Regstappe oor onderskrifte op TVDie meerderheid mense met gehoorverlies verstaan nie gebaretaal nie en gebruik dit nie as ‘n kommunikasiemiddel nie. (Argieffoto: Unsplash) Die Nasionale Raad vir Persone met Gestremdhede (NRPG) het met regstappe begin om die Onafhanklike Kommunikasieowerheid van Suid-Afrika (Okosa) te verplig om onderskrifte en byskrifte by staatsdiensaankondigings en nuusberigte te plaas. Die raad vra sedert 2015 dat die owerhede onderskrifte of byskrifte insluit by nuusberigte, staatsdiensaankondigings en uitsendings van nasionale belang. Dit sluit in aankondigings wat met die Covid-19-pandemie, asook die jaarlikse staat- en begrotingsredes verband hou. Fanie du Toit, ŉ senior spesialis in gehoorgestremdheid en dowe sake by die NPRG, sê die organisasie se versoeke en openbare kommentaar tydens die opstel van Okosa se Kode vir Persone met Gestremdhede, is herhaaldelik geïgnoreer. “In Suid-Afrika word ŉ gebaretaaltolk gebruik om uitsendings aan gebaretaalgebruikers uit te beeld. Die beperking op die gebruik van ŉ gebaretaaltolk in televisienuusuitsendings is dat die meerderheid mense met gehoorverlies nie gebaretaal verstaan of as ŉ kommunikasiemiddel gebruik nie,” sê Du Toit. Okosa het in April vanjaar die kode, wat vereis dat die uitsaaibedryf geslote byskrifte of onderskrifte moet gebruik, uitgereik. Geslote by- of onderskrifte benodig egter tegnologie soortgelyk aan ŉ TV-dekodeerder of internettoegang, wat vir die meeste Suid-Afrikaners onbekostigbaar of ontoeganklik is. Du Toit sê oop byskrifte of onderskrifte – wat nie bykomende tegnologie benodig nie en maklik toeganklik vir die publiek is – word egter nie in die jongste regulasies verpligtend gemaak nie. “Gevolglik sal arm huishoudings in Suid-Afrika sonder toegang tot regstreekse by- of onderskrifte op televisie bly en sodoende hul vermoë om openbare uitsendings as ŉ middel tot belangrike inligting te gebruik, ernstig beperk. “Dit is ontoelaatbare diskriminasie teenoor persone met gehoorgestremdheid, wat gesproke taal en nie gebaretaal nie as hul primêre vorm van kommunikasie gebruik,” sê hy. Die NRPG se aansoek om die kode te hersien en tersyde te stel, is op 5 Oktober deur die hooggeregshof in Pretoria uitgereik en is reeds deur die balju van die hof aan Okosa oorhandig. Okosa het nou tyd om op die aansoek te reageer voor die NRPG verdere stappe sal oorweeg. Suzette Oosthuizen, Helpende Hand se hoof van sentrums en nasionale takke, waaronder die Nasionale Tak vir Persone met Gehoorgestremdheid, sê hulle steun die stappe. “Helpende Hand spreek hom ten sterkste uit oor die diskriminasie teen minderheidsgroepe, soos persone met gehoorverlies. Ons moedig beslis aan dat hierdie persone by ŉ horende meerderheid ingesluit word, en nie uitgesluit word van belangrike landsgebeure, nuusgebeure en ander relevante programme nie,” sê sy. Ook Hannes Noëth, Helpende Hand se uitvoerende direkteur, sê die organisasie is dankbaar vir vordering in die aansoek. “Dit is meer as net ŉ hofsaak – dit gaan oor lewensgehalte, inklusiwiteit en om nie persone met gehoorgestremdheid onregmatig te benadeel nie. Daarom is ons dankbaar vir die NRPG wat hierdie saak voor die hof bring en ondersteun ons hulle in die proses,” sê Noëth.