Gelowiges wat ander mense selfloos liefhet en tot die Here se eer alleen lewe, verwerp die voorbeeld van die godsdienstige leiers in Jesus se tyd, en volg Jesus se voorbeeld. Die tekste uit die Ou Testament maak moeiteloos verwondering in mense los vir die interspel tussen die belewenis van God se almag en gehoorsaamheid aan Hom.
3 Josua het die môre vroeg van Sittim af vertrek en by die Jordaan aangekom, hy en al die Israeliete. Hulle het daar oorgebly voor hulle deur die rivier sou trek. 2Na drie dae het die beamptes die kamp deurgegaan 3en die volk beveel: "Wanneer julle sien die Levitiese priesters dra die verbondsark van die Here julle God, moet julle van julle staanplekke af vertrek en die ark volg, 4sodat julle kan weet watter pad om te gaan, want julle het nie vantevore met dié pad langs gegaan nie. Maar daar moet 'n behoorlike afstand wees tussen julle en die ark, omtrent nege honderd meter. Moenie te naby hom kom nie."
Aanvangswoord: (Open 7:10-12)
Ons gebruik die eerste 2 vrae van die Heidelbergse Kategismus as struktuur vir sonde, verlossing en dankbaarheid.
Die Bybel oor die omvang van my sonde en ellende: Romeine 3:9-20
Die Bybel oor hoe ek van my sonde en ellende verlos kan word: Romeine 3:21-25 ()
Geloofsbelydenis as hernieude verbintenis aan Jesus die Verlosser.
Lofliedere is een manier om dankbaarheid te betoon…
Skriflesing: Matteus 23:1-12
Seën: (Fil 3.10)
"Ons redding kom van ons God, wat op die troon sit, en van die Lam!"
tot in alle ewigheid. Amen!" (Open 7:10-12)
Die Bybel oor die omvang van my sonde en ellende:
13"Hulle keel is 'n oop graf,
Oor hulle lippe kom woorde
so giftig soos slange.
14Hulle mond is vol vervloeking
15"Hulle voete is vinnig om bloed
16Hulle laat 'n spoor van verwoesting
17Die pad van vrede het hulle
nie leer ken nie.
Die Bybel oor hoe ek van my sonde en ellende verlos kan word:
Romeine 3:21-25 ()
Lied 202 Prys Hom die Hemelvors 1,2,3 en/of
Lied 219 Laat ons sing van ons Verlosser 1,2,3
(RUBRIEK: Kruisfuur – Gebed / Skuldbelydenis)
Teks en Musiek: Hannes Grabe
Kom en reinig my, o Heer
Week my sonde en skuld in die bloed van u Seun
Ek staan skuldig voor U, Heer
Die verlore kind kom vra 'n tweede kans
Was my skoon, maak my rein,
Laat U lig weer deur my skyn
Laat my lig na ander skyn
Laat u Gees my hart deurspoel
Bring u vrede en rus, u genade oor my
Maak my wit net soos die sneeu
Ek wil heilig leef, gewy aan U, my Heer
ek wil nie die raad van goddeloses volg nie,
Hier is 'n storie-idee wat jy kan gebruik.
Tema: Wie hoogmoedig is, sal verneder word, en wie nederig is, sal verhoog word." (Matteus 23:1-12)
Moenie te veel van jouself dink nie…
Gebruik 'n ballon waarop 'n gesiggie geteken is. Plak 'n drukspyker op jou duim om die ballon op die regte tyd te prik sodat dit bars. Probeer om nie te skrik nie…
In Matteus 23 het Jesus skerp kritiek uitgespreek teen die godsdiensleiers van daardie tyd, veral die Fariseërs.
Hier in my hand het ek 'n ballon saamgebring… Fariseer X.
Blaas die ballon op terwyl jy telkens die onderstaande kenmerke vir die kinders voorhou.
Aan die Hand van die Nuwe Testament vir kinders (Joubert, Stander en vd Watt) kan ons Jesus hoor praat…
"Daardie klomp godsdienstige leiers van julle weet baie goed wat die Bybel sê.
Hulle ken elke stukkie van God se wet uit hulle kop uit.
Julle moet alles doen wat hulle vir julle sê.
Maar moenie soos hulle leef nie.
Want hulle doen glad nie wat hulle vir julle leer nie.
Hulle bid vreeslik mooi en sit altyd op die belangrikste plekke in die kerk en by feeste. Hulle wil net hê die mense moet sien hoe godsdienstig hulle is.
Hulle hou ook daarvan as mense vir hulle dinge sê soos: 'Goeiemôre, liewe meneer.'
Dan voel hulle baie belangrik."
Wat Jesus eintlik bedoel is dat iemand wie hoogmoedig is, sal verneder word.
Wanneer die ballon op sy grootste opgeblaas is, is dit die naaste daaraan om te bars!
Prik die ballon en bars dit.
Jesus leer ons in sy gesprek met die Fariseërs dat nederigheid belangrik is. 'n Mens moenie te veel van jouself dink nie…
Gebed: Help my Here Jesus om nooit te veel van myself te dink nie, maar om soos 'n nederige mens te leef. Amen
Alexander Schmemann skryf:
Mens kan op godsdiens versot wees, soos op enigiets anders in die lewe: sport, seëls, avontuur, die wetenskap. Mens kan dit op sigself beoefen, sonder 'n verhouding met God, die lewe, of die wêreld.
Godsdiens is fassinerend, dit vermaak. Dit bevat alles waarna baie mense smag: skoonheid, misterie, die heilige, 'n gevoel van selfwaarde, en die belewing van diepgang in die lewe.
Daardie soort godsdiens is nie noodwendig geloof nie.
Tragies genoeg kan die beoefening van ook die Christelike geloof 'n doel opsigself word. Die wonderlike rituele, die fassinerende etiek, die warme vriendskappe, en die omvattende gebruike wat daarmee saamhang kan betowerend raak. Dit gee 'n gevoel van eiewaarde, dit skep 'n geleentheid vir mense om leierskapsrolle te vervul, invloed uit te oefen, dit is moreel uitdagend.
Sodra geloofsbeoefening losgemaak word van liefde en diens, loop dit egter die gevaar om 'n swaar las te word. Dit kan 'n ondraaglike las word.
Scylla en Charybdis was twee mitiese seemonsters waarna Homer (die klassieke Griekse digter, nie Homer Simpson van TV-faam nie) verwys. Die monsters het gehou aan weerskante van die Straat van Messina wat Sicilië en Italië skei. Seevaarders wat te ver van die een probeer verbystuur het, het te naby aan die ander een gekom, en so in die slag gebly.
Die vroeë Christelike kerk het op Joodse wortels ontstaan, maar het uitgebrei na die heidendom. Ons lees reeds in Handelinge hoe die damwal na die heidene breek en mense wat vroeër nie deel van die volk van God was nie, deel geword het.
Vinnig het dit geblyk dat die vroeë kerk tussen die Scylla van Joodse wettisisme en die Charybdis van heidense wetteloosheid moes deurstuur.
Wettisisme beteken dat die wet ter wille van die wet self, tot in die fynste detail, onderhou moes word. Die Joodse leiers het die uiterlike voldoening aan die wet se vereistes hoog geag, en het daarom sekere uiterlike tekens en kleredrag vereis.
Heidense wetteloosheid het beteken dat alles maar aanvaarbaar was. In die breë Grieks-Romeinse kultuur is die huwelik en vroue geminag, ongewenste kinders buite aan die elemente oorgelaat, is mense vir die vermaak van die massas doodgemaak.
Tussen hierdie twee pole deur moes die vroeë Christelike kerk haar weg vind.
Matteus skryf sy evangelie binne die konteks van 'n gemeente wat worstel om Jesus te volg in 'n wêreld waar beide die Joodse wortels en die fokus op al die nasies van die wêreld vasgehou moet word.
Die mees waarskynlike plek waar die Matteus-evangelie geskryf is, was die stad Antiogië in Sirië. Hier het die Joodse gelowiges vir die eerste keer op groot skaal die evangelie aan heidene verkondig, en het hulle deel van die gemeente geword. Spoedig was die vraag of hierdie gelowiges, wat 'n Joodse Messias, Jesus, begin volg het, ook al die Joodse wette moes onderhou?
Matteus onderrig hierdie gemeente deur Jesus se woorde in ons teks in herinnering te roep.
Beide Joods en nie-Joods
Aan die een kant het die Christelike kerk uit die Ou Testament gegroei. God het Abraham geroep, en 'n volk uit hom laat voortkom, omdat God wou hê hierdie volk moet 'n seën vir al die nasies word. Dit was die doel van Israel. God het deur die eeue 'n pad met hulle geloop, en vir hulle die wet gegee om hulle te leer hoe om Hom as Koning te eer en te dien.
Jesus is as Jood gebore en het vir ons versoening met God bewerk. Dis Jesus wat die damwal laat breek met sy opdrag dat dissipels van al die nasies gemaak moet word. Vader en Seun stort die Heilige Gees oor die kerk uit om die kerk te bemagtig om al die nasies in te sluit.
Paulus sê dat die heidene wat tot bekering kom soos lote van 'n wilde olyf is wat op die mak olyf, Israel ingeënt word (Romeine 11:17).
Om 'n Christen te word, beteken dat jy ook die Ou Testament, God se geskiedenis met Israel, as jou geskiedenis aanvaar. Jy word deel van God se eeue-lange betrokkenheid by mense. Jy ontvang die heil wat God uit Israel laat voortkom het. Jy word onderrig uit die wet hoe God gedien en gevolg wil word.
Aan die ander kant beteken ons inplanting op die mak olyf nie dat ons Jode word wat die onmoontlike eise wat die Joodse skrifgeleerdes en Fariseërs uit die wet geskep het, moet dra nie. Om 'n Christen te word, en op die mak olyf ingeënt te word, beteken nie dat jy begin lewe soos 'n Joodse skrifgeleerde in die tyd van Jesus nie.
Lewendige gevare vandag
Beide hierdie pole is vandag steeds 'n versoeking vir Christene. Daar is Christene wat absoluut vrysinnig wil lewe. Ook in ons land is daar Christene wat nie genoeg kan bewys hoe vry en liberaal hulle nou eintlik is nie.
Dan is daar ook 'n beweging onder Christene wat streef om weer Joods te word. Daar is 'n oplewing in die handhawing van allerlei Joodse gebruike en die onderhouding van Joodse feeste. Dit lyk of uiterlike wetsonderhouding in gewildheid toeneem.
Beide hierdie groepe kan nogal snedig wees teenoor gelowiges wat nie in die kloue van óf Scylla óf Charybdis wil beland nie.
Die regte weg
Jesus begin in ons teks om die skrifgeleerdes en Fariseërs se gebrek aan uitvoering gee aan hulle eie opdragte te kritiseer, eenvoudig gestel "they do not practice what they preach" (die NIV se vertaling van 23:3b). Eintlik word daar 'n stuk ironie uitgebeeld – die voorskrifte wat hulle maak is eintlik onmoontlik om te dra – hulle kan dit self nie eers dra nie. 'n Gebrek aan verstaan by hierdie geestelike leiers word hiermee aangedui. Die einde van hulle tyd het aangebreek!
Maar daar is ook 'n onwilligheid by hulle om selfs dit te probeer dra (hulle wil nie 'n vinger verroer nie). Die skrifgeleerdes en Fariseërs het hulle self gesien as "anders" of "verhewe", dus "bokant" die reëls wat hulle verkondig, hulle hoef selfs nie eers te probeer om dit te gehoorsaam nie. Hoogmoed en skynheiligheid is hier ter sprake.
Hierdie "verhewendheid", "andersheid", "beter as julle" word ook deur ander optredes bewys. Hulle geloofshandelinge (breë gebedsband om hulle voorkop); kleredrag (groot tossels), sosiale posisie (ereplekke by feesmaaltye; hoe hulle aangespreek word); en posisie in die sinagoges dui alles daarop dat hulle graag deur mense vereer wil word.
Matteus (23:8-10) fokus op hoe eretitels die beginsel dat almal van mekaar "broers" en "susters" is, ondermyn. "Rabbi" was die amptelike titel van die skrifgeleerdes in die tyd van Matteus se skrywe. Dit is selfs moontlik dat sommige in die menigte begin het om die dissipels ere-benaminge te gee soos "rabbi" (leermeester), "abba" (my vader), en kathegetes (my interpreteerder of leier) en dat Jesus dit hiermee wil teëspreek.
In beide Matteus (21:1-11) en Markus (11:1-11) kom hierdie gedeelte na die intog van Jesus (op 'n donkie) in Jerusalem. Die skare en die dissipels het 'n voorbeeld van nederigheid in Jesus se optrede gehad. Hierdie anderste waardesisteem van die koninkryk van God wat ingelei is met Christus se koms het die skrifgeleerdes en Fariseërs nie verstaan nie, ook oor hulle gebrek aan innerlike vroomheid. Die belangrikheid van uiterlike aansien het iets van die innerlike weerspieël van die skrifgeleerdes en Fariseërs.
Hoekom is die uiterlike nie so belangrik nie? Hoekom is dit belangrik dat almal hulle as mekaar se broers sien en nie op eretitels aanspraak maak nie?
Dit gaan alles oor diensbaarheid aan mekaar. Hierdie diensbaarheid is gesetel in 'n gesindheid en bereidheid om die minste te wees. 'n Kenmerk van die volgelinge van Jesus Christus is diensbaarheid en ons weet dat Matteus nie eng dink nie maar diensbaarheid aan die hele wêreld bedoel (Matt 28).
Om net as te ware die spyker effens dieper in te slaan en aan te dui dat dit nie oor die uiterlike gaan nie, maar oor dit wat in die hart aangaan, sluit die gedeelte af met vers 12: "Wie hoogmoedig is, sal verneder word, en wie nederig is, sal verhoog word." Jesus draai dikwels sake op hulle koppe om die andersheid van die koninkryk van God aan te toon. Hiervan is die bergpredikasie weereens 'n voorbeeld.
Die Scylla van 'n wettiese las
Die teks help ons om na ons eie gemeente en na die breër Suid-Afrikaanse gemeenskap te kyk veral indien ons in gedagte hou dat op papier oor die 70% van die samelewing Christelik van aard is.
In so baie geloofsgemeenskappe speel oppervlakkige en uiterlike sake 'n oorweldigende rol. Die verhale van vergaderings en eredienste waar daar oor kleredrag (ampsdrag!), voorkoms en gebruike gepraat word, is legio. Ons almal ken die stryd om posisies en mag in gemeentes en kerkvergaderings (kerkrade, ringe, sinodes). Kerkpolitiek is aan ons almal wel bekend.
Dan is daar nog die groot hoeveelheid mense in geloofsgemeenskap met "lang tone". 'n Uitdrukking wat dui op iemand wie se tone jy maklik raak trap en wat vreeslik liggeraak is. Onderliggend kan die behoeftes na aansien en posisie dikwels geïdentifiseer word. Baie energie en tyd gaan dikwels daarin om konflikte wat deur liggeraaktheid veroorsaak is te probeer fasiliteer.
Gelukkig is daar ook baie stories in gemeentes en in gemeenskappe van mense wat diensbaar is, mense wat hulleself nie laat afsit deur wat ander sê en dink nie, maar net dit doen wat hulle glo hulle geroep is om te doen. Daar is baie onbaatsugtige mense wat sonder enige aansien en soms sonder dat enige een daarvan weet tekens van die koninkryk van God uitleef sonder om daarvoor bedank te word of 'n sertifikaat te ontvang. Dit sluit in mense wat skolasties nie ver gevorder het nie en mense met baie kwalifikasies.
Daar word in die Suid-Afrikaanse samelewing vreeslik baie klem op die uiterlike en op status gelê, 'n soort van oppervlakkigheid wat waarde heg aan goed wat min waarde het. 'n Regte Hollywood-kultuur! Daar word baie geld gespandeer op klere (met behulp van klererekenings); motors; groot huise en selfs oormatig groot begrafnisse. Titels en posisies in die samelewing is vir baie mense belangrik.
Status speel 'n groot rol en dit word bevestig deur verskeie rolspelers. Jongmense word aangetrek deur die glans wat dwelmbase en ander kriminele vertoon. Politici word begelei met motors met blou ligte; bly in vyfsterhotelle en huise wat telkens oorgedoen word teen miljoene rande. Gesag en respek word gelyk gestel aan posisie en word dikwels met glans, rykdom en vele ander vorme van die uiterlike bevestig.
Ook in die kerk
Maar laat ons nie die samelewing te veel beskuldig nie. Wat is dikwels die situasie in die kerk? Wat sien die samelewing in die kerk raak? Ongelukkig ervaar die mense buite die kerk soms dat ons in die kerk soos skrifgeleerdes en Fariseërs optree.
Indien ons die lig van hierdie perikoop op ons as kerk laat skyn, is hier 'n ongelooflike geleentheid vir die geloofsgemeenskap om op 'n ander manier na dinge te kyk om vanuit Christus se opdrag te leef. Om vanuit koninkryksbeginsels te leef – om te dien en om bereid te wees om die minste te wees boaan ons lysie te plaas.
Indien ons in die kerk die samelewing kan vooruitgaan om nie net mekaar broers en susters te noem nie, maar ook as broers en susters te kan leef met mekaar sal dit nie anders kan as om oor te spoel na die samelewing nie.
Ons is 'n ras- en klasgedrewe samelewing. Binne en buite die kerk. Ons weet almal dat 'n koninkrykgesindheid in ons kerke nodig is. Die kerk is die plek waar ons moet leer om ons aansprake (entitlement) op mekaar, op ons posisies en op ons tradisies eenkant te skuif. In die kerk behoort ons te leer van verdraagsaamheid, eenheid, versoening en geregtigheid.
Die teks vra aan ons elkeen: Wat is nodig sodat ons in die kerk dit kan regkry om te leef vanuit 'n gesindheid van diensbaarheid en om die minste te wees? Hoe leef mens die wet reg uit?
Die Charybdis van wetteloosheid
Die samelewing word nie net deur 'n uiterlike wetsvertoon, en oppervlakkige lewensstyl gekenmerk nie.
Meer en meer mense aanvaar ook die opsie dat 'n mens eintlik jou eie wet is, en self bepaal wat vir jou sin maak. Dit is verkeerd om beperkings aan mense op te lê. Mens kan doen wat jy wil. Niemand moet van jou verwag om in te pas by waardes wat ander aan jou opdring nie.
Hierdie opsie is uiteindelik net so leeg soos uiterlike wetsvertoon.
"Een is julle Leier"
Hoe werk mens oppervlakkigheid en 'n stryd om persoonlike mag en posisie teë? Hoe ondermyn mens die geloof (ook in jouself) dat voorspoed en die vermoë tot uiterlike vertoon ware geluk bring? Hoe bevorder jy diensbaarheid en nederigheid?
Mens doen dit nie deur die wet self oorbodig te verklaar nie. Wetteloosheid, die fokus op jou eie belang soos jy dit sien, is nie 'n opsie nie.
Gehoorsaamheid aan God se wet, buite in jou private en publieke lewe bly belangrik. Jesus erken self die gesag van die wet, en roep ons op om die wet te gehoorsaam (23:2-3). Jesus wys 'n oppervlakkige hantering van die wet, en die skep van swaar laste uit die wet af, maar erken die vormende en bewarende krag van die wet in die samelewing.
Die regte vorming vind plaas deur Jesus as Leermeester en Leier te erken wat ons lei om ons Vader reg te dien (23:8-10). Die navolging van Jesus deur dissiplines soos die lees van sy Woord, gebed, diensbaarheid, nederigheid, vorm ons om God se volmaakte wil prakties in ons lewe van elke dag uit te voer.
Jesus is die voorbeeld van gehoorsaamheid aan die Vader, en van nederig diens. Hoe meer ons leer om Hom na te volg, deur die krag van sy Gees, hoe meer word ons vernuwe in mense wat vreugde in die Vaderhart bring.