Identiteitloos in die nuwe SA - colour and quill
Identiteitsloos in die Nuwe Suid-Afrika
​Jare gelede het ek al begin wonder of ek net in 'n virtuele werklikheid bestaan. Vir etlike jare nadat ek na hierdie dorp getrek het, het die polisie verseg om te aanvaar dat die straat waarin ek woon, bestaan. Elke keer wanneer 'n besoeker of koerier na 'n heen-en-weer soekery uiteindelik moedeloos by die polisiestasie gaan navraag doen het, moes hulle hoor hulle het die verkeerde dorp beet, want hier is nie 'n Suidstraat nie. Probeer die buurdorp. Nêrens op 'n kaart of 'n naambord kon iemand die straat opspoor nie. Nie dat dit die munisipaliteit verhoed het om vir my rekeninge te stuur nie.
Dan was daar die keer toe ek van Telkom se stelsel verdwyn het. Nadat ek vir sewe jaar dieselfde nommer gehad het, was die telefoon een dag buite werking. Toe ek van my selfoon af bel om dit aan te meld, moet ek hoor die nommer bestaan nie. Jammer, dis nêrens op hulle stelsel te vinde nie.
Ook my huisverband het op 'n keer in die niet verdwyn. Ongelukkig nadat ek dit lankal reeds afbetaal het en navraag gedoen het oor die titelakte. Dit het ook al meer as een maal gebeur dat ek RSVP vir 'n seminaar of lesing en met aankoms weet niemand van my nie. Die finale bewys van my nie-bestaan, is egter dat selfs Binnelandse Sake nie meer van my bewus is nie.
Toe ek hierdie week vir 'n nuwe paspoort wil aansoek doen, moet ek hoor dat ek regtig nie meer bestaan nie – ek is dan nie eers in die land se bevolkingsregister aangeteken nie. O ja, daar is iemand met daardie identiteitsnommer, maar dis 'n heeltemal ander van. Die man agter die koeëlvaste, klankdigte toonbankvenster kyk my beskuldigend aan.
Dis my man se van, roep ek deur die gleufie onder die glas.
Dan is dit mos jou van, sê hy.
Aikona, sê ek.
Nou maar hoe? Jou man se van word jou van.
Aikona, sê ek. Ek het gevra om my eie van te behou.
Sy beskuldigende kyk verdiep. Hoe ek so iets durf waag! Maar ons stelsel wys dié is jou van.
Dis julle fout! sê ek. Maak dit reg.
Jammer, dis wat die stelsel sê en ek moet eers bewys bring dat ek dit nie so wou hê nie. Stry help niks nie. Ek kan nou maar op en af spring en aandring daarop dat ek is wie ek is, die man se ooglede knip-knip net meewarig.
Goed en wel, dan spoor ek maar die pastoor op en kry die nodige bewys. Die pastoor klink nie verbaas nie, hy ken selfs die vorm se nommer, sê hy maak maar van almal afskrifte. Iets laat my dink ek is nie die enigste een met wie dit al gebeur het nie. Maar as ek gedink het my probleem is opgelos, het ek die kompleksiteit van die logika van Binnelandse Sake onderskat.
Ek staan in die ry. Ek lê my aansoekvorm voor, kompleet met foto's en duplikaatafskrifte en bewysstukke. En dié? wil die man weet. Dis die bewys van my van, sê ek ingenome.
Aikona, sê hy.
Maar dit is! sê ek. Kyk, daar staan dit. My van moet bly wat dit is. Julle het my die keuse gegee, Seksie 26(1) van die Geboorte en Dood Registrasie Wet, ken ek ook nou al die nommers.
Dis nie meer jou van nie, sê hy. Jy moet aansoek doen om jou van terug te verander (op hierdie vorm) en dan moet jy aansoek doen vir 'n nuwe identiteitsdokument (op hierdie vorm met twee foto's en 'n afskrif van jou ID).
Maar ek wil nie 'n nuwe ID hê nie, sê ek. My ou een het nog my nooiensvan op; dis mos wat ek wil hê.
Nee, sê hy. As ek my ou van terug wil hê…
Wil behou, korrigeer ek hom.
...as ek dit terug wil hê, hou hy vol, moet ek aansoek doen vir 'n nuwe ID. En betaal daarvoor.
Na 'n geheen-en-weer waarin ek al moedeloser word en waarin hy as verteenwoordiger van Binnelandse Sake nie een toon wil terugtree en erken dat hulle 'n fout gemaak het nie, besef ek uiteindelik dat ek nie hierdie argument gaan wen nie. Vreemd genoeg, sou hy geen probleem daarmee hê indien ek net my man se van maar as myne sou aanvaar nie, want dan kon ek maar my ou ID-boekie behou, mét my uitgediende nooiensvan. Huh? Maar nou doen ek met my ou identiteitsboekie, waarin my nooiensvan verskyn, aansoek om 'n nuwe identiteitsboekie, waarin my nooiensvan wéér verskyn. Dis net die foto's wat gaan verskil.
Intussen loop ek met 'n vreemde huppel in my stap rond. Ek is tussen die boom en die bas, nóg vis nóg vlees. Vir nog agt weke (of moontlik agt maande soos ek die bekwame Binnelandse Sake ken) is ek niemand nie, is ek nie wie hulle dink of sê ek is nie, is ek sonder las of belasting (ongelukkig nie, maar mens kan maar droom). Ek is onverantwoordelik en onverantwoordbaar en onidentifiseerbaar. En vry!