Read and Write application parameters in XML - CodeProject 11,416,194 members (49,826 online)
Arnaud Last Visit: 31-Dec-99 19:00 Last Update: 27-Apr-15 21:33Refresh1234 Next » Etnologie | minderheidsverslag
Daar is ‘n rede waarom mense sê dat die voltooiing van ‘n nuwe boek soos die geboorte van ŉ baba is. Want dit is. My nuwe boek handel oor ons – die Afrikaners of Boere of Boere-Afrikaners. Dit is ‘n beskrywing van ons kenmerke, ons volkskarakter, ons kultuur en sulke dinge.
Ek het al in die vroeë 1990’s begin met my studie van hierdie onderwerp. In daardie dae was ek aangewese op die plaaslike biblioteek – waar ek nogal heelwat oor die onderwerp kon kry.
My boekelys het meer as ‘n honderd werke waar ek inligting kon bekom. Dan was daar ook sienings en inligting uit koerantuitknipsels en algemene webwerwe wat ek geraadpleeg het.
‘n Deel van die inhoud van die boek het ek ook as artikels hier gepubliseer, maar binne ‘n ander konteks. Die boek bevat alles wat ons as volk uniek maak. Gewoonlik kan mens ‘n volk beskryf tot by die vorige geslag, dit wil sê tot so 25 jaar gelede – toevallig 1994. Nogtans het ek my bes probeer om ons tot vandag toe te beskryf. Dit is moeilik om presies te sê hoe ons vandag is, want ons is nog in ‘n veranderingsproses.
Dit is uiters belangrik dat ons ons in etniese terme moet kan beskryf, want dit is slegs op grond van ons etnisiteit dat ons kan aanspraak maak op ons voortbestaan as ‘n volk.
Om ‘n beter idee te gee van die boek se inhoud, sluit ek die inhoudsopgawe hier in.
Die eerste 50 jaar
3.1 Waar kom Europeërs vandaan?
3.2 Ons is van Germaanse afkoms
3.3 Die nageslag van Geuse
3.4 Die nageslag van Platduitsers
3.5 Die nageslag van Hugenote
3.6 Die nageslag van Nonkonformiste
3.7 Die nageslag van latere aankomelinge
4.1 Familie uitleg
5.1 Die voorgeskiedenis van ons volkstaal
5.2 Die ontstaan van ons eie taal
5.3 Hoe ons die volkstaal gebruik
5.4 Van volkstaal tot kultuurtaal
5.5 Ons hou daarvan om nuwe woorde te skep
ŉ Godsdienstige volk
6.1 Die erfenis van ons stamouers
6.2 Die protestantse leefwyse
6.3 Die gelofte
6.4 Afrikaanse kerkgenootskappe
6.5 Andertalige kerkgenootskappe
6.6 Die ware Boerekerk
7.5 Van geboorte tot begrafnis
7.6 Hoe ons verjaardae vier
7.7 Plesierige geleenthede
8.1 Eers was ons plaasjapies
8.2 Toe word ons stadsjapies
8.10 Volksmonumente en –museums
8.11 Ons eie volksweermag
9.1 Het ons ŉ Volksvlag?
9.2 Het ons ŉ Volkslied?
9.3 Het ons ander Volksimbole ook?
10.1 Die eiesoortigheid van ons volksfeeste voor 1994
10.2 Feeste wat in 1994 afgeskaf is
11.1 Karakter eienskappe
11.2 Sosiale onderskeid
12.1 Die adder in die boesem
12.2 Sedelike verval
12.3 Godsdienstige verval
12.4 Die gevolge van verval
13 Bedreigings vir ons voortbestaan
13.1 Kwynende getalle
13.2 Alles is vernietig
13.3 Ons het nie ŉ land nie
13.4 Die verlore vryheidsdrang
14 Die laaste 50 jaar
Indien iemand graag die boek wil bekom maar dit nie kan of wil koop nie, kan ‘n motivering gestuur word aan ons borg by: buitepos@minderheidsverslag.co.za.
Author Wilco LabuschagnePosted on 15 September 2019 Categories VolkskundeTags Afrikaans, Afrikaner, Boerevolk, Etnologie, Europese herkoms, Familiegeskiedenis, Gelofte, Germaans, Geskiedenis, Kultuurfeeste, VolkskundeLeave a comment on Nuwe e-boek: Die Storie van ons Volk
Die woord “volkslied” verwys gewoonlik na wat in Engels ŉ “folk song” genoem word. Verder word die woord ook gebruik om die patriotiese lied van ŉ volk of land te beskryf. ŉ Volkslied is die patriotiese lied van ŉ volk of ŉ land wat gesing word om ŉ eie identiteit te bevestig.
Die Volkslied het gewild geword met die opkoms van nasiestate in die 19de en 20ste eeue. ŉ Nasiestaat is waar ŉ sekere volk ŉ eie grondgebied het en ŉ eie regering het wat oor daardie gebied regeer, met ander woorde ŉ volkstaat. Talle Europese lande was nasiestate, sommige is nog steeds. Wanneer ŉ land nie ŉ nasiestaat is nie, het hy streng gesproke nie ŉ Volkslied nie maar ŉ Nasionale Lied.
Groot Brittanje se Nasionale Lied is “God save the King / Queen”, maar Wallis se Volkslied is “Land of our Fathers”. Ons het dus die verskynsel by multikulturele state dat die staat se amptelike lied verskil van die patriotiese lied wat deur een van die minderheidsgroepe gesing word.
Die Republiek van die Oranje-Vrystaat was die eerste land in Suidelike Afrika om ŉ eie Volkslied in gebruik te neem. Dit was van 1854 tot 1902 in gebruik en die lirieke was geskryf deur HAL Hamelberg en die musiek was gekomponeer deur WFG Nicolai. Die eerste vers is:
Heft, Burgers, ’t lied der vrijheid aan
En zingt ons eigen volksbestaan!
Bekleedt ons klein gemenebest,
Rang in der Staten rij.
Die Zuid-Afrikaansche Republiek het ŉ eie Volkslied gehad van 1875 tot 1902. Dit was geskryf deur Catharina van Rees en staan bekend as: “Kent gij dat volk”. Die eerste vers, in Afrikaans, is:
Ken jy die Volk vol heldemoed
en tog so lank verkneg
Hy het geoffer goed en bloed
vir Vryheid en vir reg
Kom burgers! laat die vlae wapper
Ons lyding is verby
Roem in die sege van onse dapp’res
‘n Vrye volk is ons!
‘n Vrye volk, ‘n Vrye volk
‘n Vrye, Vrye volk is ons!
Albei liedere spreek van volk en vryheid.
Die Unie van Suid-Afrika het in 1910 ontstaan as ŉ Britse kolonie onder die Britse vlag en met die Nasionale Lied “God save the King / Queen”, CJ Langenhoven het in 1918 die eerste drie verse van “Die Stem” gedig. In 1921 het ML de Villiers die gedig getoonset. Die Hertzog-regering het hierdie lied gekies om met die vlaghysing van die nuwe Unievlag (Die Ou Suid-Afrikaanse vlag) gesing te word. Dit was in 1928. In 1931 het die FAK begin met die hou van “Volksliedvergaderings” en ook ŉ wedstryd uitgeskryf. Die keurkomitee het eenparig “Die Stem” aanbeveel. In 1938 het die parlement besluit dat “Die Stem” en “God save the king” albei by formele geleenthede gespeel sal word. In 1952 is ŉ Engelse vertaling van “Die Stem” goedgekeur. In 1957 het die parlement “Die Stem” tot enigste amptelike lied van Suid-Afrika aanvaar. Dit is in 1996 vervang met die huidige Suid-Afrikaanse Nasionale Lied (“Nkosi Sikelel Afrika”).
Die eerste vers van “Die Stem” is:
Ons vir jou, Suid-Afrika
Skynbaar spreek die lied van ŉ land en nie van ŉ volk nie.
Is “Die Stem” ŉ Volkslied of is dit ŉ Nasionale Lied? Is dit die lied van die Blanke bevolking of was dit die lied van die staat voor 1994? ŉ Groot gedeelte van ons volk het geen ander patriotiese lied geken nie. Tydens die Bosoorlog was dit die lied wat gesing is deur alle Suid-Afrikaanse troepe. Baie lede van ons volk beskou “Die Stem” as ons eie Volkslied. Daar word steeds ŉ gevoel van patriotisme opgewek deur die sing van “Die Stem” en die vertoon van die Ou Suid-Afrikaanse vlag.
Author Wilco LabuschagnePosted on 28 Julie 2019 Categories VolkskundeTags Afrikaner, Boerevolk, Etnologie, Geskiedenis, VolkskundeLeave a comment on Volkslied of Nasionale lied
Foto: Vryheidsmonument in Vereeniging
Ons volk het heelwat monumente en gedenkwaardighede opgerig. Hierdie monumente herinner ons aan die lotgevalle van ons voorgeslagte. Ons het ook museums gestig om items uit ons geskiedenis te bewaar. In 1994 het ons ŉ groot deel van ons erfgoed aan die nuwe regering oorgedra vir bewaring en instandhouding.
Monumente, standbeelde en gedenkstene is opgerig om geskiedkundige gebeure, plekke en mense te herdenk. Hierdie monumente en gedenkwaardighede is deel van ons volk se bouwerk en is ŉ sigbare bevestiging van ons volk se aanspraak op eiesoortigheid. Monumente is dikwels kunstig ontwerp sodat dit ook die voorkoms van die omgewing kon verbeter.
Verskeie gedenkplate is opgerig om die Slagtersnek rebellie van 1815-1816 te herdenk. Naby Cookhouse is ŉ gedenknaald opgerig om die teregstelling van die vyf vryheidsvegters in gedagte te roep. Dit is opgerig met bydraes deur die publiek en is in 1916 onthul.
Daar is verskeie monumente en standbeelde opgerig vir Voortrekkerleiers. Die Voortrekkermonument naby Pretoria is ŉ indrukwekkende gebou wat uittroon oor die omgewing en van ver af gesien kan word. Die gebou is omring met ŉ laer van 64 kakebeenwaens van graniet. By die ingang is daar ŉ groot standbeeld van ŉ Voortrekkermoeder met 2 kinders. Die “grondvloer”, waar die ingang is, staan bekend as die Heldesaal. Die mure daarvan is bedek met ŉ fries van 27 marmerpanele wat die geskiedenis van die Groot Trek uitbeeld. Die Senotaafsaal in die “kelder” bevat die Senotaaf van graniet en ŉ museum met items uit die Groot Trek. Heel bo op die gebou is daar uitkykplekke vanwaar die omgewing besigtig kan word. Buitekant, op elke hoek van die gebou, is daar 4 standbeelde van Voortrekkerleiers.
Behalwe vir die Britse Setlaars was daar ook Duitse Setlaars wat hulle in die Oos-Kaap gevestig het. In 1857 is ŉ Duitse legioen tussen die Amatolaberge en die see gevestig om ŉ buffer tussen die Xhosas en blankes te vorm. Nog 450 families, meeste uit Pommere, het hulle ook aan die Oos-Kaap gevestig. In Oos-Londen is ŉ beeld opgerig van ŉ setlaar, sy vrou en hulle dogter. Brons plate beeld die afskeid uit Duitsland, die reis na Afrika, en die begin van ŉ nuwe boerdery uit.
Die Paardekraal-monument is geleë in Krugersdorp. Nadat die Britte die ZAR beset het, is ŉ volksvergadering op Paardekraal gehou. Die burgers het ŉ klipstapel opgerig om aan hulle vasbeslotenheid uitdrukking te gee. Dit is gevolg deur die Slag van Majuba waarmee die ZAR weer sy onafhanklikheid herwin het. ŉ Monument is daarna oor die klipstapel opgerig en dit is in 1891 onthul. Tydens die Anglo-Boereoorlog het die Britte die klippe onder die monument verwyder en in die Vaalrivier gegooi.
Die Ou Raadsaal was die Volksraadsgebou van die ZAR en is geleë op Kerkplein, Pretoria. Die styl is Italiaanse Renaissance, met gepleisterde baksteen mure wat geverf is om soos sandsteen te lyk. Daar is ŉ kloktoring met ŉ beeld van ŉ vrou bo-op. Dit is in 1891 voltooi en word tans beskerm as ŉ erfenisterrein.
Tydens die Anglo-Boereoorlog het ŉ groot aantal gewone burgers helde geword. Daar is verskeie standbeelde en gedenktekens vir hulle opgerig. Een van hierdie groot helde was die baasverkenner Danie Theron. Die Danie Theron-monument is ŉ indrukwekkende gedenknaald aan die Gatsrand, vyftig meter vanwaar hy gesneuwel het. Die Voortrekkerbeweging het ŉ belangrike rol gespeel in die oprigting van die monument en hulle het ŉ landswye fondsinsameling gehou. Die monument is in 1950 onthul. Die simboliek stel die eenvoud, krag en vryheidsin van Danie Theron voor.
Talle Europeërs het saam met die Boeremagte teen Groot Brittanje geveg. Een so ŉ groep was Iere. Die Ierse Vrywilligersmonument is in Johannesburg opgerig om aan hulle hulde te bring. Die monument het verwaarloos en moes gesloop word. Vier pilare is gered en is in Orania heropgerig.
Die Nasionale Vrouemonument in Bloemfontein is opgerig om die 27 000 Boerevroue en –kinders wat tydens die Anglo-Boereoorlog in konsentrasiekampe gesterf het te onthou. Oud President MT Steyn, sy vrou Tibbie en Emily Hobhouse het ŉ belangrike rol gespeel by die oprigting van die monument. Die beeldegroep is die herinnering van iets wat Emily Hobhouse in ŉ konsentrasiekamp ondervind het en wat sy nie kon vergeet nie. Dit is van ŉ vrou sonder ŉ kappie wat haar uitgeteerde sterwende kind vashou, met ŉ tweede vrou wat God aanroep. Sedert die 1960’s is standbeelde van burgers, krygsgevangenes en bittereinders op dieselfde terrein opgerig.
Die Vryheidsmonument in Vereeniging se naam is om politieke redes na 1994 verander na die Vredesmonument. Dit is ook verskuif van sy oorspronklike plek in ŉ parkie tot by die munisipale kompleks en is so geplaas dat die bewoording daarop nie deur verbygangers gesien kan word nie. Die monument is van ŉ jong gewonde boerekryger in graniet met ŉ simboliese vlekvrye staal figuur wat uit hom oprys. Die woorde daarop is: “Gewond maar onoorwonne, Vereeniging 31 Mei 1902”. Dit verwys na die Vrede van Vereeniging. Die boodskap is dat hoewel die Boerevolk oorwin is, daar steeds ŉ vryheidsgees bestaan wat tot ŉ nuwe opstanding sal lei.
Die Dorslandtrekmonument by Swartbooisdrif in Namibië herdenk die terugtrek van Dorslandtrekkers uit Angola na Namibië. Daar het hulle ŉ klipstapel gepak. Die eerste Swartbooisdrif fees is in 1953 gehou.
Die Trekmonument 1904-1954 herdenk lede van ons volk wat hulle na die Anglo-Boereoorlog in Tanganjika (Tanzanië) gaan vestig het. Dit is opgerig op die plaas Kampfontein in Tanzanië. ŉ Replika daarvan is by die Voortrekkermonument in Pretoria opgerig.
Die Afrikaanse Taalmonument by Paarl is opgerig om die taalstryd te herdenk wat in 1925 tot die erkenning van Afrikaans as selfstandige taal gelei het. Die sin “Dit is ons erns” is ontleen aan Gustav Preller se artikels “Laat ‘t Ons Toch Ernst Wezen”.
ŉ Museum is ŉ gebou waarin goed versamel en uitgestal word sodat besoekers dit kan besigtig. ŉ Volksmuseum versamel goed wat op ŉ sekere volk betrekking het.
Die Hugenote-gedenkmuseum by Franschhoek gedenk die Hugenote wat hulle aan die Kaap gevestig het. Die museum beskik oor meubels, eetgerei, kombuisgereedskap, dokumente en Bybels.
Die Pionier-opelugmuseum in Pretoria vertoon die lewensstyl van die Voortrekkers. Die opstal is in 1848 gebou van klei en plaaslike materiaal, met ŉ grasdak en grondvloer. Die meubels is van die 19de eeuse plattelandse styl. Aktiwiteite sluit in die maak van tradisionele brood en botter en demonstrasies met voorlaaiers.
Boekenhoutfontein was die plaas van pres. Paul Kruger naby Rustenburg. Hy het ŉ verdiepinghuis gebou in dieselfde styl as wat die Karoo huise van daardie tyd was. Eenvoudige boumetodes met plaaslike materiaal is gevolg. Daar is ook ŉ waenhuis, buitegeboue, ŉ varkhok en ŉ lemoenboord. Die huis is gemeubileer met meubels uit daardie jare. Daar is ook ŉ huisorrel, pres. Kruger se geweer en ander items.
Krugerhuis was die privaat woning van pres. Kruger in Pretoria wat ook as presidensie gedien het. Die huis se boustyl bestaan uit ŉ mengsel van style, dit het twee ontvangsvertrekke aan die voorkant en ŉ groot stoep. Die president het gereeld soggens op die stoep gesit en besoekers ontvang. Die oorspronklike meubels, geskenke en aandenkings word vertoon. Van die items wat daar bewaar word, is geskenke wat aan pres. Kruger se volk gegee is en deur hom bewaar is namens sy volk. Tans bestuur die staat die museum.
Fort Klapperkop was een van drie forte wat deur die ZAR om Pretoria opgerig is. Dit is in 1963 in ŉ militêre museum omskep. Dit bevat ŉ uitstalling van gewere en ander items uit die Anglo-Boereoorlog.
Daar is nog museums en gedenkplekke wat deur ons volk opgerig is en op ons betrekking het. Sommige is in privaatbesit, sommige behoort aan kultuurorganisasies en sommige behoort nou aan die Suid-Afrikaanse staat. Daar is tans ŉ verwoede aanslag teen ons erfgoed en verskeie gedenkwaardighede is deur oproeriges beskadig. Verskeie daarvan moes van hulle oorspronklike plekke na Orania verskuif word.
Author Wilco LabuschagnePosted on 14 Julie 2019 Categories VolkskundeTags Afrikaner, Boerevolk, Etnologie, Geskiedenis, VolkskundeLeave a comment on Volksmuseums en -monumente
Illustrasie: Boerekommando op Spionkop tydens die Tweede Boereoorlog (Foto: Howard C. Hillegas / Wikimedia Commons)
Die kommandostelsel is eie aan ons volk en is deel van ons kultuur. Die woord “commando” in Engels is ŉ leenwoord uit Afrikaans. In die militêre magte van die meeste lande is kommando’s eenhede wat spesialiseer in aanvalle op onkonvensionele teikens. Ons Boerekommando’s was iets heel anders, dit was altyddeur ŉ doeltreffende metode van plaaslike beveiliging.
Die VOC kon nie ŉ groot garnisoen aan die Kaap bekostig nie. Die garnisoen is toe aangevul deur ŉ Burgermilisie. Die Burgermilisie moes die garnisoen aanvul in geval van buitelandse aanvalle en plaaslike misdade soos veediefstal. Reeds in 1658 is die weerbare burgers in ŉ kompanie skutters met dieselfde struktuur as die garnisoen georganiseer. Die Burgermilisie het sy eie offisiere gehad maar was onder die beheer van die kaptein van die garnisoen. Die Burgermilisie het bestaan uit dragonders (berede soldate) en infanteriste (voetsoldate). Simon van der Stel het ŉ jaarlikse kermis op Stellenbosch ingestel. Die papegaaiskiet item was om die burgers aan te moedig om met hulle wapens te oefen. Vir die duur van die kermis moes die hele Burgermilisie op die dorp wees om militêre oefeninge te doen. Die Politieke Raad het gratis ammunisie verskaf.
Toe die vryburgers al verder die binneland intrek, het die behoefte verander na meer dragonders en minder infanteriste. Later het die burgers net as perderuiters opgetree. Hulle het verskil van die tradisionele kavallerie in ander lande. Hulle was eintlik berede infanteriste want hulle het te perd rondbeweeg en te voet geveg. In 1676 word die naam “kommando” vir die eerste keer gebruik. In 1715 word die Burgermilisie afgeskaf en die kommandostelsel ingestel. In 1739 word kommandodiens verpligtend vir almal in die buitedistrikte. In 1774 word ŉ hoër offisiersrang ingestel, naamlik die veldkommandant (of veldkornet) wat bevel voer oor die veldkorporale. In 1795 met die Eerste Britse Besetting en in 1806 met die Tweede Britse Besetting was kommando’s opgeroep om die Kaap te help verdedig.
Na die Tweede Britse Besetting het die Britte steeds die kommandostelsel gehandhaaf en is kommando’s saam met Britse troepe en hulle Burgermag in die grensoorloë gebruik. Die Burgermag het uit vrywilligers bestaan. Die ligte, beweeglike Boerekommando’s was meer geskik vir plaaslike oorlogvoering as die stadig bewegende Britse Troepe.
Tydens die Groot Trek was kommando’s steeds in gebruik. Met die stigting van die Boererepublieke is die kommandostelsel gereguleer met kommandowette. Alle mans tussen 16 en 60 was verplig om kommandodiens te doen. Elke kommando was verbonde aan ŉ dorp, elke dorp was verantwoordelik vir ŉ distrik en elke distrik was verdeel in wyke. Die wyk het bestaan uit korporaalskappe van omtrent 20 burgers. Die kommando van die distrik was onder die bevel van ŉ kommandant en elke wyk was onder die bevel van ŉ veldkornet. Elke burger was verplig om wanneer hy vir kommandodiens opgeroep was, homself met perd, saal, geweer, ammunisie en proviand aan te meld. Kommandolede het nie uniforms gedra nie, hulle was in hul eie burgerlike drag geklee.
Die republikeinse stelsel wat in die Boererepublieke gegeld het, was soortgelyk aan die Amerikaanse republikeinse stelsel van daardie tyd. Daar was ŉ sterk beginsel dat die staat nie ŉ sterk staande weermag mag hê nie. Die rede was dat die staat dit teen sy eie burgers kan gebruik. Deur die kommandostelsel was die burgers medeverantwoordelik vir die handhawing van veiligheid en orde. Die Veldkornet was verantwoordelik vir die oproep van burgers, die polisiëring van sy wyk, vordering van belastings en uitreiking van wapens en ammunisie. Die Veldkornet was onder die bevel van die Kommandant, die Kommandant was onder die bevel van die Generaal, die Generaal was onder die bevel van die Hoofkommandant (Vrystaat) of Kommandant-Generaal (Transvaal). Die Hoofkommandant of Kommandant-Generaal het direk aan die President gerapporteer.
Die kommando se offisiere is verkies deur die lede van die kommando en is nie deur die regering aangestel nie. Dit het soms gebeur dat onbekwame persone as offisiere verkies is. Aan die anderkant het dit ook gebeur dat bekwame leiers, wat nie bekend was vir leierseienskappe nie, ontdek is en groot roem behaal het. Dissipline was moeilik afdwingbaar en leiers moes opgewasse wees om dit te hanteer.
Net voor die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog is die range van offisiere verander. In die ZAR was daar assistent-veldkornet, veldkornet, kommandant en kommandant-generaal. Daar is ook as oorlogsmaatreël assistent-kommandante-generaal aangestel vir die verskillende gevegsfronte. Daar is ook veggeneraals aangestel in gevalle waar verskillende kommando’s as ŉ leërafdeling moes optree. In die Vrystaat kon elke leërafdeling sy eie kommandant-generaal kies wat sy opdragte van die Staatspresident sou ontvang. Die Staatspresident was die opperbevelvoerder. Die ander range was assistent-veldkornet, veldkornet en kommandant.
Na die Vrede van Vereeniging in 1902 is die kommandostelsel afgeskaf. In 1912 is die Burgermag ingestel as ŉ komponent van die Unie-Weermag. Die Unieweermag was die staande professionele weermag. Die Burgermag was die voortsetting van die Britte se vrywilliger mag. Vorige lede van die Boerekommando’s kon by skietverenigings aansluit. In 1940 het die kommando’s onder beheer van die Vrywillige Reserwemag gekom. In 1948 is die Kommando’s weer geaktiveer as ŉ onderdeel van die Suid-Afrikaanse Weermag.
Onder beheer van die Suid-Afrikaanse Weermag, was die kommando’s nie meer selfstandig nie. Hulle het SAW uniforms en kentekens gedra en het ander range gekry. Die SA Leër was saamgestel uit ŉ voltydse mag en ŉ deeltydse mag. Die Voltydse Mag was die Staande Mag en Dienspligtiges. Die Deeltydse Mag het bestaan uit die Burgermag en die Kommando’s. Die Gebiedsmag was ŉ samestelling van gebiedsgebonde Kommando’s en die Burgermag wat operasioneel aangewend kon word. Die Kommando’s is as ligte infanterie toegerus en is opgelei vir teeninsurgensie. Dit het ingesluit die voorkoming van insypeling deur terroriste en gebiedsbeskerming teen terreur en sabotasie. Hulpverlening in tye van nood en na natuurrampe was ook deel van hulle verantwoordelikhede.
In 1960 was die bevelvoerder van ŉ plaaslike kommando ŉ kommandant. Hy was bygestaan deur ŉ kaptein / adjudant en ŉ administratiewe sersant. Daar was twee of meer veldkornetskappe in elke kommando, elk onder die bevel van ŉ kaptein. Die sterkte van ŉ veldkornetskap was 6 offisiere en 205 onderoffisiere en burgers. Kommando’s was in groepe ingedeel op grond van geografiese gebiede. Die aanvoerder van ŉ groep was ŉ groepkommandant. Die rang van groepkommandant is later verander na kolonel.
Onder die ANC bewind is die Kommando’s in 2003 afgeskaf. Dit sou vervang word met gespesialiseerde polisie eenhede.
Die Boerekommando’s was ons volksweermag en kon vinnig plaaslik optree indien ons veiligheid bedreig word. Vandag is daar baie van ons volksgenote wat meen dat ons weer kommando’s benodig. Dit wil voorkom asof hulle die SAW se kommandostelsel met Boerekommando’s verwar.
Author Wilco LabuschagnePosted on 6 Julie 2019 Categories VolkskundeTags Afrikaner, Anglo-Boere Oorlog, Boerevolk, Etnologie, Geskiedenis, Volkskunde, VryheidsoorlogLeave a comment on Ons Volksweermag
Indien jy ŉ geleentheid moet bywoon geklee in tradisionele drag, wat gaan jy aantrek?
Kakieklere is nie tradisioneel nie, kort broeke en lang kouse ook nie, tweekleurhemde ook nie. Ontspanningsdrag is ook nie tradisionele drag nie.
Daar is skynbaar geen konsensus oor wat ons volksdrag is nie. Sommiges sê Voortrekkerdrag is tradisioneel, ander sê die drag tydens die Anglo-Boereoorlog is tradisioneel, en daar mag nog ander menings ook wees. Tradisionele drag is dit wat tydens ŉ heroïese tydperk in ŉ volk se geskiedenis gedra is.
Die Volkspelebeweging se kleredrag is gebaseer op die kleredrag van die Voortrekkers, maar is nie identies daaraan nie. Omdat dit gedra word by opvoerings is dit meer swierig as wat gewone drag sou wees. Volkspele was in 1938 gewild, maar belangstelling het sedertdien afgeneem. Die drag van volkspelers het ook nie algemene inslag by die volk gevind nie.
Een beskrywing van kleredrag direk na die Groot Trek vertel dat daar twee soorte kleredrag was: Kisklere en alledaagse klere. Kisklere was spesiale drag vir kerk en spesiale geleenthede, alledaagse klere was vir werk. Daar was verskille tussen persone en hulle kleredrag het van mekaar verskil volgens vermoë en smaak. Dorpe is min besoek en baie klere was tuisgemaak.
Mans se kisklere het bestaan uit broeke met ŉ groen- of donkergeelbaadjie met ŉ ry knope van bo tot onder. saam met ŉ onderbaadjie. Daarmee saam het hulle kouse en handgemaakte velskoene gedra, met ŉ smalrand bolhoed op die kop. Hulle het ook molvelpakke, velpakke en fluweelpakke met velskoene of velstewels gedra. Vrouens se kisklere was tabberds met wye moue en wye rompe wat versier was met valletjies. Rokke was lank met net die skoene wat wys. Tjalies en mantels was gewild en skoene was netjiese velskoene. Vir handskoene is moffies gedra. Hare was lank en is met houthaarnaalde of skilpaddopkamme vasgesteek. Vir hoofbedekkings het hulle veelkleurige kappies gedra. Seuns- en dogtersklere was soortgelyk aan die klere van volwassenes.
Daar is ook beskrywings van die kleredrag wat net voor die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gedra is. Die burgers van die republieke het ŉ beter lewenstandaard as die Voortrekkers gehad en kon ook beter aantrek as voorheen. Party was meer welgesteld as ander en gevolglik het kleredrag verskil van persoon tot persoon. Plaaslike kleremakers en winkels se klere was volgens die heersende Europese modes.
Die snit van manspakke en baadjies was eenvoudig. Manspakke het bestaan uit ŉ baadjie, ŉ onderbaadjie en ŉ langbroek. Baadjies was langer en het geronde punte voor gehad. Die dra van kruisbande was algemeen. Hemde was van eenvoudige snit met hoë, gestyfde boortjies. Strikdasse of wye losgeknoopte dasse is gedra. Bykomstighede was horlosiekettings, wandelstokke en sambrele. Mans het gewoonlik hoed gedra: strooihoede, panamas, stetsons en pette. Fabrieks en ingevoerde skoene was geredelik beskikbaar, maar velskoene was ook populêr. Meeste mans se hare was kort en hulle het ŉ snor of baard gedra. Seuns onder tien het kniebroeke gedra, daarna dieselfde klere as volwassenes. Al die klere was in ŉ verskeidenheid van gedempte kleure, effe en gestreep, beskikbaar. Formele klere vir spesiale geleenthede het van deftige drag verskil.
Dames wou graag mooi aantrek en het oorsese tydskrifte geraadpleeg. Die tydskrifte was al oud toe dit die republieke bereik het, en was eintlik reeds oudmodies. Damesklere kon in winkels gekoop word of dit kon by ŉ kleremaakster laat maak word. Die rompgedeelte van die rok het uit ŉ aantal bane bestaan, nousluitend om die middel en heupe, en het uitgeklok tot op die grond. Die lyfie is versier, dit was nousluitend en die neklyn was hoog. Die fokus was op die dame se dun middel en dit is deur ŉ gordel of versiering beklemtoon. Die rok is dikwels vervang met ŉ afsonderlike romp en bloes in dieselfde styl as die rok. Moue was groot en gepof van die skouer tot die elmboog en van elmboog tot pols nousluitend. Strooihoede met ŉ wye rand of kleiner hoede met ŉ smal rand was gedra. (Kappies is meestal tuis gedra as beskerming teen die son.) Die hoede is versier met ŉ lint of veer. Dames het meestal swart kouse onder die rokke gedra met stewels wat met veters of knopies vasgemaak word. Bykomstighede was serpe, handskoene en juweliersware. Dogters het jurkrokke met ŉ voorskoot gedra.
Die drag tydens die Anglo-Boereoorlog was onderhewig aan spesiale omstandighede. Burgers op kommando se drag was skynbaar die beter drag wat hulle sou gedra het in vredestyd, maar dit moet in gedagte gehou word dat klere verslete geraak het en nie behoorlik versorg kon word nie. Op ŉ stadium het hulle die Britte se klere gebuit omdat hul eie klere nie meer geskik was nie. Die vrouens in die konsentrasiekampe het slegs die klere gehad wat hulle kon saambring. Vrouens wat in swart geklee was, kon moontlik in rou gewees het.
Daar is talle swart-en-wit foto’s uit die tydperk voor en na die oorlog. Daar is tans ŉ persoon wat die ou foto’s op ŉ professionele manier inkleur. Dit gee aan ons pragtige voorbeelde van die tipe drag wat in daardie tyd gedra is.
In die besluit oor wat tradisionele volksdrag moet wees, sal die volgende riglyne van hulp kan wees. Dit moet die volkskarakter weerspieël, dit moet nie duur spesiaal gemaakte klere wees nie (dit moet bekostigbaar wees), dit moet daarvoor voorsiening maak dat elke persoon ook sy eie smaak kan volg, dit moet aantreklik lyk en dit moet aanpasbaar wees. Moontlik kan moderne klere relatief maklik aangepas word na die styl en voorkoms van volksdrag.
Wat dink jy? Hoe gaan jy aantrek?
Author Wilco LabuschagnePosted on 28 Junie 2019 Categories VolkskundeTags Afrikaner, Anglo-Boere Oorlog, Boerevolk, Etnologie, Geskiedenis, VolkskundeLeave a comment on Tradisionele volksdrag
Na die Tweede Wêreldoorlog het daar sedelike verval in die Westerse wêreld ingetree. Dit was ŉ geleidelike proses en vooroorlogse sedes is stuk-stuk afgebreek. Dit het oor die wêreld versprei deur publikasies, rolprente en musiek. Ons volk was nie immuun daarteen nie en het dit mettertyd nagevolg.
In 1963 is die Wet op Publikasies en Vermaaklikhede aanvaar om ons sedes te beskerm. Die doel was om publikasies ongewens te verklaar wat onbetaamlik of onwelvoeglik is, godslasterlik is of enige godsdiens aanstoot gee, wat enige bevolkingsgroep belaglik of veragtelik maak en wat nadelig is vir veiligheid of vrede. In 1974 is hierdie wet vervang met ŉ nuwe wet. Die redes vir die nuwe wet was dat die publiek nie meer vertroue in die bestaande stelsel gehad het nie en dat die vervlakking van die volk se moraal en goeie sedes kommunisme kon bevorder. Hierdie wet was drakonies en is veral deur Afrikaanse skrywers en kunstenaars gekritiseer. In 1995 is weer ŉ nuwe wet aanvaar wat groter verdraagsaamheid wou skep vir sedeloosheid. Die wet het die begrip sosiaal aanvaarbaar vervang met die begrip skadelik. Met ander woorde, dit maak nie saak of iets sosiaal onaanvaarbaar is nie, solank dit net die skadelik is nie. Of enige van hierdie wette tot verbetering van sedes gelei het, is te betwyfel. Ten spyte van sensuur, het die algemene sedes vervlak en verval. Verder het sensuur tot inperking van vryheid van spraak, wat ŉ hoeksteen van republikanisme is, gelei.
Ons sedelike verval hou ook verband met die ideologiese veranderinge tussen 1948 en 1994 binne die regerende Nasionale Party. Die tydperk van 1948 tot 1966 was gekenmerk deur die ideologie van Afrikaner-Nasionalisme, die jare van 1966 tot 1979 was gekenmerk deur Verligtheid, van 1979 tot 1989 was gekenmerk deur Hervorming en van 1989 tot 1994 was gekenmerk deur Magsdeling.
Tydens die tydperk van Afrikaner-Nasionalisme het ons steeds die tradisionele sedes van ons voorgeslagte gevolg. Tydens Verligtheid het ons geleidelik moderne Westerse liberalisme begin navolg. Hierdie soort liberalisme moet nie met klassieke liberalisme verwar word nie. Gedurende die tydperk van Hervorming was daar groot druk en protes om toe te gee aan moderne Westerse liberalisme. Onder Magsdeling is toegegee aan al die eise wat gestel is. Die volk het die owerheid gekies wat oor hom regeer het. Gevolglik is ons self medeverantwoordelik vir ons sedelike verval. Ons het veranderinge goedgekeur en sonder kritiek nagevolg, die minderheid het probeer wal gooi maar kon nie daarin slaag om die hele volk te oortuig nie.
Suid-Afrika het in 1976 televisie gekry. Aanvanklik was goeie programme uitgesaai, maar in later jare het dit verswak en uiteindelik net dit ŉ wegbereider vir moderne Westerse liberalisme geword. Televisie het so populêr geword dat mense hulle aandetes voor die televisie genuttig het. Dit het die samesyn en gemeenskaplikheid van die gesin grootliks vernietig. Indirek het dit ook die gesin se godsdiensbeoefening laat skipbreuk lei. Dit het ook sosiale verkeer benadeel, soveel so dat jy amper ‘n tyd moes bespreek om vir vriende en familie te gaan kuier.
ŉ Baken in ons sedelike verval was die Egskeidingswet van 1979. Van antieke tye af, was die basiese regsbeginsel die skuldbeginsel: in geval van egskeiding was een party skuldig en die ander party was onskuldig. (Dit was ook moontlik dat albei partye skuldig was). Onder die ou egskeidingswet was die hoofgronde van egskeiding owerspel en kwaadwillige verlating. Regsgeleerdes, predikante en sosioloë het gemeen dat die ou wet hervorm moet word. Die 1979 wet het die skuldbeginsel afgeskaf en vervang met ŉ moderne beginsel: onherstelbare verbrokkeling van die huwelik (niemand het skuld daaraan nie, dit is ŉ normale ding dat huwelike misluk). Die gevolg was nie dat egskeidings verminder het nie, maar dat egskeiding makliker geword het en vermeerder het. Die verandering in die wet het verder veroorsaak dat die huwelik self nie meer so belangrik is nie, en beslis ook nie heilig is nie. Mense het, in navolging van Westerse tendense, begin om saam te woon sonder dat hulle getroud is. Hele gesinne het verbrokkel en kinders het sonder een ouer grootgeword. Die gesin en gesinslewe het in baie gevalle in duie gestort en dit het ook godsdiensonderrig benadeel.
Binne ŉ betreklike kort tyd het daar by ons ‘n toegeeflikheid en verdraagsaamheid ten opsigte van seksuele sake ingetree. Kinders en jongmense het meer selfstandig teenoor hulle ouers geword en respek vir hulle meerderes, ook buite die gesin, het verdwyn. Skoolgaande kinders het swanger geword en buite-egtelike kinders het algemeen geword. Die vrou het geëmansipeerd geword, baie moes weens ekonomiese behoeftes voltydse betrekkings aanvaar. In vaderlose gesinne het die vrou die broodwinner geword. Dit alles het die rol van die vader afgebreek en die tradisionele gesinslewe benadeel.
Wanneer is goed goed en sleg sleg? Die moderne mens vind dat hy nie ‘n vaste fondament het waarop hy die vraag kan beantwoord nie en dit skep by hom verwarring en onsekerheid oor sy sedelike oortuigings en oor die goed-of-kwaad van sy doen en late. Die resultaat is dat hy sy sedelikheid of onsedelikheid as sy private saak beskou en dat hy kan doen wat hy wil. Sy standpunt is dat hy nie skuldig aan enige iets is nie, want sedes is in die moderne lewe nie meer geldig nie, goed en kwaad bestaan nie meer nie.
Die werklikheid is egter dat goedheid, geregtigheid en liefde wel bestaan, maar dat boosheid, haat en wreedheid ook bestaan. Daar is ‘n inherente boosheid in die mens wat hom die kwade laat doen. Dit is nie God wat boosheid pleeg nie, dit is die mens wat dit doen. Die mens is nou eenmaal ‘n sedelike wese en word gekonfronteer met die keuse tussen wat sedelik goed en wat sedelik sleg is.
Die mens wat dink dat sy onsedelikheid en losbandigheid sy private saak is, maak ŉ fout. Sy doen en late het gevolge vir ander mense. Dit is nie net dat hulle sy gedrag afkeurenswaardig vind nie, dit het ŉ praktiese uitwerking op hulle eie, hul gesinne en hul gemeenskap, se lewens. Dit is opmerklik dat etniese en godsdienstige gemeenskappe nie sulke gedrag spontaan goedkeur nie maar dat hulle op een of ander manier gedwing moet word om dit te doen.
Dit is verblydend dat nie almal van ons volk die hedendaagse sedeloosheid aanvaarbaar vind nie. Daar is nog van ons mense wat sedelik leef en wil leef. Die probleem is daardie lede van ons volk wat sedeloos geword het. Kan dit omgekeer word?
Dit is duidelik dat die agteruitgang van sedes saamgaan met ŉ oortuiging van skuldloosheid. Dit lei daartoe dat mense verskonings gebruik om hulleself te regverdig. Dit is iemand of iets anders se skuld, almal doen dit en daarom is dit nie verkeerd nie, dit is die moderne manier, teenstaanders is net veroordelend, ensovoorts. Om sedes te herstel sal mense ŉ skuldbesef moet ontwikkel. Sonder erkenning van skuld is vergifnis onmoontlik en kan die kwade nie oorwin word nie. As iemand skuldloos is, het hy nie vergifnis en verlossing nodig nie en het Christus tevergeefs vir hom gesterf.
Author Wilco LabuschagnePosted on 22 Junie 2019 Categories VolkskundeTags Afrikaner, Boerevolk, Christen, Etnologie, Geskiedenis, Lewenswyse, VolkskundeLeave a comment on Sedeloosheid by ons volk
Een van die gevolge van die 1994 oorgawe was dat al die openbare vakansiedae wat op ons volksfeeste betrekking het, afgeskaf is. Slegs 16 Desember het as openbare vakansiedag bly voortbestaan, maar nie meer as Geloftedag nie.
Die eiesoortigheid van ons volksfeeste voor 1994
Daar is ŉ merkwaardige eiesoortigheid in ons volk se gebruike met feeste. Daar is sekere elemente wat by elke volksfees voorkom. Verder is dit merkwaardig dat hierdie gebruike regdeur die land voorkom het.
Daar is altyd ŉ godsdienstige element by volksfeeste. Opening word met skriflesing en gebed gedoen en op dieselfde manier afgesluit. Baie feeste het ook ŉ soort kerkdiens as ŉ belangrike item op die program. Meestal was dit susterkerklik van aard met ŉ preek en godsdiensliedjies.
Toesprake by ŉ volksfees bring ŉ boodskap wat gepas is by die geleentheid. Dikwels is die spreker welsprekend en praat op ŉ hoogdrawende manier. Ons as volk het ŉ neiging om van ŉ leier te verwag om ŉ goeie spreker te wees en om van ŉ goeie spreker te verwag om ŉ goeie leier te wees. Daar het ook ŉ gewoonte ontstaan dat politici gekies word as sprekers en dat politiek ingesleep word by suiwer kultuursake.
ŉ Tekortkoming van ons volk is dat ons stilbly en luister en dit wat ons hoor as reg en goed aanvaar. Ons praat nie terug nie en vra ook nie vrae nie. Ons is deur die kerk, politiek en kultuur gekondisioneer om so te wees.
Musiek en sang het nog altyd gesukkel om by volksfeeste ŉ regmatige plek te kry. Ons mense het nie ŉ spontane sanglus nie en verkies om luisteraars te wees.
Feeskomitees streef daarna om feeste by monumente en gedenktekens te hou. ŉ Monument of gedenkteken is ŉ sigbare teken van dit waaroor die fees gaan. Ons het twee soorte monumente en gedenktekens: eerstens die wat ons herinner aan belangrike geskiedkundige gebeurtenisse en tweedens die wat ter ere van “groot manne” opgerig is.
Feeste wat in 1994 afgeskaf is
Majubafees op 27 Februarie. Nadat Brittanje die ZAR beset het, was daar groot ontevredenheid onder die burgers van die ZAR. Daar is ŉ groot vergadering by Paardekraal gehou en op 16 Desember 1880 het hulle die Bloedrivier Gelofte herbevestig en trou aan mekaar gesweer. Die burgers het ŉ groot klipstapel daar opgerig as getuienis van hulle erns.
Op 27 Februarie 1881 het hulle met die Britse magte slaags geraak by die berg Majuba. Die Slag van Majuba was die grootste nederlaag tot daardie datum toe in Groot Brittanje se militêre geskiedenis. Op 31 Mei 1882 het die nuwe Volksraad van die ZAR die erkenning vir die oorwinning aan ons hemelse Vader te gee. Hulle het ook onderneem om dit aan die nageslag bekend te maak en om die dag as ŉ openbare vakansiedag te proklameer. Sedert1888 is Majubadag op groot skaal gevier. In 1994 is hierdie herdenking deur die nuwe regering afgeskaf. Sedertdien word dit nog deur kultuurorganisasies gevier en daar is elke jaar ŉ fees by Majubaberg.
Die feesprogram kan bestaan uit die sing van volksliedere, vlaghysing, optogte en vlae, godsdiens oefening, toespraak, boeresport en skyfskiet.
Stigtingsdag op 6 April. Met die opkoms van Afrikaner-Nasionalisme is daar doelbewus gesoek na geskiedkundige gebeure wat feestelik herdenk kon word. Jan van Riebeeck het op 6 April 1652 aan wal gestap. Die eerste herdenking van 6 April was in 1933 en dit is in 1938 as volksfees aanvaar.
Op 6 April 1952 was dit die 300-jarige herdenking van die van Riebeeck landing. Die hooffees was in Kaapstad, maar daar was ook kleiner feeste in talle dorpe regdeur Suid-Afrika. Hierdie herdenkings het geskiedkundige opvoerings en godsdienstige byeenkomste ingesluit. Van Riebeeckdag het van 1952 af ŉ openbare vakansie dag geword.
In 1980 is die naam van die fees verander na Stigtingsdag. Dit is in 1994 deur die nuwe regering afgeskaf. Die sogenaamde van Riebeeck gelofte was ŉ voorgeskrewe gebed van die VOC wat deur van Riebeeck gelees was. Daar was op daardie stadium geen gedagte aan volksplanting nie.
Hemelvaart, gewoonlik in Mei. Hemelvaart is ŉ kerkfees wat in verskeie lande gevier was. Dit herdenk die hemelvaart van Jesus Christus, toe Hy opgevaar het na die hemel om aan die regterhand van die hemelse Vader te gaan sit. Volgens die berekeningsmetode wat in Westerse kerke gebruik word, val Hemelvaart veertig dae na Eerste Paasdag en 10 dae voor Pinkster. Hemelvaart val altyd op ŉ Donderdag.
In baie lande is dit ŉ openbare vakansiedag wat met ŉ kerkdiens gevier word. In Suid-Afrika is hierdie vakansiedag in 1994 afgeskaf. Hemelvaart word nog hier en daar as ‘n kerkdiens gehou.
Republiekdag op 31 Mei. Daar het drie belangrike gebeure op 31 Mei plaasgevind: Op 31 Mei 1902 het die Bittereinders vrede met Groot Brittanje gesluit, op 31 Mei 1910 het die Unie van Suid-Afrika ontstaan en op 31 Mei 1961 het die Republiek van Suid-Afrika ontstaan. Op 1 Mei 1994 het Suid-Afrika weer tot die Statebond toegetree en is die 1961 uittrede ongedaan gemaak.
31 Mei 1902 kan Bittereinder-dag genoem word. Aangesien slegs Bittereinders betrokke was, sluit dit hanskakies en hensoppers uit. Dit was ŉ droewige geleentheid, want toe het ons ons vryheid en eie vaderland verloor. (Dit is in 1994 weer verloor.) Dit was nie ŉ openbare vakansiedag nie en sou dit gevier gewees het, sou dit vir ons volk ŉ dag van hartseer gewees het.
Op 31 Mei 1910 is verskeie lande en gebiede wat deur Brittanje verslaan is, saamgevoeg in ŉ nuwe Britse kolonie, die Unie van Suid-Afrika. Daarmee het ŉ multi-etniese staat tot stand gekom wat meer probleme geskep het as wat daar voorheen was. Uniedag was ŉ openbare vakansiedag tot en met 1960. Die dag was ŉ feestelike geleentheid vir Engelse en die hanskakies en hensoppers.
Die Republiek van Suid-Afrika het in 1961 ontstaan en geduur tot 1994 toe. Die koms van ŉ republiek was ŉ blye dag en is op groot skaal en met groot vreugde gevier. Ons volk het gemeen dat dit die verlies van 1902 sal herstel en ŉ nuwe toekoms sal inlei. Hierdie dag was gevier as Republiekdag en was ŉ openbare vakansiedag. Die ouer garde onthou nog die Republikeinse Ideaal en het dit aan hulle nasate oorgedra. Dit was ŉ minder gelukkige dag vir Britsgesindes. Ongelukkig was die Republiek steeds ŉ voortsetting van die multi-etniese Unie en het daar geen Volksrepubliek tot stand gekom nie.
Skynbaar word hierdie dag nie meer gevier nie.
Heldedag op 10 Oktober. In die Boererepublieke was daar feesdae op die President se verjaardag. Dit is sedert 1861 in die OVS gedoen en vanaf 1874 in die ZAR (met President Burgers se verjaardag). Op so ŉ dag was daar vlae, saluutskote, partytjies en danse. In 1882 is daar begin met die viering van Paul Kruger se verjaardag en ŉ vakansiedag is ingestel. Paul Kruger was toe nog nie president nie maar was toe reeds ŉ besondere simbool vir sy volk. Die dag was bekend as Landsvaderfees. In 1888 was daar ŉ groot fees met boeresport en toesprake.
Na 1902 was daar pleidooie om 10 Oktober ŉ openbare vakansiedag te maak, dit het eers in 1948 gebeur. Die dag was eers bekend as Krugerdag en later as Heldedag ter ere van alle volkshelde van die verlede. President Steyn en genl. Christiaan de Wet het ook in Oktober verjaar. 10 Oktober 1899 was die datum waarop die Anglo-Boereoorlog begin het.
Die Krugerfees van 1949 het saamgeval met die vyftigjarige herdenking van die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog. In 1994 is hierdie dag afgeskaf en word tans nog steeds onder ons volk gevier. ŉ Onlangse fees het die volgende items ingesluit: verootmoedigingsdiens, toesprake, boeresport, skyfskiet en tradisionele eetgoed.
Al hierdie feeste was belangrik vir ons volk. Dit was nie belangrik vir die ander etniese en multikulturele mense in Suid-Afrika nie en is gevolglik afgeskaf as openbare vakansiedae. Om nog steeds ons volksfeeste te handhaaf hang nou van onsself af. Ons kan kies tussen die voortbestaan van feeste of ons kan dit ook in die asblik gooi. Volksfeeste kan ŉ goeie geleentheid wees om ons as volk bymekaar te bring.
Author Wilco LabuschagnePosted on 10 Junie 2019 Categories VolkskundeTags Afrikaner, Boerevolk, Etnologie, Kultuurfeeste, Volkskunde1 Kommentaar op Afgeskafte feeste
Ons volkstaal, Boere-Afrikaans, is ŉ aanpassing van 17de eeuse Nederlands (voordat Standaard-Nederlands ontstaan het). Die veranderinge wat hier plaasgevind het, was dat Boere-Afrikaans ŉ vereenvoudiging van Nederlands geword het. Woordgeslag het verdwyn, daar is nie meer persoonsvorms van die werkwoord nie, daar word nie meer onderskei tussen sterk en swak werkwoorde nie, buigingsuitgange van selfstandige naamwoorde het afgeslyt, werkwoordvorms is vereenvoudig en die lidwoord “het” word nie meer gebruik nie. Afrikaanse leenwoorde kom meestal uit Engels, Maleis en Afrikatale terwyl moderne Nederlandse leenwoorde meestal uit Engels en Frans kom.
Ons het ŉ tradisie om nuwe woorde te skep eerder as om vreemde woorde te leen by ander tale. Voorbeelde van meer onlangse nuwe skeppings is megagreep en skootrekenaar.
Ons naamgewing van plante, insekte en diere toon ons skeppingsvermoë met ons taal. Dit toon ook die stadiums van naamgewing waardeur ons voorgeslagte gegaan het. Aanvanklik is name gekies vanuit ons voorouers se Europese agtergrond, byvoorbeeld vaderlandswilg. Latere name het ŉ Afrika agtergrond, soos kafferboom (“kaffer” beteken van Afrika, nie van Europa nie). Daar is ook leenwoorde uit Afrikatale soos boegoe en koedoe. Daarna word name gegee op grond van die eienskappe daarvan, soos byvoorbeeld tolbos.
Sommige plekname kom uit stamlande, ander kom uit die Bybel. Eie skeppinge van plekname eindig dikwels met -pan, -vlei, -spruit, -fontein, -rivier. Ander spreek van nood, soos Welgevonden en Moedverloren. Daar is ook name uit geskiedkundige wedervarings soos Vegkop en Weenen. Daar het ook vernoeming van persone plaasgevind, byvoorbeeld Pretoria en Stellenbosch.
Die gee van byname aan mense is ŉ ou volksgebruik. Dit is meestal gegee om persone met dieselfde name van mekaar te onderskei. Liggaamlike en geestelike kenmerke is gebruik vir die vind van byname. Persone se beroepe, gewoontes en ander unieke eienskappe is ook gebruik. Party byname was om ŉ persoon te spot en ander om iemand te huldig.
Ons het ook ons eie gesegdes geskep. Die ouer gesegdes handel hoofsaaklik oor die ossewa, jag, landbou, veeteelt en die omgewing. Byvoorbeeld: Soos ‘n os neerslaan.
Volksverhale is mondelings oorgelewerde stories en moet onderskei word van letterkunde. ŉ Volksverhaal is kultuurbesit en word oorvertel deur een geslag aan die volgende. Daar is verskillende soorte volksverhale wat oorvertel word.
In volksverhale is daar allerlei wonderlike dinge wat nie in die werklikheid gebeur nie. Diere en ander dinge tree op soos mense en kan ook praat. Ouer verhale vertel van dinge van lank gelede. Voorbeelde van verskillende soorte volksverhale is sprokies, spookstories, liegstories en nog meer.
Ons het ŉ tradisie van storievertellers. ŉ Goeie storie kan ŉ ware verhaal wees wat vermaaklik aangebied word. Dit kan ook grootliegstories, jagverhale, en bangmaakstories wees. Stories word vertel om kampvure, op stoepe en oral waar mense op iets wag en die tyd probeer omkry. Ingesluit hierby is ook die vertel van grappe. Ons het ŉ eie onderskeibare sin vir humor.
Humor is ŉ integrale deel van ons volkstaal. As ons ongelukkig is met iets, skerts ons oor dit om van stres ontslae te raak en ons misnoeë met iets aktueel uit te spreek. Taalvaardigheid word gebruik om iemand te vermaak en te laat lag, selfs wanneer daar slegte nuus of ander negatiewe gebeure is. Dit help ons om nie in sak en as te verval nie.
Daar is ŉ verskil tussen ŉ mite en ŉ volksverhaal. In mites word gepoog om verklarings te vind vir onverstaanbare verskynsels en daar is altyd iets bonatuurliks, soos gode, by betrokke. Volksverhale kom voor by plattelanders en poog om samelewingskwessies aan te spreek
ŉ Legende is ŉ verhaal wat binne die geskiedenis plaasvind. Dit kan dalk waar wees of dalk nie. Dit vertel van gebeure wat moontlik kon gebeur het maar wat nie bevestig kan word nie. Die legendes wat by ons bekend is, sluit in Antjie Somers, Die Vlieënde Hollander en Racheltjie de Beer.
ŉ Fabel is ŉ kort storie met ŉ sedeles. Mense se deugde en ondeugde word uitgebeeld met diere as die karakters. Van die bekendste fabels is Die skilpad en die haas en Die wolf en die skaapwagter.
ŉ Sprokie is ŉ storie oor mense en fantastiese wesens soos feetjies, hekse, reuse, kabouters en mense. Dit is kinderverhale en sluit in Rooikappie, Sneeuwitjie en Die drie varkies. Die bekendste sprokies is van Europese herkoms. Hulle het ŉ drieledige bou met die klem in die derde afdeling.
Raaisels was hoog aangeskryf in die kultuur van die Germane. Dit word gebruik om die hoorders se skerpsinnigheid te toets. Vir die persoon wat eerste die raaisel oplos, was daar ŉ beloning. Allerlei kunsgrepe word in raaisels gebruik: beeldspraak, teenstelling, verswyging, verkorting, woordspeling en dubbelsinnigheid.
ŉ Rympie vertel ŉ eenvoudige verhaal en maak gebruik van rym, ritme en klankherhaling. Dit kom uit ons stamlande maar ons het ook ons eie skeppings. Daar is verskillende soorte rympies, soos wiegrympies, minnerympies, babarympies en speletjierympies.
Sommige van ons volksliedjies is gegrond op Engelse modelle (Sarie Marais). Volksliedjies het behoue gebly by Nuwejaarsaand, bruilof en verjaarsdag geleenthede. Daar word onderskei tussen dansliedjies, piekniekliedjies en minneliedjies. Die volkslied se voortbestaan word bevorder by die boeredans, kinderkrans, piekniek en volkspele. Verstedeliking, kultuurbotsing en kommersiële vermaak is nadelig vir volksliedjies.
Volkstoneel het in die verlede ŉ belangrike rol gespeel op die platteland. Om die gehoor te boei was dit nodig dat die toneel die volkstaal moet gebruik. Daar was ook vroeër debatsverenigings wat gedien het as ŉ intellektuele sentrum vir jongmense.
Author Wilco LabuschagnePosted on 18 Mei 2019 Categories AfrikaansTags Afrikaans, Afrikaner, Boerevolk, Etnologie, Lewenswyse, Nuwe Woorde, Taal, VolkskundeLeave a comment on Hoe ons die Boeretaal “gooi”