Partye kry stry oor kragvoorsieningKenia se sonkragplaas (Foto: Africa Energy Portal (AEP) via ANA) Botsings in die parlementêre portefeuljekomitee oor energie het Dinsdag getoon dat die stryd oor die verskaffing van elektrisiteit aan huishoudelike kragverbruikers deur onafhanklike elektrisiteitsvoorsieners lank en bitter kan wees. Pres. Cyril Ramaphosa het in vanjaar se staatsrede aangedui dat verligting op die Eskom-stelsel onder meer bereik kan word deur plaaslike owerhede toe te laat om elektrisiteit vir huishoudings by onafhanklike kragvoorsieners te koop. Die vraag voor die LP’s was hoe dit moet gebeur, en twee wetsontwerpe daaroor is voorgestel. Eerstens het DA-LP Kevin Mileham die nuwe Wetsontwerp op Onafhanklike Elektrisiteitsvoorsieningsoperateurs voorgestel. Daarvolgens sal ŉ nuwe organisasie gestig word waarin die staat asook die private sektor elk vyf lede van die beheerraad kan nomineer, en waar die staat die voorsitter, ondervoorsitter en finansiële hoof kan aanwys om elektrisiteitsvoorsiening deur onafhanklike kragvoorsieners te reguleer. Gwede Mantashe. Argieffoto: Werner Beukes/SAPA Diegene van die agt metro’s wat skoon oudits gekry het en oor die finansiële middele beskik, sal dan deur so ŉ liggaam toestemming kan kry om elektrisiteit van buite die Eskom-stelsel aan te koop. Munisipaliteite in soortgelyke sterk finansiële posisies sal dieselfde kan doen, maar eers nadat die minister van energie (tans Gwede Mantashe) toestemming gegee het. Waarnemers meen dis onderliggend duidelik dat die DA-voorstel ten doel het om finansieel sterk metro’s (soos Kaapstad) in staat te stel om onafhanklik elektrisiteit te koop sonder dat Mantashe hulle kan terughou, soos die DA beweer tans deur die minister gedoen word. ŉ Hofsaak hieroor word ook eersdaags in die Kaapse hooggeregshof beslis. Die reaksie van die ANC en EFF was asof ŉ ideologiese slang hulle gepik het, en hul uitgesproke sienings dat die DA besig is om elektrisiteitsvoorsiening op skelm wyse te probeer privatiseer, het getoon dat die versigtig geskrewe wetsontwerp waarskynlik gaan sneuwel. Die ANC, met ŉ volstrekte meerderheid in die komitee, verkies om die sogenaamde Ismo-wetsontwerp (Wetsontwerp op Onafhanklike Stelsel- en Operateursbestuur) te laat herleef. Die Ismo-wetsontwerp is in 2013 ná ŉ jare lange stryd aan die parlement onttrek omdat die ANC destyds aangevoer het daar is nie regtig ŉ baie sterk moontlikheid dat enigiemand in die afsienbare toekoms genoodsaak sal wees om elektrisiteit buite Eskom te koop nie – Eskom sal wel die mas opkom. Die Ismo-wetgewing stel ten doel om ŉ volkome staatsbeheerde entiteit daar te stel wat sal besluit wie mag by wie elektrisiteit koop en op watter voorwaardes, binne en buite Eskom. Die parlement is dus deur die komitee opdrag gegee om so gou doenlik ŉ regsmening te bekom oor hoe die Ismo-wetsontwerp weer kan herleef in die parlementêre proses, en die verslag daaroor word aanstaande week verwag.