Munisipaliteite dok veel meer op ná Eskom-hofoorwinningArgieffoto (Foto: Mujahid Safodien/AFP) ŉ Moontlike kragkrisis wink vir die Matlosana- plaaslike munisipaliteit in Noordwes nadat hy jare lank versuim het om sy volle kragrekening by Eskom te vereffen en Eskom toe daaroor hof toe gesleep het. Die hof het Vrydag beslis dat dié munisipaliteit, sowel as die Letsemeng-munisipaliteit in die Vrystaat, nou die volle uitstaande bedrag wat aan Eskom verskuldig is, moet betaal. Dit tesame met die regskoste wat Eskom aangegaan het om die saak in die hof te beveg, beteken Matlosana skuld nou meer as R1 miljard, terwyl Letsemeng R119,7 miljoen moet opdok. Kommer heers nou dat Eskom sy kraglewering aan die Matlosana‑munisipaliteit, wat gebiede soos Hartbeesfontein, Klerksdorp, Orkney en Stilfontein bedien, gaan staak indien daar nie op ŉ terugbetalingooreenkoms tussen die twee partye ooreengekom kan word nie. “Indien Eskom kraglewering aan die munisipaliteit sou staak, sal die ekonomiese gevolge vir die inwoners en sakelui van Matlosana katastrofies wees,” sê Annica Holtzhausen, VF Plus-raadslid van Klerksdorp. “Die munisipaliteit is weens jarelange wanbestuur nie eens in staat om sy maandelikse kragrekening aan Eskom ten volle te vereffen nie. Die VF Plus het by herhaling gewaarsku dat hierdie wanbestuur en nalatigheid die hele gemeenskap in ŉ krisis gaan dompel.” Die Matlosana- plaaslike munisipaliteit en die Letsemeng- plaaslike munisipaliteit is sedert 2020 in ŉ regstryd met Eskom gewikkel nadat die kragvoorsiener die munisipaliteite kennis gegee het dat elektrisiteitsdienste onderbreek sal word weens wanbetaling van hul elektrisiteitsrekeninge. Sedert die regstryd begin het, het albei munisipaliteite hul betalings aan Eskom opgeskort. In Januarie 2020 het Letsemeng se agterstallige skuld R41,1 miljoen beloop. Matlosana se skuld het in Januarie 2020 op R422,4 miljoen gestaan. Eskom het na afloop van die uitspraak sy skok uitgespreek oor die feit dat die munisipaliteit bereid is om miljoene rand vir regskoste op te dok in plaas daarvan om Eskom te betaal vir die krag wat hy reeds aan die gebiede verskaf het. “Hierdie munisipaliteite vorder inkomste uit die elektrisiteitsverkope teen ŉ winsopslag van hul klante in, maar gee nie aan Eskom wat hom toekom nie,” sê Agnes Mlambo, bestuurder van Eskom se Sentrale Oos-kluster in die Vrystaat en KwaZulu-Natal. “Intussen moet Eskom die koste vir diesel, steenkool, salarisse en ander uitgawes wat met kragopwekking gepaard gaan, dek om voort te gaan om elektrisiteit aan nie-betalende munisipaliteite te verskaf.” “Ons behoort nie buitengewone maatreëls, soos die howe, te gebruik om betaling te kry vir dienste wat gelewer is nie,” sê Marion Hughes, bestuurder van Eskom se Gemma-kluster in die Noord-Kaap en Noordwes. “Vir Eskom om nog 99 jaar en langer te oorleef, is ŉ hoë sin van verantwoordelikheid en toewyding by almal nodig.” Die VF Plus het reeds ŉ skrywe aan Stella Mondlane, speaker van die Matlosana- plaaslike munisipaliteit, gerig om ŉ dringende raadsvergadering te belê sodat ŉ afbetalingstrategie goedgekeur kan word. Die VF Plus nog geen terugvoer van die speaker gekry nie. Holtzhausen, wat self ŉ inwoner van Klerksdorp is, sê sy en die grootste deel van die gemeenskap betaal getrou hul kragrekeninge aan die munisipaliteit. “Dit gaan ŉ groot krisis afgee indien belastingbetalers, wat op datum is met hul kragrekeninge, se krag afgesny word. Alternatiewe kragopwekkingsmetodes is boonop baie duur om in die hande te kry,” sê sy. Eskom het die afgelope tyd op verskeie munisipaliteite en metro’s toegeslaan wat versuim het om hul miljoene rand se skuld te vereffen. Dele van Parys en Vredefort in die Vrystaat was verlede week dae lank sonder krag nadat die Ngwathe-munisipaliteit se kragnetwerk oorlaai was en van Eskom se toerusting beskadig het. Eskom het geweier om die toerusting te vervang voordat die R1,1 miljoen wat aan hom verskuldig is, betaal word. Eskom beweer hy waarsku die munisipaliteit reeds sedert 2018 dat sy voortgesette oorskryding van die gekontrakteerde hoeveelheid elektrisiteit wat deur Eskom aan die munisipaliteit verskaf word, eindelik skade aan Eskom se netwerk sou aanrig. Die krag is dae later herstel. Die Tshwane-metro moes ook onlangs meer as R800 miljoen op een slag opdok nadat hy glo keer op keer sy terugbetalingooreenkoms met Eskom geïgnoreer het.