Die bekoring van die liefde l� in woorde
Lief-lief deur Afrikaans
Met Johann Nel en Joanie Combrink
Onder spelleiding van Juanita Swanepoel
Dis eers na afloop van die woordkunsvertoning Lief-lief deur Afrikaans dat 'n mens besef waarom jy die moeite gedoen het om op 'n killerige herfsaand n� werk in jou motor te klim en die tog na Stellenbosch aan te pak.
Vir net langer as 'n uur het jy in die knus atmosfeer van die Dorpstraat-teaterkafee gesit en geluister na van die mooiste woorde in Afrikaans oor die een ding in die lewe wat terselfdertyd die grootste ekstase en die grootste verlies meebring: die liefde — en sodoende het jy ook weer bewus geraak van die wonder van taal. Dat dit boonop jou eie is, is verdere beloning.
Die impak wat die po�sie kan h�, ontgaan 'n mens dikwels in jou daaglikse sleur. Dan het jy egter onverwags die voorreg om 'n uitstekende produksie soos Lief-lief deur Afrikaans te sien en opeens onthou jy daar is mense wat die soet en suur van hul lewens op 'n diep persoonlike manier verwoord. Gelukkig is daar ook ander wat die po�sie vir jou dan s� aanbied dat die emosies en ervarings daarin vir jou 'n spie�lbeeld van jou eie word. Sodanige mense is die drie stuks Juanita Swanepoel, Johann Nel en Joanie Combrink.
Swanepoel, die samesteller en regisseur van Lief-lief deur Afrikaans, het vanjaar by die KKNK die Kannaprys vir Woordkuns ingepalm vir die einste produksie. Dis uit die staanspoor duidelik waarom. Van reg oor die spektrum van die Afrikaanse po�sie is gedigte saamgesnoer om 'n geheelbeeld te vorm van die pad wat verhoudings loop — sowel hul pieke as hul valleie — asook die mense binne daardie verhoudings.
In haar gedig "there's more to love than boy meets girl" voer Joan Hambidge aan: "daar is meer aan liefde as patrone." In hierdie produksie word 'n smorgasbord van woorde toeganklik en betekenisvol aan die teaterganger opgedis sodat jy uiteindelik daardie "meer" raaksien.
As woordkunstenaar en akteur het Nel geen bekendstelling nodig nie. Sy besige skedule spreek vanself. In Lief-lief deur Afrikaans vertolk hy met deurdagte nuansering en subtiele karakterisering die groot verskeidenheid manskarakters wat deur die onderskeie digters veronderstel word. Sy uitstekende stemplasing en knap aanwending van lyftaal — nooit oordadig nie — gebruik hy tot volle effek om emosies weer te gee wat wissel van die vertedering wat 'n minnaar voel by die aanskoue van sy geliefde in "slaap klein beminde" van Breyten Breytenbach tot die geweld wat hy 'n lewensmaat aandoen in "Re�lmaat vir 'n herinnering" van Wessel Pretorius.
Combrink is Nel se pasmaat. D�t wys onder meer in die gemak waarmee albei die fisieke spel behartig, wat wissel van lighartig en romanties tot uiters hardhandig. Waar nodig, vorm Combrink se ligter aanslag 'n goeie kontras met Nel se forser benadering, terwyl sy in haar vertolking van "hoe en waarmee oorleef mens dit?" van Antjie Krog oor die frustrasies van vrou en ma wees, hom woord vir woord in intensiteit ewenaar. Haar puik voordrag van "Jan" van Ina Rousseau, oor die ware liefde in haar lewe, is eweneens 'n hoogtepunt en 'n gepaste dog ironiese afsluiting van die program.
Met tussenposes word die saksofoonspeler Ren�e Belcher ingespan om die voordragte musikaal in te kleur en by geleentheid word sy selfs deel van die spel.
Dis egter Nel en Combrink wat aan die produksie lewe gee. Om na hulle te luister, is soos om 'n goed uitgevoerde pas de deux dop te hou — elke beweging, gebaar en woord van die een in perfekte harmonie en in antwoord op die van die ander. En deur hul woordedans word die hartstog, passie en patos van die liefde skitterend blootgel� — op Afrikaans.
Lief-lief deur Afrikaans word weer op 15 en 16 Mei 2003 aangebied in die Kleine Libertas-teater op Stellenbosch.