Nuuskommentaar: België, proefbuis vir impak van diversiteit op ’n grondwetDie koninklike paleis in België. (Foto: Twitter) Opsomming: In die internasionale politiek geld die beginsel gewoonlik dat ’n unitêre grondwet nie op ’n heterogene bevolking van toepassing gemaak kan word nie. Dit geld byvoorbeeld vir lande soos Indië, Rusland (asook die ou Sowjet-Unie) en België. Suid-Afrika het presies die teenoorgestelde koers ingeslaan, en betaal daagliks die prys. Maar hoekom krap dinge dan in België? België was enkele jare gelede die demokratiese land wat die wêreldrekord gehou vir die langste om sonder regering te wees – ’n aanduiding hoe belangrik dit is dat ’n land ook ’n gepaste staatkundige model in sy grondwet moet ingebou hê. Nou, na Mei verlede jaar se verkiesing, kon nog geen koalisieregering beding word nie. Oor die naasliggende Nederland het joernaliste al gesê daardie land se politiek is ver te skisofrenies vir buitelandse joernaliste om te verstaan, maar in vergeleke met België speel Nederland wat dit betref in die kinders se junior liga, terwyl België in die volwasse superliga sy staal toon. Een faktor help darem om België se situasie te verstaan: Suid-Afrika, waar die land die gevolge dra van ’n onderhandelde grootliks unitêre grondwet vir seker een van die mees heterogene bevolkings ter wêreld. Boonop maak wêreldwye migrasie, onder andere in die vorm van vlugtelinge en ekonomiese migrante, dat al hoe meer lande geleidelik meer heterogeen word. Dit lei dikwels tot ’n toename in misdaad, soos in Swede wat eens besonder misdaadvry was, met ’n skerp toename in verkragtings. Nie baie lank gelede nie was België sterk deur sy Walloniese (Franssprekende) burgers oorheers, met die Franssprekende koningshuis aan die voorpunt. Nou sit die skoen aan die ander voet. Die Vlaamse (Nederlandssprekende) deel van die bevolking maak nou ongeveer 60% van die bevolking uit, en is in vergeleke met Wallonië heelwat welvarender. Trouens, Vlaandere moet jaarliks miljoene euro’s aan Wallonië oorbetaal om die Franssprekendes mee op te hef. Brexit het boonop ’n bykomende kompleksiteit teweeg gebring. Brittanje was een van die Europese Unie (EU) se ryker lande, en dus ’n netto-bydraer tot die EU se begroting. Die ongeveer €70 miljard minder wat die EU nou jaarliks gaan in, word gevoel en ’n kommissie onder die leiding van Charles Michel moet nou uitwerk hoe die oorblywende lede se bydraes geraak word. Die sogenaamde surpluslande, lande soos Duitsland en Nederland, is egter byna so skaars soos hoendertande. Michel is egter van Wallonië en was in ’n stadium die Belgiese premier. Wallonië is volgens die EU een van die armer dele, maar omdat dit deel van ’n ryker land is, word dit minder uit die EU gehelp as armer streke in armer lande. Volgens Michel se denke sal Wallonië nou minder of selfs dalk geen EU-begrotingshulp kry nie. Anders as in die hardwerkende Vlaandere is die sosialiste in Wallonië die grootste en trouens die oorheersende party. As ŉ mens die spreekwoord in gedagte hou wat lui dat sosialisme goed werk tot iemand anders se geld op is, lyk dit inderdaad of Wallonië daarop staatmaak dat Vlaandere die hand nog dieper in die sak moet steek om die sosialistiese paradys te onderhou – eerder as om self die moue op te rol, en die byna daaglikse gepubliseerde advies van ekonome ter harte te neem. Michel se taak word beskryf as om water en vuur te versoen. Wallonië deel daarom ook nie die separatistiese denke wat onder die Vlaminge aan die groei is nie. Die Walloniërs word hierin breedweg gesteun deur Vlaamse akademici en die media wat nie lekker vat wil kry aan die “primitiewe” volksnasionalistiese denke nie. België bied aan vakkundiges ook groter deelname aan die Franssprekende wêreld wat as prestige ervaar word. (Vlaamssprekendes word verplig om Frans op skool te neem, terwyl die Franssprekende Belge as van die mees eentalige gemeenskappe ter wêreld beskou word.) Die “probleem” met die jongste federale verkiesing is dat die Vlaminge redelik oorwegend hul stemme gekonsolideer het in twee partye, naamlik die N-VA van die warmbloedige Bart de Wever, wie se denke in die rigting van konfederalisme neig, en die Vlaams Belang. Die N-VA is ook die grootste party in België. Die tweede grootste party in Vlaandere is nou die Vlaams Belang wat as’t ware van nêrens gekom het nie. Die Vlaams Belang is die herrese weergawe van die Vlaamse Blok wat deur die hof verbied is omdat dit rassisties geneig het. In die federale parlement is Vlaams Belang die derde grootste party, en het net twee setels minder as die Franstalige sosialiste. Trouens, Vlaamse partye het vyf van die ses top‑ politieke partye in die federale regering se parlement ingepalm. Tom van Grieken, die Vlaams Belang se relatief gematigde leier, het sy party as potensiële deelnemer aan die federale regeringskoalisie onttrek, juis om sake vir die ander partye te vergemaklik. Maar vir die Franstaliges, wat steeds aan die eertydse Franstalige dominansie probeer klou, is die Vlaams Belang se terugstaan nie genoeg nie, en pas het die leier van die Sosialiste wyd verkondig dat daar “geen kans is” dat dit in ’n regering waarvan die N-VA deel is, sal deelneem nie. Vir die huidige koning, veel meer tegemoetkomend as sy pa en voorganger, en die Franssprekendes is dit ondenkbaar dat die party wat hulle as nasionalistiese tuiste vir die Franssprekendes beskou in die koue gelaat word. Trouens, dit word reguit gestel dat ’n skikking gesoek word wat nie deur die Vlaminge of Franssprekendes oorheers word nie. Die koning het nou pas twee politieke leiers as regeringsbemiddelaars aangestel om die politieke verkeersknoop te ontknoop. ’n Vrou het hierdie belangrike amp nog nooit beklee nie, maar nou is Sabine Laruelle (MR – die sewende grootste party) en Patrick Dewael (Open VLD – sesde grootste party) aangestel nadat hul voorgangers die handdoek ingegooi het. Albei word as liberaal beskryf en het tot 9 Maart tyd om aan die koning verslag te doen. En hiermee is maar een aspek van die Belgiese kompleksiteit kortliks bespreek.