Vrystaatse kragskuld hoop op(Argieffoto) Altesaam 16 munisipaliteite in die Vrystaat het teen einde Augustus Eskom gesamentlik meer as R17 miljard geskuld vir dienste gelewer. Dit is ’n reusagtige verhoging van die R2,6 miljard wat die munisipaliteite teen Augustus verlede jaar geskuld het. Die Maluti-a-Phofung-munisipaliteit in die Thabo Mofutsanyana-distrik se kragrekeninge is die verste in die rooi en sy skuld aan Eskom beloop na raming R6,8 miljard. Hierdie munisipaliteit bedien onder meer Harrismith en Kestell. Die Matjhabeng-munisipaliteit (wat onder meer Welkom, Virginia en Odendaalsrus bedien) skuld die kragvoorsiener sowat R4,9 miljard, gevolg deur die Ngwathe-munisipaliteit (Parys, Vredefort en Heilbron) wat ongeveer R1,6 miljard skuld. Volgens Titi Makhetha, ’n woordvoerder van Eskom, verbruik hierdie drie munisipaliteite maandeliks gemiddeld R200 miljoen (97 GWh) se elektrisiteit. Verder staan die Mangaung- metropolitaanse munisipaliteit (wat onder meer Bloemfontein bedien) se skuld op sowat R306,6 miljoen en die Dihlabeng-munisipaliteit (wat onder meer Bethlehem bedien) op sowat R715,8 miljoen. Die Metsimaholo-munisipaliteit (Sasolburg, Deneysville, Oranjeville, en Viljoensdrif) is die enigste munisipaliteit in die Vrystaat wat ’n nulbalans handhaaf, terwyl die Setsoto-munisipaliteit (wat onder meer Ficksburg, Clocolan, Marquard en Senekal bedien) voortgaan om sy lopende rekening te betaal. Makhetha sê die kragvoorsiener verskaf maandeliks elektrisiteit in grootmaat aan die munisipaliteite wat dit dan teen ’n wins aan hul klante verkoop. Daarbenewens ontvang munisipaliteite staatstoelaes vir gratis basiese elektrisiteit. “Desondanks bly die munisipaliteite se lopende rekeninge en agterstallige skuld ongediens en bring hulle Eskom verder op sy knieë. Selfs in hierdie moeilike tye word daar van Eskom verwag om elektrisiteit aan hierdie munisipaliteite te verskaf terwyl sy netwerke in stand gehou moet word,” sê Makhetha. Agnes Mlambo, hoofbestuurder in die Central-East-Cluster (Vrystaat en KwaZulu-Natal), sê dit is moeilik vir Eskom om voort te gaan om infrastruktuuruitgawes aan hierdie nie-betalende munisipaliteite te voorsien. “Dit is onregverdig vir hierdie Vrystaatse munisipaliteite om van Eskom te verwag om elektrisiteit kosteloos aan hulle te verskaf, veral terwyl die land se kragvoorsiening reeds beperk word,” meen Mlambo. “Munisipaliteite het ’n grondwetlike verantwoordelikheid en plig ingevolge die Wet op Munisipale Finansiële Bestuur (MFMA), nie net teenoor Eskom nie, maar ook teenoor hul klante, om hul finansiële verpligtinge vir die grootmaatverskaffing van elektrisiteit teenoor Eskom na te kom.” Volgens Mlambo plaas munisipale skuld ’n geweldige las op Eskom se inkomstestroom, wat dienslewering negatief beïnvloed. “Ons doen ’n beroep op Eskom sowel as munisipale klante om elektrisiteit wettig te gebruik en om vir alle dienste te betaal wanneer dit betaalbaar is.”