Geplaas deur	Sophia Kapp Donderdag 31 Mei 2018
Die gender en die ouderdom van die navraer in ag genome, vermoed ek die vraag was meer 'n poging om my te verbouereer as om inligting oor selfstandige naamwoorde te bekom. Dit verg ongelukkig (vir die navraer) meer as 'n poep om my te verbouereer, maar daar is tog 'n element van geldigheid in die navraag: Daar is, selfs by ervare praktisyns, verwarring oor watter woorde abstrakte selfstandige naamwoorde is en 'n onkunde oor hoe om dit te identifiseer.
Die skoolvoorbeelde van abstrakte selfstandige naamwoorde wat ons almal geleer het, is natuurlik "liefde" en "haat". Dis akkuraat, want dis goed wat net in jou kop sit en wat jy net kan beleef, maar vir die meeste tieners is nie een van die twee 'n abstraksie nie. (As jy met 'n tiener in jou huis sit wat vir die eerste keer verlief is, of vir die hoeveelste keer moet detensie sit oor hy/sy in die klas gepraat het, sal jy ook nie dink liefde en haat is abstraksies nie.) Dit is dus nodig om met 'n behoorlike beskrywing en toets vir abstrakte selfstandige naamwoorde vorendag te kom waarmee leerders hierdie woordsoort behoorlik kan identifiseer.
Kom ons begin by die telbaarheid. Die implikasie van ontelbaarheid is dat so 'n woord nie 'n meervoud kan kry nie, want daar kan nie meer as een daarvan wees nie, en dat dit ook nie ná 'n onbepaalde lidwoord ('n) kan staan nie, want daar kan nie net een daarvan wees nie. 'n Soortnaamwoord soos "kat" is iets wat jy kan tel. Daar kan een kat of twee katte of honderde katte in 'n huis wees, wat beteken dat 'n mens 'n sin kan maak soos "Daar sit 'n kat op die vensterbank." Lesers weet almal dit beteken "een kat". Jy kan nie 'n sin maak soos "Ek het vir die eerste keer 'n liefde in my hart gevoel" nie. Jy kan wel skryf "Ek het vir die eerste keer die liefde in my hart gevoel". Liefde is nie telbaar nie, en jy kan nie een of twee of honderde liefdes voel nie.
Moet nou nie deurmekaar raak nie. As jy 'n sin maak soos "Hy het deesdae 'n liefde in sy lewe", beteken dit eintlik "Hy het deesdae 'n geliefde in sy lewe". In hierdie sin verwys "liefde" nie na 'n gevoel nie, maar na 'n persoon. Persone kan 'n mens tel – "liefde" in hierdie voorbeeldsin is dus nie 'n abstrakte selfstandige naamwoord nie, maar 'n soortnaamwoord.
Moet ook nie dwaal as daar 'n maatnaamwoord voor jou abstrakte selfstandige naamwoord is nie. Dit is moontlik om maatnaamwoorde in te span en dit dan te laat lyk en klink asof die ding telbaar is, soos "'n sweempie jaloesie", "nie 'n druppel liefde nie" of "'n tikkie hartseer". Hou mooi kop: In al hierdie gevalle slaan die onbepaalde lidwoord (en die telbaarheid) net op die maatnaamwoord ("sweempie", "druppel" en "tikkie"), nie op die abstrakte selfstandige naamwoord nie. Die jaloesie, liefde en hartseer is steeds nie telbaar nie.
Die tweede onderskeidende eienskap van 'n abstrakte selfstandige naamwoord is dat dit nie sintuiglik waarneembaar is nie. Dit beteken 'n mens kan dit nie sien, hoor, proe, voel of ruik nie. En net daar dop "poep" die toets. Al is jy hoe skelm met die loslaatslag, jou bure in die klas gaan "poep" een of ander tyd sintuiglik waarneem. Selfs jou temperamentele tiener se waarneembare reaksie op liefde of haat maak dit nie sintuiglik waarneembaar nie. Dis die simptome wat sintuiglik waarneembaar is, nie die kwaal self nie.
Hierdie onderskeidende eienskap is die manier waarop 'n mens tussen abstrakte selfstandige naamwoorde en massanaamwoorde onderskei. 'n Massanaamwoord benoem ook 'n ding wat nie telbaar is nie (soos "sand", "suiker" en "vleis"), maar 'n massanaamwoord is sintuiglik waarneembaar. Probeer maar jou volgende beker koffie sonder suiker inwurg, dan sal jy vinnig besef hóé waarneembaar dit is.
Lees 4008 tye	Laaste modifikasie op Donderdag 31 Mei 2018 11:42
Meer in hierdie kategorie: « Die hoe en hoekom van "wie" en "wat"	Massas huiswerk: Hoe om massanaamwoorde uit te ken »
Kommentaarskakel	 Donderdag 31 Mei 2018 13:24	geplaas deur	Sophia Kapp
Ek probeer jou antwoord (hopende dat ek jou reg verstaan).
Daar hoort nie kommas voor die aangehaalde sinne nie, oor die volgende redes:
Dit is nie direkte rede nie. Die reël by die direkte rede is dat daar 'n dubbelpunt voor die aangehaalde deel kom, byvoorbeeld:
•	Danie sê: "Daar sit 'n kat op die vensterbank."
Die komma voor so 'n stuk direkte rede is 'n Engelse konvensie en is in Afrikaans verkeerd.
Daar kom ook nie 'n komma voor 'n aanhaling nie. Dit is daar ook 'n dubbelpunt, byvoorbeeld:
•	Greyling (2008:14) stel dit in sy inleidingshoofstuk: "Daar is geen rede tot kommer nie."
As jy voorbeeldmateriaal aanhaal (veral oor die taal self) plaas jy dit tussen aanhalings, of jy druk dit kursief of vet. In so 'n geval pas jy net die voorbeeld in jou sin in op die gewone manier. Jy het geen leestekens buiten die aanhalingstekens nodig om dit te merk nie.
•	'n Mens spel "onmiddellik" met twee m'e en twee l'e.
•	Vind die werkwoord in die sinsnede "om 'n tiener te wees".
•	Die sin "Die bestuur moet herverkies word" is in die passief.
Kommentaarskakel	 Donderdag 31 Mei 2018 12:44	geplaas deur	Christiaan Botha
Hoe lekker lag ek nou. Baie dankie, Sophia. Wens ek het jou as my Afr. onderwyser gehad. My onderwyser herinner my aan die horingou grappie van die seuntjie wat vir sy juffrou gevra het of poep klonte maak. Ek glo jy ken die resen dit en dis my armsalige ou onderwyser: n soliede, grysgeskoende drol.
Op n ander noot: Is dit nie gebruiklik om kommas te plaas na "soos" en "skryf" in die volgende twee sinne nie: Jy kan nie 'n sin maak soos "Ek het vir die eerste keer 'n liefde in my hart gevoel" nie. Jy kan wel skryf "Ek het vir die eerste keer die liefde in my hart gevoel" ?
Ek weet nie waar jou antwoord gaan wys nie. Vir die wis en die onwis, stuur dit asb. ook na boesmanb@gmail.com.