Hulppakket: Enorme druk op SA se beursieFoto ter illustrasie: Die organisasie Helpende Hand is een van die talle organisasies wat self ingryp om maatskaplike nood landwyd te help verlig. (Foto: Helpende Hand/Facebook) Pres. Cyril Ramaphosa het Dinsdagaand ŉ hulppakket van R500 miljard aangekondig om die sukkelende ekonomie – wat nou weens die Covid-19-pandemie selfs verder steier – aan die gang te probeer hou. Die pakket behels aanvullende ekonomiese en maatskaplike verligting in ŉ poging om ŉ ekonomiese reaksie gelykstaande aan die skaal van ontwrigting beskikbaar te stel. Politieke partye het grootliks positief op die regering se voorstelle gereageer, maar ekonome waarsku dat die enorme stimuluspakket selfs groter druk op die fiskus gaan plaas. Prof. Raymond Parsons, ŉ ekonoom verbonde aan die Noordwes-Universiteit, sê die ekonomiese besluite wat in reaksie op die pandemie geneem word, moet met dieselfde mate van dringendheid gepak word as die besluite oor openbare gesondheid. Parsons waarsku ook dat die beloftes wat Ramaphosa in die enorme hulppakket gemaak het, ŉ selfs groter uitdaging vir Suid-Afrika se reeds beroerde geldsake gaan beteken. “Selfs voor Covid-19 was die land se finansies onder enorme druk. Die bykomende besteding en lenings wat nou aangegaan moet word, gaan onvermydelik beteken dat skuldvlakke selfs verder gaan versleg. Weesn die staat van algehele afsondering het die ekonomie bykans tot stilstand gekom. Miljarde rande is nodig om dit weer aan die gang te kry. (Foto: Doctor Ngcobo/ANA) “Dit gaan selfs groter klem plaas op die dringende herprioritisering van regeringsbesteding weg van minder belangrike kwessies soos wanfunksionele ondernemings soos die Suid-Afrikaanse Lugdiens, en gaan kundige skuldbestuur oor die volgende paar jaar vereis.” Parsons sê Suid-Afrika se ekonomiese vooruitsig vir 2020 is een van ŉ diep resessie, sakeondernemings wat misluk en toenemende werkloosheid. Die ekonomiese hulppakket wat nou bekend gestel is – hoewel dit beduidend is – gaan ook net sommige van die gevolge teenwerk. Hy sê dit is bemoedigend dat die regering bereid is om by instellings soos die Wêreldbank en Internasionale Monetêre Fonds geld te leen. “As Suid-Afrika meer skuld moet aangaan, moet dit so goedkoop as moontlik gedoen word.” Parsons sê elke rand tel, maar dat die land ook ŉ slegte geskiedenis het wat resultate betref. “Suid-Afrika moet uit sy sogenaamde laegroei-slagyster kom sonder om in ŉ skuld-slagyster te trap.” Russell Lamberti, ŉ ekonoom en hoofstrateeg by ETM Macro Advisors, sê daar is nie ŉ manier dat die regering die hulppakket kan bekostig nie. “Die regering is reeds hopeloos te diep in die skuld en die private sektor het weinig spaargeld benewens kosbare pensioengeld en korporatiewe besparings wat, indien dit onteien word, teenproduktief gaan wees.” Talle mense is in armoede gedompel met weinig vooruitsigte op ‘n inkomste. Miljoene mense benodig ook voedselhulp of is van toelae afhanklik. (Foto: Ayanda Ndamane/ANA) Lamberti sê hy stem meestal nie saam met die voorstelle wat gemaak is nie en meen nou is nie die tyd vir meer skuld en ŉ groter staatsdiens nie. Hy sê die regering moet minder leen, meer spaar en die regering verklein. “Die aanwending van staatsbesteding om die armes te help is ŉ goeie idee, maar die inwerkingstelling gaan waarskynlik uiters ondoeltreffend wees. Die beste roete om hongersnood te stuit is om die drakoniese afsondering op te hef.” Hy sê ook bykans niks van die maatreëls wat Ramaphosa aangekondig het, gaan haalbaar vir die staat wees nie. “Die enigste element wat prakties uitvoerbaar is, is die verskaffing van waarborge vir banklenings, omdat banke die kapasiteit het om reddingsboeie of oorbruggingsfinansiering te verskaf.”