DR JACOBA VAESSLER, TEGNIESE BESTUURDER, ZOETIS
Tritrichomonas foetus is sekerlik een van die mees gevreesde siektes in 'n beesteelkudde. Swak konsepsie en aborsies kom tans wyd verspreid in Suid-Afrika voor en is op die lippe van die meeste produsente. As jy dalk dink Trichomoniase is net in ekstensiewe kuddes, maak jy 'n groot fout: Stoeterye is nie uitgesluit nie; selfs melkerye staan 'n kans op besmetting.
Wat is Trichomoniase?
Tritrichomonas foetus is 'n geslagsoordraagbare siekte waarvan die protosoa hulself tuismaak in die skede van 'n bul. Hier verkry die protosoa beskutting in die voue van die skede en vermeerder deur middel van binêre fusie.
Die protosoa bestaan uit 'n ovaalvormige liggaam met drie flagella (sweephare) sowel as 'n aksosteel wat sigbaar is. Die flagella voorsien beweeglikheid en sodoende word besmetting na die baarmoeder met dekking verseker.
Hoe vind besmetting plaas?
Sodra 'n besmette bul 'n koei dek, word die protosoa oorgedra na die koei. Die omgekeerde kan ook plaasvind– indien 'n onbesmette bul 'n draer of besmette koei dek, sal hy besmet word.
In die koei beweeg die organisme ná dekking tot in die baarmoeder waar dit vestig en vermeerder. Bevrugting kan steeds plaasvind asook aanhegting van die fetus aan die baarmoederwand, maar as gevolg van vermeerdering van die protosoa en die ongunstige omstandighede wat geskep word, vind vroeë aborsie van die fetus plaas.
Die mees algemene teken wat waargeneem word, is koeie wat terugkom op hitte ná bevestiging van dragtigheid. Die rede hiervoor is dat aborsies plaasvind op 'n vroeë stadium van dragtigheid; in die meeste gevalle in die eerste drie maande van dragtigheid, maar daar was selfs al gevalle van ná vyf maande van dragtigheid.
Kan diere genees word?
Sommige besmette koeie kan ná ongeveer drie hittesiklusse hulself genees. In hierdie tydperk kan 'n koei egter 'n onbesmette bul met trichomoniase besmet indien hy haar dek.
Daar is wel ook 'n klein persentasie van koeie wat draers word en dié word gekenmerk deur 'n baarmoeder vol etterige vloeistof ook bekend as 'n piometra. Onthou net daar is verskeie redes vir 'n piometra in koeie, trichomoniase is net een moontlikheid.
Bulle is 'n ander storie; en hier sal 'n veearts genader moet word sodat hy die dier intensief kan behandel. Jonger bulle kan wel genees word, maar studies toon dat hoe ouer bulle is, hoe moeiliker is dit dat hulle positief op die behandeling sal reageer.
Kan ek voorkomend teen Trichomoniase immuniseer?
Daar is wel 'n Trichomonas entstof beskikbaar en koeie moet aanvanklik agt weke voor die dekseisoen geënt word, met 'n skraagdosis vier weke daarna. Daarna moet koeie jaarliks ongeveer vier weke voor die dekseisoen geënt word.
Hoe toets ek of my kudde positief is?
Jou naaste kuddeveearts kan verskeie metodes volg, soos byvoorbeeld om skedeskrapings te neem en te laat kweek vir verdere ondersoeke by 'n gesertifiseerde laboratorium.
Bulle moet gewoonlik vier tot ses weke voor paring getoets word. Dit is ook dan wys om weer ses weke ná paring te laat toets, dit sal 'n goeie indikasie kan gee of die kudde besmet is of nie.
Koeie kan ook getoets word indien nodig, maar as 'n koei dragtig is, is die kans dat sy positief is vir Trichomoniase, taamlik skraal.