Enkele opmerkings oor Martin Luther se eskatologie - Die Hervormer
Martin Luther se eskatologie (die leer van die eindtyd) staan in 'n noue verband met sy regverdigingsleer. Hy lê besondere klem op die eskatologiese karakter van die kruis en opstanding wat vir hom so betekenisvol is dat hy oortuig is dat niks hierdie oorwinning oor graf en dood ooit sal oortref nie. Die einde het derhalwe eintlik reeds aangebreek, en alles wat in die toekoms gebeur, is niks meer nie as die openbaarmaking van die diepe sin en betekenis wat hierin lê.
Luther se teologie word in sy laaste jare toenemend gekenmerk deur die siening dat die laaste dae naby was. In 'n ope brief Aan die Christelike Adel van die Duitse Volk in 1522 skryf Luther dat hy vas glo dat die oordeelsdag op hande is, alhoewel baie min mense daaraan dink. In die jare daarna sou hy hierdie standpunt dikwels herhaal, hoewel hy sy siening oor die spesifieke wyse waarop die wederkoms sou plaasvind van tyd tot tyd aangepas het.
Luther was egter 'n felle kritikus van chiliasme. Weens 'n letterlike opvatting van Openbaring 20 was die chiliaste (meestal Anabaptiste) oortuig dat, na die aanvanklike 6000-jaar-bestaan van die wêreld, daar 'n 1000-jaar-vredestydperk gaan wees waartydens Christus 'n aardse koninkryk gaan vestig, voor die laaste oordeelsdag. Christus regeer reeds deur die Woord, het Luther sterk hierteen standpunt ingeneem. Tydens sy verblyf in die Wartburgkasteel by Eisenach het die voorstanders van chiliasme egter al sterker na vore getree, veral in Wittenberg in Luther se afwesigheid. Sy probleem met die leer van 'n duisendjarige vrederyk is vererger deur die chiliastiese verwagtinge van sy opponente tydens die boereopstande van 1525, veral Thomas Müntzer. Dit was vir Luther so erg dat hy selfs die kanonisiteit van die boek Openbaring in twyfel begin trek het. In Artikel 17 veroordeel ook die Augsburgse Geloofbelydenis diegene wat menings versprei dat voor die opstanding van die ontslapenes die gelowiges die koninkryk van die wêreld sal bewoon.
Sy eskatologie is ook beïnvloed deur die opkoms van Islam, veral nadat 'n beduidende aantal Turke vanaf 1529 Wene (Oostenryk) hul tuiste gemaak het. Vir Luther is die pous die primêre Antichris, maar die Turke was nie ver agter nie, en daarna volg ander teenstanders van die Woord, waaronder hy Spiritualiste, Anabaptiste, Zwingliane en Jode tel.
Luther het hom deurgaans daarvan weerhou om die eindtyd aan 'n bepaalde dag of jaar te koppel, op Bybelse gronde en uit protes teen sekere van sy tydgenote soos die Anabaptis Melchior Hoffmann wat voorspel het dat die einde in 1533 sou aanbreek, en die wiskundige Michael Stifel wat uitgewerk het dat dit op 19 Oktober 1533 om 08:00 sou gebeur. Dit het egter nie sy oortuiging dat die einde naby was, beïnvloed nie.
Die lewe na die dood het Luther verduidelik na analogie van die baarmoeder. Soos 'n ongebore kind nie die wêreld buite die baarmoeder ken nie, net so ken ons nie die ewige lewe nie. Tog is die potensiële werklikheid van albei binne bereik. Later het Luther verder gegaan en gesê dat ons, in die lig van Jesus se opstanding, aan ons eie opstanding moet dink asof dit alreeds plaasgevind het – dit moet nog net volledig openbaar gemaak word. Luther maak ook sy bekende uitspraak oor Romeine 8: "Die Christen weet dat hy hoop; hy weet egter nie wat hy hoop nie".
Op 'n dag het Luther sy kinders rondom 'n tafel sien staan, en hy sien hoe hul oë glinster terwyl hulle verlangend na 'n bak varsgeplukte perskes kyk. Dit is hoe diegene lyk wat hulle verbly in die hoop, het hy opgemerk (na aanleiding van Romeine 12: 12) – en bygevoeg: As elkeen van ons maar net met dieselfde lewensblye en vreugdevolle verwagting na die eindtyd wil uitsien!