#JongStemme: Die reg om te kies uit 11 taleJan-Adriaan du Plessis is ‘n rekeningkunde student. Foto: Verskaf. Deur Jan-Adriaan du Plessis Ons land se Grondwet onderskryf die beskerming van minderheidsregte en vryheid van keuses. Om keuses te kan maak, is ook een van die fundamentele regte van ‘n gesonde demokrasie. Een van ons fundamentele regte is om te kan kies watter taal ons praat. In die gees van inklusiwiteit het die regering elf amptelike tale goedgekeur. Ons land se demografie weerspieël ook hierdie meertaligheid. Soos die Grondwet tereg lui: “Elkeen het die reg om in openbare onderwysinstellings onderwys te ontvang in die amptelike taal of tale van eie keuse waar daardie onderwys redelikerwys doenlik is”. Teenstrydig hiermee, het die Suid-Afrikaanse Instituut van Geoktrooieerde Rekenmeesters (SAIGR, oftewel SAICA) aangekondig dat hul eerste nasionale kwalifiserende eksamen van 2022 af slegs in Engels beskikbaar gestel gaan word, terwyl die tweede kwalifiserende eksamen reeds vanaf November 2019 slegs in Engels beskikbaar gaan wees. Dit beteken die vraestelle en gevallestudies gaan slegs in Engels wees en studente is dan ook verplig om alle geskrewe antwoorde in Engels te gee. Dit kan tans in beide Afrikaans en Engels geskryf word. Deur toe te laat dat organisasies soos SAICA hul taalbeleid na slegs Engels verander, in ‘n land waarvan die regte van elf amptelike tale erken word, is ‘n hartseer dag vir sogenaamde vooruitgang – dit is net nóg iets wat weggevat word. Hierdie selfde organisasie kan ook progressief wees deur byvoorbeeld saam met ŉ universiteit soos UKZN daaraan te werk om die eerste vraestel in 2022 in Zulu bekend te stel. Ander universiteite, soos die NWU, het dalk die kundigheid om ‘n vraestel in Setswana beskikbaar te stel? Op 21 Augustus 2019, doen die minister van hoër onderwys, Blade Nzimande ŉ beroep op universiteite om Afrika-tale te bevorder. Waar word hierdie oproep van die minister deur SAICA se besluit ondersteun? Nee. Word die Grondwet eerbiedig? Nee. Word meertaligheid bevorder? Nee. Het Suid-Afrika se jong rekeningkunde graduandi die vryheid van keuse oor ‘n taal? Nee. Engels word gebruik as ‘n gerieflike en oorvereenvoudigde oplossing om voorsiening te maak vir ‘n meertalige samelewing. As Afrikaanssprekende student wil ek graag inklusief leef. Ek wil graag help dat ander tale bevorder word. Ek wil deel wees van ‘n kreatiewe gemeenskap waar ons almal bydra tot die skep van nuwe woorde om al elf amptelike tale te laat groei. Ek wil ook graag toegelaat word om trots te wees op my eie taal. Ongelukkig maak hierdie taalbesluit van SAICA dit nie moontlik nie. Hierdie taalbesluit sê in wese: “Kom ons verminder mense se keuses. Kom ons verminder hulle regte om te kan kies in watter taal Suid-Afrika se studente hul kennis kan weergee”. Dit stuur ook ‘n baie negatiewe sein na universiteite wat nog plek laat vir meertaligheid. Ironies genoeg meld SAICA in dieselfde skrywe waarin hulle aankondig dat Afrikaans weggevat word, dat hulle meertaligheid ondersteun en daarom besig is om woordelyste vir rekenkundige terme in ander tale te ontwikkel – om mense te help om die Engels beter te verstaan! Die besluit om net na Engels oor te skakel, is ‘n direkte weerspreking van die ontwikkeling van meertaligheid. Dit gaan oor baie meer as net die skryf van ‘n vraestel in Engels. Dit gaan oor ons reg om ‘n keuse te kan uitoefen. Ons wil graag ons demokratiese reg gebruik om dit wat vir elke individu kosbaar is, te behou. #JongStemme is ŉ projek deur Maroela Media en Solidariteit Jeug wat die jeug se stem in die openbare domein wil beklemtoon. Besoek Solidariteit Jeug se webblad by www.jeug.co.za vir hulp en advies met jou loopbaan!