AFRIKAANSE OPSOMMING: Hierdie studie ondersoek sosio-kulturele vraagstukke in die prysgedigte van drie Xhosa opperhoofde, naamlik opperhoof Whyte Lent Mbali Maqoma van die amaJingqi, opperhoof Doyle Mpuhle Jongilanga van die Dushane groep van die Ndlambe en opperhoof Sipho Mangindi Burns-Ncamashe van die amaGwali groep van die Tshiwo. Die beeld wat na vore kom na aanleiding van 'n analise van die opperhoofde se prysgedigte dat hulle 'n magsprobleem ondervind het sowel voor as na 1994. Deur hulle poesie teken hulle protes aan oor bepaalde politieke invloede en hulle doen 'n beroep daarop dat die waardigheid van die hoofmanskap herstel word. Die sosio-kulturele vraagstukke wat na vore kom in die prysgedigte van elke opperhoof word behandel in individuele hoofstukke. Hoofstuk 2 ondersoek die prysgedigte van opperhoof Whyte Lent Mbali Maqoma, Hoofstuk 3 die prysgedigte van opperhoof Doyle Mpuhle Jongilanga, en Hoofstuk 4, die prysgedigte van opperhoof Sipho Mangindi Burns- Ncamashe. Aandag word gegee aan die genealogie van elke opperhoof, prysgroetvorme, die name van beeste, op grond van hulle tradisionele betekenis in die lewe van 'n hoofman, die opperhoof se moeder, asook plekname wat 'n historiese belang het in die lewe van die opperhoof. As deel van die teoretiese raamwerk vir die studie word die teorie van die prysgedig behandel in Hoofstuk 1. Hoofstuk 5 gee 'n samevatting van die belangrikste aspekte van die studie en motiveer die gevolgtrekking dat opperhoofde steeds 'n essenstele sosio-kulturele rol speel en ook in die toekoms sal speel in hulle gemeenskappe. Hulle is nie slegs die bewakers van die kultuurwaardes van hulle gemeenskappe nie, maar is ook fundamenteel betrokke by die ontwikkeling van hulle gemeenskappe.