Beskerming van die liggaam - Wikipedia
Beskerming van die liggaam
Ons word beskerm deur die dun lagie weefsel wat omtrent die hele buitekant van ons liggaam be­dek, nl. die vel.
Hoewel die menslike vel dun is, is dit merkwaardig taai, want dit moet beskerming bied teen beserings soos sakplekke, kneusings en skaafplekke. Maar die vel dien ook as beskerming teen bakterieë. Ons kan nie die miljoene bakterieë (klein organ­ismes) sien wat in die wêreld om ons 'leef nie, maar baie van hulle is uiters gevaarlik. Was dit nie dat die vel hulle buite hou nie, sou hulle die delikate weefsels onder die vel laat ontsteek, miskien met noodlottige gevolge.
Rooibloedselle in 'n bloedklont
2 Verdediging teen koue
Ons liggaam het ook inwendige beskerming nodig teen die bakterieë wat hom binnedring deur die lug wat ons inasem en die kos wat ons eet. Hierdie in­wendige beskerming word voor­ sien deur spesiale weefsels wat ons die slymvliese noem. Die spysverteringskanaal en die asem­halingstelsel is albei met slym­ vlies uitgevoer. Op sommige plekke, soos in die trachea (lugpyp), het die slymvlies klein haaragtige uitsteeksels wat cilia (trilhaartjies) genoem word. Hierdie cilia beweeg heen en weer, byna soos 'n koring land in die wind, en dra skadelike bakterieë en stofdeeltjies opwaarts, weg van die delikate weefsel van die longe.
Die mens is nie bedek met 'n skulp nie, maar verskete dele van sy liggaam word so goed deur die beenstruktuur beskerm dat hy ewe goed 'n skulp kon gehad het. Die hart en longe lê in 'n "hok" wat deur die ruggraat, die ribbe en die sternum (borsbeen) gevorm word. Dit verg baie krag om deur hierdie "hok" te dring en die lewensbelangrike organe daarbinne te beseer. Die brein is selfs nog heter beskerm, want dit word heeltemal omsluit deur die skedelbene.
Die oog en die oor, twee belangrike sintuigorgane, word ook goed beskerm. Die oog le in 'n diep kas voor in die skedel, sodat die oog se gevoelige deel verder na agter is as die oog­ bank daarbo en die wangbeen daaronder. Daarom word die oog moeilik beseer, behalwe deur klein of skerp voorwerpe. Die gehoorsintuig is selfs nog beter beskut, want dit le diep binnekant die skedel aan die binneste punt van die gehoor­ kanaal
Verdediging teen koue
In koel of koue weer verloor die liggaam voortdurend hitte omdat die omringende lug koeler is as die liggaam. Hoe laer die temperatuur van die lug, hoe meer hitte verloor die liggaam. Op 'n baie koue dag sou die liggaam dus gou afkoel tot 'n temperatuur onder die normale (37 °C).
Gelukkig het die liggaam verskeie metodes om so 'n toe­ stand te vermy: in koue weer word sweet tot 'n minimum beperk; die bloedvate vernou sodat minder bloed deur die koue vel sirkuleer; meer hitte word vrygestel deur die ver­ branding van meer kos. Dan begin die spiere ook r-10g met klein, onwillekeurige sametrekkings in 'n poging om hitte op te wek, en daarom bewe ons as- ons koud kry.
Partykeer begin ons skielik hoes terwyl ons iets eet of drink. Die hoesbui word veroorsaak deurdat kos of vloeistof in die lugpyp beland in plaas van in die oesophagus of slukderm ('n buis wat na die maag lei). Die hoesbui is die liggaam se manier om vreemde voorwerpe uit die longe te hou.
Die stolling van bloed
Wanneer ons 'n besering opdoen wat ernstig genoeg is dat dit die vel breek, word die bloedvate gebreek en die bloed kom vry, Afgesien die hart gedurig bloed pomp, kan selfs 'n klein wondjie die dood veroorsaak as die bloeding nie gekeer word nie. Daar moet dus 'n meganisme wees om dit te doen.
Bloed bevat 'n stof wat fibrino­geen genoem word. Wanneer weef­ sel beskadig word, word hierdie fibrinogeen omgesit in fibrine, wat saam met die rooibloedselle stol en 'n roof vorm. Sodoende word verdere bloedverlies vermy. Die beskadigde bloedvate trek ook saam en sluit die lekplek verder af.