Canolafokus 79 Sekondêre dormansie van canola
Newsletters / Canolafokus / 2017 Canolafokus No 79
Canolafokus 79 Julie 2017
Vestiging van canola in die Wes-Kaap 2017
Grond tekstuur en struktuur
Vog en temperature
Sekondêre dormansie en faktore wat ontkieming beïnvloed
Hoe word sekondêre dormansie opgehef?
Effek van lae temperature op die ontkieming
Effek van grondvog op die ontkieming
Einde van fase 3 is wanneer saadhuid oopbars
Sekondêre dormansie ontwikkel as die saad in ongunstige omstandighede geplant word. Die omstandighede kan deur vogstremming, donkerte en hoë temperatuur veroorsaak word. Tydens sekondêre dormansie ontkiem die saad steeds nie na die ongunstige omstandighede opgehef word (min vog) of nie meer bestaan nie (hitte) (Gruber et al. 2009).
Primêre dormansie kom selde voor, maar vind plaas in omstandighede waarbinne saad normaalweg sou ontkiem (genoeg vog by die regte temperatuur). Primêre dormansie kom hoofsaaklik voor kort nadat saad geoes is (vars saad). Dit word dus nie deur omgewingsfaktore beïnvloed nie (Gruber et al. 2009).
Hoe gebeur sekondêre dormansie by canola?
Canolasaad kan ligsensitiwiteit ontwikkel wanneer saad in grond geplant word met lae beskikbare grondvog (hoë osmotise potensiaal) in die afwesigheid van rooi lig (660 nm). Dis juis hierdie eienskappe wat gebruik word om die dormansie op te hef. Hoër temperature tesame met lae beskikbare grondvog het 'n verhoogde sekondêre dormansie tot gevolg (Gulden, 2003). Hoër vlakke van dormansie kom voor waar saad teen 20ºC blootgestel word, as teenoor 12ºC in die studie. Die laagste vlak van dormansie kom voor by 5ºC. Lae beskikbare grondvog en hoë temperature verhoog vlakke van dormansie, waar dit egter saam voorkom verhoog hierdie vlakke verder (Gulden, 2003).
Sekondêre dormansie is 'n kultivar eienskap. Kultivars reageer ook verskillend tussen seisoene wat op 'n sterk kultivar/omgewingsinteraksie dui (Gruber et al. 2009).
Sekondêre dormansie word opgehef by lae temperature van 2-4ºC (Gulden et al. 2000). Wisseling in warm en koue temperature is ook verantwoordelik vir die breek van dormansie in canolasaad (Pekrun et al. 1998). Derdens sal 'n ligflits, soos veroorsaak deur bewerking, dormansie kan ophef (Gruber et al. 2009).
Die verlengde periode van ontkieming soos in Figuur 1 aangetoon is, het oor 10 weke en in die geval van Figuur 2 oor nagenoeg 12 weke plaasgevind. Die Wes-Kaap het 'n baie droë en warm April en Mei beleef. Dit verduidelik die swak en lang periodes van saadontkieming, kultivar en area, sowel as grondverskille kom egter voor.
Effek van lae temperature op die ontkieming van canola
Die eerste noemenswaardige reën in 2017 het aan die begin van Junie voorgekom. Die nagte is lank en grondtemperatuur sou drasties daal na die reën en die voorafgaande warm Meimaand.
Dit is 'n erkende feit dat temperatuur die spoed van- en persentasie ontkieming beïnvloed (Canola Council of Canada, 2013). In Figuur 5 word die invloed van temperatuur op die ontkieming van canola geïllustreer. Volgens die Canola Council of Canada (2013) is naby aan 100% ontkieming moontlik binne 5 tot 15 dae, afhangende van die grondtemperature.
Die optimum temperatuur vir canola ontkieming is 15-20ºC (Alberta Agriculture, Food and Rural Development, 1980). Dit is ook waar dat by laer grondtemperature die persentasie ontkieming ook laer is. Baie lae grondtemperature het 'n verlengde periode van ontkieming en laer persentasie ontkieming tot gevolg.
In 'n studie deur Nykiforuk en Johnson-Flanagan (1999) is bevind dat ontkieming met grondtemperatuur wissel. Met 'n grondtemperatuur van 22ºC is ontkieming vinnig en ontkiem binne 3 dae. By 10ºC bereik 95% ontkieming na 8 dae en by 6ºC en minder het nooit meer as 10% saad ontkiem nie. (Edwards, 2011; Canola Council of Canada, 2003)
Effek van temperatuur op die ontkieming van canola
(Canola Council of Canada, 2013)
Effek van grondvog op die ontkieming van canola
Grondvog is krities belangrik vir ontkieming. Canola moet 'n hoë persentasie van sy massa (24%) as vog opneem. Lae persentasie grondvog kan sekondêre dormansie tot gevolg hê. In gronde met lae voginhoud is die opname stadig en ontkieming ook stadiger (Tabel 1).
Effek van grondvog op ontkieming
Date tot ontkieming
18 82 9
13 45 13
11 4 –
Hoë grondtemperature en lae grondvoginhoud in kombinasie met saadeienskappe het swak en stadige ontkieming tot gevolg. Waar ontkieming oor 'n periode van weke plaasvind is die oorsaak waarskynlik sekondêre dormansie soos in Figuur 1 en 2 te sien is. Praktyke moet vermy word waar saad vir lang periodes in warm droë grond moet lê soos bv. as in droë grond gesaai word. Grond met baie min grondvog moet verkieslik na reën geplant word om risiko van swak ontkieming te voorkom.
Effect of Harvest Timing on Dormancy Induction in Canola Seeds.
Teketel AH and Shirtliffe SJ, 2014. Weed Science July to September.
Classification of canola (Brassica napus) winter cultivars by secondary dormancy.
Gruber S, Emrich K and Claupein W, 2009. Canola Journal of Plant Science.
Secondary seed dormancy and the seedbank ecology of Brassica Napus in western Canada.
Gulden RH, 2003. University Saskatchewan: PhD.
Secondary dormancy in volunteer canola.
Gulden RH, Shirtliffe SJ, Thomas AG, 2000. Sainte-Anne-de-Bellevue, Quebec. Expert Committee on Weeds – Proceedings of the 2000 National Meeting. 26-11-2000.
Cultural control of volunteer oilseed rape.
Pekrun C, Hewitt JDJ, Lutman PJW, 1998. Journal of Agricultural Science 130: 155-163.
Canola Council of Canada, 2013.
Soil Temperature for Germination.
Alberta Agriculture, Food and Rural Development, 1980.
Canola growth & development.
Edwards J, 2011. NSW Government