Ramaphosa in ‘leeukuil’ by RustenburgPolitieke kenners meen ten spyte van die uitjouery van die president by ŉ byeenkoms in Noordwes is hy nog stewig in die saal. (Foto: Jairus Mmutle/GCIS) Die slagordes teen pres. Cyril Ramaphosa is opgestel. Dit kon die afgelope naweek duidelik in Rustenburg gesien word waar ŉ groep mynwerkers die president tydens ŉ Werkersdagviering uitgejou het. Die president is verhoed om sy toespraak te lewer en is later van die stadion weggelei sonder dat hy die skare toegespreek het. Dr. André Duvenhage, ŉ politieke ontleder verbonde aan die Noordwes-Universiteit, sê egter Ramaphosa is op ŉ hervormingsweg en teenkanting sal aan die orde van die dag wees. Hy sê nes oudpres. FW de Klerk in die laat tagtigs geweldige weerstand gekry het, moet Ramaphosa nou ŉ moeilike bedeling hervorm en ongewilde boodskappe oordra. Hy sê in die naweek se gebeure kan daar heelwat gelees word oor die politieke prosesse wat tans in die land aan die gang is, eerder as net ŉ gevoel jeens Ramaphosa. Duvenhage meen die uitjouery is simptomaties van ŉ groter ANC-familie wat in stryd en diskoers met mekaar oor die toekoms tree. “Ongetwyfeld moet jy die weerstand teen Ramaphosa lees teen die agtergrond van opbouende spanning in die opbou na die ANC se leierskonferensie.” Die regerende party se leiersverkiesing vind na verwagting in Desember vanjaar plaas. Kenners meen die afgelope naweek se gebeure dui op ŉ spesifieke politieke situasie in Noordwes, maar ook op die standpunte en gesindheid in die breër ANC. Ramaphosa sal by hierdie konferensie beoordeel word op dít wat hy sedert die 2017-konferensie vermag het, nadat die Covid-19-pandemie as’t ware ŉ reddingsboei vir die president was. “As hulle hom twee jaar gelede hierop getoets het, was dit ŉ slagveld waarop hulle Ramaphosa sou kon uithaal,” sê Duvenhage. Die politieke ontleder Theo Venter meen ook nie Ramaphosa se uitjouery moet as ŉ weerspieëling van sy presidentskap gesien word nie, maar eerder as ŉ weerspieëling van die onvermoë van die ANC en sy alliansievennote om groot probleme te pak. Tog sê hy ook die president se raadgewers moes van beter geweet het as om hom na Rustenburg te stuur. “Hulle kon geweet het hy loop in ŉ leeukuil in; hulle moes geweet het daar is ŉ groep ontgogelde werkers – dit is wat goeie intelligensie vir jou doen,” sê Venter. “[Die uitjouery] was nie ŉ aanduiding van Ramaphosa se swakheid nie, maar van die klimaat onder kiesers, wit en swart, wat op die vergadering tot uitwelling gekom het.” Venter sê dis terug na die tekenbord vir die ANC om te probeer bepaal wat hy verkeerd doen en meer nog, wat hy aanhoudend verkeerd doen. “Die ANC moet ŉ leiersverkiesing in Desember hou en die prisma waardeur ons na alles kyk, is daardie leiersverkiesing. Alles wat die ANC doen word op een of ander manier aan daardie verkiesing gekoppel en daarom is dit moeilik om sommige goed wat Ramaphosa doen, te verstaan.” Venter meen Ramaphosa staan ŉ goeie kans om Desember as ANC-leier herkies te word en hy sal daarna waarskynlik meer beslissend kan optree – met presidente wat in ŉ tweede termyn gewoonlik veel fermer optree. Dit kan egter ook na die ander kant swaai – met staatskaping wat in pres. Jacob Zuma se tweede termyn gedy het. Die Zondo-kommissie na staatskaping het duidelik die inherente korrupsie en verval in die ANC en onder sy lede gewys, sê Venter. Ramaphosa moet dit ook bestuur, omdat hy die ANC uit hierdie krisis moet lei. “ANC-ondersteuners verloor vertroue in die ANC – die ander kiesers het daardie vertroue lankal verloor – en dit is Ramaphosa se grootste uitdaging: om ANC-lede weer sover te kry om in die ANC te glo. Hy het ŉ helse uitdaging,” sê Venter. Albei kenners is dit eens dat Ramaphosa se leierskapsposisie nie in hierdie stadium in die gedrang is nie. In die sogenaamde ANC-moederorganisasie het hy steeds baie steun, sê Duvenhage, en verskeie van die provinsies staan nog bankvas agter hom. Duvenhage sê egter die land kan nie op dieselfde ou noot voortgaan nie en hervorming is ononderhandelbaar. Ramaphosa het egter groter strategiese vennootskappe nodig om sy goeie planne tot uitvoering te bring – maar as hy sy kaarte reg speel, sal hy dié steun kry. “Ramaphosa moet van die tentakels van die koalisie van korruptes ontslae raak. “Maar probeer dink in watter posisie hy is – hy praat teen sy politieke ideologie, teen die ANC se beleidstandpunte… hy het ŉ ongelooflike moeilike taak, maar tipies dié van ŉ hervormer. “Jy veg ŉ oorlog aan twee fronte. Vir een groep is alles wat jy doen te min, en die res voel jy is besig om hulle te verraai. Hy is tussen die duiwel en die diep blou see. “Hy moet egter die realiteite van die ekonomie bestuur, of ons gaan totaal tot niet gaan,” sê Duvenhage.