Teen die agtergrond van die feit dat Suid-Afrika al hoe duideliker ’n skurk vir ’n president het wat sy vriende toelaat om die land skaamteloos leeg te plunder, begin mense toenemend dink aan aktiewe verset.
Dis ’n baie netelige kwessie wat uiters prinsipieel en genuanseerd benader moet word: met die grys selle tussen jou ore en nie die adrenalien in jou liggaam nie. Synde ’n oorwegend Christelike groep mense, is dit van belang dat Suid-Afrikaners die saak uit dié oogpunt benader.
In sy kommentaar het Herman Toerien dit Bybels gefundeer. ’n Ewe goeie manier is om te kyk wat ons reformatoriese teologiese erfenis en dié uit die Verligting te sê het.
Die Fransman François Hotman het gemeen die volk het die reg om ’n heerser af te sit as hy homself as ’n tiran openbaar (en dit in ’n tyd dat gemeen is die koning se heerskappy is van God self afkomstig en dus onaantasbaar). Calvyn se opvolger in Genève, Theodorus Beza, het teen die agtergrond van die berugte Bartholomeusnag van 1572, toe duisende Hugenote in ’n massamoord gesterf het, geskryf die laer owerhede mag verset teen ’n heerser pleeg indien dié ’n tiran word.
Du Plessis-Mornay was in sy tyd ’n gesiene teoloog wat selfs invloed op die Dordtse Leerreëls – een van die Calvinistiese belydenisskrifte – gehad het. Sy geskrifte was deels die teologiese regverdiging vir die sogenaamde Acte van Verlatinghe (1581), toe die State-Generaal van die Nederlande formeel die gesag van die tirannieke Spaanse koning Filip II afgewerp het.
Dit kom baie goed tot uiting in moderne grondwette, waarvan dié van die VSA dalk tans die aktueelste is as ’n mens sien hoe pres. Donald Trump se magsuitoefening met behulp van die grondwet in toom gehou word. Dit is ’n uitstekende illustrasie van waar die diepste kern van die demokrasie lê: Nie primêr in die wil van die meerderheid nie (al bly dit vanselfsprekend van groot belang), maar in die verspreiding van mag om te keer dat ’n enkele persoon of instansie te veel mag kry.
In die jongste uitgawe van die gerespekteerde nuustydskrif The Economist word in ’n boekresensie geskryf: