Dit is belangrik om eienaarskap wat deur middel van swart ekonomiese bemagtig (SEB) oorgedra word, formeel by syfers oor grondhervorming te tel. Tot dusver doen die Regering dit nie. Net boere met ’n omset van meer as R10 miljoen word deur die nuwe SEB-kodes vir die landbou geraak.
Dit kan teen ’n minimale koste gedoen word, veral ten opsigte van diegene in die onderste deel van die samelewing waar die behoefte in ’n skeefgetrekte ekonomie groot is. Landbougrond word deurlopend deur ander sektore oorgeneem, wat kommersiële eienaarskap laat afneem.
Die proses is deel van ontwikkeling en verstedeliking en die gevolge daarvan sal in die toekoms baie toeneem. In dié proses is die mynbou ’n regstreekse vernietiger van landbougrond.
Skep ’n enkele struktuur (nie net ’n enkele staatsdepartement nie), wat na grondhervorming omsien, bestaande uit die Land Bank, landboubesighede, die kommersiële landbou, ander finansiële instellings, asook ’n staatsdepartement.
’n Kleinplasie-plan gaan nie voedselsekerheid volhoubaar in stand hou nie. Plase in Suid-Afrika is lank reeds volgens skaalekonomie in grootte en gebruik verdeel. Grondpotensiaal en klimaat bepaal in ’n groot mate hoe in Suid-Afrika geboer word en markstruktuur bepaal die boere- en boerderyprofiel. Meer as een model is dus nodig.
Sekuriteit vir produksiekoste- en finansieringsreëlings kan ook ingereken word. ’n Bestuurs- en aandeelverwateringsreëling saam met ’n ontwikkelingsplan vir die nuwe eienaars moet deel vorm van projekte. ’n Meer lewensvatbare en breëbasisbenadering is nodig vir grondhervorming en om mense te bemagtig. Uit vorige uitsprake is dit duidelik dat Ramaphosa dit verstaan.
Dit is belangrik dat die doelwitte en uitkoms van al die beleidsrigtings wat landbougrond en grondhervorming raak, op ’n manier saam verreken word. Ons leef in ’n wêreld van wigte en teenwigte wat deur die ekonomie bepaal word. Tyd bring balans, ook in grondeienaarskap en gebruik.
Suid-Afrika het ’n baie meer robuuste landboustelsel en -ekonomie en ’n gevestigde kapitalistiese onderbou en demokrasie. Ons breë mense-ingesteldheid is ook een van meelewendheid. Ons kan dinge laat werk. Grond en eienaarskap is nie net ’n landbou-ding nie. Ander partye moet op ’n baie hoër vlak saam met die landbou oor dié kwessie praat.
Teen 2050, met ’n bevolking van 77,7 miljoen en ’n verstedelikingskoers van 75%, sal die verhouding afneem tot 1,2:1. Volgehoue voedselsekerheid sal in die gedrang kom indien daar nie produktief gewerk word met alle beskikbare landbougrond nie.