Vandeesweek se teksgedeeltes fokus almal op die feit dat God vir ons sorg. Die liturgiese voorstel beklemtoon dat God ons nie in die steek sal laat nie, maar ons deurentyd behoed en bewaar, selfs as ons in doodsgevaar verkeer. Daarom kan ons dan ook in Koninkrykstyd ons roeping met vrymoedigheid uitleef, wetende dat die God wat dood in lewe verander, ons hulpkreet hoor en tot ons redding sal verskyn.
6Wat moet ons nou hiervan sê?
Skuldbelydenis: Psalm 86
Geloofsbelydenis: F206. Ons glo (Jesus Is Die Heer)
(Opsioneel) Lied 519 "Wees stil en weet, ek is die Heer vs 1,2,3,4"
Gegewe die huidige grendeltyd (2020) waartydens gemeentes nie kan sing nie, is ons gedwing om nuut te dink oor alternatiewe momente in die liturgie. Een opsie is om die woorde van liedere op die skerm te vertoon en rustig voor te lees/ te laat lees as gemeente se spreke. Lirieke aangeheg.
Daar is in die liturgie gebruik gemaak van Bybelmedia se preekstudies sowel as van vorige bydraes by seisoenvanluister.co.za en preekriglyne.co.za.
Koninkrykstyd is die tydperk in die kerklike jaar waar daar oor die drama van die Christelike lewe, in die lig van Christus se anderse heerskappy, nagedink word.
Heer en Hemelvader, kom nou almal nader!
2. God is hier teenwoordig.
U's die bron van alle lewe.
3. God is in sy tempel;
almal buig voor Hom wat lewe!
Engele sing: Heilig,
in die allerhoogste sfere!
Uit die stof klink ons lof:
Here, God van vrede, hoor ook ons gebede.
Voorganger: Jesus Christus, die gekruisigde en opgestane Here, sê: "Kom na My toe, almal wat uitgeput en oorlaai is, en Ek sal vir julle rus gee. Neem my juk op julle en leer van My, want Ek is sagmoedig en nederig van hart, en julle sal rus kry vir julle gemoed. My juk is sag en my las is lig" (Psalm 11:27-30).
Genade en vrede vir julle van God die Vader wat ons sien en ons seën
en van Jesus Christus, sy geliefde Seun, saam met wie ons uit die dood opgewek word;
en van die Heilige Gees, wat ons troos en vir ons nuwe lewe gee.
8Ons het saam met Christus gesterwe; daarom glo ons dat ons ook saam met Hom sal lewe. 9Ons weet dat Christus wat uit die dood opgewek is, nie weer kan sterwe nie; die dood het nie meer mag oor Hom nie. 10Hy het gesterwe en is eens en vir altyd vir die sonde dood. Nou lewe Hy, en Hy lewe vir God. 11Julle moet dus altyd onthou dat ook júlle vir die sonde dood is, maar vir God lewe, omdat julle een is met Christus Jesus.
F206. Ons glo (Jesus Is Die Heer)
1. Wees stil en weet: Ek is die Heer.
Ek spreek en wind en golwe bedaar,
2. Wees stil en weet: Ek is die Heer.
3. Wees stil en weet: Ek is die Heer.
Ek sal vir jou 'n toevlug wees.
4. Wees stil en weet: Ek is die Heer.
Lees die teks in die taal van kinders
Wees net vir God Bang
26–27 "Moenie bang wees vir mense wat lelik met julle is nie. Hulle sal leuens oor julle vertel, maar die waarheid sal later wel uitkom. Dit wat Ek julle geleer het, is so belangrik dat julle dit nie vir julleself mag hou nie. Praat met almal oor dit wat Ek vir julle gesê het. Die hele wêreld moet van My hoor.
28 "Moenie vir mense bang wees nie. Want hulle kan net jou liggaam doodmaak. Dis al. Hulle kan nie keer dat jy hemel toe gaan nie. Kom Ek sê vir julle: julle moet net vir God bang wees. Want Hy kan jou na jou dood ook nog in die hel laat beland.
29–31 "God is gelukkig nie kwaai nie. Nee, Hy is baie lief vir julle. Kyk net hoe goed is Hy. Hy gee selfs om vir die mossies wat elke dag rondom julle vlieg. En hulle is nie veel werd nie. Niemand koop ooit mossies as troeteldiere nie. En tog gaan nie een van hulle dood sonder dat God daarvan weet nie. God gee so baie vir hulle om, maar Hy gee baie meer vir julle om. Julle is 'n miljoen maal meer werd as mossies. Julle is so belangrik vir God dat Hy die tyd maak om elke haar op julle kop te tel."
Praat oor My, dan Praat Ek oor julle
Joubert, S. (2000, c1999). Die Nuwe Testament vir kinders in 'n taal wat hulle verstaan. Includes glossary. (Mt 10:26-32). Vanderbijlpark: Carpe Diem.
Gebruik die storie "Bosbok en Olifant Raak Bang" uit Ewald van Rensburg se "Die Avonture van Bomani Meerkat en ander stories". Dit vertel van Bosbok se pragtige huis by die rivier. Wanneer Bosbok eendag by die huis kom, ontdek hy daar is iemand met 'n diep stem in sy huisie wat dreig om hom op te eet! Selfs Olifant kan nie help nie. Dit is uiteindelik Leeu wat dapper genoeg is en ontdek dat dit die hele tyd Brulpadda was wat maak of hy gevaarlik is!
Wat beteken dit prakties om Jesus Christus van Nasaret as Here en Verlosser te volg? Hoe werk dit om vandag nog deel te neem aan Jesus se voortgaande bediening op aarde?
Verlede week het ons by Matteus 9:35-10:23 stilgestaan. In daardie "groot sendingpreek" het Jesus sy dissipels (ons) betrek, ingesluit en in ooreenstemming met sy eie sending gebring. Hierdie ooreenkoms tussen sending as Jesus se sending word nou verder beklemtoon en uitgewerk.
Mens kan sê verlede week se teks is reis-instruksies: Jesus stuur sy dissipels. Vandeesweek se teks is vertroue-instruksies. Jesus leer ons om op Hom te vertrou, want daar gaan ook moeilikheid wees. Sy "moeilikheid-instruksies" pas goed by die "reis- en vertroue" instruksies.
Die punt van Jesus se sending, naamlik
die reis (gerigtheid en keer na buite en die wêreld), asook
meegaande moeilikheid en vervolging wat dit veronderstel en meebring,
word nou gemotiveer en gerugsteun deur verskillende kante van vertroue en trou te belig.
Agter hierdie reis en moeilikheid vir dissipels van Jesus is daar 'n enjin wat dit dryf, naamlik 'n vertrouensverhouding met Jesus Christus. Deelname aan Jesus se werk, wat beteken jy gaan op reis na ander en die vervolging wat dit meebring, word opgevolg met verbondenheid, vertroue en trou aan Christus self.
Hierdie sending getuig nie net van God se sending en van die bepaalde vertroue waartoe dit ons roep nie. Dit getuig veral ook van die ontdekking, verkondiging en viering van God se trou in hierdie dinge!
Vers 24-25 sê dat Jesus se dissipels in volle verbondenheid met Hom moet leef. Ons sal ervaar wat Jesus ervaar het. Jesus is uitgeskel en vervolg. Sy navolger sal dieselfde kwesbaarheid en broosheid, lyding en vervolging, soortgelyk soos by Hom, verduur.
Wanneer hierdie dinge met ons gebeur, is vrees 'n werklikheid. Daarom handel verse 26 – 31 oor vrees deur drie keer daarna te verwys.
Eerstens word vrees as natuurlike reaksie op verwagte vervolging uit die staanspoor erken. Uit die gedeelte kom vrees in verskillende vorms en verwysings na vore.
"Moet dus nie vir die mense bang wees nie" (26a), verwys terug na 10:17-18: "Pas op vir die mense. Hulle sal julle aan die geregshowe uitlewer, en in hulle sinagoges gésel. Ook voor goewerneurs en konings sal julle gebring word ter wille van My."
In vers 18b sê Jesus: "Dit sal julle geleentheid wees om voor hulle en die heidennasies van My te getuig". So sê vers 26-27 dat God se weg in en met die wêreld maar "van die dakke uitbasuin" kan word. Net soos Jesus voorheen nie die skare wou prysgee en laat gaan nie (9:36), kan die blye boodskap nie deur vrees vir mense onderdruk of aan bande gelê word nie.
Trouens, die eerste verwysing na "moenie bang wees nie", handel nie primêr oor mense se vrees as sodanig nie. Dit handel eerder oor die onverskrokkenheid en toewyding om dit wat in die donker gesê word, in die dag te verkondig, en om dit wat gefluister word, van die dakke af uit te basuin (27).
Dit is nie slegs vervolging deur en vrees vir mense met mag om ons geweld aan te doen wat hiermee ontwapen en ontmasker word nie. Later sien ons in vers 34-37 (en veral 37) dat nie eens familiebande (biologiese bloedbande) en liefde vir huisgenote hierdie onverskrokke toewyding kan troef nie. Christus se bloed oortref dit alles! Sy trou aan ons skep vertroue van 'n ander orde en koninkryk in ons lewe.
Nóg die geweld van magtiges, nóg die liefde van naasbestaandes is belangriker of deurslaggewender in hierdie lewe en sending. Soos Jesus die skare nie kan los nie en die sending onlosmaaklik deel vorm van wie God is, so behoort Jesus se volgelinge nie sommer deur enige mens – hetsy in hulle wrewel of liefde vir ons – ontwrig te word nie.
Die tweede en derde verwysings na "moenie bang wees of vrees nie" (28 en 31), maak duidelik dat ons nie eintlik van vrees afskeid neem nie, maar net vir God sal vrees. Sodoende word vrees opnuut in sy Bybelse en tradisionele sin beliggaam.
Ons vrees nie meer die dood of wat met die liggaam gebeur nie, want die lewe as sodanig word nie ingeperk tot slegs die liggaamlike nie. Dit word ook nie deur die dood beperk en begrens nie. Wat mense dink en doen met Christus se volgelinge, selfs dreigend met sogenaamde dodelike gevolge, word openbaar as dat dit relatief en ondergeskik is aan die koms en die nabyheid van God se Ryk. Dit beteken nie dat liggame en sake van dood, sterwe en verlies nie vir God saak maak nie — inteendeel! Ons het reeds in 10:8 gehoor: "Maak siekes gesond, wek dooies op, reinig melaatses en dryf duiwels uit", want in die Koninkryk het Hy die mag oor ons dood (en lewe), ons liggame (en siele), trouens, oor alles wat leef en beef.
'n Vrees wat lewend maak
Daarom word ons geroep om nie afstand van vrees as sodanig te doen nie. Ons moet veel eerder van die doodse vrees vir die donker magte beweeg na 'n lewende vrees van Hom wat verlig, heel en bevry. Dit is nie hier 'n geval van een mag vir 'n ander verruil nie – ons vrees nou maar net 'n ander mag. Dit is ook nie dat ons dink "better the devil you know than the one you don't", 'n geval van 'n keuse tussen "the lesser power of evil" nie.
Dit is veel eerder dat ons sal sien God se mag van 'n totaal ander orde is, ook oor ons. Dit kan ons bevry van 'n chroniese vrees wat aanhoudend bly spartel en obsessief aan die aardse en eie lewe vasklou (39). God se mag bied aan ons skuiling in sy liggaam (en wonde), sy dood (en opstanding). Kortom: God is by magte om ons sending al dieper in sy eie sending in te trek, sodat ons vertroue volledig op God se trou aan ons berus.
Die laaste woord is nie intimidasie, vrees en die vervolging van mense nie. Dit is of ons bereid is om onsself toe te vertrou en onderwerp aan die Een wat oor die mag beskik om Homself by ons lyding en beproewing (10:29) in te laat (teenoor afsydige toelating). Eintlik gaan dit nie meer oor wat mense aan ons kan doen nie, maar wat God vir ons doen. Daarom vrees ons nie die mense nie, maar God!
Vrees van 'n ander orde
Aangesien God se mag van 'n ander orde is, is die meegaande vrees (en gevolglike effek) daarvan ook van 'n ander orde. 'n Betekenisvolle onthulling in dié verband is die verwysing in 29b: "En tog sal nie een van hulle [mossies] op die grond val sonder die wil van julle Vader nie." Volgens kommentare is daar verskeie vertalingsmoontlikhede. Die kernsaak is egter dat niks met ons buite God se sorg, omgee en voorsienigheid om kan gebeur nie. Wat 9:36 sê, word nou opnuut bevestig!
Na aanleiding van wat in God se ingewande gebeur toe Hy die skare sien, weet ons daar is mag in sy maag, en maag in sy mag. Gevolglik is dit geen apatiese en afsydige toelating, wil en kennis van die lyding waaraan die skepping en skepsels onderworpe is nie. Wat met ons gebeur, gebeur binne God se meelewende, innige en intieme ken van ons elkeen.
In die opvolgende oorgansgedeelte (32-33) hoor ons: Waarvan ons in die sending verlos en bevry word, is nie vrees in die algemeen nie. Ons ontvang 'n doelbewuste vreeslose vrymoedigheid om in moeilike situasies nie net op God te vertrou nie, maar in die besonder te staan waar God staan en om Hom getuigend op die weg na te volg.
So gesien is sending en geloof (en teologie) nie net 'n idee, leer of teorie nie. Dit gaan ten diepste oor met wie ons in Hom ís, naamlik 'n gestuurde gemeenskap van die groot sendingprediker wat hier aan die woord is.
Niks tussen ons en Jesus
In vers 34-39 neem die intensiteit in fokus verder toe. Die radikaliteit en prioriteit van ons vertrouensverhouding met Christus, kom staan tussen ons en ons huisgenote, familie, vriende, naasbestaandes en geliefdes. Die hoogste prioriteit is nie meer die heersende kultuur, liefde vir familie en vriende (en volk, vaderland en moedertaal) nie. Dit is ook nie meer die bekoring, genot, welvaart en aansien wat die verbruikerskultuur met al sy handelsmerke en inkoopsentrums bied nie. Die belangrikste is die groep dissipels wat in volkome verbondenheid op eiesoortige en brose wyse sáám met Christus en ons naaste op weg is.
Die radikaliteit en duursaamheid van die navolging blyk veral in vers 38 wanneer ook ons met die kruis (primêre simbool van verwerping, marginalisering en skande) geïdentifiseer word.
Om die boodskap van hierdie teks uit te spel, gebruik ons die gedagtes van Dietrich Bonhoeffer soos wat 'n teoloog, Andrew Root, dit vir ons in 'n boek oor jeugwerk opsom.
Dietrich Bonhoeffer was 'n Christen-teoloog wat teen Adolf Hitler opgestaan en uiteindelik in 1945 daarvoor tereggestel is. Hy praat dikwels in sy geskrifte oor ons navolging van Jesus. Bonhoeffer waarsku teen "goedkoop genade". Genade is gratis, maar dit is nie goedkoop nie: dit verander my hele lewe.
Genade word maklik nageboots. Dan is dit leeg, net soos die nabootsing van 'n gehalteproduk niks werd is nie. Wanneer genade net 'n idee is – God red my – en nie duur navolging wat my lewe verander nie, het ek genade vervals. Ons teks waarsku teen hierdie nagebootste genade. Dit ken duur genade.
Bonhoeffer waarsku ook dat ons geloof en navolging nie as aantreklik moet probeer bemark nie. Hy sê dit ook met verwysing na jongmense. Ons is dikwels so besorgd dat ons ons jongmense verloor, dat ons onsself wysmaak ons moet die idee van die Christelike geloof aantrekliker maak en vir jongmense bemark.
Geloof gaan om 'n persoonlike vertrouensverhouding en verbondenheid tussen Christus en sy dissipels op hierdie enige en besondere sendingweg van God, 'n weg wat getuig van bloedsweet. Indien ons teologie nie wesenlik hierop neerkom nie, is dit geen teologie nie en moet ons ons eers hiervan bevry.
Die genade wat ons verlos en ons volgelinge van Jesus maak, is duur. Bonhoeffer praat van "Grace at a Cost". Genade is duur, kosbaar en duursaam juis omdat ons nie bloot net 'n idee, gedagte, lering of program navolg nie, maar Christus in sy volle wese, persoon én werke. Ons verbintenis en vertroue is volledig gesetel in Christus se roeping as volkome Woord van God vir ons en by ons onderweg in die wêreld. Hierdie roeping van Christus tot volle vertroue in sy sending, is allesbehalwe afgehandel en klaar met ons. Trouens, soos ons tot hiertoe agtergekom het, impliseer hierdie vertrouensverhouding 'n onverskrokke, meervoudige en duursame kwesbaarheid vir God, mekaar, naaste en die wêreld.
Sonder persoonlike betrokkenheid (van albei kante) kan daar dus geen sprake wees van dissipelskap, navolging of enige sending nie.
Die inhoud van ons roeping om Jesus vreesloos na te volg is niks anders as om deel te hê aan die lewe van Jesus self nie. Die punt van ons roeping is duidelik: volle oorgawe aan en inbesitname deur Christus se sending. Indien dit nie die geval is nie, is ons "roeping" nie net goedkoop nie, maar eintlik wesenlik geen geloof of sending meer nie.
Bonhoeffer is bekend vir sy woorde:
When Jesus Christ calls a person, He calls him [or her] to come and die. … The cross is not the terrible end of a pious, happy life. Instead, it stands at the beginning of community with Jesus Christ. Whenever Christ calls us, his call leads us to death.
Wie ter wille van die Gestuurde, wat ons roep om Hom na te volg en deel te word van sy sending hulle lewe verloor, sal dit inderdaad vind (vgl. Matt 10:39). Daarom is ons nie chronies bang vir vervolging nie. Deur deel te neem aan Jesus se werk, deel te wees van sy liggaam, kry ons ook deel aan die heerlike betekenis en heerlike einde van Jesus se bediening.