Outisme: Vroeë ingryping kan lewensgehalte verbeterFoto ter illustrasie. (Foto: iStock) Die lys name is verstommend: onder meer Albert Einstein, wetenskaplike en wiskundige; Michelangelo, beeldhouer, skilder en argitek; en die uitvinder Nikola Tesla. Dan is daar nog Da Vinci en Van Gogh, Edison en Newton, Mozart en Beethoven, Jung en Darwin, Bell én Ford. Wat het al dié briljante mense in gemeen gehad? Outismespektrumversteuring (Autism Spectrum Disorder of OSV), ’n ingewikkelde neurologiese toestand (of eerder groep toestande) wat ’n individu se sosiale, kommunikasie- en kognitiewe vermoëns beïnvloed. OSV is ’n spektrumversteuring, wat beteken dat dit (soos op ’n skaal gemeet) van persoon tot persoon verskil, en van lig tot ernstig kan wees. Hoewel die ellelange lys bekendes dalk vandag geloof word vir hul innovering en ingrypende bydrae tot die wêreldgeskiedenis, het hulle nie jare gelede die luuksheid van ’n diagnose óf ’n samelewing se begrip gehad nie. Hulle is dikwels as volksvreemde randfigure deur hul tydgenote beskou, misverstaan, verstoot of sommer openlik “mal” genoem. Die Suid-Afrikaans gebore miljardêr Elon Musk, op een na die rykste persoon ter wêreld; die akteur Anthony Hopkins, wat in 2021 op 83-jarige ouderdom die oudste akteur geword het om ’n Oscar-toekenning vir sy rol in The Father te wen; en die Britse sangeres Susan Boyle is slegs ’n handjievol bekendes wat met Aspergersindroom, ’n vorm van OSV, leef. April is Wêreld-outismemaand en op 2 April word die 16de jaarlikse Wêreld-outismedag gevier ter bevordering van begrip en aanvaarding van mense wat op die outismespektrum leef. Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie het 1 uit elke 100 kinders outisme, maar dit word dikwels eers op ’n baie latere ouderdom gediagnoseer. Nagenoeg 1% oftewel 75 miljoen van die wêreldbevolking leef met ASD. Die outismegemeenskap in Suid-Afrika is dalk klein, maar word dikwels as “oorgesien” beskryf, al word daar geraam dat outisme sowat 2% van die Suid-Afrikaanse bevolking raak. Spraakterapie kan kinders met outisme help. (Foto: iStock) Hoewel die presiese oorsake van outisme nog onbekend is, dui navorsing op ’n kombinasie van genetiese en omgewingsfaktore. Sommige moontlike oorsake sluit in: Outisme verskil van persoon tot persoon, maar algemene tekens en simptome sluit in: Persone op die outismespektrum kan verhoogde sensitiwiteit vir sensoriese stimuli soos lig, klank of aanraking ervaar. (Foto: iStock) Daar is geen geneesmiddel vir outisme nie, maar verskeie intervensiestrategieë kan help om die simptome te bestuur, funksionering te verbeter en die persoon se algehele welstand sodanig te verbeter dat hy of sy in ’n werkplek kan aanpas. Sommige algemene behandelingsopsies sluit in: Babas ontwikkel teen hul eie tempo, en baie haal nie die presiese mylpale wat in sommige ouerskapboeke gevind word nie. Kinders met outismespektrumversteuring toon egter in sommige gevalle tekens van vertraagde ontwikkeling voor die ouderdom van 2 jaar. As jy bekommerd is oor jou kind se ontwikkeling of jy vermoed dat jou kind dalk outismespektrumversteuring het, bespreek jou bekommernisse met jou dokter. Die simptome wat met die versteuring geassosieer word, kan ook met ander ontwikkelingsafwykings verbind word. Kyk uit vir die volgende: Kenners is dit eens dat vroeë intervensie en ’n pasgemaakte benadering tot terapie van kardinale belang is om die algehele welstand en lewensgehalte van persone met outisme én hul gesinne te verbeter. Bykomende bronne: Autism Western Cape, Mediclinic, CDC, Autism Speaks en Mayo Clinic.