PressReader - Weg! Platteland: 2014-12-01 - Er­fe­nis­saad – gons­woord of toe­koms­groen­te?
Er­fe­nis­saad – gons­woord of toe­koms­groen­te?
Weg! Platteland - 2014-12-01 - Doen Dit Self -
D­rie er­fe­nis­saad­han­de­laars, Sean en Nicola F­ree­man van Li­vingseeds op Hen­ley-on-klip, Va­nes­sa Ja­cobs van Sow De­li­ci­ous op Wil­der­nis, en S­han­non Dra­per van The Gra­vel Gar­den op So­mer­se­tWes, wys jou waar Da­wid die (groen­te)wor­tels be­gra­we het.
Wat is er­fe­nis­saad?
“Dit is ’n plant wat al meer as 50 jaar be­staan en nog nooit deur plant­te­lers ge­wy­sig of deur we­ten-skap­li­kes ge­ne­ties ge­ma­ni­pu­leer is nie,” sê Va­nes­sa. “Dié plan­te word be­stuif deur na­tuur­li­ke e­le­men­te soos wind, wa­ter of in­sek­te. Al­le saad wat ge­bê­re word, kan weer ge­plant word en sal plan­te voort­bring met die­self­de ei­en­skap­pe as die oor­spronk­li­ke plant. Dit is nie die ge­val met bas­ter- of ge­ne­ties aan­ge­pas­te saad nie. Kon­ven­si­o­ne­le saad word ook meest­al deur pa­tent­reg­wet­te be­skerm wat jou ver­bied om dit te bê­re en te plant.” Waar­om is daar tans so­veel be­lang­stel­ling in er­fe­nis­saad? “Men­se ver­lang te­rug na die dae toe groen­te lék­ker was,” sê Sean. “Toe ta­ma­ties ’n diep­rooi kleur ge­had het; boon­tjies kra­ke­rig, soet en vol geur was; en wor­tels nie net oran­je nie, maar ook lek­ker. G’n won­der kin­ders eet nie meer groen­te nie – dit smaak na niks.” Hoe­kom dié sa­de? “Groen­te wat af­koms­tig is van er­fe­nis­saad, is heil­saam, vol vi­ta­mie­ne en son­der che­mie­se mid­dels,” sê Sean. “Jy kan saad van die moe­der­plant weer en weer plant son­der dat dit jou ’n sent kos.”
“Deur er­fe­nis­saad te plant en die saad van dié groen­te te oes en met an­der te deel, help jy om ‘sui­wer’ saad te be­waar vir toe­koms­ti­ge ge­slag­te,” meen Va­nes­sa. “Se­dert saad­wet­te in die ja­re se­wen­tig in wer­king ge­stel is wat dit on­wet­tig maak om saad te ver­koop wat nie op die ‘goed­ge­keur­de va­ri­ë­teits­lys’ ver­skyn nie, het meer as 2 000 groen­te­va­ri­ë­tei­te uit­ge­sterf.
“Am­per al­le groen­te in su­per­mark­te en groen­te-saailinge in k­we­ke­rye kom van bas­ter­saad en is glad nie in­spi­re­rend nie. Er­fe­nis­saad maak dit weer op­win­dend om ’n groen­te­tuin te hê. Ron­de wor­tels, geel beet of pers soet­ris­sies is net ’n paar van my guns­te­lin­ge wat al hon­der­de ja­re be­staan, maar nie in win­kels te sien is nie.”
“Dit is be­lang­rik dat die ou, s­maak­li­ke va­ri­ë­tei­te be­houe bly,” sê S­han­non. “Kom­mer­si­ë­le boe­re sy­stap dié va­ri­ë­tei­te en dis vin­nig be­sig om te ver­dwyn. Om sa­de te oes en be­waar is ’n won­der­li­ke vaar­dig­heid om vir ’n kind te leer.”
Groen­te vir be­gin­ners?
“Ta­ma­ties!” sê S­han­non. “Min din­ge kom by die smaak van ’n sonryp ta­ma­tie wat jy in die tuin pluk. Blaar­slaai, kruie, spi­na­sie, boon­tjies en er­tjies is ook mak­li­ke groen­te.”
so­w­de­li­ci­ous.co.za the­gra­vel­gar­den.co.za li­vingseeds.co.za
Sean en Nicola F­ree­man