Sommige koninklike Mongoolse dames: Alaqa-beki, Ergene-Qatun en ander - Artikels - 2022
Sommige koninklike Mongoolse dames: Alaqa-beki, Ergene-Qatun en ander
Inleiding: Een van die moeilikste take wat die historikus van die Mongoolse Ryk in die gesig staar, is om die geskiedenis agter die geskiedenis na vore te bring. Dit is omdat ons grotendeels nie-Mongoolse bronne min daarin belangstel of feite doelbewus onderdruk om nie-Mongoolse agendas of die vooroordele van hul meerderheid nie-Mongoolse lesers te pas. Dit sluit die geskiedenis van die meeste vroulike akteurs van destyds in. Dit word gewoonlik slegs in die verbygaan in ons Chinese en Persiese bronne genoem. Keiserlike regente soos Döregene-qatun, wat effektief die Mongoolse ryk regeer het na die dood van haar man Ögödei (r. 1229-1241) tot 1246, toe sy die verkiesing van haar seun, Güyük (r. 1246-48), as die versekering verkry het hulle word daarin gesien as 'n bietjie verdorwe, tirannies en onbevoeg. In die Chinese siening was Döregene veral 'n blote swak vrou, miskien gedryf deur haar seksuele begeertes. Maar as Juvaynī (1226-1283) en die meeste Chinese kommentators haar in hierdie terme sien, en as ietwat onwettig, het die meeste van haar Mongoolse tydgenote 'n ander standpunt ingeneem en haar regentskap ongetwyfeld heeltemal normaal gevind, hoewel hul beeld daarvan later deur die politiek van die 1250's. Toe kom 'n nuwe tak van die regerende huis aan die bewind, na nog 'n vroulike regentschap, gelei deur Oqol-qaimish (vermoor omstreeks 1251), die vrou van Güyük.
Keiserlike vroue, as ons ons oordeel mag baseer op die enigste Mongoolse bron om te oorleef, is die Geheime geskiedenis, het baie meer respek geniet as wat die nie-Mongoolse bronne ons wil glo. Chinggis Khan se moeder, Hö'elün, het byvoorbeeld haar familie duidelik bymekaar gehou na die vergiftiging van Chinggis Khan se vader deur die hande van vyande, en was 'n dominante mag in sy lewe. Net so word die hoofvrou van Chinggis Khan, Börte, bedoel om hom op 'n kritieke geleentheid wyse en belangrike raad te gee (oor verbreking met Jamuqa, sy bloedbroer) en miskien, moet ons aanvaar, oor ander. Later, onder Qubilai, was sy hoofvrou, Chabui (oorlede in 1281), nie net sy belangrike adviseur en vertroueling nie, maar, te oordeel aan wat daar in Tibetaanse bronne oor haar geskryf word (bv. In Dpa'-bo gtsung-lag aphring- ba se geskiedenis), was waarskynlik instrumenteel in die omskakeling van sy man tot die lamaïsme, of het hom ten minste blootgestel aan 'n sterk en gunstige verhouding met die Tibetaanse lama Aphags-pa (1235-80) as die amptelike godsdienshoof vir die hof. Dit word bewys deur 'n aktiewe korrespondensie tussen haar, Aphags-pa en ander belangrike Tibetane wat in Tibetaanse bronne weergegee is, maar nog steeds nie bestudeer is nie.
Maar nie al die belangrike vroue in die Mongoolse tydperk was imperiaal nie. Baie was bloot vrouens van vorste en ander magtige mans, nie altyd Mongools nie. Die Chinese elite van Noord-China wat die Mongole bedien, was byvoorbeeld minstens die helfte Mongoolse na hul eerste generasie sedert hul moeders, dikwels as nie, Mongoolse prinsesse was, as ons uit Chinese genealogiese bronne kan oordeel. Om seker te wees, was 'n noukeurige huweliksbeleid een van die vele maniere waarop die Mongole die plaaslike bevolking na hul kant toe getrek het deur hulle as 't ware deel van die gesin te maak. Ongelukkig weet ons maar net die name van die meeste betrokke vroue, met enkele uitsonderings. Een van hierdie uitsonderings was Alaqa-beki (laat 12de tot middel 14de eeu) wat 'n deurslaggewende rol in die vroeë Mongoolse China gespeel het.