Volume 49, Issue 3, 2009
Tydskrif vir Geesteswetenskappe - Volume 49, Issue 3, September 2009
Volume 49, Issue 3, September 2009
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 49, pp 363 –364 (2009)
Dit is gepas dat die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns die 500ste geboortejaar van Johannes Calvyn herdenk. Enersyds uit hoofde van die deurslaggewende rol wat die erfenis van hierdie Protestants-Christelike denker en Hervormer op die geskiedenis van Europa, Noord-Amerika, Suid-Afrika en selfs, tot 'n geringere mate, in Australië en Nieu-Seeland uitgeoefen het en andersyds uit die feit dat Calvyn se lewensbeskoulike nalatenskap nog steeds 'n invloed bly uitoefen op die voortgaande stryd tussen botsende kontemporêre lewensoortuigings.
Johannes Calvyn (1509-1564) se visie op die werklikheid : 'n Christelik-filosofiese waardering : navorsings- en oorsigartikels
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 49, pp 365 –396 (2009)
Calvyn in die intellektuele erfenis van die Weste s
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 49, pp 397 –409 (2009)
Met die oog daarop om Calvyn se posisie in die intellektuele erfenis van die Weste te bepaal word allereers aandag geskenk aan die Grieks-Middeleeuse agtergrond - met klem op die idee van 'n kosmiese (ontiese) wêreldorde (logos). Besondere aandag word gegee aan die ontwikkeling van die vroeë Griekse wysbegeerte wat via Plato en Aristoteles uitgeloop het op the Stoïsynse filosofie, Cicero en die middeleeuse erfenis wat sy hoogtepunt sou bereik in die denke van Thomas Aquinas. Aandag is ook gegee aan die denke van Augustinus. Die disintegrasie van die Middeleeue is bemiddel deur die laat-Skolastiese nominalisme (veral Ockham) wat veral op Luther 'n regstreekse invloed sou uitoefen. Calvyn het hom egter gedistansieer van die nominalistiese idee van die willekeur van God - soos wat dit vergestalt is in die siening van God se despotiese, absolute willekeur (aangedui as die potestas Dei absoluta). Daarom het Calvyn klem geplaas daarop dat God bo die wette wat vir skepsele gestel is, verhewe is. Hoewel God bo die skeppingswette verhewe is, is Hy egter nie willekeurig nie (Deus legibus solutus est, sed non exlex). 'n Vlugtige aanduiding is gegee van die relatiewe ongedifferensieerde samelewingsomstandighede waarin Calvyn homself bevind het - met verwysing na die leerstuk van verset (Beza en ander denkers). Nadat die deurwerking van die nominalisme verder toegelig is, met besondere verwysing na Kant se siening van die verstand as aprioriese formele wetgewer van die natuur en ook na die keersyeffek daarvan op die ontstaan van die historisme (19de eeu) en die postmodernisme (20ste eeu) is ten slotte gelet op die kontinuering van sommige on-Bybelse elemente in die denke van Calvyn, terwyl ook melding gemaak is van bepaalde positiewe insigte waarmee hy die Christelike lewensen wêreldbeskouing verryk het. In die besonder kan hier gedink word aan die eerste vertrekpunt van die leerstuk van soewereiniteit-in-eie-kring wat al eerder deur Van Prinsterer en Kuyper (19de eeu) onder woorde gebring is en wat in die 20ste eeu deur die reformatoriese wysbegeerte van Dooyeweerd verder uitgewerk is.
Johannes Calvyn (1509-1564) se mensbeskouing : 'n Christelik-filosofiese waardering : navorsings- en oorsigartikels
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 49, pp 410 –433 (2009)
Calvyn se etiek van die sosiaal-ekonomiese lewe s
Author B. Goudzwaard
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 49, pp 434 –452 (2009)
Teen die agtergrond van die middeleeuse Rooms-Katolieke devaluering van hande-arbeid en in reaksie tot die statiese stande-gelaagdheid daarvan, het Calvyn 'n pleitrede gevoer vir 'n herwaardering van die koopmansstand en van die plek van die ekonomiese sektor van die samelewing binne 'n koninkryksperspektief daarop. Enersyds was daar talle misstande en bedenklike praktyke in swang in Italië en andersyds het die Roomse kerk nog 'n groot mag gehad oor die samelewing - met betrekking tot die ekonomiese sektor veral deur die instandhouding van die rente-verbod. Nie alleen het Calvyn die hiërargiese samelewingsbeskouing van die middeleeue ondergrawe nie, maar tegelyk ook nuwe moontlikhede geopen vir die opbloei van ekonomiese aktiwiteite met sy pleit vir die opheffing van die rente-verbod. In Genève het hy uit hoofde van sy bediening allerlei praktiese voorstelle gemaak, soos die verlening van gratis doktershulp aan armes; die prysvasstelling van brood, wyn en vleis; die reglementering van arbeidsduur; die verpligting om laerskool onderwys te volg; die geneeskundige behandeling van invalides en siekes; openbare werke en herskoling van werkloses; hulp aan verbygaande vreemdelinge; instituering van die diakonaat; en 'n verbod op bedelary omdat daarvoor in Genève geen rede meer bestaan het nie. Die prysvasstelling van brood, wyn en vleis dui op die noodsaaklike lewensbehoeftes in die tyd wat veroorsaak is deur die voortdurende styging van die pryse wat daartoe gelei het dat die mindergegoedes gebrek begin ly het (Calvyn het dus in 'n tyd van inflasie geleef).
Author Erik De Boer
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 49, pp 453 –466 (2009)
Hierdie artikel gaan in op die profiel van die jong Calvyn toe hy tydens die bekende Disputasie van Lausanne (Oktober 1536) vir die eerste keer sy stem in die openbaar laat hoor het. Dit word nagegaan in die ter saaklike primêre bronne. Daaruit blyk dat Calvyn hom vóór die Disputasie van pseudonieme ter wille van anonimiteit bedien het - in Basel én in Ferrara, Italië. In Genève (1536) is hy as professor in die Nuwe Testamentiese Grieks aan die Collège de Rive met sy tradisie van Skrifuitleg verbind. Daarnaas (en later) het hy predikant geword. Behalwe dus dat hy deeglik in Latyn geskool was (deur Cordier), het hy 'n begronde leksikografiese kennis van Grieks bekom (o.a. by Wolmar en Grynaeus). Daarom is hy aangestel vir Nuwe Testamentiese Grieks. Dit het ook die basis voorsien vir sy projek om Nuwe Testamentiese kommentare uit te gee. In die derde plek het hy ook onderrig in Hebreeus meegemaak, ten minste by Sebastian Münster en later by Michel Cop. Deeglik voorbereid het hy Farel tydens die Disputasie teologies en kerkhistories bygestaan. Deur in die openbaar tot die diskussie toe te tree, het hy nou uit die anonimiteit getree en as Johannes Calvyn hom teologies in eie reg en openlik onderskei.
This article concentrates on the profi le of the young Calvin when he emerged from the shadows of anonymity during the Disputation of Lausanne in October 1536. Who was he at that point in time? The contemporary and primary sources indicate that after his flight from France he used pseudonyms (Charles d'Espeville, Carolus Passelius and Martianus Lucianus). He also concealed his authorship of the Institution (1536) in Basel as well as during his stay at Ferrarra in Italy. In Geneva (1536) he was appointed professor of New Testament Greek and linked up with the Collège de Rive with its longstanding tradition of exposition of Scriptures. Afterwards he was also called as pastor for the city.
'n "Toegang tot verstaan van die ganse Skrif" : Calvyn se eerste Bybelkommentaar in historiesteologiese perspektief : navorsings- en oorsigartikel
Authors: Dolf Britz and Victor E. d'Assonville
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 49, pp 467 –486 (2009)
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 49, pp 487 –499 (2009)
Knowledge in the Blood, Jonathan D. Jansen : boekresensie
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 49, pp 501 –502 (2009)
Voordat ons finaal kan afskeid neem van Apartheid is dit nodig dat Suid-Afrikaners openlik praat oor die verlede, hul pyn, hul ontnugtering en hul skuldgevoelens. Maar dit is nie so maklik nie, - soos ons in hierdie verruklike boek van Jonathan Jansen sal sien: because human beings do not willingly release painful memories (p.275).
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 49, pp 503 –504 (2009)
Dit is nie duidelik waarom De Klerk die Jameson-inval, die botsing tussen Kruger en Milner en die biografiese besonderhede oor Milner en Kitchener uit konteks haal en dan tot die gevolgtrekking kom dat die oorsake van die oorlog nie daaruit afgelei kan word nie.