit ’n absolute norm wees nie. Taal is by uitstek demokraties.
En juis daarom – omdat dit ’n kuns is, en een van die mens se grootste prestasies – is dit ’n vaardigheid wat beskerming verdien.
Wanneer sprekers iets by die naam wil noem en nie dadelik in hul eie taal ’n “suiwer” én bruikbare woord vind nie, gebruik hulle gewoon ’n woord uit ’n ander taal. Al is die ding ook “awesome”, en al is daar in Afrikaans ook tientalle beter beskrywende woorde.
Dis onmoontlik om spreektaalvermenging te stuit en niemand behoort op almal één vorm af te dwing nie. Solank dit na weerskante so werk.
“Niemand in my familie- of vriendekring het ’n blou benul wat X beteken nie” is ’n bedenklike barometer vir ’n sub, want daar is ook nog geografiese, sosiolektiese, idiolektiese verskeidenheid.
Spreektaal vloei spontaan. Wat gesê is, is gesê. Jy kan daaroor nadink, maar niks daaraan verander nie.
Deesdae lyk skryftaal ál meer op spreektaal. Ons skryf vinniger, gebruik informeler konstruksies, laat woorde weg, kort af.
Maar as skryf jou werk is, is dit anders as praat. Dis nie aangebore nie.
Hoe dit werk, moet aan kinders eers min of meer verduidelik word.
Die skryftaal parasiteer op die gesproke taal, ja, maar dit bly kunsmatig.
Luther versamel woorde.
Meer oor: Skryf | Kuns
Rokers betoog Woensdag teen rookverbod
Suzman-stigting bekommerd oor aanbeveling vir Opod-pos
DAG 103: Covid-19 eis talle in Kaapse aftree-oorde
Isis waarsku SA: Bly weg uit Mosambiek