Om sulke taalbome vir die Afrika-tale saam te stel, is vanselfsprekend baie moeiliker. Groot dele van Afrika was immers tot betreklik onlangs in die spreekwoordelike "donkerte" gehul en om uit te pluis watter van vandag se tale en spraakvorme uit watter oertale gespruit het, is ’n massiewe taak. Dit verg nie net ’n buitengewone liguistiese insig nie, maar vereis ook ’n besondere kennis van die verspreidings en trekpatrone van die vroeë Afrikane, sover dit moontlik is om dit vas te stel.
IE baie tale in hierdie groep word van Oos-Nigerië oor die res van Sentraal-Afrika en in Oos-Afrika en Suidelike Afrika gepraat.
IE Bantu-tale is ’n groep van sowat 500 tale wat tot die Suidelike Bantoïede subgroep behoort. Die tale word oor ’n uitgestrekte gebied gepraat, waaronder die grootste deel van Afrika van die suide van die Kameroen af ooswaarts na Kenia en suidwaarts tot by die suidpunt van die vasteland. Die taalgebied omvat die suide van die Kameroen, Gaboen, die Republiek van die Kongo, die Demokratiese Republiek van die Kongo, Uganda, Kenia, Tanzaniê, Angola, Zambië, Malawi, Mosambiek, Zimbabwe, Namibië, Botswana en natuurlik Suid-Afrika.
Let op dat die benaming Bantu op ’n taalkundige indeling dui en nie verwar moet word met die woord Bantoe, waarmee vroeër na die swart volkere in ons land en elders verwys is nie. Dié word deur hulle as ’n beledigende term beskou en behoort dus glad nie meer gebruik te word nie. Tans staan Bantu dus as ’n taalgroep bekend eerder as ’n eiesoortige etniese groep.
Die term Bantu is die eerste keer deur die Duitse taalkundige Wilhelm Heinrich Immanuel Bleek (1827-1875) gebruik. Bantu beteken mense in baie van die tale in hierdie groep. Dit is kenmerkend van die Bantu-tale om -ntu te gebruik wanneer na ’n man verwys word, terwyl ba ’n meervoudsvorm in sekere tongvalle is. Bleek en later die Duitser Carl Friedrich Michael Meinhof (1857-1944) het vergelykende studies van die grammatikas van die Bantu-tale gedoen.
Daar word geglo dat die oerwortels van die Bantu-taalgebruikers heel waarskynlik in die Kameroen lê. Van 1000 vC af het hulle hul klein boerderygemeenskappies oor die grootste deel van Sentraal-, Oos en Suidelike Afrika versprei en die suidooskus van Suid-Afrika miskien in die derde of vierde eeu nC of selfs nog vroeër bereik.
DIE wêreld se moeilikste vertaalbare woord is geëien as "ilunga", 'n woord van die Tshiluba-taal wat in die gebiede Kasai en Katanga van die Demokratiese Republiek van die Kongo gepraat word, berig die BBC. Dit is in oorleg met duisend taalkundiges bo-aan die lys van moeilik vertaalbare woorde geplaas. Ilunga beteken "iemand wat bereid is om enige misbruik die eerste keer te vergewe, dit 'n tweede keer te verdra, maar nooit 'n derde keer nie".
Die presiese rede vir hierdie verhuisings is onseker, maar baie antropoloë glo dit is deur ’n bevolkingstoename veroorsaak. Dié kon gebeur het weens die ontwikkeling van nuwe boerderytegnieke of die kweek van nuwe gewasse soos die piesang (inheems in Suid-Asië), wat doeltreffender voedselproduksie beteken het.
’n Verdere belangrike gebeurtenis in die geskiedenis van die Bantu-taalgebruikers is ’n verdeling waaruit twee groot taalgroepe gebore is. Die Oostelike Bantu het na Zimbabwe, Mosambiek en af tot in Suid-Afrika getrek. Die Westelike Bantu het na Angola, Namibië en dele van Botswana gemigreer.
Daar was ook verskillende subgroepe, wat nie saam-saam in ons land gearriveer het nie, maar op verskillende tye. Daar word onderskei tussen vier sulke groepe van die Oostelike Bantu wat Suid-Afrika binnegetrek en elkeen ’n ander trekrigting ingestaan het.
Tot die tweede helfte van die agttiende eeu was die inwoners van die huidige KwaZulu-Natal blykbaar in klein kapteinsgebiede georganiseer waar miskien ’n paar duisend mense op ’n paar honderd vierkante kilometer gewoon het. Ná 1750 het groter state begin ontwikkel, moontlik as ’n reaksie op die verspreiding van ’n internasionale handel in ivoor, beeste en slawe na die streek.
Ander vertakkinge van die Nguni—waartoe die Zoeloes behoort—is die Xhosa van die Oos-Kaap, die Swazi van Swaziland en die gewese Transvaal, en die Ndebele van die gewese Transvaal.
• ’N TWEEDE groep, die Sotho, wat Suid-Afrika later binnegekom het, het weswaarts geneig. Uiteindelik het die Noord-Sotho gevestig geraak in die huidige Limpopo en Mpumalanga; die Wes-Sotho (Tswana) in Botswana, die Noord-Kaap, Noordwes en die Wes-Vrystaat; en die Suid-Sotho in Lesotho en die Vrystaat.
• OMSTREEKS 1700 het ’n derde groep, die Venda, die huidige Limpopo-provinsie binnegetrek, en nog later, in die loop van die negentiende eeu, het ’n vierde groep, die Tsonga, of Sjangaans, uit die huidige Mosambiek na die gewese Transvaal verhuis.