Assessering, Die rol van water, By OpenStax (Page 3/3) | Jobilize
4.6 Die rol van water (Page 3/3)
Eie voorstelling van watersiklus:
Maak seker dat die leerder al die terme in die tabel in sy skets gebruik het.
El Nino, droogtes en vloede
1. Help die klas om uit almal se terugvoer/voordragte die beste inligting te selekteer en neer te skryf
2. Soos by 1.
Hoe kan jou gesin bydra tot waterbesparing?
Laat klas saam besluit oor die beste voostelle. Prys die leerder wie se lys die nouste met die klas se lys ooreenstem.
Drie groepe met voorbeelde : mesofiete (enige voorbeeld), xerofiete (bv. die aalwyn, ander vetplante, turksvy ens.), hidrofiete (waterlelie, ens.)
Ontwerp : Let op vlesige blare, dikwels klein, dat hulle sittend is en so gerangskik dat hulle water na die stam toe gelei. Blare kan ook baie klein en doringagtig wees. Kan ’n waslagie hê. Vlak wortels, baie vertak.
Voorbeelde (aanvaar enige ander wat sin maak):
Min openinge (huidmondjies)
Openinge slegs aan onderkant van blaar
Vlesige stam en wortels
Groot ondergrondse dele waarin water gestoor kan word
Min of geen urienuitskeiding
Min bloedvate naby vel in groot gedeelte van die liggaam (omdat die liggaam as gevolg daarvan nie baie kan afkoel nie, word ander meganismes ontwikkel om bepaalde dele soos die brein koel te hou; bv. die gemsbok sirkuleer bloed wat na die brein toe gaan deur die neusvleuels, sodat dit kan afkoel)
Eet kos met hoë voginhoud
Maak die leerders vertroud met die volgende begrippe:
Hyging: vinnige asemhaling met groot vogverlies vanaf slymvliese van die keel en mond – soos by honde en voëlsoorte
Enkele sentimeters onder die grond is dit koeler – daarom tonnels
Migrasie: veral voëls en sekere boksoorte trek na beter voedselbronne self seisoenaal soos swaeltjies
Rete mirabilis: wondernetwerk bloedvate in gemsbok se neusvleuels vir afkoeling
Diere se oorlewingstrategieë
Gemsbok: koelteboom, en hou brein koel deur bloed in neus
Meerkatte: gaan onder grond
Kan beweeg na waar daar water is, vel sweet nie – verloor nie water nie maar kan afkoel deur te vlieg
Sweet slegs deur tong