Moedertaalmaand 2020 is hier! - Afrikaans.com
Februarie is Moedertaalmaand, met die hoogtepunt Moedertaaldag wat wêreldwyd op 21 Februarie gevier word.
"Die diversiteit van tale is net so kosbaar as die diversiteit in die natuur … taal simboliseer die diversiteit van die mensdom." – Christien Neser (spraakterapeut en skrywer)
Het jy geweet dat die taal wat 'n mens voor jou geboorte hoor jou hartjie op twee maande vinniger laat klop wanneer jy dit hoor? Wanneer 'n ma met haar kind in haar moedertaal praat, styg haar stemtoon en dit geld vir al 7 099 tale wat wêreldwyd gepraat word!
In jou ouerhuis leer jy praat, hoor, dink, voel … leer jy om mens te wees. In jou moedertaal verwoord jy jouself die maklikste en duidelikste.
"Taal is die klere van die gedagte. Ons woorde is die boustene van ons drome … die grootste skeppende krag en energie wat ons het." – Samuel Johnson (Engelse skrywer)
Wannie Carstens, direkteur van Noordwes-Universiteit se Skool vir Tale verwoord dit so: "Ons voel ons 'n beter mens in ons eie taal omdat ons ons menswees soveel makliker daarin kan uitleef – lief kan hê, kan bid of ons fynste gedagtes kan verwoord. Dit verbind ons aan ons kultuur en ons gemeenskap."
Jou moedertaal laat jou presteer
Moedertaal is jou sleutel tot uitnemendheid en om onderrig te ontvang in jou moedertaal laat jou uitstyg bo die gemiddelde en gee jou die vermoë om saam te praat met die bestes in die wêreld. Volgens Theo du Plessis, professor by die Eenheid van Taalfasilitering en -bemagtiging aan die Universiteit van die Vrystaat, is die bestes van die wêreld byvoorbeeld Israel, Nederland, Duitsland, Japan en Amerika wat die onbetwiste voordele van moedertaalonderrig geniet. Hy sê die sleutel tot sukses bly moedertaalonderrig wat jou in staat stel om op dieselfde vlak as hierdie presterende nasies te wees.
Jou moedertaal ook jou onderrigtaal?
Al hoe meer ouers wonder of dit nog wys is om jou kind in haar moedertaal te laat skoolgaan as tersiêre instellings en die ekonomiese wêreld, nie net internasionaal nie, maar ook plaaslik, Engels as voertaal gebruik.
Kinders leer makliker lees en skryf in hul moedertaal. Skrif is 'n tegniese aktiwiteit waardeur taal uitgedruk word en anders as gesproke taal, ontwikkel dit nie spontaan nie.
Die ontwikkelingsvlak van 'n kind se moedertaal is 'n sterk voorspeller van die ontwikkelingsvlak van 'n kind se tweede taal omdat hulle uit hul onderliggende taalstelsel en hul bestaande taalkennis kan put. As 'n kind byvoorbeeld in Afrikaans tydkonsepte leer, hoef hulle nie weer die totale tydsbegrip in Engels te leer nie, maar slegs die oppervlakgegewens, m.a.w. die Engelse woorde. Hulle het reeds die intellektuele basis en begrip. Ander intellektuele begrippe soos oorsaak en gevolg, of om tussen hoofgedagtes en ondersteunende detail te kan onderskei, word gemaklik vanuit die moedertaal tot 'n tweede taal oorgedra.
Volgens Christien Neser is daar 'n belangrike konsep wat ouers nie verstaan nie. "Dit is amper onmoontlik vir kinders om nie Engels in ons land aan te leer nie, maar slegs 'n ouer (ma, pa, ouma, oupa…) kan vir die kind 'n moedertaal aanleer. Die plastisiteit van kinders se breine gee hulle die unieke voordeel dat hulle taalkodes uit die omgewing kan absorbeer. Die taalkundiges glo: 'Language is caught, not taught'. Wanneer ouers dus hul moedertaal vir die kind aanleer, verseker hulle dat hy of sy later meertalig gaan wees. Want Engels gaan hy leer praat, kom wat wil."
V: Afrikaans op tersiêre vlak is onder druk en word nog net by die Noordwes-Universiteit se Potchefstroomkampus, Stellenbosch, Vrystaat, Pretoria en Akademia gebruik. Maak dit sin om jou kinders na 'n Afrikaanse skool te stuur?
A: Die statistiek sê iets anders. Kinders wat in hul moedertaal leer presteer beter.
Die Afrikaanse Onderwysnetwerk
Die Afrikaanse Onderwysnetwerk (AON) se visie vir volhoubare, kwaliteit Afrikaanse onderwys het die bevordering van moedertaalonderrig as grondslag. Deur Afrikaanse onderwys te ondersteun en 'n pyplyn vir Afrikaanse moedertaalonderrig, van kleuterskool tot tersiêre vlak, te vestig, word die toekoms van Afrikaanse onderrig verseker. Daan Potgieter, hoof- uitvoerende beampte en Wilma van Rooyen, vroeëkinderontwikkelingspesialis het met Afrikaans.com gesels.
Lees meer oor die AON hier.
Die MOS-inisiatief (Moedertaalonderrig in Onafhanklike Skole) is 'n privaat maatskappy wat gehalte-onderrig wat bekostigbaar en volhoubaar is, wil skep. Roedolf van der Westhuizen (uitvoerende hoof) en Alta Greef (onderwysspesialis) gesels met Afrikaans.com oor die belangrikheid van moedertaalonderrig.
Lees meer oor die MOS-inisiatief hier.
Afrikaans.com fokus gedurende Februarie op moedertaalonderrig.
Afrikaans.com het ten doel dat leerders, onderwysers en ouers ons webtuiste / leerhulpafdeling met selfvertroue kan raadpleeg om toepaslike inligting en skakels te bekom wat hulle sal help om die mees geskikte bronne te raadpleeg. Daarom gaan Afrikaans.com in die loop van 2020 ons leeraanbod verder aanpas en uitbrei deur veral op die volgende spilpunte oor moedertaalonderrig te fokus:
Die belangrikheid van taal, veral m.b.t. feite oor die ontstaan van Afrikaans.
Jou taalvaardigheid en hoe dit jou help op jou pad na sukses.
Die voordele van veeltaligheid en hoe dit lei tot sukses.
Die plek van dialek/variante van Afrikaans. Veral ons taaldiversiteit word belig.
Transtaling ("translanguaging") in die Suid-Afrikaanse klaskamer. 'n Belangrike pedagogiese tegniek omdat klasse deesdae baie gemeng is. Dit laat die soepel wisseling tussen twee (of meer) tale of dialekte in een klaskamer toe omdat dit die taalrealiteit van leerders in veeltalige kontekste benut. Daar word gekyk na die uitdagings en ons poog met die hulp van kundiges om die boodskappe te vereenvoudig.
Suksesverhale – ons plaas die kollig op individue uit verskillende omgewings en op verskillende terreine wat sukses deur moedertaalonderrig behaal het.
Die bestaande aanbod oor moedertaalonderrig (https://afrikaans.com/leerhulp/moedertaalonderrig/waarde/) vertel jou meer oor veeltaligheid en hoekom jy beter in jou moedertaal leer.