Ondersoek na die verwering van wol
Last update: April 4, 2012 08:21:11 AM
'N ONDERSOEK NA DIE VERWERING VAN WOL
J.J. Venter en W.K. Edwards
Dit moet die ideaal van elke wolboer wees om 'n wol te produseer wat vanaf die tip tot die wortel treksterk en min verweerd is.
Uitermatige verwering veroorsaak dat die tipgedeelte van die wol en selfs dieper die stapel in, chemies en fisies beskadig is. Hierdie beskadigde veselgedeeltes breek in die was en kaardprosesse af en word in die kamproses as uitkamsels verwyder. Volgens Australiese syfers word minder as een persent voorkom.
Dit het In verlies van bykans 30 per sent in vesellengte tot gevolg.
Met die evaluering van die wol neem die wolkoper die mate van verwering in ag in sy skatting van die verwagte hoeveelheid uitkamsels in verdere verwerking. Ten einde 'n hoë prys vir sy wol te verseker,moet die wolboer probeer om verwering tot In minimum te beperk.
Op Grootfontein is ondersoek ingestel na die invloed van seisoen en klimaat op die graad van verwering. Dit is bevind dat die foto-chemiese beskadiging oor die somerperiode November tot Februarie op sy hewigste is.
Direk na skeer is die nuut gegroeide wolvesel blykbaar nag nie ten volle gekeratiniseer nie en gevolglik meer sensitief vir verwering. Indien wol slegs vir een maand gedurende die periode blootgestel word, is die graad van verwering tot so hoog as 70 per sent, terwyl oor die koeler winter periode die graad van verwering afneem tot onder tien persent.
Langwol met 'n gebrek aan digtheid en/of staankrag en wat nie voldoende wolwas bevat nie, sal neig om oop te val en sodoende ook aan dieper verwering onderhewig wees. Daarenteen sal 'n langwol oor die koeler winter maande minder geaffekteer word. Die mate van dieper verwering veral, kan dus in 'n groot mate verhoed word deur skeertyd so te reël dat die wol betreklik kort is oor die warm somermaande. Kortwol van twee tot drie maande het reeds stapels gevorm waarvan die vesels deur die wololie saamgebind is. Omdat die wol kort is en dus makliker regop bly, is die vag meer kompak, en sodoende word die vesels beskerm en word slegs die boonste tipgedeelte aan verwering blootgestel.
'n Vergelykende studie is onderneem van agt maande wol wat oor verskillende seisoene gegroei het. Drie snitte, A, B en C van een sentimeter elk vanaf die tip na onder is oor die stapels geneem en vir verwering ontleed. Die resultate het bewys dat ten opsigte van 'n agt maande wol die beste groeiperiode vanaf Februarie tot Oktober is. Betekenisvol minder verwering het in die tip en dieper in die vag plaasgevind. Die meeste verwering in 'n agt maande wol, naamlik 87, 7%, 20, 9% en 11, 2% in die drie onderskeie snitte respektiewelik, het in wol wat in Julie en weer in Maart geskeer is, voorgekom.
Dit is duidelik dat die graad van verwering grootliks afhang van die seisoen waartydens die wol gegroei het. Die graad van verwering kan aansienlik verminder word deur seleksie vir goeie digtheid en staankrag tesame met 'n voldoende hoeveelheid wololie met 'n hoe vloeibaarheid. Ondersoek is ook ingestel na die invloed van beskutting by wyse van skaapkomberse en skaduwee om verwering te beperk.
Deur die skape vir 'n volle nege maande met skaapkomberse toe te maak,is die ultra violet sonstrale afgesny. Dit het vir alle praktiese doeleindes verwering heeltemal verhoed. In die geval waar die skape slegs oor die drie baie warm maande Desember, Januarie en Februarie met skaapkomberse bedek was, het die wol opmerklik minder verweer. Die boonste tipgedeeltes en selfs dieper in die stapel het na nege maande minder verwering getoon as wat dit reeds na ses maande was. Dit mag voordelig wees om die skape slegs oor die warm somermaande met skaapkomberse te bedek.
Die voorsiening van skaduwee het ook die mate van verwering in die tip en dieper in die stapel betekenisvol beperk. Heersende klimaatstoestande bepaal egter of die skape skaduwee sal opsoek.
Dit is nietemin uiters belangrik dat meer bome in kampe aangeplant word of sonskerms of oop skure naby waterkrippe in die veld opgerig word.