Wanneer ŉ regverdige man ŉ posisie van outoriteit beklee, juig die mense (Spr 29:6)
To do righteousness and justice is more acceptable to the Lord than sacrifice. (Prov 21:3-14)
Maatskaplike geregtigheid is die middelpunt van Jesus se lewe en evangelie. Hy voed diéwat honger is. Hy verdedig dié wat onderdruk word. Hy staan op vir vroue se regte. Hy is lief vir die uitgeworpenes, die veragtes, die verwerptes en die sondaars. Hy doen ŉ beroep op die rykes en magtiges om hulle geld vir die armes te gee en in die behoeftes van magteloses te voorsien. ― John Piper
Geregtigheid is die toestand wat bestaan wanneer daar gelykheid, balans en harmonie in verhoudings en in die samelewing is. Ongeregtigheid is die toestand wat bestaan wanneer onregverdige mense vrede geweld aandoen en ongelykheid, wanbalans en dissonansie skep. ― Ken Wytsma, Pursuing Justice: The Call to Live and Die for Bigger Things
Volgens my sou dit ideaal gewees het as 100% van mense geboer het. As elke mens ŉkwart akker gekry het, dus 1¼akker virŉgesin van vyf, sou dit meer as genoeg grond gewees het om die gesin vir ŉhele jaar te onderhou. As daar op ŉnatuurlike manier geboer word, sou ŉboer ook genoeg tyd gehad het vir ontspanning en sosiale aktiwiteite in die dorpsgemeenskap. Ek dink dis die mees direkte manier om hierdie land ŉgelukkige, aangename land te maak. ― Masanobu Fukuoka, The One-Straw Revolution
Billikheid beteken nie almal kry dieselfde nie. Billikheid beteken elkeen kry wat hy nodig het. ― Rick Riordan, The Red Pyramid
Daar is ook geen Hebreeuse woord vir “billik” (fair) nie –dis nog ŉbetekenislose woord wat die Here se taal nie erken nie. Niks is billik nie. Want billikheid bestaan nie. Daar is verpligtinge. Daar is reëls. Daar is stelsels. Daar is billike verspreiding van goedere en lone en dienste, maar dit word nie volgens enige stelsel van redelikheid gedoen nie. Goedere en dienste word met geld gekoop, en geld moet verdien word. Jy het nie enige reg op geld nie. Jy moet dit verdien. Daniel Lapin, Business Secrets from the Bible: Spiritual Success Strategies for Financial Abundance
Jesus is God se standard van reg:
DAAR is my Kneg wat Ek ondersteun, my Uitverkorene in wie my siel ’n welbehae het. Ek het my Gees op Hom gelê; Hy sal die reg na die nasies uitbring. Hy sal nie skreeu of uitroep of sy stem op die straat laat hoor nie. Die geknakte riet sal Hy nie verbreek en die dowwe lamppit nie uitblus nie; met getrouheid sal Hy die reg uitbring(Jes 42:1-3). Hierdie skrif is letterlik in Sy kruisdood deur Christus vervul (Matt 12:18) deurdat Hy ons skuld/onreg/sonde op Hom geneem het, en die geregtelike doodstraf vir ons uitgedien het sodat ons vry kan wees.
Geregtigheid vir almal is deel van Jesus se sending:
Die Gees van die Here is op My omdat Hy My gesalf het om die evangelie aan armes te verkondig. Hy het My gestuur om vrylating vir gevangenes uit te roep en herstel van gesig vir blindes, om onderdruktes in vryheid uit te stuur, om die genadejaar van die Here aan te kondig(Luk 4:18-19).
Jesus het nie geveg sodat mense goed verniet moes kry nie.
Alhoewel die evangelie verniet is, en Jesus die skare gevoed het, en siekes genees het sonder om enige geld te vra, het Hy nooit ŉappèl gemaak op die regering of die kerk vir “free hand-outs” nie. Inteendeel, inherent aan Sy bediening van genesing is ŉpersoonlike opdrag wat die persoon in die geloof moes uitvoer: “Neem op jou bed”, “Steek uit jou hand”, “Gaan was jou”, “Gaan toon jou aan die priesters”.
Jesus het nie die regering verantwoordelik gehou vir die versorging van die armes nie.
Wanneer die regering intree namens een bevolkingsgroepering, is dit altyd ten koste van ŉander groepering. Armoedeverligting, deur die verkondiging van die evangelie en die kweek van ŉregte lewenstyl, is die verantwoordelikheid van die Kerk (Matt 25:31-46; Hand 6:1-7; Gal 2:1-10; 6:10; Jak 1:27).
REG EN GEREGTIGHEID ŉ SKAARS KOMMODITEIT IN VANDAG SE LEWE.
To do righteousness and justice Is more acceptable to the LORD than sacrifice(Prov 21:3) NKJV. Om geregtigheid en reg te doen, is vir die HERE verkiesliker as offers(Spr 21:3). Ons lewe in ŉ wêreld van onreg, dubbele standaarde, mense se woord beteken niks, elkeen doen wat reg is in sy eie oë. Kinders lei onder die onreg van hulle ouers. Mense word gebruik en misbruik sonder dat ons skuldig voel, want ons regverdig onsself en troos onsself deur die goed wat ons soms doen. Mense is gebroke, stukkend, ontnugter, bitter, seergemaak, te na gekom en verontreg omdat iemand nie REG gemaak het nie.
ŉ Ander woord vir sonde is onreg, verkeerd doen, wetteloosheid en goddeloosheid. Ons is almal opsoek na reg! Die vraag is, wie se reg?
Salomo het spesifiek vir wysheid gevra om regspraak te kan lewer (1 Kon 3:11). Soos sy pa, Dawid, wou hy doen wat reg was (2 Sam 8:15).
Bybelse fundering van verskillende hedendaagse begrippe:
Geregtigheid EN onpartydigheid (“justice and equity”).
Justice: the quality of being just; righteousness, equitableness, or moral rightness: geregtigheid; regverdigheid; justisie, regspleging
Equity: the quality of being fair or impartial; fairness; impartiality: billikheid, onpartydigheid
Is almal gelyk in die Bybel? Nee, almal is nie gelyk nie. Is almal gelykvormig? Nee, almal is nie gelykvormig nie. Kyk na die skepping. Daar is duidelike orde. Daar is heersers en daar is volgers. Albei is belangrik en in wese afhanklik van mekaar. Sien die wonder van ŉmier- of byekolonie. Diversiteit in eenheid, maar met ŉduidelike kollektiewe bewussyn, soos pragtig uiteengesit deur Eugene Marais in Die siel van die mier. In Matteus 20 lees ons dat die werkers wat net een uur gewerk het dieselfde verdien het as die ander wat heeldag gewerk het. Is julle jaloers omdat ek vrygewig is?(Matt 20:15). Die Bybelse manier om gelykheid te bring is vrywillige vrygewigheid. Almal het alles in gemeen gehad in die Handelinge-kerk, nie omdat iemand hulle forseer het nie, maar omdat mense hulle harte na God bekeer het en vrywillig begin gee het (Hand 2:44).
Geen mens behoort as gevolg van ras bevooroordeel word nie. Trevor Phillips was vir 15 jaar die hoof van die gelykheidskommissie in Engeland. In ŉ onlangse dokumentêr wys hy die ernstige tekorte van die beleid uit. Geen persoon hou daarvan om a.g.v. jou ras of kleur geoordeel te word nie. Maar politieke korrektheid kan te ver gaan omdat die polisie se statistieke duidelik bewys dat sekere kriminele dade meer onder sekere groeperinge voorkom as ander. Hoekom, as ŉ sekere onreg meer onder seker mense plaasvind, hou daardie groepering nie self daardie oortreders toerekenbaar nie? Veral teen die lig dat die oortreders die groepering ŉ slegte naam gee, en juis die interne verhoudinge manipuleer. Dissipline begin tog altyd eerste in die huis! (1 Pet 4:17).
Nierassig beteken ook nie noodwendig rasintegrasie, -vermenging of rasmiskenning nie. Inteendeel, die Bybel veroordeel ondertrou met ongelowiges (Deut 7:3; Jos 23:12; Esra 9:14). Tog is daar ŉduidelike erkenning van elke nasie se bestaanreg en “redemptive purpose”. Uit een mens het Hy elke nasie van die mensdom gemaak, om oor die hele aarde te woon. Hy het die tye van hulle bestaan bepaal, en die grense van hulle blyplek. God se doel met die nasies was om Hom te soek, al sou hulle ook moes rondtas om Hom te vind. Nie dat Hy ver van enigeen van ons af is nie. Dis tog juis deur Hóm dat ons leef, beweeg en bestaan (Hand 17:26-28). Die Bybel getuig regdeur die skrif van gemeenskappe van “mutuality” (onderlinge wederkerigheid en samewerking; goeie buurmanskap). Wanneer ons as ŉgemeenskap volwasse genoeg geword het om ons verskille juis te gebruik en te ontgin vir die gemeenskaplike beswil, binne die raamwerk van menswaardigheid en persoonlike verantwoordelikheid, word ons almal voorspoedig.
Binne en buite / In en uit
Die Bybel se definisie van reg en verkeerd, diéwat regverdig is en diéwat veroordeel word, strek verder as net dade en lewenstyl. Daar is ŉdefinitiewe IN- en BUITE-narratief wanneer dit gaan oor God se verlossingsplan met die mens. Die tuin van Eden, die Ark, die Rooi See, die besnydenis, die bruilof, die maagde, die skape teenoor die bokke, is almal deel van die binne- en besliste buite-narratief. Gehoorsaamheid uit die geloof en, volgens die NT, die besliste vraag, “Is jy beklee met Jesus se geregtigheid?”, is die duidelike voorwaarde tot insluiting. Die wat BINNE is, vorm een familie, liggaam, kerk, bruid, Sion en nuwe Jerusalem. Die insluiting gebeur deur wedergeboorte, deur die geloof in Christus se volkome versoeningswerk aan die kruis. Daarom kan daar weliswaar net rassediversiteit IN die liggaam van Christus plaasvind omdat ons vanuit een Gees gebore is, en roep tot een Vader (Ef 4:1-8).
(Lev 19:15 en Jak 2:4)
Kapitalisme en sosialisme
Daar is geen skrif in die Bybel waar armoede die gevolg is van eksterne faktore nie. Armoede is die gevolg van twee hoofredes: luiheid (Spr 6:6-11; 10:4-5; 12:24; 22:13; 26:14) en
hebsug, gierigheid, inhaligheid (Spr 15:27; 28:8,25; 29:4).
Nie kapitalisme of sosialisme hanteer die kernprobleem van hebsug, gulsigheid, begerigheid en inhaligheid of luiheid nie. Daarom is suiwer kapitalisme en sosialisme nie volhoubaar nie, en dit het nog nooit deur die geskiedenis gewerk nie. Die Bybelse model is: vergenoegdheid met kos en klere, werk wat tot seën vir die hele mensdom is, vrygewigheid, persoonlike verantwoordelikheid, en rentmeesterskap van dit wat vrylik ontvang is.
Die Bybel onderskryf dat ons sal woeker en dit wat ons ontvang het, sal vermeerder (Matt 25:15; Luk 19:11-28). Die Bybel is nie teen rykdom nie, maar vra dat rykdom gebruik sal word om goed te doen en die mensdom te dien (1 Tim 6:17-19; Jak 2:6-7; 5:1-5). Maar wie die goed van die wêreld het en sy broeder sien gebrek ly en sy hart vir hom toesluit, hoe bly die liefde van God in hom?(1 Joh 3:17). Rykdom gaan jou nie in die hemel bring nie, en mens moenie jou vertroue in rykdom plaas nie. In Jeremia 17:5-6 sê God: Vervloek is die man wat op die mens vertrou en vlees sy arm maak, terwyl sy hart van die HERE afwyk.
Sedert Karl Marx Das Kapitalgeskryf het, is baie aandag gegee aan die spesiale probleme van ekonomiese geregtigheid. Marx het dit as selfsprekend beskou dat die rykdom wat verkry word wanneer goedere verkoop word, net die arbeid van die een wat die goed vervaardig het moet vergoed. Marx het ook aangeneem dat mense oorspronklik alles gemeenskaplik besit het en daarom vereis verdelende regverdigheid dat die hele orde van privaatbesit, wat openbare eienaarskap van die materiaal en produksie betref, hersien word om te verseker dat die arbeider die volle vrug van sy arbeid ontvang.
Marx spreek egter nie die hart van die mens aan nie. Volgens George Orwell hou sosialiste nie eens van arm mense nie, want dan sou hulle die leefstyl van armoede aangegryp het soos sommige monnike en geestelike ghoeroes. Hulle is egter woedend teenoor rykes. Dwarsdeur Afrika is hierdie magstryd al hoeveel kere herhaal waar bestaande rykdom net hande verruil, maar nuwe rykdom nie geskep word nie. 
Werk is ŉgawe van God
Werk is nie ŉstraf nie, maar ŉmanier om persoonlik tot seën vir die mensdom te wees. Werkvervulling is die fontein van selfwaarde, identiteit, trots, gesondheid en algemene welgesteldheid. Elke Joodse kind word van kleins af geleer om te werk en iets te verrig wat die wêreld ŉbeter plek sal maak. Die Nobelprys is al aan 900 individue oorhandig, waarvan 20% Jode was. Dit is merkwaardig as jy in ag neem dat die Jode net 2% van die wêreldbevolking uitmaak en al ŉpaar keer amper uitgewis is deur hulle vyande. Wanneer mense hard werk is daar minder tyd vir booshede en verkeerd doen. ŉMan en vrou wat saam hard werk het nie tyd vir buite-egtelike verhoudings nie. Werk is terapeuties. Dit laat jou bruikbaar en menswaardig voel. Ons is geskape om te skep en te heers en te vermenigvuldig (Gen 1:28).
Baie mense se verwagting en persepsie van werk is dat dit vleeslik, aards, sekulêr, teenoor-geestelik, ŉstraf en vloek is. Tog, wanneer mense aftree en nie hoef te werk nie, dan werk hulle meer as ooit. Wanneer ons sterf dan sê ons “rus in vrede”, asof die persoon nooit in die ewigheid gaan werk nie. Jesus het vir 17 jaar gewerk voor Hy Sy voltydse bediening begin het. (Vanaf ouderdom 13 – 30.)
Soos ons Jesus volg, leer Hy ons Sy manier en beginsels om te leef. Hy skenk ons Sy genade en bewerk die vrug van die Gees in ons karakter. Ons morele kompas verander rigting: getrouheid, eerlikheid, waarheid, hou by jou woord, betaal elkeen wat hulle toekom, wees ’n goeie rentmeester, ens., word die nuwe werkswyse. Ons begin regeer! Romeine 5:17 –“reign in this life”. Ons oorwin ons swakhede, slegte gewoontes, verkeerde humeur, verslawings.
Die seën van God in ons lewe is nie geld en goud nie, maar die vermoë om te “reign in this life”. Sedert die eerste dag toe Jesus ons totale wese laat ontwaak het, word ons elke dag meer en meer soos Hy. Hy skenk ons die genade en bewerk in ons die wil en begeerte om soos Hy op te tree, selfs as ons nie altyd daarna voel nie.
Christus is God se liefdesgeskenk aan ons, maar Sy lewe en handeling in en deur ons is ons liefdesgeskenk aan God.
Die vrug van die Gees is Jesus se karakter en gesindheid in ons, ons onverganklike rykdom en waarde: liefde (Love), vreugde (Joy), vrede (Peace), geduld (Longsuffering), nederigheid (Gentleness), goedheid (Goodness), geloof (Faith), ootmoed (Meekness) en selfbeheersing (Temperance).
Moenie rykdom moraliseer of kriminaliseer nie.
Deur rykes meer te belas, ontmoedig jy winsgewendheid. Deur die rykes te dreig, jaag jy hulle weg en skep vrees. Die suurstof wat ŉekonomie nodig het om te floreer is geloof. Jy kan nie die ekonomie bevry deur dreigemente en geweld nie, dit skep vrees, en vrees is sleg vir die ekonomie. Geloof kan nie bestaan in die aanwesigheid van vrees nie. Vrees vernietig geloof. Dit is wat markte in duie laat stort.
Bybelse regverdigheid in die ekonomie:
Aanspreeklikheid en regverdige straf.
Regverdige beloning vir werk en dienste (Luk 10:7; 1 Tim 5:18). Betaal jou mense wat reg is (Kol 4:1).
ALMAL moet werk skep en waarde toevoeg.
Sferiese leierskapstrukture, funksionele, wedersydse en wederkerige diens aan mekaar.
Beskerming van inherente waarde. Elke mens is geskape na die beeld van God (Gen 1:27).
Deurlopende beleggings in mense-kapitaal en sosiale kapitaal. (Maatskappye wat in hulle mense en hulle gemeenskappe belê behoort ŉverdere aanmoediging, aansporing en dryfveer te verkry in terme van belastingrabatte en BEE-graderings wat nog meer fondse ontsluit.)
Onbeskaamd etiese werkspraktyk. Doen reg in besigheid (Lev 19:36; Deut 25:15; Eseg 18:8, 9). A righteous man walks in His integrity(Spr 20:7). Individuele karakter en hoë morele standaarde is ons getuienis.
Dit is die Kerk se rol om die ongelyke wegspringplek tussen individue en groeperinge uit te skakel. Elke persoon behoort dieselfde soewereine wegtrek-geleentheid te hê in terme van familie en opvoeding. Ons kan nie kies wie ons ouers is nie, ons kan nie ons ras of kleur kies nie. Ons is so gebore. Ons kan ook nie ons verskillende inherente fisiese en intellektuele vermoëns kies nie. Ons kan dit net verder ontwikkel. Die Kerk is geroep om die mens te ontwikkel en te bemagtig, besighede is geroep om ŉseën te wees vir die mensdom en derhalwe wins te maak. Die Kerk bied goeie, hardwerkende mense van sterk karakter. Die besighede bied die finansies.
Die regering se rol is nie die van ouer en opvoeder nie. Primêre opvoeders is die ouers, die kerk en dan die skool. Die regering se rol is om deur goeie regering platforms, infrastruktuur en hulpbronne te skep en te beskerm waardeur mense hulleself kan laat geld. Beskerming deur wetstoepassing is die primêre rol van die regering, sonder vooroordeel.
ŉRegverdige sorg vir sy diere (Spr 12:10).
ŉRegverdige haat leuens (Spr 13:5).
ŉRegverdige laat ŉerflating vir sy kinders (Spr 13:22).
WAT IS BYBELSE REGVERDIGHEID?
Die HERE verwag van julle om reg te laat geskied, om liefde en trou te bewys, en om nederig voor God te lewe (Miga 6:8).
Liefde en trou sal mekaar ontmoet. Regverdigheid en vrede sal mekaar omhels! Waarheid sal uit die aarde ontspring, en geregtigheid uit die hemel. Die HERE sal voorspoed gee, en ons land sal oeste oplewer. Regverdigheid sal Hom vooruit gaan en vir sy koms die weg berei(Ps 85:11-13).
Laat Ek vir julle sê hoekom! Dis omdat julle op vasdae doen wat julle wil, en die mense in julle diens nog harder laat werk. Julle vas eindig in twis, rusie en vuisgevegte. Op hierdie manier kan julle nie vas en dan verwag dat dit in die hemel gehoor sal word nie(Jes 58:3-4).
Nee, is die vas wat Ek wil hê, dan nie: om mense wat onregverdig in die tronk is, vry te laat,
om die juk van mense af te haal en elke juk te breek nie? Is dit nie om jou kos te deel
met dié wat honger is, om aan die arme en swerwer kos en blyplek te gee, om klere te gee vir mense wat dit nodig het, om nie weg te draai van medemense wat jou hulp nodig het nie? (Jes 58:6-7).
Moenie agter die meerderheid aangaan en ook verkeerd doen nie. Wanneer jy in ’n hofsaak getuig, moet jy nie agter die meerderheid aanhardloop en die waarheid verdraai nie. Jy mag ook nie jou getuienis verdraai ter wille van iemand net omdat hy of sy arm is nie (Eks 23:23).
Jy mag ook nie in ’n hofsaak die reg verdraai bloot net omdat iemand arm is nie (Eks 23:6).
Gebruik die regte gewigte en maatbakke sodat jy ’n lang lewe mag geniet in die land wat die HERE jou God vir jou gee. Mense wat met oneerlike gewigte en maatbakke kul, is veragtelik vir die HERE jou God(Deut 25:15-16).
Goddelose plek, moet Ek die verkeerde maatlyn bly verdra, of die vals inhoudsmaat wat Ek so haat? 11 Moet Ek die eienaar van ’n onbetroubare weegskaal vryspreek, een met ’n sak vol vals gewigte? (Miga 6:10-11).
Want die HERE is regverdig en het regverdige dade lief. Hulle wat doen wat reg is, sal Hom sien (Ps 11:7).
Respekteer owerhede: Onderwerp jou aan gesag (Rom 13:1-7; 1 Pet 2:13-17).
In al die dorpe wat die Herejou God vir jou gee, moet regters en amptenare aangestel word. Hulle moet oor die hele land die volk regverdig regeer. Jy mag nie die reg verdraai of partydig wees nie. Moet nooit ’n omkoopgeskenk aanvaar nie, want omkoopgeskenke verblind die oë van wyse mense en verdraai die woorde van die regverdige. Laat geregtigheid geskied en geregtigheid alleen. So sal jy bly lewe en die land in besit neem wat die Herejou God vir jou gee (Deut 16:18-20).
JULLE vermoei die Here met julle woorde. Nogtans vra julle: Waarmee vermoei ons Hom? Deurdat julle sê: Elkeen wat kwaad doen, is goed in die oë van die Here, en in hulle het Hy ’n behae; of waar is anders die God van die reg? (Mal 2:17).
As julle geregtigheid nie meer is as die van die skrifgeleerdes en Fariseers nie(Matt 5:20). Op die meetstok van geregtigheid was hulle heel bo aan die lys. Tog soek God ŉmeer radikale geregtigheid. Die ryk jong man het alles in die Wet onderhou, nogtans kon hy nie die Here gehoorsaam en glo nie (Matt 19:16-22). Jesus is perfekte radikale geregtigheid. Hy het sonde en dood oorwin, Hy genees alle siektes, en duiwels gehoorsaam Hom. Hy wil ons ook bekragtig met Sy bonatuurlike geregtigheid (Jes 45:24). Jesus is ons vrymaking, wysheid van God en regverdigheid (1 Kor 1:30). Geregtigheid beteken godsaligheid teenoor goddeloosheid. Reg teenoor onreg. Wanneer ons dus Sy geregtigheid ontvang, verkry ons Sy goddelike natuur (Rom 5:21; 2 Pet 1:4). Hierdie heerlikheid is nou permanent en nie tydelik van aard nie (2 Kor 3:9-18).
Jesus het mense genees van siektes wat deur die mense as God se oordeel beskou is, en daarom is mense verstoot en as te ware in kwarantyn gehou. Melaatsheid, bloedvloeiing en blindheid. Die bevryding van demone kan ook in die dieselfde lig gesien word. Demoniese verdrukking is gesien as God se straf vir verkeerde dade en omdat jy jouself besoedel het met die bose. (Die aanrakingswette.)
Die geregtigheid wat Jesus preek, is versoening met jou naaste, teen kontrakbreuk t.o.v. egskeiding, jou woord is jou woord, en oneweredige skale.
REGTE EN VERKEERDE OORDEEL
Bestudeer Matteus 7:1-6; Lukas 6:37-38, 41-42. ŉDeel van die probleem is dat, al het ons die beste planne en wette in die wêreld, die mens ŉgeneigdheid na sonde, gebrokenheid en selfvernietiging het. Soos Billy Graham sê: “Die mens met al sy moderne uitvindsels, kon nog nie die morele sonde-probleem van die mens oplos nie.” “The depravity of mankind is the most undeniable empirical fact, but intellectually most resisted” –Ravi Zacharias. Selfs die selferkende ateïs en vorige president van American Psychology, Hobart Mowrer (January 23, 1907 – June 20, 1982), erken dat deur die mens se verdorwenheid as siekte toe te reken, ons ten diepste die mens onthef van aanspreeklikheid. Mense wat nie aanspreeklik of verantwoordbaar is nie, voel hulleself geregtig, “entitled”, om met die sondepad van verwoesting voort te gaan.
Daarom kan ons nie oor Jesus se geregtigheid praat sonder om oor Sy oordeel te praat nie.
Alhoewel Jesus nie gekom het om te oordeel terwyl HY op aarde is nie (Joh 3:17; Joh 5:18-29), kom daar wel ŉbaie duidelike oordeel in die hiernamaals. Toekomstige oordeel – 1 Kor 3:8-16; 2 Kor 5:10; Wit-troon-oordeel, Op 4:10-11.
Jesus waarsku dat daar definitiewe gevolge is indien die mens Hom verwerp: Hulle sal in die buitenste duisternis gewerp word (Matt 8:12; 22:13; 25:30), asook die hel (Matt 5:22; 29; 30; 10:28; 22:13; 23:33; 25:30; 2 Pet 2:4).
Oordeel word meestal in ŉ negatiewe lig gesien. Ons konnotasie met die woord bring ander woorde tot ons gedagtes: finaliteit, verwerping, afskryf, verwydering, straf en hel. Ons weet ook dat ons dit nie moet doen nie … maar tog doen ons almal dit selfs sonder dat ons weet. Skinder is ŉ vorm van oordeel, want ek het alreeds ŉ waarheid/oordeel oor iemand gevorm sonder dat die persoon ooit die geleentheid gekry het om hulleself te verdedig. Broeders, moenie van mekaar kwaad spreek nie. Die wat kwaad spreek van sy broeder en sy broeder oordeel, spreek kwaad van die wet en oordeel die wet; en as jy die wet oordeel, is jy nie ŉdader van die wet nie, maar ŉregter(Jak 4:11).
Spreek die waarheid in liefde: Efesiërs 4:15.
Die grootste rede waarom die kerk sy stem verloor het om ŉ morele kompas vir die wêreld te wees, is omdat ons nie eenstemmigheid het oor dissipline en oordeel nie. Ouers verloor ook op dieselfde wyse hulle gesag oor hulle kinders wanneer die een sag is en die ander hard, en later baklei hulle met mekaar oor die dissipline-proses. Dit verwar die kind. Tog is die Skrif duidelik oor die saak: Ons moet net eers ons eie voorbehoude en opinies uit die weg ruim. Soms is ons negatiewe perspektief oor dissipline ons eie subjektiewe seerkry-ervarings waarvoor ons nog nie genesing gekry het nie.
Uiteindelik is ons aardse oordeel net ŉ beoordeling en nie ware oordeel nie. Uiteindelik is God die enigste Een wat oor ons almal gaan oordeel. Maar ek kies om God se oordele in my lewe nie te verontagsaam nie (Ps 119:4, 15, 27, 40, 45, 56, 63, 69, 104, 128, 134, 173). Dis beter om eerder nou geoordeel te word terwyl ons almal nog ŉ kans het om reg te maak, as die ewige oordeel en ewige straf. Geen straf is sonder ŉ mate van oordeel nie. Daarom voel die persoon veroordeel. Oordeel en straf is onlosmaaklik deel van mekaar. ŉ Ouer wat sy kind die heeltyd waarsku maar nooit sover kom om sy kind te straf nie, verloor gesag in daardie kind se lewe.
Die kerk se straf en oordeel is die van ŉ mens en tydelik.
Byvoorbeeld: Die uitdeel van die straf (1 Kor 5:1-13) en die herstelproses as die persoon hulle bekeer (2 Kor 2:3-11).
Wanneer God finaal straf is daar geen uitkomkans nie. Dan is daar nie meer kans vir bekering nie. Menslike straf is altyd met die hoop op herstel en bekering! Wanneer die hele Christenkerk in eenheid kan kom met God se prosesse in ons lewens, kan ons meewerk tot genesing en herstel.
Dink gou aan die volgende scenario: Jou beste vriend kom vertel jou in die geheim, en neem jou in sy vertroue, dat hy op pad is om moord te pleeg. Hoe sal jy dit hanteer? Gaan jy hom paai en hom barmhartig wees? Gaan jy sy sonde toe maak? Of gaan jy bereid wees om ŉ vriend te verloor om ŉ lewe te red? Hoe ondersteun jy ŉ vermeende moordenaar sonder om ŉ medepligtige te word? Hoekom verbreek jy kontak? Hoekom gee jy jou vriend oor aan die gereg? Want uiteindelik wil jy hom/haar red van doodstraf en jy wil ook die persoon red wat hy/sy wil vermoor.
Die kwessie is nie óf ons moet oordeel nie, maar hóéons moet oordeel. Daar is net twee tipes oordeel: regte oordeel en verkeerde oordeel. Om iemand te oordeel sonder dat jy al die feite het, betrokke is by die saak en eerstehandse getuienis het, is soos om jouself regter oor ŉ saak te maak en die saak het nooit voorgekom nie. Regte oordeel is wanneer ons ŉ saak en persoon direk konfronteer en na ŉ proses tot ŉ beslissing kom.
Verkeerde oordeel gebeur wanneer ons iemand anders se gesag en hantering oordeel wat nie aan ons gegee is nie. Soos om ŉ pa wat sy kind straf te oordeel bloot omdat ek nie van dissipline hou nie. Jy is nie betrokke in die verhouding en geskiedenis van ŉ saak nie. Paulus verduidelik dat ons nie iemand anders se hantering van sy dienskneg kan oordeel nie (Rom 14:4). Kerke is soos gesinne en families –wanneer ŉ sekere kerk een van sy familielede korrigeer en aanspreek, moet ander kerke die proses respekteer.
Wanneer ons iemand wat onder dissipline is jammer kry en simpatiseer, misken ons die agent wat verandering en redding in daardie persoon se lewe moet bring. Dan begin die oortreder fokus op die sogenaamde verkeerde strafproses sonder om die oorsaak van die straf te hanteer. Soos ŉ ma, kan so ŉ persoon liefde wys maar nie die straf in twyfel trek nie. Versterk eerder die proses en lei die persoon met sagtheid om hulle fout raak te sien. As almal saamwerk in die strafproses, is daar nie dubbele standaarde en onsekerheid nie. Elkeen kan op verskillende wyses hulle onderskeie gawes gebruik om so ŉ persoon te help om tot hulle sinne te kom. Die herder troos, maar is ferm om nie op die pak te fokus nie maar om die oorsprong van die sonde te vind. Die profeet vermaan oor komende oordeel. Die apostel spreek die saak prakties en direk aan, denkende aan die invloed wat sonde op die groter liggaam het. Die evangelis wys daarop dat so ŉ persoon hul invloed as getuie verloor. Die leraar wys op die skrifte en God se hart en hantering van die saak. Indien elkeen hulle rol in die restourasieproses verstaan, is die kans dat so ŉ persoon gered kan word mos soveel groter. En aan sommige wat twyfel, moet julle barmhartigheid bewys; maar ander moet julle met vrees red deur hulle uit die vuur te ruk; en ook die kleed moet julle haat wat deur sonde bevlek is(Judas 21-23).
Ons kan nie vanuit ŉ toeskouerrol oordeel, veroordeel en straf toepas nie. Jy moet betrokke wees en as te ware lisensie/gesag/mandaat hê, aangestel wees, om te oordeel. Is die saak aan jou gegee? Almal het ŉ opinie oor ŉ saak, maar Bybelse oordeel soek altyd een uitkoms: Redding! Selfs toe Paulus die sonde van ŉ gemeentelid in Korinte geoordeel het, was dit met dié doel in gedagte: Om so iemand aan die Satan oor te lewer tot verderf van die vlees, SODAT DIE GEES GERED KAN WORD IN DIE DAG VAN DIE HERE JESUS(1 Kor 5:5).
Soos ŉ pa sy kind straf en ŉ pakslae gee om hom te red van onheil, so word oordeel gebruik as ŉ laaste uitweg om iemand tot sy/haar sinne te bring. Dit is vir die ouer geensins aangenaam om sy/haar kind te straf nie, inteendeel, dis soms traumaties. Maar juis omdat ons ons kinders liefhet, en wil voorkom dat hulle in dwaasheid en in rebellie tot hul einde kom, straf ons ons kinders (Heb 12:5-11).
Dis tog algemene professionele praktyk om nie mekaar se sake te bespreek en opinies daaroor te lewer alvorens ek nie aangestel is en al die feite voor my het nie.
Jy kan nie oordeel sonder dat jy die Bybelse pad met iemand gestap het nie.EN as jou broeder teen jou sondig, gaan bestraf hom tussen jou en hom alleen. As hy na jou luister, dan het jy jou broeder gewin; maar as hy nie luister nie, neem nog een of twee met jou saam, sodat in die mond van twee of drie getuies elke woord kan vasstaan. En as hy na hulle nie luister nie, sê dit aan die gemeente; en as hy na die gemeente ook nie luister nie, laat hom vir jou wees soos die heiden en die tollenaar(Matt 18:15-17).
Vinnige oordeel is nooit goed nie. Gee dit tyd en stap die pad van dissipline uit. Die uitsondering is wanneer mens regtig deur die Heilige Gees gelei word, soos toe Paulus die waarsêergees in ŉvrou bestraf het (Hand 16:18). Maar dit het tot haar vrymaking gelei. Jy beplan dit nie, en die saak wat jy oordeel het niks met jou as persoon te make nie. Dis die Heilige Gees wat deur jou werk om orde in die kerk te bring (1 Tim 5:20; 4:2; Tit 1:13; 2:15).
Wanneer jy iemand bestraf of berispe (rebuke), is dit korrek omdat dit direkte konfrontasie is. Jesus se styl van bediening was direk, nooit met ompaaie en mooipraatjies nie. Ek glo dat as ons selfvernietigende gedrag reguit konfronteer en sake reguit met mekaar uitpraat, daar baie meer vrede in die huis van die Here sal wees. Pas op vir julleself. En as jou broeder teen jou sondig, bestraf hom; en as hy berou kry, vergewe hom(Luk 17:3).
Ons is soms so bang vir konflik en om iemand te na te kom dat ons nie besef dat ons stilswye op die ou end baie meer skade veroorsaak nie.
Lees Matteus 23:1-31. Jesus spreek Hom uit teen die Fariseërs en skrifgeleerdes. Hy maak baie kras en harde uitsprake: Wee julle, skrifgeleerdes en Fariseërs, geveinsdes, blinde leiers, dwase, gewitte grafte, slange, addergeslag!Die feit is: Dit is die waarheid. Jesus voeg nie by of oordryf nie. Hy sê dit presies soos dit is. Hy maak ook nie die oordeel as reaksie uit bitterheid of omdat hulle Hom nie ontvang nie. Enige kind ontvang sy pak wanneer hy weet hy was verkeerd. Wanneer hulle egter onregverdig of onskuldig gestraf word, maak dit hulle opstandig. Daarom is dit so belangrik om nie te vinnig ŉ oordeel te vel nie. Kry eers al die tersaaklike inligting voor jy oordeel en konfronteer. Wanneer jy iemand konfronteer, werk net met eerstehandse inligting en dit wat die Heilige Gees aan jou openbaar.
Om nie regte oordeel toe te pas nie, het gevolge:
Sou ons as kerk nie die sonde in ons midde oordeel en hanteer nie, word die hele gemeente uiteindelik besoedel met die sonde. Julle roem is nie mooi nie. Weet julle nie dat ŉbietjie suurdeeg die hele deeg suur maak nie? (1 Kor 5:6).
Om iemand vir wie jy eens lief was te vermy en die verhouding te verbreek oor sonde, is geen maklike taak nie. Hierdie hantering van die verkeerde druis regstreeks in teen populêre opinie en die gees van die wêreld. Tog is dissiplinêre optrede alledaags in die werksplek. Wat laat ons dink dat dissipline nie ook in die kerk geld nie? Toe priesters hulle skuldig gemaak het aan seksuele misdrywe, wou ons nie graag hê dat daar opgetree word teen hierdie individue nie? Die oordeel hoef nie in gevangenisstraf te eindig nie, maar die verkeerde moet aangespreek en hanteer word.
Die Bybel is baie duidelik daaroor dat ons mense wat hulle skuldig maak aan die volgende oortredings uit ons gemeenskap moet verwyder, hulle soos heidene moet behandel, nie saam met hulle moet kuier of eet nie.
1 Kor 5:11-13: hoereerders, gierigaards of rowers of afgodedienaars;
Rom 16:17: wat tweedrag en aanstoot veroorsaak teen die leer wat julle geleer het;
Tit 3:10-11: ŉman wat tweedrag verwek;
2 Tess 3:6: wat onordelik wandel en nie volgens die oorlewering wat hy van ons ontvang het nie;
2 Tess 3:14-15: iemand wat aan ons woord in hierdie brief nie gehoorsaam is nie;
1 Tim 6:3-5:3: as iemand iets anders leer en nie instem met die gesonde woorde van onse Here Jesus Christus en met die leer wat volgens die godsaligheid is nie;
Tit 1:10-11: wat tugteloos is, wat onsin praat en verleiers is.
Tog is dit die enigste pad. Hoeveel huwelike het misluk en die partye het nog steeds nie ŉ benul van wat verkeerd gegaan het nie? So stap ons met ons foute en tekortkominge van die een verhouding na die ander. Daar vind nie groei plaas nie, want ons regverdig onsself verkeerd, ons verskuif die blaam en ons is nie eerlik met onsself nie.
Wanneer die Kerk iemand tugtig is daar vele uitroepe wat sê: Wie is julle om te oordeel? Het julle nie ook sonde nie? Is alle sonde nie dieselfde nie? Daar is ŉ reuseverskil tussen mense wat deur die geloof en Sy genade deurentyd wegstap van sonde, en diegene wat doelbewus en vasberade hulle oorgee aan sonde. Al het ons die grootste moontlike sonde gedoen, kan ons met ons sonde na die troon van genade kom en vergifnis ontvang (Heb 4:14-16). As ons sonde bely is Hy getrou … om ons te vergewe (1 Pet 1:9). Vir die vrou wat op heterdaad betrap is in haar sonde, was daar genade. Jesus se woorde, “Gaan en sondig nie meer nie”, was haar uitkomskaart na ŉ nuwe lewe. Sou sy egter nie gehoor gee nie en terugdraai na sonde, sal sy nie aan oordeel ontkom nie. Wanneer ons as Kerk sonde oordeel, sê ons nie ons is sonder sonde nie. Inteendeel, die lig van God skyn tydens oordeel op almal se harte, en ons buig almal ons harte na die Here om ons te ondersoek. Ons tree nie uit hoogmoed op en oordeel nie. Ons verneder onsself voor die Here en laat juis toe dat Hy ons was. Ons staan inderwaarheid almal onder die Here se oordeel. Die Kerk is net die Here se stem.
Is dit dan nie die Kerk se verantwoordelikheid om mense te vertel van God se genade EN oordeel nie? Ons sal mos nie die waarheid praat as ons net die een kant verkondig en swyg oor die ander nie?
Jesus waarsku die Fariseërs teen komende oordeel oor hulle valsheid (Matt 23:14). Laster teen die heilige Gees sal nie vergewe word nie (Mark 3:29). Dit sal op die oordeelsdag draagliker wees vir Tirus en Sidon as vir diéwat Hom nie ontvang het nie (Luk 10:14). En dit is die oordeel: dat die lig in die wêreld gekom het, en die mense het die duisternis liewer gehad as die lig; want hulle werke was boos. Want elkeen wat kwaad doen, haat die lig en kom nie na die lig nie, dat sy werke nie bestraf mag word nie. Maar hy wat die waarheid doen, kom na die lig, sodat sy werke openbaar kan word, dat hulle in God gedoen is. Die wat glo en doen sal die oordeel vryspring wat kom oor die hele aarde (Joh 5:24).
(Gal 6:1.) Oordeel herstel in ŉ groot mate die vrees van die Here in ŉ huis. Net soos met enige familie, bring dit orde in die hele huis wanneer die pa ŉ sekere kind straf. Almal is sommer meer bewus van reg doen en reg leef. Paulus vertel dat hy sekere dinge gely het ter wille van die liggaam (Kol 1:24). Soms is een se korreksie ŉ geleentheid vir die wat nog wik en weeg om tot inkeer te kom. Daarom moet sekere sondes, soos Dawid se owerspel, oopgemaak word sodat ons vandag nog kan leer uit sy foute.
Wanneer mens korreksie ontvang, bespoedig dit die prosesse van God in jou lewe. Ons kan nie onsself verander nie, maar een van God se agente van verandering is korreksie (Heb 12:8). Deur dit te weier en aan te hou om jouself te regverdig, kan keer dat die verandering wat in jou nodig is plaasvind (Heb 12:8). Jou smaak bly dieselfde (Jer 48:11). God het ons genesing en herstel, ons restourasie, in gedagte sodat ons uiteindelik volkome in Christus sal wees en Hy volkome in ons (Kol 1:27).
Nog nooit was ons meer in gebed, meer voor die Here se lig en oë op ons lewens nie. Almal se harte word ontbloot by die straf van sonde. Mag die Here ons almal genadig wees en genade skenk sodat ons goddelike berou sal ontvang en wegdraai van dit wat sleg en verkeerd is (2 Kor 7:7-10).
Phillips. Trevor, confronts some uncomfortable truths about racial stereotypes, as he asks if attempts to improve equality have led to serious unwanted negative consequences. https://www.youtube.com/watch?v=Tb2iFikOwYU&t=3334s
Africa, altered states, ordinary miracles. Richard Dowden. Africa has been Richard Dowden’s life: from the formative experience as a young volunteer teacher in Uganda, to Africa Editor at the Economist, through to his current role as director of the Royal African Society. Africa has been fighting and competing to overtake the same palace, and never pursued building new ones.
Tags: billikheid, onpartydig, reg doen, regspleging, regverdigheid, standaard