Nuuskommentaar: Pravin of nie, Zuma moet trekpas kry om land te redPres. Jacob Zuma Foto: Elmond Jiyane Dit gaan nie maklik wees nie, maar Gordhan is waarskynlik onder die omstandighede die beste man om die land se ekonomie van die fiskale afgrond weg te hou. Hy het hom immers tevore reeds in dié portefeulje bewys. Hoe mens ook al na die situasie kyk, pres. Zuma se aansien is nou geknou, ook in die kringe waar hy nog onverstaanbaar aansien geniet het. Die sterkman-beeld wat hy probeer voorhou het met die skokafdanking van minister Nene en sy vervanging met Des van Rooyen as minister van finansies, sal noodwendig ŉ knou weg hê met sy skielike ommekeer. Heelwat het klaarblyklik agter die skerms gebeur, waaronder ŉ beweerde dreigement van ŉ massabedanking uit die kabinet. Klaarblyklik is daar nog bietjie meer ruggraat onder die ANC-ringkoppe nadat dit lank wou voorkom asof niemand binne die ANC genoeg ruggraat het om Zuma in sy sloopwerk te stuit of selfs net teen te gaan nie. Omtrent al wat van Zuma se vyeblaarbekleding oorgebly het, is die feit dat hy nie gedwing is om Nene weer aan te stel nie. Nene bly in die duister, hoewel Zuma ook in sy lomp reddingspoging vroeër moes aandui dat Nene gepos is om Suid-Afrika se kandidaat te wees vir hoof van die beplande Suid-Afrikaanse been van die Brics-bank. Niemand glo Zuma hieroor nie. Intussen het die rand kort ná die aankondiging van Gordhan se terugkeer van R15,88 teenoor die dollar, tot R15,04 verbeter, die grootste sprong sedert Oktober 2008. Kyk hier na die jongste wisselkoers van die rand teen die dollar. Die aankondiging is om 21:34 op ŉ Sondagaand gedoen – klaarblyklik met die oog daarop om te geskied voordat die marke vandag open. Gordhan keer egter ook nie sonder skade na die portefeulje van finansies terug nie. As minister van samewerkende regering het hy nie watwonders in hierdie begraafplaas-portefeulje gevaar nie en dit word ook op die punte gereflekteer wat die DA aan ministers toegeken het. Daar is boonop min hoop dat Van Rooyen, met wie hy plekke ruil, die mas as minister van samewerkende regering sal kan opkom. Die meerderheid Suid-Afrikaanse munisipaliteite is soos dryfsand wat enige minister wat dit probeer aandurf, sal verslind. Van Rooyen het reeds die munisipaliteit waarvan hy burgemeester was, liederlik verslons. Konserwatief bereken het Zuma met Nene se afdanking klaarblyklik die land reeds in die orde van R15 miljard gekos. Dié afdanking was klaarblyklik die laaste strooi vir bedenkinge oor die president, nadat Zuma in die jongste verlede ŉ aantal uitsprake gemaak het wat groot risiko’s vir die land inhou, soos om te verklaar dat die ANC daarna mik om Suid-Afrika in ŉ sosialistiese en kommunistiese staat te omskep. Hy het voorts ook sy mond oor die markgedrewe ekonomie uitgespoel en verklaar hy stem nie daarmee saam dat vraag en aanbod pryse bepaal nie. Hy meen die prys moet eerder deur die arbeid wat dit geverg het, bepaal word. Anders gestel, hy weet niks van ekonomie nie. Die goeie nuus is dit lyk asof Zuma se posisie in die ANC nie so onaantasbaar is soos wat dit voorgekom het nie en Zuma is nou mooi laat verstaan sy eie ekonomiese en finansiële insigte is ŉ ramp en hy die werking daarvan in die toekoms aan tegnokrate moet oorlaat. Of Zuma hom lank hieraan gaan steur, is egter te betwyfel, aangesien hy klaarblyklik op ŉ populistiese missie is (klaarblyklik as teenvoeter vir Julius Malema) en dat “ekonomiese bevryding” ŉ belangrike onderdeel hiervan uitmaak. Waarnemers meen die kanse is nou skraal dat Zuma nog later as 2017 as ANC-president steeds die leisels sal hou. Sy aansien is nou geweldig geknou onder sy ondersteuners, by wie hy die indruk van onaantasbaarheid probeer skep het. Die ANC gaan klaarblyklik met aanstaande jaar se landswye munisipale verkiesing skade ly, veral as Van Rooyen, soos algemeen verwag word, die bal in sy nuwe portefeulje aanslaan. Die heraanstelling van Gordhan by finansies neem niks van die feit weg dat die land Zuma nie kan bekostig nie en dat hy moet gaan. Teen dié tyd weet die land reeds dat Zuma homself bo enige ander belang, insluitend landsbelang, stel. Ons weet ook dat hy volgens sy eie aansprake meer lojaal teenoor die ANC as teenoor die land is en vir dié verdwaalde sentiment in die bres tree. Hy bly eenvoudig ŉ ramp. Hy was al te veel kere ŉ internasionale verleentheid, soos sy stelling in ŉ toespraak dat Afrika die grootste kontinent is en dat al die ander kontinente in Afrika sal inpas. Dié “wysheid” is voor sakeleiers in ŉ toespraak kwytgeraak en op video vasgelê. In werklikheid is Asië meer as 44 miljoen vierkante kilometer groot teenoor Afrika se net meer as 30 miljoen vierkante kilometer. Tensy Zuma weens die gevolge van sy eiehandige Nene-blaps ŉ behoorlike Damaskus-ervaring gehad het en sy regeerstyl drasties gaan aanpas (meer kundige advies inspan en géén eie Zuma-“wyshede” en grypsug nie), bly die voorbehoud vir behoorlike ekonomiese herstel steeds dat Zuma as rolspeler moet verdwyn. Ekonome meen daar moet minstens veel meer gerusstellings kom as bloot die heraanstelling van Gordhan en ŉ klompie versekeringe dat Gordhan gaan hou by fiskale dissipline om beleggers te paai. Daar is immers steeds twee rampspoedige kommuniste, Rob Davis en Ibrahim Patel, in die vernaamste ander ekonomiese portefeuljes (handel en nywerheid en ekonomiese ontwikkeling). Solank hulle in hierdie portefeuljes bly, stuur Zuma eenvoudig seine uit wat té negatief, of minstens té gemeng is om beleggersvertroue te herstel. Gordhan het in 2009 reeds laat blyk dat hy nie meer ŉ lid van die SAKP is nie. Trouens, in 2013, toe Gordhan nog in sy vorige termyn as minister van finansies gedien het, het die SAKP hom weens sy streng fiskale beleid gekritiseer (Gordhan het toe nog na ŉ welkome groeikoers van 5% gemik). Gaan Gordhan sterk genoeg wees om die slopingswerk wat Zuma in die kantoor van die ontvanger aangerig het, om te keer? Het die ingryping betyds gekom om die tesourie se tegnokratiese ingesteldheid te beredder? Na berig word, was die tegnokrate in tesourie wat Nene adviseer het, baie bekommerd hulle sou ook Zuma-slagoffers word. En onthou, Zuma het nog nie sy stelling herroep dat sy party ŉ sosialistiese en kommunistiese staat nastreef nie. #ZumaMustFall