PressReader - Baba & Kleuter: 2017-08-01 - K­re­a­tief of lo­gies?
K­re­a­tief of lo­gies?
Ons weet al­mal dat die reg­ter­brein kre­a­ti­wi­teit on­der­steun en die lin­ker­brein lo­gie­se den­ke. Is dit iets wat jy in jou peuter kan on­der­skei of be­hoort aan te moe­dig?
Baba & Kleuter - 2017-08-01 - INHOUND - DEUR CAMILLA RANKIN,
Is dit reg­tig vir jou peuter se groei en ont­wik­ke­ling belangrik dat jy weet of hy ’n lin­ker- of reg­ter­brein­den­ker is? En in­dien wel, hoe belangrik is dit?
Die een­vou­di­ge ant­woord is dat dit op hier­die ou­der­dom nie so­veel saak maak nie. Ba­bas word nie ge­bo­re met ’n lin­ker- of reg­ter­brein wat oor­heers nie en in hul eer­ste 18 maan­de groei hul brein op sy vin­nig­ste.
Dis dus on­moont­lik om so vroeg al vas te stel wat­ter brein­helf­te van jou kind la­ter gaan oor­heers, sê Sarah van Olst, ’n voor­lig­ting­siel­kun­di­ge met ’n spe­si­a­le be­lang­stel­ling in kin­der­ont­wik­ke­ling.
VER­STAAN DIE TWEE BREINHELFTES
Die deel van ons brein wat die se­re­bra­le kor­teks ge­noem word, is in twee helf­tes ge­deel, wat ge­woon­lik die lin­ker­brein en die reg­ter­brein ge­noem word.
Die twee breinhelftes word aan me­kaar ver­bind deur ver­skrik­lik baie se­nu­wees wat bood­skap­pe tus­sen die twee helf­tes s­tuur. Dié se­nu­wees word ons neu­ro-paad­jies of se­nu­paad­jies ge­noem.
In die laat 1960’s het ’n A­me­ri­kaan­se neu­ro­siel­kun­di­ge, Ro­ger W. S­per­ry, ge­vind dat hier­die twee helf­tes van die brein ook twee baie ver­skil­len­de ma­nie­re van dink het: Die reg­ter­brein is vi­su­eel en kyk eers na die ge­heel­beeld en dan na be­son­der­he­de, ter­wyl die lin­ker­brein meer ver­baal en ont­le­dend is en eers na die stuk­ke kyk voor dit die de­le by­me­kaar­sit om sin uit die he­le prent­jie te vorm.
Ro­ger het ge­glo el­ke mens ont­wik­kel ’n voor­keur vir of do­mi­nan­sie van een kant van die brein en die ge­paard­gaan­de ma­nier van dink.
Uit hier­die No­bel­prys­wen­nen­de na­vor­sing het die ge­wil­de i­dee ontstaan dat men­se óf lin­ker­brein- óf reg­ter­brein-do­mi­nant is en dat die do­mi­nan­sie be­paal hoe ons die wê­reld om ons sien en ver­staan, en of ons kuns­tig en k­re­a­tief of a­na­li­ties en ra­si­o­neel is.
Die ge­heim is om die twee de­le van die brein saam te laat werk – en dis eint­lik ’n baie mak­li­ke ding om reg te kry.
WAT VAN MY KIND?
Soos baie siel­kun­di­ge stro­min­ge het Ro­ger se na­vor­sing na ou­er­skap deur­ge­sy­pel: As jy jou kind se brein­do­mi­nan­sie ver­staan, be­te­ken dit dat jy ook ver­staan hoe hy die wê­reld be­skou en be­na­der. Is hy kuns­tig en k­re­a­tief, of is hy lo­gies en a­na­li­ties?
Dit het ver­al belangrik be­gin word as kin­ders in ’n for­me­le op­voed­kun­di­ge op­set ge­suk­kel het, aan­ge­sien sko­le ti­pies die lin­ker­brein-be­na­de­ring tot on­der­rig en toet­sing volg. Baie hoof­stroom­sko­le is dus meest­al op leer­ders met ’n lin­ker­brein­voor­keur ge­rig, ver­dui­de­lik Sarah.
Om mil­joe­ne kin­ders te kan on­der­rig, werk hul­le bin­ne die raam­werk van ge­struk­tu­reer­de den­ke en ver­wag hul­le van leer­ders om a­na­li­ties te dink. Dit kan din­ge moei­lik maak vir reg­ter­brein-kin­ders, wat ’n meer ver­beel­ding­ry­ke leer­styl het.
Dié pro­bleem kan be­ter word as ons kin­ders kan help om te leer op kre­a­tie­we, k­leur­ry­ke ma­nie­re, sê sy. Pleks van vir ’n kind die bou van die oog te leer met die hulp van ’n skets, kan die i­ris, kor­nea en oog­se­nu­wee by­voor­beeld uit­ge­beeld word deur koe­kies met jel­lie­lek­kers en drop te ver­sier.
AL­LES OF NIKS?
Ro­ger se na­vor­sing is eg­ter baie een­vou­dig en la­te­re stu­dies het ge­toon dat die twee helf­tes van die brein eint­lik baie nou saam­werk. “’n Kind kan ’n voor­keur vir die kuns­ti­ge en in­tu­ï­tie­we as­pek­te van die reg­ter­brein hê, maar dit be­te­ken nie dat hy nét reg­ter­brein­do­mi­nant is nie. Die twee breinhelftes moet saam werk om ver­stan­de­li­ke funk­sies uit te voer,” ver­dui­de­lik Sarah.
Hoe dit ook al sy, jy be­hoort jou nie daar­oor te ver­knies of jou peuter lin­ker- of reg­ter­brein­do­mi­nant is nie.
“Peu­ters en jong kin­ders het ’n net­werk se­nu­sel­le wat baie aan­ge­pas kan word, en die ver­bin­dings daar­tus­sen, wat vroeg in die le­we vorm, hang af van die kind se in-
ter­ak­sie met sy om­ge­wing,” sê Sarah. “Dis dus baie be­lang­ri­ker om in dié sta­di­um van sy le­we ’n om­ge­wing te skep waar­in hy kan leer om goed te funk­si­o­neer. Lief­de, aan­dag en ’n sterk band tus­sen die ver­sor­ger en kind help sy brein­groei aan en ver­sterk ook e­mo­si­o­ne­le brein­ont­wik­ke­ling.”
Nog ’n be­lang­ri­ke fak­tor is spel: Gun jou peuter die vry­heid van verbeelding.
Kin­ders flo­reer en ont­wik­kel met ras­se skre­de wan­neer hul­le die wê­reld kan ver­ken. Net soos vol­was­se­nes woor­de ge­bruik om te kom­mu­ni­keer, ge­bruik kin­ders spel as vorm van kom­mu­ni­ka­sie.
“Kom meer oor jou kind te we­te deur te kyk hoe hy speel en die wê­reld be­skou. Jy kan baie so leer!” is Sarah se raad.
Na­ma­te jou kind groei, sal die se­nu­wee­paad­jies wat bood­skap­pe tus­sen die twee helf­tes van die brein ge­lei, ook groei. As ou­er is die bes­te ma­nier waar­op jy hier­die paad­jies kan laat ver­bind deur lief­de en aan­dag te gee en vrye spel toe te laat.
“Dit is die in­ter­ak­sie tus­sen die twee breinhelftes wat saak maak, on­ge­ag die brein­voor­keur – a­na­li­ties of kuns­tig. Om dit een­vou­dig te stel: Daar is niks be­ter as wan­neer daar­die twee helf­tes van die brein bood­skap­pe van regs na links en van links na regs kan s­tuur nie,” sê Sarah. Daar het jy dit. Met die twee breinhelftes in kon­stan­te kom­mu­ni­ka­sie, sal jou kind na die wê­reld kyk en dit uit sy eie, u­nie­ke per­spek­tief sien – en dit is per­fek.