As dit moontlik is, moet die eerste diens van Paassondag begin terwyl dit nog donker is. Dit is die logiese begin van die derde deel van die Triduum wat op Wit Donderdag begin het. Die laaste minute van dié diens was stil en in die donkerte. Goeie Vrydag het nie 'n begin of einde gehad nie, en daar is nie 'n groet aan die begin van hierdie diens nie. Gemeentelede kry almal 'n kers met hulle aankoms.
Psalms 118:1-2; 14-24
12As ons dan verkondig dat Christus uit die dood opgewek is, hoe kan party van julle nog beweer dat daar geen opstanding van die dooies is nie? 13As daar geen opstanding van die dooies is nie, beteken dit dat Christus ook nie opgewek is nie. 14En as Christus nie opgewek is nie, is ons prediking sonder inhoud en julle geloof ook sonder inhoud. 15Verder sou dit beteken dat ons vals getuienis oor God afgelê het, omdat ons teen God in getuig het dat Hy Christus opgewek het. As dit dan waar is dat die dooies nie opgewek word nie, het Hy Christus ook nie opgewek nie. 16As die dooies nie opgewek word nie, is Christus ook nie opgewek nie. 17En as Christus nie opgewek is nie, is julle geloof waardeloos en is julle nog gevange in julle sondes. 18Dan is ook dié wat in Christus gesterf het, verlore.
27Daar staan immers geskrywe: "Alles het Hy aan Hom onderwerp." Maar as die Skrif sê dat alles aan Christus onderwerp is, is dit duidelik dat die Vader wat alles aan Hom onderwerp het, uitgesonder is. 28Wanneer alles dan aan die Seun onderwerp is, sal Hy Hom ook self onderwerp aan die Vader wat alles aan Hom onderwerp het. So sal God alles wees vir alles.
[Liturg alles, of responsories – gemeente kursief gedrukte gedeeltes]
Lied 409 "Hoor jy die Paasfeesklokke?" of
Lied 425 "Kyk die Heer het opgestaan" of
Flam 336 "Wie Is Ek Dat U Aan My Gedink Het (My Verlosser Leef) "
Voorlesing: 1 Kor. 15:19-26
Lied 424 "Die Heer het waarlik opgestaan!" of
Liturg [staan by doopvont]:
Lidmate kom vorentoe en druk hul hande in die doopvont om hulle te herinner aan hul doop, terwyl daar gesing word:
Lied 414: "Juig verlostes, juig en sing" of
VONKK 127 "By God Is Ek Tevrede (Psalm 62:6 en 7)"
Psalm 62:6 en 7
Kopiereg: Ó 2009 Urial Publishing
Die hele skepping sing dat U regeer,
en elke rots skree uit: U is God.
en saggies fluister hul: U't opgestaan.
U regeer tot in ewigheid.
U is God vir altyd nog.
en tog met heerlikheid en eer gekroon.
wat was, wat is en wat kom.
Aan U behoort alle lof en eer tot in ewigheid.
Hoewel kinders nie 'n goeie idee van die dood het nie, en daarom die opstanding net met moeite as konsep sal verstaan, sal hulle kan identifiseer met die feit dat God nie toegelaat het dat die bose mense wen nie.
Jy kan ook met hulle gesels oor geloof. Kry 'n klein beeldjie van 'n olifant en hou dit in jou hand – so dat die kinders dit nie kan sien nie. Vra dan of hulle sal glo dat jy 'n papie in jou hand hou. 'n Skoenlapper? 'n Eier? 'n Blom? En wat as jy sê jy hou 'n olifant? Laat kinders een-een kom loer wat jy in jou hand het en sê wat dit is. Vra dan of die kinders jou nou glo – en wys vir die grootmense wat jy in jou hand het. Verduidelik dat ons soms goed glo, al het ons dit nie gesien nie.
Of wys die "Firebird Suite" uit Disney se Fantasia 2000 en gesels met die kinders oor hoe Jesus se opstanding nuwe lewe bring.
Goeie Vrydag en Paassondag is gevestigde dae op ons kalender. Die onaangename werklikheid is dat ons eintlik op die Saterdag tussen die Vrydag en die Sondag lewe. Stil Saterdag. Die dag wat nooit onthou word nie, die dag toe Jesus in die graf was en dit gelyk het of alles verby is.
Wat die dissipels op 'n klein skaal beleef het – drie dae van rou oor een Man wat aan die kruis gesterf het – beleef ons nou op 'n kosmiese skaal.
Die menslike geskiedenis knars voort tussen die twee pole van belofte van vervulling. Kan ons glo dat God iets mooi uit die kruis kan maak? Kan ons glo dat nuwe lewe, heilig, goed en pragtig, kan groei uit 'n wêreld wat Bosnië, Rwanda, Nkandla, Griekwastad, die bloed van 'n jong vrou op Valentynsdag, Wêreldoorloë, en die vernietigende hongersnode van Sub-Sahara Afrika voortgebring het? Kan ons glo dat middestad-ghettos en oorlaaide tronke tot iets goed gaan lei?
Dit is Saterdag op planeet aarde. Stil-Saterdag. Die verwoesting van die kruis en die begrafnis van 'n gebroke liggaam is nog vars in die geheue. Saterdag. Is daar nuwe lewe moontlik? Gaan Sondag, Paassondag, Opstandingsondag ooit kom?
(Ontleen aan Phillip Yancey)
Petrus en Johannes bekyk die leë graf, maar dit maak nie vir hulle sin nie. Duidelik het die dissipels nooit rekening gehou met die moontlikheid dat God Jesus uit die dood sou oplig nie. Vir hulle is die graf, nou die leë graf, nog onverstaanbaar.
Hierdie Sondagmôre vroeg sien ons die verleentheid van die lewe met die dood. Terwyl daar nog lewe is, is daar hoop. Maar in die gees van stil Saterdag is daar net ruimte vir teleurstelling, geknakte hoop, gebluste verwagting, versplinterde drome.
Daarom huil Maria. Sy het alles verloor. Eers was daar darem nog die liggaam van die Here, wat sy volgens Joodse gebruik sou kon versorg. Maar nou is daar niks. Ook die stoflike oorskot van Jesus is weggeneem en iewers anders begrawe.
Feite verkeerd geïnterpreteer
Die dissipels, Petrus en Johannes, sien die leë graf. Dan draai hulle om en gaan huis toe. "Hulle het nog nie die Skrif verstaan dat Jesus uit die dood moet opstaan nie." (9) Net so staan Maria by die grootste wonderwerk in die geskiedenis, die leë graf. En sy huil.
Die verslaentheid van stil Saterdag is so groot, dat dit nie ruimte kan laat vir God se ingrepe nie. Stil Saterdag, die dag na Jesus se dood, die dag waarop graf en dood die botoon voer, spoel nog oor na die Sondagmôre vroeg.
Op hierdie oomblik ontdek sy Jesus se ware identiteit. Soos sy dan vir die ander dissipels gaan sê: "Ek het die Here gesien!"
Maria en die dissipels se ontdekking van Jesus se ware identiteit as die Here, is die fokus van die Johannesevangelie (Jan A du Rand). Die tema van wie Jesus werklik is, word in Johannes 1 aangevoor. Deur die loop van die evangelie kom dit altyd weer terug. Daar is verskeie "Ek is"-uitsprake in Johannes, soos: "Ek is die lig vir die wêreld" (Joh. 8:12) of "Ek is die Goeie Herder" (Joh. 10:11). Pilatus vra Hom uitdruklik na sy identiteit: "Is jy die koning van die Jode?" (Joh. 18:33). Die opskrif bokant die kruis het ook op ironiese manier profetiese betekenis ten opsigte van sy identiteit (Joh. 19:19).
Maria Magdalena eien Hom in die teks wat ons vandag lees as haar geliefde Leermeester, maar ook meer as dit: "Hy is die Here", sê sy vir die ander dissipels. En aanstons kry Tomas die twyfelaar die voorreg dat Hy kan sê wie Jesus regtig is: "My Here en my God" (Joh. 20:28).
Stilte word jubeling
Stil Saterdag, die hooplose sug onder die lyding en swaarkry van die wêreld, word op Paassondag verbreek met die jubeling: Die Here leef! Die Leermeester het opgestaan!
Jesus is die eerste wat uit die dood opgestaan het. Sy opwekking is 'n belofte van hoop vir die res van God se skepping. Jesus se opstanding lui die doodsklokke vir stil Saterdag. Soos sy gebreekte bestaan geheel en gelig is uit die graf, sal God ook met God se kinders en God se skepping handel.
Jesus lewe sedert Paassondag weer. Sy lewe is vir ons 'n belofte van hoop. Ons mag dikwels voel ons is steeds vasgevang op stil Saterdag. Ons kyk nog vooruit na die volkome, heerlike Paassondag wat vir onsself en ons wêreld sal aanbreek. Ons word aangemoedig om te bly glo, te volhard, teen alle hoop in te glo. Want die graf was leeg. Die Here het Maria ontmoet. En daarna die dissipels en baie ander. Hy het ons vooruitgegaan om vir ons plek te berei. En Hy is by ons tot aan die einde van die wêreld.
Dit maak rasioneel sin om te glo
Ons leef in die wetenskaplike era. Bie van ons het nodig om in ons geloof versterk te word. Mense gebruik die wetenskaplike metode, wat alles wil betwyfel, om geloof in die opgestane Here te betwyfel. Omdat die opstanding nie in 'n laboratorium herhaal kan word nie, sê mense dit maak nie sin om te glo nie. Met groot oortuiging word 'n teorie ontwerp wat sê Jesus het nooit opgestaan nie. Die berigte hieroor is later deur sy volgelinge gefabriseer.
Christene is natuurlik nooit teen wetenskaplikheid as sodanig nie. Wetenskapsbeoefening maak ons wêreld 'n beter plek. Dit bekamp baie lyding en laat ons met groter verwondering oor die glorie van God. Die vraag is egter of wetenskaplike verifikasiemetodes ons ons geloof moet laat verloor? Is dit hoe betroubare kennis oor die sinvrae verwerf word? En: wat gebeur as ons historiese metodes toepas op die opstandingsgeskiedenis?
In 'n boek wat so geskryf is dat elke lidmaat dit kan lees, Jesus, A very short introduction, skryf Richard Bauckham (gerespekteerde Nuwe Testamentikus) oor hierdie sake. Bauckham wys op belangrike oorwegings:
Die evangelies doen moeite om te vertel dat daar ooggetuies was wat die leë graf en die opgestane Here gesien het. Die vroue was by by Jesus se begrafnis, 'n man wat wreedaardig gesterf het, en beslis nie meer gelewe het nie. Hierdie vroue was waarskynlik baie goed bekend in die destydse wêreld.
Vroue was die eerste getuies van die opstanding. In die antieke wêreld is vroue nie as betroubare getuies gereken nie. Die manlike dissipels sukkel meer om te glo. As die opstandingsverhale opgemaakte stories was, sou die skrywers beslis manlike karakters die hoofspelers gemaak het.
Die dissipels ontmoet die opgestane Here by verskeie geleenthede. Paulus verskaf 'n hele lys van sulke ontmoetings (1 Kor. 15). Terwyl Paulus skryf, leef die meeste van hierdie mense nog. Enigeen kon hulle gaan raadpleeg en die waarheid van hulle verhale gaan bevestig. Daarom sê Bauckham:
Uit Johannes se beskrywing van die opgestane Jesus kan 'n mens agterkom dat Jesus herkenbaar is, steeds kommunikeer soos ons dit doen, en 'n werklike, verheerlikte liggaam het, want 'n mens kan aan hom vat, en hy gee vir hulle kos om te eet. Maar hy is ook anders, omdat hy kan verskyn en verdwyn soos Hy wil. Hy is dus nie aan ruimte gebonde soos die dissipels nie. En telkens verander Hy die lewe van dié aan wie Hy verskyn het.
Dit maak sin, heeltemal rasioneel sin, om jou geloof op hierdie getuienis te bou.
Mens moet versigtig wees dat jy nie by die leë graf en die doek vashaak nie. Ten diepste glo Christene nie in die leë graf nie. Ons glo selfs in veel meer as die objektiewe feit van die opstanding. Ons glo in die lewende Here. En ons glo in die nabyheid en teenwoordigheid van hierdie Here, tot vandag toe. Ons glo … in die Here!
Praat ons dalk te veel oor die historisiteit en werklikheid van die opstanding, en hopeloos te min oor die teenwoordigheid van die Here Jesus? Die leë graf fassineer ons miskien te veel. Dit is immers die teenwoordige Jesus wat ons lewens verander en wat ons fokus moet wees.
Reeds in die Johannesevangelie verander hierdie lewende Here Jesus lewens sover Hy gaan. Maria se trane word afgedroog en vervang met vreugde. Tomas se twyfel verdamp voor die nabyheid van Jesus, en word vervang met geloof. Die dissipels se lewens word gevul met vreugde en vrede. Die weifelende, onseker Emmausgangers word getuies van die opgestane Here met brandende harte.
Jesus skep 'n nuwe, dinamiese beweging. Maria Magdalena word 'n draer van hoop. Sy gaan na die dissipels en getuig sy het die Here gesien! Johannes vertel dat Jesus sy dissipels die Heilige Gees gee, en hulle draers van sy troosvolle, bemoedigende en versterkende teenwoordigheid maak: "Soos die Vader My gestuur het, stuur Ek julle…" Uit hierdie opdrag ontstaan die Here se kerk.
Ons is mense wat in die era van Stil Saterdag getuies is van die groot Paassondag wat vir die Here se mense, en God se skepping, aan die kom is. Ons ontdek in ons teks die identiteit van Jesus Christus. Ons ontdek ook ons eie identiteit: gestuurdes wat die hoop in Jesus Christus na ons wêreld dra.