Waarom mense vir die waarheid vlug - Dr. Flip Schutte
Waarom mense vir die waarheid vlug
Deur Dr. Flip Schutte op 1 Desember 2011
Die waarheid het 'n manier om gevaarlik te wees en die waarheid het 'n manier om ontsaglik ongewild te wees. Nie dat ek weet wat die waarheid is nie. Gelukkig weet niemand wat die waarheid is nie. Maak ook nie saak wat die absolute waarheid is nie. Solank as wat 'n mens net jou eie waarheid gevind het en daarin leef, het jy vrede. En vrede is tog waarna ons almal smag.
Maar daar is tog sulke verhelderende oomblikke wanneer iemand anders se waarheid met jou waarheid saamval. Dan beleef jy 'n oomblik van versterking, omdat jou waarheid deur iemand anders se waarheid bevestig word.
Met die verskyning van Griffel se boek: "Hier staan ek..." en met die debatte van die laaste twee, drie weke in die koerant, het ek hierdie soort van "versterkende" oomblikke beleef. Toe wonder ek: Waarom is mense bang vir alternatiewe standpunte? Waarom is mense bang om met ander se waarheid gekonfronteer te word? Waarom baklei hulle so venynig en soms vieslik om dit wat hulle as waarheid beskou, te verdedig, terwyl almal eintlik veronderstel is om te weet dat niemand eintlik weet wat die waarheid is nie? Wat het van die ou Christelike deug van "verdraagsaamheid" geword?
Deesdae sien ek dat dit juis die "liberales" en "afgedwaaldes" en sogenaamd "ontspoordes" is wat verdraagsaamheid beoefen en dat dit juis die "fundamentaliste" en hulle wat kwansuis die "waarheid" en die "ware leer" wil beskerm is, wat so onvroulik kaalvuis veg.
Toe dink ek so: Sien, mense hou daarvan om vir hulleself 'n fiktiewe wêreld te skep deur aannames te maak, drome te konkretiseer en utopias te verletterlik, en om dan rustig binne hul selfgeskepte gemaksone te "eksisteer". Want jy kan dit bepaald "leef" noem. Leef het te doen met groei en met konstante verandering, nie met stagnasie en wegkruip vir verandering nie.
Maar wanneer mense se slaap versteur word deur 'n ander waarheid, en wanneer daardie waarheid dan boonop vir hulle na die waarheid lyk, dan gebeur hierdie ding, dat hulle begin laer trek en vlug en veg, om die oue te behou en die ander te verketter. En dis presies wat met Jesus gebeur het.
Die ortodokse Jode rondom die begin van ons jaartelling het vir hulle 'n volmaakte sisteem uitgewerk van hoe die wêreld werk. Hulle het samelewingstrukture haarfyn beplan en dit dan gekanoniseer met goddelike gesag. Hulle het bepaal wie jy mag help en na wie toe jy mag uitreik. Defnitief nie na vroue en kinders nie, eintlik na niemand wat nie die God van Israel aanbid nie. Daar is rituele gevestig van hoe jy die leierskorps moet versorg met jou offers en hoe politieke leiers hulle ideologieë aan die massa kon verkoop deur met 'n inleiding soos "so spreek die Here, die God van Israel" 'n redevoering te begin. Hulle het oor eeue 'n sisteem in plek gekry om hulle volkseie te beskerm. Mense moes in godsnaam voor die maghebbers buig en kniel. Kerkleiers het 'n ideologie gevestig wat die volk laat glo het dat hulle God se uitverkore volk is en dat al die ander volke en nasies ondergeskik en barbaars is. Hulle het hulle godsdiens ingespan om die massas te mobiliseer. Mense het geglo dat dit God se wil is dat hulle moet oorlog voer, ander moet uitbuit en vernietig om hulle eie te beskerm. Dat hulle moet moor en beheer. Jy moet Joods en manlik wees voordat jy mens kan wees – in godsnaam!
En toe kom Jesus met 'n ander waarheid. Hy sê: daar moet nie grense tussen mense wees nie. Almal is voor God gelyk. Daar is nie man en vrou en Jood en Griek nie. Almal is een. Jy mag nie vergeld nie, draai die ander wang. Jy mag nie kies wie jy wil help nie. Stap die tweede myl saam met almal. Wette mag jou nie keer om liefde te betoon nie, Laat die kindertjies na my toe kom en vir die Samaritaanse vrou by die put het hy oor kultuurgrense heen water gegee sodat sy nooit weer dors sou word nie.
En so word Jesus toe 'n bedreiging vir die fiktiewe werklikheid wat die Jode oor eeue met hulle ideologie geskep het. 'n Ander waarheid maak Jesus ongewild en hulle raak van hom ontslae.
Min het Jesus geweet dat sy alternatiewe waarheid 'n godsdiens sou word wat oor jare ook weer sisteme sou skep wat mense weer sou marginaliseer en minderwaardig sou maak.
En vandag is daar mense wat opstaan teen daardie vergrype van die ortodokse Christendom. Mense wat die Liefde weer wil herdefinieer vir 'n nuwe tyd. Mense wat die suiker wil afkrap wat die piëtiste om die lewensrealiteite geplak het, mense wat die stappe uit die lewensproses wil haal wat die metodiste ingebou het, mense wat die dood weer sy regmatige plek as deel van die lewe wil gee, wat die hemelgangers van hom beroof het, mense wat die skema van sonde-verlossing en dankbaarheid as 'n geldmaakskema van maghebbers wil ontmasker, en mense wat aan elke mens sy en haar eie goddelikheid wil teruggee.
Dis daardie mense wat 'n alternatiewe waarheid op die droom voorstel wat op die oomblik verguis word. Daar word teen hulle laer getrek. Hulle word uitgeban. Mense vlug van hulle af weg. Dalk omdat 'n wakkerwordproses pynlik is.
Maar dalk is dit nodig om na ander te luister. Om na soveel as moontlik wat anders dink, te luister. Dit is dalk nodig om ander se waarhede te oordink en om oop te wees vir lig wat daarin mag skyn. Want 'n oop mens kan groei. En wanneer ons oop is vir ander waarhede sal ons oomblike beleef waar hulle waarheid met ons waarheid sal saamval. En daardie oomblikke sal dan vir ons hemel wees.
Hierdie hele proses word voltrek terwyl niemand steeds weet wat waarheid is nie en terwyl mag en geld steeds dreig om die soeke na waarheid se stem te stil. Niks het nog ooit verander nie. En die enigste waarheid is steeds net die sekerheid van die dood en die feit dat die soeke na waarheid die beste vorm van sekerheid bly.