In die tradisie staan hierdie Sondag bekend as Invocavit (Hy het geroep).
Die fokusteks handel oor die versoekinge wat Jesus in die woestyn weerstaan het. Dit staan in kontras met die Genesisteks wat die verhaal vertel van die eerste mense wat geswig het voor die versoeking wat aan hulle gestel is. Die psalm is 'n belydenis van skuld en 'n dankbare aanvaarding van God se vergiffenis. In die teks uit Romeine word die oortreding van die eerste mense en die gevolge daarvan gestel teenoor die gehoorsaamheid van Christus en die vryspraak wat daaruit voortvloei.
Genesis 2:15-17; 3:1-7; Psalm 32; Romeine 5:12-19
Die FLAM liedkeuse het telkens met die oorwinning motief te doen in die versoeking en lyding van Jesus.
(RUBRIEK: FLAM Gemeentesang – Lof/Geloof en Vertroue)
(Opgeneem op Nuwe Lied, vol 1)
Ons is oorwinnaars! Ons sal vasstaan op Sy Woord
Oorwinnaars deur Sy kosbare bloed!
Deur Jesus Christus, ons Heer
Versoeking en oorwinning: Op 'n ligter trant die bekende storie van die dominee wat die Wet aan die kinders verduidelik het en toe hy by die "Jy mag nie steel nie" gedeelte kom hulle toe vra: "Wat sê die houer koekies in jou Ma se spens vir jou as jy daar instap?" In plaas van die verwagte aansluiting by die "jy mag nie steel nie" kom die spitsvondige antwoord: "Laat die kindertjies na my toe kom en verhinder hulle nie…"
Opsie een: Verduidelik aan die kinders die verskil tussen die wenspan en die verloorspan in 'n sportwedstryd. Verduidelik dan dat ons sonde maak dat ons gedurig in Adam se span (wat die verloorspan is) speel. Deur God se goedheid word ons egter gekies om in Jesus se span (wat die wenspan is) te speel. Brei uit op die verskil tussen wat wen en verloor in hierdie verband beteken. Waak teen 'n moralistiese verduideliking: dis nie ons goeie werke wat ons deel van die wenspan maak nie, maar God se goedheid.
'n Tweede moontlike lyn kan fokus op Jesus se oorwinning oor versoeking in die woestyn. Ons kan maklik op 'n syspoor beland wanneer allerhande alledaagse versoekings aan die orde gestel word, soos 'n sjokolade vir iemand wat probeer verslank of om iets te neem wat nie aan jou behoort nie. Jesus se versoeking en oorwinning was juis eenmalig en uniek, 'n plaasvervangende versoeking en oorwinning waarin Hy namens ons hierdie oorwinning behaal.
Die slag van Antietam in 1862 word as die bloedigste dag in die Amerikaanse Burgeroorlog beskryf. Binne twaalf ure het sowat tienduisend van die Konfederasiemagte (die suidelike state, ten gunste van slawerny) gesterf, en selfs meer aan die kante van die Verenigde State se magte. "Einde ten laaste het die son onder gegaan en die veldslag tot 'n einde gekom, met rook wat swaar in die lug hang en die skemer wat kreun onder die angsgevulde krete van duisende gewone soldate," het 'n geskiedkundige dit opgesom.
Hoewel die veldslag skynbaar gelykop geëindig het, het die Verenigde State (die Noordelike state) se generaal, George McClellan, daaraan geslaag om Robert E. Lee se opmars na Maryland te stuit, en hom geforseer om terug te val oor die Ptomac-rivier. Wat hom baie gehelp het, is die kopie van Lee se aanvalsplanne wat twee van sy soldate gevind en voor die slag aan McClellan oorhandig het.
(Uit: Thomas Bailey and David Kennedy, eds., The American Pageant, 9th ed. D.C. Heath, 1991.)
In baie opsigte is ons nie in staat om die aanvalle van die versoeker, die duiwel, op gelyke voet teen te staan nie. Maar net soos in die geval van Generaal McCellan, het die vyand se planne in ons hande beland. Ons ken die strategieë waarmee ons verlei en voorgelê word. En ons ken die volkome oorwinning van ons eie Here en Meester. Ons leef uit sy volkome oorwinning, en ons het sy voorbeeld waarmee ons bemagtig word om saam met Hom mede-oorwinnaars te wees.
Jesus, die Seun van God, word versoek
Matteus beklemtoon in sy evangelie dat Jesus die Seun van God is. 'n Paar voorbeelde uit die eerste hoofstukke:
Jesus word deur die Heilige Gees in Maria verwek.
Na sy geboorte bring wyse manne koninklike hulde aan Hom
Na sy doop, is daar 'n stem uit die hemel wat bevestig: "Dit is My geliefde Seun. Oor Hom verheug Ek My."
Sodra Jesus se doop afgehandel is, waarmee Hy sy skouers onder ons sonde inskuif en dit op Hom neem, lei die Gees Jesus die woestyn in om versoek te word. Die leiding van die Gees onderstreep dat Jesus se versoeking, sy toetsing as Messias, deur God toegelaat word. In die versoeking blyk die egte Seunskap van Jesus. Die versoekings kan as die finale toets beskou word om Jesus voor te berei vir sy openbare optrede.
Opvallend genoeg val die duiwel elke keer Jesus se Seunskap aan: "As U die Seun van God is…" klink soos 'n refrein deur die drie versoekings. Hiermee beklemtoon hy egter ook elke keer die feit dat Jesus die Seun van God is. Mens kan sy woorde ook só verstaan: "Aangesien U die Seun van God is…." Die versoeking fokus optrede wat 'n wig tussen Jesus en God die Vader kan indryf. Jesus bly telkens gehoorsaam.
Jesus word spesifiek in die woestyn versoek
Dit is belangrik dat die woestyn die toneel van die versoeking is. Jesus haal Deuteronomium 8:3, 6:16 en 6:13 aan wanneer Hy op die duiwel se versoekings reageer.
Die eerste versoeking (4:3-5) kontrasteer Jesus as gehoorsame Seun van God met Israel as "ongehoorsame seun". Deuteronomium 8:3 roep in herinnering hoe God Israel deur die woestyn gelei het om die egtheid van hul kindskap te toets. Hulle faal egter telkens jammerlik. Daarteenoor vertrou Jesus God telkens volkome vir sy versorging.
Die tweede versoeking (4:5-7) konsentreer op hoe Jesus by die tempel skouspelagtig sy Messiasskap kan bewys, maar Hy gee nie toe aan die versoeking van die Duiwel nie. Dit klop met die res van die verhaal. Jesus kon by meer as een geleentheid sy mag vertoon deur byvoor-beeld uit gevangenskap te ontsnap of van die kruis af te kom. Hy vertrou egter God volkome vir die uitkoms.
Die derde versoeking (4:8-11) beklemtoon, dat alhoewel die koninkryke van die wêreld aanloklik vir Hom lê en wink, Jesus dit met 'n Skrifwoord van die hand wys. "Gaan weg agter my Satan …" Jesus noem die Satan by die naam om hom aan te sê dat hy die teenstander van God is. Hy kan nie aanspraak maak om aanbid te word nie. Net God moet aanbid word (vgl. Deut. 6:13). Vandag bied die wêreld vir gelowiges ook baie dinge aan om hom/haar te versoek.
Jesus weet dat God uiteindelik aan Hom al die mag sal gee, op aarde maar ook in die hemel. Nou het Hy eers 'n taak te vervul. En dit sal Hy doen sonder om na links of regs af te wyk. In die slottoneel wyk die duiwel en die engele versorg Hom. Dit wys vooruit op die Seun se mag. Uiteindelik sal die duiwel vernietig word.
Daarmee behaal Jesus die oorwinning oor die versoeker, die duiwel, namens ons. Waarin Israel in die Ou Testament, en ons as mense van die Nuwe Testament, nie kan slaag nie, daar slaag Jesus namens ons. Hy oorwin die versoeking, Hy bly volledig gehoorsaam, sodat ons in die vrug van die oorwinning kan deel.
Die toneel van Israel se mislukking, die woestyn, word in Jesus die toneel van oorwinning. God voorsien in sy Seun die volmaakte mense wat gehoorsaam. Hy gehoorsaam namens ons. Daaroor kan ons juig en feesvier.
Lof en danksegging
Nota: Die prediker kan gerus die preek hier onderbreek met 'n gebed en/of 'n loflied deur die gemeente waarin daar aan Jesus as Oorwinnaar dank en hulde gebring word.
Die strategie agter die versoeking
Die strategie agter die duiwel se versoeking help ons om agter te kom hoe die dinamika van versoeking werk. Hierdie teks is soos genl. McClellan se soldate wat Lee se beplanning kom oordra het. Sodra ons die planne verstaan, kan ons die uitwerking daarvan, die versoeking daaragter, weerstaan.
In sy bekende boek, In the Name of Jesus, bespreek Henry Nouwen die drie versoekings van Jesus as versoekings wat ook aan moderne gelowiges, en spesifiek die kerk, gerig word.
Een: wees relevant!
Die eerste versoeking is om relevant te wees, om te produseer, om verdienstelik te wees. Die kerk word uitgedaag om brood te gee. Watter nut het dit om oor die Here te praat, terwyl mense honger lei? 'n Dak oor hulle koppe of klere vir hulle lyf benodig? Hierdie versoeking raak die kern van ons identiteit. Kan ons waag om oor Jesus te praat, sonder om behoeftes te bevredig? Watter praktiese nut is daar vir die kerk?
Dis 'n versoeking, want dis 'n uitdaging om in die oë van die wêreld – en in op die terme van die wêreld – relevant en respektabel te wees, sê Nouwen. Toe Jesus versoek is om klippe in brood te verander, het Hy gesê: "Mens leef nie van brood alleen nie, maar van elke Woord wat uit die mond van God kom." Jesus ontken nie die belangrikheid van brood nie – Hy was 40 dae daarsonder – maar sê dit het relatiewe waarde in vergelyking met die voedende en lewegewende krag van die Woord van God. In die woestyn sê Moses vir Israel die Here het vir hulle manna gegee om hulle te leer dat mens nie van brood alleen leef nie, maar van elke woord wat uit die Here se mond kom.
Twee: wees spektakulêr!
Die duiwel versoek Jesus deur Hom uit te daag om van die hoogste punt van die tempel te spring, en die engele opdrag te gee om Hom te red. Die tweede versoeking is om dinge te doen wat groot applous sal ontlok. Die behoefte om 'n ster te wees, die groot held, word so maklik deel van die kerk, sê Nouwen. Ons samelewing is dramaties kompeterend en ons wil naam maak vir onsself.
Hierteenoor word ons geroep om mekaar te versorg en lief te hê. Laat ons ons eie sondigheid, gebrokenheid en kwesbaarheid in die oë kyk en mekaar vashou.
Drie: wees magtig
Nouwen was lank 'n professor aan 'n gesiene universiteit (Notre Dame), hy was in beheer, 'n bemagtigde persoon. Hy het sy loopbaan afgesluit deur betrokke te wees by die versorging van verstandelik-gestremde persone. Hier was dinge heeltemal anders, maar in die afwesigheid van mag en aansien, was daar soveel meer liefde.
Hy skryf: "One of the greatest ironies of the history of Christianity is that its leaders constantly gave in to the temptation for power — political power, military power, economic power, moral and spiritual power".
Dit is makliker om mense te beheer as om hulle lief te hê. Ons taak is om leeg aan onsself te word en Jesus na te volg. Ons kies gewoonlik beheer en kontrole wanneer intimiteit vir ons bedreigend word. Die meeste Christelike empaaier-bouers is mense wat nie liefde kon gee of ontvang nie.
Die versoeker speel in op ons behoefte om relevant en gesog te wees, die middelpunt van aandag te wees met die roem en eer wat ons inoes en om mag te hê.
Hierdie dinge trek ons weg van God af, verplaas die voorbeeld van Jesus in ons lewens en vul ons met ons eie gewaande belangrikheid.
Daar is geen maklike antwoorde op versoeking nie. Tog help die Here ons op spesifieke maniere om versoeking te oorwin:
Een: groei na Jesus toe
Die lewenslange reis om Jesus na te volg en jou identiteit in Jesus te vind, is die weg waarlangs die versoekings hul mag oor ons lewens verloor. Ons volg die voorbeeld van Jesus na, en ons leef vanuit sy oorwinning oor die versoeker.
Twee: Eet die brood van die lewe
Die Woord van God, die Bybel, help ons om die wêreld en die lewe anders te verstaan en te beleef. Die sondige kortpaaie na wat die wêreld as voedsel, as beloning en as invloed aanbied, word deur die woorde van die Here ontmasker as dinge waarin geen heil is nie. Die oordenking van die Here se Woord word soos 'n veilige hawe waarin ons kan woon, die ontsluit die ware betekenis van die lewe, en toon die pad na ware geluk.
Drie: van selfgerig na diensgerig
Eerder as om ons eie lewe in die sentrum te plaas, en na sterstatus te soek, is die weg uit die greep van versoeking om ander te dien en in die middelpunt te stel. Ons beweeg van populariteit na bediening. Hoe meer ons vir mekaar, en vir die vreemdeling, die magtelose, die hulpbehoewende lewe, hoe meer word die versoeker se mag in ons lewe gebreek.
Vier: Van magtig na liefdevol
Hoe meer ons die liefde van Christus oordink, en daaruit lewe, hoe meer word ons bevry van die soeke na mag en beheer. Ons kies voortdurend teen mag, en vir die harde werk van die liefde.
Ons kan elke dag as oorwinnaars uit die stryd tree deur in 'n afhanklike verhouding tot God te leef. Wanneer ons volhard, klink die woorde van Jakobus 1:12 op: "Gelukkig is die mens wat in versoeking standvastig bly. As jy die toets deurstaan het, sal jy as oorwinningsprys die lewe ontvang wat die Here belowe het aan die wat Hom liefhet."
Net soos in die geval van Generaal McCellan, het die vyand se planne in ons hande beland. Ons ken die strategieë waarmee ons verlei en voorgelê word. En ons ken die volkome oorwinning van ons eie Here en Meester. Ons leef uit sy volkome oorwinning, en ons het sy voorbeeld waarmee ons bemagtig word om saam met Hom mede-oorwinnaars te wees.