Bekroonde 'Valsrivier' vind sy weg na verhoog | Netwerk24
Deur AJ Opperman 22 Februarie 2020 08:00
Anna-Mart van der Merwe, Wiseman Sithole, Stian Bam en Peggy Tunyiswa en (voor) Robert Hindley en Tinarie van Wyk Loots in 'Valsrivier'. Foto: Lindsey Appolis
Janice Honeyman is die regisseur van dié stuk wat die verhouding tussen Botha en haar broer, Paul (1970-1997), en hul ouers uitbeeld, te midde van 'n ontwaking van 'n politieke bewussyn.
Die roman beskryf die lewe op die plaas Rietpan, in die Vrystaat, en sibbe wat na 'n kosskool in Natal gaan.
"Die verhouding tussen die broer en suster fassineer my, sowel as die reis waarop hulle gaan," sê Honeyman oor dié produksie van Theatrerocket, bekend om bekroonde produksies soos Kamphoer en Die reuk van appels.
"Paul was charismaties en 'n wonder van 'n kind, maar ook met soveel probleme."
'Valsrivier' deur Dominique Botha.
Akteurs soos Anna-Mart van der Merwe en Tinarie van Wyk Loots tree hierin op.
Saartjie Botha, feesdirekteur van die Woordfees, het ses maande aan die verhoogverwerking bestee.
"Ons het gesels met Dominique en haar familie," sê Botha.
"Uiteraard doen ons dit nie vir hulle nie, maar 'n mens wil die regte vrae aan hulle stel. Dit is ook 'n Bildungsroman in 'n baie spesifieke tydperk. En die Vrystaat is anders as enige ander deel van Suid-Afrika. En hier is 'n gegewe van kinders in hierdie omgewing wie se ouers politiek bewus en betrokke is."
"Almal kan nie in die storie wees nie. En dit was 'n beginselbesluit om elke akteur net een karakter te laat speel. Daar is beperkings op die verhoog, maar 'n mens wil met 'n ongedefinieerde ruimte die verbeelding verder prikkel."
Die roman sluit poësie in.
Honeyman ag die woord baie belangrik op die verhoog.
"Ek glo die woord in 'n opvoering kan boekdele spreek en wêrelde skep."
Honeyman het eers die Engelse weergawe van die roman en daarna die Afrikaanse een gelees.
"Ek hou van die Afrikaanse weergawe. Dis aards. Die stories wat in die oorspronklike Afrikaanse roman gedeel word is minder delikaat as in die Engelse vertaling.
"Die Vrystaatse landskap is baie sterk teenwoordig in die roman.
"Op die stel werk ons met kleur en tekstuur. Ons beskryf dit en dis vir die gehoor om te verbeel. En die Vrystaat is inderwaarheid kleurvol as jy op die regte tyd van die jaar daar is. Die stuk het ook te doen met water, die Valsrivier."
Dominique Botha is baie nuuskierig oor hoe die verhaal op die verhoog daar sal uitsien.
Botha noem haar boek 'n roman, maar dit is hoofsaaklik 'n biografiese vertelling.
"Ek het met die skryf daarvan besef ek sal dinge moet bylieg om dit leesbaar te maak. Was daar 'n donderstorm? Watter tyd van die jaar was dit? Daardie goed is iets wat jy absoluut uit jou duim uit moet suig. Dis amper die onbelangrike goed wat nie noodwendig 'n getroue weergawe van die verlede kan wees nie, want dit is nie opgeteken nie.
"As ek sê lieg of opmaak, bedoel ek nie 'n leuen nie. So wanneer jy so 'n storie skryf en dit in 'n leesbare formaat verpak, is jy eintlik besig met die kuns van fiksie."
Die belangrike feite en gegewens is wel nie verander nie.
Dominique was ook bewus van hoe herinneringe mettertyd vervaag en verander.
"My herinneringe strook nie noodwendig met my (ander) broer Christiaan s'n nie. Dit is byna 'n wetenskaplike ding – mense se geheue verander oor tyd. Jy onthou dieselfde dinge op verskillende maniere, afhangende van hoe jy emosioneel daaroor voel."
Die anders spelers is Stian Bam, Robert Hindley, Wiseman Sithole en Peggy Tunyiswa.
Vertonings in die Adam Small-ouditorium is op 6 Maart om 13:00, op 7 Maart om 20:30, op 8 Maart om 10:00 en 12:30, op 9 Maart om 16:30, op 10 Maart om 20:00 en op 11 Maart om 10:00 en 13:00. Kaartjies kos R150 tot R190 aanlyn en R220 by die deur. Bespreek by Computicket. Die produksie het 'n ouderdomsbeperking van 16.
Meer oor: Woordfees2020 | Woordfees | Teater | Saartjie Botha | Valsrivier | Boeke | Dominique Botha