Plato's Apology is een van die bekendste en bewonderde tekste in wêreldliteratuur. Dit bied aan wat baie geleerdes glo, 'n redelike betroubare weergawe van wat die Atheneense filosoof Sokrates (469 vC - 399 vC) in die hof gesê het op die dag dat hy probeer het en ter dood veroordeel word op aanklagte van onberispelikheid en die beskadiging van die jeug. Alhoewel kort, bied dit 'n onvergeetlike portret van Sokrates, wat so slim, ironies, trots, nederig, selfversekerd en vreesloos in die gesig van die dood voorkom.
Dit bied nie net 'n verdediging van Sokrates die man nie, maar ook 'n verdediging van die filosofiese lewe, dit is een van die rede waarom dit altyd gewild was met filosowe!
Die teks en die titel
Die werk is geskryf deur Plato wat by die verhoor teenwoordig was. Toe hy 28 jaar oud was en 'n groot bewonderaar van Sokrates, kan die portret en die toespraak versier word om albei in 'n goeie lig te gooi. Tog het sommige van wat Sokrates se teenstanders sy "arrogansie" genoem het, deurkom. Die Verontschuldiging is beslis nie 'n verskoning nie: die Griekse woord "apologia" beteken werklik "verdediging".
Agtergrond: Hoekom is Sokrates op die proef gestel?
Dit is 'n bietjie ingewikkeld. Die verhoor het in 399 vC in Athene plaasgevind. Sokrates is nie deur die staat vervolg nie - dit wil sê deur die stad Athene, maar deur drie individue, Anytus, Meletus en Lycon. Hy het twee aanklagte gekonfronteer:
1) beskadig die jeug
2) ongeregtigheid of irreligie.
Maar soos Sokrates self sê, is daar agter sy "nuwe aanklagers" "ou beskuldigers." Deel van wat hy bedoel is dit.
In 404 vC, net vyf jaar tevore, is Athene deur sy mededingende stadstaat Sparta verslaan ná 'n lang en verwoestende konflik sedert die Peloponnesiese Oorlog. Alhoewel hy gedurende die oorlog dapper was vir Athene, was Sokrates nou geassosieer met karakters soos Alcibiades wat sommige vir Athene se uiteindelike nederlaag geblameer het.
Erger nog, vir 'n kort tyd na die oorlog is Athene geregeer deur 'n bloeddorstige en onderdrukkende groep wat deur Sparta, die " dertig tiranne " soos hulle genoem is, in plek gestel is. En Sokrates was op een slag vriendelik by sommige van hulle. Toe die dertig tiranne in 403 vC omvergewerp is en demokrasie in Athene herstel is, is daar ooreengekom dat niemand vervolg moet word vir dinge wat tydens die oorlog of tydens die regering van die tiranne gedoen is nie. As gevolg van hierdie algemene amnestie is die aanklagte teen Sokrates nogal vaag gelaat. Maar almal in die hof daardie dag sou verstaan ​​het wat agter hulle lê.
Sokrates se formele weerlegging van die aanklagte teen hom
In die eerste deel van sy toespraak wys Sokrates dat die aanklagte teen hom nie veel sin maak nie. Meletus in effek beweer dat Sokrates albei in geen gode glo nie en dat hy in valse gode glo. In elk geval, die sogenaamde onheilspellende oortuigings wat hy daarvan beskuldig word om te hou - byvoorbeeld dat die son 'n klip is - is 'n ou hoed; die filosoof Anaxagoras maak hierdie eis in 'n boek wat enigiemand in die mark kan koop. Wat die beskadiging van die jeug betref, sokrates argumenteer dat niemand dit bewustelik sal doen nie. Om iemand te korrup is, is om hulle 'n slegter persoon te maak, wat hulle ook 'n slegter vriend sal hê om rond te hê.
Hoekom sal hy dit wil doen?
Sokrates se ware verdediging: 'n verdediging van die filosofiese lewe
Die hart van die Verontschuldiging is Sokrates se weergawe van die manier waarop hy sy lewe geleef het. Hy vertel hoe sy vriend, Chaerephon, eens die Delphic Oracle gevra het as iemand wyser as Sokrates was. Die Oracle het gesê dat niemand een was nie. Terwyl hy dit hoor, beweer Sokrates dat hy verbaas was, aangesien hy deeglik bewus was van sy eie onkunde. Hy het probeer om die Oracle verkeerd te bewys deur sy mede-Atheners te ondervra, op soek na iemand wat werklik wys was. Maar hy het dieselfde probleem opgedoen. Mense kan dalk baie kundig wees oor sekere besondere dinge soos militêre strategie of bootbou; maar hulle het altyd baie kundiges op baie ander dinge gedink, veral op diep morele en politieke vrae.
En Sokrates sou tydens die bevraagtekening daarvan onthul dat hulle op hierdie aangeleenthede nie geweet het waaroor hulle praat nie.
Dit het natuurlik Sokrates ongewild gemaak met diegene wie se onkunde hy blootgestel het. Dit het hom ook die reputasie gegee (onregverdig, sê hy) om 'n sophistiese te wees, iemand wat goed was om argumente te wen deur middel van mondelinge kwessies. Maar hy het dwarsdeur sy lewe by sy missie vasgehou. Hy was nooit belangstel om geld te maak nie; Hy het nie die politiek betree nie. Hy was bly om in armoede te leef en spandeer sy tyd om morele en filosofiese vrae te bespreek met enigiemand wat bereid was om met hom te praat.
Sokrates doen dan iets eerder ongewoon. Baie mans in sy posisie sal hul toespraak tot 'n einde bring aan die jury se deernis en daarop wys dat hulle jong kinders het en pleit vir genade. Sokrates doen die teenoorgestelde. Hy verwar die jury min of meer, en almal anders teenwoordig om hul lewens te hervormen, om op te hou so veel oor geld, status en reputasie, en begin om meer te sorg oor die morele kwaliteit van erfgename. Veral van skuldig aan enige misdaad, beweer hy dat hy eintlik God se geskenk aan die stad is, waarvoor hulle dankbaar moet wees. In 'n bekende beeld vergelyk hy homself met 'n vlinder wat deur die nek van 'n perd steek, dit van traag bly. Dit is wat hy vir Athene doen: hy hou mense van intellektueel lui en dwing hulle om selfkritiek te wees.
Die jurie van 501 Atheense burgers gaan Sokrates skuldig bevind word deur 'n stem van 281 tot 220.
Die stelsel het die vervolging vereis om 'n boete en die verdediging voor te stel om 'n alternatiewe boete voor te stel. Sokrates se beskuldigers stel die dood voor. Hulle het waarskynlik Sokrates verwag om ballingskap voor te stel, en die jurie sou waarskynlik daarmee saamgegaan het. Maar Sokrates speel nie die spel nie. Sy eerste voorstel is dat hy, aangesien hy 'n bate vir die stad is, gratis maaltye by die prytaneum moet ontvang, 'n eer wat gewoonlik aan Olimpiese atlete gegee word. Hierdie verregaande voorstel het sy lot waarskynlik verseël.
Maar Sokrates is uitdagend. Hy verwerp die idee van ballingskap. Hy verwerp selfs die idee om in Athene te bly en sy mond toe te hou. Hy kan nie ophou om die filosofie te doen nie, sê hy, want "die onondersoekte lewe is nie die moeite werd om te lewe nie."
Miskien in die reaksie van sy vriende, Sokrates stel uiteindelik 'n boete voor, maar die skade is gedoen. Met 'n groter marge het die jurie vir die doodstraf gestem.
Sokrates is nie verbaas oor die uitspraak nie, en word ook nie gefaseer nie. Hy is sewentig jaar oud en sal in elk geval gou sterf. Die dood, sê hy, is óf 'n eindelose droomlose slaap, wat niks is om te vrees nie, of dit lei tot 'n hiernamaals waar hy dink hy sal in staat wees om die filosofie voort te sit.
'N Paar weke later het Sokrates gesterf deur hemlock te drink, omring deur sy vriende. Sy laaste oomblikke is pragtig verwant deur Plato in die Phaedo .