Die Portugese Nalatenskap
Ter viering van die 50ste bestaansjaar van die Genealogiese Vereniging van Suid-Afrika (GVSA) het die Noord-Transvaaltak 'n
aanbieding oor die Portugese erfenis in Suid-Afrika gereël. Ten spyte daarvan dat Suid-Afrikaners van Portugese herkoms steeds die derde grootste 'blanke groep' in Suid-Afrika is (na dié van Afrikaner- en Britse herkoms) en 'n onuitwisbare stempel op die kultuur en ekonomie van die land afgedruk het, geniet hul teenwoordigheid in ons land verstommend min erkenning in Suid-Afrikaanse geskiedskrywing en in die sosiale wetenskappe oor die algemeen.
Met hul aankoms by die Monument waar die funksie gehou is, is tradisionele Portugese versnaperings in die foyer van die kunsgalery aan die besoekers bedien. Fado en ander Portugese musiek kon in die agtergrond gehoor word. Binne-in die galery is 'n skyfievertoning aangebied van die bou van 'n replika van die skip waarmee Dias om die Kaap gevaar het. Die bou van dié skip is deur die Portugese gemeenskap van Suid-Afrika geborg.
Die verrigtinge het afgeskop met volksdanse deur die Grupo Folclórico Terras do Norte. Hierdie groep, wat in Johannesburg gebaseer is, is op 15 Februarie 1985 gestig en tree onder leiding van Wendy Ferreira op. Al die danse en liedjies wat uitgevoer is, is afkomstig uit die Minho-streek in die noorde van Portugal of, meer spesifiek, uit Braga en Viana do Castelo.
Die sang- en dansvertoning is gevolg deur 'n aanbieding deur Gilberto Martins oor die ervaringe en emosies van Portugese immigrante ten tyde van hul aankoms in Suid-Afrika. Hy het die politieke situasie in Portugal in die 1930's en gedurende die Tweede Wêreldoorlog beskryf, asook die daaropvolgende emigrasie uit Portugal in 1952. Hy het uitvoering vertel van sy vader se ervaringe ná sy aankoms, die werk wat hy gedoen het, en hoe hy vasberade was om te verseker dat sy kinders die beste moontlike opvoeding ontvang.
In die 1960's het Portugal 'n ekonomiese depressie in die gesig gestaar: nywerheidsontwikkeling was onstabiel en oral behalwe in die groter dorpe en stede was die werkloosheidsyfers uiters hoog. Die Salazar-regering het al hoe meer jong mans opgekommandeer om in sy koloniale oorloë in Afrika te gaan veg en gedurende die 1960's het die Salazar Estado Novo emigrasie aktief aangemoedig. Immigrante uit Portugal self was aansienlik beter opgelei as dié uit Madeira. Die meerderheid ambagslui en geskoolde werkers het feitlik onmiddellik na hul aankoms in Suid-Afrika werk gekry. Alhoewel daar tussen 1940 en 1980 'n konstante toevloei van Portugese immigrante na Suid-Afrika was, het die grootste getalle tussen die 1960's en vroeë 1970's hier aangekom.
Vanweë die feit dat hulle oorwegend tot die Rooms-Katolieke geloof behoort het en min van hulle Engels of Afrikaans magtig was, was baie van die Portugese immigrante aanvanklik taamlik geïsoleerd en was daar min kontak met die ander blanke bevolkingsgroepe.
Dié wat gedurende die 1960's hier aangekom het, is aktief deur die Suid-Afrikaanse regering gewerf. Die gelyktydige ineenstorting van die Portugese koloniale bewinde in Angola en Mosambiek in 1975 het die laaste massamigrasie van Portugese na Suid-Afrika tot gevolg gehad. Alhoewel die meerderheid koloniste, veral dié wat hulle in Angola gevestig het, na Portugal teruggekeer het, het baie van hulle 'n heenkome in Suid-Afrika gevind.
Portugese immigrante was geneig om hulle in dieselfde buurte (hoofsaaklik in die suide van Johannesburg) te vestig, aangesien akkommodasie daar geredelik beskikbaar was. Huise is dikwels deur uitgebreide families gedeel en loseerders is dikwels ingeneem. Soos reeds genoem, is Suid-Afrikaners van Portugese herkoms die derde grootste blanke etniese groep in ons land en verteenwoordig hulle volgens Glaser (2010) tussen 10 en 15 persent van die land se totale blanke bevolking. In die 1990's was die Portugeessprekende bevolking na raming 500 000, maar dié syfer is tans ongeveer 200 000.