Elke vergete ashoop, slagveld vertel 'n storie | News24
Elke vergete ashoop, slagveld vertel 'n storie
DIE gryskopman leun effens vorentoe, sy lyf en stem die ene dringendheid: "Elke ashoop vertel 'n storie; dit is soos 'n tydkapsule wat oopmaak en die langvergete skatte van ons ryk, en soms bloedige verlede, ontbloot."
Maar Lukas van der Merwe is geen fortuinsoeker nie. Alles behalwe. Vir hom gaan dit nie oor die geld nie, maar oor die bewaring van die geskiedenis. Al het een van sy medesoekers R2.5 miljoen Pond vir 'n Romeinse soldaat-masker ontvang.
Sy Metaalverklikker Inligtingsentrum by Mount Ingwe in Elandsrivier getuig hiervan. 'n Vervelige besigheid? Beslis nie: juis omdat die inhoud van die sentrum met sy honderde Anglo-Boereoorlag items so uniek is.
Lukas, wat 'n onblusbare passie vir die Anglo-Boereoorlog het, versamel reeds sedert 13-jarige ouderdom 'skatte' met behulp van 'n me-taalverklikker.
Sy oë verhelder: "Elke beep-beep geluid dui op 'n moontlike kosbare vonds." Soos die Burger Pond wat hy op skool gevind het en later vir sy eerste huis betaal het.
Dit is tóé dat die versamelgogga Lukas behoorlik byt.
Hy grawe die afgelope 36 jaar regoor die land vir skatte en reël vir die laaste 31 jaar metaalverklikker-ekspedisies na verskillen-de ou slagvelde.
Die besonderhede - naam, tyd en plek - van elke item wat gevind word, word sorgvuldig aangeteken.
Lukas verseker dat hulle nooit by nasionale monumente of grafte grawe nie.
"Nagenoeg 60% van alle waardevolle items wat ons uithaal, kry 'n spesiale plek in een van die uitstalkaste by die sentrum. Ons skenk verder 40% van ons vondse aan die plaaslike dorp waar ons grawe."
Vandag spog die Metaalverklikker Inligtingsentrum met 'n hele paar 'enigstes ter wêreld', sonderlinge versamelaarsitems waarvan die laastes slegs hier te siene is. Van die Ro- meinse muntstukke uit Engeland dateer so ver terug soos 3 000 jaar VC. Daar is 'n kopermuntstuk gesslaan tydens die bevind van koning James 1 van Engeland (1603 - 1625), muntstukke uit 1797, medaljes wat uit 1879 dateer en naamplaatjies uit 1894.
Die magdom waardevolle Anglo-Boereoorlog erfenisskatte sluit in infanteriegewere, per-kussiedoppe, agterlaaiers, medaljes, muntstukke, goue Ponde, kanonpenne, koeëls, dubbel- tjies, gereedskap, naamplaatjies, slotte en krane.
Sy gunsteling item? "Dit is moeilik om een item uit te sonder. Alles in die sentrum is vir my interessant. Elke item vertel 'n storie; hetsy dit 'n storie van oorwinning of groot neerslae is.
"Daar is selfs 'n perdehoef. Soldate moes die uniek-genommerde perdehoef van hul gevalle makkers ingee in ruil vir 'n nuwe perd."
Lukas lag: "Op skool het ek nie eens van geskiedenis gehou nie. Nou kan ek nie genoeg navorsing doen nie en ken, waar moontlik, die geskiedenis van elke item hier."
Nie-Boereoorlog items sluit in 'n mondfluitjie, valstande, horlosies, ringe, kamme, metaalverklikkers, blikkies, kleipotte en bottels.
Dan is daar die bootvormige Keltiese wedeslyper soos uitgebeeld deur Mel Gibson in die bekende film Braveheart, asook die Keltiese silwermuntstuk wat uit die eerste eeu voor Christus dateer.
"Met die leegmaak van Lake Robinson het ons 6 000 ou munte en 500 goue ringe gevind, asook emmers vol geld en 'n hele paar valstande uitgehaal.
"Een van die ringe kon ons aan sy regmatige eienaar terugbesorg wat dit op 17 jarige- ouderom verloor het - 58 jaar later."
Die sentrum spog verder met gereedskap uit die Ystertydperk en items van die Steen- Brons- en Victoriaanse tydperk.
En wie weet, dalk vind hy nog die fabelagtige Kruger-miljoene daar waar dit vir meer as 'n eeu begrawe is.
Soldate, oud-soldate en belangstellendes van die Anglo-Boereoorlog, kan Lukas by 079 888 6337 of 082 072 7747 skakel. Vir meer inligting, besoek www.mountingwe.co.za.