Die mislukte staatsgreep van Peru‘n Ondersteuner van voormalige president Pedro Castillo (Foto: ERNESTO BENAVIDES / AFP) Soos in ŉ vorige artikel vasgestel, het linkse leiers in Suid-Amerika met die onlangse verkiesing in Brasilië nou in feitlik elke land in Suid-Amerika die hef in die hand. Soos altyd met sosialistiese regerings, volg die ontnugtering na ŉ ruk. In Argentinië is die linkse vise-president en voormalige president, Cristina Kirchner, onlangs deur ŉ hof aan grootskaalse korrupsie tydens haar presidentskap en die van haar voorganger en man, Nestor Kirchner, skuldig bevind. Dit was die klassieke patroon, wat ons ook in Suid-Afrika te goed ken. In hulle tuisprovinsie het hulle ŉ tender vir staatsopdragte, sonder ŉ behoorlike proses, aan ŉ bevriende ondernemer toegestaan. Dié het met geld en gawes sy dankbaarheid gewys en – om die koste vir die omkoop te verhaal – die pryse vir sy werk onbehoorlik verhoog. Dit natuurlik ten laste van die staatskas oftewel die belastingbetalers. Dat iemand in ŉ gesagsposisie en met groot steun op grondvlak wel deur ŉ hof veroordeel word (al sal die voltrekking jare neem om uitgevoer te word tot alle regsprosesse uitgeput is) is wel ŉ teken dat ten minste die regstelsel in Argentinië nog werk, al is die politiek korrup en opportunisties. In Peru was ŉ selfs nog meer bisarre geval. Die sittende president, die marxis Pedro Castillo, sou deur die parlement in ŉ staat van beskuldiging geplaas word weens korrupsie en wanbestuur. Dit was al die derde poging van die parlement om hom te ontsetel. Die keer was die kanse baie goed, omdat Castillo heelwat steun onder sy eertydse volgelinge ingeboet het. Peru se voormalige president Pedro Castillo (Foto: JAVIER TORRES / AFP) Hy wou sy afdanking deur ŉ staatsgreep voorkom – hy wou die parlement ontbind en hom met behulp van die weermag en populêre steun tot diktator uitroep. In plaas daarvan het die parlement egter die situasie omgekeer en met ŉ oorweldigende meerderheid vir die afsetting van Castillo gestem omdat hy die grondwet oortree het. Castillo het sy staatsgreep swak beplan. Hy het sommer aanvaar dat sy gesag as president genoeg is dat almal sy bevele uitvoer. Die weermag het verklaar dat hulle die grondwet eerbiedig en dus nie ŉ president gehoorsaam wat dit verbreek nie. Ook die grootste deel van Castillo se kabinet het teen hom gedraai. Trouens, Castillo het nie eers ŉ uitgewerkte plan gehad as sy poging sou misluk nie. Sy lyfwagte het teen hom gedraai toe hy na die ambassade van Mexiko wou vlug. Hy is nie ver van die parlement af nie, in sy motor, in hegtenis geneem nie. Die vise-president me. Dina Boluarte, wat reeds met Castillo oorkruis was en haar dadelik van sy staatsgreeppoging gedistansieer het, is deur die parlement as nuwe president ingehuldig. Castillo het hom ook misreken wat sy populêre steun betref. Die meeste van sy destydse kiesers is nou ontnugter en net ŉ klein groep het na sy ontseteling vir hom betoog. Castillo word nou van rebellie aangekla, maar dit is moontlik dat hy politieke ballingskap in Mexiko kry. Ook die afgesette voormalige sosialistiese president van Bolivië, Evo Morales, het ballingskap in die eweneens linksgesinde Mexiko gekry. Ondersteuners van voormalige president Pedro Castillo in Peru (Foto: MARTIN BERNETTI / AFP) Castillo het in Junie 2021 naelskraap die uitklopronde in die presidentsverkiesing teen sy regse teenstander, Keiko Fujimori, gewen. Hy het hom as uitgesproke sosialis en stryder vir die armes bemark. Sy steunbasis was veral onder die brandarm mense van Indiaanse afkoms in die plattelandse dele. Die verkiesing van ŉ uitgesproke marxis, wat die land se politiek en ekonomie wou omkeer, was net moontlik omdat gematigde hoofstroompolitici (liberaal, konserwatief of gematig-links) hulle geloofwaardigheid verloor het deur jare van korrupte en dikwels wisselende regerings. Die parlement het egter ŉ meerderheid van die opposisie gehad, wat Castillo kon temper. Selfs gemeet aan die reeds lae politieke standaarde van Peru was Castillo se een en ŉ half jaar lange regering chaoties. Hy was ŉ laerskoolonderwyser sonder politieke of ekonomiese ervaring. Hy het gereeld onervare ministers en eersteministers met nog meer onervares vervang en sy posisie misbruik om sy familie te bevoordeel. ŉ Nasionalisering van grond en maatskappye was ook ŉ gekoesterde ideaal van Castillo. Sou sy staatsgreep slaag, kon dit Peru se voorland gewees het. Sy opvolger is wel ook linksgesind, maar het reeds aangekondig om ŉ breë verteenwoordigende regering saam te stel. As sy haar voorganger se termyn wil voltooi en die land tot rus wil bring, is dit die enigste gangbare weg.