Lees reeks by Kultuurdagboek
KULTUURDAGBOEK 26 APRIL
Die Kasteel De Goede Hoop is die oudste bestaande gebou uit die blanke vestigingstyd in Suid-Afrika. Bouwerk aan die Kasteel het in 1666, onder die bewind van kommandeur Zacharias Wagenaar, begin. Dit moes die bouvallige en swak geleë Fort wat Jan van Riebeeck kort na sy aankoms in 1652 langs Tafelbaai laat oprig het, vervang. In 1664, aan die vooraand van Nederland se Tweede See-oorlog (1665 tot 1667) teen Brittanje, het die Here XVII opdrag gegee dat 'n duursame klipvesting die Fort moet vervang. Die ontwerp van die Kasteel is waarskynlik aan die voorskrifte van die Franse vestingboukundige Sébastiaan de Vauban, of die bekende Nederlandse fortifikasie-argitek Menno van Coehoorn, ontleen.
Die ligging van die Kasteel is in 1665 deur Isbrand Goske, vesting-deskundige, saam met ingenieur Pieter Bombaer aangewys.
Die bouwerk het met wisselende tempo gevorder maar nadat Goske in 1672 as eerste goewerneur aan die Kaap aangestel is, het hy persoonlik oor die bouwerk toesig gehou. Voltooide dele van die Kasteel is in 1674 vir die eerste keer betrek, maar die bouwerk sou eers in 1679 afgehandel word.
Die Politieke Raad het op 26 April van daardie jaar besluit om die vyf voltooide bolwerke of punte van die Kasteel na die titels van die Prins van Oranje te noem, nl Buren (noord), Catzenellenbogen (oos), Nassau (suidoos), Orande (suid), en Leerdam (wes). Dit was 'n heuglike dag vir die bouers en beplanners van die Kasteel. Verdere toevoegings het later gevolg.
In 1680 het die gesagvoerder Simon van der Stel sy intrek in die Kasteel geneem. In April 1684 is 'n nuwe ingang aan die landkant van die Kasteel, tussen die bolwerke Buren en Leerdam, voltooi. Die oorspronklike ingang van die seekant is toegebou. In 1691 is 'n breë dwarsmuur, bekend as die Kat, opgerig om die Kasteel inwendig te versterk. Die benaming Kat was 'n term wat in die vestingboukunde gebruik is vir 'n hoë konstruksie waardeur die omliggende gebied bespied kon word. Teen hierdie dwarsmuur is daar vertrekke aangebou vir die sittings van die Politieke Raad en Raad van Justisie en 'n groot saal vir kerkdienste en sosiale byeenkomste. Die Kasteel was in die 18e en vroeë 19e eeu die middelpunt van die Kaapse samelewing. Dit sou jare lank diens doen as regeringsentrum, militêre hoofkwartier, woning van amptenare, ambagskwartier, magasyn en pakhuis, siekehuis, gevangenis en plek van openbare teregstelling.
Onder die talle mense wat in die Kasteel gevange gehou is, was die kleurryke Adam Tas onder die bewind van WA van der Stel, en Adriaan van Jaarsveld in die eerste Britse bestuurstyd. Die Donker Gat diep onder die bolwerk Catzenellenbogen, was die berugste onderaardse plek van aanhouding.
Later was die Kasteel die hoofkwartier van die Kommandement Westelike Provinsie van die Suid-Afrikaanse Weermag.
In 1936 is die Kasteel amptelik tot historiese monument verklaar om sy voortbestaan as kultuurhistoriese gedenkwaardigheid te beveilig. Dit was gepas dat die grondplan van die Kasteel, ons land se oudste bestaande militêre vesting en simbool van die vroeë Westerse volksplanting, later steeds as amptelike embleem van die Suid-Afrikaanse Weermag gedien het.