Rekenmeesters en sakemense beskou waardasies dikwels as iets "wollerigs" waar 'n mens tot 'n groot mate die waarde kan bepaal wat jy binne sekere redelikheidsgrense wil hê. In kommersiële transaksies word hierdie waardasies tussen partye tot die ooreenkoms onderhandel en word die waarde gewoonlik gekontroleer deur die feit dat elke party só onderhandel om vir homself die beste voordeel te behaal. Waar daar egter nie 'n teenparty is nie en hipotetiese waardes bepaal moet word, byvoorbeeld, vir doeleindes van rekeningkundige standpunte of belasting, bestaan die persepsie van meer vryheid by die vasstelling van die waarde. In 'n belastingkonteks het die onlangse uitspraak in Commissioner for the South African Revenue Service v Stepney Investments weereens getoon dat dit nie die geval behoort te wees nie. Hierdie nuusbrief gee 'n oorsig van die hoogtepunte van die uitspraak en oorweeg daarna ander gevalle in die Inkomstebelastingwet (Wet) waar daar van belastingpligtiges verwag word om waardasies uit te voer.
Stepney Investments saak
Die belastingpligtige in hierdie saak het aandele in 'n privaatmaatskappy gehou wat betrokke was in die casino-, hotel- en vermaakbedryf. 'n Casino-lisensie is in 2000 aan hierdie maatskappy toegeken, maar komplikasies het ontstaan oor die perseel waarop die casino opgerig sou word. As gevolg hiervan het die maatskappy 'n alternatiewe perseel met 'n tydelike lisensie verkry.
Ten tye van die verkoop van die aandele het kapitaalwinsbelasting (KWB) reeds in werking getree en die belastingpligtige het staat gemaak op 'n waardasie van die aandele soos op die waardasie-datum om die basiskoste van die aandele te bepaal. Soos vereis word ingevolge paragraaf 29(4) van die Agtste Bylae, het die belastingpligtige die waardasie voor 30 September 2004 verkry. Uit die feite blyk dit dat die waardasie gedurende 2004 verkry is.
Die SAID het aangevoer dat die waardasie te hoog was, wat op sy beurt daartoe gelei het dat die belasbare kapitaalwins verminder het. Sonder om die detail van die waardasie in hierdie nuusbrief te bespreek, was die uitspraak dat die SAID korrek was in die betwyfeling van die waardasie op grond van die feit dat die 2000/2001-projeksies se redelikheid nie teen werklike inligting getoets is nie ná die komplikasies met die persele ontstaan het sowel as die redelikheid van die verdiskonteringskoers wat gebruik is. Dit word aangevoer dat wanneer 'n mens die uitspraak deeglik deurwerk, dit duidelik is dat die aspekte wat die SAID bevraagteken tegniese aspekte van die waardasiemetodologie is. Dit is ver verwyderd van die siening dat 'n waardasie bloot 'n wollerige bedrag.
Waar bates deur 'n maatskappy uitgekeer word, word hierdie beskikking geag teen markwaarde te geskied vir KWB doeleindes ingevolge paragraaf 75 van die Agtste Bylae asook vir dividendbelasting-doeleindes ingevolge artikel 64E(3).
 Waar die gebruik van die bate verander, word sodanige bate onder sekere omstandighede geag teen markwaarde beskik te wees ingevolge artikel 22(8) indien voorraad of paragraaf 12 van die Agste Bylae in die geval van kapitaalbates.
In al hierdie gevalle en ander in die wetgewing is dit belangrik om daarop te let dat artikel 102(1)(e) van die Belastingadministrasiewet die bewyslas op 'n belastingpligtige plaas vir die korrektheid van 'n waardasie. As sulks, kan 'n belastingpligtige versoek word om detail redenasies, soortgelyk aan die redenasies in die Stepney-saak (afhangend van die aard van die waardasie) rondom die metode van waardasie asook die korrektheid daarvan te verskaf.
Die uitspraak in die Stepney-saak illustreer die feit dat 'n waardasie wat vir belastingdoeleindes vereis word nie ligtelik opgeneem moet word nie. Alhoewel daar geen onmiddellike teenparty of onderhandelinge soos wat gewoonlik by verkoopstransaksies die geval sal wees is nie, kan die SAID uiteindelik blyk 'n baie meer tegniese teenparty te wees wanneer dit kom by die verduidelik en verdediging van 'n waardasie op 'n later stadium.