Daar is kommentators wat moeite doen om Marthinus van Schalkwyk se verradelike ommeswaai 'n kleed van politieke fatsoenlikheid te gee. Die NNP-leier se opportunistiese sprong na die Regeringslaer word amper as 'n dapper, visioenere stap voorgehou wat in beginsel deur alle redelike Suid-Afrikaners ondersteun behoort te word. Al voorbehoud is hul ergenis daaraan dat dit nou juis Van Schalkwyk is wat die breuk maak aangesien hy homself in die verlede sterk in die regtervleuel van die NP geposisioneer het, 'n voorbok van die sg. 'Onversetlikes' wat die verligte Roelf Meyer se beste pogings tot swart samewerking ondermyn het. Uit die bloute kom hy nou met 'n skuif moeilik versoenbaar met sy eie politieke en ideologiese stamboom. Hy het nou vreeslik verlig geword. (Dit herinner nogal sterk aan die optrede van sy voorganger.)
Nietemin lewer die dramatiese wegbreekbesluit van die NNP se Federale Raad meer vrae op as wat dit antwoorde bied. Die meer as twee miljoen kiesers wat hulle tot nou toe by die DA geskaar het, en in besonder die NNP-komponent, bevind hulself nou op moed-verloor-se-vlakte. Maar vir “Van Schalkwyk en sy verflenterde bendetjie”, soos Tim du Plessis hulle so raak beskryf, wink die politieke woestyn.
Die argument dat die Suid-Afrikaanse demokrasie versterk sal word deur die verskraling van parlementere opposisie en die versterking van 'n Regering wat reeds oor 'n twee-derde meerderheid beskik maak van die logika 'n uitgediende begrip. Neem verder in ag die relatiewe brose aard van ons demokrasie, die gebrekkige stand van burgerlike instellings as skans vir die demokrasie, en die groeiende apatie onder alle rassegroepe, dan word die wekroep tot ‘samewerkende regering’ 'n gevaarlike dobbelspel wat die wese van ons demokrasie geen guns bewys nie.