Bohaai oor Tshwane-kragplan ‘politieke opportunisme’(Foto: Twitter) Groot druk van politieke partye binne die Tshwane-metro se koalisieregering het gelei tot die onttrekking van ŉ verslag oor die moontlike verhuring van grond vir die vestiging van ŉ alternatiewe kragbron vir Pretoria. Luidens die voorstel kan sowat 840 MW krag, sowat 40% van die stad se huidige kragverbruik, met die projek opgewek word, kan dit meer bekostigbare energie aan inwoners verskaf en as teenvoeter vir beurtkrag gebruik word. Die projek sal na raming sowat R26 miljard beloop. Die verslag, wat Dinsdag voor die raad gedien het, gee die stadsbestuurder toestemming om ŉ openbaredeelnameproses oor die moontlike verhuring van die grond, gedeeltes van die plaas Rooiwal en gedeeltes van die plaas Pretoria-dorp en Townlands 351-JR (waarop twee bestaande ongebruikte kragsentrales geleë is), van stapel te stuur. Belanghebbendes word daarmee genooi om insette oor die voorstel te lewer. ŉ Opvolgverslag word daarna opgestel en aan die raad voorgelê voor daar enigsins met verdere onderhandelings of ŉ ontwikkeling voortgegaan word. Die proses beteken ook nie dat die maatskappy wat die voorstel vir alternatiewe kragopwekking aan die metroraad gemaak het, noodwendig toestemming daarvoor kry nie. Lede van die ANC, EFF en ActionSA het egter ŉ reusebohaai opgeskop. Hulle het onder andere beswaar gemaak teen die feit dat daar ook ŉ verslag is van die konsortium wat deur ŉ ongevraagde bod die voorstel vir die ontwikkeling van die biogas-opwekkingseenheid ingedien het. ŉ Ongevraagde bod is ŉ voorstel wat buite die normale verkrygingsproses aan ŉ instelling – soos in hierdie geval die metroraad – gemaak word. Die voorstel is dat die energiediensverskaffer toestemming kry om die Pretoria-Wes- en Rooiwal-kragsentrales op te knap, te finansier, te bedryf en in stand te hou. Die projek kom teen ŉ koste van R26 miljard. Die kragsentrales is tans in onbruik en kan nie in hul huidige formaat weer aan die gang gesit word nie. Burgemeester Randall Williams is tydens die vergadering egter daarvan beskuldig dat hy – luidens ŉ stemopname wat versprei word – ingemeng het met die verkrygingsbestuursproses. Die ANC het Williams van korrupsie beskuldig en die verslag verwerp. Joel Kgomotso Masilela, ŉ ANC-raadslid en die party se koukuswoordvoerder in die metroraad, sê Williams moet oor die kwessie ondersoek word en die party beoog om ŉ mosie van wantroue teen hom in te dien. ActionSA het ook die onttrekking van die verslag verwelkom en het dit as ŉ “oorwinning” vir inwoners van Tshwane bestempel. “Inwoners van Tshwane het ŉ koalisieregering in die Tshwane-metroraad gesteun wat anders is van dít wat hulle voor verlede jaar ondervind het. Dit is belangrik dat hulle nie uit miljarde rande in onregmatige besteding gemelk word nie,” sê Bongani Baloyi, ActionSA se provinsiale voorsitter in Gauteng. Hy sê egter die DA se stelling dat ActionSA gekant is teen ŉ einde aan beurtkrag, is sonder enige meriete. Die VF Plus het op sy beurt die verslag – oor die openbaredeelnameproses oor die moontlike verhuring van die grond – gesteun. Grandi Theunissen, ŉ VF Plus-wyksraadslid en burgemeesterskomiteelid vir gemeenskapsveiligheid, sê die party is in beginsel heeltemal ten gunste van ŉ projek van hierdie aard. Die party se steun, om die moontlikheid daarvan te ondersoek, beteken nie ŉ kontrak moet noodwendig toegeken word aan die maatskappy wat die voorstel gemaak het nie en die openbaredeelnameproses wat daarmee verband hou, sal meer lig daarop kan werp. Theunissen sê die VF Plus het dit duidelik gestel dat die besluit in ooreenstemming is met die Wet op Openbare Finansiële Bestuur wat bepaal dat die munisipaliteit nie verplig is om ŉ nie-mededingende bod wat ontvang is, buite sy normale verkrygingsproses te oorweeg nie. Hy bestempel Dinsdag se ophef in die raadsvergadering as “politieke opportunisme” en sê die ANC het vroeër aangedui dat die konsep (oor die kragprojek) vir hom aanvaarbaar is, maar dat die party vrae het oor hoe die voorstel op die burgemeester se lessenaar beland het. “Die EFF breek net af en vir hulle gaan dit daaroor om ŉ groot lawaai te maak, mense verdag te maak, maar geen positiewe bydrae te lewer nie. “ActionSA, en dit is waar ek met hulle ŉ groot probleem het, kon tot gister nie redes gee oor waarom hulle daarteen gekant is nie.” Theunissen sê ActionSA-partylede het kort daarna na die bandopname begin verwys wat glo bewys dat Williams onbehoorlik by die proses ingemeng het. Die raadsvergadering het ontaard in die slinger van beskuldigings, dreunsang en die doodskreeu van diegene wat ŉ sinvolle bydrae probeer lewer het. “Ek verwerp met minagting die optrede van lede van ActionSA wat gedaal het tot op die vlak van die EFF. Hul gedrag was afbrekend; dieselfde gedrag wat ons die afgelope ses maande by die EFF gesien het. Dit was geensins konstruktief nie. Dit is vir my en die VF Plus heeltemal onaanvaarbaar.” Theunissen maan ook dat Dinsdag se gebeure, met lede van ActionSA wat hul openlik by die EFF geskaar het, die koalisieregering in die gevaar stel. “Ons sal die pad stap, mits dit op ŉ redelike grondslag is.” Nietemin het lede van die burgemeesterskomitee vanoggend vergader en onderneem om maniere te vind om struikelblokke tussen die vennote te probeer oplos. “Ons moet verantwoordelik binne die koalisie optree. Dit gaan hier oor ŉ alternatief vir die inwoners van die land en die stad sodat daar hoop is vir die herbou van die hoofstad wat in stukke is en wat ons probeer optel,” sê Theunissen. “Ons werk daagliks baie hard daaraan.” Die VF Plus steun wel die besluit om Williams se beweerde gedrag na die komitee oor reëls en etiek te verwys, maar Theunissen sê iemand kan nie op grond van ongetoetste bewerings gekruisig word nie. Volgens hom moet bewyse voorgelê en ŉ omvattende ondersoek oor enige bewerings gedoen word.