Tukkies se ‘insig in taalbeleid’ bevraagtekenAlana Bailey, AfriForum se adjunk- uitvoerende hoof verantwoordelik vir taalkwessies.. Foto: Reint Dykema. AfriForum sê dis kommerwekkend dat die Universiteit van Pretoria (UP), in weerwil van talle internasionale navorsingsprojekte en deskundiges se insette, “steeds nie verstaan” dat eentalige onderrig sosiale kohesie ondergrawe en die potensiaal vir konflik en wanprestasie onder studente verhoog nie. Die organisasie se jeugafdeling het gister in ŉ verklaring gesê hy veroordeel ten sterkste die aankondiging van die universiteit se nuwe visiekanselier, Tawana Kupe, dat die universiteit van vanjaar af net in Engels sal funksioneer. AfriForum Jeug het gesê dis ’n skending van die universiteit se onderneming teenoor reeds ingeskrewe studente wat hul kwalifikasies in Afrikaans wou voltooi. “UP het onderneem dat studente wat ingeskryf het om hul studie in hul moedertaal Afrikaans te voltooi, wel dié geleentheid sou kry,” het Ohann Fourie, AfriForum Jeug se nasionale koördineerder vir kampusse, gesê. Studente kry die geleentheid om hul studie in Afrikaans klaar te maak. Tukkies het teruggekap by monde van sy woordvoerder, Rikus Delport, wat gesê het: “Dis snert. Studente kry die geleentheid om hul studie in Afrikaans klaar te maak.” Die universiteit het vroeër die versekering gegee alle studente wat voor 2019 vir die eerste keer geregistreer het, sal steeds alle lesings, tutoriale, studiegidse en assesseringsmateriaal (vraestelle, opdragte en dies meer) in Afrikaans ontvang vir dié programme wat in Afrikaans aangebied is toe dié studente vir die eerste keer geregistreer het, mits klasgroottes dit lewensvatbaar maak en dit akademies regverdigbaar is. Tukkies word van 1 Januarie vanjaar af geleidelik uitsluitlik Engels. Maar Donderdag het AfriForum gereageer op mediaberigte waarin Delport gesê het die besluit om Engels vanaf 1 Januarie Tukkies se enigste administrasietaal te maak en Afrikaans jaar ná jaar uit te faseer, “is daarop gemik om sosiale kohesie te bewerkstellig en die universiteit sal voortgaan om gelyke geleenthede aan alle Suid-Afrikaners, wat verskillende tale praat, te lewer”. AfriForum meen dis duidelik dat die UP-bestuur nie die woord “meertalig” verstaan nie. “As studente op die kampus, in onderriglokale en selfs in studentebehuising slegs een taal – naamlik die koloniale taal Engels – gebruik, is daar van eentaligheid sprake, nie van meertaligheid nie, want daar is immers geen ruimte vir meer tale in die formele universiteitsomgewing nie,” sê Alana Bailey, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum verantwoordelik vir taalkwessies. Volgens haar haal die UP graag aan hoe die aantal moedertaalsprekers van Afrikaans aan UP afgeneem het. Die universiteit “moet vir ’n slag noem hoeveel studente moedertaal-Engelssprekendes is en dus die enigste groepie bevoordeelde studente aan die instelling is, teenoor die sprekers van ander moedertale wat nou in hul tweede, derde of selfs vierde spreektaal onderrig word.” Bailey sê: “Nóg AfriForum nóg AfriForum Jeug het al ooit gevra dat Afrikaans die enigste onderrigtaal [aan die UP] moet wees – inteendeel, ons het opsies van drie tale voorgestel, wat Engels insluit. Op hierdie wyse word kohesie bevorder, aangesien die menswaardigheid van moedertaalsprekers van meer as een taal erken en uitgevoer word. “Die tale self word uitgebou. In ’n onlangse uitspraak het die Italiaanse grondwethof bevind dat die morele plig by universiteite rus om hul onderskeie lande se onvervangbare kultuurbates – naamlik inheemse tale – te beskerm, te bewaar en uit te bou, deur dit as primêre mediums van onderrig te gebruik.” Bailey sê die UP verwys na geen plan om in die toekoms enige ander taal tot gelyke status as Engels te bevorder nie; dus is daar geen verbintenis tot moedertaalonderrig nie. Die universiteit ontduik eenvoudig sy ondernemings. Volgens Fourie hou die universiteit se ondernemings teenoor 2018 se eerstejaars van lesings, tutoriale, studiehandleidings en assesseringsmateriaal (soos vraestelle en werkopdragte) wat steeds in Afrikaans ontvang sal word in die kursusse wat by registrasie in Afrikaans aangebied is, nie water nie. “AfriForum Jeug beskik oor klagtes van studente wat in 2018 reeds nie meer hierdie dienste ontvang het nie. Die universiteit ontduik eenvoudig sy ondernemings met verskonings soos dat die betrokke dosente nie Afrikaans kan praat nie. Dié studente word dan aan hul eie lot oorgelaat.” AfriForum en AfriForum Jeug is bereid om die gesprek oor taal met die universiteit voort te sit, sê Bailey, om ten minste oplossings vir dié studente te vind, maar om ook weer die betekenis en belangrikheid van meertaligheid en moedertaalonderrig onder hulle aandag te bring.