Slag van Bloedrivier, Groot Trek Groot Trek
www.boerafrikana.com: Tuisblad > Die Groot Trek
Vryburgers Trek na die binneland
Kaart van Die Groot Trek
Pierneef Skildery voorstelling van die Groot Trek.
Met erkenning aan die Huisgenoot Gedenkuitgawe Desember 1938
Piet Retief Roetes
Louis Trichardt Roetes
Oor die Drakensberg na die Beloofde Land
Huisgenoot Gedenkuitgawe Desember 1938
DIE Groot Trek, word dit genoem... duisende Boere van die Kaapse oosgrens wat met ossewaens die trekpad noordwaarts gekies het. Net die nodigste kon saamgeneem word. Baie wat vir hulle dierbaar was, moes hulle agterlaat. Oor berge en deur riviere het die wawiele geknars na wat sekere landsverhuisers romanties as die "Beloofde Land" beskou het.
Die Kaap was sedert 1806 onder Britse beheer. Na die noorde is Suid-Afrika deur verskillende swart stamme bewoon, nie die minste nie die Zoeloes in die teenswoordige KwaZulu-Natal, wat deur die toedoen van hul koning Chaka in ’n magtige ryk verenig is. Die oosgrensdistrikte was die distrikte van Graaff-Reinet, Uitenhage, Somerset-Oos, Tarka, Grahamstad, Cradock en Colesberg.
Hulle het egter nie net skielik opgepak en getrek nie. Die verhuising is voorafgegaan deur voorbereiding en beplanning, onder meer deur die sogenaamde Kommissietrekke. Drie kommissies is uitgestuur om die binneland te verken en ’n geskikte woongebied uit te soek -- een verkenningstog na Natal, ’n ander tot aan Soutpansberg en ’n derde deur Boesmanland tot êrens in Damaraland. Oor hierdie verkenners se verslae is weinig bekend, maar hul bevindings moet bepaald ’n rol gespeel om die trekkers te laat besluit watter roetes die wenslikste was.
Verskeie trekgroepe het by verskillende geleenthede die Kolonie verlaat. Die eerste, in 1833, was dié van Louis Trichardt en Johannes Hendrik Janse van Rensburg ("Lang Hans"). Daarna het die trek van Andries Hendrik Potgieter gevolg, by wie die vroom geestelike leier Sarel Arnoldus Cilliers hom aangesluit het.
Intussen kom ook die trek van Pieter Lafras Uys aan, en saam met Potgieter word ’n tweede ekpedisie onderneem teen Umziligazi, wat oor die Limpopo gedryf word. Die gevoel sou ontstaan dat die wêreld oorkant die Vaal met hierdie oorwinning "vir die beskawing verseker is".
’n Tweede Zoeloe-aanval word in Natal afgeweer, en ná Maritz se sterfte word die grensboer Andries Wilhelmus Jacobus Pretorius deur Sarel Cilliers versoek om na Natal te kom om die trekkers te lei. Pretorius word tot kommandant-generaal gekies om ’n strafekspedisie teen Dingaan te lei, wat uitloop op die trekkeroorwinning in die Slag by Bloedrivier op 16 Desember 1838. In 1840 word ’n tweede ekspedisie, die Beestehaal-kommando, uitgestuur en Panda tot koning van die Zoeloes verhef. (Terloops, Pretorius sou in Afrikanergeledere as ’n geniale veldheer en staatsman onthou word -- iemand wat seker meer as al sy tydgenote die wese van die Groot Trek en die wordende republikeinse ideaal van die Afrikaner deurgrond het. Pretoria is na hom genoem -- en hierdie feit help om die groot bohaai oor ons eietydse naamsverandering van Pretoria tot Tswane te verklaar.)
Dit was egter eers met die ondertekening van die Konvensies van Sandrivier en Bloemfontein dat die Britse agtervolging gestaak en die staatkundige ideaal van die Groot Trek verwesenlik is... met al die enorme gevolge wat dit op alle terreine vir Suid-Afrika sou hê.
Teks met erkennign aan www.mieliestronk.com/groottrek.html besoek op 21 Nov 2011
History As the first anti-colonialist drive began under the Dutch colony in the Cape, so did the most zealous "Boers" (the word originally means a farmer) begin to move away from the Cape in search of freedom and independence. These people were continually moving further and further away from the Cape and eventually met the first great Nguni migrations - the Xhosa people - who were moving South at the same time. This meeting took place in what is today known as the Eastern Cape.
Van Rensburg Trek uitgewis Julie 1836
Aanval op die Liebenbergs 25 Augusts 1836
Vaalrivierslag 16 Oktober 1836
Ons land is vol Monumente en gedenktekens wat met die Groot Trek verband hou. Hieronder is ‘n lys van die Monumente.
Kaapland (Wes-Kaap, Oos-Kaap)
Karel Landman Monument, Alexandria, Port Elizabeth
Andries Pretorius standbeeld, Graaff-Reinet
Sarel Ciliiersmonument, Kroonstad
Antjie Scheepersmonument, Ladybrand
Die Voortrekkermonument, Winburg
Simboliese Ossewagedenkteken, Bethulie
Transvaal (Gautneg, Mpumalanga, Noordelike Provinsie en Noord-Wes)
Japie Greylingmonument, Daleside, Johannesburg
Ou murasie van fort, Ohrigstad
Andries Pretorius ruiterbeeld, Pretoria
Andries Potgietergedenkteken, Zeerust
Vrou in voortrekkerdrag standbeeld, Rustenburg
Somboliese ossewagedenkteken, Johannesburg
Piet Retief se graf, Babanango
Ncome museum, Dundee
Kerk by Dinganestad, Melmoth
Gert Maritz standbeeld, Pietermaritzburg
Kaalvoetvrou standbeeld, naby Harrismith
Deborah Retief klip, Kerkenberg
Louis Trechardt gedenktuin, Maputo
[As 'n blad vir enige van hierdie monumente bestaan sal ons met graagte op 'n wederkerige basis 'n skakel na daardie blad hier byvoeg]