Geplaas deur	Sophia Kapp Vrydag, 04 Desember 2020
Trefwoorde: woordsoorte; hoofwerkwoorde; niehoofwerkwoorde
In die eerste blog wat ek oor werkwoorde geskryf het, het ek verduidelik hoe ons in die Afrikaanse skoolgrammatika (ASG) (gratis toeganklik via ons webblad) tussen hoofwerkwoorde en niehoofwerkwoorde onderskei. In 'n neutedop: Hoofwerkwoorde kan alleen in 'n sin optree, niehoofwerkwoorde moet altyd saam met 'n hoofwerkwoord in 'n sin optree.
Die beginsel wat 'n mens by die indeling van hoofwerkwoorde moet onthou, is dat werkwoorde geklassifiseer word op grond van hulle verhouding met die res van die gesegde. (Ons het 'n blog oor die gesegde gepubliseer, maak seker jy neem kennis van wat daarin staan sodat jy weet wat ons onder die term verstaan.) Waarop dit neerkom, is dat die sinsdele wat op hoofwerkwoorde volg, op 'n bepaalde manier met die hoofwerkwoord verband hou, en dit is die geaardheid van hierdie verbinding op grond waarvan ons 'n hoofwerkwoord klassifiseer.
Die kinders is pligsgetrou.
Die oumense word moeg.
Sy oudste seun heet Johan.
Die sop smaak sleg.
Jou voorstel klink goed.
Hy voel terneergedruk.
Die bruid lyk pragtig.
Haar parfuum ruik heerlik.
Hoofwerkwoorde se werk is grootliks om handeling in 'n sin uit te druk. Die subjek is die ding wat die handeling uitvoer. Maar die handeling gaan nie net oor wie dit uitvoer nie, dit gaan ook oor wie of wat dit ondergaan. In die taalkunde sê ons die handeling "gaan oor op" iets of iemand.
Die "probleem" met 'n blog soos hierdie, is dat die voorbeelde so eenvoudig is dat 'n mens baie maklik die beginsel snap, maar dan kom 'n mens in die "werklike lewe" of, erger nog, in 'n eksamensituasie, waar 'n mens met 'n komplekse sin sit, waarin dinge nie so klinkklaar is nie.
Lees 1914 tye	Laaste modifikasie op Donderdag, 04 Maart 2021 07:55
Meer in hierdie kategorie: « Die gesegde: 'n kattekoor	"Nee, mamma, nee!": Ontkenning in Afrikaans I »
Woensdag, 20 Januarie 2021 18:47
Hallo Sophia, oulike verduideliking. Ek wil net vir jou 'n paar eienaardige sinnetjies met GEE gee:
1) sy gee 'n gil.
2) Sy gee my 'n pen. Ek het steeds daardie pen.
3) Sy ge my 'n klap. *Ek het nie meer daardie klap nie.
Dan werk GEE baie in drie plek predikate:
4) Hy (agens) gee haar (begunsigde) 'n bos blomme (pasiënt). Anders gastel: Hy (nominatief) . . . haar (Imperatief)....bos
5) ?Hy gee haar 'n geskenkie, maar sy wyer om dit te ontvang. Hy probeer om haar 'n geskenkie te gee, maar sy wyer om dit te ontvang.. Groete dr. Adriaan Roux.