Die Paaskruis - Dr. Flip Schutte
Deur Dr. Flip Schutte op 1 April 2018
Dina het vir jare in 'n groot huis hier oor die straat naby die skool gebly. Elke oggend half vyf opgestaan, gou haar man se klere vir die dag gestryk, vir hom ontbyt gemaak en kos vir die middag ingepak. Sy skoene vinnig blink gevryf en hom dan met koffie in die bed gaan wakker maak. As hy dan wegry werk toe, het sy haarself aan die kant gemaak en so uur of wat later het sy na haar werk toe gegaan. Vir jare en jare het sy hom met liefde versorg en gedien. Baie keer ten koste van haarself.
Een van die vroue wat saam met haar werk, verjaar en al die dames in die kantoor besluit om saam te gaan koffie drink om die verjaarsdag te vier. Toe hulle laatmiddag by die restaurant instap, sit haar man daar by 'n hoektafel met 'n ander vrou en fuif oor 'n bottel wyn, 'n burger en 'n bord vol tjips. Sy het omgedraai, huis toe gegaan, haar klere en 'n paar foto's van haar kinders in 'n tas gepak. Dit was seer, maar sy het gaan oorbegin.
Dawid is een van daardie mans wat so slim en so belangrik is dat jy vir hom niks kan sê nie. Jy moet eintlik maar net buig en swyg in sy geselskap. Hy was sy lewe lank professor gewees. Nie net by die universiteit nie, ook by die huis. Hy het sy kinders en later ook die kleinkinders en die vriende en familie, ook die aangetroude familie konstant daaraan herinner dat hy hoog in aanvraag, wyd gerespekteer en internasionaal aangehaal word.
En toe so jaar of wat voordat hy aftree, begin hierdie gedagte in hom posvat dat die universiteit dit nie sou kon bekostig om sonder sy ekspertise voort te bestaan nie. Hulle gaan hom smeek om aan te bly. En hy begin reeds scenario's en pakette in sy verbeelding met hulle onderhandel. Toe, een oggend roep die dekaan hom in en vra vir hom hoe lyk sy aftreeplanne; en as hy vroeër sou wou gaan, sou hulle verstaan, want die laaste paar jaar publiseer hy nie meer veel nie en sy uitsette neem jaar na jaar af.
Dawid het toe maar stelselmatig begin om sy kantoor te ontruim. Hy het introspeksie gedoen, uiteindelik, na baie konflik en pyn, sy grootheidswaan afgesterf en vir die eerste keer in sy lewe, 'n eggenoot, pa en oupa geword. En sy lewe het 'n nuwe dimensie gekry.
Daar was eenkeer 'n jong man wat na sy pa toe gegaan het en gesê: Pa, gee my die deel van die besittings wat my toekom. Die pa het toe die goed tussen sy twee seuns verdeel. Die jongste het sy erfdeel omgesit in geld en na 'n ver land toe gegaan. Gou het hy al sy geld op losbandige partytjies uitgemors totdat hy niks meer oorgehad het nie. Hy het toe by 'n boer gaan varke oppas. Daar het hy gesmag na die peule wat die varke vreet en hy het vir homself gesê: Hoekom moet ek hier sit en krepeer? My pa se dagloners leef beter as ek. Ek sal opstaan en na my pa toe gaan en sê: Pa, ek het teen pa gesondig. Ek is nie meer werd om pa se seun genoem te word nie. Behandel my soos een van pa se dagloners. Hy het sonder versuim opgestaan en na sy pa toe begin terugstap. Toe hy nog ver aankom, het sy pa hom gesien en hom innig jammer gekry, 'n kalf geslag, skoene en klere vir hom gegee en vir hom 'n ring aan sy vinger gesit.
In die mitologiese skatkis van verhale wat deel uitmaak van ons spirituele tradisie, is daar veral twee wat sterk resoneer met die verhaal van Dina en Dawid en die verlore seun.
Die Israeliete het vir jare as slawe in Egipte gewerk. Op 'n dag kry Moses toe die opdrag om hulle te gaan haal en terug te bring na die Beloofde Land toe. Maar selfs na nege plae wou die Farao hulle nie laat gaan nie. Toe sê Moses vir hulle dat al die Jode bloed aan hulle deurkosyne moet smeer en daardie nag tref die tiende plaag. In al die huise sonder bloed aan die kosyn, sterf die oudste kind ... en toe laat die Farao hulle gaan. Terug in Kanaän, moes hulle toe elke jaar die Pasga vier deur ongesuurde brood en bitter kruie te eet. Die bitter kruie moes hulle herinner aan die swaar tyd as slawe en die ongesuurde brood moes hulle herinner aan hoe haastig hulle daardie nag moes pak en trek. Daar was nie tyd vir die brood om eers te rys nie.
In Jerusalem was daar 'n rabbi wat vir hom 'n tollenaar en 'n klompie vissermanne as volgelinge bymekaar gemaak het en hy het toe begin preek teen die liefdeloosheid waarmee die Romeine die Palestyne onderdruk het. As sosiale rekonstruksieprogram het hy toe die visie by mense begin skep dat die Romeine maar kan doen wat hulle wil, want eintlik behoort die volk nie aan die Romeinse koninkryk nie, maar aan 'n ander onsigbare koninkryk wat deur liefde regeer word en waar alles anders is.
So, moenie weerstand bied teen die politieke ongeregtigheid van die Romeinse owerheid nie. Draai eerder die ander wang, stap 'n tweede myl saam, trek jou onderklere ook uit as hulle jou bokleed vat, want die wat nou vervolg word, sal in die koninkryk van die hemel, vry wees. Die Romeine het niks van hierdie praatjies gehou nie en hulle het hom, soos wat hulle met alle politieke opstokers teen die Ryk doen, aan 'n kruis gespyker om hom uit die samelewing te verwyder. Die mitologie vertel dat iemand hom toe van kruis gaan afhaal het en in Josef se tuin begrawe het. En die Sondagmôre, toe die vroue by die graf kom, was die klip weggerol.
Een van die sjablone in ons onderbewussyn wat van ons mens maak, is die sjabloon van eindes en nuwe beginne. Van sterf vir een manier van bestaan en opstaan tot 'n nuwe manier van bestaan. Dis deel van menswees. Ons kom by kruispaaie. Neem besluite. Lê goed af. Slaan 'n nuwe of 'n ander koers in. En leef weer. Nuut. Anders. Soos Dina en Dawid. Van vroeg in die mensdom se geskiedenis af, was die kruis, eienaardig genoeg, simbool vir nuwe beginne. Vir lewe! Die simbool van die dood, beteken lewe.
En dis die wonder van Paasfees elke jaar. Dis 'n ritueel waarsonder ons nie eintlik kan nie. Dit herinner ons daaraan dat dit eg menslik is om van tyd tot tyd te sterf vir een manier van bestaan en om dan op te staan vir 'n nuwe manier van bestaan. Dikwels bring die afsterf van die oue pyn, dis 'n kruisiging van 'n deel van wie jy was, maar dit bring ook 'n weggerolde klip en 'n leë graf. Dit bring potensiaal. Nuwe lewe. 'n Opstanding tot 'n nuwe manier van leef.
Hy het na die peule gekyk wat die varke vreet en gesê: Ek sal opstaan en na my pa toe gaan. Ek sal sterf vir een manier van bestaan en ek wil gebore word vir 'n nuwe manier van leef.
Dawid en Dina en elkeen van ons, beleef van tyd tot tyd oomblikke aan die kruis, waar ons een manier van leef aflê. Oomblikke waar ons daardie verligting ervaar van 'n klip wat weggerol word en nuwe lig wat skyn. Oomblikke van opstaan en aangaan.
Mag 2018 se Pase ons ook weer daaraan herinner dat dit eg menslik is om te sterf en op te staan. Neer te sit en aan te gaan. Toe te maak en oor te begin. Lig te sien en verder te stap. Soms gebeur dit vinnig en pynlik. Ongesuurde brood en bitter kruie. Soms word ons gemotiveer deur die uitsien na die nuwe begin. Die brood wat ons breek en die wyn wat ons drink. In die kruis, sien ons lewe. En die klip was weggerol en ons het opgestaan vir 'n nuwe manier van leef. By die kruispad het ek links gedraai.
En sy pa het vir hom 'n kleed omgehang, skoene aangetrek en 'n ring aan sy vinger gesit. Almal verdien tweede kanse. Sterf en opstaan. Die Paasklokke lui en roep dit uit. Hulle het toe die vetgemaakte kalf geslag en fees gevier. Want hy was dood, maar nou is hy terug. Tweede kanse en weggerolde klippe. Dis die storie van menswees. Paasmense wat nuwe beginne kan maak.