Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe - Volume 13, Issue 1, January 2016
Paul Kruger en die pers in die ZAR, 1890-1895 : geesteswetenskappe
Author Heinie Heydenrych
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 1 –30 (2016)
Vryheid van die pers is in die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) se grondwet van 1858 gewaarborg. Vervolgings vir beweerde laster, ook van regeringslede, is ingevolge die gemenereg gehanteer. Die voorkoms van uiters skerp kritiek van regeringslede het aansienlik toegeneem nadat die jong Eugène N. Marais in Oktober 1890 die redakteur van die Pretoriase koerant Land en Volk geword het. In Mei 1893 het Marais die destydse president, Paul Kruger, daarvan beskuldig dat hy &apos;n onregmatige eis vir reiskoste ingedien het vir &apos;n amptelike reis wat hy en die staatsekretaris na en van Colesberg onderneem het. Marais is daarvan beskuldig dat hy die President belaster het, en is gearresteer en op borgtog van £50 vrygelaat. Marais het die President uitgedaag om hom die geleentheid te gee om sy getuienis voor die hof te bring. Tydens die verhoor in Oktober 1893 is Marais ten spyte van die aggressiewe aard van sy hoofberig onskuldig bevind op grond daarvan dat sy bewering van diefstal in die openbare belang gemaak was. Die hof het terselfdertyd bevind dat Kruger nie te blameer was nie, omdat hy nie van die eis bewus was nie. Marais het die hof se uitspraak as &apos;n oorwinning vir die vryheid van die pers beskou. Intussen is &apos;n konsepwet op die pers egter in Junie 1893 deur die uitvoerende raad voor die Volksraad gelê. Die menings in die Volksraadsdebat oor so &apos;n maatreël was wyd uiteenlopend en die strekking daarvan is na &apos;n komitee verwys wat in Augustus 1893 &apos;n konsepwet voorgelê het. Die wet is goedgekeur, maar heftig deur sommige persorgane in die Republiek veroordeel. Dit was die heel eerste perswet in die ZAR en die eerste wet in Suid-Afrika wat die Vryheid van die pers ingeperk het. Die omstandighede rondom hierdie wet werp belangrike lig op Paul Kruger en die destydse regering se sienings omtrent die pers en op die universele kwessie van die vryheid van die pers.
Paul Kruger and the press in the ZAR, 1890-1895
President Paul Kruger of the South African Republic had a rather strained relationship with the press. Because his political thinking was dominated by the maintenance of the Republic&apos;s independence he regarded criticism from the press on aspects of his policy and the tenor of his administration with great suspicion. This was the case even though freedom of the press was guaranteed in the constitution of 1858. Kruger&apos;s distrust of the press was not only confined to the English-language newspapers but extended also to critical Dutch papers such as Land en Volk, of which the young Eugène N. Marais took over the editorship in October 1890. Kruger&apos;s poor relations with the press had, however, existed long before that. One of the reasons was the subsidisation of certain newspapers by means of advertisements for which a sum of money was included in the annual estimates of expenditure. Government advertisements were allocated to certain papers in return for their support of government policy. One of the beneficiaries of this policy of the government was The Press and its Dutch counterpart De Pers, which had been founded in 1889 by A.H. Nellmapius with the specific aim of supporting the Kruger government. This infuriated the other Transvaal newspapers. The practice of allocating advertisements was not only fiercely criticised by other newspapers but was also denounced in the First Volksraad. Accusations of bribery and corruption were often made against the government in this regard. Fuel was added to the fire by revelations made by the first editor of The Press in a letter published in Land en Volk about special favours to the paper shown by the president and his officials. Kruger and his conservative supporters in the Volksraad nevertheless vehemently defended the practice of allocating advertisements and actually used the argument that there has to be a progovernment paper to prop up his government.
Briewe aan &apos;n diva : die verswyging van gay-identiteit in Gordon Jephtas se briewe aan May Abrahamse : geesteswetenskappe
Author Hilde Roos
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 31 –55 (2016)
As gevolg van die gebrek aan professionele geleenthede tydens die apartheidsjare vir bruin kunstenaars in die plaaslike operabedryf het Gordon Jephtas in 1965 na die buiteland vertrek, op soek na &apos;n loopbaan as répétiteur, koormeester en stemafrigter. Teen die middel van die 1980&apos;s was hy een van New York se mees gesogte répétiteurs, waar hy met operasterre soos Luciano Pavarotti, Joan Sutherland, Leontyne Price en Marilyn Horne gewerk het. Die ontdekking van sy briewe wat hy oor &apos;n periode van byna 30 jaar aan sy vertroueling in Suid-Afrika, die Eoan-sangeres May Abrahamse, geskryf het, bied vrugbare stof vir &apos;n ondersoek na die geskiedenis van opera in die Suid-Afrikaanse konteks. Die briewe raak &apos;n skakering van onderwerpe aan wat wissel van opera tot ballingskap tot bruin identiteit. Vir hierdie artikel het ek twee temas gekies wat aan die oppervlak van Jephtas se briewe lê en in gayliteratuur dikwels met mekaar verbind word: die verswyging van gayidentiteit teenoor die oorvloedige teenwoordigheid van divaverering. Ek voer aan dat Jephtas sy gay-identiteit met groot omsigtigheid vir bekendes in sy tuisland (Abrahamse inkluis) probeer verberg het, maar dat sy obsessie met vroulike operasterre, van wie Maria Callas en May Abrahamse die meeste aandag geniet het, &apos;n aanduiding, hetsy direk of indirek, van sy gay-identiteit was. Hierdie artikel ondersoek die konsepte van die geheimhouding van gayidentiteit, divaverering en die operaqueen. Laasgenoemde was gedurende die 1970&apos;s en 1980&apos;s in operakringe, veral in die VSA, &apos;n bekende verskynsel en &apos;n ontleding daarvan funksioneer as &apos;n insiggewende lens waardeur Jephtas se lewe waargeneem kan word. Die artikel illustreer verder hoe hierdie konsepte in Jephtas se briewe gestalte gekry het en betoog dat ten spyte van die feit dat Jephtas en Abrahamse die skyn van sy heteroseksualiteit gehandhaaf het, haar vriendskap van groot betekenis vir hom was. Jephtas is in 1992 aan vigs in New York oorlede.
Opgeroepte betekenis in literêre vertaling : Die vertaling van dialek en register in Die swerfjare van Poppie Nongena deur Elsa Joubert : geesteswetenskappe
Author Maricel Botha
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 56 –85 (2016)
Hierdie artikel behandel die oordrag van betekenis in literêre vertaling en lewer verslag oor &apos;n studie wat die vertaling van dialek en register in The long journey of Poppie Nongena (Elsa Joubert 1980), die Engelse vertaling van Die swerfjare van Poppie Nongena (1978), ondersoek het. Die studie het aangetoon dat &apos;n literêre vertaling wat goed geskryf is en inhoudelik ooreenstem met die bronteks, steeds onvoldoende mag wees indien alle vlakke van betekenis nie voldoende oorgedra is nie. Betekenis sluit dus nie slegs die feitelike inhoud in nie. In literêre tekste is die wyse waarop inligting oorgedra word dikwels ewe belangrik as die inhoud, aangesien dit onder andere inligting verskaf oor die taalgebruikers en taalgebruikskontekste. In literêre vertaling word gebruikersverwante taalvariëteite (dialek) en gebruiksverwante taalvariëteite (register) dus tot &apos;n hoogs betekenisvolle vlak verhef. Mona Baker (1992) noem die betekenis wat uit dialek en register stam, "evoked meaning", of opgeroepte betekenis. Die swerfjare van Poppie Nongena is in terme van opgeroepte betekenis swaar gelaai, maar die Engelse vertaling toon nie dieselfde lading nie. Die eerste doel van die artikel is om hierdie betekenisteenstrydigheid uit te wys deur middel van &apos;n vergelyking van die bron- en doelteks, en die tweede doel is om &apos;n meer gepaste strategie voor te stel. Juliane House (1977, 1997, 2009) se teorie van waarneembare vertaling sal as oplossing bespreek en geïllustreer word deur gedeeltes van die teks wat volgens hierdie strategie in Engels hervertaal is, voor te lê. Só word die kulturele en sosiale karakterbehoud wat deur &apos;n verandering van vertaalstrategie bereik kan word, bewys.
Evoked meaning in literary translation: Translating dialect and register in Die swerfjare van Poppie Nongena by Elsa Joubert
This article investigates the transfer of meaning in literary translation and presents the findings of a recently concluded study (Botha 2015). The article fulfils a two-fold purpose. The first is to prove that a literary translation may be well written and may reflect the content of the source text correctly, but may still be inadequate due to the fact that not all types of meaning have been translated adequately. This is proven by comparing Elsa Joubert&apos;s renowned novel Die swerfjare van Poppie Nongena (1978) with its English translation, The long journey of Poppie Nongena (1980), to demonstrate a significant shift in meaning due to an insufficient transfer of social dialect and informal register. The second purpose is to propose and illustrate a solution to the identified problem, which involves a discussion and an application by retranslation of Juliane House&apos;s (1977) strategy of overt translation, which entails a foreignisation of the translation in order to make the source culture and the situational context apparent. The retranslation illustrates an alternative translation strategy, but does not suggest that this is "the ultimate" alternative. It is simply one which seeks to retain a crucial aspect of the source text and is also open to critiquing and alteration.
Literêre prestige : die geval Eleanor Baker : geesteswetenskappe
Authors: Marian Human-Nel and H.P. Van Coller
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 86 –111 (2016)
Deur &apos;n resepsie-ondersoek word aangetoon hoe Eleanor Baker, wat deur D. van Zyl (2006) en Human-Nel (2009) as &apos;n enigsins miskende vroueskrywer bestempel word, se literêre reputasie (dus: prestige) die produk van literêre oordeel en evaluasie word. Met die fokus op Baker se resepsiegeskiedenis, word (i) gekyk na die rol van André P. Brink, asook ander kritici en resensente, as kanoniseerders en agente van verandering, veral gedurende die 1980&apos;s en vroeg 1990&apos;s; en word (ii) die uitwerking van Baker se doelbewuste besluit om nie noodwendig "betrokke" nie, maar eerder oor die alledaagse en verhoudings tussen mense te skryf, ondersoek. Die slotsom is dat Baker se vroulike tematiek, haar toeganklikheid, die handgrepe tipies van populêre fiksie in haar werk en haar warsheid van politieke betrokkenheid haar plek in die kanon negatief geraak het.
Literary prestige: The case of Eleanor Baker
In this article the point of departure is that the concept literature is of a hypothetical nature and like the literary canon is dependent on many extraneous factors. This includes current literary norms and the (literary) taste of the so-called upper class: literary canons often reflect the dominant values of ruling classes, or social elites, as well as the leading figures (sometimes called tastemakers) within the literary field. Yet not all written texts have the same potential for aesthetic appreciation. Furthermore, some texts have a greater possibility of surviving their own time-of-production.
Die sekurokratisering van die Suid-Afrikaanse staatkundige bestel - &apos;n tendensbepaling : geesteswetenskappe
Author Andre Duvenhage
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 112 –137 (2016)
Van opera tot "politopera"? Nuwe strominge in Suid-Afrikaanse operakomposisie en -resepsie : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 138 –160 (2016)
Operakomposisie in Suid-Afrika het veral sedert 2010 opvallend toegeneem en dit is opmerklik dat die temas van nuutskeppings in die operagenre toenemend resoneer met onderwerpe en inhoud wat vir Suid-Afrika ter sake is. Die meerderheid van Suid-Afrikaanse operas wat sedert 2010 gekomponeer is, kan gekoppel word aan &apos;n model wat deur Richard Taruskin (2003) voorgestel is: hierdie werke poog om ter sake te wees ten opsigte van politieke en sosiale aktualiteite in Suid-Afrika vandag - soms deur gebruik te maak van geskiedkundige temas, maar ook deur kommentaar te lewer op die huidige samelewing. Hierdie artikel het ten doel om bondige oorsigte van agt operas wat sedert 2010 gekomponeer is, aan te bied, tesame met &apos;n kritiese beskouing van sekere aspekte van die werke. Daar word ook besin oor die posisie van opera as kulturele artefak binne die Suid-Afrikaanse konteks. Opera is, per definisie, &apos;n kunsvorm wat vertelling en musiek kombineer; komponiste soos Bongani Ndodana-Breen reken hierdie kombinasie is tipies van Afrikaïese kultuur, en dat opera dus &apos;n wesenlike posisie binne Suid-Afrikaanse kulturele produksie kan beklee. Ek stel dit in hierdie artikel dat die moontlikhede nog verder ontgin kan word om opera konseptueel sterker aan kultuurpraktyke eie aan Afrika te verbind.
From opera to "politopera"? New developments in South African opera composition and reception
Opera composition in South Africa has been on the increase, especially since 2010. A general observable trend in these compositions is the connection, through dramatic and thematic material, to topics and concerns relevant to the current South African historical moment. In this sense, these works may be connected to a model suggested by Richard Taruskin (2003), who posits that emergent American audiences for opera in the 1980s and 1990s were likely to support opera that had social and political relevance and the capacity to "monumentalise" historical experience. This is offered as a possible explanation for the increase during those decades in opera composition that dealt with topical political concerns (John Adams&apos;s Nixon in China and The death of Klinghoffer, for example) and American history (such as The voyage by Philip Glass, composed to commemorate the quincentenary of Christopher Columbus&apos;s journey to the "New World").
(On-)Verantwoordelike rolprentvervaardiging : die voorstelling van plaasmoorde in Darrell Roodt se Treurgrond (2015) : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 161 –184 (2016)
Verlede jaar het Darrell Roodt se Treurgrond (2015) hewige reaksie ontlok, veral onder resensente wat die film se sentimentaliteit en melodrama kritiseer. Treurgrond vertolk plaasmoorde deur middel van die spanningsrillergenre, wat skouspelagtige voorstellings, &apos;n klassieke Hollywoodstruktuur en problematiese karakters insluit. Dit lei daartoe dat die film nie net vermaak skep uit iets afgryslik nie, maar ook aanbied om plaasmoorde namens die gehoor te vertolk. Hoe behoort filmvervaardigers &apos;n onderwerp te benader wat in die werklikheid soveel pyn en lyding vir die ware slagoffers daarvan veroorsaak het? Die Oostenrykse filmregisseur Michael Haneke glo dat filmvervaardigers versigtig moet wees om vermaak te skep uit werklike gruwels en dat hulle &apos;n verantwoordelikheid het om te verseker dat die gehoor vry en onafhanklik van enige manipulasie staan. Dwing die vervaardigers hulle eie mening op die kyker af of bied hulle die kyker die geleentheid om &apos;n onafhanklike mening te vorm? Haneke staaf sy siening met verwysing na Alain Resnais se Night and fog (1955), &apos;n film oor die Joodse volksmoord, as die kernvoorbeeld van &apos;n film wat dit regkry om &apos;n komplekse en gruwelike onderwerp eties en verantwoordelik uit te beeld sonder om vermaak te skep of antwoorde te bied. Wanneer dit by verantwoordelikheid kom, meen Judith Butler dat net &apos;n posisie van gekwestheid die begrip van verantwoordelikheid kan oordra. Dit is die filmvervaardiger se plig om te verseker dat die gehoor se verwagting van &apos;n slotsom, verduideliking en oplossing, gekwes of teleurgestel moet word ten einde &apos;n film te konstrueer wat ondeursigtig is, empatie en besinning kweek en gevolglik die gehoor in staat stel om deel te neem aan die betekenisskeppingproses van die film en die sosiale kwessie wat dit aanspreek.
Die inslag van die Gotiese in die Afrikaanse literatuur : &apos;n ondersoek na &apos;n eiesoortige Afrikaanse Gotiek aan die hand van die Faust-motief : geesteswetenskappe
Author Gerda Taljaard-Gilson
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 185 –208 (2016)
Akademiese gesprekke oor die Afrikaanse Gotiek is gering en die term Gotiek kom nie voor in T.T. Cloete se Literêre terme en teorieë (1992) nie. Daar is verskeie redes vir hierdie leemte in die Afrikaanse literatuur. In die eerste plek word Gotiese elemente in die Afrikaanse letterkunde meestal met populêre vrees- en jeugliteratuur geassosieer, en nie met "hoogliteratuur" nie. Tweedens word dit algemeen aanvaar dat daar in die Afrikaanse literatuur hoogstens gepraat kan word van narratiewe wat die (Britse) "Gotiese tradisie ontgin", en nie van "Afrikaanse Gotiek" as &apos;n selfstandige genre nie. In die derde plek word die Gotiek selde nog in sy suiwer vorm, dit wil sê, as "adventure-time in Gothic architectural space" (Townshend 2014:xlii-xliii), in die wêreldliteratuur aangetref. Nietemin is daar Engelse, Duitse, Franse en Nederlandse verhale wat steeds die "Gotiese effek" van onheil, misterie en spookagtigheid besit en daarom as Gotiese literatuur beskou word. Dieselfde geld vir sommige Afrikaanse tekste wat &apos;n unieke Gotiese effek van geheimsinnigheid, bedreiging en verskrikking het, binne &apos;n kenmerkend Suid-Afrikaanse omgewing (verlate plaaswonings, droogtegeteisterde gebiede) met eg Suid-Afrikaanse karakters (plaasboere, Boesmanreënmakers, Boerekrygers). Hierdie aspekte, asook die invloed van verskeie in- en uitheemse okkultetradisies, bewerkstellig &apos;n eiesoortige Afrikaanse Gotiek. Afrikaanse Gotiese tekste is met ander woorde nie &apos;n blote nabootsing van die Europese Gotiese tradisie nie, maar het oorspronklike kenmerke wat eie aan die Afrikaanse Gotiek is. Die bestaan van &apos;n unieke Afrikaanse Gotiek word in hierdie artikel oorweeg aan die hand van die Faust-motief in drie Afrikaanse narratiewe, naamlik Eugène N. Marais se novelle Die boom in die middel van die tuin (1933), Anna M. Louw se roman Vos (1999) en Pieter van Zyl se kortverhaal "Versoeking" (2015). Daar word dus gepoog om die volgende vrae in hierdie artikel te beantwoord: Hoe vind die Gotiese inslag in die Afrikaanse letterkunde, en kan daar van &apos;n eiesoortige Afrikaanse Gotiek gepraat word?
The impact of the Gothic on Afrikaans literature: an investigation into the existence of a distinctive Afrikaans Gothic by means of the Faust motif
The term Gothic does not often feature in academic discussions on Afrikaans literature; neither does its Afrikaans equivalent, Goties, appear in T.T. Cloete&apos;s authoritative work of reference, Literêre terme en teorieë (1992). There are various reasons for this omission in Afrikaans literature. Gothic elements in Afrikaans fiction are, firstly, usually associated with popular ghost stories or youth literature and not with "high" literature. Secondly, it is generally accepted that Afrikaans Gothic literature is a mere imitation of the British Gothic tradition and not an independent literary type with its own unique characteristics. Thirdly, "pure" Gothic literature, that is "adventure-time in Gothic-architectural space" (Townshend 2014:xlii-xliii), hardly still exists within modern world literature. However, there remain certain narratives in English, German, French, Dutch and many other languages with the "Gothic effect" of ominousness, mystery and eeriness, which are therefore regarded as Gothic literature.
Die hadeda as liminale dier in Kaar van Marlene van Niekerk : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 209 –231 (2016)
In Marlene van Niekerk se digbundel Kaar speel die natuur &apos;n belangrike rol en etlike gedigte word gewy aan die noukeurige waarneming van sekere diere, asook die interaksie tussen die waarnemende digter as spreker en die dier as waargenome Ander en objek, soos blyk uit die perspektiewe van die onderskeie kritici op die bundel. Hierdie ondersoek geskied vanuit die invalshoek van dierestudies, &apos;n onderafdeling van die ekokritiek, en dui aan in watter mate Van Niekerk in hierdie bundel die mens desentraliseer. In aansluiting by Braidotti (2013) word ook aangedui in welke mate daar by Van Niekerk sprake is van &apos;n posthumane perspektief op die mens se geplaastheid op die aarde.
Van Niekerk se perspektief op diere is nie-antropomorfies en is eerder, in aansluiting by onder meer Spinoza en Deleuze en Guattari, monisties en nie-Cartesiaans. Antroposentrisme verwys na die vooropstelling van die mens, terwyl antropomorfisme verwys na die gewoonte om menslike emosies aan niemenslike diere toe te skryf. In hierdie artikel word slegs een klas dier, naamlik die liminale dier, binne die stadsentriese konteks bespreek.
As teoretiese vertrekpunt vir hierdie artikel word Donaldson en Kymlicka (2014) se konsep van liminale diere as vertrekpunt geneem om die sewedelige gedig van Van Niekerk, "Postmoderne hadeda", te bespreek. Die postmodernistiese inslag van dié gedig (soos reeds in die titel aangedui), asook die kunsteoretiese besinning oor waarneming van die Ander as objek, word belig. In die bespreking van die gedig word aangesluit by die visie van die "allochtone trut" wat besonder ingestel is op die omgewing en gekonfronteer word met die Euroburger se materialistiese ingesteldheid en gebrek aan empatie met die Ander. Die manifestasies van die hadeda soos waargeneem op verskillende tye van die dag en die tekenwaarde wat aan hom toegeken word deur die waarnemer, word ook belig. Daar is selfs sprake van &apos;n tipe mistieke hieros gamos tussen waarnemer en waargenome objek. Ten slotte word ook, in aansluiting by Deleuze en Guattari, aangedui in watter mate daar in hierdie gedig sprake van dierwording ("becoming animal") is.
The hadeda as liminal animal in Kaar by Marlene van Niekerk
The aim of this article is to analyse one of the longer poems in Marlene van Niekerk&apos;s latest collection of poetry, namely Kaar (Cirque and/or Creel). In this collection the interaction between humans and nature plays an important role, in that several poems deal with the intricate relationship between the poet as observer and a particular animal as the observed.
I shall focus on one poem, "Postmoderne hadeda" (Postmodern hadeda), within the context of the collection at large, and analyse it as part of the discourse on animal studies. The hadeda as a peripheral or liminal animal enters the vision of the poetic subject. As the observed the animal serves as a metaphor for the creative act and in particular postmodernist writing. Following Braidotti (2013) I will argue that Van Niekerk&apos;s perspective on animals is posthuman and nonantropocentric, and in line with Spinoza, Deleuze and Guattari depicted as monist and non-Cartesian with the human animal not taking centre stage.
As theoretical point of departure I will use Donaldson and Kymlicka&apos;s (2014) views on liminal animals. Donaldson and Kymlicka distinguish between wild animals, suburban animals and the so-called liminal animals. The latter term refers to that group of animals that are neither domesticated nor living in the wild. Liminal animals are often stigmatised and seen as intruders on the terrain inhabited by humans. Donaldson and Kymlicka are of the view that liminal animals know no other habitat and regard urban areas as their habitat.
Die tante uit Nederland as liminale karakter in Etienne van Heerden se Kikoejoe (1996) en 30 nagte in Amsterdam (2008) : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 232 –249 (2016)
In hierdie artikel onderneem ek &apos;n ondersoek na die rol en funksie van die karakters tant Geertruida in Kikoejoe (1996) en Tante Zan in 30 nagte in Amsterdam van Etienne van Heerden. Painter (2008) wys daarop dat die karakter van die "eksentrieke tante" meermale in die werk van Van Heerden voorkom. Die tantes staan aan die rand van hulle families en die samelewing en kan daarom as marginale karakters beskou word. Na aanleiding van Foster (2004) se stelling dat marginale karakters in die Afrikaanse letterkunde dikwels ook as liminale karakters funksioneer, ontleed ek die karakters aan die hand van Arnold van Gennep (1960) en Victor Turner (1964, 1974a en 1974b) se teorie rondom liminaliteit. Ek ondersoek of tant Geertruida en Tante Zan wel as liminale karakters beskou kan word en indien wel, of hulle uiteindelik die postliminale fase bereik of in die liminale fase vasgevang bly.
Kikoejoe speel gedeeltelik af op die vooraand van die amptelike oorgang van Suid-Afrika na &apos;n demokrasie, terwyl 30 nagte in Amsterdam in die hedendaagse postapartheid Suid-Afrika (met terugflitse na die apartheidsjare en anti-apartheidstryd) afspeel. In 30 nagte in Amsterdam word daar ook oorgegaan na die postkoloniale stedelike ruimte van Amsterdam. Volgens Terblanche (2007) en Wenzel (2007) word die postkoloniale toestand gekenmerk deur liminaliteit en &apos;n voortdurende soeke na identiteit. My gevolgtrekking is dat dit ook die geval is in Van Heerden se uitbeelding van die Afrikaner in &apos;n postkoloniale, postapartheid konteks.
The aunt from the Netherlands as a liminal character in Etienne van Heerden&apos;s Kikoejoe (1996) and 30 nagte in Amsterdam (2008) In this article I explore the role and function of the characters Aunt Geertruida in Kikoejoe (1996, published in English as Kikuyu in 1998) and Aunt Zan in 30 nagte in Amsterdam (2008, published in English as 30 nights in Amsterdam in 2012). Painter (2008:11) indicates the character of the "eccentric aunt" as a recurring element in the work of Van Heerden. Because of their eccentricities, the aunts in the novels are marginalised in their families and the societies they live in. According to Foster (2004:13) marginal characters in the Afrikaans literature are often also liminal characters. In my investigation of the novels I find that this is also the case with Aunt Geertruida and Aunt Zan. I therefore link my discussion to Arnold van Gennep&apos;s and Victor Turner&apos;s theories on liminality. Van Gennep (1960:11) uses the term liminal in his description of the rites of passage in societies. He identifies three phases in the process of initiation: preliminal rites (rites of separation), liminal or threshold rites (transitional rites) and postliminal rites (rites of incorporation) (Van Gennep 1960:21). I investigate whether Aunt Geertruida and Aunt Zan as liminal characters ever reach the postliminal phase or remain caught in the liminal phase.
The aunts&apos; lives are intertwined with those of their nephews: Fabian Latsky in Kikoejoe and Henk de Melker in 30 nagte in Amsterdam. The aunts make a big impression on their nephews as children and also influence the decisions they make later in life. I discuss whether Fabian and Henk can also be considered to be marginal and/or liminal characters.
Intertalige en kruiskulturele verkeer tussen Afrikaans en Nederlands in Marlene van Niekerk se verhaalbundel Die sneeuslaper : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 250 –271 (2016)
Verskeie lesers het kommentaar gelewer op die wyse waarop die gebruik van Afrikaans in Marlene van Niekerk se verhaalbundel Die sneeuslaper deur ander tale, veral Nederlands, "geperforeer" of "geïnfiltreer" is. In hierdie artikel word daar aandag gegee aan die intertalige en kruiskulturele verkeer tussen Afrikaans en Nederlands in hierdie bundel, spesifiek in die verhaal "Die sneeuslaper". Dit word gedoen aan die hand van Waïl Hassan (2006) se insigte oor die "translational text" en Rebecca Walkowitz (2015) se werk oor tekste wat volgens haar "in vertaling" gebore is (born translated). Die artikel ondersoek die wyse waarop Afrikaans in die verhaal "Die sneeuslaper" geperforeer word deur Nederlands en die wyse waarop &apos;n Suid-Afrikaanse leefwêreld die Nederlandse verhaalruimte in hierdie verhaal infiltreer. Hierdie eienskap van die verhaal word in verband gebring met die figuur van die sneeuslaper wat geïnterpreteer word aan die hand van Marlene van Niekerk se opvattings oor die rol van die skrywer en die literêre teks, soos uiteengesit in onderhoude, toesprake, lesings en die artikel "The literary text in turbulent times: an instrument of social cohesion or an eruption of &apos;critical bliss&apos;. Notes on J.M. Coetzee&apos;s Life and times of Michael K" wat in 2013 in Acta Academica verskyn het.
Interlingual and cross-cultural movement between Afrikaans and Dutch in Marlene van Niekerk&apos;s volume of stories Die sneeuslaper [The snow sleeper] (2010)
When Marlene van Niekerk&apos;s volume of stories Die sneeuslaper [The snow sleeper] (2010) was published, several reviewers commented on the fact that the Afrikaans used in the text was "perforated" or "infiltrated" by other languages, especially Dutch. This article explores the interlingual and cross-cultural movements between Afrikaans and Dutch in this volume, more specifically in "Die sneeuslaper", the story that lends its title to the volume. Die sneeuslaper has an unusual publication and translation history. The text was commissioned by the University of Utrecht, written in Afrikaans and translated into Dutch by Riet de Jong-Goossens as the writing of the text progressed. According to Van Niekerk she constantly adjusted the Afrikaans text on the basis of her translator&apos;s comments and questions. Finally the Dutch translation was published before the Afrikaans original.
Postapartheid as wondkultuur binne &apos;n patologiese openbare ruimte : Mark Gevisser se Lost and found in Johannesburg : geesteswetenskappe
Author Leon De Kock
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 272 –293 (2016)
Hierdie artikel stel voor dat &apos;n "wondkultuur" binne &apos;n "patologiese openbare ruimte" heelwat aspekte van die postapartheid bestel verklaar. Vir Seltzer (1997) is verslawende geweld (my vertaling, ook elders) &apos;n verskynsel wat nie net &apos;n "gesamentlike skouspel" is nie, maar ook &apos;n kernruimte waar "private begeerte en openbare ruimte mekaar kruis" in laat moderniteit. &apos;n Wondkultuur (wound culture) is volgens Seltzer "die openbare betowering met geskeurde en oopgekloofde mense, &apos;n kollektiewe samekoms te midde van trauma en wonde". In hierdie opsig staan die mediabemiddelde ongelukstoneel (scene of the accident) sentraal in die media-era se openbare ruimte, in teenstelling met Habermas (1989) se bourgeois public sphere en dié se rasionele redevoering oor gemeenskaplike sake. Die ongelukstoneel word gekenmerk deur "verwysde pyn" (referred pain) wat deur die massamedia bemiddel word; volgens Seltzer funksioneer dit as "psigotegnologie" van die alledaagse lewe in die huidige tydvak. In hierdie beskouing is "ware misdaad" (true crime) as&apos;t ware die doek waarop laat moderniteit se realiteitsdrama hom afspeel. Die artikel stel voor dat die postapartheid, mediabemiddelde openbare ruimte soortgelyke tendense toon in gevalle waar "ongelukke" voorkom - nie alleen die blote ongeluksgebeurtenis nie, maar ook die "ongelukke" van politieke wanpraktyke wat gewelddadig met die strewe na demokrasie bots, en letterlik op oopgekloofde liggame uitloop. Sulke mediabemiddelde gebeure wek afsku en spanning as oorheersende reaksies in die postapartheid gevoelsruimte. Die artikel neem dan Mark Gevisser se niefiksiewerk Lost and found in Johannesburg (2014) in oënskou as &apos;n geval waar bellettristiese letterkunde deur "ware misdaad" binnegeval word, so amper teen Gevisser se wil.
Postapartheid as a wound culture within a pathological public sphere: Mark Gevisser&apos;s Lost and Found in Johannesburg
In his work on "wound culture" and the "pathological public sphere" Mark Seltzer (1997) identifies "addictive violence" as "not merely a collective spectacle but one of the crucial sites where private desire and public space cross" in late modernity (1997:3). For Seltzer the convening of the public "around scenes of violence" (such as rushing to the scene of an accident, either an on-the-scene event or a voyeuristically experienced multimedia happening) is constitutive of so-called wound culture. The latter is the "public fascination with torn and opened persons, a collective gathering around shock, trauma, and the wound" (1997:3). Likewise, it is noteworthy the "wounded attachments" that Wendy Brown describes (1993) have saturated identity politics over the past few decades. In post-apartheid South Africa the fin de siècle saw a different manifestation of wound culture in the Truth and Reconciliation Commission (TRC), during which the public witnessing of private wounding constituted a convening of the public around what were sometimes even rehearsed "scenes of violence". In the process the pathological public sphere of apartheid was laid bare. The trends set in train in the wake of the TRC remain robust in post-apartheid writing, particularly autobiographical forms of witnessing and testifying, both in reconstituting the past (such as Antjie Krog&apos;s Begging to be black) and in coming to terms with a wayward present (Mzilikazi wa Afrika&apos;s Nothing left to steal). Seltzer seeks to explore the processes by which the public sphere is "pathologised" in late modernity, as well as the conditions that underpin this process. For him, the scene of private wounding is taken up in communicative relays via a "media a priori" such that it gathers a mass of public spectators. At such mediated events, witnessing is at once voyeuristic and deferred. Critically, though, such witnessing enters into s part of it, as the live radio traffic report contains both the event and its doubling in the act of mediated observation.
Groeperings in nominale relatiewe konstruksies in die Griekse Nuwe Testament : godsdienswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 294 –321 (2016)
In nominale relatiewe konstruksies in die Griekse Nuwe Testament met &apos;n overte (d.w.s. foneties-gerealiseerde) antesedent bestaan daar &apos;n verband tussen die antesedente en die tipe relatiewe bysin (beperkend of bystellend) wat daarmee saam groepeer. Groeperings kom ook voor waar &apos;n relatiewe bysin, ná &apos;n overte antesedent, deur &apos;n asindetiese relatiewe bysin gevolg word. In die Griekse vakliteratuur bestaan daar egter weinig inligting oor dié groeperings.
Dit het egter uit die navorsing geblyk dat Lehmann (1984), wat steeds die standaardwerk oor relatiewe konstruksies in &apos;n groot verskeidenheid tale is en wyd in onlangse publikasies aangehaal word, &apos;n aantal belangrike insigte na vore bring wat moontlik op bogenoemde groeperings lig kan werp. Dit het ook geblyk dat die beskrywing van soortgelyke verskynsels in sommige moderne tale &apos;n bydrae in dié verband kan lewer.
Die doel van die navorsing wat hierdie artikel onderlê, was om hierdie insigte sistematies op nominale relatiewe konstruksies in die Griekse Nuwe Testament toe te pas en die bruikbaarheid daarvan vir die verstaan en beskrywing van bogenoemde groeperings vas te stel. Die fokus van die navorsing was op nominale relatiewe konstruksies met &apos;n overte antesedent, en het nie nominale relatiewe konstruksies sonder antesedent (die sogenaamde vrye relatiewe) ingesluit nie.
Die resultate van die navorsing het getoon dat die groepering van antesedente en relatiewe bysinne in Nuwe-Testamentiese Grieks, soos in talle moderne tale, verband hou met die tipe bepaling van die hoofnominaal van die antesedent, dit is, of dit definitief, generies of spesifiek bepaal is. &apos;n Hoofnominaal wat definitief of generies bepaal word, byvoorbeeld deur die gebruik (of afwesigheid) van die lidwoord, groepeer tipies saam met &apos;n bystellende relatiewe bysin, terwyl &apos;n nie-definitiewe en nie-generiese (maar opsioneel spesifieke) hoofnominaal met &apos;n beperkende relatiewe bysin groepeer. Hierdie beginsel geld in relatiewe konstruksies met ingebedde sowel as aangehegte relatiewe bysinne. Kwantifiseerders, wat gewoonlik saam met lidwoorde (en soms ook demonstratiewe voornaamwoorde, adjektiewe, ens.) in die antesedent voorkom, het ook &apos;n invloed op die tipe relatiewe bysin wat tipies by &apos;n hoofnominaal groepeer, asook eiename en persoonlike voornaamwoorde, in gevalle waar hulle die hoofnominaal van die antesedent is.
Daar is ook in die Griekse Nuwe Testament moontlike voorbeelde van groeperings (tegnies: opstapelings) van sowel beperkende as bystellende relatiewe bysinne ná dieselfde antesedent. Die anaforiese verbande tussen sodanige opgestapelde relatiewe bysinne en skeie moderne tale, asook die volgorde van beperkende en bystellende relatiewe bysinne, in gevalle waar hulle saam opstapel.
Within such nominal relative constructions, there appears to be a relationship between the head nominal of the antecedent and the type of relative clause (restrictive or appositive) that typically groups together with it. There are possibly also examples of a related phenomenon in nominal relative constructions where more than one relative clause group together (technically, stack) after the same antecedent.
A scrutiny of the literature on the Greek New Testament indicated that there existed no in-depth discussion of these phenomena, except for some remarks in Du Toit (1984:188-99; 2014:23-5) and occasional references in New Testament grammars to passages where a high percentage of relative clauses occur, for example, 1 Cor. 15:1-2 and Rom. 9:4ff. (Robertson 1919:954).
However, research indicated that Lehmann (1984), which is still the standard publication on relative constructions in a variety of languages and widely quoted in recent publications, contains a number of important insights that could shed light on the above phenomena. In addition, some publications on modern languages offer useful information in this respect.
The objective of the research that underlay this paper was to apply these insights and information systematically to nominal relative constructions in the Greek New Testament and ascertain their usefulness in understanding and describing the above phenomena. The research focused only on nominal relative constructions with overt antecedents. Nominal relative construction without antecedents (often referred to as free relatives) did not form part of the research.
Uitverkiesing en evangeliese spiritualiteit : godsdienswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 322 –344 (2016)
Hierdie is die eerste van twee artikels oor die rol van die uitverkiesingsleer in die NG Kerk. Eers word daar geargumenteer dat leerstukke soos die Gereformeerde leer van sola gratia mettertyd verskillend geïnterpreteer word. Calvyn se uitverkiesingsleer is één so &apos;n interpretasie, wat afgestem was op die vrae waarmee hy in sy tyd gekonfronteer was. Vervolgens word Calvyn se uitverkiesingsleer ontleed en aangetoon dat dit &apos;n hele aantal lastige vrae oproep wat dit in ons tyd vir mense moeilik maak om dit sonder meer te onderskryf. Daarna word die debat in die 1880&apos;s tussen Abraham Kuyper en J.J. Gunning jr. in Nederland bespreek, omdat hulle twee standpunte oor die uitverkiesingsleer verdedig het wat ook in Suid-Afrika &apos;n rol gespeel het. Ten slotte word die debat in Suid-Afrika uitvoerig ontleed en word daar aangetoon dat daar in die NG Kerk spanning was tussen die oorwegend evangeliese spiritualiteit van die Kerk en &apos;n streng Calvinistiese uitverkiesingsleer. Ten spyte van sporadiese protes was die neiging in die Kerk oor die algemeen om die evangeliese spiritualiteit uit te leef en terselfdertyd die uitverkiesingsleer as ortodoks Gereformeerd formeel te onderskryf sonder om die konsekwensies daarvan te aanvaar. Dat hier &apos;n teenstrydigheid bestaan het, is gewoon aanvaar sonder om dit te probeer oplos. Soos Andrew Murray dit gestel het, die geloof impliseer nou eenmaal teenstrydighede wat die verstand nie kan oplos nie. In &apos;n volgende artikel sal die debat oor hierdie spanning wat in die 1930&apos;s uitgebars het, uitvoeriger ontleed word en sal daar wat die gevolge daarvan was vir die Kerk, vir die Afrikanernasionalisme en vir die (apartheids)politiek.
Predestination and evangelical spirituality
This is the first of two papers on the role that the Calvinistic doctrine of predestination played in the Dutch Reformed Church in South Africa. The article begins with some preliminary remarks on the role that doctrines fulfil within religious traditions. The doctrine of sola gratia, according to which our salvation is due to God&apos;s grace alone and is not something that we can in any way earn with our good works, is a defining principle in Reformed theology. Through the course of time this principle has been interpreted in various ways. Calvin&apos;s doctrine of predestination is one such interpretation. Although this interpretation has been very influential, it was always controversial. What are the main objections that have been levelled against it? And could the doctrine of sola gratia be interpreted in ways that avoid these objections? In order to answer these questions it is important to note that Church doctrine is never an immutable system of thought. It is, rather, a heritage of faith which is handed down in a religious tradition. Each generation of believers is called upon to reinterpret this heritage in ways that are adequate and relevant to issues of the day.
Die einde van transendensie in Kontinentale godsdiensfilosofie? : godsdienswetenskappe
Author Anne H. Verhoef
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 345 –370 (2016)
Die laaste paar jaar is daar &apos;n hernude belangstelling in en fokus op die begrip transendensie binne die Kontinentale filosofie, teologie, kuns, politiek en letterkunde. Wat met die begrip transendensie in hierdie verskeie dissiplines bedoel word, wissel nie net nie, maar &apos;n betekenisverskuiwing vind ook plaas. Waar die begrip byvoorbeeld vroeër sterk konnotasies met &apos;n vertikale transendente gehad het, val die klem al hoe meer (amper uitsluitend) op die horisontale transendente. Die betekenis van transendensie word hierdeur so "vervlak" en vereng dat dit geheel en al skuif na die immanente, met die gevolg dat die betekenismoontlikheid van transendensie in die sin van &apos;n verwysing na die tradisioneel godsdienstig vertikale transendente - tot &apos;n einde blyk te gekom het. Hierdie artikel ontleed of die begrip transendensie steeds &apos;n toekoms kan hê, spesifiek in Kontinentale godsdiensfilosofie, aan die hand van drie moontlike toekomsscenario&apos;s, naamlik die Messiaanse, bevryding- en plastisiteitscenario. Alhoewel transendensie in hierdie toekomsscenario&apos;s negeer word, bly dit &apos;n vraag - soos wat ten slotte aangetoon word - of die einde van transendensie in Kontinentale godsdiensfilosofie werklik bereik is.
The end of transcendence in continental philosophy of religion?
This article&apos;s primary thesis is that the shift in meaning of the concept of transcendence - especially in Continental philosophy of religion - is of such a nature that one might question whether one should talk about "the end of transcendence" in this discipline. Ironically, the past 15 years have shown a renewed interest in the concept of transcendence in a variety of disciplines. What is meant by transcendence varies in these disciplines, but the shift in meaning towards a more immanent understanding thereof is consistent.
Transcendence (from the Latin trans + scendere - to climb across, surmount) refers to the exceeding of certain boundaries. Transcendence is thus related to where and how something is transcended, to that which has been transcended, and for what reason it was transcended. In Christianity, God is seen as the transcendent, but in Continental philosophy of religion the concept of God is increasingly being replaced by terms such as the Absolute, Mystery, the Other, the other as other or alterity. Transcendence as a concept - in both religion and philosophy - normally fulfils a robust normative and directive role. "The end of transcendence" therefore holds far-reaching consequences and for this reason the philosopher Wessel Stoker, for example, tries to reconceptualise transcendence in his heuristic typology of transcendence. This typology also indicates the shift in the meaning of the concept of transcendence.
Depolarisering van onderrig en navorsing : besinning deur aksienavorsing by &apos;n tradisionele universiteit : opvoedkunde
Author Linda Du Plessis
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 371 –395 (2016)
Onderrig- en navorsingsverantwoordelikhede word as komplementêre dog uiteenlopende take van akademiese personeel in hoër onderwys beskou. Daar bestaan &apos;n behoefte om meer sinergie tussen onderrig- en navorsingsinisiatiewe te vestig. Gegewe dat die verwagtinge vir dissiplinêre navorsing gedurende dieselfde tyd styg as wat eise vir groter aanspreeklikheid ten opsigte van studentesukses hoër onderwys in die gesig staar, kan die potensiële voordele vir die bevordering van die verwantskap tussen navorsing en onderrig nie geïgnoreer word nie. Die doel van hierdie verslag is om die kritieke suksesfaktore vir die volhoubare toepassing van die Akademieskap van Onderrig en Leer (AvOL) by &apos;n tradisionele universiteit te bepaal, asook om die impak van AvOL op navorsingsuitsette te moniteer en vas te stel watter formele en informele strukture nodig is om AvOL te ondersteun.
Met behulp van aksienavorsing word die beplanning, toepassing en impak van die verskillende inisiatiewe ontleed, en verbeterings word siklies aangedui. Tydens die eerste siklus is &apos;n bestuurskomitee saamgestel. Die bestuurskomitee het &apos;n projek van stapel gestuur om te bepaal tot watter mate huidige beleidsdokumente en prosesse by die universiteit navorsing en onderrig ondersteun en beloon, en ook om vas te stel wat die persepsies van akademici is rondom die balans tussen onderrig en navorsing. Tydens die tweede siklus is AvOL-projekte formeel bekendgestel en data is deur middel van terugvoerverslae ingesamel. Tydens die derde siklus is die projekte hersien en opnuut in die daaropvolgende akademiese jaar van stapel gestuur. Hierdie studie het kritieke suksesfaktore vir die suksesvolle vestiging van AvOL geïdentifiseer. Navorsingsbevindinge dui verder daarop dat AvOL daarin geslaag het om die gaping tussen navorsing en onderrig as twee pole te verklein, en dit voorsien akademici van &apos;n platform vir prestasie en om tot die gehalte van onderrig en leer by te dra. Daar is ook bevind dat proaktief opgetree moet word om akademici aan te moedig om formeel by AvOL betrokke te raak. Die daarstel van &apos;n bestuurskomitee, met verteenwoordiging van die bestuur, akademici en akademiese-ondersteuningspersoneel, sowel as die totstandkoming van belangegroepe, was strukture wat daartoe bygedra het dat AvOL momentum gekry het en oor &apos;n driejaarperiode aansienlik sultate verskaf waardevolle insig in die toepassing, ondersteuning, uitdagings en monitering van AvOL.
Depolarisation of teaching and research, reflection through action research at a traditional university Teaching and research responsibilities are considered to be complementary, yet distinct tasks of academic staff in higher education. The general belief that research and teaching are inextricably intertwined is simplistic - the measurable outcomes of teaching and research are actually quite different. Academics are expected to be good researchers and effective lecturers, whereas the factors that influence professional development emphasise research. It is therefore not surprising that there is constant tension between the attempt to maintain a balance between the recognition of teaching responsibilities and the recognition of research responsibilities, and that it is something of a challenge to ensure that both get the necessary recognition.
Only 27% of the total of enrolled students complete their degrees in the minimum time, while almost 40% leave the system without completing their qualifications. Although not directly linked to poor teaching, these statistics unquestionably highlight the need for a better understanding of teaching and learning situations and exploring ways to adapt the learning process in order to improve the throughput rate. The poor throughputs rates, along with other challenges in the education system, such as underprepared students, multilingualism and rapidly developing technology, require academics to continually take stock of their scholarly approach to the teaching of their discipline. Contrary to the view that students are unprepared for higher education, there is a strong challenge to access and use the unique knowledge and skills that students bring to the classroom to enrich the learning process.
Volwasse studente in hoëronderwysinstellings : die portefeulje-ontwikkelingskursus as &apos;n voorbereidingsmeganisme vir akademiese sukses : opvoedkunde
Authors: Faith Langeveldt and Liezel Frick
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 396 –424 (2016)
Hoëronderwysinstellings moet toenemend aanpas by uiteenlopende, nietradisionele studentegemeenskappe, insluitend ouer volwasse studente. Die ondersoek waarop hierdie artikel gebaseer is, het bepaal hoe die erkenning-van-voorafleer- (EVL-) proses by een so &apos;n instelling die volwasse student voorberei om suksesvol te wees. Hierdie volwassenes se kennis, vaardighede en houdings wat op &apos;n alternatiewe wyse tot leer opgedoen is (hulle voorafleer) word deur middel van nadenke in die portefeulje-ontwikkelingskursus ontgin. Voorafleer word op dié wyse geïdentifiseer en gedokumenteer volgens die spesifikasies van die instelling. Studente se kognitiewe vaardighede word gestimuleer, hulle maak kennis met die formele opvoedingsdiskoers, en hulle verbeter hulle akademiese taalvaardighede. &apos;n Selfgeadministreerde vraelys, semigestruktureerde individuele onderhoude, asook die tekstuele data in die portefeuljes van die volwasse studente wat aan die studie deelgeneem het, is gebruik as databronne om die potensiële bydrae van hierdie proses tot die volwassenes se akademiese sukses te ondersoek. Die bevindinge van die studie dui daarop dat die holistiese benadering alle rolspelers betrek wat volwasse studente se kanse op akademiese sukses verbeter. Ondersteuningstelsels en mentorprogramme wat akademiese vooruitgang van volwasse studente bevorder, is ook beskikbaar. Die studente se eie motivering word hierdeur bevorder, wat verder tot hul akademiese sukses bydra.
Adult students within higher education institutions: The portfolio development course as a preparatory mechanism for academic success
Higher education institutions have to adapt increasingly to diverse, non-traditional student communities, including older adult students. Recognition of prior learning (RPL) is one of the ways in which these students can be accommodated. RPL enables the older adult student who has a limited formal education and who does not meet the required academic entry requirements to access higher education. RPL can also be used to gain credit for learning achieved outside a formal education facility. RPL is, furthermore, a mechanism of redress for previously disadvantaged groups who did not have equal access under the previous government dispensation. RPL is thus an inclusive approach to education, which is especially important given marginalised and disadvantaged groups that persist in the South African higher education sector. South African higher education institutions differ in terms of how RPL is spelled out in policy and implemented in practice, as it can be used for access and/or credit within earmarked formal higher education programmes. Despite these differences, RPL does provide a flexible manner of providing access to diverse student populations, particularly older adult students, as was the case in this study.
Die assessering van huistale in die Suid-Afrikaanse Nasionale Seniorsertifikaateksamen - die strewe na regverdigheid en groter geloofwaardigheid : opvoedkunde
Authors: Colleen Du Plessis, Sanet Steyn and Sanet Steyn
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 425 –443 (2016)
Regverdigheid is &apos;n onontbeerlike vereiste vir hoërisiko-toetse, soos uittreevlakeksamens vir skoolverlaters. Die eksaminering van eerste tale met &apos;n amptelike status in Suid-Afrika aan die einde van graad 12 bied &apos;n pertinente voorbeeld van waarna hier verwys word. Nie net dui verskeie verslae aan dat die taalvraestelle leerders oor die verskillende tale heen tans ongelyk behandel nie, maar daar is ook geen voor die hand liggende oplossing vir tekortkominge in die toetsinstrumente nie. Daar bestaan ook onsekerheid of die voorgeskrewe formaat en inhoud van die eksamenvraestelle voldoende ooreenstem met die doelwitte van die kurrikulum. Hierdie artikel doen verslag oor &apos;n projek wat onderneem word deur &apos;n vieruniversiteitsvennootskap in taaltoetsingsnavorsing om &apos;n daadwerklike oplossing vir die probleem te vind. As &apos;n eerste stap om groter ekwivalensie tussen die standaarde van hierdie taalvraestelle te bewerkstellig word konseptuele duidelikheid verlang oor die konstruk waarop die uittreevlak-assesserings volgens die doelstellings en spesifikasies van die nuwe Kurrikulum- en assesseringsbeleidsverklaring (KABV) gegrond is. Die artikel sluit af met die aanbevelings van &apos;n eerste en voorfinale verslag, en verskaf &apos;n raamwerk vir die daaropvolgende ondersoeke.
The assessment of home languages in the South African National Senior Certificate examinations - ensuring fairness and increased credibility
High-stakes tests, such as exit-level examinations for school leavers, demand fairness in every respect. The examination of first languages, referred to as home languages (HL) in South Africa, at the end of grade 12 is a particular case in point. Not only have several reports indicated that the language papers treat learners across the various languages unequally, but there is also no immediately apparent remedy for their shortcomings. Reports by the Council for Quality Assurance in General and Further Education and Training (Umalusi) and the Department of Basic Education show patent discrepancies between national averages per language and province, with variations in excess of 10%, as well as average pass rates of as high as 99% in the case of at least eight of the home languages over a four-year period (2009-2012). Concerns have also been raised as to whether the prescribed format and content of the examination papers are adequately aligned with the objectives of the curriculum.
Geregtelike en wetgewende reaksies op seksuele misdade deur en teen kinders in Suid-Afrika en die potensiële gebruik van herstellendegeregtigheidspraktyke : regte
Authors: Rushiella Songca and Michelle Karels
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 444 –478 (2016)
In hierdie voorlegging word regsprekende en wetgewende reaksies op seksuele misdrywe wat deur en teen kinders gepleeg is, ondersoek. Daar word aangevoer dat tradisionele bestraffende reaksies op verskillende vorme van seksuele misdaad ondoeltreffend is. Daar word verder aan die hand gedoen dat die status quo, altans wat betref kindermisdade, indruis teen herstellende geregtigheid. Die Suid-Afrikaanse strafregstelsel kan nie bloot óf vergeldende óf herstellende geregtigheid op misdrywe van hierdie aard toepas nie. Hierdie twee benaderings kan wel vermeng word as deel van &apos;n multidissiplinêre benadering tot sowel kinders wat seksuele misdrywe pleeg as kinders wat slagoffers van sulke misdade is. Die skrywers demonstreer die nadele van &apos;n blote vergeldende uitgangpunt vir vonnisoplegging teenoor &apos;n regstellende uitgangspunt. Hulle argumenteer vir die formalisering van rerstellendegeregtigheidsprosedures in die Suid-Afrikaanse reg. Die toepassing van herstellendegeregtigheidspraktyke, hoofsaaklik slagoffer-oortrederbemiddeling, word, waar van pas, en op meriete, voorgestaan.
Vonnisbespreking : die magtiging wat vereis word vir strukturele verandering aan &apos;n deel en die aangrensende gemeenskaplike eiendom in &apos;n deeltitelskema
Paganelli en Paganelli v Bleisheim en Body Corporate of San Kellind 3087/2014)  ZAKZDHC 19 (10 March 2015) : regte
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 13, pp 479 –490 (2016)
The authorization required for a structural alteration of part of a section and the adjoining part of the common property in a sectional title scheme
In this case a farmhouse was subdivided into two sectional title units in a sectional title scheme that consisted of these two units and an additional six-storey building comprising a further 10 sectional title units. The applicants, the owners of the unit on the ground floor of the farmhouse, wanted to replace the two kitchen windows of the unit with larger windows in order to improve the flow of natural light into the kitchen. When the owner of the unit on the first floor above them objected to this project, the applicants approached the court in order to determine what kind of authority was needed to allow them to proceed with their plans. The court decided that two kinds of authorisation would be sufficient for them to proceed. In the first place the court found that the applicants would be allowed in terms of prescribed conduct rule 4 to effect not only minor alterations to the common property but also significant alterations to the outer part of the boundary wall associated with the unit as intended in this case. In the second place the court held that the intended alterations could also proceed in terms of management rule 33, which deals with luxurious and non-luxurious improvements to the common property for which the cooperation of the body corporate is needed in the form of a unanimous or a special resolution.
The problem with this judgment is that management rule 33 deals only with improvements to the common property and does not regulate alterations to the common property. With regard to alterations of a sectional title unit, the sectional owner is not allowed to effect alterations within his or her section that impair the stability or the implied servitudes of the subjacent support of the building and of lateral support of the outside walls of the section. Furthermore, the owner is not permitted to effect alterations to his or her section that might impair the harmonious outside appearance of the building. Although the proposed replacement of the windows would not affect the harmonious appearance of the building there was a chance that the structural alterations to the outside wall, if not properly conducted, could jeopardise the stability of the building. Therefore it is submitted that the court erred in deciding that the proposed alterations could be authorised by the written consent of the trustees. This significant alteration could, as in the case of the extension of a section in terms of section 24 of the act, be effected only with the cooperation of the body corporate because it was similar to a non-luxurious improvement. Non-luxurious improvements could be carried out only if authorised by a special resolution adopted at a general meeting. Likewise, the alteration of the portion of the wall and window inside the section was impermissible without the approval of the body corporate.