Verder stel Deumert en Vandenbussche (2003a:3) dat taalstandaardisering altyd 'n proses van variasiereduksie is. Dit impliseer dat daar keuses gemaak moet word tussen soortgelyke vorme om die nuwe standaard te bepaal. Hierdie keuses word veral gemaak aan die hand van die voorbeeld van vooraanstaande lede van die gemeenskap se taalgebruik, soos wat Tieken-Boon van Ostade (2011:252) aantoon die agtiende-eeuse grammatikus Robert Lowth gedoen het. Normatiewe bronne wat voorbeelde stel en direkte aanbevelings maak oor watter variante verkieslik is, gee ook riglyne vir die maak van keuses tussen variante. Daar word vervolgens 'n oorsig gegee oor die normatiewe bronne wat beskikbaar was tydens die aanvanklike standaardisering van Afrikaans.
In die tydperk van 1916-1922 kan daar 'n groot verandering in die aard en kwaliteit van normatiewe bronne in Afrikaans oor die Afrikaanse taal gesien word, wat nie onverwags is in die lig daarvan dat Afrikaans in skole ingevoer is in hierdie tyd nie (Giliomee 2003:376). Die hantering van grammatikale kwessies is uitgebreid en gaan in heelwat besonderhede in. Selfs die boeke wat vir skoolgebruik geskryf is, toon tekens van sofstikasie en dieper insig in grammatikale kwessies, wat voorheen ontbreek het. Daar word ook uitsprake gemaak oor die gepastheid van sekere taalverskynsels, en of dit bevorder of teengewerk behoort te word. Die aard en doel van hierdie bronne is duidelik gemik op die standaardisering van Afrikaans, die ontwikkeling en daarstel van 'n algemeen gebruiklike Afrikaanse volkstem, en die opheffing van Afrikaans tot die vlak waar dit nie meer as slegs 'n "kombuistaal" gesien sal word nie, maar benut sal word in alle domeine van die publieke lewe.
Totius was 'n vooraanstaande lid van die Afrikaanse gemeenskap, iemand wat toon aangegee het op verskeie gebiede. In die samestelling van Keur uit die gedigte van Totius skryf C. M. van den Heever in die inleiding oor die groot invloed wat Totius op sy studente en ook die gemeenskap gehad het:
In hierdie studie word daar van korpuslinguistiese metodes gebruik gemaak. Die eerste stap in die korpusanalise was om die spesifieke werkwoordverskynsels wat variasie toon, te identifiseer. WordSmith is gebruik om 'n woordelys van die korpus saam te stel, asook konkordansies van die verskillende verskynsels. Die konkordansies is met die hand nagegaan, en alle gevalle wat ingesluit is deur die gegewe parameters, maar nie in werklikheid binne die kategorie val nie, is verwyder. Die konkordansies is uitgevoer na Excel-werkboeke, waar die frekwensies per kalenderjaar in 'n tabel ingevoer is. Daarna is dieselfde prosedures gevolg met die kontrolekorpusse, om uiteindelik 'n grafiek van elke verskynsel op te trek, wat die verhouding tussen ou en moderne vorme aandui.
Die eerste verskynsel wat bespreek word, is die slotkonsonant van die groepie woorde gaan/t, sien/t, staan/t, doen/t, slaan/t. Teen die tyd wat die korpusse se brontekste geskryf is, is daar slegs sporadies gebruik gemaak van die ou -t-vorme, en het die moderne -n-vorme (wat ooreenstem met die Nederlandse infinitief asook meervoudskongruensie) grootliks reeds inslag gevind. Voorbeelde van hierdie verskynsel is:
In Totius kom die -t-vorme voor tot in 1921, hoewel daar deurgaans voorkeur gegee word aan die -n-vorme. Die -t-vorm neem af in frekwensie gedurende die laaste jaar, waar slegs een geval nié die gebruik van die woord siet is nie. By Totius is daar 'n sterk semantiese onderskeid tussen sien en siet, soveel so dat beide gebruik word in die sin:
Die verskynsel wat vervolgens ondersoek word, kom voor in 'n groep werkwoorde met 'n woordeinde wat gewissel het tussen [-g] en 'n oop sillabe. Voorbeelde hiervan is leg/lê, seg/sê, draag/dra, vraag/vra, in sinne soos:
Die -g-vorme is ouer vorme wat uit Nederlands oorgebly het, waar die -g-lose vorme die moderne vorm is wat tydens standaardisering die oorhand in Afrikaans gekry het.
Terwyl die normatiewe bronne uit die tyd hierdie variasie slegs as wisselvorme aandui, wys Totius, en die breër taalgemeenskap, se afname in die gebruik van ou vorme daarop dat daar moontlik wel 'n konvensie van die gebruik van die moderne vorme in plek gekom het gedurende hierdie tydperk. Die vermoede word verder versterk daardeur dat De Waal in 1910 reeds waargeneem het dat die -g-lose vorme meer gebruiklik is in Afrikaans (De Waal 1910:49).
Daar word vervolgens nader ondersoek ingestel na die aantal werkwoorde in Afrikaans wat vir 'n tyd lank variasie in stamvokale getoon het, byvoorbeeld bring en breng, in sinne soos:
Tussen die drie korpusse blyk dit dat Totius se taalgebruik 'n tussenweg is tussen die twee kontrolekorpusse, waar die eerste (boeke) die progressiefste is, en die tweede (tydskrifte) die grootste fluktuasie en onsekerheid toon. Dit kan moontlik daaraan toegeskryf word dat daar meer uitgebreide redaksionele versorging betrokke is by die uitgee van boeke as die uitgee van tydskrifte, en dat variasie moontlik meer doelbewus utigeskakel is deur die redaksionele versorging. Die sterk afname van -e-vorme wat telkens na 1918 waargeneem kan word, korreleer ook met die voorkeur wat lesers aangedui het in die uitsprake in Die Huisgenoot in 1918, wat voorkeur toon vir die -i-vorme. Terwyl die formele normatiewe bronne dus hierdie vorme gewoon as wisselvorme aandui, gee die media 'n duideliker beeld van die breër taalgemeenskap se voorkeur vir die moderne vorme, wat korrespondeer met die korpusdata. Dit wys ook dat normatiewe bronne nie altyd leiding neem en aanbevelings maak nie, maar in sekere gevalle vryheid toelaat, en die taalgemeenskap mikroseleksie onderling toepas.