Parys Museum in Parys, Vrystaat
https://infoparys.co.za/places/south-africa/free-state/parys/attractions/parys-museum/#post_profile Besoek Webwerf
Geskep: Woensdag 21 Februarie 2018 ; Laas opgedateer: Woensdag 15 Augustus 2018 Wilco Labuschagne | minderheidsverslag
Outeur: Wilco Labuschagne
Author Wilco LabuschagnePosted on 15 Desember 2018 Categories VolkskundeTags Afrikaans, Afrikaner, armblankes, Boerevolk, Etnologie, Gelofte, Geskiedenis, VolkskundeLeave a comment on Die Raaisel van die 1992 ja-stem
Wat is die waarheid oor die Paulisiane: was hulle volgelinge van Yeshua, die Gesalfde, of was hulle ketters? Is dit wat die Kerk van hulle sê waar, of is dit ŉ verdigsel?
Die Paulisiane was ’n Christelike beweging wat in Kappadosië (Armenië) ontstaan het en wat uitgebrei het na ander lande, ondermeer Bulgarye. Tot die twintigste eeu was die enigste inligting oor hulle dit wat deur die Kerk van hulle gesê is. Sedert die ontdekking van die boek “Die Sleutel tot die Waarheid” in 1893, en die vertaling daarvan in Engels, het hulle eie weergawe van hulle leringe en gebruike bekend geword.
Die Bisantynse Kerk het die Paulisiane beskuldig dat hulle ŉ gnostiese beweging was (wat glo mense is goddelike siele wat in ŉ stoflike wêreld gevange is). Hulle is beskuldig dat hulle dualisme aanhang (twee gode – een goed en een kwaad). Hulle is ook manicheërs genoem (ŉ heidense godsdiens wat ŉ bietjie Christelikheid insluit). Verder was hulle beskuldig dat hulle die leer van docetisme volg (Christus het net skynbaar ŉ vleeslike liggaam gehad). Daar is ook gesê dat hulle die Ou Testament verwerp en net ŉ deel van die Nuwe Testament aanvaar. Hulle is tot ketters verklaar en vervolg.
Die bestaan van ŉ boek van die Paulisiane, “Die Sleutel tot die Waarheid”, was tot in die elfde eeu bekend, maar dit het verlore geraak. In 1893 is “Die Sleutel tot die Waarheid” in ŉ biblioteek in Armenië ontdek deur Frederick Cornwallis Conybeare. Die manuskrip is ŉ kopie van ŉ teks uit omstreeks 800 n.C. Hierdie teks gee ŉ heel ander weergawe van die Paulisiane se leringe en praktyke. Daar is geen sprake van enige iets wat op gnostiese of manichese opvattings dui nie. Die Ou Testament, die vier kanonieke Evangelies en die Briewe van Paulus word gebruik.
Daar word gemeen dat die Paulisiane uit die vroegste Apostoliese gemeentes gekom het. In 1 Petrus 1:1-2 word verwys na Kappadosië (die ou naam van Armenië): Petrus, ŉ apostel van Jesus Christus, aan die vreemdelinge van die verstrooiing in Pontus, Galásië, Kappadocië, Asië en Bithínië, uitverkore volgens die voorkennis van God die Vader, in die heiligmaking van die Gees, tot gehoorsaamheid en besprenkeling met die bloed van Jesus Christus: Mag genade en vrede vir julle vermenigvuldig word! Hulle was veral bekend tussen die middel van die sewende eeu en die einde van die negende eeu. Die naam Paulisiane is aan hulle gegee omdat hulle die briewe van die Apostel Paulus hoog geag het.
Die Paulisiane het bekend geword na die bekering in 660 n.C. van ŉ jong Armeniër met die naam Konstantyn. Hierdie Konstantyn was aanvanklik ŉ aanhanger van die heidense godsdiens manicheïsme. Op ŉ dag het ŉ Christen wat vir Moslems gevlug het, by hom skuiling teen sy agtervolgers gesoek. Uit dankbaarheid het die Christen ŉ afskrif van die vier evangelies en die briewe van die Apostel Paulus aan Konstantyn geskenk. Konstantyn (hy het sy naam verander na Silvanus) het hierdie boeke bestudeer en hom geroepe gevoel om die Christene te laat terugkeer na die oorspronklike leringe en praktyke van die Nuwe Testament. Hy was suksesvol en het ŉ probleem vir die Bisantynse Kerk geword omdat hy hulle leerstellings en praktyke verwerp het en as afgodery bestempel het. Hy is deur die kerk tot ketter verklaar en in 685 n.C. gevonnis tot steniging. Slegs een persoon kon gevind word wat bereid was om hom te stenig. Hierdie gebeure het daartoe gelei dat die keiserlike offisier, Simeon, tot bekering gekom het en later ŉ Paulisiaanse leier geword het.
Weens vervolging moes die Paulisiane vlug en het in Armenië verstrooid geraak. Ten spyte van vervolging, het hulle getalle steeds toegeneem omdat talle lidmate van die Kerk by hulle aangesluit het. In die negende eeu het vervolging so toegeneem dat die Paulisiane oorgegaan het tot gewapende verset. Die gevolg was dat die regentes Theodora II ŉ grootskaalse vervolging beveel het. 100,000 Paulisiane het omgekom en hulle grond en eiendom is deur die Bisantynse Ryk gekonfiskeer. Weer moes die Paulisiane na nuwe plekke toe vlug. Tussen die 7de en 12de eeue het die Paulisiane versprei in Armenië. In die 10de eeu het hulle ook versprei na Bulgarye en daarvandaan weswaarts. Aan die einde van die 17de eeu was daar nog Paulisiane wat in Bulgarye gewoon het.
In die teks van “Die Sleutel tot die Waarheid” word die Paulisiane se sedes en gebruike beskryf as soortgelyk aan dit wat in die eerste eeue by die meeste Christene voorgekom het. Uit die teks is dit ook duidelik dat hulle die doop van kinders verwerp. Slegs volwassenes wat tot geloof gekom het en gevra het om gedoop te word, is gedoop. Persone wat uit ŉ ander geloofsgroep (byvoorbeeld die Ortodokse Kerk) gekom het, is herdoop.
Hulle was hewig gekant teen die verering van ikone, relieke en heiliges. Die verering van hierdie voorwerpe en persone dateer uit die vierde eeu en kom voor by die Katolieke en Ortodokse Kerke. Die Paulisiane het dit as afgodery beskou.
Daar was nie verskillende klasse gelowiges nie. Hulle leiers was van dieselfde klas as die gewone lidmate en het nie titels of onderskeidende kleredrag gehad nie. Gemeentes was onafhanklik en het oor hulleself regeer. Omdat hulle as ŉ beweging nie eiendom kon besit nie, het hulle nie geboue opgerig nie. Hulle het nie instellings soos sinodes of konsilies gehad wat hoër as die gemeentes was nie.
Uit die beskrywings in die “Die Sleutel tot die Waarheid” kry mens die indruk dat die Paulisiane baie naby aan die Nuwe Testamentiese gemeentes was. Dit is heel moontlik dat toe Konstantyn op die toneel verskyn het, daar nog steeds ou gemeentes was wat nooit deel van die Kerke geword het nie. Indien dit waar is, het die oorspronklike Nuwe Testamentiese gemeentes nog steeds onafhanklik van die Kerke bestaan en ŉ suiwer getuienis vir Yeshua gelewer.
Die meerderheid kerkhistorici verbind die Paulisiane met die Bogomils, Kathare en Albigense. Al drie hierdie groepe word beskou as gnosties en is ook tot ketters verklaar. Die verbinding tussen hierdie groepe lyk onwaarskynlik want dit berus op aannames en veronderstellings.
Wat is die waarheid? Kerk en staat het saamgewerk om die Paulisiane te vernietig. Om dit te regverdig is allerlei vals aantygings teen hulle gemaak. Vandag kan ons sien dat hulle getuienis ŉ lamp was wat helder in die duisternis gebrand het.
Author Wilco LabuschagnePosted on 3 Desember 2018 Categories KerkgeskiedenisTags Christen, Geskiedenis, Lewenswyse, Nuwe Testament, Ou Testament, Peshitta3 Kommentare op Christene buite die kerk: die Paulisiane
Die geskiedenisboeke van die Ou Testament kan verdeel word in Die Geskiedenis van die Twaalf Stamme van Israel (Joshua tot 2 Konings) en Die Geskiedenis van Juda (1 Kronieke tot Ester). Die boek Rut is deel van die Die Geskiedenis van die Twaalf Stamme van Israel en word geplaas na Rigters en voor 1 Samuel. Dit is onbekend wie die boek geskryf het en wanneer dit geskryf is. Die geslagsregister aan die einde van die boek strek tot by Dawid. Gevolglik moes die boek gefinaliseer gewees het nadat Dawid gebore is.
Die gebeure in Rut het plaasgevind in die tydperk van die Rigters. Rut was koning Dawid se oumagrootjie en die boek dien as ŉ oorbrugging vanaf Rig 21:25 (In dié dae was daar geen koning in Israel nie: elkeen het gedoen wat reg was in sy oë) tot by 1 Sam 13:14 (Die HERE het vir Hom ŉ man na sy hart gesoek; en die HERE het hom as vors oor sy volk aangestel, omdat jy nie gehou het wat die HERE jou beveel het nie).
Die doel van die boek is om ŉ gedeelte van Dawid se geslagsregister aan te vul en sy aanspraak op die koningskap te versterk. Dit hou ook verband met die vervulling van ŉ profesie aangaande Yeshua, die Gesalfde. Die eiendomsreg op ŉ bepaalde stuk grond, Efrata in Bethlehem, word deur die gebeure in Rut bevestig. Rut 4:11: Toe sê al die mense wat in die poort was, en die oudstes: Ons is getuies; mag die HERE die vrou wat in jou huis inkom, maak soos Ragel en soos Lea wat saam die huis van Israel gebou het; en verwerf mag in Efrata en maak ŉ naam in Betlehem! Dawid verwys na sy kinderjare in Ps. 132:6: Kyk, ons het daarvan gehoor in Efrata; ons het dit gevind in die velde van Jaär. Die profeet Miga verwys na Efrata as die geboorteplek van die Gesalfde. Miga 5:2: En jy, Betlehem Efrata, klein om te wees onder die geslagte van Juda, uit jou sal daar vir My uitgaan een wat ŉ Heerser in Israel sal wees; en sy uitgange is uit die voortyd, uit die dae van die ewigheid.
Die boek Rut begin met die geskiedenis van ŉ man van Bethlehem in Juda wat sy land en erfgrond verlaat het en hom en sy gesin in die land Moab gaan vestig het. Sy naam was Elimeleg. Dit wil voorkom of hy hom en sy gesin permanent daar wou vestig want hy het sy twee seuns met Moabitiese meisies laat trou. Deut. 23:3-4 bevat instruksies omtrent ondertrouery met Moabiete: Geen Ammoniet of Moabiet mag in die vergadering van die HERE kom nie; selfs hulle tiende geslag mag nooit in die vergadering van die HERE kom nie; omdat hulle julle, by jul uittog uit Egipte, nie met brood en water op die pad tegemoetgekom het nie; en omdat hy Bileam, die seun van Beor, uit Petor in Mesopotamië, teen jou gehuur het om jou te vloek. Elimeleg het dus ŉ verkeerde besluit geneem. Sy twee seuns het in Moab gesterf. Vir sy weduwee, Naomi, was dit rampspoedig. Sy kon nie in die vreemde land bly nie, maar terselfdertyd het sy geen heenkome in Juda gehad nie. Omdat haar seuns gesterf het, was daar nie meer ŉ erfgenaam vir haar man se eiendom nie, dit sou oorgaan na ŉ naby familielid van Elimeleg. Hierdie erfreg bepaling was belangrik om te verhoed dat ŉ stam se grondgebied nie vervreem word nie.
Die Wet van Moses het voorsiening gemaak vir gevalle waar iemand sonder erfgename sterf. Deut. 25:5-6: As broers bymekaar woon en een van hulle sterwe sonder dat hy ŉ seun het, dan mag die vrou van die oorledene nie daarbuite ŉ vreemde man s’n word nie; haar swaer moet by haar ingaan en haar as sy vrou neem en die swaershuwelik met haar sluit; en die eersgeborene wat sy baar, moet staan op naam van sy oorlede broer, dat sy naam nie uit Israel uitgedelg word nie. Kortliks maak dit daarvoor voorsiening dat Elimeleg se erfenis behoue kan bly as Naomi nog ŉ kind kon hê by ŉ broer van hom. Die kind sou dan Elimeleg se erfgenaam wees. Hierdie bepaling is uitgebrei sodat Naomi se oorlede seun op dieselfde manier ŉ seun kon hê wat dan Elimeleg se erfgenaam kon wees. Indien Naomi se skoondogter, Rut, met ŉ familielid trou en ŉ seun het, sou hierdie seun die erfgenaam van Elimeleg se seun wees.
In Israel was die familieverwant wat as loskoper opgetree het, iemand wat die verantwoordelikheid gehad het om namens ŉ familielid wat in die moeilikheid was, op te tree. In Hebreeus was die loskoper goel genoem. Dit was moontlik dat die loskoper sy verantwoordelikheid kon oordra aan ŉ ander familielid, indien omstandighede dit vereis. Die familielid van Elimeleg wat die loskoper was, wou nie die swaershuwelik met Rut sluit nie en het sy reg oorgedra aan Boas.
Die boek Rut beeld liefde en lojaliteit in menslike verhoudings uit. Eerstens Rut se onbaatsugtige en onwrikbare toewyding aan Naomi in haglike omstandighede, tweedens Boas se vriendelikheid en hulpvaardigheid aan die twee hawelose weduwees. Hulle demonstreer hiermee die omgee wat YHWH van Sy mense verwag.
Daar is kommentators wat meen dat Boas se vader Salmon getroud was met Ragab die hoer van Jerigo. Hierdie mening is onwaarskynlik.
Rut is ŉ voorbeeld van die beste in Hebreeuse verhaalkuns. Dit is kompak, helder en doeltreffend. Die geskiedenis word simmetries aangebied. Dit begin met ŉ kort beskrywing van nood en word afgesluit met ŉ kort beskrywing van hoop. Die hele geskiedenis word in tien dele vertel met ŉ keerpunt in die middel. Kontras word ook gebruik: Rut en Orpa, Boas en die naamlose bloedverwant. Rut is ŉ jong behoeftige vreemdeling, Boas is ŉ middeljarige, welgestelde Israeliet.
Hier volg die struktuur van Rut:
RUT 1: VAN MOABIET TOT ISRAELIET
Elimeleg verlaat Israel (1:1-4)
Naomi besluit om na Juda terug te keer (1:5-14)
Rut kies om saam met Naomi te gaan (1:15-22)
RUT 2: RUT SE ONTMOETING MET BOAS
Rut en Boas ontmoet (2:1-16)
Rut vertel Naomi van Boas (2:17-23)
RUT 3: RUT VRA BOAS OM DIE SWAERSHUWELIK MET HAAR TE SLUIT
Naomi se raad aan Rut (3:1-5)
Boas onderneem om lossing vir Rut te bekom (3:6-18)
RUT 4: RUT EN HAAR TOEKOMSTIGE SEUN WORD LOSGEKOOP
Boas word die losser (4:1-12)
Boas trou met Rut en hulle het ŉ seun (4:13-17)
Stamboom van Dawid (4:18-22)
Author Wilco LabuschagnePosted on 23 November 2018 10 Desember 2018 Categories Die BybelTags Bybel, Christen, Lewenswyse, Ou TestamentLeave a comment on Inleiding tot Rut
Ingeval daar iemand is wat nie weet waar die naam Christene vandaan kom nie, dit kom uit Handelinge 11:26: En hulle het ŉ hele jaar lank in die gemeente saam vergader en aan ŉ aansienlike skare onderwys gegee; en die dissipels is in Antiochië vir die eerste keer Christene genoem.
Voor dit is die volgelinge van Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) die Weg genoem, Hand 9:2: … en van hom briewe gevra aan die sinagoges in Damaskus, sodat as hy mense sou vind wat van die Weg was, manne sowel as vroue, hy hulle geboeid na Jerusalem kon bring. In Hand 24:5 word die volgelinge van Yeshua ook Nasareners genoem: Want ons het gevind dat hierdie man ŉ pes is en ŉ verwekker van oproer onder al die Jode in die wêreld en ŉ voorman van die sekte van die Nasareners.
Hierdie name is nie deur Yeshua se volgelinge aan hulleself gegee nie, ander mense het hulle so genoem. Aanvanklik was al Yeshua se volgelinge Jode en is hulle gesien as ŉ Joodse sekte, net soos die Fariseërs en Sadduseërs sektes in Judaïsme was. Toe was hulle die Weg en Nasareners genoem. Eers nadat Petrus die Koninkryk oopgesluit het vir nie-Jode (Hand 10) het mense uit die vreemde nasies ook Yeshua begin volg. Toe het die naam Christen posgevat.
Vandag is die name Christene of Christelike geloof of Christendom vir baie van Yeshua se volgelinge ŉ probleem want dit verwys dikwels na mense wat nie volgelinge van Yeshua is nie. Daar is Ware Christene en Valse Christene, daar is godsdienstige organisasies (kerke) wat hulleself Christelike Kerke noem maar wat mensgemaakte leerstellings verkondig, daar is lande wat Christelike Lande genoem word hoewel min van die burgers volgelinge van Yeshua is, en nog meer. Die Ware Christen wil in hierdie situasie homself onderskei van die res van die Christendom, wat slegs in naam Christene is. Sou die Ware Christene begin om ŉ ander naam te gebruik, dan word dit kort voor lank ook verdraai.
Die woord godsdiens is ook ŉ probleem. Godsdiens is wanneer mense glo dat daar ŉ god of gode is wat aanbid moet word. Hierdie god of gode is verhewe bo die mens en kan die mens bevoordeel of benadeel. Hoe die god of gode optree word bepaal deur of mense sekere reëls en rituele nakom.
Kerke het ook rituele en reëls, party minder, party meer. Kerke is godsdienstige organisasies, ook bekend as kerkgenootskappe of denominasies. Die eerste kerkgenootskap het 300 jaar na Christus ontstaan en is bekend as die Rooms-Katolieke Kerk. Die doel was om erkenning binne die Romeinse Ryk te kry en om die Christelike Geloof te wettig. As ŉ wetlik erkende organisasie is hulle lidmate gevrywaar van vervolging deur die staat en kon hulle ondermeer eiendom besit. In later jare het die een kerkgenootskap verdeel in ŉ Westerse Katolieke Kerk en Oosterse Ortodokse Kerke. Nog later het die Kerkhervorming plaasgevind en het ŉ groot getal Protestantse Kerke ontstaan. Nog meer onlangs het die Pinksterkerke ontstaan en toe Charismatiese Kerke en daarna nog nuwe kerke.
Deur die eeue heen, was daar verskeie krisisse in kerklike geledere wat opgelos is deur die aanvaarding van geloofsbelydenisse. Baie kerkgenootskappe het skriftelike geloofsbelydenisse waarin hulle uiteensit wat hulle interpretasie van geloofsvraagstukke is. Dit dien ook om een kerkgenootskap van ŉ ander te onderskei en om die lede van een kerkgenootskap saam te bind. In ŉ geloofsbelydenis word daar gepoog om die kerkgenootskap se interpretasie van wat die Christelike geloof is, te formuleer.
Elke kerkgenootskap het hul eie rituele (sakramente) en reëls (kerkwet) wat die lede daarvan moet nakom. Indien een of meer persone nie dit gehoorsaam nie, kan die betrokke kerk hulle lidmaatskap opskort. Indien dit ŉ groot leerstellige verskil is, kan die ongehoorsames tot ketters verklaar word. Waar die kerkgenootskap deur die staat erken word, is ketters ŉ onerkende geloofsgroep en het die staat in die verlede dikwels met militêre mag teen hulle opgetree. Die kerkgenootskap is, weens sy verhouding met die staat, ŉ organisasie wat hom ook met wêreldse sake bemoei.
Daar is verskillende redes waarom ŉ individu lid van ŉ sekere kerkgenootskap is. Een daarvan is dat hy as kind binne ŉ sekere kerk opgegroei het. ŉ Ander rede is dat lidmaatskap van ŉ sekere kerk met ŉ spesifieke kultuurgroep verband hou. Dit is nie noodwendig dat ŉ lid van ŉ kerkgenootskap met die geloofsoortuigings van die kerk saamstem nie. Gevolglik het die kerkgenootskap dikwels Ware Christene en Nominale Christene as lede.
As jy vra wat die kenmerke van die Christelike Geloof is, kry jy as antwoord die leerstellings wat deur kerkgenootskappe onderskryf word. Dit verskil van kerk tot kerk, maar dit verskil ook volgens die teologiese opinies van geleerdes. Ware Christene se standpunt sluit in die goddelikheid van Yeshua, Sy kruisdood en opstanding uit die dood en die redding van mense as gevolg daarvan. Die redding van mense is deur genade en nie deur werke nie, dit is slegs deur Christus. Deur genade beteken dat daar nie reëls en rituele is wat nagekom moet word nie, dit beteken dat die mens niks kan doen om dit te verdien nie.
Yeshua het die volgende gesê:
Joh. 3:36 Hy wat in die Seun glo, het die ewige lewe; maar hy wat die Seun ongehoorsaam is, sal die lewe nie sien nie, maar die toorn van God bly op hom.
Joh. 8:24 Ek het dan vir julle gesê dat julle in jul sondes sal sterwe; want as julle nie glo dat dit Ek is nie, sal julle in jul sondes sterwe.
Joh. 10:9 Ek is die deur; as iemand deur My ingaan, sal hy gered word, en hy sal ingaan en uitgaan en weiding vind.
Joh. 11:25-26 Jesus sê vir haar: Ek is die opstanding en die lewe; wie in My glo, sal lewe al het hy ook gesterwe; en elkeen wat lewe en in My glo, sal nooit sterwe tot in ewigheid nie. Glo jy dit?
Yeshua se apostels het soos volg getuig:
Joh. 3:16-17 Want so lief het God die wêreld gehad, dat Hy sy eniggebore Seun gegee het, sodat elkeen wat in Hom glo, nie verlore mag gaan nie, maar die ewige lewe kan hê. Want God het sy Seun in die wêreld gestuur nie om die wêreld te veroordeel nie, maar dat die wêreld deur Hom gered kan word.
Hand. 4:12 En die saligheid is in niemand anders nie, want daar is ook geen ander naam onder die hemel wat onder die mense gegee is, waardeur ons gered moet word nie.
1 Tim. 2:5-6 Want daar is een God en een Middelaar tussen God en die mense, die mens Christus Jesus, wat Homself gegee het as ŉ losprys vir almal, as die getuienis op die regte tyd, …
Die Ware Christelike Geloof is nie die nakoming van reëls en rituele nie, dit is nie ŉ godsdiens nie, dit is nie ŉ kerkgenootskap nie en is ook nie die opinies van geleerdes nie. Dit is ook nie die nakoming van die wet van Moses nie. Yeshua is nie ondergeskik aan Moses nie, Hy is ook nie ondergeskik aan die wet nie.
Die essensie van die Ware Christelike Geloof is die vertroue in ŉ persoon – Yeshua die Gesalfde. Yeshua is die enigste een wat betroubaar is en vertrou kan word. Hy het reeds gedoen wat in die Ou Testament belowe is, Hy gee nou reeds ‘n nuwe innerlike lewe aan almal wat Hom volg, Hy gaan in die toekoms dit wat Hy onderneem het tot stand bring.
Author Wilco LabuschagnePosted on 1 November 2018 Categories Die lewenswyse van YHWHTags Bybel, Christen, Kerkgeskiedenis, Lewenswyse, Nuwe Testament, PeshittaLeave a comment on Ongodsdienstige Christene
Die boek Rigters is die tweede boek van daardie gedeelte van die Ou Testament wat handel oor Die Geskiedenis van die Twaalf Stamme van Israel. Hierdie gedeelte begin met Joshua en eindig met 2 Konings. Die gedeelte wat daarop volg is Die Geskiedenis van Juda wat begin met 1 Kronieke en eindig met Ester. Rigters volg dus op Joshua en word gevolg deur Rut.
Die Hebreeuse naam van die boek is Shophetim, dit beteken “regters, regeerders, verlossers of redders”. Die rigters se take was eerstens om hulle mense te verlos, daarna om oor hulle te regeer deur te sorg dat reg en regverdigheid geskied.
Die tydperk van die rigters begin na die dood van Joshua en strek tot Saul koning oor Israel geword het. Die laaste twee rigters, Eli en Samuel, se geskiedenis word vertel in die boek 1 Samuel. Die totale tydperk van die rigters was 346 jaar. In hierdie tyd was Israel ŉ teokrasie, YHWH het oor hulle regeer en Hy het slegs menslike leiers opgeroep waar en wanneer Hy hulle wou gebruik.
Die geskiedenis van die rigters is nie aaneenlopend nie, daar was tye wanneer daar geen rigter was nie. Die rigters was ook nie nasionale leiers nie, hulle was slegs leiers in ŉ sekere stam gewees en het binne ŉ bepaalde gebied opgetree. Daar was nie ŉ sentrale regering nie en elke stam het oor homself regeer en nie in mekaar se sake ingemeng nie. Stamme het wel vrywillig gesamentlik opgetree wanneer dit nodig was.
Die skrywer van die boek is onbekend. Volgens Joodse tradisie was Samuel die skrywer. Die meeste van die gebeure in Rigters het plaasgevind voor Samuel se geboorte, gevolglik is dit moontlik dat hy ou geskrifte kon versamel en georden het. Wanneer die boek geskryf of saamgestel was, is ook onbekend. ŉ Uitdrukking wat herhaaldelik in die boek voorkom is: In dié dae was daar geen koning in Israel nie: elkeen het gedoen wat reg was in sy oë. Hierdie woorde gee die indruk dat die boek tot stand gekom het toe daar reeds ŉ monargie was.
Rigters bestaan uit drie dele: ŉ proloog, ŉ hoofdeel en ŉ epiloog. Die proloog het twee onderdele wat nie met mekaar verband hou nie en wat elkeen ŉ ander doel het. Hulle volg ook nie chronologies opmekaar nie. Die eerste deel gee die historiese oorsig van die verowering van die verbondsland. Die tweede deel gee ŉ toeligting op die tydperk tussen Joshua en die eerste koning, Saul.
Die hoofdeel van die boek vertel die geskiedenis van twaalf van die rigters. Ses meer prominent en ses minder prominent. Dit is nie noodwendig al die rigters wat daar was nie en die verskillende rigters volg ook nie noodwendig chronologies op mekaar nie. Die hoofdeel van die boek is so saamgestel dat elke verhaal ŉ bepaalde siklus volg. Die siklus bestaan uit: afvalligheid van YHWH af, gevolg deur YHWH wat hulle oorgee aan onderdrukking, gevolg deur nood en gebed om hulp, gevolg deur YHWH wat bevryding bewerk deur middel van ŉ rigter. Elke siklus het ŉ soortgelyke begin (Israel het in die oë van YHWH kwaad gedoen) en ŉ soortgelyke resultaat (YHWH het ŉ tydperk van vrede of leierskap gegee).
Die epiloog bestaan ook uit twee dele wat nie chronologies is nie en wat ook geen verband met mekaar het nie. Die eerste deel vertel van die stam Dan wat ŉ verdorwe godsdiens aangeneem het en hulle erfgrond verlaat het. Die tweede deel vertel van die stam Benjamin wat ŉ verdorwe deel van die stam verdedig het en as gevolg daarvan byna uitgewis is.
Nadat YHWH sy verbond met Abraham nagekom het en die verbond met Israel by berg Sinai ingestel het, was teokrasie die regeringsvorm wat Hy aan hulle gegee het. YHWH was hulle koning en het oor hulle regeer deur hulle te tugtig en te dissiplineer. Israel het nie lank geneem om van YHWH afvallig te word nie. Dit was in alle streke en in elke stam. Eers wanneer hulle tot berou gekom en dit bely het, was YHWH genadig en het redding vir hulle bewerk. Die manier hoe Hy hulle te hulp gekom het, was om ŉ menslike leier te roep deur wie Hy dan gewerk het. YHWH se hulp aan so ŉ menslike leier was dikwels bonatuurlik. Derhalwe is hulle deur die krag van YHWH, nie deur die vermoë van ŉ mens nie, gered. Die helde in Rigters is slegs helde in soverre as wat hulle YHWH vertrou en gehoorsaam het. Die rigters het ook voete van klei gehad en het ook verkeerd gedoen en misluk. Daarvoor moes hulle die prys betaal.
Die struktuur van die boek is soos volg:
DEEL 1: (RIG 1:1 – 3:6) DIE TOENEMENDE AFVALLIGHEID VAN ISRAEL
Israel versuim om die hele verbondsland in besit te neem (Rig 1:1 – 1:36)
YHWH se handelswyse met Israel (Rig 2:1 – 3:6)
2.1 Die laaste dae van Joshua se leierskap (Rig 2:1 -2:10)
2.2 Israel dien afgode, YHWH se woede en die opwekking van rigters (Rig 2:11 – 2:19)
2.3 YHWH laat van die heidenvolke oorbly in die land (Rig 2:20 – 3:6)
DEEL 2: (RIG 3:7 – 16:31) DOEN EN LATE VAN VERSKILLENDE RIGTERS
Othniël van Juda (Rig 3:7 – 3:11)
Ehud van Benjamin en Samgar (Rig 3:12 – 3:31)
Debora van Efraim en Barak van Naftali (Rig 4:1 – 5:31)
3.1 Debora stel Barak aan (Rig 4:1 – 4:9)
3.2 Barak behaal die oorwinning (Rig 4:10 – 4:24)
3.3 Die lied van Debora (Rig 5:1 – 5:31)
Gideon van Manasse (Rig 6:1- 9:57)
4.1 YHWH stuur ŉ profeet (Rig 6:1 – 6:10)
4.2 Die roeping van Gideon (Rig 6:11 – 6:32)
4.3 Gideon maak seker dat YHWH sal help (Rig 6:33 -6:40)
4.4 YHWH verslaan Midian (Rig 7:1 – 7:25)
4.5 Onwillige menslike leiers (Rig 8:1 – 8:21)
4.6 ŉ Strik vir die huis van Gideon (Rig 8:22 – 8:35)
4.7 Gideon se seun Abimeleg wil koning wees (Rig 9:1 – 9:57)
Tola van Issaskar en Jair van Gilead (Rig 10:1 – 10:5)
Jefta van Gilead (Rig 10:6 – 12:6)
6.1 Israel, die hoer van valse gode (Rig 10:6 – 10:18)
6.2 Jefta, die seun van ŉ hoer word rigter (Rig 11:1 – 11:11)
6.3 Jefta se boodskap aan die koning van Ammon (Rig 11:12 – 11:28)
6.4 Jefta se gelofte en die vernedering van Ammon (Rig 11:29 – 11:40)
6.5 Die broedertwis (Rig 12:1 – 12:7)
Ebsan van Bethlehem, Elon van Sebulon en Abdon van Pireaton (Rig 12:8 – 12:15)
Simson die Nasireër van Dan (Rig 13:1 – 16:31)
8.1 Die geboorte van Simson (Rig 13:1 – 13:25)
8.2 Simson se huwelik (Rig 14:1 – 15:20)
8.3 Simson en die hoer (Rig 16:1 – 16:3)
8.4 Simson en Delila (Rig 16:4 – 16:31)
DEEL 3: (RIG 17 – 21) VERDORWENHEID IN ISRAEL
Miga, sy priester en die stam Dan (Rig 17:1 – 18:31)
1.1 Miga, sy afgod en sy priester (Rig 17:1 – 17:13)
1.2 Dan verlaat hulle stamgebied en steel Miga se afgod en priester (Rig 18:1 – 18:31)
Benjamin word byna uitgewis (Rig 19:1 – 21:25)
2.1 Die verkragting van ŉ reisiger se vrou (Rig 19:1 – 30)
2.2 Die stam Benjamin beskerm die verkragter teen die ander elf stamme (Rig 20:1 – 20:48)
2.3 Vroue vir die 600 oorblywendes van Benjamin (Rig 21:1 – 21:25)
Author Wilco LabuschagnePosted on 19 Oktober 2018 Categories Die BybelTags Christen, Lewenswyse, Massoretiese Teks, Nuwe Testament, Ou Testament, SeptuagintLeave a comment on Inleiding tot Rigters
Sedert die Apostels tot vandag toe, was daar nog altyd ŉ suiwer getuienis van Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) op aarde. Dit was dikwels buite die kerk, daar was mense wat nie lidmate van die kerke was nie maar wat Yeshua vertrou het, daar was ŉ beter vertaalde Bybel beskikbaar vir die wat soek, en daar was geestelike leiers wat nie wêreldlinge was nie.
Die Apostels het ook ander reise, as wat in Handelinge genoem word, onderneem. Gemeentes het op verskillende plekke in Europa en buite Europa tot stand gekom. In die vierde eeu is die Christelike godsdiens deur die Romeinse Ryk erken en het die Rooms-Katolieke Kerk tot stand gekom. Hoewel kerkgeskiedenis dit laat voorkom of alle Christene in die Rooms-Katolieke Kerk opgeneem is, was daar ook Christene wat hewig van die Roomse kerk verskil het. Baie van hierdie Christene het in afgeleë landelike gebiede, in die wildernis, gewoon. Sulke gemeentes het nie kerkgenootskappe gevorm nie maar het wel met ander saamgewerk. Hierdie gemeentes en groepe het nie aan hulleself name gegee nie en is hoofsaaklik bekend onder name wat hulle vyande aan hulle gegee het.
Die geskiedenis van hierdie Christene het grotendeels verlore geraak. Weens vervolging is hulle eie geskrifte verbrand en is al wat van hulle bekend is dit wat hulle vyande van hulle gesê het. Die Rooms-Katolieke Kerk het die andersdenkendes “ketters” genoem en hulle beskuldig van allerlei dwalinge wat heel moontlik nie waar was nie. Die “ketters” is vervolg en baie het omgekom op brandstapels en deur massamoorde.
Die Christene wat vandag bekend staan as die Waldense, het oorspronklik in die Alpe gewoon, een deel in die suide van Frankryk en een deel in die noorde van Italië. Dit is nie seker of die Waldense, die Vaudois, die Khatare en die Albigensers verskillende bewegings was en of dit een groep was nie. Sommige Hervormers was van mening dat die Waldense al sedert 120 n.C. bestaan het.
Die algemene siening is dat die naam Waldense afkomstig is van ŉ man met die naam Pieter Waldo (Pierre Valdes) van die stad Lyon. Waldo was ŉ welgestelde handelaar in Lyon. Hy het tot die oortuiging gekom om van sy besittings ontslae te raak en die Gesalfde te volg. Matteus 19:21 het ŉ rol gespeel in sy besluit: Jesus antwoord hom: As jy volmaak wil wees, gaan verkoop jou goed en gee dit aan die armes, en jy sal ŉ skat in die hemel hê; en kom hier, volg My. (AOV). Waldo het dit as ŉ saak van dringendheid gesien om die Bybel te ken en het twee geleerdes betaal om die vier Evangelies te vertaal uit oud-Latyns in sy moedertaal, Romaunt (ŉ algemene taal van die 8ste tot 14de eeue in die suide van Europa). Dit was in die jaar 1173 n.C., omtrent 300 jaar voor die Hervorming. Ander persone het by Waldo aangesluit en hulle het bekend geword as die “Armes van Lyon”.
‘n Alternatiewe siening is dat die naam Waldense afkomstig is van die woord “vallei” in Italiaans (Valdesi), Frans (Vaudois) en Romaans (Waldense). Dus: Die Waldense was “die mense van die valleie”.
Die Waldense het die Bybel as die enigste gesag vir geloof en praktyk beskou en het die Rooms-Katolieke Kerk se leer en gebruike verwerp. Hulle het die Bybel gesien as die onfeilbare Woord van God en dit bestudeer en gememoriseer. Hulle oorspronklike sienings was soortgelyk aan die sienings van die latere Baptiste. Hulle het geglo verlossing kan slegs deur God se genade plaasvind. Tydens die Hervorming was hulle sienings soortgelyk aan dit wat die Hervormers verkondig het.
Aanvanklik het hulle nie met die Rooms-Katolieke Kerk gebots oor leerstellings nie. Die Kerk se probleem met hulle was dat hulle leke was wat sonder goedkeuring gepreek het. Gevolglik is die “Armes van Lyon” tot ketters verklaar. Hulle het gemeentes gestig in Frankryk, Italië, Duitsland, Switserland en elders. Nog ŉ groep, die “Armes van Lombardye” het ontstaan. Kontak met die Hervormers in Switserland het die Waldense oortuig om in 1532 met die Calvinistiese Hervormers te verenig. Uiteindelik het dit wat ŉ geestelike beweging was, ook ŉ kerkgenootskap geword. Vandag bestaan daar nog Waldense kerkgenootskappe in Italië, Duitsland, Argentinië, Uruguay en die VSA.
Nadat die Waldense met die Hervormers verenig is, het hulle dieselfde vervolging as die Franse Hugenote deurgemaak. In 1545 is die dorpie Merindol in die Suid-Weste van Frankryk deur die Rooms-Katolieke Inkwisisie vernietig. 2000 mense het omgekom en 700 is na die galeie gestuur. In 1560 het die Inkwisisie ŉ massamoord gepleeg op Waldense in die Italiaanse gebied Kalabrië. Waldense het beide kante van die Kottiese Alpe bewoon. Die aan die Franse kant het aan die Franse Godsdiensoorloë deelgeneem en die tydelike voorregte van die Edik van Nantes geniet. Die Italiaanse kant was deel van die Hertogdom van Savoye. In 1560 het die Hertog ŉ militêre mag gestuur om die Waldense uit te wis. Die Waldense het hulleself verdedig en uiteindelik ŉ gunstige verdrag met die Hertog gesluit. In 1655 is nog ŉ groot massamoord gepleeg op die Waldense van Piëmont in Italië.
Aanvanklik het elke gemeente van die Waldense ŉ groot mate van vryheid gehad in hulle doen en late. Dit wil voorkom of sommiges Saterdag as rusdag gehad het, terwyl ander weer Sondag as rusdag gehad het. Daar was ook onderlinge verskille oor die doop en die “breek van brood”. Voor 1500 n.C. het die Waldense nie iets soos kerkgeboue gehad nie. In een geval word gemeld dat hulle eenkeer per maand, gedurende die dag of aand, ŉ gemeentelike byeenkoms (erediens) gehad het. Hulle het nie geordende geestelike leiers gehad nie en het hulle leiers barbes (“ooms”) genoem.
Die Rooms-Katolieke Kerk het die vertaling van die Bybel in volkstale verbied. Die Bybel wat hulle gebruik het, was die Vulgaat, wat hulle vertaling in Latyn was. Die vertaling van die Bybel in Romaunt is nie gedoen uit die Vulgaat nie, maar uit ŉ oud-Latynse vertaling wat ouer as die Vulgaat was. Die voorlopers van Pieter Waldo het hierdie vertaling gebruik want hulle het gemeen die Vulgaat het te veel foute gehad. Hierdie oud-Latynse vertaling is in Noord-Italië gebruik en het bewaar gebly as ŉ suiwerder vertaling uit die oorspronklike. Hierdie vertaling staan bekend as die Itala en word gedateer uit 157 n.C. Die Peshitta (Aramese Nuwe Testament) word gedateer uit 150 n.C. en word as die oudste volledige Bybel beskou.
In die laat vyftiende eeu is talle Griekse tekste van die Bybel herontdek in die weste van Europa. Die Hervormers het hierdie tekste vergelyk met die Vulgaat en afgekom op verkeerde vertalings en foute in die Vulgaat. Vir hulle was dit onaanvaarbaar en hulle ŉ het uitgebreide studie gemaak om die mees korrekte Bybel te bekom. Dit het daartoe gelei dat hulle die Textus Receptus ontwikkel het as ŉ Griekse Nuwe Testament. Van die Hervormers was self Waldense of het familie gehad wat Waldense was. Toe hulle die vertaling van die Bybel in hulle volkstale gedoen het, was die Waldense se Bybel in ag geneem as ŉ belangrike verwysingsbron.
Volgens ŉ ou tradisie het die apostel Paulus die noorde van Italië tydens sy vierde sendingreis besoek. Die gemeentes wat hy hier gestig het, was later bekend as “Oorspronklike Christene”. Die Malan-familie het ontstaan in Piëmont (Italië) en was Christene lank voor Pieter Waldo. Tydens die vervolging van 1112, het ŉ tak van die Malan-familie gevlug na Merindol in suidwes Frankryk. Sedert 1177 is die Christene hier Waldense genoem en sedert die Hervorming is hulle Hugenote genoem. Tussen 1681 en 1720 het ongeveer 200,000 Hugenote uit Frankryk na veilige lande gevlug. Een van hulle was Jacques Malan, die stamvader van een van die Boerefamilies.
‘n Suiwer en betroubare getuienis van Yeshua was nog altyd te vinde. Die vlam van die getuienis het net so helder gebrand soos die vlamme van die brandstapels.
Author Wilco LabuschagnePosted on 9 Oktober 2018 11 Oktober 2018 Categories KerkgeskiedenisTags Bybel, Christen, Europese herkoms, Geskiedenis, Nuwe Testament, PeshittaLeave a comment on Christene buite die kerk: die Waldense
Die Bybelboek Joshua is die sesde boek in die Ou Testament en volg chronologies op Numeri en Deuteronomium. Deuteronomium is die laaste van die boeke wat in die Griekse vertalings die Pentateug genoem word. Die boeke wat op die Pentateug volg, is by ons bekend as die Geskiedenisboeke. In Hebreeus word dit die Profete genoem. Joshua is die eerste van die Geskiedenisboeke. In Hebreeus staan die boek Joshua bekend as Yehoshua.
Die naam van die boek is afkomstig van die leier van Israel op hierdie stadium, ŉ man met die naam Joshua. Sy naam is ŉ kombinasie van Jahweh en Hosea en beteken Jahweh Redder. Dit is die selfde naam wat as Jesus of Yeshua in die Nuwe Testament vertaal word. Joshua was uit die stam Efraim en hy was die seun van Nun. Hy is in Egipte gebore as ŉ slaaf en was omtrent 40 jaar oud tydens die Eksodus. Hy was omtrent 80 jaar oud toe hy Moses as leier opgevolg het. Hy het gesterf toe hy omtrent 110 jaar oud was. Joshua was aanvanklik Moses se regterhand, hy het homself bewys as ŉ bekwame militêre aanvoerder en was een van die 12 verkenners wat na Kanaän gestuur is. Hy en Kaleb was die enigste verkenners wat ŉ gunstige verslag gelewer het.
Die boek Joshua noem nie self die naam van die skrywer nie. Volgens tradisies van Judaïsme was die man Joshua, behalwe vir gedeeltes wat na sy dood gebeur het, self die skrywer.
Die boek handel oor die inbesitneming en verdeling van die land Kanaän deur die volk Israel. Dit was ŉ integrale deel van YHWH se groter en langtermyn doel. Hierdie langtermyn doel het YHWH bekend gemaak in ŉ verbond wat hy met Abraham gesluit het (Genesis 17). In Gen. 17:8 sê YHWH aan Abraham: En Ek sal aan jou en jou nageslag ná jou die land van jou vreemdelingskap gee, die hele land Kanaän, as ŉ ewige besitting; en Ek sal vir hulle ŉ God wees. Abraham het uiteindelik ŉ baie groot nageslag gehad, maar die verbond is slegs van toepassing op die (toe nog ongebore) seun Isak en sy nageslag. Isak het 2 seuns gehad, Esau en Jakob. In Gen. 35:9-29 gee YHWH aan Jakob die naam Israel en bevestig hom as die erfgenaam van die verbond. Gen. 35:12: En die land wat Ek aan Abraham en Isak gegee het, sal Ek aan jou gee; en aan jou nageslag ná jou sal Ek die land gee.
Om die boek Joshua te verstaan, moet die meer onlangse geskiedenis ook in gedagte gehou word. Jakob en sy gesin het in Egipte gaan woon en later het sy nageslag daar slawe geword. Na etlike honderde jare het YHWH ŉ man met die naam Moses geroep. Eks. 3:8: Daarom het Ek neergedaal om hulle uit die hand van die Egiptenaars te verlos en hulle te laat optrek uit daardie land na ŉ goeie en wye land, na ŉ land wat oorloop van melk en heuning, na die woonplek van die Kanaäniete en Hetiete en Amoriete en Feresiete en Hewiete en Jebusiete. By die berg Sinai het YHWH weer Sy verbond met die nageslag van Jakob herbevestig. In Deut. 10:11 word die opdrag om die land in besit te neem weer herhaal: Maar die HERE het vir my gesê: Staan op, gaan heen om voor die volk uit verder te trek, dat hulle kan inkom en die land in besit neem wat Ek aan hulle vaders met ŉ eed beloof het om aan hulle te gee.
Die verowering van Kanaän, wat in Joshua beskryf word, kon bykans 40 jaar vantevore al plaasgevind het indien die volk Israel hulle nie teen YHWH verset het nie. Dit word beskryf in Numeri 13 en 14. YHWH was so woedend dat Hy die hele volk wou vernietig. Slegs as gevolg van Moses se pleidooi het YHWH besluit om hulle te begenadig. Israel sal ŉ tweede kans kry nadat al die opstandiges uitgesterf het. Van die oorspronklike 12 verkenners het net Joshua en Kaleb oorgebly.
Die doel van die boek is tweërlei: eerstens is dit ŉ verslag met belangrike geskiedkundige inligting vir die nageslag, tweedens (en ook die belangrikste) is dit ŉ verslag van hoe YHWH Sy verbond nagekom het. Die verowering van die land was nie te danke aan menslike vernuf en krag nie, die boek toon duidelik dat YHWH voor Israel uitgegaan het en dit vir hulle moontlik gemaak om die vyandige volke te verdryf. Wanneer Israel gehoorsaam was, het hulle die oorwinning behaal. Wanneer hulle ongehoorsaam was, het hulle nederlae gelei. Israel het nie die land op ŉ skinkbord gekry nie, hulle moes met YHWH saamwerk.
YHWH het aan Israel die land Kanaän gegee in ŉ onvoorwaardelike verbond, hulle moes dit net in besit neem. Om die land te behou was voorwaardelik: hulle moes YHWH se instruksies nakom in die land wat Hy aan hulle gegee het. In Deuteronomium 27 en 28 het Moses die aardse seëninge en vervloekinge uitgespel wat deur hulle gehoorsaamheid of ongehoorsaamheid bepaal sou word. in Joshua 8:30-35 het die volk hierdie voorwaardes aanvaar.
Die struktuur van Joshua is:
DEEL 1: (JOS 1-12) DIE VEROWERING VAN KANAӒN
Opdrag om te trek ( Jos 1)
Die verkenners en die hoer (Jos 2)
YHWH maak ŉ pad deur die rivier (Jos 3)
Die gedenkteken van 12 klippe (Jos 4)
Die tekens van die verbond (Jos 5)
YHWH verower Jerigo (Jos 6)
Israel se nederlaag by Ai (Jos 7)
YHWH se oorwinning van Ai (Jos 8)
Joshua vra nie YHWH se raad nie (Jos 9)
Toe YHWH na die stem van ’n man geluister het (Jos 10)
Die verowering van die Noorde (Jos 11)
Die gebied wat verower is (Jos 12)
DEEL 2: (JOS 13-22) DIE VERDELING VAN KANAӒN
Opdrag om die land te verdeel (Jos 13:1-7)
Die twee-en-’n-half stamme oos van die Jordaan (Jos 13:8-33)
Kaleb die verkenner se erfdeel (Jos 14)
Juda se erfdeel (Jos 15)
Die erfdeel van Efraim en Manasse (Jos 16)
Die verdere erfdeel van Manasse (Jos 17)
Traagheid om die land te verower (Jos 18:1-10)
Benjamin se gebied (Jos 18:11-28)
Simon se gebied (Jos 19:1-9)
Sebulon se gebied (Jos 19:10-16)
Issaskar se gebied (Jos 19:17-23)
Aser se gebied (Jos 19:24-31)
Naftali se gebied (Jos 19:32-39)
Dan se gebied (Jos 19:40-48)
Joshua se stad (Jos 19:49-51)
Vlugtelingstede (Jos 20)
Levi se stede (Jos 21)
Die stamme oos van die Jordaan gaan huis toe (Jos 22)
DEEL 3: (JOS 23-24) JOSHUA NEEM AFSKEID
Doen so voort (Jos 23)
Laaste vermanings (Jos 24)
Author Wilco LabuschagnePosted on 25 September 2018 Categories Die BybelTags Bybel, Christen, Geskiedenis, Lewenswyse, Ou TestamentLeave a comment on Inleiding tot Joshua
Die verlore Sabbat
Mense wat die Bybel glo, weet waarom daar weke is. Gen 2:2-3: En God het op die sewende dag sy werk voltooi wat Hy gemaak het, en op die sewende dag gerus van al sy werk wat Hy gemaak het. En God het die sewende dag geseën en dit geheilig, omdat Hy daarop gerus het van al sy werk wat God geskape het deur dit te maak. (Alle aanhalings is uit die AOV.) Die naam Sabbat beteken rus.
Mense wat nie die Bybel glo nie, weet nie waar weke vandaan kom nie. Die week het niks met sterrekundige of natuurlike verskynsels te doen nie en daar is ook geen ander rede waarom daar weke moet wees nie. Ten spyte daarvan was daar deur die geskiedenis heen pogings (deur mense wat nie die Bybel glo nie) om weke in te stel. Party weke was vyf dae lank, ander was ses dae of agt dae lank. Blykbaar wou nie een van hierdie mensgemaakte weke goed werk nie.
Dit is nie seker of die mensdom in die 2500 jaar voor Moses die sewende dag as rusdag onderhou het nie. Daar is geen melding in die boek Genesis wat toon dat mense die Sabbat onderhou het nie. Dit is eers wanneer die volk Israel ter sprake kom dat daar van Sabbat gepraat word. Die Vierde Gebod, in Eks 20:8-11, het dit ingestel: Gedenk die sabbatdag, dat jy dit heilig. Ses dae moet jy arbei en al jou werk doen; maar die sewende dag is die sabbat van die HERE jou God; dan mag jy géén werk doen nie—jy of jou seun of jou dogter, of jou dienskneg of jou diensmaagd, of jou vee of jou vreemdeling wat in jou poorte is nie. Want in ses dae het die HERE die hemel en die aarde gemaak, die see en alles wat daarin is, en op die sewende dag het Hy gerus. Daarom het die HERE die sabbatdag geseën en dit geheilig.
Die Sabbat was deel van die verbond wat YHWH met die volk Israel gesluit het, Eks 31:13-17: Spreek jy met die kinders van Israel en sê: Julle moet sekerlik my sabbatte onderhou, want dit is ‘n teken tussen My en julle in julle geslagte, sodat die mense kan weet dat Ek die HERE is wat julle heilig. Onderhou dan die sabbat, want dit moet vir julle heilig wees. Hy wat dit ontheilig, moet sekerlik gedood word; want elkeen wat daarop werk verrig, dié siel moet uitgeroei word onder sy volksgenote uit. Ses dae lank kan werk verrig word, maar op die sewende dag moet dit wees ‘n dag van volkome rus, heilig aan die HERE. Elkeen wat op die sabbatdag werk doen, moet sekerlik gedood word. En die kinders van Israel moet die sabbat onderhou deur die sabbat te vier in hulle geslagte as ‘n ewige verbond. Tussen My en die kinders van Israel is dit vir ewig ‘n teken; want in ses dae het die HERE die hemel en die aarde gemaak, maar op die sewende dag het Hy gerus en Hom verkwik. Die onderhouding van die Sabbat was ook ‘n verpligting vir elke individuele lid van die volk Israel. ‘n Persoon wat dit nie onderhou het nie, moes die doodstraf ontvang.
Presies wanneer dit die sewende dag was, was vir Israel baie belangrik. In die Ou Testament het Israel ‘n lunisolêre kalender gebruik, soos hulle dit van Moses ontvang het. Kalendermaande het met die nuwe maan begin. Van een nuwe maan tot die volgende duur 29.5 dae, gevolglik het kalendermaande altyd 29 of 30 dae. In ‘n jaar is daar dan 354 dae, 11 dae minder as die sonkalender se 365 dae. Die belangrike Pesagfees moes in die lente plaasvind en die Loofhuttefees in die herfs. ‘n Regstelling vir die 11 dae was gedoen deur ‘n skrikkelmaand by te voeg. Elke maand begin met die nuwe maan (wat ‘n aanbiddingsdag van sy eie is), dan volg 6 werksdae en daarna die Sabbat op die agste dag van die maand. Sabbat val dus altyd op die 8ste, 15de, 22ste en 29ste van elke maand. In die vierde eeu n.C. word die Voorsitter van die Sanhedrin, Hillel II, deur die Romeine gedwing om die lunisolêre kalender te laat vaar en om voortaan die Juliaanse kalender te gebruik.
In Judaïsme is die onderhouding van die Sabbat op die sewende dag van die week ‘n verpligting. Die oorgang na die Juliaanse kalender het beteken dat niemand meer geweet het wanneer die Ou Testamentiese sewende dag was nie. Sedert Konstantyn se hervorming van die Juliaanse kalender onderhou Judaïsme die Romeinse sewende dag, Saterdag, as die Joodse sewende dag. Nog ‘n belangrike gevolg van die kalender verandering was dat weke nou aaneenlopend geword het. Die eerste dag van ‘n nuwe maand (sê maar Woensdag) volg nou direk op die laaste dag van die vorige maand (sê maar Dinsdag). Dit was ‘n totale afwyking van die Ou Testamentiese kalender.
Die moderne sewedag week het ons by die Romeinse Keiser Konstantyn gekry. Hy het in 321 n.C. die Juliaanse kalender verander van ‘n agt dae week na ‘n sewe dae week. Hy het daarin geslaag om met sy hervorming die meerderheid van sy onderdane tevrede te stel. Elke dag van die week is na een van die heidene se gode vernoem, in volgorde van belangrikheid. Vir Christene het hy die eerste dag van die week, die Songod se dag, gegee as ‘n spesiale dag. Vir die Jode het hy die sewende dag van die week, die god Saturnus se dag, gegee as hulle Sabbat. Let wel: die eerste en sewende dae van die Romeine se week – nie die Bybelse week nie.
Die grootste deel van die Christendom het nooit gedink dat Sondag die Ou-Testamentiese Sabbat is nie. Hulle het gemeen die eerste dag van die week is die dag waarop Yeshua opgestaan het uit die dood en het dit die “dag van die Here” genoem en as ‘n heilige dag beskou. Die opstanding van Yeshua was immers die belangrikste dag in die geskiedenis van die mensdom. Verder het hulle op die eerste dag van die Joodse week byeengekom en dit as ‘n dag van aanbidding beskou. Na die kalenderhervorming het hulle ook die Romeinse eerste dag gebruik.
In die Christendom is daar van vroeg af vertoë tot die staat gerig om Sondag ‘n rusdag te maak. Dit het algemeen geword in lande wat nominaal christelik was dat die staat Sondagwette gemaak het. Tot betreklik onlangs was daar in Suid-Afrika ook sulke wette en het kerke gereeld met die regering van die dag oor hierdie wette beraadslaag. Of hierdie wette sedertdien afgeskaf is en of dit net nie meer toegepas word nie, weet ek nie. Slegs noodsaaklike werk is op Sondae gedoen, die meeste mense het nie op Sondae gewerk nie en was tuis by hulle gesinne. Jy kon nie op Sondae gaan inkopies doen nie want die winkels was toe. Dit was ‘n goeie geleentheid om dorp toe te gaan en te sien wat in winkelvensters uitgestal word. Voor die koms van televisie was kuier by vriende en familie gewild. Daar was parke waar mense kon gaan piekniek hou en ontspan. Aangesien die regering al die burgers van die land se belange moes behartig en godsdiensvryheid moes waarborg, was wetgewing nie gemik daarop om gewetensvryheid te beperk nie. Sport op Sondae is toegelaat ten spyte van die teenkanting van kerke.
Alhoewel die meeste Christene die eerste dag van die week, Sondag, as ‘n rusdag gesien het, was daar ook Christene wat gemeen het dat die Ou-Testamentiese Sabbat steeds onderhou moet word. Hulle word dikwels Sewedaags-Sabbatariërs genoem. Vir hulle is Sondag as rusdag nie Bybels korrek nie. Hulle siening is dat die Ou-Testamentiese Sabbat nie net vir Israel bedoel is nie, maar vir alle mense. In navolging van Judaïsme, onderhou hulle ook Saterdae as Sabbat. Kritici sien dit as ‘n vermenging van Judaïsme met die Christendom.
Talle Christene wat Sondag as rusdag toepas, raak verward en dink verkeerdelik dat Sondag die Sabbat is. Hulle wil die eerste dag op dieselfde wyse onderhou as die Bybelse Sabbat.
Die Fariseërs het gereeld strikke vir Yeshua probeer stel. In een so ‘n geval het Hy (Mark 2:27-28) hulle geantwoord: En Hy sê vir hulle: Die sabbat is gemaak vir die mens, nie die mens vir die sabbat nie. Daarom is die Seun van die mens Here ook van die sabbat.
In Hebreërs 4:3-11 word die betekenis van die Sabbat soos volg gegee: Want ons wat geglo het, gaan die rus in, soos Hy gesê het: Daarom het Ek in my toorn gesweer, hulle sal in my rus nie ingaan nie—alhoewel sy werke van die grondlegging van die wêreld af volbring is. Want Hy het êrens van die sewende dag so gespreek: En God het op die sewende dag van al sy werke gerus; en nou hier weer: Hulle sal in my rus nie ingaan nie. Terwyl dit dan so is dat sommige daar ingaan, en diegene aan wie die evangelie eers verkondig is, deur ongehoorsaamheid nie ingegaan het nie, bepaal Hy weer ‘n sekere dag, naamlik vandag, as Hy soveel later deur Dawid spreek, soos gesê is: Vandag as julle sy stem hoor, verhard julle harte nie. Want as Josua aan hulle rus gegee het, sou Hy nie van ‘n ander dag daarná spreek nie. Daar bly dus ‘n sabbatsrus oor vir die volk van God; want wie in sy rus ingegaan het, rus ook self van sy werke soos God van syne. Laat ons ons dan beywer om in te gaan in dié rus, sodat niemand in dieselfde voorbeeld van ongehoorsaamheid mag val nie.
Die weergawe van die Bloedrivier Gelofte wat sedert die 1930’s algemeen gebruik word, is foutief. Daarin word ondermeer gesê: “ons die dag en datum elke jaar as ‘n dankdag soos ‘n sabbat sal deurbring”. In die amptelike notule van die Volksraad word niks gesê van Sabbat nie. Die amptelike notule het gesê: “dat wy de dag der overwinning, in ‘n boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, opdat het ter Eere van God gevierd mag worden”.
(Met dank aan Sousiewa wat my aandag hierop gevestig het)
Author Wilco LabuschagnePosted on 8 September 2018 Categories Die lewenswyse van YHWHTags Boerevolk, Bybel, Christen, Gelofte, Geskiedenis, Lewenswyse, Nuwe Testament, Ou Testament, VolkskundeLeave a comment on Die verlore Sabbat