Ekologie en die Bybel - Omgee
EKOLOGIESE WYSHEID IN DIE BYBEL
Oostelike sinode het in Junie 2012 konferensie met die tema Seisoen van die Aarde aangebied. Willie van Heerden van UNISA het daar 'n voordrag gemaak oor Ekologiese wysheid in die Bybel.
Verwondering oor die skepping (Job 38-40)
Sommige Psalms (8, 19,24,98,104)
Profetiese tekste (Jes.9-11, 40.., 65, Eseg.36, Joel, Amos)
Sommige van die uitsprake van Jesus (MT.6-28-30, 10:29-31)
Briewe van Paulus (Rom.8:18-23, Kol.1)
Green Bible met ongeveer 1000 tekste wat duidelik maak dat dat Bybel baie oor ekologie te sê het.
Tekste wat direk oor die natuur handel verwys na:
Natuur as skepping/kosmos
Skepping as gawe en opgawe
Skepping is in barensnood
Elemente in die natuur wat uitgelig word:
Plante, Takkies, Bome
Water en reën,
Grond, Droogtes, vloede, plae
Lewe, asook geboorte en dood
Die Bybel praat oor die mens se verhouding met die natuur:
Verwondering en lof
Mens verweef met natuur
Die lot van natuur is nou verweef met hoe mense leef. Die mens se optrede beinvloed die natuur.
Die Bybel se bewaringsboodskap - veral bome en woude
DEUT. 20:19 “..moet jy nie sy bome verwoes en dit afkap nie, want jy moet die vrugte daarvan eet.”
LEV. 19:23-25 Vrugtebome aanvanklik vir 3 jaar met rus gelaat word en die vierde jaar moet die vrugte as ‘n gawe van dankbaarheid aan die Here gewy word. Van die vyfde jaar af mag hulle die vrugte pluk.
LEV. 25:2-4 “...’n Sabbatsjaar tot eer van die Here.”
LEV. 26:3-6 Indien die mense God se gebooie gehoorsaam sal die land hulle beloon met reën, goeie oeste, vrugte en vrede (maar ongediertes sal uitgeroei word)
LEV. 26:31-35: Indien die mense God se gebooie nie gehoorsaam nie, sal Hy die land verniel.
NUM. 35:33-34 Mense mag die land waar hulle woon, nie onrein maak nie; bloedvergieting maak die land onrein; die land waar die Here bly.
JES. 5:8-10 Waarskuwing teen mense wat huis aan huis en land aan land las. Later sal net hulle oorbly en hulle groot wingerde sal uiteindelik omtrent niks oplewer nie.
NUM. 35:2-5 Die Israeliete moet sorg dat daar weivelde rondom die stede behoue bly, ook vir die Leviete
DEUT. 22:6-7 Wanneer jy op ‘n voëlnes met eiers of kleintjies afkom , moet jy die ma van die kleintjies laat wegvlieg, dan sal dit goed gaan en jy sal ‘n lang lewe hê.
Spesiale verhouding tot diere en goed-wees vir diere
GEN. 2:18 diere gemaak om helper en maat te wees
EKS. 20:10, Eks. 23:12, Deut. 5:13 Beeste, donkies, enige diere by jou mag nie op Sabbat werk nie.
EKS. 23 Verskeie voorskrifte om diere te beskerm:
Vers 4: Verdwaalde beeste of donkies terugbring na eienaar.
Vers 5: Donkie wat onder vrag lê, help al is dit iemand wat jy haat s’n.
Verse 10-12 (Vgl. Lev. 25:4-7: op sabbatsjaar moet lande, wingerde en olyfbome laat lê word sodat armes en diere van die veld daarvan kan gebruik.
DEUT. 25:4 “Jy mag nie ‘n bees waarmee jy graan dors, se bek toebind nie.”
DEUT. 22:10 “Jy mag nie ‘n bees en ‘n donkie saam voor ‘n ploeg inspan nie.”
GEN. 49:6-7 Simeon en Levi is deur Jakob veroordeel omdat hulle gewelddadigheid meegebring het dat hulle onder andere diere mishandel het.
SPR. 12:10 “Die regverdige sorg goed vir sy diere, maar die goddeloses is wreed.”
HOS. 2:17-22 Die Here sal vir ISRAEL ‘n ooreenkoms sluit met die wilde diere, die voëls en alles wat op die grond kruip. Hy sal wapens vernietig en ‘n einde maak aan oorloë in die land. God gaan vir sy bruid , Israel, sorg. Dié dag sal die Here die lug antwoord, en dié sal die grond antwoord. “Die grond sal antwoord met koring, wyn en olie vir Israel.” Die Here sal hom ontferm oor Sonder-ontferming en vir Nie-my-volk-nie sal Hy sê “Jy is My volk,”en hy sal vir die Here sê “My God”.
JOB 5:22-23 “En vir die wilde diere hoef jy nie bang te wees nie. Van die klippe in die veld sal jy geen las hê nie en met die wilde diere sal jy in vrede lewe.” (bondgenoot met hulle)
JES. 11:6-9 Diere sal in vrede met mekaar lewe wanneer die takkie uit die stomp van Isai uitspruit en kinders sal hulle hande uitsteek na giftige slange;
Vers 9: “Op my heilige berg sal niemand kwaad aanrig of iets verniel nie, want die aarde sal so vol wees van die kennis van die Here soos die see vol water is “
PSALM 36:6-7 Die Here se liefde, trou en geregtigheid en die reg wat Hy spreek is allesomvattend: dit reik tot in die hemel, in die wolke, op die hoogste berge, in die dieptes van die see.
Vers 7 – “U sorg vir mens en dier, o Here”.
PSALM 145:9 “Die Here is vir almal goed en barmhartig oor alles wat Hy geskep het.”
JES. 66:1-3 Die Here vergelyk die offer van ‘n dier met die moord van ‘n mens.
Menslikheid teenoor diere
GEN. 24:19, 31-33 Verhaal van Rebekka wat ook vir die kamele water gee en later ook die dienskneg wat eers na hulle omsien voordat hy self eet
2 SAM. 12 Omgee vir hanslam.
JONA 4:11 Mag God nie genade betoon teenoor die groot stad Ninive met sy baie mense en ook nog baie diere?
NUM.22:22-25 ‘n Pleidooi namens lasdiere wat deur eienaars mishandel word.
Bewaring van die wildlewe
PRED. 3:19 Die lot van mense en diere is dieselfde. Die mens is nie beter daaraan toe as die diere nie.
GEN. 8; 9:8-17 God behandel mense en diere dieselfde verbond met elke lewende wese.
God se liefde vir die natuur/Wonder van die natuur
GEN. 1:20-23 ook diere wat geskape is was goed en God het hulle geseën.
DEUT. 8:7-10 Beloofde land ‘n ekologiese paradys.
DEUT. 11:11-12 Dit is ‘n land waarvoor die Here jou God sorg : van nuwejaarsdag af tot oujaarsdag toe hou hy ononderbroke sy oog daarop.
HOOGLIED 1:12-14 en verskeie ander dele-beelde uit natuur om geliefde mee te beskrywe. bv.’n tuin , sien ook 4:12-15, 1:16-17 en 7:11-12
Mense se rentmeesterskap
GEN. 1:26,28 onderwerp die aarde en heers daaroor
GEN. 2:1 aarde bewerk en oppas
LEV. 25:23 Geen grond mag permanent verkoop word nie
DEUT. 10:14 ALLES behoort aan die Here
PSALM 8:7-9 Die Here het alles aan die mens onderwerp
PSALM 24:1-2 Hy het die fondamente gele
PSALM 50 God wil nie offers hê nie …want alles behoort aan MY.
Die aarde is vol van my rykdom
PSALM 33:5-9 Deur die word van die Here is die hemele gemaak
SPR. 3:19-20 Die Here het die fondament van die aarde met wysheid gele
Die grootheid van die skepping
NEH. 9:6 God het al die groot dinge gemaak
PS. 19:2 Die hemel getuig van die mag van God
PS. 147:4-5, 8-9, 14-18 Die Here besluit oor die groot magte van die natuur en beheer die werking daarvan
PSALM 8 Kleinheid van die mens
Job en verwondering oor die skepping
JOB 30:19 Al broers wat Job het is die jakkalse en al vriende wat hy het is volstruise
JOB 5:23 (Elifas)-jy sal ‘n bondgenoot wees met die klippe van die veld
JOB 12:7-10 (JOB) miskien moet jy die diere vra om jou te leer
JOB 30:1 Volgens Job is daar mense wat nie werd is om saam met die honde sy skape op te pas nie.
JOB 38-39 Die Here praat en konfronteer Job met die grootheid van die skepping
God sorg vir die diere
PSALM 147;104:10-14;145:14-16;84:3-3, 148:7-10, 150:6, JOEL 1:20, JES. 43:20
Die aarde ly onder mense se verwoestende optrede en ongehoorsaamheid
LEV. 26:31-35; JER. 9:9-11; HAB. 2:17; 2 KON. 2:19-22; PRED. 1:4.
Die intelligensie van diere
JER. 8:7-8 Migrasie van voels
SPR. 6:6-8 Gaan na die mier
SPR. 30 :24-28 Vier klein maar wyse goed :miere, dassies, sprinkane, geitjie
SPR. 6:5 Gasel weet hoe om te ontkom uit die hand van die jagter
NUM. 22:22-25 Bileam se donkie weet beter as hy wat aangaan
JES.1:3 Beeste en donkies ken hul eienaar ., Israel nie !
2 SAM. 17:8, SPR. 17:12, HOS. 13:8 Kwaai soos ‘n beer waarvan die kleintjies weggeneem is.
Respek vir diere in die NUWE TESTAMENT
Jesus se leringe oor menslikheid
JESUS Mense soos skape, hen, lam, duif.
LUK. 12:6, MT. 10:29 Eenvoudige mossie
MT. 6:26, LUK. 12:24 voëls saai nie
MK. 1:13 Jesus bekend met wilde diere in woestyn
MT. 6:28-30, LUK. 12:27 lelies van die veld
LK. 13:15 Gestremde vrou help net soos ‘n mens hul beeste op die Sabbat moet losmaak om te drink
MT. 12:11 Skaap wat op Sabbat in put geval het , uithaal
MT. 23:37, LK. 13:34 Soos hen haar kuikens bymekaarmaak
JOH. 10:11 Jesus die goeie Herder wat se lewe aflê vir sy skape
MT. 11:28-30 Simpatie met diere wat swaar juk het
1 TIM. 5:18, vgl.DT 25:4, MT. 10:10 Soos os wat dors waarvan die bek nie toegebind word nie
ROM. 8:18-25 Hele skepping sien uit…
KOL.1:15-16 Jesus die eersgeborene van elke skepsel
LK. 2:7 Jesus se lewe het begin tussen diere
MT. 3;16 Gees kom op Jesus in vorm van ‘n duif
PS. 23:1-4, PS. 95:7, JES. 40:10-11, ESEG. 34, MT. 10:1-6, LK. 15:4-7, JH. 1:29, JH. 10:16.
Dierebeelde in Openbaringe
OP. 4 EN 5 Mense en diere op gelyke voet deel aan seremonies
OP. 9:4 Nie die gras, bome ens. Seermaak nie
OP. 11:18 Vernietig die wat die aarde vernietig.
OP.15 EN 16 God se woede kom tot uiting in mense se vernietiging van die natuuromgewing
OP.15:7 Een van die vier lewende wesens gee vir engele die bake gevul met die toorn van God
OP.16:2-4, 8-9 Gevolge van God se toorn baie soos ons huidige ekologiese krisis
OP.17:17 Mense se straf dat hulle aan ‘n diere-wese oorgelewer sal wees.
OP. 19 :17-18 Diere neem wraak op mense
OP.22:1-2 Nuwe skoon wereld wat kos voortbring
HET DIERE SIELE?
GEN. 1:20,21,24,30 Diere het siele-nie bloot lewensasem nie-gekry
GEN. 7:21-22 Diere het op dieselfde manier as mense siele gekry.
JOB 12:7-10, PR. 3:18,20-21, NM. 31:28, NM. 16:22, OP. 16:3
METAFORE EN BEELDE UIT DIE NATUUR
Wanneer oor God gepraat word
Wanneer oor mense se optrede en hul sosiale gedrag gepraat word
Wanneer aspekte van die lewe in die algemeen beskryf word
Tekste wat oor mense se optrede gaan wat implikasirs het vir die natuur.
DEUT. 29:22-25 Omdat die mense die verbond verbreek het…
JES. 24:1-7, 13 Die Here gaan die aarde verwoes
JES. 10:13-14 God teken protes aan teen die Assiriese koning wat spog.