Nuuskommentaar: Kapitalisme volg kultuurDie gewraakte advertensie. Na byna ŉ week van anargie, geweld en militante versoeke van die EFF het dié party gister met Clicks vergader en ŉ ooreenkoms aangegaan. Die ooreenkoms het albei partye tot ŉ groot mate gegee wat hulle wou hê. Die EFF het Clicks sover gekry om te erken hoe rassisties hul advertensie was, alle TRESemmé-produkte van hul rakke te verwyder en verskeie swart bemagtigingsprogramme van stapel te stuur. Clicks het die EFF sover gekry om hul militante protes te staak en diegene wat deur die loop van die week soos kriminele “gestaak” het te help identifiseer en op te spoor. Clicks se optrede deur die loop van die week het talle mense ontstel. Die oorwegende sentiment is een van teleurstelling en woede teenoor Clicks se toegewing tot die EFF. ŉ Mens het hierdie soort optrede van die EFF verwag, maar het gehoop dat korporatiewe Suid-Afrika ten minste meer van ŉ ruggraat sou hê. Die werklikheid is egter dat die private sektor nié ons morele kompasse is of behoort te wees nie. Daar waar morele vraagstukke met die kwessie van wins verstrengel word, kies maatskappye meer gereeld om te doen wat hulle dínk vir hulle finansieel voordelig te wees. Maatskappye stel oorwegend nie daarin belang om bepaalde morele standpunte bloot vir die moraliteit daarvan in te neem nie. Indien ŉ bepaalde standpunt strook met dit wat hulle dink meer wins tot gevolg sal hê, is dit waarskynlik die posisie wat hulle sal inneem. In hierdie geval was Clicks so bang om as rassiste uitgekryt te word dat hulle sonder om te twyfel aan die EFF se versoeke gehoor gegee het. Die EFF het Clicks se advertensie gebruik om ŉ boodskap van verontwaardiging en onderdrukking uit te stuur tot sy eie voordeel. Hoewel die EFF waarskynlik nie die meerderheid mense in Suid-Afrika se menings verteenwoordig nie, is die narratief wat hulle met hierdie ongelukkigheid gedryf het een wat skokkend hoofstroom is. Die idee dat swart mense sistemies deur wit mense en die kapitalistiese stelsel onderdruk en verneder word, is ongelukkig een wat in vandag se wêreld as die waarheid aanvaar word. Diegene wat openlik teen die narratief uitvaar, word gewoonlik self gesien as rassisties en onderdrukkend. Hoewel die EFF bloot die rante van die samelewing verteenwoordig, wil Clicks nie die kans vat om teen die EFF se narratief vas te skop nie. Die blote feit dat Clicks voor die EFF gekniel het, spreek van die morele transaksionaliteit waarmee hulle die hele sage hanteer het – indien die sosiale en finansiële voordeel wat hulle moontlik daaruit kan put groot genoeg is, is hulle bereid om moreel toe te gee. Dit is ongelukkig nie ŉ vreemde verskynsel nie. Maatskappye word dikwels in moreel twyfelagtige narratiewe opgesweep met die hoop dat hulle deur die massas vir hulle morele deugde beloon sal word. Die afgelope tyd was daar so ook talle maatskappye in die VSA wat voor die Black Lives Matter-beweging gekniel het in die hoop dat hulle nie uit die samelewing verwerp sal word nie. Maatskappye word sodoende gelei deur die populêre kultuur en narratief aan die orde van die dag. Indien ŉ beweging genoeg momentum in grootte of blote narratief kan kry, kan dit maatskappye se optrede in sekere rigtings stuur. Die private sektore het immers ŉ winsoogmerk – dit is naïef om te dink dat maatskappye skielik uit blote deug besluite gaan begin neem. Indien ŉ mens nie wil hê dat maatskappye voor militante, anargistiese of oneerlike narratiewe moet swig nie, is die antwoord bloot om ŉ beter teen-kultuur te skep. Kapitalisme volg kultuur. Indien ŉ mens wil hê dat maatskappye bewegings, kulture en narratiewe moet ondersteun wat ŉ beter samelewing bevorder, moet ŉ mens dít bloot vir hulle meer winsgewend maak. EFF-lede sing en dans in optog teen Clicks in die Highveld-winkelsentrum in Emalahleni (Foto: EFF Twitter) Die EFF verteenwoordig na alle waarskynlikheid nié die meerderheid mense in die land se opinie oor hierdie sjampoe-sage nie. Tog het hulle suksesvol by ŉ dominerende narratief ingeskakel en sodoende Clicks bang genoeg gepraat om tog te swig. Indien ŉ mens egter suksesvol ŉ alternatiewe narratief daar kan stel – een wat politiese korrektheid en die gepaardgaande kultuur van stilmaak vanuit die hoofstroom na die rante verskuif – kan jy sodoende ook die optrede van mense en maatskappye in die samelewing beïnvloed. Clicks het nou die kant van die EFF gekies. Indien hierdie nie die soort samelewing is waarin ons wil leef nie, is dit belangrik dat ons dit baie duidelik maak dat ons die ander kant kies. Indien ons toelaat dat die EFF die enigste party is wat praat in hierdie gesprek is hulle al wie gehoor gaan word. Indien ons nie wil hê dat militante anargiste ons samelewing met chaos regeer nie, moet ons dit in woord en daad duidelik maak dat ons nié hulle gedrag goedkeur nie en diegene ook verwerp wat hulle gedrag toelaat. Karl Marx het eens oor die kommunistiese beweging gesê: “Die laaste kapitalis wat ons gaan hang, sal die een wees wat die tou aan ons verkoop het.” Dit is belangrik dat ŉ mens nie toelaat dat slegte idees en bewegings ons samelewing en kultuur dikteer nie. Dit sal naïef wees om te verwag dat korporatiewe Suid-Afrika as ons morele kompasse in hierdie opsig sal optree. Hulle sal altyd optree in dít wat hulle dink hulle beste belang is – selfs totdat hulle deur hulle eie toue opgehang word. Kapitalisme ís goed – dit bly steeds die beste enjin vir welvaartskepping en vooruitgang. Net omdat dit goed is, is dit egter nie opsigself inherent deugdelik nie. Daarom is dit belangrik vir die burgerlike gemeenskap om as teenwig teen harde kapitalisme te dien. Nes ons heil nie in die staat uitsluitlik lê nie, lê dit ook nie uitsluitlik in die private sektor nie. ŉ Gesonde samelewing word eerder gekenmerk deur ŉ goeie balans tussen die staat, burgerlike gemeenskap en private sektor. Dit is daarom belangrik dat ons ook in hierdie opsig ons eie rol vervul ten einde ŉ beter samelewing te help vorm.