PressReader - Landbouweekblad: 2018-06-15 - FYNBOSPLANT VAN 203 JAAR OUE SAAD KRY NU­WE TUISTE
FYNBOSPLANT VAN 203 JAAR OUE SAAD KRY NU­WE TUISTE
Landbouweekblad - 2018-06-15 - Lbw|kortliks -
Be­soe­kers aan die wê­reld­be­ken­de Kew-tuin in Lon­den kan nou ’n fynbosplant sien wat van 203 jaar oue saad ge­kweek is.
Die Leu­cosper­mum co­no­car­po­den­dron sub­sp. co­no­car­po­den­dron, of­te­wel goud­s­boom of vaal­kreu­pel­hout, is van be­gin Mei te sien in die nuut ge­re­stou­reer­de Tem­pe­ra­te Hou­se, wat ook die oud­ste Vic­to­ri­aan­se glas­kweek­huis in die tuin is.
Die plant is af­koms­tig van die oud­ste le­wen­de sa­de wat tot nog toe ge­kweek is en oor­leef het. Die sa­de is toe­val­lig in 2005 in ’n leer­beur­sie ge­vind waar dit se­dert 1803 ge­bê­re is.
’n Na­vor­ser het op dié vonds af­ge­kom ty­dens na­vor­sing in die B­rit­se na­si­o­na­le ar­gief. Die vonds het ook 40 an­der saad­pak­kies met ver­skil­len­de be­skry­wings in­ge­sluit.
Die sa­de van die Leu­cosper­mum kan vir on­ge­veer 80 jaar oor­leef, maar weens die koe­ler en vog­ti­ger toe­stan­de kon die sa­de vir nog meer as 100 jaar oor­leef.
Die sa­de is in 2006 deur we­ten­skap­li­kes laat ont­kiem waar die toe­stan­de vir die ont­kie­ming in die Kaap­se fyn­bos­streek na­ge­boots is deur vloei­ba­re rook te ge­bruik om bran­de in die fyn­bos na te boots, wat ver­skeie plant­soor­te be­no­dig om te ont­kiem. Sa­de van d­rie van die pak­kies wat ge­merk is as Li­pa­ria vil­lo­sa, Pro­tea co­no­car­pa en ’n “on­be­ken­de Mi­mo­sa” het toe ont­kiem.
Daar is toe ge­vind dat die Pro­tea co­no­car­pa toe eint­lik die Leu­cosper­mum was. Net een van die agt sa­de in dié pak­kie het ont­kiem en dit is die plant wat nou be­sig­tig kan word.
Die jong saai­lin­ge is toe in pot­te ge­plant, met slegs die on­be­ken­de Mi­mo­sa (of A­ca­cia) en die Leu­cosper­mum wat lank ge­noeg ge­leef het om vol­was­se te word.
Vol­gens die ar­gief is die 41 pak­kies saad deur Jan Teer­link, ’n Ne­der­land­se han­de­laar, op ’n be­soek aan die Kaap in Maart 1803 ver­sa­mel, waar­na hy dit in sy rooi leer­beur­sie, te­sa­me met C­hi­ne­se sy van ’n vo­ri­ge be­soek aan C­hi­na, ge­bê­re het.
Met die te­rug­tog na ver­moe­de­lik Eu­ro­pa, is die skip ge­naamd Hen­riet­te, met Jan aan boord, deur die B­rit­se Vloot ge­kaap en al sy be­sit­tings, wat sy beur­sie in­sluit, is toe af­ge­neem.
Daar­na het die sa­de deur die ja­re in die na­si­o­na­le ar­gief be­land.
Dit was die eer­ste keer in die tui­ne se ge­skie­de­nis dat na­vor­sers probeer het om sa­de so oud as 200 jaar te kweek en dit suk­ses­vol kon reg­kry. — FREDALETTE UYS
FO­TO: RBG KEW.
Die goud­s­boom (Leu­cosper­mum
co­no­car­po­den­dron), wat van ’n 203 jaar oue saad in die Tem­pe­ra­te Hou­se in Kew ge­kweek is.