Jong-ooi as n faktor vir swak lammeroeste by Merinos
Jong-ooi as 'n faktor vir swak lammeroeste by Merino's
Last update: April 11, 2012 09:20:19 AM
Die Jong-ooi as ‘n Faktor vir Swak Lammeroeste by Merino's.
DJ Engela & HC Bonsma
DIE merino word vandag beskou as 'n betreklike onvrugbare skaapras, veral as dit met die Britse slagskaaprasse vergelyk word. By die Britse slagskaaprasse is 'n gemiddelde lampersentasie van 150 tot 176 oor 'n aantal jare nie ongehoord nie, terwyl die gemiddelde lampersentasie van merino's in die swakkere gedeeltes van Suid-Afrika (en ook in Australië) oor 'n aantal jare maar ongeveer 40 tot 50 persent is, en in die droër gedeeltes kan dit in die meerderheid van gevalle selfs so laag as 30 persent wees.
'n Lampersentasie van oor 100 persent is om verskillende redes nie wenslik by merino-ooie nie, maar dit is tog absoluut noodsaaklik dat elke merino-ooi ten minste een lam per jaar moet grootmaak.
Verskillende faktore beïnvloed die lampersentasie, maar tot watter mate 'n jong-ooi die lampersentasie nadelig beïnvloed, word nog nie deeglik besef deur meeste van ons boere nie. Waar boere dit wel besef, word dit beskou as 'n nodige euwel waaraan niks, of maar baie min gedoen kan word.
Proewe met jong-ooie
Proewe wat op die Grootfonteinse Landbouskool aan die gang is, het onlangs heelwat lig gewerp op die probleem van die "onvrugbaarheid" van die jong-ooi, en dit blyk dat “onvrugbaarheid" in die meerderheid van gevalle nie 'n inherente eienskap van jong-ooie is nie, maar dat die swak lammeroeste verkry van jong-ooie waarskynlik aan wanbestuur te wyte kan wees.
Die algemene praktyk wat deur skaapboere gevolg word, is om hul ramme gedurende die maande Oktober-November of November-Desember onder die ooie te sit, sodat die lammers in die herfs kan aankom, want die voordele wat herfslammers bo lentelammers geniet, word wel deeglik besef. Dis ook die algemene praktyk om die ramme vir die eerste keer by die jong-ooie te bring wanneer die ooie 18 tot 19 maande oud is. Dit word egter ondervind dat net 'n baie klein persentasie van die jong-ooie lam wanneer hulle 23 tot 24 maande oud is.
Uit die proewe blyk die volgende:
(a) Merino-ooie word op 'n gemiddelde ouderdom van onder 12 maande hitsig en in die meerderheid van gevalle toon hulle dan net hitsigheid gedurende die maande April, Mei, Junie en Julie, d,w.s. gedurende die laat herfs en winter, waarna In tydperk van geslagsrus intree en die ooie geen hitsigheid toon nie.
(b) Na die tydperk van geslagsrus word hitsigheid weer vir die eerste keer op 'n gemiddelde ouderdom van 22 maande getoon. Ook hier word gevind dat die meeste ooie meer geslagsbedrywig is gedurende die herfs- en wintermaande, maar nou word die tydperk verleng en party ooie toon al hitsigheid gedurende November, terwyl die grootste meerderheid hitsigheid toon gedurende die maande Januarie, Februarie, Maart, April, Mei, Junie, Julie en 'n 10 persent in Augustus, waarna die ooie weer 'n tydperk van geslagsrus deurmaak totdat hulle gemiddeld omtrent 34½ maande oud is.
Dekking van jong-ooie
As onthou word dat ooie alleen suksesvol ram vat wanneer hulle hitsig is; sal dit heeltemal duidelik wees waarom so baie jong-ooie, wat vir die eerste keer by die ram gesit word, nie lam nie. Die ooie raak in die meerderheid van gevalle eers hitsig wanneer die ramme alweer uitgehaal is. Dit is dus nie. die ooi se " onvrugbaarheid" nie, maar net 'n geval van wanbestuur.
Hieruit wil dit voorkom dat die volgende praktyk waarskynlik beter lammeroeste van jong-ooie sal teweegbring:
Bring al die ooie by die ram vir die gewone paring (Oktober-November of November-Desember), en paar dan weer die jong-ooie wat nie met die gewone paring gedek is nie in Februarie-Maart of Maart-April. Die jaar daarop sal 'n groot persentasie van die jong-ooie al gedek word met die paring van Oktober- November of November-Desember, maar weer moet dit weer oorslaan in Februarie-Maart of Maart-April gepaar word. So word die ooie dan " geleer " om te lam in die herfs in plaas van in die lente, en beter lammeroeste word verkry.
Dit word as noodsaaklik beskou dat jong-ooie moet lam voordat of wanneer hulle 'n gemiddelde ouderdom van 27 maande bereik het, om sodoende die reproduksiestelsel aan die gang te sit, anders bestaan die gevaar dat 'n groot persentasie van die ooie onvrugbaar mag word.