Nuuskommentaar: Word ras al weer al belangriker?Grafika: Twitter Dis nie ŉ vraag of dit reg of verkeerd is nie. Dis ook nie ŉ vraag of ŉ mens dit wil hê of nie. Dit lyk asof ras as norm weer wêreldwyd aanklank vind en dié rasbewustheid kom ook nie net van een kant af nie. Die vraag is ook relevant op die vooraand van Erfenisdag môre. Gister het die burgemeester van die Amerikaanse stad, Charlotte in Noord-Carolina, ŉ aandklokreël ingestel, nadat ŉ noodtoestand wat vooraf afgekondig is, nie die gewenste uitwerking gehad het nie. Die onluste, met ŉ oorweldigende rasse-ondertoon, volg nadat ŉ swart man deur ŉ polisiebeampte doodgeskiet is. Dis niks nuuts nie. Die VSA is die afgelope aantal jare gereeld geruk deur onluste nadat gewoonlik ongewapende swart mans deur wit polisiemanne geskiet is. Daar is al omvattende ondersoeke gedoen. En tog gebeur dit weer en weer. In die proses is ŉ beweging gestig met die naam #BlackLivesMatter. As ŉ soort teenvoeter vir hierdie uitdrukking volgens ras, is ŉ beweging gestig, #AllLivesMatter. Intussen is daar op ŉ laer vlak onluste by universiteite, ook met raskwessies as grondslag. Dit het groot ooreenkomste met wat hier gebeur. Wanneer ŉ “ander soort” by ŉ bepaalde instelling ŉ sekere kritiese massa bereik, lyk dit of daardie groep nie meer bereid is om by die heersende kultuur in te pas nie en hul eie ding op hul manier wil doen. Word hierdie groep nog groter, is dit ŉ geval van reg of weg met die groep wat voorheen die toon aangegee het. Dit boemerang op ander vlakke, soos die jongste meningspeilings, wat toon dat Donald Trump nou sy voorsprong bo Hillary Clinton om die presidentskap, tot vyf persent vergroot het. (Ander peilings mag ander syfers hê). Op 19 September, berig ŉ nuusblad van San Francisco, dat die San Francisco State University die jongste instelling is wat Afro-tema vloere in koshuise aan swart studente bied. (ŉ Mens kan jou die gevolg indink as ŉ universiteit hier “wit-tema”-vloere in koshuise sou instel). Volgens ŉ peiling is 84 % van Amerikaners, die meeste swart mense inkluis, gekant teen hierdie reëling en bekommerd dit kan tot ŉ herstel van segregasie in die VSA lei. Maroela het reeds op 12 September ŉ artikel in die Christian Science Monitor oor die moontlike desegregasie van die VSA onder die loep geneem. Plaaslik slaan die rasbewustheid ook in talle opsigte hard uit. Verskeie swart leiers en instellings het byvoorbeeld hul sterk voorkeur vir ŉ swart kandidaat vir Kovsies se rektorspos uitgespreek. Die ander twee finaliste is bruin (waarskynlik die sterkste kandidaat) en ŉ wit vrou van Argentynse afkoms. In hul uitsprake laat hierdie groepe en individue geen ruimte vir misverstand dat hul steun daaroor gaan dat die man swart is nie. (In die proses word taamlike vieslike verwyte na oud-rektor Jonathan Jansen geslinger, dat hy in wese nie genoeg anti-wit was nie). Kortom, voorbeelde vanoor die hele wêreld kan gelys word. Daar is byvoorbeeld ŉ horde stukke op die internet oor beweerde rassisme in Nieu-Seelandse rugby. Word die woordeboeke, die grondwet en die internasionale reg nadergetrek, maak ras nie ŉ norm of aspek uit van die term volk nie. Ras, as norm vir selfregering, is pertinent uitgesluit in artikel 235 van die grondwet en so ook die internasionale reg. Die naam van die skynbaar abortiewe Kommissie vir die Beskerming en die Bevordering van die Regte van Taal-, Godsdiens- en Kultuurgemeenskappe, sluit ook ras uit by die identifikasie van gemeenskappe wat vir minderheidsregte (waaronder selfbeskikking) kwalifiseer. (Ja, as mens diep genoeg in veral Nederlandse literatuur gaan krap, gaan ŉ mens nog definisies kry wat ras insluit). Tydens die Kodesa-onderhandelings het diegene wat vir selfbeskikking en selfbestuur onderhandel het, versigtig weggebly van die ras-norm en ook later met die voorstelle van die Volkstaatraad. Die feit was egter dat die ANC behoorlik ras op die brein het en enige verwysing van groepselfstandigheid as ŉ rasgedrewe ding of uitkoms vertolk. Dit was onder andere duidelik in ŉ onderhoud tussen Beeld en Gwede Mantashe, sekretaris-generaal van die ANC. Was die tydperk van 50 jaar sedert die VSA segregasie afgeskaf het en sedert Australië sy beleid van White Australia laat vaar het, te min vir ŉ nie-rassige denkwyse om by lippediens verby in te sink? Of is die konsep net nooit behoorlik aan almal verkwansel nie, onder meer ook nie aan swart groepe nie, wat juis met ŉ herlewing van swart trots te make het? Dis nog te vroeg om finale oordele te fel.