Nuuskommentaar: Demokrasie en persvryheid op betaalplatforms verkwansel?Grafika: Nico Strydom Kort-kort lees ons van ’n nuwe TV-kanaal, of van ’n nuwe aktualiteitsprogram met bekende persoonlikhede wat op TV aangebied word. Maar dié dienste is net diegene beskore wat betaal-TV kan bekostig. Baie van hierdie programme sou normaalweg tel onder “openbare belang” en vir die openbare beeldsaaier bestem moes gewees het, maar dit is nie. Nie in Suid-Afrika waar His Master’s Voice se voetafdruk so groot is nie. Betaalkanale en betaalplatforms het ’n vorm van selfsensuur geword. Dié beskuldiging kom egter nie uit Suid-Afrika se armer klasse nie (of dit word nie gepubliseer nie), maar uit die VSA se middelklas. Die bom het gebars toe die betaalkanaal, CNBC, onlangs die debat van Republikeinse presidentskandidate aangebied het. Die bekende joernalis, Ted Rall, skryf in ’n insiggewende artikel dat hy bevoorreg is om $120 dollar per maand vir betaal-TV te kan opdok, wat hom groter toegang tot aktualiteitsprogramme bied as wat die meeste joernaliste het. Hy kon egter nie na die debat kyk nie, want dan sou hy $200 per maand moes opdok om CNBC ook te kon kyk. Dit was die Republikeinse kandidate wat almal die spit moes afbyt. Debatte wat deur Fox News en CNN gebeeldsaai word, trek in die orde van 23 tot 24 miljoen kykers. CNBC se rekord (vir ’n winter- Olimpiese Spele in 2002) was 3,9 miljoen kykers. Kortom, geld stroop bitter baie Amerikaners van ’n basiese demokratiese agtergrond. Twee weke tevore het die Demokrate se kandidate die geleentheid gehad om op CNN te debatteer, uiteraard met meer as 20 miljoen meer kykers. Boonop het die Republikeinse kandidate, en veral sen. Ted Cruz, ná hul debat erg uitgepak oor die vrae wat deur CNBC gestel is. Hulle meen die uitgangspunt was om die kandidate in ’n verleentheid te probeer stel eerder as om agter die kap van die byl met hul beleid te kom. (Daar was redelik opslae in die VSA oor die trant van vrae vra.) Hierteenoor word veral die Demokrate se gunsteling, Hillary Clinton, deur die media kunsmatig in watte toegedraai. In die twee uur lange CNN-debat het die woord “Benghazi” nooit ter sprake gekom nie, en Clinton se verdagte e-posse wat nog ondersoek word, is kwalik in die verbygaan genoem. Tog toon ’n peiling dat 52% van die kiesers meen Clinton was oneerlik in haar verslagdoening oor die Benghazi-aanval waartydens onder andere die Amerikaanse ambassadeur vermoor is. Maar hoe lyk sake in Suid-Afrika? Word na die dag se gepubliseerde TV-programme gekyk, lyk dit dikwels asof daar “niks” op die SAUK en e-TV se kanale is behalwe die nuus nie. Dra hierdie snoepery nie daartoe by dat baie Afrikaanssprekendes hul “toevlug” neem tot ’n horde bedenklike webwerwe nie? Onlangs skryf ’n leser (onder ’n skuilnaam) op Maroela Media dat hy/sy nou nie mooi verstaan nie. ’n Erg bedenklike regse organisasie, wie se naam sy noem en wie se geskrifte sy skynbaar as die evangelie aanvaar, skryf op sy webwerf dat AfriForum agter die studente-onluste sit. Nou kom Maroela Media en beweer die teendeel. Kortom, dit is dikwels skokkend om te lees wat mense bereid is, of in staat is, om te glo, ondanks die goeie werk van onder meer gemeenskapsradiostasies. En hierdie mense het stemreg. Nogal ’n skrikwekkende gedagte. Kennis is mag. Ook in Afrikaans.