Orania is 'n Suid-Afrikaanse dorp geleë langs die Oranjerivier in die dorre Bo-Karoo van die Noord-Kaap. Die dorp word in twee helftes verdeel deur die R369-streeksroete en lê halfpad tussen Kaapstad en Pretoria.
Die doel van die dorp is om 'n tuiste te skep vir Afrikaans en die Afrikaner-identiteit deur dié taal en kultuur in lewe te hou. Enigiemand wat homself definieer as 'n Afrikaner en identifiseer met Afrikaner-etnisiteit is welkom in Orania.
Kritici beskuldig die Orania plaaslike owerheid daarvan dat hulle die integrasie van Afrikaners in die reënboognasiekonsep afwys en dat hulle probeer om die Suid-Afrika van voor 1991 binne 'n enklawe te herskep. Die inwoners beweer egter dat hulle hul taalkundige en kulturele erfenis wil bewaar en hulself wil beskerm teen die misdaadgolf in die res van die land. Die inwoners sê ook dat hulle vervulling probeer gee aan die reg op selfbeskikking soos vervat in die Grondwet van Suid-Afrika. Die dorp se verhoudings met die Suid-Afrikaanse regering is rustig en ondanks die strewe van die gemeenskap na (meer) selfbestuur het die regering reeds Orania as wettig erken.
Die dorp se doel is om bestuur oor hulself te hê deur 'n meerderheid van Afrikaners in die Noordwes-Kaap te vestig. Dit sou gedoen moes word deur die vestiging van ander vergelykbare dorpe in die omstreke van Orania. As die uiteindelike doel van 'n Afrikaner-meerderheid in die gebied bereik is, kan 'n onafhanklike Afrikanerstaat tussen Orania en die weskus, ook bekend as 'n volkstaat, gestig word.
Carel Boshoff III, die stigter van Orania, het oorspronklik gedink dat na 15 jaar 60 000 Afrikaners in die beoogde gebied gevestig sou wees. Later het hy toegegee dat die meeste Afrikaners besluit het om nié na die volkstaat te skuif nie. Nietemin het hy gedink dit is noodsaaklik vir Afrikaners om hierdie opsie te behou, aangesien dit hulle veiliger in die res van Suid-Afrika sou laat voel, en sodoende die spanning in die res van Suid-Afrika kan laat verminder. Boshoff het Orania dikwels met Israel vergelyk, wat dien as 'n toevlugsoord vir Jode vanoor die hele wêreld.
Die idee dat wit Suid-Afrikaners in 'n klein deel van Suid-Afrika moes konsentreer is in 1966 deur die Suid-Afrikaanse Buro vir Rasse-aangeleenthede (SABRA) ontwikkel. In die 1970's het SABRA die idee bepleit om Suid-Afrika in 'n statebond te transformeer, waarin bevolkingsgroepe parallel sou kon ontwikkel. So sou die verskillende etniese groepe hulself met 'n groot mate van outonomie kon bestuur, sonder dat dit ten koste van ander etniese groepe sou geskied. Dat die verskillende swart bevolkings 'n federale bedeling verwerp het, het volgens SABRA nie die einde van die Afrikaners se reg op selfbestuur beteken nie.
In 1988 het Boshoff die Afrikanervryheidstigting gestig, wat ook bekend staan as die Avstig. Die basiese beginsels van Avstig is gebaseer op die gedagtes dat 'n swart meerderheidsregering onvermydelik was en dat die wit minderheidsregering nie moreel geregverdig kon word nie. Afrikaners sou dus hul eie nasie, of volkstaat, in 'n kleiner deel van Suid-Afrika moes vorm.
Om Afrikaners die meerderheid in 'n bepaalde gebied te maak, het SABRA die beginsel van eie arbeid aanbeveel, wat vereis dat al die werk in die volkstaat deur sy eie burgers gedoen word, insluitend die ploeg van lande, vullisverwydering en tuinmaak: werk wat in die res van Suid-Afrika gewoonlik nié deur Afrikaners gedoen word nie. Volgens SABRA kan Afrikaners net die meerderheid in 'n gebied wees as Afrikaners hul eie arbeid sou doen (en dus die uitbuiting van swart Suid-Afrikaners as goedkoop arbeiders beëindig). Met so 'n meerderheid sou Afrikaners op demokratiese wyse in staat wees om beheer oor hul eie instellings te hê, en de facto 'n mate van selfbestuur verkry.
Die plan van Boshoff het enige grondgebiede van die oorspronklike Boererepublieke, die Zuid-Afrikaansche Republiek en die Oranje-Vrystaat, uitgesluit. In hierdie gebiede is die huidige ekonomiese hartland van Suid-Afrika met baie natuurlike hulpbronne geleë. In plaas daarvan het Boshoff gefokus op 'n ekonomies onderontwikkelde gebied in die Noordwes-Kaap met 'n halfwoestyn-klimaat. Hierdie woestynstaat, Orandeë genoem, sou weens sy onherbergsaamheid nie deur die Suid-Afrikaanse regering gevrees of verlang word nie. Selfs voorstanders van die idee het erken dat hierdie model beduidende ekonomiese opofferings sou vereis van die Afrikaners wat na die volkstaat wou skuif.
Nog 'n rede vir Orania om minder te fokus op die ontwikkeling van 'n volkstaat, is omrede die term besoedel is deur misbruik deur verregse groepe. Vir die fokus op die ontwikkeling van die gebied rondom Orania is die Hartlandstigting in 2014 gestig.
Die dorp is in 1963 gestig as Vluytjeskraal deur die Departement van Waterwese om die werkers te huisves wat besproeiingskanale van die Oranjerivierprojek verbind het met die Vanderkloofdam. Die Oranjerivierprojek was 'n skema om water te voorsien aan die semi-woestyn in die sentrale dele van Suid-Afrika. Ander soortgelyke konstruksiedorpe soos Vanderkloof en Oviston is ook gestig. Na 'n kompetisie is die naam van die dorp verander na Orania, wat 'n variasie van die Afrikaanse woord "oranje" is en verwys na die aangrensende rivier. In 1965 het Orania 56 families gehuisves. Bruin werkers wat deelgeneem het aan die konstruksieprojek het in 'n aparte area genaam Grootgewaagd gewoon. Die eerste fase van die projek is voltooi in 1976. Nadat die dam voltooi is, het die meeste van die werkers verhuis en het die dorp in verval geraak. Die Departement van Waterwese het Orania heeltemal verlaat in 1989. Na die departement se vertrek het slegs 'n groep bruin mense in Grootgewaagd agtergebly.
In Desember 2000 het die provinsiale regering beveel dat Orania Verteenwoordigende Oorgangsraad ontbind word en dat die dorp opgeneem word in die nuwe Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit saam met die naburige dorpe Hopetown en Strydenburg. Inwoners van Orania het die provinsiale regering vervolgens voor die Noord-Kaapse Hooggeregshof gedaag, wat bevind het daar onderhandelinge tussen die inwoners van Orania en die regering oor Orania se munisipale status moet plaasvind; tot so 'n ooreenkoms bereik kan word, sal Orania sy status quo behou. In 2003 is 'n vakansie-oord op die Oranjerivier ontwikkel, sowel as 'n aftreeoord, twee skole, 'n kliniek en 'n groeiende landbousektor.
In Mei 2005 het 'n geskil ontstaan toe 'n deel van die inwoners beweer het dat die dorp bestuur word soos 'n "mafiastaat", met 'n aantal hofsake as deel van die geskil. Die sluiting van die dorp se radiostasie in November 2005 deur die Suid-Afrikaanse owerhede is gekoppel aan 'n wenk van dié interne afvalliges. Die afvalliges het uiteindelik die gemeenskap verlaat. In November 2005 het sowat 60 bruin gesinne, wat voor 1991 in Kleingeluk geleef het, 'n grondeis ingedien by die regering vir ongeveer 483 hektaar grond in Orania. Die grondeis is in Desember 2006 afgehandel toe die Suid-Afrikaanse regering 'n vergoeding van R2,9 miljoen aan die eisers betaal het.
Wit Suid-Afrikaners was die grootste bevolkingsgroep tydens die nasionale sensus van 2011: 97,2% van die totaal. Afrikaans is die enigste taal wat gebruik word in alle domeine van die plaaslike lewe. Volgens 'n amptelike sensus uitgevoer deur die dorpsowerhede in 2014, is Afrikaans die belangrikste huistaal van 95% van die inwoners, gevolg deur Engels met 2%. Drie persent van die inwoners gebruik Afrikaans sowel Engels as huistaal.
Orania het 'n klein kliniek en 'n verpleegsuster besoek die dorp twee keer per week. Daar is ongeveer 30 maatskaplike en semi-publieke organisasies in Orania aktief.
Hoewel Orania binne die grense van die Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit se gebied lê, is Orania in administratiewe opsig geen deel van die Thembelihle Munisipaliteit nie. Orania het sy eie munisipale struktuur in die vorm van die Orania Verteenwoordigende Raad, wat gebaseer is op die Oorgangswet op Plaaslike Regering van 1993, terwyl al die ander munisipaliteite gebaseer is op die Wet op Munisipale Strukture van 1998. Orania het so beheer oor sy eie munisipale administrasie. Thembelihle lewer geen dienste (soos riool, paaie en vullisverwydering) in Orania nie. Ook hef Thembelihle geen belasting in Orania nie (ander staatsbelastings word gewoon gehef). Hierdie wetlike raamwerk is in 2000 neergelê toe 'n ooreenkoms tussen die Kabinet van Suid-Afrika, die Noord-Kaapse regering en die Orania Verteenwoordigende Raad bereik is oor 'n voorlopige status vir Orania. Hierdie ooreenkoms is bevestig deur 'n uitspraak van die Noord-Kaapse Hooggeregshof.
Die dorpsgebied is in private besit en word deur Vluytjeskraal Aandeleblok Bpk besit. Eienaarskap van erwe en huise is in die vorm van aandele in die maatskappy. Wanneer mense 'n huis of erf in Orania koop, koop 'n mens die aandele in die VAB wat eksklusiewe gebruiksregte gee tot dié erf of huis. Hierdie eienaarskap staan in die Suid-Afrikaanse reg bekend as "aandeleblokskema" en is soortgelyk aan die appartementsrecht, strata title of condominium in ander lande. Geen titelaktes vir die dorpsgebied word uitgereik nie. Eienaarskap oor Orania se landbougronde word gewoonlik in deeltitel of voltitelaktes uitgereik.
Die Vluytjeskraal Aandeleblok funksioneer soos 'n munisipale administrasie, wat befonds word met heffings vir die lewering van dienste soos water, elektrisiteit en vullisverwydering. Nutsmaatskappye soos Eskom en Telkom verskaf dienste aan die VAB, wat dan die koste verdeel en hef van die eindgebruikers.
Sommige mense wat in Orania 'n beter toekoms probeer opbou het, het die dorp verlaat as gevolg van beperkte werksgeleenthede of die onvervulde verwagting om in te pas by die plaaslike sosiale norme. Die plattelandse lewe en die verskil in lewenstyl in vergelyking met 'n stedelike omgewing is ook faktore wat die aanpassing vir nuwelinge moeilik maak.
Tussen 2013 en 2017 is 'n aardskip in Orania gebou. Dit is ontwerp deur Christiaan van Zyl, een van Suid-Afrika se belangrikste argitekte op die gebied van volhoubare argitektuur. Dit is glo een van die grootste sandsak-aardskepe in die wêreld. In 2013 tydens mid-winter is gedemonstreer hoe ver die son inskyn in die Sonskip / Aardskip-lewende-museum,  Die gebou is oop vir die publiek as 'n lewende-museum. Daar is nog drie erwe beskikbaar in Orania vir aardskepe.
Die bestaan van Orania as kultuurdorp is toegestaan deur die Grondwet van Suid-Afrika, wat onder artikel 235 die reg op selfbeskikking erken. Orania het 'n nie-konfronterende houding teenoor Suid-Afrikaanse owerhede aangeneem, wat eweneens beleid van afsydigheid teenoor Orania aangeneem het. Die ANC-regering ontwyk meestal die kwessie rondom Orania en sy status. Die ANC ag Orania minder belangrik as baie ander politieke kwessies in die land.
Die strewe van die Vryheidsfront en ander Afrikaners om 'n bepaalde streek in die land (die Noordwes-Kaapse korridor) as 'n tuiste vir die Afrikaner se taal en kultuur — binne die raamwerk van die Grondwet en die Handves van Menseregte — te ontwikkel, word inderdaad deur die regering as 'n legitieme strewe gesien.
In 2009 het 'n afvaardiging van die ANC-Jeugliga die dorp besoek. Die leier Julius Malema was vol lof oor die samewerking tussen die inwoners: "hulle werk saam in plaas van teen mekaar". Dieselfde jaar het 'n afvaardiging van Orania president Jacob Zuma besoek en vir 'n besoek aan Orania genooi. Die Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalgemeenskappe het Orania ook besoek.
In 2017 het die Departement van Kuns en Kultuur Orania besoek. Die vakverbond COSATU het ook 'n veldtog teen Orania se bestaan geloods, omdat Orania skynbaar die "demokratiese orde in Suid-Afrika ondermyn". Op uitnodiging van Orania het COSATU later 'n besoek aan die dorp gebring.
In Januarie 2010 het die Afrikaanse dagblad Beeld 'n artikel van Frans de Klerk, uitvoerende hoof van die Orania Dorpsraad, gepubliseer, waarin hy die suksesse van Orania beskryf het. De Klerk het hom ook namens die hele gemeenskap gedistansieer van rassistiese organisasies wat Orania se suksesse "misbruik vir hul eie doeleindes". Die debat rondom 'n volkstaat het in April 2010 in die hoofstroommedia teruggekeer na die moord op Eugene Terre'Blanche, die destydse leier van die Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB). Carel Boshoff het gesê dat dié moord 'n simbool was van die plaasmoorde wat as "niks anders as 'n staat van oorlog" beskryf kon word nie. Nietemin het Boshoff die uitnodiging om na Terre'Blanche se begrafnis te gaan, geweier: "Ek hou nie van hom nie. Hy het 'n pad van konfrontasie en konflik verkies. Ons wou dit op 'n ander manier doen." Boshoff IV het ook opgemerk dat die Orania-konsep (van eie arbeid) in stryd is met die baasskapstelsel uit die apartheidsera, wat die AWB voorgestaan het. Weens die anti-rassismestandpunte van die Orania Beweging is Orania nie baie populêr onder verregse Afrikaner-organisasies nie.
Sedert 1994 het die inwoners van Orania in alle algemene verkiesings gestem. Tydens die laaste drie verkiesings het Orania 'n gemiddelde opkoms van 65% gehad, gebaseer op geregistreerde kiesers. Tydens die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009 het die gemeenskap 'n duidelike stem vir die Vryheidsfront Plus uitgebring. Toe die uitslag van die algemene verkiesings van 2014 bekend gestel is, het die vier stemme vir die Economic Freedom Fighters 'n aantal kommentare in die Suid-Afrikaanse media ontlok.
Landbou is baie belangrike vir Orania se ekonomie met een van die grootste pekanneutplantasies in Suid-Afrika in plek. Verskeie pekanneutplantasies het Orania 'n aansienlike ekonomiese hupstoot gegee. Die meeste pekanneute word uitgevoer na China. Sedert die aankoop van die dorp van 430 hektaar, het die gemeenskap nog ongeveer 8,000 hektaar landbougrond by die dorp gevoeg. 'n Pompstasie op die Oranjerivieroewer, wat gefinansier en gebou is deur die dorp se inwoners, word vir die voorsiening van water vir landbou gebruik. Die stasie is gekoppel aan 'n stelsel wat oor 9 km strek.
Van 1998 tot 2002 het Orania 'n groot melkplaas bedryf. Hoewel die plaas as een van die mees mees moderne melkerye in Suid-Afrika gesien is, het toenemende koste van ingevoerde masjinerie, wat veroorsaak is deur 'n afname in die waarde van die rand, gekombineer met 'n styging in die prys van koring, wat gebruik is om beeste te voer, gelei tot sy likwidasie. Nog 'n ambisieuse projek, 'n meul om verskeie koringprodukte te verwerk, is in 2005 voltooi, maar was net so onsuksesvol en is gesluit. Die owerhede van Orania het sedertdien afgesien van grootskaalse projekte en fokus eerder op die ontwikkeling van klein- en mikro-ondernemings om die plaaslike ekonomie aan die gang te hou.
Orania het 'n gelukbringer met die naam van Klein Reus, 'n klein seuntjie wat sy moue oprol. Dit is die simbool wat gebruik word vir die dorp se vlag, sy geldeenheid, merktekens en goedere. Tradisionele kulturele aktiwiteite soos volkspele en speletjies soos jukskei word bevorder binne die gemeenskap. Tipiese Karoo-kos soos skaapkop is deel van die plaaslike kulinêre erfenis. Die dorp het ook 'n rugbyspan, die Orania Rebelle, wat sy wedstryde in die Griekwaland-Wesrugbyunie speel.
Jonger inwoners kla soms oor 'n gebrek van ontspanningsaktiwiteite, wat dikwels voorkom in klein gemeenskappe in die Karoo. Orania, veral 'n landboudorp, bied beperkte vermaak vir tieners en jong volwassenes, wat die stedelike vermaak moet mis. Quad-wedrenne is 'n gewilde tydverdryf, maar is verbode deur die Dorpsraad vanweë veiligheidsredes. Die Bistro was 'n gewilde uithangplek vir die jeug van Orania, maar het gesluit nadat die eienaar in 2009 oorlede is. Twee noemenswaardige besighede is Die Wynhuis ('n drankwinkel) en Die Vaatjie ('n kroeg). Die Wynhuis word nie net besoek deur die plaaslike bevolking nie, maar ook deur bruin mense van naburige plase. Die Vaatjie was 'n omstrede plek onder lede van die gemeenskap, omdat dit gesien is as 'n plek van losse sedes, waar gevegte soms tussen klante uitbreek. Die Vaatjie het afgebrand in 2009 en is heropen in 2011, maar is tans gesluit. Dinge het in 2014 aansienlik verbeter met die opening van Die Ou Karooplaas Winkelsentrum, wat ook 'n fliekteater en pizza- en DVD-winkels huisves, en die opening van die Stokkiesdraai Avontuurpark, wat ook 'n kroeg en koffiewinkel huisves.
In Orania is verskeie onderwysinstellings. Daar is twee gekombineerde skole vir primêre en sekondêre onderwys. Albei skole is gekombineerde skole wat onderwys van graad 0 tot graad 12 bied. Daar is ook drie naskoolse onderwysinstellings. Dié naskoolse onderwysinstellings vorm gesamentlik die Orania Kampus.
Daar is 'n mate van wedywering tussen die twee skole, wat oor die algemeen vriendelik is. Nie alle plaaslike kinders gaan hier skool nie: sommige ouers kies tuisonderwys of stuur hul kinders na skole in stede soos Bloemfontein.
Daar word tans met die Afrikaanse privaatuniversiteit Akademia onderhandel oor die vestiging van 'n studiesentrum in Orania. Ook word 'n kampus met koshuise in Orania ontwikkel.
Die eerste plaaslike gemeenskapsradiostasie, Radio Club 100, is in November 2005 gesluit deur die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika, omdat die stasie sonder 'n lisensie sou uitsaai en 'n "rassistiese inhoud" sou hê. Die bestuur van die radiostasie het aangevoer dat hulle herhaaldelik aansoek gedoen het vir 'n lisensie en dat hulle bloot besig was met die uitvoering van toetsuitsendings. Die uitsendings sou oor skadelose nuus soos verjaarsdae en sosiale geleenthede gegaan het. In Desember 2007 het OKOSA 'n lisensie aan die nuwe Radio Orania toegestaan, en die stasie het op 13 April 2008 op 95.5 MHz begin uitsaai. Die gemeenskapsradiostasie word deur vrywilligers bestuur en tel meer as 50 bydraers. Programme sluit onder meer voorlesings van Afrikaanse letterkunde in, soos Mikro se Ruiter in die nag.
Die Orania Stadskoerant (voorheen: Dorpsnuus) word sedert November 2005 uitgegee deur die Orania Dorpsraad en berig oor plaaslike gebeure en vergaderings van die Dorpsraad. Voorgrond is 'n twee-maandelikse tydskrif van die Orania Beweging, wat hoofsaaklik gemik is op die nie-inwoners wat die beweging ondersteun. Rede is 'n kwartaalpublikasie van EPOG en is veronderstel om 'n filosofiese tydskrif te wees.
Ditsem Nuus is 'n onafhanklike plaaslike, maandelikse koerant wat in Orania se omgewing, insluitend dele van Kimberley en Bloemfontein, gratis versprei word. Op 'n stadium het 'n verslaggewer van Volksblad in Orania gewoon. Flitslig is 'n maandelikse advertensieblad waar besighede hul dienste of afslag aanbied.
In Oktober 2015 is die 30ste Suid-Afrikaanse Libertynse Lente-Seminaar in Orania gehou. Een van die deelnemers van die konferensie, Andrew Kenny, 'n rubriekskrywer van The Citizen het 'n oorwegend positiewe artikel oor die dorp geskryf. Die redakteur van The Citizen het vervolgens geweier om die artikel te publiseer met die rede dat dit "hoogs aanstootlik vir die slagoffers van apartheid" kan wees. Kenny het die artikel tesame met 'n betoog teen sensuur aanlyn gepubliseer. Die uitvoerende direkteur van die Suid-Afrikaanse Vryemarkstigting, Leon Louw, het ook 'n artikel geskryf, waarin hy die persepsie dat die dorp 'n toevlugsoord vir rassistiese idiote is, bevraagteken het.
'n Peiling van Beeld in 2010 het uitgewys dat 56% van die respondente sou oorweeg om na 'n volkstaat te skuif. In dieselfde jaar het Marida Fitzpatrick, 'n joernalis vir die Afrikaanse koerant Die Burger, vol lof oor die dorp se veiligheid en omgewingsvriendelike benadering geskryf, maar sy het ook geskryf dat sommige inwoners van Orania openlike rassistiese idees en ideologie koester. In 2014 het Gert Coetzee, redakteur van Volksblad, geskryf dat die "Skotse onafhanklikheidsdroom ook Orania se droom is" en dat die idees van Orania se leierskap opreg is. Lede van AfriForum het Orania in Februarie 2015 besoek en met veral positiewe indrukke van die dorp teruggekeer. Hulle het Orania vergelyk met 'n Clarens of Dullstroom in die Karoo. In reaksie daarop het die Sondagkoerant Rapport 'n peiling gehou, waarin 93% van die respondente Afrikaner-selfbeskikking ondersteun het.
Die Afrikaanse sanger Steyn Fourie is 'n ondersteuner van Orania en het onlangs 'n liedjie oor die dorp geskryf.