Nuuskommentaar: Apartheid as versoening, misdaad teen die mensdom of volksmoordOudpres. FW de Klerk by die Staatsrede (13 Februarie 2020) (Foto: Phando Jikelo/African News Agency/ANA) Die aanvalle op oudpres. FW de Klerk oor apartheid is maar die oortjies van die seekoei, waar die kwessie dat van die voorste kritici byna voor die voet self agter die deur staan wat rassisme en die skending van menseregte betref juis die kritiek van die morele hoë grond veeg. Hierdie voorval lig ook uit hoe versigtig ’n mens moet wees om uitlatings te maak wat hulle leen tot swartsmeerdery. Oudpres. De Klerk se opmerkings oor apartheid het ’n storm ontketen met die drywers van nieu-apartheid se pikante en moedswillige reaksies ’n duidelike bewys dat die versoeningspad gereeld doelbewus gesaboteer word. Pikant dat diegene wat self agter die deur staan as dit by menseregteskendings op enorme skaal staan, nou so hoogheilig die lakens van kleur kan uitdeel. Ja, daar is ’n vasbytergroep wit mense wat nog openlik vir rassisme en selfs apartheid, of vir ’n gewoonlik gematigder begrip, afsonderlike ontwikkeling, in die bresse tree. Dit gaan gepaard met die optredes en uitlatings van instansies wat graag hul “nierassigheid” verkondig en ook soms as morele hoë grond voorhou, maar selfs die mees growwe elemente van wit rassisme vir blootstelling uitdaag, en so rasbenepe is dat een daarvan, die BLF, se registrasie as politieke party opgeskort moes word. Dít nogal nadat dit in die eerste plek onvergeeflik toegestaan is en ’n erg negatiewe refleksie op die Onafhanklike Verkiesingskommissie gewerp het. Méér kon die BLF immers nie gedoen het om te bewys hy het nie vir registrasie gekwalifiseer nie. Die EFF se registrasie was bykans net so omstrede, en Julius Malema en sy trawante doen moeite om te bewys dat die registrasie, wat destyds deur die Vryheidsfront Plus teengestaan is, ’n fout was. En ja, die Menseregtekommissie se eie rol om rassespanning die hoogtes in te jaag is pikant weens sy eie onewehandigheid, wat nogal periodiek “geregverdig” word deur uitlatings wat teruggevoer kan word tot die erg rassistiese en Fanon-geïnspireerde stelling dat swart mense per definisie nie rassisties kan wees nie. Uit ’n bestudering van De Klerk se opmerkings soos gemeld, blyk dit dat die oudregeringshoof hom téén apartheid uitgespreek het, en as motivering ook gemeld het dat hy al gereeld verskoning daarvoor gevra het. Hy het hom dan met die vlak van weerstand misgis deur sekere aspekte binne konteks te plaas, soos uit te wys dat Suid-Afrika ’n beter menseregterekord gehad het as 27 van die 31 lande wat die VN se Konvensie oor die Onderdrukking en Straf van die Misdaad van Apartheid onderteken het. De Klerk het ook die “fout” gemaak om te wys op die rol wat onder andere die Russiese propagandadienste gespeel het om apartheid boos voor te doen. En was van die onvoorsiene uitvloeisels soos Sharpeville werklik deel van die aanspreeklikheidsgevolge wat regstreeks aan die beleid toegeskryf kan word? Dit is belangrik om te bepaal of apartheid as vorm van volksmoord beskou kan word. Dat apartheid as misdaad teen die mensdom beskou kan word, geregverdig of nie, is skynbaar onbetwisbaar. Boonop, indien die onbedoelde newe-effekte wel volksmoord kon vergestalt, sou dit ernstige vrae oor die trefkrag van die Marikana-skietery op die huidige regering hê. Aspekte soos die regering se verantwoordelikheid om behoorlike intelligensie te gehad het, terwyl die intelligensiedienste toegelaat was om baie doeltreffendheid in te boet, sou belangrike vrae oor verantwoordelikheid kon oplewer. Dat apartheid nie in aanmerking kom om as volksmoord beskryf te word nie, is onomwonde vanoggend op RSG deur proff. Hennie Strydom en Anton van Niekerk gestel, hoewel ’n misdaad teen die mensdom egter ’n ander saak is. Met die nadering tot ’n nuwe bedeling is ook aan die behoudende kant wegbeweeg van ras as norm, soos onder meer blyk uit die Kodesa-onderhandelings, en daarna die werk van die Volkstaatraad. Die doel hiervan was vir sommige mense ’n beginselsaak, vir ander pragmaties om in pas met die internasionale reg te wees waar ras nie as ’n norm van selfstandigheid erken word nie (ook nie in die meeste woordeboeke nie), maar slegs faktore van ’n kulturele aard, soos taal. (Dit is ook so vervat in artikel 235 van die huidige Grondwet wat oor selfregering handel.) In die praktyk, soos blyk uit die genoemde leserskommentare, het ’n groep verhard om partisie as enigste opsie te beskou om heterogeniteit staatkundig te hanteer, en met ras as enigste skeidingsgronde (in weerwil daarvan dat dit ingevolge die internasionale reg doodgebore is, asook in terme van die Grondwet). FW de Klerk. Foto: FW de Klerk-stigting/Facebook Trouens, dit is ’n bekende strategie van die ANC om enige noem van die moontlikheid van Afrikaner-selfbeskikking buite orde te reël deur die term “Afrikaner” met “wit mens” te vervang wat dit dan ongrondwetlik en teen die internasionale reg maak. Dat die ANC en sy surrogate, die EFF ingesluit, hulle so hoogheilig oor apartheid hou, is absurd verby. Die ANC se gereelde stelling dat die party apartheid verslaan het, is gewoon twak. Die laaste apartheidswet, dié van die rasseklassifikasie en registrasie van mense op grond van ras, is reeds in 1992 geskrap, terwyl die ANC eers in 1994 aan bewind gekom het. Wat die ANC wel gedoen het, is om daardie, en van die ander apartheidswette terug op die wetboek te plaas, soms onregstreeks. So word die ou rasseklassifikasie by kwotas vir werksgeleenthede, die samestelling van verteenwoordigende sportspanne en vele meer toegepas. ’n Mens se velkleur bepaal iemand se lewe van die wieg tot die graf. Dit word selfs in die beoogde wetgewing voortspruitend uit die voorgenome wysiging van artikel 25 van die Grondwet oor grondgryp sonder vergoeding ingeskryf. Dit toon die ANC se minagting van internasionale ooreenkomste wat menseregte waarborg soos verskeie konvensies wat eiendomsreg as mensereg beskerm, asook een wat Suid-Afrika eers betreklik onlangs geratifiseer het nadat dit reeds tydens die bewind van pres. Nelson Mandela geteken is, wat onder meer ’n sonsondergang vir “affirmative action” vereis, maar waar die regering reeds in ’n hofsaak betrokke geraak het om die inwerkingstelling van bepalings van die verdrag te opponeer. Hiermee word nie ontken dat daar steeds nadelige sleureffekte van apartheid is nie, maar soos daar in Engels gesê word, “Two wrongs don’t make a right”. Ten slotte: Is dit minder verkeerd as hedendaagse regters die Grondwet skend, of baie na daaraan kom, ter wille van transformasie, as wat regters in die ou bedeling in sake kragtens die Wet op Terrorisme na bewering polities bevooroordeeld was? Is dit ’n “feit” as die regering en ondersteuners gereeld na Solidariteit en AfriForum as rassistiese organisasies verwys, terwyl die praktyk (soos die grondslag van hofsake wat dié instansies teen die regering maak) die teenoorgestelde bewys? Is dit nie ’n verdere bewys dat die skoen in die praktyk aan die ander voet is nie? Die regte persepsie hieroor bepaal die juridiese en morele begronding van onder meer internasionale veldtogte teen diskriminasie teen minderheidsgroepe – iets wat die internasionale reg ten volle ondervang. Die FW de Klerk-stigting se reaksie vandag word met ingehoue asem afgewag.