Luister in 3 minute: Drankverbod se gevolge en nuwe basiese toelaag bekykPres. Cyril Ramaphosa (Foto: Jairus Mmutle/GCIS) In vandeesweek se 3 Minute, 3 Sake bespreek Gerhard van Onselen, senior ontleder by Sakeliga, die nuwe Covid-19-maatreëls wat vir vlak 3 van afsondering aangekondig is. Hy kyk ook na die gevolge van die nuwe drankverbod en ŉ voorstel vir ŉ nuwe basiese inkomstetoelaag. Pres. Cyril Ramaphosa het die afgelope Sondagaand nuwe maatreëls om Covid-19 sogenaamd te bestuur aangekondig. ŉ Nuwe aandklokreël en ŉ eensydige drankverbod is ingestel. Verder moet werkgewers en bestuurders die dra van maskers afdwing en kriminele aanspreeklikheid geld as dit nie gebeur nie. “Weereens word die koste en risiko van sake verhoog. Loop jy nou op die strand sonder jou masker is jy ŉ krimineel, terwyl taxi’s vir kort roetes ten volle kapasiteit passasiers mag vervoer,” het Van Onselen gesê. Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga, meen dat die gevolg van die grendelstaat soos dit hier toegepas word slegs marginale mediese voordele sal bring, maar met omvattende skade aan lewens en lewensgehalte. “Hierdie nuwe maatreëls volg op ŉ regering wat steeds lyk of dit medies onvoorbereid op Covid-19 is, selfs gegewe die relatief matiger sterftekoers en stadiger verloop van dié pandemie in Suid-Afrika. Na amper vier maande se afsondering lyk dit of daar byvoorbeeld steeds nagelaat is om vir genoeg suurstof by sommige hospitale te beplan. “Die wankoördinasie van mediese sentrale beplanning word nou behoorlik gesien. Daar kan met reg gevra word of dit die nasionale gesondheidsversekering in Suid-Afrika se voorland is?” Argieffoto ter illustrasie (Foto: Unsplash) Hy meen die voorsienbare gevolge van die nuwe drankverbod is natuurlik veelvoudig. Restaurante en drankwinkels, wynmakers en ander, wat effens kop kon optel ná die afsonderingstyd, is weereens eensydig te pletter gereguleer. “Natuurlik word die maatreëls ingestel om die proporsioneel klein aantal persone wat hulself wangedra met drank te probeer beteuel – maar nou word almal oor dieselfde kam geskeer. Diegene wat ŉ glasie wyn met ete geniet, word saam met die kriminele misbruiker gereguleer. “Die negatiewe impakte van ŉ verbod self, soos gevaarliker produkte en die versterking van kriminele netwerke, word verder nie ingereken nie. Drankverbruik gaan natuurlik nie staak nie, verbruik vind altyd ŉ weg.” Van Onselen meen die probleem is dat beleidmakers bykans nooit self die koste van die skadelike regulering se gevolge dra nie. Amptenare dra ook nie die koste van die ondernemings wat nou sal ondergaan nie. Minister Lindiwe Zulu. (Foto:. Jairus Mmutle/GCIS) “Laaste sien ons hoe minister Lindiwe Zulu met ŉ voorstel vorendag gekom het om ŉ basiese inkomstetoelaag vir Suid-Afrika in te stel.” Die voorstel, berig Bloomberg, is dat sowat R500 per maand betaal word aan mense tussen 19 en 59 jaar wat nie vir ander inkomstehulp kwalifiseer nie. Dit sal die staat, oftewel die belastingbetaler, tot R200 miljard per jaar kos. Blykbaar wil die ANC sowat 60% van die koste hiervan “verhaal” deur belastings op diegene wat werk. Die ANC-voorstel waarop dit berus, is die mening dat “Covid-19 die veerkragtigheid en oorlewingsvermoë van arm huishoudings verswak en ondergrawe het”. “ŉ Interessante woordkeuse waarmee Sakeliga verskil. By verre die grootste impak sover was nie Covid-19 nie, maar tuisbly-bevele, gedwonge sluitings en ander rampspoedige onredelike regulasies. Dit bo-op jare en jare van inmenging op die mark en kaderontplooiing.” Van Onselen het gesê so ŉ nuwe toelaag is ŉ enorme uitgawe. “Hierdie uitgawe sal eenvoudig net bo-op bestaande uitgawes gelaai word, terwyl dit die regering se boeke net nog dieper in ŉ krisis sal dompel. Daarby sal die bykomende belasting op diegene wat werk, sake-bedrywighede ontmoedig.”