Ons praat oor kruisteling: Die ekonomiese waarde van Bonsmaras - ProAgri
by Specialist Writer 21st February 2017, 9:54 am 1.7k Views Comments Off on Ons praat oor kruisteling: Die ekonomiese waarde van Bonsmaras
Die stoetteler word voortdurend blootgestel aan nuwe tegnologie en wetenskap om die ras te verbeter – en dit is ook reg so! Die vleisbeesbedryf is propvol gonswoorde soos voeromsetdoeltreffenheid, "residuele voedselinname", karkashoedanighede, genomiese profiele en vele meer. Daar is ook baie onsekerheid oor hoe seleksie vir een "belangrike" eienskap die prestasies van die beeste ten opsigte van ander eienskappe mag beïnvloed. Stoettelers moet op die hoogte bly van hierdie verwikkelinge vir kuddeverbetering.
Die oorweging agter meeste van die nuwe tegnologie is om boerdery meer doeltreffend en winsgewend te maak. Dit sluit aan by die tema van die artikel – die ekonomiese waarde van kruisteling en die doeltreffende gebruik van Bonsmaras in 'n kruisteelstelsel.
Kruisteling word wêreldwyd belangriker en speel 'n al groter rol in beesvleisproduksie. Verskeie wetenskaplike studies het onteenseglik bewys dat 'n weldeurdagte kruistelingsprogram 'n groot verbetering in vleisbeesproduksie moontlik maak. Ongelukkig het die studies ook bevind dat die meeste kruistelingsprogramme nie weldeurdag is nie. Verbastering eerder as kruisteling is bereik.
Boere wil altyd weet wat is die kilogramme geproduseer per hektaar want dit is een van die beste maatstawwe om ekonomiese en doeltreffende boerdery te meet.
Voorbeelde van drieras-kruiskoei
BCA = 50% Brahman (vader van koei), res van koei is 25% Charolais en 25% Afrikaner
SBA = 50% Simmentaler (vader van koei), res van koei is 25% Brahman en 25% Afrikaner
Soos verwag is, het die drieras-kruiskoeie oor die algemeen die beste presteer. Dit is interessant om te sien dat daar 4 halfkruiskoeie is naamlik Brahman x Bonsmara, Simmentaler x Bonsmara, Charolais x Afrikaner en Hereford x Afrikaner, wat ook baie goed presteer het.
Baie boere is nog van mening dat jy òf Brahman òf Bonsmara moet gebruik as moederlyn en besef nie die waarde daarvan om die twee rasse te kruis nie. Die basterkrageffek is baie groot as die Brahman as Bos indicus-/Zebu-tipe gepaar word met die Bonsmara wat saamgestel is as Bos indicus (5/8 Afrikaner) en 3/8 Bos taurus/ Britse rasse (3/16 Hereford en 3/16 Korthoring). In effek kry jy eintlik 'n kruiskalf wat uit vier rasse saamgestel is.
Verder is dit duidelik dat die twee beste driehoekkruisings wat meer as 22 kg/ha speenkalfgewig produseer het, bestaan uit twee aangepaste rasse, naamlik Brahman en Afrikaner en 'n maervleisras, in hierdie geval die Charolais- en Simmentaler-rasse (albei Kontinentale Europese rasse).
Die suiwer Bonsmarateling het dieselfde produksieprestasies bereik as die driehoekskruisings (20,1 – 22,0 kg/ha speenkalfgewig). Dit wys die waarde van saamgestelde rasse (Engels = composite breeds) in "kruisteling" ongeag of dit suiwer teling is, naamlik Bonsmara-bul op Bonsmara-koei. Soos bo genoem en verduidelik, is die Bonsmara 'n saamgestelde ras wat uit 'n drieraskruising bestaan.
Die aantal geregistreerde Bonsmaras in Suid-Afrika en Namibië saam is tans 144 069, wat dit meer as dubbeld soveel maak as die ras in die 2de plek. Die boer het dus toegang tot geweldige groot getalle Bonsmaras wat wydverspreide genetika en geneties onverwante diere bied waarmee in alle streke van die RSA en Namibië geboer word. Dit beteken dat die bul en koei wat gepaar word geneties onverwant aan mekaar mag wees en die kalf vertoon geen inteling nie. In suiwer Bonsmarateling mag dit ook wees dat sowel die Bonsmarabul as -koei elk 'n kombinasie van rasse verteenwoordig wat nie presies dieselfde is nie.
Dit kan verklaar word deur die Bonsmara se optelingstelsel wat oop is onder. Dit beteken dat enige suiwer ras koei of enige kruisingskoei van watter rasse ook al se nageslag deur 'n proses van gestruktureerde opteling tot 'n geregistreerde Bonsmara geteel kan word. Dit het 'n groot invloed op die basterkrag van die Bonsmara.
Nuwe telers wat by die Bonsmara Genootskap aansluit kan voortgaan met die proses van opteling uit verskeie ander rasse as deel van hulle teelbeleid. Dit verhoog die genetiese diversiteit in die ras en dit dra baie by tot die basterkrag van die Bonsmara as saamgestelde ras.
Kruisteelstelsels kan wissel van eenvoudige stelsels (soos die gebruik van saamgestelde rasse wat dit so maklik soos suiwer teling maak) tot ekstensiewe rotasiestelsel met 4 of meer rasse. Verskillende tipes kruisteelstelsels:
3) Tweerasrotasie / Terminale vaar
5) Terminale kruisings met aangekoopte F1 vroulike diere
6) Roteer bulle van verskillende rasse elke 4 jaar
Die Bonsmara kan met die grootste gerustheid en goeie sukses in enige van die kruisteelstelsels gebruik word. Saamgestelde rasse wat opgebou is uit 2, 3 en 4 rasse behou 50%, 67% en 75% onderskeidelik van die maksimum kalf- en moederbasterkrag en verbeter die produksie van die koeikudde met 12%, 15% en 17% onderskeidelik. As jy alreeds Brahman x Simmentaler-koeie het, kan die drierassaamgestelde Bonsmarabul gerus oorweeg word om die maksimum produksie-verbetering te verkry.
Die grootste uitdaging van enige kruisteelstelsel is die noukeurige bestuur en beplanning van die verskillende rasse wat gebruik moet word. Die grootste voordeel wat die Bonsmara as deel van 'n kruisteelstelsel inbring, is die bestuursgemak waarmee die stelsel bedryf kan word. Met die Bonsmara bring jy outomaties 'n drierassaamgestelde bees in die kruisteelstelsel in.
Oor die algemeen is die vlak van basterkrag groter in swak omgewings-toestande (ekstensiewe areas met beperkte voeding) as in goeie omgewingstoestande (meestal intensiewe toestande met oorgenoeg voeding). Dit is dan ook so dat die persentasie Bos indicus of Sanga in kruisteelprogramme sal wissel afhangende van die klimaat en voedingstoestande. In die meer ongunstige tropiese klimaat van Namibië word voorgestel dat daar tot 70% Bos indicus of Sanga in die kruisteelprogram ingebou word om maksimum voordeel te verkry. Die Bonsmara met sy ⅝ Bos indicus-verhouding is ideaal geplaas om in die droër gebiede deel te vorm van 'n kruisteelprogram.
Vir die boer wat kruisteling doen, is dit belangrik om te weet dat die prestasie en produksievermoë van die kruisdier 'n funksie is van die genetiese meriete van die ouers. Basterkrag kan nooit vergoed vir swak genetiese ouers nie. Kruisteling en bulseleksie gaan hand aan hand as die beste resultate bereik wil word. Die beste gehalte bul en koei gee altyd die beste gehalte kruising. Daar is oorgenoeg wetenskaplike bewys dat die Bonsmara 'n uitmuntende rol kan speel in 'n goed beplande kruisteelprogram.