WAT BEDOEL ONS MET KELTIES? - HEIDENDOM EN WICCA - 2022
Definisie van Kelties in heidense godsdienste
Vir baie mense is die term Kelties een gehomogeniseerde term, wat algemeen gebruik word om van toepassing te wees op kultuurgroepe in die Britse Eilande en Ierland. Vanuit 'n antropologiese oogpunt is die term Kelties egter redelik ingewikkeld. In plaas daarvan om slegs mense met 'n Ierse of Engelse agtergrond te beteken, word Kelties deur wetenskaplikes gebruik om 'n spesifieke stel taalgroepe te definieer, wat oorspronklik op die Britse Eilande en op die vasteland van Europa kom.
Vroeë Keltiese geskiedenis
Omdat die vroeë Kelte nie veel agtergelaat het met geskrewe rekords nie, is die meeste van wat ons van hulle weet, deur latere samelewings geskryf - veral deur die groepe wat die Keltiese lande verower het. Daar is eintlik sommige geleerdes wat nou glo dat die Kelte nooit in antieke Brittanje gewoon het nie, maar hoofsaaklik in die vasteland van Europa geleë was, selfs so ver as wat nou Turkye is.
Owen Jarus van Live Science haal aan John Collis, professor in argeologie, wat sê: 'Terme soos Celt en Gallië is nooit gebruik vir die inwoners van die Britse Eilande nie, behalwe op die algemeenste manier vir al die inwoners van Wes-Europa, insluitend nie Indo-Europese sprekers soos Baske ... Die vraag is nie waarom soveel Britse (en Ierse) argeoloë die idee van antieke eiland Kelte laat vaar het nie, maar hoe en waarom het ons gedink daar was ooit in die eerste plek? Die idee is 'n moderne idee; die ou eilandbewoners het hulself nooit as Kelte beskryf nie, 'n naam wat vir sommige kontinentale buurte gereserveer is .
Die Keltiese taalgroepe
Lisa Spangenberg, wetenskaplike van Keltiese studies, sê: Die Kelte is 'n Indo-Europese volk wat gedurende die tyd voor die Romeinse tydperk vanaf Sentraal-Europa versprei het na Wes-Europa, die Britse Eilande en suidoos na Galasië (in Klein-Asië). Ryk. Die Keltiese taalfamilie word in twee takke verdeel, die Insulêre Keltiese tale, en die Kontinentale Keltiese tale.
Vandag kan die oorblyfsels van die vroeë Keltiese kultuur gevind word in Engeland en Skotland, Wallis, Ierland, sommige dele van Frankryk en Duitsland, en selfs dele van die Iberiese Skiereiland. Voor die bevordering van die Romeinse Ryk het baie van Europa tale gepraat wat onder die sambreelterm van Kelties val.
Die sestiende-eeuse taalkundige en geleerde Edward Lhuyd het vasgestel dat die Keltiese tale in Brittanje in twee algemene kategorieë val. In Ierland, die eiland Man en Skotland, is die taal geklassifiseer as Q-Kelties, of Goidelic. Intussen het Lhuyd die taal van Bretagne, Cornwall en Wallis geklassifiseer as P-Kelties, of Brytonic. Terwyl daar ooreenkomste tussen die twee taalgroepe was, was daar duidelike verskille in uitsprake en terminologie. Vir spesifieke verduidelikings oor hierdie taamlik ingewikkelde stelsel, lees Barry Cunliffe se boek, The Celts A Very Short Introduction .
Weens die definisies van Lhuyd het almal begin dink aan die mense wat hierdie tale Celts gepraat het, ondanks die feit dat sy klassifikasies die kontinentale dialekte ietwat oor die hoof gesien het. Dit was deels omdat teen die tyd dat Lhuyd die bestaande Keltiese tale begin ondersoek en opspoor het, die Kontinentale variasies almal dood is. Kontinentale Keltiese tale is ook in twee groepe verdeel, die Kelt-Iberies en Gallies (of Gallies), volgens Carlos Jord n C lera van die Universiteit van Zaragoza, Spanje.
Asof die taalkwessie nie verwarrend genoeg is nie, word die kontinentale Europese Keltiese kultuur in twee periodes verdeel, Hallstatt en La Tene. Die Hallstatt-kultuur het begin met die aanvang van die Bronstydperk, ongeveer 1200 vC, en het tot ongeveer 475 vC opgevolg. Hierdie gebied het 'n groot deel van Sentraal-Europa ingesluit, en was gefokus rondom Oostenryk, maar het onder meer Kroasië, Slowakye, Hongarye, Noord-Italië, Oos-Frankryk, en selfs dele van Switserland.
Ongeveer 'n generasie voor die einde van die Hallstatt-kultuur het die La Tene-kultuurtydperk ontstaan, van 500 vC tot 15 vC. Hierdie kultuur het wes vanaf die sentrum van Hallstatt versprei en na Spanje en Noord-Italië verhuis en selfs Rome 'n tyd lank beset. Die Romeine het die La Tene Celts Galliërs genoem. Dit is onduidelik of die La Tene-kultuur ooit na Brittanje oorgesteek het, maar daar was 'n paar gemeenskaplikhede tussen die vasteland van La Tene en die insulêre kultuur van die Britse Eilande.
Keltiese gode en legendes
In moderne Heidense godsdienste word die term Kelties oor die algemeen van toepassing op die mitologie en legendes wat op die Britse Eilande voorkom. As ons Keltiese gode en godinne op hierdie webwerf bespreek, verwys ons na die gode wat in die panteons van die huidige Wallis, Ierland, Engeland en Skotland voorkom. Net so dien die moderne Keltiese rekonstruksionistiese weë, insluitend maar nie beperk tot Druïdiese groepe nie, die gode van die Britse Eilande.
Vir meer inligting oor moderne Keltiese godsdienste, tradisies en kultuur, probeer sommige van die boeke op ons Leeslys vir Keltiese heidene.