Ramaphosa wil op platteland, townships fokus met stimuluspakketPres. Cyril Ramaphoa het Vrydagoggend in Pretoria aansporingsmaatreëls bekendgemaak om die trae ekonomie weer op dreef te kry. Foto: Thobile Mathonsi/ANA Pres. Cyril Ramaphosa het Vrydagoggend ŉ stimuluspakket bekendgemaak waarvolgens R50 miljard aangewend sal word om die trae Suid-Afrikaanse ekonomie aan die groei te kry en broodnodige werkgeleenthede te skep. “Ons maak vandag ŉ ekonomiese aansporings-en-herstelprogram bekend wat uit ŉ reeks maatreëls bestaan om beleggersvertroue te herstel, verdere werkverlies te voorkom en dringende uitdagings die hoof te bied wat ons kwesbare gemeenskappe in die gesig staar,” het Ramaphosa in ŉ toespraak in die Uniegebou in Pretoria gesê. Die president sê die reaksie van sake- en arbeidsleiers met wie die regering oor die program oorleg gepleeg het, is uiters bemoedigend. “Talle sakelui het onderneem om hul bronne en kundigheid met ons te deel sodat die program kan slaag.” Hy meen Suid-Afrika het reeds veel groter probleme suksesvol opgelos, soos die vreedsame oorgang na ŉ demokratiese bestel. “Deur saam te werk kan ons ook die huidige uitdaging [van trae ekonomiese groei, werkloosheid en gebrekkige infrastruktuur] die hoof bied. Dit kan help om die ekonomie op ŉ veel vaster voet te plaas om volhoubare groei moontlik te maak.” Ramaphosa sê die program bestaan uit vyf hoofpunte. Omdat die regering “beperkte fiskale ruimte” het, sal staatsbesteding herprioritiseer moet word om die program uit te voer, terwyl die regering ook staatmaak op beleggings uit die private sektor. “Die nuwe maatreëls gee voorkeur aan die terreine van die ekonomie wat die grootste uitwerking op die jeug, vroue en kleinsakeondernemings sal hê,” het Ramaphosa gesê. “Eerstens wil ons groei aanspoor deur ekonomiese hervormings en tweedens deur openbare besteding te herlei om werkskepping te bevorder. Derdens stig ons ŉ Suid-Afrikaanse Infrastruktuurfonds [SAIF] om dringend aandag te gee aan die land se infrastruktuuruitdagings.” Die president het gesê die vierde fokusgebied van die plan is om aandag aan die enorme uitdagings in onderwys en gesondheid te gee. En laastens sal die staat in die lig van landwye diensleweringsbetogings meer geld na munisipaliteite herlei om hulle te help om beter basiese dienste te lewer. “Oor die algemeen stem ons saam dat ons betekenisvolle beleggings in ons ekonomie moet aanwakker,” het Ramaphosa gesê. “Daarom wil ons onmiddellik die visumvereistes van ŉ groot aantal lande verslap om dit vir sakelui en toeriste makliker te maak om Suid-Afrika te besoek.” Hy verwag dat “miljoene” toeriste na Suid-Afrika sal stroom as dit makliker gemaak word om die land te besoek. Ook sal dit geriefliker vir buitelandse sakelui wees om hier te kom sake doen en in die land te belê. Die hersiene lys van lande waarvan besoekers ŉ visum nodig het, sal binnekort bekendgemaak word, het Ramaphosa gesê. “Ons gaan ook ŉ loodsprogram vir e-visums bekendstel.” Wat die mynbou betref, het Ramaphosa gesê die parlement sal versoek word om die aanvaarding van die wysigingswetsontwerp op die Wet op Minerale- en Petroleumontwikkeling te laat vaar om die onsekerheid in dié sektor uit die weg te ruim en belegging en werkskepping aan te moedig. “Om die koste om sake in Suid-Afrika te doen te verminder, sal ons onder meer die prys van krag en hawetariewe hersien,” het hy gesê, “want talle rolspelers het hul kommer hieroor uitgespreek. Ook datakoste moet afgebring word om ekonomiese groei aan te wakker.” Ramaphosa het die hoenderbedryf uitgesonder vir beskerming teen goedkoop invoer en gesê die staat wil strenger toeslaan op onwettige invoer wat steeds die land binnestroom. Goeie nuus vir die sukkelende tekstiel- en klerebedryf is dat die regering dié bedrywe wil help om meer werkgeleenthede te skep. Die president het gesê die program wil finansiering veral herlei na die platteland en townships waar hy meen die meeste werkgeleenthede geskep kan word. “Dis ons sentrale uitgangspunt omdat ons te min fiskale ruimte het en dus liewer ons besteding moet verander en ons bestaande bronne beter moet aanwend.” Hy voorsien die landbousektor kan teen 2030 tot 1 miljoen nuwe werkgeleenthede skep. Daarom wil die staat veel meer geldelike hulp deur die Landbank en handelsbanke aan swart kommersiële boere bied. “Ons wil dié boere veral aanspoor om gewasse wat arbeidsintensief is vir die uitvoermark te verbou,” het hy gesê. Ramaphosa het aangekondig die regering het tien kundiges in ŉ paneel in die presidensie aangestel onder leiding van adj.pres. David Mabuza, wat groei in die landbou moet aanwakker en regverdige grondhervorming moet verseker. Wat groei in agtergeblewe gebiede betref, wil die regering drie streeks- en 26 township-nywerheidsparke wat lank ongebruik was, laat herleef. ŉ Fonds sal gestig word om projekte te finansier en werkskeppingsprojekte aan die gang te kry. Ramaphosa sê hy het die minister van gesondheid opdrag gegee om dringend toerusting vir staatshospitale te laat aankoop en 2 200 mediese sleutelposte te vul. Hy meen infrastruktuurontwikkeling het die potensiaal om ŉ groot hoeveelheid werkgeleenthede te skep, maar sê tot dusver was dié ontwikkeling te gefragmenteerd. Hy het ŉ megafonds aangekondig wat projekte landwyd sal uitvoer en wat die private sektor sal aanmoedig om deel te neem aan “betekenisvolle” vennootskappe. Die president het gesê R400 miljard word beskikbaargestel deur bestaande staatsbesteding en lenings om infrastruktuur landwyd te verbeter. Dié fonds sal onder die toesig staan van “slim en uitstaande mense”, het hy gesê, om te verseker dat dit doeltreffend bestee word en projekte wat onder meer die bou van paaie en damme behels, suksesvol afgehandel word. In die lig van landwye betogings oor swak dienslewering het Ramaphosa gesê 57 munisipaliteite in al nege provinsies is geoormerk vir dringende infrastruktuurbesteding. Besonderhede sal later bekendgemaak word, maar dit sal arbeidsintensiewe projekte behels om veral werk vir jong mense te skep.