Leketaal: bespreking van gedig | Marlise Joubert – ATELJEE
In Leketaal bespreek die digter en uitgewer MARTJIE BOSMAN ’n gedig van Marlise Joubert.
Uit: Die Burger [By], 26 Januarie 2008
In Marlise Joubert se sesde digbundel, passies en passasies (2007), is ’n hele aantal “omdigtings” of vrye vertalings, sommiges van verse van bekende digters, soos “verse vir ’n man” wat deur die Israeli-digter Yehuda Amichai geïnspireer is.
Die laaste afdeling, “sleursange”, bestaan grotendeels uit omdigtings van liedere en spreuke uit Technicians of the sacred:a range of poetries from Africa, America, Asia, Europe & Oceania (1985, onder redakteurskap van Jerome Rothenberg). Dié bundel bevat – vir my oor – vreemde verse, aanroepings, vloekspreuke, beswerings, dansliedere uit onbekende kulture of verse wat só oud is dat ’n mens bewus is van die eeue wat ons van die oorspronklike skeppers daarvan skei. Tog bevat die verse terselfdertyd iets wat so universeel is dat die verwydering van tyd en afstand wonderbaarlik oorbrug word. Lees byvoorbeeld dié reëls uit ’n omdigting van ’n Peruviaanse danslied:
staan op, vrou!
word wakker, vrou!
begin die maan te tjank
die dood is aan ons verwant
die dans is aan ons verwant
en as die dans komdan moet jy dans
Die afdeling bevat egter ook ’n aantal eie gedigte waarin Joubert aansluit by die patrone van die primitiewe. Een van dié verse is “waarskuwings”. Die perspektief is onbeskaamd vroulik, soos deurgaans in die bundel, en soos in talle van die gedigte, is die liefde die onbeskaamde tema.
In die eerste strofe word met verwysings na tarentaalvere, ’n wasgoeddraad, ’n juwelekissie, ’n bril, molle wat wortels vreet en honde wat asblikkos soek, ’n eietydse, herkenbare werklikheid geskep. Maar hier is tog ook iets bevreemdends, iets misterieus en selfs bedreigends aanwesig. Dié effek word veral deur die herhalende frase “ek moet jou waarsku” verkry. Daardeur is die roering van die wind in gordyne nie meer onskuldig nie; ontglip die sin van die blinde aktiwiteite van die molle en die sterre wat verniet blink ons en word die lam voor die stoof iets gruweliks. In die laaste reëls van die strofe word teen die vrou se sierade gewaarsku, asof dit die tekens van heksery kan wees.
Maar in die tweede en derde strofes word al hierdie vreeslike dinge ontkrag, want vir die liefde is dit niks, die liefde sien dit nie eers raak nie. Vir dié wat liefhet, val alle ander dinge weg. En miskien is dit juis dáárteen wat die waarskuwings moet opklink …
Lees ook die gesprek met Joubert in die Digstring: waarskuwings op Versindaba.