Hier is hoe sommige van die mees asemrowende landskappe van die aarde deur gletsers geskep word - nuus oor klimaatimpak
Shutterstock / kitaarfotograaf
Gletsers het van die mooiste landskappe van die Aarde afgekap steil en verdiepende valleie deur erosie. Dink aan die Skotse Hoogland, die Yosemite Nasionale Park in die VSA of die Noorse fjorde. Daar is egter groot vrae oor hoe erosie van ysters werk.
'N Probleem vir wetenskaplikes wat wil sien hoe gletsers die landskap beïnvloed, is dat die prosesse van erosie baie kompleks is en nie ten volle verstaan ​​word nie. Dit is meestal omdat hierdie prosesse onder tienduisende, honderde of selfs duisende meter ys voorkom - ons kan dit eenvoudig nie waarneem nie.
Een raaisel is waarom gletsers teen verskillende snelhede erodeer. Sommige gletsers kan slegs elke jaar 'n haarbreedte van die gesteente wegneem. Ander sny 'n paar sentimeter per jaar af en produseer groot hoeveelhede sediment wat in die smeltwaterstrome, mere of die see gewas word.
Om te weet wat die erosie van gletsers beheer, is belangrik omdat dit ons help om menslike aktiwiteite in omgewings met aktiewe gletsers te bestuur. Waterkragskemas kan byvoorbeeld word opgesluk deur die sediment wat uit gletsers in die smeltwaterstrome gespat word. Net so moet die veilige begrafnis van radioaktiewe afval in lande soos Finland, Swede en Switserland die moontlikheid oorweeg dat gletsers in die toekoms kan groei en uit grou enige sodanige afval.
Op geologiese tydskale beïnvloed gletserosie selfs die klimaat omdat die klein stukkies grondgesteente wat deur gletsers opgewek word, meer vatbaar is vir chemiese verwering. Chemiese reaksies tussen die gletsediment en die lug verwyder CO₂ uit die atmosfeer, wat lei tot afkoeling.
ons nuutste navorsing toon aan dat die spoed waarteen gletsers beweeg en die klimaat waarin gletsers bestaan, beheer hoe vinnig hulle afwaarts in die rotse sny. Ons praat gereeld oor dinge wat vinnig beweeg as hulle stadig is, maar eintlik kan gletsers relatief vinnig wees. Sommige, soos Meserve Glacier in Antarktika, sal skaars elke jaar beweeg, maar ander, soos Jakobshavn Isbrae in Groenland, sal net soveel beweeg as 40m per dag.
Hierdie geweldige snelheidsveranderlikheid kan groot erosieverskille verklaar. Dit maak sin - hoe vinniger die gletser beweeg, hoe meer sleep dit deeltjies oor die ondergrond en dra dit weg en skeur dit. Maar tot nou toe was daar baie min bewyse om dit te rugsteun.
Ons studie het bewys gelewer, wat 'n sterk korrelasie tussen gly-snelheid en erosietempo vir baie gletsers toon. Dit dui daarop dat snelheid 'n goeie voorspeller is van hoeveel erosie 'n gletser kan veroorsaak.
Glen Coe, Skotland - 'n landskap gekerf deur erosie van gletsers. skrywer met dien verstande
Maar dan is daar 'n groter vraag of daar iets selfs meer fundamenteel is wat gletsersnelheid en erosie beheer.
onlangse navorsing voorgestel dat die temperatuur daardie onderliggende faktor was. Sommige gletsers (soos in Ysland of Alaska) is eintlik baie warm, met temperature wat rondom die vries- / smeltpunt hang. Ander (byvoorbeeld, in Antarktika) kan temperatuur 'n paar tientalle grade onder vriespunt hê. As 'n gletser op die rots gevries is, sal dit nêrens gly nie en kan dit nie veel erosie veroorsaak nie. Omgekeerd, as dit vrylik oor die rots kan gly, sal dit baie erosie veroorsaak.
Die rol van klimaat
Niemand het tot nou toe gekyk na die ander belangrike aspek van klimaat nie - neerslag - en die invloed daarvan op erosie. Ons het inligting oor gletsers regoor die wêreld versamel en gewys dat die ergste gletsers diegene is wat relatief warm is met baie sneeuval soos Alaska. Gletsers in kouer klimate met selde sneeuval, soos Antarktika, veroorsaak baie erosie.
Hierdie verband tussen klimaat- en gletserosie het langdurige gevolge. Neem Skotland - 'n land met skouspelagtige, maar kontrasterende landskappe wat die afgelope twee miljoen jaar deur verskeie ysplate en gletsers gekerf is. In die weste is die Skotse Hoogland met diep en breë valkeriggesnyde valleie, soos Glen Coe. In die ooste is daar die Cairngorms, met 'n breë, hoogliggende plato wat minder erosie toon. Die gletsers wat hierdie landskappe gevorm het, het waarskynlik verskillende klimate ervaar.
Sommige akademici pleit met omgewingsbewustes om kernkrag te aanvaar
Die weste van Skotland is vandag natter omdat die meeste van die Verenigde Koninkryk se weerstelsels uit die weste kom. In die ooste is dit baie droër (en zonniger). By gletsers kan die gletsers in die weste 'n mildere klimaat en hoër sneeuval voorkom. Hierdie gletsers was dus meer dinamies, vinniger en kon die pragtige valleie wat ons vandag sien, sny.
In die Cairngorms sou dit baie kouer en droër gewees het, so die ysbedekking kon minder diep valleie sny. In baie opsigte is Skotland dit verskuldig skoonheid na gletsers, veranderlike klimaat en erosie.