DIE ontsaglike see... hy is baie groter as al die vastelande op ons lewende planeet. Sowat 71 persent van die aardbol se oppervlak word deur hierdie magtige uitgestrektheid van soutwater bedek. En in sy waters, met ’n gemiddelde diepte van 3800 meter, krioel dit van lewe tussen wiere in kosbare tuine van rots, sand en koraal. In die baie ou dae het mense van die land die sewe wonders uitgekies van die wêreld wat destyds aan hulle bekend was. Om vandag die sewe wonders te probeer aanwys van ons verwikkelde moderne wêreld, is bes moontlik ’n onbegonne taak. Maar in die ongerepte waterryk van die see kan ons steeds na ware mirakels gaan soek... en miskien selfs die fantastiese sewe wonders van die oseane vind. Ons sou dan ’n wonderlike foto-album daarvan kon saamstel soos die een hieronder...
LINKS: Kom na die riwwe vir die wonderlikste koraalgesange van die see... stille, woordelose lofprysings oor die skoonheid van die skepping.
Die alge, wat vir die koraaldiertjies kos uit sonlig maak, woon onder meer vir beskerming by die diertjies. Dit is hierdie diertjies wat kalsium uit die seewater kan onttrek om dit in harde skuilplekkies te omskep waarin hulle lewe. ’n Stuk koraal bestaan gewoonlik uit die gewese huisies van baie koraalpoliepe, want sodra een poliep vrek, bou ’n ander een sy tuiste bo-op dié van die dooie een. Uiteindelik kan selfs groot riwwe in die see op hierdie manier opgebou word—al groei sulke riwwe miskien net met ’n paar sentimeters per jaar.
REGS: Seegrasse en ander plante van die see het nie wortels soos die plante van die land nie. Hulle anker hulself aan dinge soos rotse vas en neem al hul voedende chemikalieë deur hul blare (laminae) in.
LINKS: Die werwelddiere van die waters sluit visse, rôe en lampreie in—diere met ’n ruggraat wat hulle van binne stewig hou terwyl hulle die paaie van die see deurkruis.
Die verskillende spesies verskil ook geweldig in grootte. Een Klein Duimpie wat nie te lank gelede nie in die Indiese Oseaan ontdek is, moet eintlik ’n Klein Sentimetertjie genoem word, want sy volle lengte is inderdaad ’n skamele sowat 1 cm. Teenoor hom is daar die reusagtige walvishaai wat 15 meter lank kan word, met ’n geskatte massa van 68.000 kg.
Om een of twee kreature te vind wat op hul eie die enorme hoeveelheid ongewerweldes in die see kan verteenwoordig, is eintlik nie moontlik nie. Tog sal die twee op die foto’s hierbo nie maklik geklop word as dit by eienaardighede kom nie.
LINKS BO is ’n sogenaamde ktenofoor—een van ’n groep van sowat honderd wyd verspreide soorte seediere wat soos jellievisse lyk. Ktenofore of kamjellievisse het agt rye kam-agtige plate wat in die lengte om die liggaam gerangskik is. Die plate beweeg heen en weer in ’n golfaksie om die dier deur die water voort te stu. Die meeste soorte ktenofore is maar kleinerig—slegs sowat 7,5 tot 10 cm lank. Hulle het meestal twee tentakels, waarmee hul prooi gevang word, een elk aan weerskante van die deurskynende liggaam.
Daar is die plantaardiges—fitoplankton—sowel as die soöplankton, ’n groot verskeidenheid van organismes wat deur bioloë as diertjies geklassifiseer word.
Slaak dus ’n sug van dankbaarheid, mens, (en vul jou longe in die proses met suurstof) oor die see se plankton en die stille rol wat hulle speel om die aarde leefbaar te maak!
REGS: Hulle lyk soos groot visse, maar hulle is nader aan, sê maar, ’n perd as aan enige van die koudbloedige diere wat in al die oseane lewe. Dolfyne, soos die Atlantiese bottelneusdolfyn wat hier so kordaat bokant die water uitloer, is besonder slim soogdiere met ’n eiesoortige intelligensie wat kenners ná jare se studie steeds kan verbyster. Hulle kan boonop emosioneel raak en vir mekaar en ook vir mense lief word. Wat meer sê, wanneer ’n dolfynkoei ’n kalfie kry, het sy selfs ’n vroedvrou-dolfyn wat haar bystaan!
Die huid van skulpdiere skei ’n kalkstof af (soortgelyk aan die kalk in kalkklip, wat deur verhitting “geblus” en in die boubedryf gebruik word). Hierdie kalkstof vorm die skulp, wat steeds groter word solank as wat die mollusk lewe.
Daar is letterlik tienduisende soorte seeskulpe, maar tog is daar net een basiese argitektoniese bloudruk vir die verskillende vorms. ’n Skulp is ’n spiraal wat om ’n sentrale as draai, waaraan die spiere van die diertjie geheg is. Groei geskied vanaf die spits van die spiraal en elke winding raak progressief breër. By die meeste slakke spiraal die windings in die rigting waarin die horlosiewysers loop, as dit van bo af beskou word.
Skulpe kan in alle kleure van die reënboog glinster, maar daar hou ons fassinasie met hulle nie op nie. Hou ’n grote teen jou oor. Hoor jy die veraf suising van die branders? Die see is vol van ewigheid, het een van die eerste Afrikaanse digters lank gelede al geskryf—en dit sien én hoor ’n mens op ’n manier mos ook in die wonder van ’n skulp.