4.4 Métropole du Grand Paris
11.2 Lig in die «Stad van Ligte»
13 Internasionale verhoudings
Die skepping van 'n wêreldstad[wysig | wysig bron]
Laat 19de eeu[wysig | wysig bron]
Administratiewe struktuur[wysig | wysig bron]
Parys as regeringsetel[wysig | wysig bron]
Métropole du Grand Paris[wysig | wysig bron]
Parys se posisie in die globale ekonomie[wysig | wysig bron]
Bekende stadswyke[wysig | wysig bron]
Lêer:La Défense (44855625342).jpg
Winkelhoofstad[wysig | wysig bron]
Parys se befaamde blou emaljeborde wat straatname (en dikwels bykomende inligting) aandui
Eeue lank was Parys vir besoekers 'n doolhof met nou en vuil straatjies wat geen name gedra het nie en huise wat nie genommer is nie. In die 15de eeu is daarmee begin om winkels met betreklik groot metaalborde te merk wat aan metaalstange opgehang is. Vanaf die middel van die 18de eeu is winkels van kleiner plakkette voorsien wat oor hul deure of teen hul fasades aangebring is en waarvan historiese voorbeelde in die Musée Carnavelet besigtig mag word.
Straatname, soos ons hulle vandag ken, het eers vanaf 1728 verplig geword - aanvanklik net vir straatkruisings, maar kort voor lank is borde met straatname dwarsoor die stadsgebied aangebring. Parys se befaamde blou emaljeborde het hul verskyning in 1844 gemaak. In enkele historiese kwartiere soos Le Marais is oor die blou borde nog die ou straatname te sien wat in die klip van huisfasades gebeitel is. Baie Paryse strate is verskeie kere hernoem. So is in die tyd van die Franse Rewolusie alle straatname met godsdienstige of monargistiese agtergrond verwyder. Die Rue de Berlin is om politieke redes ná die Eerste Wêreldoorlog hernoem tot Rue de Liège. Soms het ook plaaslike bewoners op naamwysigings aangedring - so in die rooiligbuurt rondom die Rue Poil-au-Coin ('n straatnaam wat opsigself as aanstootlik ervaar is omdat dit as «Straat van die Harige Agterste» vertaal kan word), tans bekend as Rue Pélicain.
Lig in die «Stad van Ligte»[wysig | wysig bron]
In 1318 kon daar nog nouliks sprake wees van 'n «Stad van Ligte» nie - tenminste nie gemeet aan die aantal openbare lanterne. In totaal was daar drie - een voor die vesting Grand Châtelet (wat destyds as gevangenis gedien het), een by die Nesle-toring (geleë langs die Seine by die mees westelike punt van die stadsmuur vir die oriëntasie van skepe) en een by die begraafplaas Cimetière des Innocents - die «Lantern van oorledenes».
Hoe meer straatrowers en moordenaars die duisternis die duisternis hul skuilplek gemak het, hoe meer het 'n behoefte aan een of ander vorm van straatbeligting ontstaan. In die eerste helfte van die 16de eeu - tydens die regentskap van die konings Lodewyk XII, Frans I en Hendrik II - is Parysenaars verplig om tenminste een venster straatkant toe met 'n kers te verlig. Desondanks is elke nag 'n gemiddeld van vyftien mense op Paryse strate vermoor. So is in 1662 'n mobiele beligtingstelsel ingevoer waarvoor nagwagters aangestel is om nagtelike voetpatrollies te hou. Waar moontlik, is Parysenaars op pad huis toe van wagters met fakkels of olielampe begelei. Vir hierdie diens moes betaal word na gelang van die brandstof wat verbruik is.
Koning Lodewyk XIV het tydens sy regentskap (tussen 1643 en 1715) sowat 3 000 straatlanterns laat installeer wat geleidelik deur olielampe vervang is. In 1837 was daar reeds 37 000 van hulle. 240 lampaanstekers is aangestel om die lampe binne 'n driekwart uur na sononder aan te steek. In die Restourasietydperk is met die installasie van gaslampe begin. In 1845 was daar reeds sowat 8 000 van hierdie lampe. Die eerste elektriese straatbeligting is in 1878 op die plein Place de l'Opéra geïnstalleer.
Die mees onlangse tegniese innovasie is halogeenlampe wat onder meer gebruik word om die beeldhouwerke en ander argitektoniese besonderhede en versierings van brûe kunsvol te belig. Die Eiffeltoring is 'n uitsondering - dit word nie volgens die tradisionele manier met vloedlig van buite belig nie, maar van binne.
Rome, Italië, sedert 1956.
Kioto, Japan, sedert 1958.
Tokio, Japan, sedert 1982.
Kaïro, Egipte, sedert 1985.
Amman, Jordanië, sedert 1987.
Sanaa, Jemen, sedert 1987.
Berlyn, Duitsland, sedert 1987.
Seoel, Suid-Korea, sedert 1991.
Moskou, Rusland, sedert 1992.
Beiroet, Libanon, sedert 1992.
Djakarta, Indonesië, sedert 1995.
Chicago, Verenigde State, sedert 1996.
Quebecstad, Kanada, sedert 1996.
San Francisco, Verenigde State, sedert 1996.
Santiago de Chile, Chili, sedert 1997.
Tbilisi, Georgië, sedert 1997.
Riaad, Saoedi-Arabië, sedert 1997.
Beijing, Volksrepubliek China, sedert 1997.
Sint Petersburg, Rusland, sedert 1997.
Praag, Tsjeggië, sedert 1997.
Lissabon, Portugal, sedert 1998.
Sofia, Bulgarye, sedert 1998.
Sydney, Australië, sedert 1998.
Jerewan, Armenië, sedert 1998.
Meksikostad, Meksiko, sedert 1999.
Warskou, Pole, sedert 1999.
Washington, D.C., Verenigde State, sedert 2000.
Madrid, Spanje, sedert 2000.
Athene, Griekeland, sedert 2000.
Londen, Verenigde Koninkryk, sedert 2001.
Genève, Switserland, sedert 2002.
Algiers, Algerië, sedert 2003.
São Paulo, Brasilië, sedert 2004.
↑ (de) Lisa Davidson & Elizabeth Ayre: Der National Geographic Traveler: Paris. Tweede hersiene uitgawe. Hamburg: National Geographic Deutschland 2004, bl. 94
↑ Lisa Davidson & Elizabeth Ayre: Der National Geographic Traveler Paris. Tweede hersiene uitgawe. Hamburg: National Geographic Deutschland 2004, bl. 108
↑ 21,00 21,01 21,02 21,03 21,04 21,05 21,06 21,07 21,08 21,09 21,10 21,11 21,12 21,13 21,14 21,15 21,16 21,17 21,18 21,19 21,20 21,21 21,22 21,23 21,24 21,25 21,26 21,27 21,28 21,29 21,30 21,31 21,32 (en) "International relations: special partners". Mairie de Paris. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 Desember 2008. Besoek op 14 Oktober 2007.
(en) Architectural Digest: Paris Travel Guide
Ontsluit van "http://af.wiki.sxisa.org/w/index.php?title=Parys&oldid=2047388"
Die bladsy is laas op 2 Oktober 2019 om 13:06 bygewerk.