Dankbaarheid is die enigste volkome onselfsugtige daad waartoe die mens in staat is. Dit ontstaan deur insig in die wêreld, ander mense, in jouself, in verhoudings met ander mense – veral dié verhoudings wat skeef geloop het en weer herstel het. Dankbaarheid is min of meer 'n lewenshouding waar jou eie beplanning laat vaar word ter wille van God se plan met jou lewe.
Dit is papbroekerigheid, sê jy. Ja, maar ieder 'n man het die reg om 'n papbroek te wees in sy eie belange. Anders sou dit nie syne wees, as hy nie die reg had om met hulle te doen wat hy wil nie. Jy hoef ook nie 'n man aan te moedig om vir sy eie reg te staan nie. Hy sal eerder te veel eis as te min. Sy partydigheid is nie vir die teëparty nie.
Maar daar is 'n ander opsig waarin ons die uiterste duim van óns helfte van die pad moet eis. En juis dáár is dit waar so baie van ons papbroeke is wat uitdraai en vir die vyand die hele pad gee. Almal van ons is voogde, trawante, pandhouers van belange wat ons toevertrou is – maar belange om te beskerm, om heilig te hou, want dis nie ons eie nie.
Daar is 'n pand wat aan elke kiesgeregtigde toevertrou is onder ons stelsel van volksregering. Die verraaier sal met 'n glimlag kom of met 'n geldbeurs of met 'n dreigement of met 'n leuen – volgens die maat van jou wat hy geneem het, en hy sal die hele pad wil neem. Trap dáár vas: dis nie jóú pad om weg te gee nie nie. Dis jou land en volk s'n.
Luther kon ook padgegee het. Maar hy het vasgetrap, en daarom het hy die pad skoon gehou vir sy nageslag: vir jou en vir my. Die martelare in die geskiedenis van die wêreld vir die waarheid en die vryheid en die geregtigheid, was juis die mense wat padgegee het waar hulle eie belange gemoeid was, en vasgetrap het vir die belange van ander. Anders kon hulle die maklike keuse gedoen het. Dan was hulle nie martelare nie.