Versindaba » Blog Archive » Digstring. ” ‘n ontstaan ” (Fransi Nieuwoudt)
Digstring. ” ‘n ontstaan ” (Fransi Nieuwoudt)
Stephen Hawking – Theory of Everything
elke nou en dan
‘n ander heelal
uit die aarspat
van vorige spoelsels
‘n waterengel met hoewe
en donker druppels verdrink
skeppings dra eers swaar
in gelaaide stilte
na ‘n buite wat aanhou strek
slegs helde of harpies durf
die godesirkel aan
en runnik houtgerus
wat die gulsige krop
swart gate sluk
dit wat oud is
spoeg nuwe sterre uit
In ‘n gelukkige-per-ongeluk-oomblik het my Google-soektog my na die dokumentêr “The Theory of Everything” i.p.v. na die fliek (2014) gelei. Ek was in die sewende hemel, want ek kon die eggo tussen die wetenskap en my eie metafisiese siening voel en hoor.
Daar was verskeie, verskeie, verskeie weergawes.
Ek het die swartgat onmiddellik as ‘n roofdier gesien. Oorspronklik as ‘n luislang. Iets wat honger wag vir prooi. En die “slagoffer” uiteindelik as iets wat self tande het. Ek het egter gesukkel om die wetenskaplike terminologie met die inherente passie van ideologie te versoen. Dit was eers met die vraag oor die doel van die gedig wat ek die antwoord in die vorm van die volgende vrae gevind het: “Ek wonder hoe my skeppingsmite klink? Watter storie vertel my Eureka-oomblikke?”
Ek hou van vrye vers, die bewussynstroomtegniek en ongewone halfrym (bv. eers met die sesde reël of in die middel of begin van ‘n volgende reël). ‘n Swartkolk wat nuwe sterre vonk, het vir my dieselfde tipe gevoel van onverwags of aweregs. Ek het o.a. navorsing gedoen oor die storie-elemente van mites, mitologieë, mitologiese monsters soos die Skotse watergees (Kelpie), die Trojaanse Oorlog (eens as ‘n legende beskou), kosmogonieë, Hawking-bestraling, die wet van aantrekkingskrag en gravitasiekolke.
Ek is mal oor die metafisiese reikwydte van mites en argetipes. Dus dalk ‘n eklektiese benadering.
Ja, die PP-slypskole was die aanblaser van die vlam en Cordis Trust was my Goeie Fee. Die borgskap het o.a. ‘n digmentor, René Bohnen, asook ‘n redakteur, Dr. Marlies Taljard, ingesluit. Hulle is briljant!
Die vers het ‘n paar jaar later in my debuutbundel, ‘n vlerkslag van kleur, verskyn wat in 2016 deur Cordis Trust Publikasies uitgegee is.
Die mite (fiksie) verbeeld die wetenskaplike teorie (feit) wat dan op sy beurt weer as die interpretasie (fiksie) vir ‘n eie waarheid/oortuiging (feit) dien. Deurspek en spekskiet… geestesgoed asem disfemisties tog maar altyd die skepper se asem.
Die mite dien as ‘n verklaring vir die natuurlike fenomeen (Hawking-bestraling). Laasgenoemde transformeer dan tot ‘n simbool van ‘n eksistensiële waarheid.
Die dokumentêr was dalk die nuutste katalisator, maar daar was ‘n boek in my ouerhuis wat tot my eerste gedagtes oor werklikhede as stories en vice versa gelei het. Dit was P.J. Conradie se boek “Avonture van die Griekse helde en gode”. Daar was talle kantaantekeninge wat die ooreenkomste tussen die mitologie en bybelstories uitgewys het.
Nee, nie werklik nie. Ek dink kunstenaars skep aanhoudend selfportrette. Ons skep ‘n gelykenis van ons verhouding met Self (egoloos) en daaruit vloei die verhouding/verbintenis/gesprek met ander uiteindelik voort. Dit gaan oor die vreugde en pret van die skeppingsproses. Die vreugde van ewige metamorfose. Terugvoer is beslis ook lekker en goed, maar die proses as sulks is waar die grootste vreugde vir my lê.
Liminale ruimtes mag dalk isolerend voel en dikwels gekenmerk word met angs en onsekerheid, maar volgens Turner is dit ook die ruimtes van potensiaal. “Liminality may perhaps be regarded as the Nay to all positive structural assertions, but as in some sense the source of them all, and, more than that, as a realm of pure possibility whence novel configurations of ideas and relations may arise” (1967: 97).
Ek dink hierdie gedig is een van die enkeles in die bundel wat wel tot by die drumpel kom. ‘n Drumpel wat bly skuif. Ek hou van tussenruimtes. Ek hou van die vreugde van vloei wat ‘n mens veral daar kan vind.
Ek was op daardie tydstip tevrede met die vers. Daar is ‘n skildery wat al langer as ‘n dekade saam met my groei. Elke nou en dan verander ek iets daaraan. Deesdae probeer ek egter om aan my “voltooide” werke as foto’s te dink: Herinneringe of die springaar vir ‘n nuwe idee.
Ek het nie regtig terugvoer van lesers oor die vers gekry nie, maar Dr. Marlies Taljard het by die bekendstelling kommentaar oor die vermenging gelewer. Haar insig het my baie bly laat voel.
Ek was agt en verlief op Elisabeth Eybers se gedigte en Eugène Marais se “Winternag”. Daar was o.a. “van liefde verlaat” en “‘n verlepte orgidee” in die rympie. Propvol gedwonge paarrym.
Tags: digstring Fransi Nieuwoudt	Tuesday, February 14th, 2017 |
5 Kommentare op “Digstring. ” ‘n ontstaan ” (Fransi Nieuwoudt)”
February 16th, 2017 at 1:50 pm Toets. Die kode vir kommentare is verwyder. Alles werk nou weer soos voorheen. Klik slegs: stuur kommentaar.
February 16th, 2017 at 4:30 pm Fransi met die dat jy van Hawking-radiasie gepraat het en dat dit die gevolg is van die lukrake verskyn en verdwyn van subatomiese partikels: alhoewel Hawking-radiasie (nog) nie waargeneem kon word nie is die effek van hierdie vlietende virtuele partikels wel al op aarde waargeneem: http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Quantum/casimir.html
February 19th, 2017 at 8:17 am Hallo Leon. 🙂 Baie dankie dat jy dit met my gedeel het. Dit is ongelooflik interessant en as ‘n kunstenaar hou ek veral van die ‘n splitsing in simmetrie oftewel die spontane simmetrie verbreking.
February 19th, 2017 at 2:41 pm Fransi as jy in hierdie tipe goed belangstel dink ek jy moet probeer om Steven Weinberg se “To Explain the World” lees. ‘n Bondige en eenvoudige samevatting van die geskiedenis van fisika met min en maklike wiskunde, uiters leesbaar – ‘n goeie boek om mee te begin as mens wil weet hoe sommige van hierdie konsepte ontstaan het. Moet byvoeg dat Hawking radiasie nie daarin voorkom nie so ver as wat ek kan onthou.
February 19th, 2017 at 4:21 pm Fantasties! Baie dankie, ek sal dit beslis lees. 🙂
Johann Lodewyk Marais. Timboektoe se antieke manuskripte	Breyten Breytenbach wen top internasionale toekenning	Gisela Ullyatt. "Verward, jonk en rigtingloos": revolusie of anti-visie?	Gedigte (Inhoud)	Allenig moet ek bed toe gaan	Tuisblad	Bio's & gedigte	Adam Small	Gedigte: Afrikaans en Nederlandstalige