Met die keuse van hierdie tekste word die liturgiese verhaal van die vorige Sondag (die tog huis toe van 'n versamelde volk van God) uitgebrei met die huweliksmotief. Die Bruidegom (Christus) sorg vir die huweliksfees waar die huwelik tussen hemel en aarde gevier word en die bruid (sy mense) met blydskap, liefde en sorg tuis verwelkom word. Dit is die geestelike ervaring van ons samesyn in Christus.
36Vir die koorleier. Van Dawid, die
dienaar van die Here.
het die opstand teen God
die laaste woord.
Hy is altyd daarop uit
om kwaad te doen en om te haat.
verstandig wees en goed doen
bestaan nie vir hom nie.
5Selfs as hy gaan lê,
dink hy net kwaad uit;
hy bly op 'n pad wat nie reg is nie;
die reg wat U spreek,tot in die dieptes van die see.
2 Op die derde dag was daar 'n bruilof in Kana in Galilea, en die moeder van Jesus was daar. 2Jesus en sy dissipels is ook na die bruilof toe genooi.
Hulle het dit gedoen. 9Die seremoniemeester het nie geweet waar dit vandaan kom nie, maar die kelners wat die water uitgeskep het, het geweet. Toe die seremoniemeester die water proe wat wyn geword het, roep hy die bruidegom 10en sê vir hom: "'n Mens sit gewoonlik eers die goeie wyn voor, en as die mense goed gedrink het, dié van swakker gehalte; maar jy het die goeie wyn tot nou toe teruggehou."
Jesus is by 'n bruilof in die dorpie van Natanael, Kana. Sy ma is daar sowel as sy dissipels (en waarskynlik ook sy broers [2:12]). Miskien was dit 'n familie-troue wat moontlik verklaar hoekom Maria verantwoordelik gevoel het om die gebrek aan wyn aan Jesus uit te wys – hulle gevolg was immers 'n groot groep ekstra gaste!
Sy ma se interaksie met Hom en die kelners sê vir my dat sy ook iets verstaan het van Sy deernis met mense, selfs wanneer so iets doodgewoons gebeur as wyn wat by 'n partytjie opraak. En dat sy ook geweet het dat Sy deernis tot optrede sal lei. Hoe dit ook al sy, sy bring die behoeftes van die gasheer en –vrou na Hom toe, in die verwagting dat Hy iets sal kan doen.
Dat Jesus antwoord dat Sy tyd nog nie gekom het nie, val aanvanklik vreemd op. Maar as 'n mens in gedagte hou dat Hy deurgaans kommunikeer dat Hy net doen wat sy Vader Hom wys (4:34-38; 5:19,30), kan dit wees dat Hy hier vir Maria sê dat Hy net sal doen wat Sy Vader Hom wys, en dit ook net op God se tyd, nie menslike tyd nie.
Dit is vir my baie betekenisvol dat Jesus juis die 6 klipkanne inspan wat vir die reiniging van die Joodse gaste (Mark 7:3-4) met hulle aankoms by die bruilof gebruik is. Dit word hervul tot bo toe en dan in wyn verander. Daarmee kontrasteer Johannes die reinigingswater van die Jode wat beperkte nut het, met die wyn van die nuwe lewe wat Jesus gee. Daarmee bring Jesus onder andere Jes 25:6 in vervulling wat van 'n oorvloed van wyn praat met die feesmaal wat God vir die volk voorberei.
Let ook op hoe Hy die eer vir die eerste proe gee aan die seremoniemeester, waarmee Hy doelbewus binne die protokol van die tyd optree. Dié reageer met verbasing teenoor die bruidegom en komplimenteer hom dat hy die goeie wyn tot nou toe terug gehou het. Die beste kom laaste! Ons lees egter nooit dat hy in die proses agterkom dat dit eintlik Jesus is wat die wyn verskaf het nie – hoewel die kelners en Jesus se gevolg dit geweet het. Wat beteken dat Jesus die gasheer en –vrou, sowel as die bruidegom nie in die verleentheid stel met die wonder wat Hy vir en namens hulle gedoen het nie.
Dit is dus net 'n klein groepie wat regtig insae het in die feit dat hier 'n wonder plaasgevind het. Johannes noem dit 'n wonderteken (semeion), omdat Jesus daardeur Sy heerlikheid laat blyk het (1:14,51), wat sy dissipels tot geloof in Hom beweeg het. Daarmee sluit Johannes by 'n hele paar OT gedeeltes aan wat op soortgelyke wyse van God se ingrype as tekens gepraat het (Eks 3:12 – die aanbidding by die berg Sinaï; Eks 4:1-9 – die kierie van Moses wat 'n slang word; Jes 7:10-16 – die jong vrou wat swanger sou word; Jes 66:19 – Jerusalem en Sion se herstel as die teken vir die nasies [vgl die reiniging van die tempel wat net hierna vertel sal word]).
Daarmee maak Johannes sy punt: wie Jesus se wonderteken verstaan (en weereens die reiniging van die tempel wat hierna volg), het die sleutel tot die betekenis van Jesus se bediening, wat daarna in alle erns begin. Jesus word as die Deernisvolle Dienskneg van God geteken.
Johannes sluit af deur van hulle reis na Kapernaum te vertel, hoewel hulle nie lank daar gebly het nie. Heel gou sou Hy na Jerusalem vertrek vir die eerste van 3 Paasfeeste in sy bedieningstyd. Die ander evangelies noem Kapernaum as 'n soort basis vanwaar af Hy opgetree het, hoewel hulle beskrywing meer met die omringende Galilese gebiede te make het.
Hierdie eerste wonderteken (4:54 se wonderteken word die 2de genoem, hoewel daar ook ander wondertekens gedoen is – 2:23) word hierna opgevolg deur 'n hele aantal gesprekke en een ander wonderteken waarin die metafoor van water ingespan word: 1) die gesprek met Nikodemus oor die nuwe lewe (uit water en Gees gebore) wat in Jesus moontlik raak (3:1-21), 2) die gesprek met die Samaritaanse vrou oor die lewende water (4:7-26), 3) die genesing van die siek man by die bad van Betesda (5:1-17), 4) Jesus wat op die see loop (6:16-21), en 5) die gesprek oor die Heilige Gees wat strome van lewende water word in ons binneste (7:1-49).
Dit is vir my ongelooflik dat Jesus 'n wonderteken doen sonder vertoon of aanstellerigheid. Hy toon sy heerlikheid, versterk die geloof van sy dissipels, maar oordonder nie die seremoniemeester of die bruidegom met sy mag nie. Dít is die voorbeeld wat ek ook graag sal wil navolg – doen wat ek kan doen, met die gawes wat die Here my gee, sonder om die aandag op myself te vestig, en ander in die skadu te stel.
Seëngroet: 1 Korintiërs 1:2-3
Lied 177 "Jesus groót bo almal vs1" (herhaal 2X)
Aan die hand van Jesaja se roepingsvisioen word die volgende liturgiese momente identifiseer as elemente van verootmoediging voor die Here.
AANBIDDING EN VERWONDERING
Lied 159 "God is hier teenwoordig vs 1,3"
BEWUSSYN VAN NIETIGHEID EN SKULDBELYDENIS
VRYSPRAAK EN VERGIFNIS
TOEWYDING EN BEREIDHEID TOT DIENS
Loflied 360 "Vanuit die hemel is gebring vs 1,2,3"
Skriflesing: Johannes 2:1-11
Aanvangswoord: Psalm 36
2Aan die gemeente van God in ………………………………….., wat Hy vir Hom in Christus Jesus afgesonder en geroep het om aan Hom te behoort, en verder aan almal, waar hulle ook al mag wees, wat die Naam aanroep van Jesus Christus, hulle Here en ons Here.
"Heilig, heilig, heilig is die Here die Almagtige! Die hele aarde is vol van sy magtige teenwoordigheid.
Vergewe ons, Here God,
ons opsetlike sondes,
en dié van versuim;
die sonde van ons jeug,
én van ons ryper jare;
die sonde van ons gedagtes,
en van ons liggaam;
ons geheime en ons blatante sondes;
dié wat ons uit onkunde
of uit ongeërgdheid doen,
én dié wat ons vooruit bedink en beplan.
Vergewe ons, Here,
die sonde wat ons doen
om onsself te bevoordeel
of om ander mense te plesier;
die sonde waarvan ons weet
en wat ons onthou,
maar ook dié wat ons vergeet het;
die sonde wat ons van ander probeer wegsteek,
en van onsself;
en dié waardeur ons ander tot sonde verlei het.
Vergewe hulle ook, o God.
Vergewe ons almal ter wille van Hom
wat vir ons sonde gesterf, en opgestaan het
sodat ons vrygespreek kan word,
en wat nou aan U regterhand sit
om vir altyd vir ons in te tree
-Jesus Christus, ons Here.
(John Wesley, 1703-1791), uit "Wat Here is en lewend maak" van Dirkie Smit, 2001:49.
Tema: Jesus verander water in wyn
Hulpmiddel: 'n Koerant (Verander dalk die naam van die koerant na die "Jerusalem Nuus")
Skriflesing: Johannes 2:11
Met die kinders:
Ek probeer om elke dag die koerant te lees. (Wie van julle se pappas lees ook die koerant?)
Dis 'n goeie manier om op hoogte te bly van wat alles rondom ons en in die wêreld gebeur. Het jy al daaraan gedink om 'n skrywer te wees vir 'n koerant as jy groot is? Hulle noem iemand wat vir 'n koerant skryf 'n joernalis. Dink net, as jy 'n sport joernalis is kan jy na al die belangrike sportbyeenkomste gaan en skryf oor die prestasies van die sportmanne- en vroue. Nie net dit nie- jy hoef nie te betaal om dit by te woon nie en jy word geld betaal om vir die koerant te skryf. As jy 'n nuus joernalis is loop jy rond en skryf vir die koerant oor enigiets wat nuuswaardig is- dit word dan die volgende dag in die koerant gepubliseer.
Ek het gedink om die teks wat ons vandag in die Bybel lees oor te skryf as 'n koerantberig. Om dit oor te skryf asof ek die nuus joernalis is van die gebeure. Die verhaal van Jesus wat water in wyn verander kom eitlik uit die evangelie van Johannes, maar vir vandag se oefening kom die berig uit die "Jerusalem Nuus".
Hoor net hier- die opskrif van die berig: "Gas by huweliksonthaal verander water in wyn!"
Kom ons lees die res van die storie…
'n Vrou van naby, Maria, het Dinsdag 'n huwelikseremonie in Kana bygewoon. 'n Groot aantal gaste waaronder haar seun met die naam Jesus het die geleentheid bygewoon. Gaste het die onthaal gate uit geniet- dit was totdat die wyn opgeraak het. Op hierdie stadium het dit gelyk asof die vrolike onthaal in 'n ramp sou verander.
Van die gaste het gereken dat hierdie Jesus van Maria dalk 'n oplossing vir die probleem mag hê en het hom daarvan gaan vertel. Aanvanklik was Jesus traag en onwillig maar nadat sy moeder hom aangemoedig het, het hy ingewillig om te help.
Ooggetuies berig dat Jesus groot waterkanne sien staan het en dat hy sonder huiwering die kleners versoek het om dit vol water te maak. Toe die waterkanne tot bo volgemaak was het hy die kelners versoek om daarvan uit te skep en vir die seremoniemeester aan te bied. Toe die seremoniemeester dit proe sou hy ontdek die water het in wyn verander.
Die gaste was baie verbaas en opgewonde oor hierdie buitengewone gebeure wat voor hulle oë plaasgevind het. Sommige het gesê dat dit die beste wyn was hulle nog geproe het.
Die implikasie van hierdie wonderwerk was dat mense Jesus begin volg het, waar hy ookal gereis het. Sommige het selfs gewonder of hy dalk die Messias is waarna die Ou Testament so dikwels verwys.
Wel, is dit nie 'n wonderlike storie vir 'n joernalis nie. Wat meer is, net soos wat Jesus 2 000 jaar gelede 'n wonderwerk verrig het deur water in wyn te verander, net so verrig hy vandag nog wonderwerke in mense se lewens. En as jy hom toelaat, sal hy ook in jou hart 'n wonder verrig.
Gebed: Here Jesus, wonderwerker, verrig asseblief ook 'n wonder in my hart deur my sonde weg te neem. Amen
Vry vertaal uit die bydrae.
'n Pragtige inkleurprent is ook hier beskikbaar.
Verskeie soorte wyn was bekend in die wêreld van die Bybel. Die Hebreeuse woord "yayin" is die mees algemene term vir wyn in die Ou Testament, en die Griekse woord "oinos" in die Nuwe Testament. Ook ander terme word gebruik, soos verwysings na sterk drank, soetwyn en rooiwyn. Wyn in die Bybel was in staat om mense aan te tas en onder die invloed te bring (Hos. 4:11; Joël 1:5).
Wynproduksie in die antieke Midde-Ooste kom reeds uit die periode 8,000 tot 6,000 v.C. Noag het al wyn gemaak. Wyn is ook spoedig verhandel. In Israel vind wynhandel reeds tussen 4,000 en 3,500 v.C. plaas. Salomo sou later ook wyn en koring verhandel vir hout en ander goedere en dienste vir die bou van die tempel in Jerusalem (2 Kron. 2:8-10).
Wyn is verbou wanneer die druiwe in die laatsomer en vroeë herfs ryp geword het. Produksie het in antieke tye volgens agt fases verloop, wat die trap van die druiwe in kliphouers, die sif van die mos, die skep van konsentraat deur kookprosesse, en verskillende fases van fermentasie ingesluit het. Opgrawings by Gibeon het o.a. uitgekapte ondergrondse houers blootgelê waarin wyn verbou en waarmee konstante temperature regdeur die jaar volgehou kon word.
In die Bybel word wyn gesien as 'n gawe van God (Deut. 7:13; 11:14) wat ter viering van God se goedheid gebruik kon word. Dit was ook tydens huweliksluiting gebruik, asook met die Paasfees. Nuwe wyn het getel onder die landbouprodukte wat met die offer van die eerste opbrengs van die oes na die tempel gebring kon word (Num. 18:12). Die priesters was egter nie toegelaat om van die wyn tydens hul tempeldiens te drink nie (Lev. 10:9: Jes. 28:7). Nasareners, mense op 'n spesiale manier gewy aan die Here, mag ook nie enige produk van 'n wingerd tydens hul wydingstyd gebruik het nie (Num. 6:1-4).
Oormatige gebruik van wyn word in die Bybel veroordeel. Misbruik van wyn getuig van 'n gebrek aan wysheid (Spreuke 20:1); met allerlei slegte gevolge (23:30-35; 4:17; 21:17). Dronkenskap lei tot losbandigheid (Ef. 5:18); arrogansie (Hab. 2:5); en onbesorgdheid oor die medemens (Amos 6:6). Die verwoestende effek van dronkenskap is dikwels in die Bybel 'n beeld vir God se oordeel (Jer. 25:15; Openb. 18:3). Daarom moet dit nie misbruik word nie, en mag leiers in die gemeente nie aan drank verslaaf wees nie (1 Tim 3:3, 8; Titus 1:7; 2:3).
Ons teks vertel van die eerste wonderteken wat Jesus gedoen het (2:11): Hy het water in wyn verander by 'n bruilof in Kana.
Die gebeure volg net nadat Jesus sy dissipels geroep het om Hom te volg (Joh. 1:35-51). Die gebeure by Kana is die begin van hulle geloofsreis saam met Jesus. Ons teks vertel Jesus toon sy heerlikheid aan sy dissipels, en hulle kom tot geloof in Hom (2:11).
Daarom noem Johannes die gebeure spesifiek 'n wonderteken. Dit is iets anders as wat ons as 'n wonderwerk sal beskryf. Wat hier gebeur is gelaai met betekenis, dit is 'n teken – iets wat heenwys na die identiteit, roeping en bediening van Jesus. Die omstandighede waaronder die water in wyn verander openbaar Jesus aan sy dissipels op so 'n manier dat geloof in Hom die spontane reaksie is.
Johannes ag die Christus-betekenis van hierdie gebeure so belangrik dat dit die eerste wonderteken word wat hy vir ons aanteken.
'n Besondere kenmerk van Johannes se evangelie is die manier waarop hy gebeure oorvertel sodat dit simboliese betekenis kry. Hy vertel van egte gebeure, maar die elemente van die verhaal, die aksies en die rolspelers wys vir Johannes heen – soos simbole – na groter werklikhede.
Die konteks en agtergrond van die bruilofsfees is duidelik simbolies, want dit wys heen na die feesmaal of banket wat die Messias sou hou. God se Messias, so het die Jode verwag, sou kom en God se koninkryk inlui met 'n wonderlike feesmaal waar voedsel en wyn in oorvloed beskikbaar sal wees.
Jesaja 25:6-9 is 'n pragtige beskrywing van hierdie verwagting:
Die Messiaanse banket is dus die geleentheid waar die volk van God bymekaar kom om die fees van verlossing te vier. Die nasies sal van oral oor kom om voor God fees te vier.
Jesus se optrede by hierdie spesifieke bruilofsfees – om wyn uit water te skep – openbaar sy heerlikheid. Dit wys heen na die feit dat Hy die Messias is wat kom om die koninkryk van God te bring. Hy gaan die messiaanse feesmaal moontlik maak.
Die fees struikel
Toe die wyn in Kana opraak, is die voortgang van die fees in gedrang. Wyn was immers die drank van feesviering in die antieke wêreld. Jesus se moeder vestig sy aandag op die gebrek aan wyn. Soos Johannes die Doper tree sy soos 'n wegbereider op, sy dek die tafel sodat die heerlikheid van die Seun van die Mens aan sy dissipels openbaar kan word.
Aanvanklik reageer Jesus eers afwysend: "My uur het nog nie gekom nie." In Johannes word die "uur" gesien as die klimaks waarheen die Jesusgebeure op pad is. Wanneer die "uur" finaal aanbreek, soos wat Jesus in Johannes 17:1 voorspel, is die gebeure van die kruis, opstanding en terugkeer na die hemel ter sprake. Die uur is ook die aanbreek van die messiaanse era. Aangesien laasgenoemde nog nie aangebreek het nie, is dit ook nog nie die geleentheid om die wynwonder te doen nie.
Jesus doen dit egter in elk geval en simboliseer daarmee iets van die "alreeds-nog-nie" van die koninkryk van God. Alhoewel die tyd nie reg is nie, doen Jesus die wonderwerk in elk geval. Soos met al sy wonderwerke die geval is, dien dit as voorteken vir die ewige lewe in die messiaanse era.
Merkwaardig genoeg gebruik Jesus die reinigingswater by die fees om die wyn van te maak. Ook dit het belangrike simboliese betekenis.
Hier is van 'n enorme hoeveelheid water sprake. Volgens berekening in die omgewing van 700 tot 900 liter. Dit was nodig vir die Joodse rituele reiniging. Die hande en voete word gewas voordat mense aansit vir die feesmaal. Dit was nodig omdat mense van ver gekom het. Dink maar aan die oop sandale en die stofpaaie van Israel.
Die reiniging het ook godsdienstige betekenis gehad. Die Jood berei hom ook voor om God in die feesmaal te ontmoet. Die Ou Testamentiese lering het voorgeskryf dat iemand rein moes wees, ritueel gereinig, om naby God te kom. Soos mense by die huweliksgeleentheid aangekom het, druk hulle hul hande in die water om hulself te reinig om hulle sodoende gereed te maak om by God te wees.
By Kana vat Jesus die reinigingswater weg, en omskep dit in 'n drank vir feesviering. Dit het diep simboliese betekenis. Jesus neem self verantwoordelikheid vir die reiniging van mense. Deur Hom kom hulle voorbereid in God se teenwoordigheid. Nou is dit nie meer die fisiese reinigingswater in die klipkanne by die ingange wat mense waardig maak vir God nie. Dit is die Messias self. Jesus word die nuwe pad na God.
Niks meer dieselfde
Opvallend genoeg vestig Jesus nooit die aandag op Homself in hierdie gedeelte nie. Daar is geen vertoon of drama nie. Hy beveel bloot dat die nuwe wyn aan die seremoniemeester oorhandig moet word. Die seremoniemeester wis van niks nie. Al wat hy weet is dat daar pas niks wyn was nie, en nou skielik is daar wyn in oorvloed. Verder kom hy agter dat die nuwe wyn van 'n besondere hoë kwaliteit was.
Hoe verklaar die seremoniemeester die oorvloedige, nuwe wyn? Soos mense tipies doen, wanneer hulle nie verstaan nie, is om die nuwe gebeure in terme van hulle bestaande denke te verklaar. Die seremoniemeester dink die gebruiklike sosiale patroon is omgekeer. Gewoonlik word die beste wyn eerste gegee, en as mense na 'n paar dae (hierdie bruilofsfeeste was lank!) fees gevier het, kry hulle wyn van al hoe swakker gehalte. Sy verklaring is dat die bruidegom om een of ander rede die gangbare patroon omgekeer het. Hy word nooit reggehelp nie, want Jesus se "uur" het nog nie gekom nie.
Mens kan vandag nog wondertekens wegverklaar. Jy kan hulle selfs miskyk. Jy kan om verskillende redes – soos onkunde – ontken dat hulle gebeur.
Jesus se dissipels weet egter presies wat gebeur het. Danksy Maria se gesprek met Jesus ken hulle die feite. Hulle kan die wonderteken ontvang. En by hulle wek dit geloof. Hulle lees die tekens reg.
Hierdie teken van Jesus in Kana wys in die rigting van sy heerlikheid. Toe die dissipels die teken sien, het hulle sy heerlikheid gesien. 'n Gewone huwelikseremonie het verander in 'n oomblik van openbaring – 'n oomblik waarin sommige naby aan God gekom het.
Dit beteken dat in Jesus die werklikheid nie meer dieselfde is nie. Die gewone dinge wat rondom ons gebeur kan net verstaan word vanuit die teenwoordigheid en regering van Jesus van Nasaret, die Seun van God. In alles moet ons rekening hou met die aanwesigheid van God, en oop wees vir die verrassende maniere waarop God in die wêreld aanwesig is. Op meer as een plek sal ons verrassende tekens sien van die messiaanse feesmaal wat aan die kom is.
Ons word in hierdie gedeelte bewus van die pad van dissipelskap waarop Jesus sy volgelinge lei. Mense wat geroep word, kom naby Jesus, leer Hom beter ken, en word verdiep in hulle geloof. Dit is ook die pad waarop ons geroep word.
Ons word verder herinner aan die messiaanse banket wat aan die kom is. Jesus se eerste koms na die aarde het plaasgevind. Die koninkryk het alreeds in beginsel aangebreek, maar ons sien steeds uit na die finale koms van Jesus, in heerlikheid. Dan sal ons aansit by die volle feesmaal van die Lam, waar ons saam met Jesus sy oorwinning sal vier.
Hoe weet ons ons is in die regte verhouding met God? Die weg na God is deur Jesus. Hy is ons reiniging, die Een deur wie ons sonde afgewas word.
In Jesus, deur die Gees, is God oral in die skepping teenwoordig. Niks is meer dieselfde nie. Daarom kan selfs die wyn by 'n bruilof 'n teken word wat na sy heerlikheid heenwys. Elke erediens, elke doop, nagmaal en loflied wat opklink tot eer van God onderstreep hierdie werklikheid.