Nasionalisering van Reserwebank ‘gif’ vir beleggersDie Suid-Afrikaanse Reserwebank. (Argieffoto: ANA) Pres. Cyril Ramaphosa se verwysing dat die nasionalisering van die Reserwebank sal voortgaan op ŉ “manier en tempo wat die koste vir die fiskus in ag neem” gaan bloot ŉ stadige vergiftiging van beleggersvertroue wees. Só sê dr. Dion George, die DA se woordvoerder oor finansies, wat die voorstel vandeesweek skerp gekap het. Hy sê daar is geen sinvolle rede om die land se sentrale bank te nasionaliseer nie – net die bevordering van eng politieke belange. Die onafhanklikheid en outonomie van Suid-Afrika se Reserwebank word in die Grondwet verskans en die bank het die onafhanklikheid om enige monetêre beleidsinstrument beskikbaar te gebruik om sy monetêre beleidsdoelwit te bereik. Dié bepaling van ŉ monetêre beleidsdoelwit is egter die verantwoordelikheid van die regering. Private aandeelhouers besit ŉ minderheidsaandeel in die Reserwebank, maar het geen stemregte oor enige beleidsbesluite nie. Dit is egter ŉ situasie waarteen die regerende party lankal reeds skop. Die ANC wil boonop hê die bank se mandaat moet verbreed word om ook kwessies soos werkloosheid te help pak. Ramaphosa het die naweek by die afsluiting van die ANC se beleidskonferensie gesê die bank moet ten volle “deur die mense van Suid-Afrika besit word”, maar luidens sommige berigte is die president nie ten gunste van ŉ verandering in die bank se mandaat nie. Die DA is ten sterkste gekant teen die stap. “Die ANC glo hy kan geld druk om Suid-Afrikaners te red van die ekonomiese krisis wat veroorsaak is deur sy mislukte ekonomiese beleid. Dit gaan lei tot ŉ reuse-devaluasie van die rand wat ons ekonomie nie kan absorbeer nie,” sê George. Hy sê die nasionalisering van die bank sal eindelik beteken dat die minister van finansies die mag sal hê om elke raadslid aan te stel uit ŉ lys van benoemings wat bevestig word deur ŉ paneel wat hoofsaaklik ook deur die minister aangewys word. Dít, sê George, is kaderontplooiing bo-op kaderontplooiing. Tesame met groter ministeriële betrokkenheid by die Reserwebank, gaan dit die regering ook ŉ groter vermoë gee om markreëls – in ŉ mark waarbinne die regering self meeding – onregmatig te beïnvloed deur die omvang van die Reserwebank se mandaat te wysig soos hy goeddink. George sê die belang van ŉ onafhanklike Reserwebank strek egter veel verder. “In die bestuur van die land se geldvoorraad en die oorsigrol oor die banksektor is die Reserwebank die anker vir die land se ekonomiese stabiliteit,” sê George. Wanneer die bank in geloofwaardige, onafhanklike en tegnokratiese hande is, is dit ŉ instelling wat nodige en soms ongewilde besluite kan neem. “Wanneer dit bestuur word deur politici en kaders sal die versoeking eindelik wees om die beperkings af te skud en te doen wat dadelik gerieflik is, met die gevaar dat dit in ŉ verslegtende ekonomiese omgewing ons geldeenheid eindelik heeltemal in duie kan laat stort.” Hy bestempel die plan as onverantwoordelik en swak ingelig en sê al wat dit tot dusver bereik het, was om beleggers te vervreem deur verergerende opvattings oor die land se beleidsomgewing. Dr. Roelof Botha, ekonomiese raadgewer van die Optimum-beleggingsgroep, stem saam die nasionalisering van die Reserwebank kan negatiewe indrukke en aannames skep wat beleggers die skrik op die lyf kan jaag. Hy meen dit is ŉ “onsinnige” voorstel, maar ook een wat eindelik weinig uitwerking op die Reserwebank gaan hê omdat dit geen invloed het op monetêre beleid of die Reserwebank se beheerfunksie oor die finansiële stelsel nie. Die Reserwebank word ingevolge wetgewing bestuur en Botha sê enige sprake van nasionalisering is “niksseggend”. “Dit gaan wel sleg wees vir Suid-Afrika se beeld,” sê Botha.