Hoe hierdie diens ingerig word, hang nou saam met die keuse wat op Palmsondag uitgeoefen is. Die hele lydensverhaal soos deur Johannes vertel kan gelees word en oor 'n korter perikoop gepreek word. Of indien die hele verhaal op Palmsondag gelees is, sou mens dalk die korter gedeelte lees met 'n boodskap by.
35Hy wat dit gesien het, lê daarvan getuienis af, en sy getuienis is waar. Hy weet dat hy die waarheid praat, sodat julle ook kan glo. 36Dit het gebeur sodat die Skrif vervul kan word: "Geen been van Hom sal gebreek word nie." 37En verder sê die Skrif op 'n ander plek: "Hulle sal Hom sien vir wie hulle deurboor het."
1. Johannes 18:1–40 – Jesus kies om die pad van die kruis te stap
2. Johannes 19:1-42 – Dit is volbring!
19:1-16: Jesus moet die pyn van die kruisigingsproses deurstaan (die geseling was met 'n sweep wat uit 'n klomp rieme bestaan het, waaraan stukkies been en metaal vasgewerk is), sowel as die ekstra vernedering van die doringkroon en die pers mantel met die soldate wat met Sy koningskap spot. Hy kies ook om nie Pilatus se onskuldigbevinding en duidelike ongemaklikheid met die situasie uit te buit tot sy voordeel. Die uitlewering van 'n onskuldige Jesus aan die Jode is eintlik 'n verkragting van die Romeinse regstelsel. Selfs wanneer Pilatus egter bang raak vir die dreigemente van die Jode, en dit duidelik blyk dat hy 'n manier soek om Jesus los te laat, staan Jesus nie die boosheid van die Jode en die wispelturigheid van Pilatus teë nie.
Wat 'n mens dus raaksien tussen die weifelende maar ook strategiese Pilatus (sy amnestie prosedure met Barabbas het nie gewerk nie, nou probeer hy lyfstraf om hulle simpatie met Jesus te probeer ontlok, wat ook nie werk nie) en die moorddadige skynheilige Jode, is 'n kalm roepingsbewuste Jesus wat die rol wat God Hom gegee het, tot die einde toe speel. Dít is waarvoor Hy na die wêreld gekom het – om sy lewe te gee vir sy skape, dié wat in Hom glo – en dít is waarvoor Hy Homself nou oorgee. Let op, Hy wys Pilatus (en voor dit ook die Jode) op die betekenis van wat hulle doen, maar Hy keer hulle nie om hulle planne en keuses uit te voer nie.
En hoe verskriklik klink die woorde van die Jode nie: "Ons het nie 'n koning nie, ons het net die keiser." En daarmee voltrek hulle ook die oordeel oor hulleself, want hulle verwerp dié
19:17-27: Die reis van Gabbata na Golgota begin. Dit is 'n reis vanaf Pilatus se regsverydeling, ter wille van sy eie lewe, na Jesus se reddingsdaad, ter wille van ander se lewe. Die een kies om sy lewe te behou, en sal dit verloor. Die Ander kies om sy lewe te gee, en sal dit uiteindelik behou.
Die vier soldate se verdeling van sy klere word deur Johannes as vervulling van Ps 22:19 beskou, 'n Psalm waarin 'n hele paar Messiaanse betekenisse gehoor kan word. Ironies genoeg staan daar ook vier vroue – saam met Johannes – by die kruis: 1 Maria, Jesus se ma, 2) haar suster (waarskynlik Salomé – Mark 15:40), 3) Maria, die vrou van Klopas (waarskynlik dieselfde persoon as Kleopas waarvan ons in Luk 24 lees), en 4) Maria Magdalena (van Magdala), dié een wat die voorreg sou hê om die eerste die leë graf te beleef (hfst. 20).
Let op in hoe 'n kontras Johannes Jesus teenoor Pilatus plaas. Pilatus het uit vrees opgetree en Jesus onskuldig laat sterwe. Jesus het uit liefde opgetree en hier in sy sterwensuur nog 'n liefdesdaad vir sy ma verrig, deur haar aan Johannes toe te vertrou – die eerste kruiswoord waarvan Johannes ons vertel.
19:28-37: Dit bly moeilik om oor Jesus se dood te skrywe – al besef 'n mens dat Hy dit gekies het, dat God Hom daarvoor gestuur het, en dat dit die lewe vir my en duisende ander beteken het.
Jesus is volledig mens wat pyn en lyding ervaar presies soos wat ek dit doen: "Ek is dors" ('n aanhaling uit Ps 69:22 wat hier 'n Messiaanse betekenis kry). En ten spyte van sy dors volhard Hy onwrikbaar op die lydenspad.
En met 'n laaste woord voltooi Hy sy missie en lewensroeping: "Dit is volbring". Hy het die wenstreep behaal en die geloof behou.
Die gebruik was om gekruisigdes se bene te breek om die dood te verhaas. Anders kon gekruisigdes vir 'n paar dae lank so lank as moontlik probeer regop staan om die dreigende versmoring (long- en hartversaking) as hulle aan hulle arms sou hang, te vermy. Vir Jesus was dit egter nie nodig nie, omdat Hy Homself aan die kruisdood oorgegee het en reeds dood was. Johannes verbind dit aan Ps 34:21 (hy sou ook na Eks 12:46; Num 9:12 kon verwys waar die Paaslam se bene ook nie gebreek is nie) en haal ook Sag 12:10 aan wat van die "deurboring" praat, soos die soldate dit inderdaad uitgevoer het.
19:38-42: Josef van Arimatea en Nikodemus, die twee geheime dissipels, vra vir Jesus se liggaam en begrawe Hom in 'n tuin naby aan Golgota teen die aand van die Vrydag, Goeie Vrydag.
Hierdie liturgie sluit aan by die preekskets wat nie die hele lang gedeelte gebruik as Skriflesing nie. Daar is ruim gebruik gemaak van die Basisliturgie vir Lydenstyd in Bybelmedia se Woord en Fees 2013/14.
Aanvangslied: Lied 389 "Is dit is dit my Koning 1,2,3"
Votum: (Psalm 22)
Skriflesing: Johannes 18:15-27; 19:15-16, 21-22
Wat in die kruisiging gebeur het... (Jesaja 53)
Lied 387 "O Heer uit bloed en wonde 1,3"
Die betekenis van dit wat daar gebeur het – (Hebreërs 10)
Lied 387 "O Heer uit bloed en wonde 4"
Gebed van oorgawe
Die 2e liturgiese opsie is 'n herhaling van die liturgie wat voorgestel is by Goeie Vrydag 29 Maart 2013 met die fokusteks Johannes 18:1-19:42 waar die hele erediens en teks 'n vervlegde liturgie is van begin tot einde.
Die volgende suggesties (Uit Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2012-13) kan ook sinvol in die diens gebruik word.
4Tog het U óns lyding op Uself
óns siektes het U gedra… (Uit Jes 53)
Here Jesus, vandag word ons weer in verbystering stil voor u liefde: dat U gekom het na die wêreld toe om te sterf. Ons is verbyster daaroor, Here, want dis nie soos ons is nie. Dankie dat U nie soos ons is nie, Here. Dankie dat U Uself gegee het tot in die dood. Dankie dat U ons Verlosser geword het.
Ons aanbid U, Here Jesus, Koning van die kerk en van ons lewe. Wil U tog op hierdie dag opnuut Uself aan ons verbind; wil U ons asseblief deur u Heilige Gees verander dat ons soos U kan word, U kan navolg, onsself kan aflê. Word U tog meer in ons, Here Jesus, sodat dit nie meer ons sal wees wat lewe nie, maar U in ons!
Seun van God wat gekom het om u lewe vir ons af te lê, hoor ons gebed! Skenk ons die visie, o Vader, om soos U na die wêreld te kyk. Om nie die wêreld te sien as 'n probleem nie, maar as mense wat u liefde en u genade nodig het, as mense wat iewers langs die pad die spoor byster geraak het, sodat U in Christus Jesus hulle weer kom soek het. Vergewe ons dat ons net dié liefhet wat vir ons liefhet, dat ons net vir hulle bid wat naby ons staan, dat ons tevrede is om met ons eie klein kringetjie gelowiges voort te gaan.
En nou, o Gees van God, bid ons dat U in ons sal werk, sodat Christus in ons lewe verheerlik sal word. Bly met ons besig, o Gees, totdat die dag kom waarop elke knie voor Christus sal buig en elke tong sal bely: Jesus is Here!
Jesus word gevange geneem– Joh. 18:1-11;
Jesus verskyn voor Annas, die vorige hoëpriester – Joh. 18:12-14
Petrus verloën Jesus die eerste keer – Joh. 18:15-18;
Annas ondervra Jesus aangaande sy leer – Joh. 18:19-24;
Lied 384 "Jesus o dink aan my" Afr + Eng
Petrus verloën Jesus nog twee keer – Joh. 18:25-27;
Geleentheid vir stilte/ stilgebed
Pilatus verhoor Jesus – Joh. 18:28-40.
Lied 392 "O Lam van God onskuldig 1"
Pilatus lewer die Seun van God oor om gekruisig te word uit vrees vir die Jode – Joh. 19:1-16;
Die soldate kruisig Jesus op Golgota terwyl Jesus sy ma uit liefde aan Johannes toevertrou – Joh. 19:17-27;
25By die kruis van Jesus het ook nog s
y moeder en sy moeder se suster en Maria, die vrou van Klopas, en Maria Magdalena gestaan. 26Toe Jesus sy moeder sien en die dissipel vir wie Hy baie lief was, wat by haar staan, sê Hy vir haar: "Daar is u seun."
Jesus sterwe met sy lewenstaak volbring – Joh. 19:28-37;
Tyd vir stilte/ oordenking
Lied 395 "My verlosser aan die kruis 1,2,3"
Jesus word begrawe deur twee geheime dissipels, Josef en Nikodemus – Joh. 19:38-42.
Almagtige en ewige God
U het ons deur die triomfantelike dood en
tot die lewe herstel:
gaan voort met hierdie genesende werk in ons
en gee dat ons wat in hierdie bediening deel
nooit ophou om U met toewyding te dien nie;
ons vra dit deur Christus onse Here. Amen.
Prediking (indien u dit enigsins oorweeg)
Wegsending: Lied 385 "Loof die Here, dis volbring 1,2"
stort u oorvloedige seën oor u mense uit
wat met toewyding die dood van u Seun herdenk het
in die vaste hoop van die opstanding:
skenk hulle vergifnis, en troos hulle:
mag hulle geloof sterker word
en hulle ewige verlossing verseker wees. Amen.
Voorganger: Genade en vrede vir julle van God die Vader . . .
Voorganger: en van God die Seun . . .
Gemeente: Ons skuld het Hy gedra.
Voorganger: en van die Heilige Gees.
Gemeente: Hy maak ons nuut!
Open my oë,
my hart en my ore,
(Flam 87 Die woorde kan gesing of gelees word).
Vertel die verhaal (verkort) dramaties ahv Die Nuwe Testament vir kinders (Die Nuwe Testament vir Kinders deur Stephan Joubert, Jan van der Watt en Hennie Stander, 1999.)
18 1–11 Hierna is Jesus-hulle na 'n tuin in die Kedronvallei toe. Hulle het baie soontoe gegaan. Judas, wat Jesus verraai het, het dit geweet. Hy vat toe 'n groot klomp gewapende polisiemanne saam met hom tuin toe. Hulle het vir Jesus gaan soek.
Jesus het geweet hulle kom. Toe hulle daar aankom, vra Jesus: "Wie soek julle?"
"Jesus wat van Nasaret af kom," sê hulle. Judas het tussen die polisiemanne gestaan.
Jesus sê toe: "Dit is Ek." Toe Jesus dit sê, skrik die soldate so dat hulle sommer oor mekaar val.
Jesus vra toe weer: "Wie soek julle?"
"Jesus, van Nasaret," sê hulle weer.
"Dis Ek. Ek het mos so gesê. As julle My soek, los my vriende uit." Jesus het mos belowe dat Hy hulle sal beskerm. Hulle sal niks oorkom nie.
Simon Petrus pluk toe 'n swaard uit. Hy kap na Malgus wat vir die Joodse leiers gewerk het. Hy slaan sy regteroor morsaf. Jesus keer Petrus. "Sit jou swaard weg. Ek moet gevang word. My Vader het dit so beplan. Wil jy miskien hê Ek moet ongehoorsaam wees?"
Slegte Mense Probeer Fout Vind met Jesus
12–14 Die polisiemanne gryp en boei toe vir Jesus. Hulle het Hom toe na Annas toe gevat. Hy was Kajafas, die belangrikste Joodse leier, se skoonpa. Hy het mos vir die Jode gesê dat Jesus liewer doodgemaak moet word as dat die Romeine almal kom doodmaak.
15–18 Simon Petrus en 'n ander vriend van Jesus het agter Jesus en die polisie aangeloop. Die vriend het Kajafas, die belangrike Joodse leier, geken. Hulle is na Kajafas se huis toe. Hy help toe ook vir Petrus om in Kajafas se agterplaas in te kom. Die wag by die huis was 'n vrou. Petrus stap verby haar. "Is jy nie een van Jesus se vriende nie?" vra sy skielik. "Glad nie," sê Petrus.
In die agterplaas was 'n lekker warm vuur, want dit was koud buite. Almal het in 'n kring om die vuur gestaan om warm te kry. Petrus het ook by hulle gaan staan.
19–24 In die huis het Kajafas Jesus begin uitvra. Hy wou weet wat Jesus alles gesê het en wie sy vriende was. Jesus sê toe: "Ek het niks weggesteek nie. Ek het tot hier in julle kerke gepreek. Ek het nie in die geheim mense opgesweep nie. Ek gaan nie alles weer sê nie. Die mense wat My hoor preek het, weet wat Ek gesê het."
'n Polisieman klap Jesus toe deur die gesig: "Jy praat nie so met ons leier nie," skreeu hy.
Jesus vra toe: "Wat het Ek gesê wat verkeerd is? Sê My. As Ek niks verkeerds gesê het nie, waarom klap jy My dan?"
Annas stuur Jesus toe geboeid na Kajafas toe.
25–27 Petrus het nog by die vuur gestaan. "Is jy nie een van daardie man se vriende nie?" vra hulle.
"Julle verbeel julle," sê Petrus.
"Jy was dan ook in die tuin saam met hom?" sê een van Malgus se familielede. Petrus het weer gesê dat dit nie so is nie. Net toe kraai die haan.
28–37 Baie vroeg daardie oggend het hulle Jesus na die Romeinse heerser, Pilatus, toe gevat. Hy het in 'n sterk vesting gebly. Die Jode wou nie in die vesting ingaan nie. Hulle was besig om fees te hou. Hulle wou nie onrein word nie.
Pilatus loop toe na die Jode toe. "Wat het hierdie man verkeerd gedoen?" vra hy.
"Hy't slegte dinge gedoen. Daarom het ons hom na jou toe gebring," sê hulle.
"Julle ken mos die wet. Hoekom besluit julle nie sommer self wat moet met hom gebeur nie," antwoord Pilatus.
"Ons kan nie. Ons mag nie iemand ter dood veroordeel nie." Jesus het mos voorspel dat Hy gekruisig gaan word. As die Jode Hom kon doodmaak, sou hulle Hom met klippe gegooi het. Pilatus is na Jesus toe. "Is jy die koning wat oor die Jode gaan heers?" vra Pilatus Hom.
"Hoekom vra jy?" sê Jesus. "Is dit omdat jy dit iewers gehoor het of omdat jy so dink?"
"Lyk dit miskien of ek so dink? Ek is nie eers 'n Jood nie. Jou eie mense het jou kom aankla. Wat het jy verkeerd gedoen?" vra Pilatus vir Jesus.
"Eintlik is Ek 'n koning. Maar Ek is nie 'n gewone aardse koning nie. Dan sou my soldate mos baklei het toe hulle My wou vang."
"So, jy is tog 'n koning?" vra Pilatus toe.
"Jy sê so," sê Jesus. "Ek het gekom om mense die waarheid te vertel. Daarvoor is Ek gebore. Mense wat weet wat waar is, luister na My."
"Wat is die waarheid?" vra Pilatus Hom.
38–40 Pilatus is toe weer buitentoe: "Hierdie man het niks verkeerds gedoen nie. Maar julle weet mos dat ek met die paasfees altyd iemand vrylaat. Moet ek nie die koning van die Jode laat gaan nie?"
"Nie vir hom nie, maar vir Barabbas," skreeu hulle. Barabbas was 'n moordenaar.
19 1–7 Pilatus laat Jesus toe met 'n sweep slaan. Die polisie het sommer ook 'n kroon van doringtakkies gemaak. Hulle het dit op Jesus se kop gedruk. Hulle het ook vir Hom pers klere aangetrek sodat Hy kamma soos 'n koning lyk. Toe spot hulle Hom. Hulle het mooi nadergekom om Hom soos 'n koning te groet en Hom dan geklap.
Pilatus het weer met die Jode gaan praat: "Jesus is onskuldig. Ek gaan hom hier na julle toe bring om dit self te sien." Jesus kom toe uitgestap. Hy het nog die kroon van dorings op gehad en die pers mantel gedra. "Kyk, hier's die man," sê Pilatus toe.
"Kruisig hom! Kruisig hom," gil die Joodse leiers toe.
"Doen julle dit maar. Ek dink nie hy is skuldig nie," antwoord Pilatus.
"Ons wet sê hy moet dadelik doodgemaak word. Hy't gemaak of hy die Seun van God is."
8–11 Toe Pilatus dit hoor, het hy nogal geskrik. Hy is weer na Jesus toe. "Waar kom jy vandaan?" wil hy by Jesus weet. Jesus het hom nie geantwoord nie. "Hoekom sê jy nie iets nie?" vra Pilatus. "Weet jy nie dat ek jou kan laat vry gaan of jou kan doodmaak nie?"
Jesus sê toe: "Jy kan niks aan My doen as God nie wil nie. Die een wat My by jou kom aankla het, het 'n baie groter fout gemaak as jy!"
12–16 Pilatus het probeer om Jesus los te laat. Maar die Jode het vir hom geskreeu: "As jy Jesus loslaat, is jy nie 'n vriend van die keiser nie. Hierdie Jesus wil homself koning maak."
Toe Pilatus dit hoor, gaan sit hy op sy stoel. Die mense het die plek die Kliptrappe genoem, of Gabbata in Hebreeus. Dit was omtrent sesuur die môre. Die Jode was besig om alles reg te maak vir die fees. Pilatus het Jesus laat kom. Pilatus sê toe vir die Jode: "Hier is julle koning."
"Weg met hom!" skreeu die Jode toe. "Weg met hom! Kruis toe!"
Pilatus vra hulle toe: "Wil julle regtig hê ek moet julle koning kruisig?"
Die Joodse leiers sê toe: "Hy's nie ons koning nie. Ons het net een koning en dit is die keiser van Rome." Pilatus gee Jesus toe aan die Jode oor om Hom te kruisig. Hulle het Hom weggeneem.
Slegte Mense Kruisig Jesus
17–22 Jesus het met die kruis van die vesting van Pilatus na die Plek van die Kopbeen (in Hebreeus is die naam Golgota) gestap. Daar het hulle Hom gekruisig. Twee ander mans is saam met Hom gekruisig, een aan elke kant.
Pilatus het 'n nota aan Jesus se kruis laat vassit. "Jesus van Nasaret. Die koning van die Jode" het daarop gestaan. Die nota is in drie tale geskryf: Hebreeus, Latyn en Grieks. Die Joodse leiers het nie daarvan gehou nie. "Moenie skryf: "Koning van die Jode" nie. Skryf liewer: "Hierdie man het gesê: Ek is die koning van die Jode," vra hulle.
"Wat ek geskryf het, bly net so," antwoord Pilatus toe.
23–24 Nadat hulle Jesus gekruisig het, vat die polisie Jesus se klere. Hulle sit toe sy klere in vier hopies sodat elkeen wat gehelp het iets kry. Die een stuk klere was baie mooi. Die soldate wou dit nie stukkend sny nie. Hulle trek toe lootjies. Hulle het dit nie besef nie, maar die Bybel het lankal voorspel dat hulle dit gaan doen: "Hulle het my klere onder mekaar uitgedeel. Oor my kledingstuk het hulle lootjies getrek," staan daar iewers geskryf.
25–27 Daar was ook ander mense by die kruis. Jesus se ma en sy tannie Maria (wat met Klopas getroud was) en Maria Magdalena was ook daar. Jesus sien toe sy ma. Saam met haar was sy baie spesiale vriend. Hy sê toe: "Ma, hy moet van nou af jou seun wees."
Hy kyk toe na sy vriend: "Laat my ma van nou af ook jou ma wees." Maria het toe by hom gaan bly. Hy het vir haar gesorg.
28–31 Jesus was toe klaar met alles wat Hy moes doen. Hy sê toe: "Ek is dors." Die Bybel het mos gesê Hy gaan dit sê. Die mense vat 'n spons en doop dit in suur wyn. Hulle lig toe die spons op 'n hisoptakkie na Jesus se mond toe en maak sy lippe daarmee nat. "Alles is nou gedoen," sê Jesus. Sy kop het gesak en Hy het sy asem uitgeblaas.
Jesus se Vriende Begrawe Hom
32–37 Dit was Vrydag en die Jode het alles reggekry vir die paasfees. Dit was 'n belangrike dag want die fees en die sabbat het op dieselfde dag geval.
Die Joodse wette het dit verbied dat iemand op die sabbat nog aan 'n kruis hang. Hulle het Pilatus toe gevra om die mense aan die kruis se bene te breek sodat hulle vinniger kan doodgaan. Dan kon hulle hulle dadelik van die kruis afhaal. Pilatus het gesê hulle kan maar. Die polisie breek toe die bene van die twee mans wat langs Jesus gehang het. Toe hulle by Jesus kom, sien hulle dat Hy klaar dood is. Hulle het toe nie sy bene gebreek nie. Net om seker te maak dat Hy dood was, steek een van die soldate Hom in sy sy met 'n spies. Daar het bloed en water uitgekom. Die polisieman het dit self gesien. 'n Mens kan maar glo wat hy vertel. Die Bybel het mos gesê: "Hulle sal nie 'n been van Hom breek nie," en "Hulle sal na die Een kyk wat hulle met 'n spies gesteek het."
38–42 Josef wat in Arimatea bly, was 'n goeie vriend van Jesus. Hy wou dit nie verkondig nie. Hy was bang die Jode hoor dit en probeer hom seermaak. Hy het Pilatus gaan vra of hy maar Jesus se liggaam kon gaan begrawe. Pilatus het ja gesê en Josef het Jesus se liggaam gevat.
Nikodemus was ook daar. Hy het mos in die nag na Jesus toe gekom. Hulle het Jesus se liggaam met lappe toegedraai en baie spesiale speserye daarop gegooi. Die Jode het destyds mense so begrawe. Jesus se kruis was by 'n tuin gewees. Juis daar was 'n graf wat toe net-net klaar uit die rots gekap is. Jesus was die eerste Een wat daar begrawe is. Dit was lekker naby, want hulle moes vinnig maak, daar was nie baie tyd voor die fees en sabbat begin het nie.
[Nota: Die voorgestelde teksvoorlesing is baie lank. Hierdie preekskets veronderstel dat Johannes 18:15-27 tesame met 19:15-16, 21-22 vir die prediking gebruik word. Die aksent val dus op Petrus wat Jesus verloën terwyl Jesus verhoor word. Dit word verbind aan Pilatus wat Jesus oorgee om gekruisig te word, met aksente uit die kruisgebeure. Die prediker kan die voorlesing aanvul deur kortliks en oorsigtelik te vertel wat tussen 18:15-27 en 19:15-16, 21-22 gebeur.]
Die Experience Project gee mense geleentheid om onder andere oor hulle mislukkings te skryf. Merkwaardig hoe baie mense hulself as volslae mislukking beskou!
So skryf iemand op dié projek se webblad:
"Ek is waardeloos. Wanneer ek lees hoe mens suksesvol kan wees, word ek net meer onseker oor myself en voel ek net slegter oor alles waaroor ek alreeds so spyt voel. My hele lewe is deur ups and downs gekenmerk, maar die laaste paar jaar was die ergste. Ek het selfs onlangs my verhouding met my meisie verbreek, want ek sleep haar ook net teen die afgrond af.
"My vriende gaan almal vooruit in die lewe, maar ek boer agteruit. Ek neem om een of ander rede altyd die verkeerde besluit oor werksgeleenthede. Ek kies betrekkings wat te wonderlik lyk om waar te wees – en dan gewoonlik ook is. Verder sukkel ek om toegewyd te wees, vas te byt en deur te druk. Dan word ek boonop oorval deur episodes van die grootste luiheid denkbaar. Ek val ook maklik vir versoekings en kortpaaie.
"Dit het 'n patroon in my lewe geword. Ek stel die mense rondom my aanhoudend teleur: vriende, familie, kennisse. Ek het slegte gewoontes, en ook slegte mensekennis. Ek sien nie deur mense nie, en laat my maklik in die verkeerde rigting beïnvloed."
Sjoe! Mens voel skoon moedeloos as jy hierdie ontboeseming gelees het. Kan een mens, en dit op 26-jarige leeftyd, regtig soveel ellende, pessimisme en donkerte in sy lewe hê?
Wat het in so 'n lewe gebeur? Wat het skeefgeloop? Kan die arme mens se situasie gered word?
Jesus stel teleur
Mens kan dieselfde vrae oor Jesus vra. Wat het gebeur dat die evangelies op die tragiese noot van Jesus se verwerping, veroordeling en tragiese teregstelling, soos 'n geharde krimineel, eindig?
Deel van die antwoord is: Jesus stel teleur. Sy dissipels en volgelinge het gedink hulle gaan nou, onder leiding van hul bevelvoerder Jesus, die Romeinse weermag oorweldig. Hy gaan die nuwe regeerder van die land sal wees. Die dissipels is oortuig hiervan.
Die Skrifgeleerdes en Fariseërs het hulle bedenkinge. Hulle kan nog nie glo dat hierdie Jesus die man is waarvan hulle geskrifte praat en vir wie hulle al so lank wag nie. Maar in Jesus se omgang met die leiers van die sinagoge is dit duidelik dat hierdie leiers nie heeltemal so seker is waar hulle met Hom staan nie. Hulle is dalk nog oop vir oortuiging? Sy aansprake klink te goed om waar te wees, maar miskien mag Hy tog die verwagte Messias wees? Tyd sal leer.
Met Jesus se intog in Jerusalem glo die skare duidelik nog in Hom. Nou het die tyd aangebreek dat Jesus ook die toets by die Joodse leiers moet slaag. Jesus kan Homself nou bewys aan die skrifgeleerdes en die Fariseërs. In plaas daarvan om hul guns te wen, stel Jesus hulle teleur. Hy is nie in Jerusalem vir 'n opstand teen die Romeine nie. Hy kom vir vrede en herstel van die ware diens aan God.
Judas kan nie hiermee saamgaan nie. Hy wil homself nie meer met dié leier vereenselwig nie en gaan verraai Hom.
Vir eers staan die res van die dissipels nog bankvas agter Jesus. Vol beloftes dat hulle Hom nooit sal verloën nie. Petrus het immers so ver gegaan om te belowe dat Hy aan Jesus getrou sal bly selfs al kos dit hom die dood!
Maar toe die wagte en die slawe van die sinagoge in die tuin opdaag, verander alles. Petrus probeer nog sy man staan – hy wil sy leier Jesus trots maak deur Hom te verdedig. Hy kap sommer die een slaaf se oor met sy swaard af om dinge in beweging te bring. Jesus spreek Petrus aan en gee Homself vrywilliglik oor aan die wagte. Van al sy dissipels bly net Petrus en nog een dissipel in die agtergrond oor. Die res het almal verdwyn.
Wat gebeur toe Jesus voor die hoëpriester Annas verskyn? Buite die paleis van die hoëpriester wil die diensmeisie by die deur by Petrus weet of hy nie een van hierdie man se dissipels is nie. "Nee, ek is nie!", ontken Petrus heftig. Hy bly buite by die slawe en wagte. In die koue maak hy homself lekker warm by hulle vuur. Intussen word Jesus deur Annas ondervra oor sy dissipels en daarna ook oor sy leer. Sy hoofdissipel, sy regterhand, het ons pas so terloops gelees, het Hom verloën terwyl hy daar buite by die vuur saam met die wagte staan.
Petrus se verloëning in Jesus se uur van nood is skreiend. Johannes beklemtoon die teleurstelling en verloëning deur Jesus se verhoor te omraam met die vertelling – in twee episodes – van Petrus se verloëning.
Jesus vertrou sy dissipels
Die drama verhoog egter. Terwyl die dissipels vlug, Judas verraad pleeg, en Petrus Jesus verloën, bly Jesus glo in sy dissipels.
Dit blyk wanneer Jesus vir Annas antwoord oor sy dissipels en sy leer. In gewone Afrikaans omskryf, sê Jesus: "Moenie vir Mý vra nie. Vra my dissipels en my volgelinge. Vra vir diegene wat My hoor praat het. Ek het hulle altyd in die sinagoges en die tempel geleer, daar waar al die Jode bymekaar kom. Ek het niks in die geheim gedoen nie. En Ek het niks om weg te steek nie, niks om oor skaam te wees nie . . . Waarom vra u My? My tyd het aangebreek. Ek is klaar met mense leer. Hulle is nou opgelei en gereed. Hulle weet dat hulle nou my bediening moet verder vat. Dis nou in hulle hande. Hulle weet wat Ek gesê het en hulle weet wat om te sê. Hulle sal my verteenwoordig . . ." (18:20-21)
Jesus het vertroue in sy dissipels gestel. Hy het hulle tog geleer. Hy het vir hulle gebid (Joh. 17). En Hy het hulle gestuur, soos die Vader Hom ook gestuur het. Sy uur het gekom, sy tyd om die wil van die Vader te doen, sy tyd van verheerliking, van kruisiging. Sy volgelinge sal nou sy saak verder vat. Hulle sal die goeie nuus van sy oorwinning versprei. Sy dissipels sal, Petrus-hulle sal.
Terwyl Jesus nog so praat en Hy sy dissipels so hoog opgee, kan almal daar 'n haan buite hoor kraai.
Verwerping voor Pilatus
Hierna volg die hofgeding voor die Romeinse goewerneur. Pilatus probeer Jesus beskerm, maar die Joodse leiers dring aan op die doodstraf. Jesus het nie voldoen aan hulle verwagtinge van wie en wat hulle koning moet wees nie. So 'n koning wil hulle nie hê nie. Kruisig Hom dan eerder!
Die godsdienstige leiers gaan so ver as om te bely: "Ons het nie 'n koning nie; ons het net die keiser." Met hierdie sin gee hulle hulle geskiedenis, tradisie, identiteit, geloof, álles prys – omdat Jesus nie is wie hulle wou hê Hy moes wees nie. Hulle trek 'n streep deur alles. Hulle wil selfs hê Pilatus moet die opskrif boaan die kruis verander sodat niemand dalk mag dink hierdie is waarlik die Koning van die Jode nie. Almal wat daar verbygaan moet weet Hy is die enigste een wat dit werklik glo – net die Een aan die kruis glo werklik. Hy is die koning van die Jode, en ook van die wêreld. Al die ander weet van beter . . .
In Jesus se donkerste uur word Hy deur sy eie mense verraai en verloën. Die naastes aan Hom. Sy dissipels. Meeste hardloop weg en die ander lieg om hulleself te beskerm. Terwyl hulle so aan hulleself dink, dink Jesus aan almal behalwe Homself, ook aan hulle. Hy praat oor sy vertroue in hulle, die pad wat hulle gestap het, hoe Hy hulle geleer het, vir hulle gebid het, hoe hulle gereed is, hoe hulle sy saak verder gaan vat, hoe Hy in hulle glo.
In die steek gelaat
Met die kruisiging het Jesus gedoen waarvoor Hy gekom het. Dinge het in lyn met die wil van God gebeur. Maar soveel het in die proses ook skeefgeloop. Terwyl vreemdelinge en die vyandige Romeinse volk se goewerneur eintlik nog vir Jesus probeer opkom, wil sy eie mense niks van Hom weet nie. Hulle wil nie eens sy begrafnis bywoon nie. Net twee mense, dissipels in die geheim, is bereid om Jesus se liggaam te versorg. Net twee!
Dit gaan ook oor ons
Johannes het sy evangelie geskryf aan Christenlesers, soos ons. Hy het geskryf met die oog daarop dat die lesers hulleself in die vertelling moet herken, in die karakters moet sien. Nie net in die dissipels nie, maar ook in die ander karakters. Wanneer Johannes verwys na die Jode is sy bedoeling nie dat ons op 'n etniese volk moet fokus nie. Vir hom verteenwoordig die Jode, ook die godsdienstige leiers (die skrifgeleerdes en die Fariseërs), die kerk van sy tyd. Ook vir ons as die kerk van vandag.
Wanneer die fyner nuanses van die verhaal uitgelig word, kom die skokkende gebeure eers werklik na vore. Ons kan weer vra: Wat het hier gebeur? Die volgende het gebeur: Die Here is nie deur vreemdelinge gekruisig nie, nie deur mense wat Hom nie geken het nie. Hy is deur die toedoen van sy eie mense, sy dissipels, sy volgelinge, sy kerk, gekruisig.
Steeds glo Hy in ons
En steeds glo Hy in ons. Steeds spreek Hy, te midde van ons ontkennings en verloënings, te midde van hane wat kraai en 'n kruis wat opgerig word, sy vertroue in ons uit. Bid Hy vir ons. Gee Hy sy Gees. Is Hy ons voorspraak. As 'n nuwe blik op hierdie gebeure ons maar kan help om so in Hom te glo soos wat Hy in ons glo . . .
Is Jesus naïef oor ons? Nee.
As ons oor ons eie geloofslewe moet skryf, sal ons dalk net soveel mislukkings kon oorvertel as ons pessimistiese, mismoedige vriend op die Experience Project se webblad. Geloof is maar 'n moeisame, stamperige pad.
Hierdie verhaal kan egter nie op so 'n mismoedige noot eindig nie. Want God het groot dinge aan ons gedoen. Jesus het gesterf, maar meer nog: Hy is uit die dood opgewek. Hy sit aan die regterhand van die Vader. Hy is by ons en regeer oor ons lewens. Hy het sy Gees oor ons uitgegiet, die Gees wat ons leer wat ons te sê, te dink en te doen in welke situasie ons ook al kom. Hy het ons insig gegee in sy evangelie.
Daarom nooi hierdie teks ons uit om moedig op te staan en vrymoedig te getuig. Jesus is nie naïef oor ons nie. Hy bemagtig ons. Hy nooi ons om vanuit sy oorwinning te lewe, vervul deur die Heilige Gees. Dit is ons erfdeel, ons belofte, ons geskenk.