September 2012`n handelsmerk vanSuid-Afrika kan homself
in `n mieliekrisis bevind
GWK open OK op Luckhoff
Word deel van die groter
debat, vra SteytlerInhoud
Bloeisels verskyn spierwit in `n kobalt blou lug . . .
Gee die lig aan . . .
GWK: Direksie en Bestuur
Suid-Afrika kan homself in `n mieliekrisis bevind.
GWK open OK op Luckhoff.
Die groot debat – “Food versus fuel”.34
Tuli’s is gehard en aanpasbaar.
36	GWK NUUS
Sidi Parani spring in om skool te verbeter.
Netbaldag sorg vir groot pret en opwinding.
Produsente en GWK-personeel wys hul passie.
40	GEORGANISEERDE LANDBOU
Maak die groter debat met ons mee, vra Steytler.
Agri-Noord-Kaap se 33ste kongres `n reuse-sukses.
Vrystaat Landbou wys nuwe president aan.10 Mieliekrisis kom dalk.52
Gholfspeler inspireer Griekwas.55
Nog baie rugby lê voor.
Bestudering van nuusgebeure onontbeerlik vir prysbesluite.
Pret op die plaas.
Só vaar GWK se produsente met die prysing van hul graan.
Olieboomsaad: Om mielies te sif is nie die antwoord nie.
Skaterlag oor die lewe . . . want dis lente!16 “Food vs. fuel”52 Wenkiekie24
Mieliestamrusper veroorsaak onaangename verrassings. Laat jou tuin lewe dié lente.
Katoen: Plantdatum dalk belangriker as ryspasiëring.62
Gryp jou gesondheid en lééf hierdie lente.30
GWK staan produsente by met keuse van genetika.63
Pistachio-bederf met wit sjokolade-stukkies.32
Verskeidenheid implemente by Meganisasie beskikbaar.64
Nie vir middeljariges nie.58 Lag . . . dis lente!Carien Grobler
RedakteurRedaksioneelBloeisels verskyn spierwit
in `n kobalt blou lug . . .Die lente loop uit in groen amandel
in bloeisels wat spierwit verskyn in `n
kobalt blou lug . . .
Here, laat hierdie tyd u huldeblyk word
en wat eens so doods en uitgewan was
nou vreugdevol as `n lofsang aan U verskyn,
laat vrugte kom van die seën wat U uitstort
dat my swak jeug nou groots, onaangetas
uitloop in `n lewe op U gegrond, u lig deur
my takke skyn.Ons begroet vandeesmaand die
lente in die woorde van N.P. van Wyk
Louw. Mag hierdie woorde vir elkeen
van ons produsente waar word in
hierdie lewegewende seisoen.
Hierdie maand kyk ons na die mieliekrisis wat in Suid-Afrika dreig en
staan stil by die groot debat – foodUitgewer namens GWK Bpk.	Neil de Klerk
Redakteur en uitlegkunstenaar	Carien Grobler
072 215 1029
Advertensies	Miranda van der Walt
083 709 0688versus fuel.
Ons kyk na moontlike oplossings
vir skadelike sade wat in mielies
voorkom en lang staantye by depots
tot gevolg het wanneer mielies gesif
Dan kom mieliestamrusper onder die
loep – `n plaag wat onaangename
verrassings kan veroorsaak.
Ons staan ook stil by katoen waar
plantdatum moontlik meer belangrik
is as tussenry-spasiëring om optimale
opbrengste te realiseer.
Kommuniek kuier by die Prieska
mnre. Louw Steytler, Andries Theron en Dissie Kruger van Graan SA
onlangs besoek afgelê het en kyk dan
na die belangrike besprekingspunteLekker lees!
Tot volgende keerCarienHoofkantoor
053 298 8200 / 087 820 5630
www.gwk.co.za	Kommuniek verwelkom enige terugvoer van ons lesers.
E-pos: Carien Grobler, carieng@gwk.co.za
Pos: Kommuniek, Posbus 47, Douglas, 8730.2wat op Agri Noord-Kaap se onlangse
jaarlikse kongres in Kimberley na vore
En dan kom die dames aan die
beurt. Ons leer om oor die lewe te
lag, die lewe in jou tuin terug te bring
en jou gesondheid hierdie lente `n
hupstoot te gee.
Ons smul aan `n pistachio-bederf
met wit sjokolade en dan skuif ons
nader vir die agterblad, waar Piet
oudergewoonte vir `n lag saam met
`n traan sorg . . . want middeljariges
voel glad nie tuis in die blêrkas nie!VOORBLADFOTO
`n Vars oggendblik oor die bate wat
elke landbouer so na aan die hart lê –
Foto: Karen van ZylMilanie VoslooGeestelike akkerGee die lig aan . . .
Dus staan die saak só: Wie suinig
saai, sal karig oes; wie ruimskoots
saai, sal volop oes. 2 Korintiërs 9:6
Daar’s tye wanneer dit regtig goed
met ons gaan en ons selfs wonder
waarom ander so sukkel om met
lewensvreugde te leef.
Ja, wanneer die heerlike somerson
van vreugde-voorspoed ons harte
verwarm, vergeet ons dikwels hoe
koud en ongenaakbaar die winters
van die lewe kan wees.
Dis dan maklik om doodluiters die
luike van ons harte vir ander toe
te maak sodat hul donker nie ons
wêreld betrek nie.
Somer-oorvloedtye is goddelike
tye wat aan ons gegee word om tegeniet. Maar somertye is ook wérkgeleenthede. Wanneer die warm
sonskynstrale ons harte verwarm en
ons in sy oorvloed-seën blom, wil ons
Vader ook hê dat ons ander se winterharte sal verwarm deur `n deel van
ons somervreugde uit te deel. Dis dan
wanneer Hy sê: Daar moet `n balans
wees tussen julle huidige oorvloed en
“Dan kan julle oorvloed weer vir julle
gebrek aangewend word. Op só `n
manier kom daar ewewig. Soos daar
geskryf staan: “Die een met baie, het
nie te veel gehad nie; en die een met
`n bietjie, nie te min nie.”
(2 Kor. 8:14-15)
Winston Churchill het gesê: “Ons
maak `n bestaan uit wat ons ont-vang, maar ons skep `n lewe deur te
Besluit om jou hartsvenster van liefde
elke dag wawyd oop te maak sodat jy
die goddelike genade wat jy ontvang
het, ook op ander kan laat skyn.
Vader, wys my waar ek vandag u lig
Uit: Laat Sy liefde jou lei deur
Milanie Vosloo. Uitgegee deur CUM.3Veilingskalender
18 SeptemberKalahari Nguni Klubveiling te Douglas
Scholtz Broers Wildveiling
Noord-Kaap Veldramveiling te Griekwastad
B4 Boranveiling te Humansdorp
Kimberley grootveeveiling19 September
27 SeptemberKimberley kleinveeveiling
Lukas Burger Boerbokveiling te Kimberley
Noord-Kaap Bonsmara-veiling te Kimberley
Tambaraine Boranveiling te Kimberley
Loxton Kasteel-veilingVeilingspryse vir lewendehawe - Julie tot Augustus 2012
22/07 - 26/0730/07 - 03/0806/08 - 10/0813/08 - 17/0820/08 - 25/08BeesKbyBeesKbyBeesKbyBeesKbyBeesKbySlagosseR0SlagosseR0SlagosseR12.00SlagosseR12.50SlagosseR12.50SlagkoeieR11.50SlagkoeieR11.80SlagkoeieR12.20SlagkoeieR12.50SlagkoeieR12.00Maer beesteR10.40Maer beesteR9.50Maer beesteR10.50Maer beesteR11.50Maer beesteR11.50Ligte kalwers
(250kg +)R14.00Swaar kalwers
(250kg +)R15.00Swaar kalwers
(250kg +)R14.80Swaar kalwers
(250kg +)R15.80Swaar kalwers
(250kg +)R15.80SkapeKbySkapeKbySkapeKbySkapeKbySkapeKbySlaglammersR21.20SlaglammersR22.00SlaglammersR21.20SlaglammersR20.50SlaglammersR21.50StoorlammersR21.00StoorlammersR22.00StoorlammersR22.00StoorlammersR21.00StoorlammersR21.50KruislammersR21.00KruislammersR22.00KruislammersR21.50KruislammersR21.00KruislammersR31.00SlagooieR16.30SlagooieR16.00SlagooieR17.00SlagooieR17.00SlagooieR15.50Maer ooieR15.00Maer ooieR15.50Maer ooieR16.00Maer ooieR15.00Maer ooieR15.00Klein bokkiesR24.00Klein bokkiesR24.00Klein bokkiesR25.00Klein bokkiesR22.00Klein bokkiesR22.00Jong bokkeR24.00Jong bokkeR24.00Jong bokkeR25.00Jong bokkeR20.00Jong bokkeR22.00BokooieR17.00BokooieR16.00BokooieR18.00BokooieR15.00BokooieR18.004Damme en reënval
VanderkloofdamOranjerivierReënval 25 Jul - 24 Aug 201225PrieskaDamDouglasRiviersisteemWerklike vs. langtermyn reënvalLangtermynWerklike min. en maks. temperature vs. langtermyn temperatuur
25 Julie - 24 Augustus 201240
30302020101000-10-10MaxMax LangtermynMin25 Julie - 24 Augustus 201240MaxMin LangtermynMinMin LangtermynBarkly-Wes
Green Valley Nuts
25 Julie - 24 Augustus 201230Max Langtermyn25 Julie - 24 Augustus 201240
302020101000-10-10MaxMax LangtermynMinMin LangtermynMaxMinMin LangtermynHopetown
25 Julie - 24 Augustus 201230
-5Max Langtermyn25 Julie - 24 Augustus 201230
WerklikMinMax LangtermynMinVaalharts0-10Rietrivier50Barkly-Wes1010Hopetown1520Max LangtermynMin LangtermynLangtermynInligting verkry van GFCSADouglas
25 Julie - 24 Augustus 2012Min LangtermynMaandelikse voorspelling September 2012Jan KempdorpPrieska30Max25 Julie - 24 Augustus 2012Douglas20Min LangtermynVaalharts
25 Jul - 24 Aug 20122540MinDouglas
Lunenburg525 Julie - 24 Augustus 2012Landbouwenke
Onkruiddoders word nougespuit.
Maak seker spuittenks is
goed uitgespoel om moontlike
onkruiddoderskade te verhinder.Hou streng by voorgeskrewe
dosisse op etikette.
Sistemiese middels vir
blaarmyner kan ook nou met
sukses toegedien word.Weiding en lusern
Plant voersorghum vanaf eindeSeptember. Dis `n ideale,
vinnig groeiende, eenjarige
Dien stikstofbemesting toe op
om nuwe groei te stimuleer.
Vermeerder besproeiing redelik
drasties op hierdie mengsels,
aangesien optimale groei in die
lente en vroeĂŤ somer plaasvind.
Lusernaanplantings kan in
September en weer in Januarie
bemes word. Veral kalium kan
verkieslik in meer paaiemente
toegedien word. Kaliumverbruik
wissel van 18-25kg/ha per ton
lusernhooi wat afgehaal word.Mikro-elemente soos sink, boor en
molibdeen is net so belangrik vir
`n Tekort aan sink het bv. net so
`n groot invloed op opbrengs as
Swak groei, verpotte plante,
verkorte internodes, klein en geel
blare is tekens van sinktekorte in
lusern soos in die foto regs bo
Vergeling van blare, asook
bruin vlekkies op ouer blare is
tekens van mangaantekort in
die foto regs onder. Mangaan
speel `n belangrike rol in
wortelontwikkeling, fotosintese en
Begin grondvoorbereidingDie saadbed moet ferm en redelik
vir vroeĂŤ aanplantings wat in
fyn wees, maar nie te fyn nie
sodat windskade steeds beperk
Indien baie mieliereste voorkom,
moet dit verkieslik ingeploeg word `n Gelyk saadbed is belangrik
om siektes te beperk.
sodat plantdiepte egalig is. `n
Gips kan ook voor planttyd
Onegalige saadbed kan operding
toegedien en vlak ingewerk word.
veroorsaak wat tot oesverliese lei.
Aanplantings van––
en pampoene moet nou
Vestig 6 000-8 000 plante/ha waatlemoene en
moet sowat 4 000 plan
te/ha wees en bostipes tot
8 000 plante/ha.
Pampoene: 80-120 N;
40-90 P en 30-80 K.
Waatlemoene: 70 N (30%
voor plant en die balans as
twee topbemestings); 30-50
P en 175-225 K (30% voorplant en die balans as twee
topbemestings dieselfde tyd
as N bv. KNO3).
–– Die optimale pH vir
waatlemoene is 5,6-6,8.
–– Spanspekke: 120-160 N;
60-120 P en 50-100 K.
Saad van tamaties en
soetrissies kan nou geplant
word om saailinge te
 Neem grondmonstersvir volgende seisoen
(nege maande voor
 `n Bogrond-monster
op 0-300mm en
van 300-500mm. Die
monster moet uit tien
Die gebied wat deur `n
moet nie 3ha oorskry
 Laat boomaanplantings
kan nog gedoen word
indien die bome in die
kwekery nog nie begin
bot het nie. Grawe gate
1m diep en meng die
grond goed met kompos.
Sinkbemesting in die
vorm van sinkpholate kan
onder in elke gat gestrooi
word @ 50g per boom.
 Fosfaat vir
wortelontwikkeling kan in
Saamgestel deur GWK Navorsing en Ontwikkeling.die vorm van beenmeel
ook in die plantgate met
die grond gemeng word.
 Moet verkieslik nie
kunsmis tydens plant
in die gat toedien nie,
aangesien wortels maklik
kan brand wat die boom
sal laat afsterf.
 Sinktoedienings kan
September tot Januarie
gedoen word aangesien
sink nie mobiel in die
plant is nie. Benat
blare met `n oplossing
van 150ml sinknitraat
per 100l water. Spuit
wanneer botsels 5cm
lank is. Herhaal minstens
twee keer met drie tot
vier weke tussenposes.
Tot vyf bespuitings mag
soms nodig wees.
 Boor kan elke twee jaar
met 100g boraks of
75g Solubor/100l water
toegedien word.Direksie en BestuurDireksie
Voorsitter	Frank Lawrence
Ondervoorsitter	Frans LubbeDirekteure
Wynand Human	Johan Jacobs
Orffer MüllerWillem Mülke
Llewellyn Brooks	Hoofbestuurder:
Veilings, Vleis en Supermarkte
Wim van RooyenHoofbestuur
Mark du PlessisUitvoerende bestuurspan
Oliesade, Pekanneute en GWK
082 801 1849Veevoere en Aanverwante
082 906 2382Westra en
082 804 7545Gewasproduksie
079 510 2710Korporatiewe Bemarking
Neil de Klerk
082 881 7531Sekretariaat en Regsdienste
083 644 0022Graanfasiliteite
082 906 2121Finansiering
082 808 4178Finansies en Stelsels
071 686 8844Oos-Vrystaat
079 511 4547KwaZulu-Natal
082 885 4163Oos-Kaap Bemarking
079 519 1630Navorsing en Ontwikkeling
083 646 1111Sidi Parani
083 629 8569Meganisasie en Ingenieurswerke
082 809 4778Kleinhandel
082 317 7656Menslike Hulpbronne
082 806 9995Versekering en Eiendomme
082 803 51908Missie en VisieBestaansrede:
As besigheid in produsentebesit, tree GWK as verlengstuk van ons produsente se
besighede op om volhoubare
welvaart te skep vir deelnemende aandeelhouers en
GWK beywer hom om generasies van suksesvolle
produsente deel van landbou te hou.Visie:
Om`n volhoubare agri-besigheid van uitnemendheid te
wees.energieke uitvoering, en
�	gerugsteun deur eienaarskap en spesialisasie.Missie:
Ons ontsluit potensiaal, skep
welvaart en voeg waarde toe
vir ons vennote-in-missie op
`n entrepreneuriese wyse, gekenmerk deur:Waardesisteem:
� Met eerlikheid, integriteit en deursigtigheid,
� sosiaal verantwoordbaar
teenoor ons gemeenskappe,
� in vennootskap met ons
� met holistiese volhoubaarheid as oogmerk.�	innoverende denke,
�	kreatiewe oplossings,
�	voortreflike besluitneming,10Carien GroblerAktueelSuid-Afrika kan homself
in `n mieliekrisis bevindSuid-Afrika kan homself in `n
mieliekrisis bevind te midde
van die droogte in Amerika
wat `n groot invloed op die beskikbaarheid van mielies het.
Kommuniek het in Augustus berig
dat Amerikaanse graanprodusente
op die oomblik onder die grootste
droogte in dekades gebuk gaan.
Volgens die Amerikaanse departement van landbou (USDA) word
sowat 60% van die land se landbougrond deur middelmatige tot erge
droogte geraak. Dit sluit sowat 78%
van die mielieoes in.
Amerika sal na verwagting vanjaar die kleinste mielieoes sedert
2006/07 hê, het die USDA in sy
skatting vir Augustus gesê.
Pryse vir geelmielies, wat hoofsaaklik as veevoer gebruik word,
was met die skryf van hierdie artikel
reeds bo $300/t in Amerika en
na verwagting sal die prys in die
komende maande en tot in 2013
tot $350/t styg, het die USDA gesê.
“Suid-Afrika produseer genoeg
mielies om in sy eie behoefte te
voorsien, maar ons kan onsself in
`n situasie bevind waar `n tekort
ontstaan as die oorskot uitgevoer
word om dit in kontant te omskepMielies word gestroop op die
plaas van mnr. Paul de Villiers
buite Douglas.ten tyde van die groeiende internasionale vraag,” sê me. Zarhoda
Jacobs, landbou-ekonoom van
GWK se Burodienste.
“Hoewel Suid-Afrika meestal mielies uitvoer, voer ons tog jaarliks `n
klein hoeveelheid mielies in aangesien dit vir die kusgebiede meer
lonend is om mielies van lande
soos Argentinië af in te voer as om
dit van die binneland na die kus te
vervoer, sou `n tekort ontstaan.”
Mail & Guardian berig dat leiers
van die G20-lande die opgaar van
graan sowel as uitvoerbeperkings
Dit is onwaarskynlik dat Suid-Afrika
sal probeer om mielie-uitvoere te
beperk en daarom nie `n potensiële krisis sal kan vermy nie.
Die invloed van die hoë
mielieprys op die koringprys
“Die prys van koring volg tradisioneel die prys van mielies,” sê
Jacobs. “Aangesien die grootste
gedeelte van die wêreld se mielievoorraad in Amerika verbou word,
word globale voorraadvlakke hierdeur bepaal.
“Koring word egter oor die wêreld
heen verbou en indien `n tekort in
een gedeelte van die wêreld ontstaan, is daar genoeg ander lande
wat koring verbou om in `n mate
vir hierdie tekort te kompenseer.”
Droogte en hitte in Rusland en
Kazakhstan, twee van die wêreld se
grootste koringproduserende landeen uitvoerders, het egter `n groot
invloed op die oes.
Met die stygende vraag na mielies,
sowel as die styging in die mielieprys, voorsien die USDA dat die
vraag na koring sal groei en dat
verskeie lande waarskynlik mielies
as veevoer met koring sal vervang.
Behalwe die moontlikheid dat
Suid-Afrika waarskynlik mielies sal
moet invoer, het die land se koringproduksie van feitlik algehele selfonderhoudendheid (95%) na minder as 50% gedaal.
“Dit is veroorsaak deur die feit
dat Suid-Afrikaanse koringpryse
te laag is en koringproduksie nie
in die langtermyn volhoubaar was
nie,” het mnr. Wessel Lemmer, `n
ekonoom van Graan SA aan Mail &
Luidens die jongste Graanmarkverslag wat in Julie deur die Internasionale Graanraad uitgereik is, sal
`n daling in die vraag na mielies as
veevoer wêreldwyd weens hoë pryse
gesien word en sal produsente in
verskeie gevalle mielies met koring
as veevoer moet vervang.
“Dit is nie die norm in Suid-Afrika
nie, maar dit gebeur wel wanneer
ons nie genoeg mielies beskikbaar
het nie,” sê Lemmer. Volgens hom
voer die Wes-Kaap hoofsaaklik
mielies van ander dele van die land
of van oorsee af in. “As die mielieprys te hoog is, sal produsente in
die Wes-Kaap moontlik na plaaslik
geproduseerde koring moet oor11skakel.
Hou egter in gedagte dat slegs
koring van bakgehalte in SuidAfrika geproduseer word en glad
nie koring vir voerdoeleindes nie.
Daarom mag koring van hoë
gehalte moontlik die veevoermark
mielieprys op voedselinflasie
en vleispryse in Suid-Afrika
“Amerika is een van die grootste mielieproduserende lande ter
wêreld,” sê Jacobs.
“Die droogte wat die land op die
oomblik ondervind, het wêreldwyd
`n tekort aan mielies tot gevolg. Dit
het tot `n styging in die mielieprys
gelei aangesien die vraag na mielies op die oomblik groter is as die
“Hiermee saam is die prys van olie
op die oomblik baie hoog wat die
verbouing van mielies vir etanolproduksie die moeite werd maak
en die vraag na mielies verder laat
styg en tot die huidige hoë internasionale mielieprys bydra.”
Sy verduidelik dat Suid-Afrika se
mielieprys van die internasionale
prys afgelei word.
`n Stygende internasionale prys het
dus noodwendig `n hoër plaaslike
prys tot gevolg.
“Suid-Afrika is een van die min
lande in die wêreld waar mielies
hoofsaaklik vir menslike gebruik
verbou word. Wêreldwyd word
mielies in die meeste lande hoofsaaklik vir dierlike gebruik verbou.
Die stygende mielieprys het dus `n
direkte invloed op die styging in die
prys van stapelvoedsel en gevolglik
inflasie in Suid-Afrika.
“Die armste gedeelte van die bevolking spandeer sowat 40% van
hul inkomste aan voedsel en `n
styging in voedselpryse maak hul
sakke die seerste.”
Aangesien die vleisprys ook deur
ander faktore as die mielieprys
bepaal word, het die styging in die
mielieprys nie `n direkte invloed
12Die prys van koring volg tradisioneel die prys van mielies.
op die styging in die vleisprys nie.
Dit sal wel in die langtermyn na die
“`n Verandering in die mielieprys
sal wel in die kort termyn `n direkte
invloed op die prys van speenkalwers hê.
“Die stygende mielieprys sal die
prys van speenkalwers dus in die
kort termyn negatief beïnvloed.”
Stygende voedselpryse kan
ook voordelig wees, meen
Hoewel stygende voedselpryse die
grootste deel van die bevolking
se sakke ernstig sal raak, kan die
tekort aan mielies goed wees vir
graanprodusente en werkers op
graanplase, het prof. Nick Vink van
die departement van landbou aan
aan Mail & Guardian gesê.
“Die land kan ook bevoordeel worddeur veranderende verbruikspatrone.
“Suid-Afrika se verbruik van
witmielies toon `n daling in die
“Om hierdie rede word dele van
die grond en kapitaal wat aanvanklik vir die produsering van
witmielies aangewend is, nou vir
sonneblom- en sojaboonproduksie
“Ons is `n netto-invoerder van
hierdie twee kommoditeite, so
enige verhoogde produksie beteken
“Hoe meer ons in Suid-Afrika produseer, hoe groter is die geleentheid vir waardetoevoeging.”
www.irinnews.orgMnr. Johan van Dyk (Besturende Direkteur van GWK) knip die lint voor die deur tydens die opening van GWK se
OK Grocer op Luckhoff.Ons besigheid
Carien GroblerGWK open OK op LuckhoffGWK het onlangs `n OK
Grocer op Luckhoff geopen.
Ds. Basie Fourie het die dag op `n
gepaste wyse geopen en gesê dat die
opening van `n winkel soos hierdie
hoop bring vir die mense op die dorp.
Mnr. Johan van Dyk (Besturende
Direkteur van GWK) het die winkel
amptelik geopen en gesê dat dit die
resultaat is van mense wat gedroom
het en met harde werk hul droom
`n werklikheid gemaak het. “GWK
wil van die land tot op die bord in
die landbou-waardeketting betrokke
wees. Daarom ontgin ons geleent14Die voorkant van die winkel, waar GWK en OK se handelsmerke voortaan
langs mekaar te sien sal wees.
hede soos hierdie. Dit is vir my `n
voorreg om deel te wees van hierdie
wenspan. Baie geluk aan elkeen wat
gedroom en gewerk het om dit `n
werklikheid te maak.Hierna het Van Dyk die rooi lint voor
die winkel se deur geknip waarna die
opgewonde klante die winkel ingestroom het om van die rakke vol vars
produkte en kruideniers te koop.Mnr. Kobus Theron (links agter, Handelsbestuurder van
GWK op Luckhoff), me. Ina Fourie (tweede van links agter,
Bestuurder van die OK) en mnr. Johan van Dyk (regs
agter, Besturende Direkteur van GWK) by die personeel.Mnre. Kobus Theron (links agter, Handelsbestuurder van
GWK op Luckhoff) en Johan van Dyk (regs, Besturende
Direkteur van GWK) by die kombuispersoneel wat heerlike gebak aan die inwoners van Luckhoff sal voorsien.Die netjiese winkelrakke vol kruideniers pas voordat die
winkel amptelik geopen word.Inwoners van Luckhoff sal voortaan van `n verskeidenheid vars vrugte en groente kan kies.16GraanJacques Pretorius
van GWKDie groot debat –
“Food versus fuel”Die grootste droogte in dekades
in Amerika het meer skade
aangerig aan die mielie- en
soja-oes as wat algemeen verwag is.
Die Amerikaanse departement van
landbou (USDA) se verslag op 10
Augustus 2012 het aangedui dat die
verwagte mielie-opbrengste verlaag is
van 9.18t/ha in Julie na 7,76t/ha in
Daar is selfs groepe wat die opbrengste nog laer skat.
Die oes moet egter nog gestroop word
en tot dan sal die finale syfers blote
Die feit bly staan, of die opbrengste
nou 7 of 8t/ha gaan wees, die vraag
na mielies sal die aanbod oorskry.
Aan die aanbodkant kan niks meer
gedoen word nie en daar sal dus gekyk
moet word na inkortings op die verbruik van mielies.
Die gebiede waar verbruik ingekort
kan word en waar daar reeds daarmee
begin is, is uitvoere, voerverbruik en
etanol-produksie. Die USDA het reeds
sy vooruitskatting vir 2012/13-uitvoere aangepas na 33 miljoen ton – die
laagste in 28 jaar.
Met mieliepryse wat die afgelope twee
maande met meer as 60% gestyg het,
het lewendehawe- en pluimvee-produsente noodgedwonge na goedkoper
alternatiewe soos voer- koring begin
Luidens die USDA se verslag is voeren binnelandse verbruik vir die maand
afwaarts aangepas met 30,3 miljoen
In die suid-ooste van Amerika isgeelmielies reeds van Brasilië af
ingevoer, terwyl daar in die suid-weste
voergraad-koring van Kanada af
Hoewel dit nog nie groot volumes was
nie, bestaan die moontlikheid dat meer
sulke invoere teen die huidige mieliepryse sal plaasvind.
Die ander gebied waar verbruik ingekort kan word, is etanol-produksie. Sowat 40% van die totale mielieproduksie
in Amerika word vir etanol-vervaardiging aangewend.
Die USDA het in sy Augustus-verslag sy voorspelling van mielies vir
etanol vir die 2012/13-bemarkingsjaar
afwaarts aangepas met 10,16 miljoen
ton na 114,3 miljoen ton – die laagste
syfer die afgelope vier jaar is.
Teen hierdie tempo gaan die Amerikaanse regering nie by sy 2012 mandaat van 50 miljard liter uitkom nie.
Die probleem is egter dat selfs met die
bogenoemde inkortings op verbruik,
die voorraad-tot-verbruik-syfer steeds
afwaarts na `n rekord-laagtepunt van
5,8% aangepas is.
Hierdie syfers beklemtoon die krisis
waarin lewendehawe- en pluimvee-produsente hulself bevind.
Kort nadat die USDA sy jongste verslag
uitgereik het, het goewerneurs van twee
state, naamlik Maryland en Delaware,
die Obama-administrasie versoek
om afstand te doen van die verpligte
Intussen het `n koalisie van bees-,
vark-, hoender- en suiwelprodusente
`n petisie onderteken waarin die US
Environmental Protection Agency (EPA)gevra is vir `n
die etanol-mandaat in reaksie
op steeds stygende
druk bou ook
op nadat die
gevra het vir `n
opheffing van die etanol-mandaat.
Lede van die G20 wat Frankryk, Indië
en China insluit, het ook reeds hul
kommer oor Amerika se etanol-beleid
uitgespreek en is die sogenaamde
“Food versus Fuel”-debat hoog op hul
Met die aanloop tot die Amerikaanse
presidentsverkiesing sal die Obamaadministrasie `n paar moeilike besluite
Aan die een kant sit hulle met die
teiken van die Energy Independence
and Security Act van 2007 wat ten
doel het om teen 2022 altesaam 136
miljoen liter etanol by hulle brandstof in
Aan die ander kant staar die land
moontlike voedsel- en voertekorte met
gapaardgaande stygende graanpryse
in die gesig.
Die debat sal voortduur en die besluite
wat hier geneem word, sal wêreldwyd
verreikende gevolge inhou.
Reuters17GraanHandré van Heerden
GWK GraanhandelaarBestudering van nuusgebeure
onontbeerlik vir prysingsbesluiteDie Afrikaanse sangers Monique en Snotkop sing `n
liedjie waarvan `n gedeelte
van die lirieke as volg lui: “Ek wil nie
beheer verloor, maar ek struikel, ek kan
dit nie glo nie!”
Menigmaal herinner dit my aan die
emosies gekoppel aan prysbeweging
op die graanmark. Styg die prys is jy
spyt jy het te veel verkoop en daal die
prys is jy spyt dat jy te min verkoop het.
Die doel van hierdie artikel is om die
volatiliteit rondom graanpryse aan te
dui deur nuwe nuus wat binne 24 uur
bekend raak, aan te bied.
Die mark in Chicago open om 16:30
Suid-Afrikaanse tyd en sluit om 22:00.
Daarna vind elektroniese verhandeling
plaas en Asiese en Europese markte
Ek het van marktyd in Amerika op
15 Augustus 2012 tot en met die
opening van hul mark op 16 Augustus
2012 die vernaamste graanverwante
berigte op die nuuskanaal Reuters
gevolg. Geensins is gepoog om breëre
ekonomiese- of politieke verwikkelinge
(Lonmin) of selfs enige addisonele
bronne met betrekking tot graannuus te
Ek het die belangrikste nuus chronologies soos dit berig is, as prysondersteunend (bulfaktore) en prysnegatief
Bogenoemde faktore word tegelykertyd tussen mielies, koring en sojabone
bespreek. Hoewel hierdie artikel vir
volledigheidshalwe baie besonderhede
beskryf, is die bedoeling om slegs `n
voëlvlug oor die belangrikste gebeure
Die breë agtergrond waarteen hierdie
artikel afspeel is rekordpryse wat op
mielies en sojabone behaal word weens
verskeie droogtes in die wêreld.
Laagtepunt-Safexpryse op 15 Augustus
2012 vir Desember 2012-koring was
R3 388/t, September 2012-geelmielies
R2 719/t en September 2012-sojabone
Die Rand het teen R8,18 teen die dollar verhandel en Brent-ruolie teen $114
per vat.uit Rusland en die Oekraïne. Koring uit
laasgenoemde se pryse is op die oomblik die kompeterendste ter wêreld.
Koringpryse styg in Amerika weens
sprake dat Rusland later in 2012 `n
uitvoerverbod op koring kan plaas.
In 2010 is `n soortgelyke jaarlange
verbod ingestel. Berigte verskyn dat
Rusland se 11 miljoen ton graansurplus
teen November 2012 uitgeput kan
Brittanje het begin koring stroop en
voorlopige aanduidings dui op swakker
grade en `n kleiner oes.
Egipte, Algerië en Marokko plaas tenBerigte verskyn oor kommandoders vir die koop van koring. Egipte het
wurms wat grootskaalse skade aan die die afgelope week 240 000t Russiese
Chinese mielieoes aanrig.
Die Oekraïne maak bekend dat hul
Weens die uitgebreide droogte in
graanproduksie in 2012 45 miljoen ton Amerika word berig dat die stikstofteenoor 56,7 miljoen ton gaan wees.
vlakke in mielies giftige vlakke bereik
Sojabone styg in Amerikaanse marktyd wat nadelig vir diere kan wees.
met 17 Amerikaanse sent (R51/t) weens Die aanduiding is dat 9% van die
onbevestigde nuus dat China sojabone aangeplante mielies in Amerika nie gewil koop.
stroop gaan word nie. Laasgenoemde is
Etanol-produksie in Amerika neem
die hoogste persentasie in tien jaar.
toe en voorrade is 1,1% kleiner as die
Die Russiese koringopbrengs word teen
vorige week. Mielies na etanol het nog 2,21t/ha as 30% kleiner teenoor 2011
nie afgeneem nie. Die vraag na die
proteïenryke byproduk van etanolproIn navolging van hoër sojaboonpryse
duksie bly sterk.
word 12 000t- mieliekontrakte in AmeDie olieprys styg van $114 per vat
rika gekoop. Positiewe Amerikaanse
na $115 per vat weens voortdurende
ekonomiese data word bekend gemaak
spanning tussen Iran en Irak.
en dit steun kommoditeitspryse.
Grootvee-getalle na voerkrale in Ame- `n Indeks van 19 kommoditeite styg
rika styg met 18% sedert Junie 2012.
tydens marktyd met 0,4%. Olie styg na
Weiveld ly onder droogte en vee word
$116 per vat weens voorsieningsprogevoer voordat slagtings plaasvind.
bleme in die Noordsee.
Korttermyn-steun word vir mielies gesien Russiese koringvoorraad op plase
vanweë die skielike hoër vraag.
word op die laagste vlakke sedert 2003
Koringpryse in die Europese Unie styg
vanweë die hernude vraag na koring
Droogte bedreig die Wes-Australiesekoringoes.
Die Europese Unie se mielieoes
verklein met 7,1 miljoen ton na 58,1
miljoen ton weens droogtes. Algerië
koop 350 000t koring. Marokko koop
die meeste koring in 30 jaar.
Die wêreld-koringvoorraad vir 2012/
2013 word op `n vier jaar laagtepunt
Brittanje aktiveer `n bio-raffinadery wat
1 miljoen ton voerkoring gaan verbruik.
Kazakhstan se graan in 2012 word op
13 miljoen ton geraam teenoor 2011
se 27 miljoen ton. Rusland het van
1 tot 15 Augustus 2012 altesaam
1,26 miljoen ton graan uitgevoer.
China koop 121 100t sojabone vir die
Tegnies word mielies 17 Amerikaanse
sent (R54/t) op en koring 22 Amerikaanse sent (R66/t) op gesien.
Die Baltiese see se skeepsindeks wat
die koste van skeepsvrag vir onder
meer kommoditeite aandui, is 58% laer
sedert die begin van 2012. Dit is dus
goedkoper vir dié lande om uit te voer.
Varkpryse in die Amerikaanse middeweste daal weens `n ooraanbod. Hierdie ooraanbod is weens hoër voerkostes
weens dramaties hoër mieliepryse. Die
voorafgaande week se varkslagtings,
slegs in Iowa, was 78 000, die hoogste
in vier weke.
Die vraag na mielies verminder dus.
Goewerneurs in vier Amerikaanse state
vra vir die vermindering van etanol-vermenging met petrol – van 56,7 miljardliter na 49 miljard liter. Dus word minder mielies vir etanolproduksie gebruik.
Weeklikse Amerikaanse uitvoere is
teleurstellend met 450 000t koring
teenoor die 650 000t wat die vorige
week uitgevoer is.
Slegs 450 000t mielies is teenoor
1,1 miljoen ton mielies die vorige week
uitgevoer. Die vraag neem af weens
rekordpryse op mielies en goedkoper
Die Chinese mielieproduksie styg met
2,19% na 197 miljoen ton. Hul beplande mielie-invoere daal van
7 miljoen ton na 2 miljoen ton.
Sojaboonpryse daal met 0,8% weens
die verlaagde vraag. Die aanduiding is
dat Chinese invoere in die vierde kwartaal met 20% kan afneem.
Mieliepryse daal in Amerika weens die
Europese sagte koring lig met 1,7 miljoen ton na 125,3 miljoen ton vanweë
beter opbrengste in Frankryk, Duitsland
Brasilië stroop `n rekord-mielieoes van
72,78 miljoen ton en voer na Amerika
uit.ber 2012-sojabone styg van R5 350/t
na R5 565/t.
Hierdie artikel kan onmoontlik al die
invloede in 24 uur op markte verreken.
Die doel was slegs om van een bron
selektiewe nuus wat beskikbaar geraak het, uit te lig en die invloed op die
Suid-Afrikaanse graanpryse te bepaal.
Die gevolgtrekking wat eerstens gemaak kan word, is dat `n enorme hoeveelheid bekende en onbekende inligting graanpryse beïnvloed.
Uit bogenoemde data kan `n direkte
verband gevind word tussen internasionale bul- en beerfaktore en die
invloed op Safex-pryse.
Dit is verder duidelik dat enkele faktore
nie op hul eie prysbewegings kan verduidelik nie.
Voortdurende “veilings” tussen kopers en verkopers aan die hand van
sentiment, fundamentele en tegniese
nuus, politieke, ekonomiese, sosiale en
kostefaktore, om slegs enkeles te noem,
Tydens die verloop van hierdie 24 uur
het geen noemenswaardige Suid-Afrikaanse nuus bekend geraak nie. Tog
het ons groot prysbewegings gesien.
Die uitdaging is om intydse en relevante nuus te sif ten einde breë prysbewegings te bepaal.
Die bestudering en noukeurige navolging van internasionale nuusgebeure is
dus onontbeerlik vir prysingsbesluite.Gevolgtrekking
Amerikaanse pryse op koring styg met
20c (R64/t), sojaboonpryse is onveranderd en mielies styg matig in hul verhandelingstyd.
Die effek in Suid Afrika is dat `n Desember 2012-koringprys van R3 400
na R3 485/t op 17 Augustus 2012 styg, Kontak gerus GWK se graanverhandeSeptember 2012-geelmielies styg matig lingsafdeling om u met hierdie besluite
van R2 719/t tot R2 745/t en Septem- by te staan.GraanHerman Grobler
Bestuurder: Graanaankope van GWKSó vaar GWK se produsente
met die prysing van hul graanIn Augustus se uitgawe van Kommuniek het ons begin om u in te lig
oor hoe GWK se graanprodusente
vaar met die prysing van hul graan.
Met die skryf van hierdie artikel op
23 Augustus 2012 was die stand van
sake as volg:Geelmielies 2012-seisoen
Na raming was sowat 97% van die
huidige oes geprys.
Die feit dat sommige produsente
nog gestroop het en dat `n wesenlike
hoeveelheid mielies op plase gestoor
word, bemoeilik die bepaling van die
totale verwagte oes.
Derhalwe is die metode van bepaling
verfyn en ons sal voortaan met die
huidige model werk om konsekwent
Die hersiende syfer hierdie maand is
dus dat sowat 96.47% van die
huidige oes geprys is.
Die tabel hiernaas toon die gemiddelde prysvlakke waarna ons moet
Maart 2012 gekontrakteerde mielies
se Safex-gemiddeld was R 2 350/t
terwyl produsente `n gemmiddeld
van R 2 325/t kon realiseer.
Mei 2012-geelmielies se gemiddelde
Safex-prys was R 2 090/t. GWK se
produsente kon `n gemiddelde prys
van R 2 098/t behaal.
Die GWK BPK* het op `n gemiddeld
van R 2 185/t ten opsigte van vroeë
Die gemiddelde Safex-prys vir
Juliemaand, waarvan die Septembermaand prys vanaf 1 Julie gebruik
word om op te prys, het tot dusver `n
20gemiddeld van R 2 154/t behaal.
GWK se Bemarkingsplan kon daarin
slaag om R 1 970/t te realiseer en tot
op hede kon produsente `n prys van
R 2 078/t behaal. (Neem in ag dat
die Julie GWK BPK* slegs op die
Julie-kontrak verhandel het en dat
daar `n na-seisoen plan is wat ten
doel het om die Julie BPK* aan te
vul.)op R 3 117/t staan in vergelyking met
`n gemiddelde Safex-prys van
R 3 156/t op die Desember 2012-koringkontrak.
Die GWK BPK* se finale prys sal eers
teen einde November 2012 beskikbaar wees om ook in die vergelyking
te gebruik.Geelmielies 2013-seisoen
Sowat 2,38% van die 2013-geelKoring 2012-seisoen
mielieoes is tot dusver geprys.
Prysings staan tans op sowat 70,6%
Die tabel hiernaas toon dat sowat
van die verwagte oes. Dit het met
3% van die verwagte Maart
ongeveer 8% gestyg vanaf verlede
2013-mielies teen R 2790/t geprys is.
maand se 62,4%.
Dit is aansienlik hoër is as die huidiDie prysvlakke wat tans op Safex
ge Maart 2012 Safex-gemiddeld van
gehandhaaf word, het beslis prysings R 2 459/t, klaarblyklik omdat die
aangemoedig. Die tabel hiernaas
tonne teen die huidige vlakke getoon dat die produsente, uitgesluit die prys is.
GWK BPK*, se gemiddelde prys tans
Produsente met Mei 2013-mielieskon teen `n gemiddeld van R 2 400/t Julie 2013 Safex-gemiddeld van
prys terwyl die Mei 2013 Safex-geR 2 309/t geklop deur `n gemiddelmiddeld tans op R 2 371/t staan.
de prys van R 2 357/t te behaal.
Produsente het ook tot dusver die
Weinig tonne vir 2013-mielies is nog
oes geprys *
prysbemark en die gunstige prysvlakke
behoort vorentoe vir interessante
leesstof te sorg.
*BPK = Bemarkingsplankontrak.
R 1,970.00R 2,325.00
R 2,078.0070.60%R 3,156.00 Realiseer einde Nov. 2012R 3,117.003.13%
R 2,371.00 Realiseer einde April 2013
R 2,309.00 Realiseer einde Junie 2013R 2,790.00
R 2,357.00* Verwagte oes bestaan uit alle verwagte graan aan GWK verkoop, sluit buiteverkope uit.
** Uitsluitlik produsente-prysings, bemarkingsplan-tonne nie ingesluit nie.GraanKobus Beetge
GWK GraanverkrygerOlieboomsaad: Om mielies te
sif is nie die antwoord nieDit is sekerlik vir almal `n
frustrasie as `n vrag mielies gesif moet word omdat
daar te veel skadelike sade daarin
Vervoerkontrakteurs raak warm
onder die kraag, want hulle word ure
lank vertraag wanneer `n vrag gesif
Die stroperkontrakteur raak op sy
beurt ook vies, aangesien hy moet
wag vir die vervoerkontrakteur en die
stroopproses vertraag word.
Soos elke plaas `n stel reëls het
waarvolgens dit funksioneer, het
GWK ook gewasreëls wat jaarliksaan ons kliënte voorsien word.
In hierdie reëls word die vereistes
uitgespel waaraan `n produk moet
Die standaarde waarvolgens mielies gegradeer word, die voorkoms
van skadelike sade en sifkoste indien
skadelike sade die toelaatbare hoeveelheid oorskrei, is enkele van die
aspekte wat jaarliks breedvoerig in
GWK se mieliereëls vervat word.
Die tabel hieronder vorm deel van
die mieliereëls en verduidelik aan
watter vereistes`n monster moet
voldoen om as`n YM1 of WM1
gradeer te word. Dit toon dat indien
die persentasie gebreekte pitte enAfwykings
1. Gebrekkige mieliepitte, bo en onder die 6,35mm
2. Gebrekkige mieliepitte wat deur die 6,35mm
rondegatsif kan gaan.
3. Gebrekkige mieliepitte wat nie deur die 6,35mm
rondegatsif kan gaan nie.
4. Mieliepitte van `n ander kleur.
5. Afwykings in items 1, 2, 3, 4 en 5 bedoel,
gesamentlik: Met dien verstaande dat die
afwykings individueel binne die gespesifiseerde
6. Verrooide mieliepitte.Maksimum toelaatbare afwyking
WM1 WM2 WM3 YM1 YM2 YM3
4%10%30%9%20%30%3%6%10%2%5%5%8%16%30%9%20%30%12%12%12%12%12%12%Tabel 1. Standaarde vir grade van klas witmielies en klas geelmielies.
22klein, gebrekkige pitte wat tydens
gradering uitgesif word 4% oorskrei
(in geval van geelmielies) dan word
die vrag `n YM2.
Die afwykings bo die sif (soos insekgevrete pitte, weerbeskadigde pitte,
ensovoorts) mag tot soveel as 9%
wees voordat die vrag na `n YM2
Die gesamentlike afwyking om
steeds `n YM1-graad te behaal (bo
die sif + onder die sif), mag egter
nie 9% oorskrei nie.
Hierdie persentasies word hoofsaaklik gebruik om die graad van die
mielies te bepaal.
Die uitsondering is egter wanneerdaar skadelike sade uitgesif moet
Die persentasie gebreekte en klein
pitte, wat tydens gradering bepaal
is, word in die geval van die vrag
Die rede hiervoor is dat die mielies
wat uitgesif word `n afvalproduk
word omdat dit met giftige sade
*Vanjaar was dit ook opvallend
dat die persentasie gebreekte pitte
(onder die sif) redelik hoog was en by
sommige produsente net-net aan die
toegelate 4% vir `n YM1 voldoen
Dit wil voorkom of veral mielies wat
laat geplant is, se pitte meer bros was
en ook meer tydens die stroopproses
Daar is hoofsaaklik drie skadelike sade wat met mielielewerings
voorkom, naamlik kankerroos, boetebos en olieboom.
Let wel: GWK het net skoonmaakfasiliteite vir olieboom (slegs by sekere
Die maksimum toelaatbare hoeveelheid skadelike sade wat in mielies
mag voorkom is soos volg:
ďż˝	Met kankerroos en boetebos mag
daar 70 sade of 35 saadhuise
(elke saadhuis het twee sade in)
in elke 10kg verteenwoordigende
ďż˝	Met olieboom (Datura spp.) mag
daar tien sade per 10kg verteenwoordigende monster voorkom
Alle sifsels word die eiendom van
GWK en word verkoop om die
sifkoste te subsideer.
Baie sifsels moet egter vernietig word
aangesien dit dermate met olieboomsade besmet is dat dit glad nie verkoop kan word nie.
GWK hef die volgende skoonmaakkoste (per ton) vir die sif van mielies
om olieboomsaad te verwyder:
11 tot 60Tarief per tonMeer as 61R90R35Hierdie pryse sluit nie BTW in nie.Datura spp.
Die voorkoms van olieboom was
vanjaar vir `n paar produsente weer`n probleem.
Dit het gelei tot duur sifkoste, addisionele koste wat kontrakteurs hef
weens langer staantye as vragte gesif
moet word en ook die verlies van die
sifsels wat uitgesif word.
Hier volg drie scenarioâ&#x20AC;&#x2122;s om die verlies wat ontstaan wanneer olieboom
uitgesif word, te verduidelik.
Die aanname word gemaak dat die
opbrengs 11t/ha is en die gebreekte
pitte (onder die sif) 4% is.Verlies per ha wanneer 11t/ha mielies gesif word:
% Onder sif4%4%4%# Olieboomsade<1111 tot 60>60Sifkoste per tonR0R 35R 90# Ton gesif1111110,440,441110,5610,56Prys per tonR 2,200R 2,200R 2,200Totale waardeR 24,200R 23,232R 23,232R0R 385R 990R 24,200R 22,847R 22,242-R 1,353-R 1,958Sifselverlies (ton)
# Tonne verkoopMin totale sifkoste
Sifkoste + verliesOlieboom kan chemies beheer
word teen `n koste van sowat
R400/ha. Uit die berekening soos by
scenario 2 is die koste om olieboom
te beheer feitlik dieselfde as die
sifkoste, maar met die 4% aftrekking
van die gebreekte en klein mielies
wat saam met olieboomsade verlore
gaan, is die verlies amper twee keer
soveel as die koste van die onkruiddoder.
Indien `n produsent (scenario 2)
dus 100ha mielies geplant het en sy
totale oes moes laat sif, sal sy verlies
tot soveel as R135 000 beloop,waar die koste van onkruiddoder `n
moontlike R40 000 sou wees.
Die koste van onkruiddoder by
scenario 3 sal ongeveer 20% wees
van die moontlike verlies wat kan
voorkom indien onkruidbeheer nie
toegepas word nie.
Spaar uself die frustrasie van `n
lang oponthoud by siffasiliteite en
die verlies van sifsels wat afgetrek
word. Indien u daarvan bewus is dat
sekere van u lande `n olieboombesmetting het, maak seker dat u dit
chemies beheer. Om mielies te sif is
nie die antwoord nie.
23Navorsing en Ontwikkeling
Prof. Johnnie van den Berg
Noordwes UniversiteitMieliestamrusper veroorsaak
onaangename verrassingsEen van die grootste verrassings
wat jaarliks in Januarie en Februarie in mielielande opduik,
is `n onverwagse mieliestamrusperbesmetting.
Die mieliestamrusper (Busseola
fusca) het nie altyd in die Noord-Kaap
voorgekom nie. Hierdie plaag het
saam met die verbouing van mielies
onder spilpunte in die gebied belangrik geword.
Die verbouing van Bt-mielies het hierdie plaag sedert die laat jare negentig
onder beheer gehou, maar oor die
afgelope paar seisoene kom gereeld
gevalle voor waar Bt-mielies nie effektief is nie omdat die plaag weerstand
Dit is daarom noodsaaklik om die
vroeë tekens van stamrusperbesmetting te kan uitken en om kennis te dra
van die biologie van hierdie plaag.
Die eerste aanduiding dat plante
deur stamboorderlarwes besmet is,
is wanneer kelkskade op die jongste
kelkblare sigbaar is (Figuur 1).
Hierdie kelkskade is “venstertjies”
waar die larwes die oppervlak van die
blaar weggevreet het en slegs `n lagie
Namate die larwes groter word, vreet
hulle groter gate in die kelkblare totdat
dit later rye gate en selfs lang repe
Stamrusperlarwes voed vir ongeveer
tien tot veertien dae in die kelk
voordat hulle uitklim en die stamme
24Figuur 1. Kelkskade veroorsaak deur stamrusperlarwes.
Larwes is dus eintlik slegs vir die
laaste deel van hulle siklus regte stamruspers. Tydens die tweeweek-periode
nadat eiers uitgebroei het, kom sowat
90% van larwes in die kelke voor waar
hulle maklik met insekdodertoedienings beheer kan word. Nadat die
larwes egter die stamme binnegedring
het, kan hulle nie meer chemies beheer word nie.
In die algemeen is daar twee duidelik
afgebakende motvlugte per seisoen.
Die eerste generasie motte vlieg in
September tot die begin van Desember terwyl die tweede generasievlug
grootliks in Februarie voorkom.
Die totale lewensiklus van die mieliestamrusper (vanaf eierlegging totdatmotte weer verskyn om eiers te lê),
duur ongeveer nege weke.
Biologie en lewensiklus
Die eiers is rond en roomkleurig
en word agter die blaarskedes gelê
Die motte lê snags eiers en daar is
ongeveer 30 eiers per eierpakkie.
Eiers broei binne sewe tot nege
dae uit. Die lê van eiers bereik `n
hoogtepunt ses tot agt weke nadat die
plante opgekom het en vind algemeen
op suiers en hoofstamme plaas.
Pasuitgebroeide larwes is donkerbruin
(Figuur 3) en word ligter namate hulle
ouer word. Volgroeide larwes is vaalbruin.Pas nadat die larwes uitgebroei het,
migreer hulle opwaarts na die kelk
waar hulle begin voed. Die larwes
kan tot 14 dae lank in die kelke voed
Die duur van die larwale stadium is
ongeveer ses weke. Larwes oorwinter
in stoppelreste (Figuur 4), wat dan
die hoofbron van besmetting in die
volgende seisoen is.
Oorwinterende larwes vorm papies
in die stambasis en aan die begin van
die lente, pas ná die eerste reëns, kom
die motte te voorskyn.
Figuur 2. Stamruspereiers onder die blaarskede. Foto: A. Erasmus
Tydens die somer word die papies
van eerste generasie larwes in stamme
gevorm, waaruit motte weer verskyn.
Wat gaan volgende seisoen
Geen duidelike verband bestaan
tussen besmetting oor seisoene nie.
`n Mens kan byvoorbeeld nie aanneem dat swaar besmettings tydens
Februarie/Maart sal aanleiding gee tot
ernstige besmettings in die daaropvolgende seisoen (Oktober/ November)
Omdat motte kort ná die eerste reëns
Figuur 3. Stamrusperlarwes is aanvanklik donkerbruin van kleur.
en wanneer grondtemperature begin
Foto: A. Erasmus
toeneem, vanuit die mieliestoppels
verskyn, kan dit gebeur dat daar dalk
nie mielies in die omgewing teenwoordig is waarop hulle kan eiers lê nie.
Die mielies wat teenwoordig is, mag
dalk te klein wees vir motte om op
eiers te lê (jonger as vier weke ná
Omdat motte ver kan vlieg, sal hulle
dan eerder ander, meer geskikte, aanplantings in die omgewing besmet.
Die nuwe Stapelgeen Bt-mielie wat
twee verskillende Bt-toksiene bevat, sal
waarskynlik vir die afsienbare toekoms
effektiewe beheer van stamruspers
bied in gebiede waar voorheen probleme met weerstand ondervind is.
Indien stamrusperskade op Bt-mielies
waargeneem word, kontak gerus die
ac.zaFiguur 4. Larwes oorwinter in die stambasis onder die grond.
25Navorsing en Ontwikkeling
Bedryfshoof: Landbouadvies van GWKKatoen: Plantdatum dalk
belangriker as ryspasiëringTydens die 2010/11-seisoen
het die vrae onstaan by watter
tussenry-spasiëring die beste
opbrengs by katoen verkry sal word
en wat die ideale plantestand is.
Die GWK-navorsingspan, tesame
met GWK se landboukundiges, het
in die 2011/12-seisoen by twee
lokaliteite (Modderrivier en Prieska)
Doel van proef
Om vas te stel wat die ideale interryspasiëring (stand) by 0,76m tussenry-spasiëring is, asook om 0,76m
tussenry-spasiëring te toets teen 0,9m
tussenry-spasiëring onder dieselfde
Altesaam 20 klein proefpersele met
`n rylengte van 10m is per lokaliteit
Die rywydte was 0,76m met die uitsondering van vier persele wat 0,9m
Daar was vier rye per plot met `n
1m-paadjie tussen elke perseel waarvan net die middelste twee rye geoes
is om die kanteffek te vermy.
Elke perseel met `n plantestand van
60 000, 80 000, 100 000,
120 000 plante/ha by 0,76m rye is
vier keer in `n proeflokaliteit herhaal.
Die proefperseel is statisties uitgelê
Die grootte van die totale perseel is
26Foto’s: Ian van Straaten
GWK STANDPROEF 2011/2012
1376cm76cm76cm76cm90 cmPlot 16-60Plot 15-100Plot 14-80Plot 13-12080↕ 10 meter Herhaling 4
↕ 1 meterPlot 9-80Plot 10-100 Plot 11-120Plot 12-6080↕ 10 meter Herhaling 3
↕ 1 meterPlot 8-100Plot 7-120Plot 6-60Plot 5-8080↕ 10 meter Herhaling 2
↕ 1 meterPlot 1-60Plot 2-80Plot 3-100Plot 4-12080↕ 10 meter Herhaling 1
↕ 1 meter↕ 1 meterFiguur 1. `n Skematiese voorstelling van die proefuitleg. Die uitleg word van
links na regs gelees. Die uitleg word tydens die plant- en oesproses gebruik,
asook by die verwerking van die resultate.
deur die betrokke produsent oopgelos. Geen kunsmis is gebandplaas
nie en alle kunsmis is breedwerpiguitgestrooi. Die rede hiervoor was dat
die 0,76m rye nie voordeel geniet bo
die 0,9m rye waar die produsent met`n 0,76m planter geplant het nie.
Die saad is met die hand geplant
op die presiese afstand soos vooraf
bepaal (Figuur 2).
Aangesien met die hand geplant
is, was die dieptebeheer nie ideaal
nie. Toue is gespan om die tussenry-spasiëring te bepaal en reguit te
Die plantproses is by albei lokaliteite
herhaal. Die rede hiervoor was dat in
albei die gevalle daar nie `n ideale
stand behaal is nie en aangesien dit
`n standproef was, moes die perfekte
stand gerealiseer word. Die finale
plantdatum op Modderrivier was 27
Oktober 2011 en 8 November 2011
Nemacur-bespuiting is ná opkoms
vir plaagbeheer toegedien. Die res
van die praktyke het plaasgevind soos
deur die produsent uitgevoer.
Die oesproses is met die hand gedoen. Die middelste twee rye van elke
perseel is in plastieksakke uitgeoes.
Die sakke is geweeg en submonsters
van elke sak is vir gehaltetoetsing
By die Modderrivier-proef is die beste
opbrengs by `n plantestand van
100 000 plante/ha verkry. Geen
statisties betekenisvolle verskil tussen
die onderskeie plantestand en tussenry-spasiëring kon waargeneem word
nie. Sien Figuur 3 (blaai om).
By die Prieska-proef is die beste opbrengs by `n plantestand van
80 000 plante/ha by 0,90m rye
Weer eens kon geen statisties betekenisvolle verskil tussen die verskillende plantestand en tussenry-spasiëring
waargeneem word nie. Sien Figuur 4
Produsente moet in gedagte hou dat
hierdie slegs een jaar se proefdata
is en dat die proewe herhaal moet
per 100m per meter
14Figuur 2. Die afstand tussen plante by verskillende plantestand/ha.
Die gevolgtrekking wat gemaak kan dat plantdatum `n baie belangriword, is dat tydens die 2011/12-sei- ker rol as plantestand kan speel, veral
in jare met min hitte-eenhede (sien
soen daar geen statistiese verskil in
Figuur 5) soos die afgelope seisoen.
verskillende plantestand en tussen(Hierdie stelling geld egter slegs inry-spasiëring was nie.
Die navorsingspan het wel tydens die dien die plantestand nie onder kritiese waardes is nie).
oes van die proewe `n beduidende
in die bemestingsproewe se konBronne
trole-gedeeltes net langs die plantestandproef in vergelyking met die
plantestandproef. Die verskil was in
Tempratuurdata, GWK Landboudie omgewing van 1 500kg/ha.
Die rede hiervoor was dat die standThomas B. Freeland, Jr. Bill Pettiproewe, soos vroeër in die artikel
grew,Peggy Thaxton and Gordon
genoem, oor geplant is en daar `n
L. Andrews. Agrometeorology and
twee tot drie weke verskil in plantdaCotton production. Chapter 13 A:
Die afleiding kan dus gemaak word
27Invloed van stand op opbrengs by katoen
KV % = 21.84%6000Opbrengs (kg/ha)5000
Rywydte / Stand (*1000)12080Figuur 3. Die groen stafies verteenwoordig die verskillende plantestand
by 0,76m rye. Die seegroen staaf
verteenwoordig die 0,90m rye by `n
plantestand van 80 000 plante/ha.
Die KV% (koefisiënt variasie) van die
proef was 21,84%. Dit is die verskil
tussen die hoogste en laagste opbrengs op `n spesifieke plantestand
en word deur die swart strepies binne
elke stafie verteenwoordig.Invloed van stand op opbrengs by katoen
KV % = 22.16%4500
Rywydte / Stand (*1000)12080Hitte-eenhede 2010/2011 en 2011/2012
1250� Normale oes (hele seisoen)
1200-13001200� Werklike temperatuurdata
tot 3 April 20111150� Werklike temperatuurdata
3 April 20121100
105011 Okt.20 Okt.1 Nov.Normale oes (hele seisoen) 1 200 - 13001 3001 3001 300Werklike temperatuurdata tot 3 April 20121 233,751189.751 152Werklike temperatuurdata tot 3 April 20111 315.251 292,251 137,75Verskil 2010/11teenoor 2011/12
Plantdatums2881,5102,511 Okt.20 Okt.85,75
1 Nov.Figuur 4. Die groen stafies verteenwoordig die verskillende plantestand
Die KV% van die proef was 22,16%.Figuur 5. Die seegroen stafies op die
grafiek verteenwoordig die aantal
hitte-eenhede wat nodig is vir `n normale oes by verskillende plantdatums
bv. 11 Oktober; 20 Oktober en 1
Die groen stafies verteenwoordig die
hitte-eenhede by werklike temperatuur data vir die 2010/11-seisoen
by verskillende plantdatums tot
Die grys stafies verteenwoordig
hitte-eenhede by werklike tempratuurdata vir die 2011/12-seisoen by
verskillende plantdatums tot 3 April.
Hieruit is dit duidelik dat die afgelope
seisoen baie minder hitte-eenhede as
die vorige seisoen gehad het en ook
heelwat minder as wat nodig is vir `n
Dit is veral die geval wat later plantdatums betref.Navorsing en Ontwikkeling
GWK SaadGWK staan produsente by
met keuse van genetikaTen die voordele wat dit vir produsente
erwyl die greep van die winter- inhou.
koue ons nog nie heeltemal ge- Verskeie faktore, soos grondsoort,
los het nie, is produsente reeds kan nie deur `n produsent beheer
word nie. Met die bestuur van dit
besig om te beplan vir die komende
waaroor hy wel beheer het, soos die
GWK het weer eens die afgelope sei- keuse van `n kultivar, kan hy egter die
soen data ingesamel waar die presta- beste moontlike opbrengs per hektaar
sie van mieliebasters in onafhanklike
Navorsing is belangrik in terme van
proewe gemeet is.
kultivarprestasie vir `n spesifieke geDie data sal binnekort as `n aparte
bied of grondsoort.
bylaag aan u gepos word en ook by
GWK, sowel as elektronies beskikbaar In die verlede was die Landbou Navorsingsraad die enigste onafhanwees.
klike instansie wat kultivars van saadVir die doel van hierdie artikel word
maatskappye in die GWK-gebied met
`n oorsig verskaf oor waarom GWK
by kultivarproewe betrokke geraak het mekaar vergelyk het.
30Die behoefte het by produsente
en saadmaatskappye ontstaan om
die aantal proewe wat gesamentlik
aangeplant word, te vermeerder.
As `n landboubesigheid met die prioriteit om `n diens aan sy produsente
te lewer, het GWK hierby betrokke
geraak en word kultivarproewe tans
oor die hele GWK-gebied aangeplant.
Hiermee wil GWK produsente help om
die beste kultivarpakket vir hul plase
te identifiseer om sodoende meer
suksesvol te wees in `n uitdagende
Die behoefte aan onafhanklike
proewe het sodanig uitgebrei dat
GWK `n eie weegwa aangekoop heten die saadmaatskappye se
toerusting nie meer gebruik
Mieliebasters van die
saadmaatskappye wat wil
deelneem, word jaarliks
aangeplant by produsente
wat verteenwoordigend is
van die streek wat ligging
Die saadmaatskappye verskaf die saad gratis en dra
ook almal geldelik tot die
onkoste van die proewe by.
Die produsente besef
die belangrikheid van die
proewe en doen moeite
om GWK by te staan sodat
basters regverdig met mekaar vergelyk word.
GWK is verantwoordelik vir
die plantproses, asook om
die data korrek in te samel
en te verwerk.
Data word egter nie
gepubliseer voordat die
goedgekeur het nie.
Personeel van die saadmaatskappye probeer ook
sover moontlik betrokke
wees by die oesproses
wat dit moontlik maak om
vergelykings te tref voordat
goedkeuring gegee word.
baat by die aanplant van
deurdat die resultate dien
as kontrole vir hulle eie
Mieliebasters wat goed
presteer in al die proewe
word aanbeveel en sodanige maatskappy se markaandeel groei op hierdie
Dit is ook meer kosteeffektief vir die saadmaatskappye om gesamentlik
goeie proewe te doen en
dien verder as `n belangrike aanknopings-punt om verhoudings te
bou met die tegniese en
Die voordeel vir produsente is dat GWK `n onafhanklike instansie is wat die
evaluasie doen, daarom
kan vergelykings met proefdata van die saadmaatskappye getref word.
Uit die meerjarige resultate
kan produsente aflei hoe
stabiel `n mieliebaster is.
Basters wat oor seisoene/
lokaliteite goed presteer,
dui daarop dat die baster
verskillende seisoene en
lokaliteite goed kan hanteer en dus baie stabiel is.
Verder dien die proewe
as die eerste toonvenster
vir nuwe mieliebasters en
kan die produsent dus die
prestasie meet alvorens dit
op groot skaal aangeplant
Vogverskille tussen die
mieliebasters met oes kan
nuttig gebruik word indien
`n opvolggewas direk nรก
mielies geplant wil word.
Die prestasie van konvensionele basters kan ook
vergelyk word met die van
basters (GMO) alvorens
besluit word om `n premie
vir GMO te betaal indien
praktyke dit nie vereis nie.
Weens die aanhoudende
styging van insetkoste is dit
noodsaaklik dat produsente
die beste genetika vir hul
plase kies. GWK staan produsente graag met hierdie
belangrike besluite by.
Rig navrae aan Pierre
Ferreira by 082 904 4769
of e-pos by pierref@gwk.
by Meganisasie beskikbaar
GWK Meganisasie bied `n
wye verskeidenheid van implemente vir produsente in
Ons fokus op kliëntetevredenheid en om voortdurend
in al die behoeftes van ons
klante te voldoen.Kontak gerus een van ons be- George Wheeler
markers wat met kundige raad Prieska
in al u implement-behoeftes
071 670 1303
082 804 0430Adriaan Steyn
082 888 3863Besoek ook GWK se webtuiste vir
implemente wat te koop aangebied
word by www.gwk.co.za.BP Implemente
DamscoopOperdploeëRotary cultivatorsKoringplanters32RippersDisc implementsOesmasjieneGradeerdersPloeëRotary harrowSkoffelploeëMielieplantersHamermeuleDorsmasjieneSproeiersOnewaySpreadersORTMAN (Strip Till)
Die Orthman 1tRIPr voorplant-bewerkingsinstrument bewys strook-tot
grond-bestuur, presisie voedingstowwe plasing, en die saadbed voorbereiding in `n veld slaag die ongekende veld doeltreffendheid.
Die 1tRIPr-naam is afgelei van die
kombinasie van verskeie prosesse om
voorplant-doelwitte te bereik, terwyl
die bewaring van water, grond, tyd en
geld in `n enkele bewerking gedoen
kan word.FALCON(Alle gras- toerusting)Trekker bybehoreRotary slashersYellow rangeSleepwaensVurkhysersKongskildePARAGRUBBER ECO 3000
Die KONGSKILDE Paragrubber ECO
is `n diepte losmaak-implement wat
die grond in 450-550mm onder die
oppervlak losmaak sonder om dit
bolangs op te breek .
Die losmaak-effek kan verander word
deur die aanpassing van die skare se
aanvalshoek te verskuif.Vibroflex
33LewendehaweTuli’s is gehard en aanpasbaarDie Tuli, `n mediumraam,
inheemse, poenskop vleisbeesras, is gehard, baie aanpasbaar, glad van haar en het `n natuurlike weerstand teen inwendige sowel as
Hy is effekleurig maar kom in skakerings van wit, geel en rooi voor en het
`n kenmerkende lang, diep lyf met
goeie breedte en kapasiteit, sterk bene
en `n rustige temperament.
Afrikabeeste is tradisioneel opgedeel in
die met skowwe en die daarsonder. Die
met skowwe is ook weer in twee groepe
verdeel. Die met hul skowwe meer na
agter op die toraks (thoracic hump)
word Zebu genoem en die met skowwe
meer na vore op die nek (cervico-thoracic hump) staan as Sanga bekend.
Volgens die heel nuutste radiokoolstof-tegnieke was daar ongeveer 2 000
jaar gelede reeds beeste in Botswana
en hulle is in alle waarskynlikheid deur
migrerende stamme in Suidelike Afrika
ingebring. Met verloop van tyd het
Sangas volop in die omgewing suid
van die Zambezi voorgekom. Deur die
eeue heen het die beeste deur natuurlike seleksie by verskillende ekologiese
streke aangepas. Klein verskille het in
die streke voorgekom en die beeste het
die basis vir verskeie rasse geword –
Tswana-soorte waaruit die Tuli afkomstig
is; die Afrikaner met sy afstammelinge
soos die Bonsmara; en die Nguni met
die naverwante Pedi-, Zulu- en Caprivibeeste. Navorsers het sedert die vroeë
sewentigerjare met baie teorie vorendag
gekom m.b.t. die kwessie of Aangas
nader verwant is aan die Europese
bostaurus-bees of aan die Asiatiese
34Deurslaggewende navorsing in die
1990’s, ondersteun deur die wetenskap wat intussen ongekende vordering
gemaak het, het onteenseglik bewys dat
Suider-Afrikaanse Sangas as bostaurus
geklassifiseer behoort te word.
Daar is egter klein, maar belangrike
verskille tussen bostaurus-beeste uit Brittanje en Europa en Suider-Afrikaanse
Sangas soos die Tuli. Die verskille
word deur wetenskaplikes onder meer
toegeskryf aan mutasie en natuurlike
seleksie vir groter aangepastheid by
tropiese omstandighede. Op sterkte
hiervan is voorgestel dat Sangas soos
die Tuli as `n aparte groep, naamlik
bostaurus africanus, geklassifiseer word.
Vroeë Tuli-geskiedenis in
In die vroeë jare veertig was daar in
Suid-Rhodesië (vandag Zimbabwe) `n
veeverbeteringskema in plek waarvolgens ingevoerde bulle van Europese
rasse aan die plaaslike bevolking
beskikbaar gestel is. Die idee was om
die inheemse veestapel te “verbeter”.
Mnr. Len Harvey, `n Suid-Afrikaans
gebore landbou-adviseur wat vir diestaat gewerk het, was hoegenaamd nie
oortuig dat die skema deurdag was of
dat dit noodwendig enige verbetering
teweeg sou bring nie. Hy was seker dat
die ingevoerde beeste en hulle nageslag waarskynlik nie in die uiters moeilike omgewing sou oorleef nie.
Harvey het reeds opgemerk dat daar
onder die gewone Tswanasoort-beeste
in die suid-westelike hoek van Zimbabwe waar hy gewerk het, `n spesifieke
soort geel Sanga was wat, te oordeel
aan hulle konstante goeie kondisie,
blykbaar beter aangepas was by die
Dit het hom vier jaar geneem om die
staat te oortuig, maar in 1945 is 3 000
akkers grond in die trustgebied 40km
suid-wes van Gwanda opsygesit vir `n
veeteeltprogram met `n revolusionêre
nuwe benadering gegrond op die verbetering van die inheemse beeste.
Nadat die nodige infrastruktuur
aangelê is, is die eerste groep van 20
koeie en `n bul wat van die plaaslike
bevolking gekoop is, in 1946/47 op
die plaas gevestig.
Binne maande is die getalle tot 60
koeie en twee bulle aangevul. Dieplaas, aan die Guyuspruit, `n sytak van
die Tulirivier, het mettertyd bekend geraak as die T.B.S. (Tuli Breeding Station).
In 1950 is die T.B.S. vergroot tot
20 000 akkers en Harvey is aangestel
as permanente beampte in bevel.
Aanvanklik is die seleksieklem op die
vrugbaarheid en konstitusie van die koei
sowel as haar kalf geplaas, met spesiale aandag aan bene en uiers. Getalle
moes vinnig opgebou word, maar
besondere klem is gelê op fenotipe
en gewig per ouderdom, aangesien
verbeterde vleisproduksie by die Tuli die
In 1954 het Tuli’s die eerste keer aan
die Matabeleland-skou deelgeneem
en boeredae is by die T.B.S. gehou. In
1955 is die Tuli as `n inheemse Rhodesiese ras geregistreer.
In 1961 het groepe Tuli-tollies, tot almal se verbasing, skoonskip gemaak in
slagkompetisies op al drie die grootste
skoue in die land. So is die gesogte Triple Crown-trofee vir die T.B.S. verower.
Hoewel die idee was om beter diere te
teel om weer aan die plaaslike bevolking terug te gee, is klein getalle diere
op `n soort bruikleen-skema aan belangstellende kommersiële produsente
beskikbaar gestel. In 1961 is `n Tuli Telersgenootskap gestig en `n Grondwet
en regulasies opgestel.
`n Hoogtepunt in die Tuli se vroeë
geskiedenis het in 1969 plaasgevind
toe Bulawayo die “Vryheid van die
Stad” aan die Tuli’s toegeken het. Met
ses uitstaande bulle vooraan is Tuli’s
van die T.B.S. deur die middestad geparadeer met die Bulawayo doedelsakspelers aan die voorpunt.
Op die trappe van die stadsaal het
die burgemeester hulle ingewag en `n
manjifieke bul, Sergeant, is seremoniëel
aan die stad oorhandig en herdoop
na “Si Ye Pambile” wat Bulawayo se
stadsleuse is en “Ons gaan vooruit” in
Op die eerste openbare produksie veiling van Tuli’s in 1965 is die hele aanbod van 39 bulle, 117 verse en 49
koeie deur geesdriftige kopers opgeraap. Die moederkudde van 300 koeie
het van krag tot krag gegaan.Die T.B.S.- kudde is intussen na die
Guyu-kudde herdoop en hieraan is `n
storie gekoppel. Die eerste poenskopbul
(seun van die basisbul, Mahuke, wat los
horings gehad het) is op 21 April 1951
in die droë, sanderige loop van die
Guyuspruit gebore. Hy is Guyu gedoop.
Guyu se invloed op die kudde was só
groot dat besluit is om die kudde na
hom te vernoem en hyself staan vandag
in historiese stambome as GuyuGuyu
In 1978 tree Harvey na 40 jaar in die
bedryf af. Die “bevrydingsoorlog” wat
in daardie stadium reeds jare lank aan
die gang was, het geleidelik in felheid
toegeneem. Een nag in 1979 is al die
werkers van die T.B.S. ontvoer. Daar is
gevrees dat die Tuli’s in groot gevaar
verkeer en `n reuse reddingsaksie is
deur Ian Smith se regering op tou gesit.
Staatsvoertuie is beskikbaar gestel en al
die diere is binne 48 uur na die Matopos-navorsingstasie verskuif. Hoewel
Harvey nog `n ruk lank as adviseur
opgetree het, het die brandpunt van
aksie ten opsigte van die Tuli’s voortaan
na private telers verskuif.veldbees wat op natuurlike veld gedy.
Die ras het `n besonderse vermoë om
enige gehalte ruvoer produktief in vleis
om te sit.
Tuli’s se ongelooflike aanpasbaarheid
word duidelik weerspieël as `n mens na
die beeste se verspreiding kyk.
Tuli’s floreer in alle toestande, van die
duineveld in Namibië, die Noord-Kaap
en Botswana, die warm bosveldstreke
in Zimbabwe, Limpopo en die laeveld
van Mpumalanga, die hoë reënval
galsiekte- en rooiwatergebiede van
Mpumalanga en Natal, die koue
berghange van die Drakensberge waar
sneeu gereeld voorkom, die uitgestrekte
Vrystaatse grasvlaktes, die bossieveld
in die Karoo, in die koue mistige berge
van die Oos-Kaap, sowel as die kusbos
daar. Vandag is daar Tuli’s in Australië, Kanada, Amerika en in die warm
tropiese dele van Zambië.Eienskappe
Die Tuli is `n egte Suider-Afrikaanse inheemse ras met ingeteelde gehardheid
en aanpasbaarheid wat verkry is deur
natuurlike seleksie oor `n periode van
meer as twee duisend jaar. Meer onTuli’s in Suid-Afrika
langse wetenskaplike seleksiemetodes
Die eerste Tulis, `n groep van 30 drag- het die klem laat val op ekonomies
tige verse en drie bulle, is aan die einde belangrike eienskappe en die moderne
van 1976 van die T.B.S in Zimbabwe na Tuli is ontwikkel sonder om die raseienSuid-Afrika gebring.
skappe, aanpasbaarheid en gehardheid
Die invoerders was die Bornmann-faprys te gee.
milie en `n aangetroude familielid, dr.
By vroulike diere is veral vrugbaarheid,
melkproduksie en lae kalfmortaliteit
Kellerman het in `n stadium in Zimnagestreef terwyl groeivermoë, voerombabwe gewerk en het daar met die
set en karkasgehalte by manlike diere
Tuli’s kennis gemaak. Die beeste is op
skoue aan die publiek bekend gestel,
Die Tuli het in relatiewe isolasie ontwikboere- en inligtingsdae en prestige pro- kel en het `n unieke genetiese profiel
mosieveilings is gehou en geleidelik het wat hom besonder suksesvol maak in
die Tuli’s ook in Suid Afrika sy stempel
kruisteelprogramme – nie alleen word
`n hoë mate van basterkrag verkry nie,
Die Tuli Beestelersgenootskap is op 24 maar `n hoë persentasie poenskopMaart 1994 amptelik gestig. In 2005 is kallers ook. Tuli-osse, asook kruiskalongeveer 40 Tuli-telers met net meer as wers rond makliker op die veld af as
5 000 aktiewe diere by S.A. Stamboek baie ander rasse.
Om die ideale Tuli te verseker, word
net soveel klem op die prestasie as die
Verspreiding en belangrikste
visuele voorkoms van die ras gelê wat
gedoen word volgens die Tuli Standaard
Die Tuli is by uitstek `n ekstensiewe
35GWK NuusDie span van Sidi Parani saam met die kinders en onderwysers van die Salt Lake Primêre skool buite Douglas. Die
kinders was baie opgewonde oor die lekkergoedpakkies wat hulle ontvang het. Sidi Parani het ook skryfbehoeftes aan
die skool oorhandig aangesien dit `n groot behoefte by hulle was.SIDI PARANI SPRING IN OM SKOOL TE HELP VERBETERSidi Parani het onlangs `n SEB-projek by die Salt Lake Primêre skool
buite Douglas begin. `n Behoefte aan
skryfbehoeftes is by die skool geidentifiseer, wat met `n onlangse besoek
aan die skool aan hulle oorhandig is.
Elke kind is ook met `n lekkergoedpakkie verras. “Hulle was baie
opgewonde daaroor!” sê me. Julita
Geldenhuys van Sidi Parani.
Volgens Geldenhuys het hulle spesifiek op Salt Lake besluit omdat hulle
nie soos die ander skole in en om
Douglas deur sake-ondernemings
geborg word nie. “Hulle is op hul eie
aangewese en daarom het ons dit as
`n geleentheid gesien om `n verskil
Sy vertel dat hulle nog baie planne en
idees vir die toekoms van die skooltjie
het. “Dit was heerlik om te sien hoe
skoon en netjies hierdie skool sowel
36Die kinders smul aan die lekkergoedpakkies waarmee Sidi Parani hulle bederf het.
kinders hul enigste ete op `n dag by
as die skoolterrein is. Ons beplan
om in die toekoms ook `n bydrae
die skool kry.”
te maak tot hul voedselvoorraad,
`n Naambord sal ook eersdaags by
die skool opgerig word.
aangesien `n groot getal van dieNETBALDAG SORG VIR GROOT PRET EN OPWINDINGDie GWK Douglas Netbalklub
het onlangs `n mini netbaldag
aangebied wat vir groot pret en opwinding gesorg het.
Die manne van GWK en Sidi Parani
het elk `n span vir die dag ingeskryf
wat teen die GWK Douglas Netbalklub, die Hoërskool Douglas en die
Douglas Goue Oues 1 en 2 meegeding het.
Die span van die Hoërskool Douglas
het uiteindelik met die louere weggestap en elkeen `n geskenkbewys
Die GWK Douglas Netbalklub en die netbalspan van die Hoërskool Douglas. van GWK Landmark ontvang.
“Ons bedank graag ons borge,
naamlik GWK, Sidi Parani, GWK
Landmark en Westra vir hul ondersteuning die afgelope seisoen,” sê
mev. Petria Theart, afrigter van die
GWK Douglas Netbalklub.
Dames wat graag by die GWK
Douglas Netbalklub wil betrokke
raak, kan Theart gerus by 083 277
7323 of 053 298 8272 skakel.Die manne van GWK spog met hul netbaltalent!Die span van Sidi Parani.Die opwinding het hoog geloop terwyl die spanne dit om die eerste plek
37Ons menseMe. Natachia Groenewald (Senior Adminklerk), mnre. Johan Myburgh (Bedryfshoof: Silo), Frikkie Jansen (Depotbestuurder), Fanus du Preez (Toesighouer), Kobus Swarts (Assistent-gradeerder) en mev. Almari Vlok (Bedryfshoof:
Depot-produkhantering), almal van GWK op Prieska, het vir verversings gesorg op die gholfdag op Prieska waarby
GWK as borg betrokke was.Mnre. André Gous en Jaco van Zyl van Prieska op die
gholfbaan.Mnre. Jaco Gous (produsent) en Lukas Holtzhausen van
Met “Ons mense” wil Kommuniek die passie uitbeeld waarmee die produsente in GWK se bedieningsgebied hul boerdery behartig, maar ook
die passie van GWK se personeel om landbou te
innoveer en puik diens te lewer.
Ons ontvang graag foto’s van produsente waar
hulle in die boerdery werksaam is, asook foto’s
van personeel waar hulle met hul dagtake besig is
of saam ontspan.Stuur foto’s na
Me. Elmari Jacobs (Graanbemarker) en Johan Fourie
(Bedryfshoof: GWK Pekanneut- en Wingerdproduksie),
albei van GWK op Douglas, geniet die gholfdag saam.
38Kommuniek Posbus 47
Douglas 8730Mnre. Fanie Oldewage en P. G. van Deventer (produsente van Prieska)
bekyk die stand van sake op die setperk.Mnr. Rocky le Roux (Uitvoerende
Bestuurder: Handel van GWK) is
kennelik be誰ndrik met die hou wat hy
pas gespeel het!Mnre. Piet Roux (Direkteur: GWK), Rocky le Roux (Uitvoerende Bestuurder: Handel van GWK) en mnr. Orffer M端lller
(Direkteur: GWK) tydens die gholfdag op Prieska waar GWK as borg betrokke was.
39Mnre. Andries Theron (Vise-voorsitter: Graan SA) Jaco Gous (Voorsitter: Prieska Besproeiingsboerevereniging),
Louw Steytler (Voorsitter: Graan SA) en Dissie Kruger (Hoofbestuur: Graan SA) op Prieska.Georganiseerde
Carien GroblerMaak die groter debat
met	ons mee, vra SteytlerMnre. Louw Steytler (Voorsitter van Graan SA), Andries Theron (Vise-voorsitter van Graan SA) en Dissie Kruger
van Graan SA se Hoofbestuur
(Streek 25) het Prieska besoek om
met die produsente oor die toekoms
van die landbou te gesels.
“Om ons produsente volhoubaar
en winsgewend op hul plase te hou
is Graan SA se enigste doel,” het
“Graan SA het `n rolspeler in die
40wêreld geword en alles wat ons doen
is in die belang van die produsent.”
Hy het die produsente vir hul bydraes bedank. “Graan SA is die
produsent se goedkoopste versekeringspolis. Ons verteenwoordig
almal, maak nie saak hoe groot of
hoe klein hy boer nie.
“Graan SA het geen politieke agenda nie. Ons streef na eenheid en
verteenwoordig elke produsent.
Theron het verduidelik dat Graan
SA geld buite die landbou genereer om `n diens aan produsente telewer.
Van die R2/t heffing wat lede
betaal, is R7 000 vanjaar aan die
Prieska Besproeiingsboerevereniging terugbetaal. Kruger, wat Steytler
aan die woord gestel het, het hom
bedank vir sy leiding op persoonlike
vlak, sowel as in die landbou. “Ek
het groot waardering daarvoor dat
hy standpunt inneem vir dit waarin
hy glo,” het Kruger gesê.
“Hoe behoort ons op te tree aslandbouers en grondeienaars om
ons regte en die Grondwet te beskerm?” het Steytler aan die produsente gevra. “Waarom spandeer
ons so baie tyd aan georganiseerde
Ons doen dit vir ons kinders, het hy
onomwonde geantwoord. “Omdat
hul toekoms deur ons betrokkenheid
in die groter debat bepaal sal word.
Ons moet die moed van oortuiging
hê om die nodige te doen. Totdat
die Grondwet verander, sal ons by sy
Steytler het `n eier teen die muur
stukkend gegooi om te illustreer
hoe kwesbaar ons verhoudings met
mekaar, ons familie, maar ook binne
die strukture van georganiseerde
landbou is. “Hierdie verhoudings is
so kwesbaar soos `n eier.“
Steytler het gesê ouers moet ophou om vir hul kinders te vertel dat
Suid-Afrika geen toekoms vir hulle
bied nie. As ons dít sê, is ons eintlik
te lamsakkig om die Grondwet te
“Die werklikheid is dat enigiemand
dink dat ons hierdie argument op `n
rasgeskoeide basis kan besleg, reeds
“Ons het die stem van redelikheid
nodig as ons die Grondwet suksesvol
Hy het gesê dat enigiemand wat
die Grondwet wil verander, die
“Artikel 25 van die Grondwet is die
hoeksteen van voedselsekuriteit inMnre. Hannes Coetzee (produsent), Johan de Villiers (produsent) en André
Botes (GWK Landboukundige op Prieska), het kom luister na mnr. Louw
Steytler (Voorsitter van Graan SA) wat die produsente tydens `n vergadering
van die Prieska Besproeiingsboerevereniging toegespreek het.
Dit is krities noodsaaklik dat ons
hierdie beginsels moet verdedig, het
Om sy kommer oor stygende voedselpryse te illustreer, het hy `n Big
Mac-burger van McDonald’s in die
lug gehou. Volgens Steytler was `n
Big Mac in Suid-Afrika nog `n paar
jaar gelede een van die goedkoopste ter wêreld.
“Die feit dat ons Big Mac in hierdie stadium ongeveer 13de in die
wêreld lê wat prys betref, is tekenend
van die invloed wat regeringsbeleid
en -optrede op die bekostigbaarheid
van voedsel het.
Nietemin word baie goeie kommoditeitspryse vir besproeiingsproduksieverwag.
Steytler het `n beroep op die produsente gedoen om organisasies
aan die meriete van hul optrede te
beoordeel. “Oordeel Graan SA aan
die waarde wat jy vir jou heffing kry.
Ons hou die pad in stand en het mekaar nodig om `n toekoms vir ons
kinders te verseker. Ons sal verdedig
wat verdedigbaar is.”
U ken die belangrikheid van voedselsekuriteit vir elke land, het Steytler
ter afsluiting gesê.
“Ons het `n verpligting teenoor die
samelewing om voedselsekuriteit
te verseker. Ek nooi u om daardie
verpligting saam met ons te dra.
Maak die groter debat met ons
mee.”Mnre. Dawie Roodt (Ekonoom en spreker tydens die kongres), Johan van Dyk (Besturende Direkteur van
GWK), Henk van Wyk (President van Agri Noord-Kaap), Vincent Potloane van Landbank en Johanner Möller
(President van Agri SA).Georganiseerde
Carien GroblerAgri Noord-Kaap se 33ste
kongres `n reuse suksesAgri Noord-Kaap se 33ste
jaarlikse kongres wat onlangs
in Kimberley gehou is, was `n
reuse sukses en is deur afgevaardigdes
van oor die provinsie heen bygewoon.
In sy presidentsrede het mnr. Henk van
Wyk gesê dat dit `n ongelooflike eer
en voorreg is om hierdie uitgestrekte
provinsie met sy groot diversiteit te dien
en te verseker dat lede as produsente
van veilige, gesonde en bekostigbare
voedsel se vermoë om dit volhoubaar
en winsgewend in `n veilige omgewing
te kan produseer, nie aangetas word
Die uitsluitlike doel van georgani42seerde landbou as `n burgerlike samelewingsorganisasie is om te verseker
dat die maksimum gerusstelling en sekerheid van eiendomsreg op `n gelyke
speelveld met sy konkurente wêreldwyd
kan meeding, het van Wyk gesê.
“Ook dat tariefbeskerming ingebou
sal word om ons teen ‘dumping’ te
beskerm, want in werklikheid kompeteer ons met regerings van oor die
wêreld heen wat hul landbousektor
Van Wyk het gesê dat hy die afgelope
jaar weer diep onder die indruk gekom
het dat hy aan die een kant diep
dankbaar is vir die voorspoed wat die
vleisbedryf (vleis en wol) op die oom-blik beleef, terwyl hy ook bekommerd
is oor produsente in die besproeiingsgebiede, veral in die benede-Oranjerivier waar talle produsente se produksievermoë en kontantvloei reeds
twee jaar lank ernstig deur vloedskade
“Daar is egter planne op die tafel en
ons sal kyk hoe dit uitgerol kan word
om hierdie produsente weer terug in
produksie te kry. Baie dankie aan mnr.
Johannes Möller wat saam met Agri
Noord-Kaap, die landboubesighede
en verskeie ander rolspelers koppe
bymekaarsit om hierdie uitdaging die
hoof te bied.”
Hy het `n beroep gedoen op pro-dusente om alle kommersiële produsente in die Noord-Kaap by Agri
Noord-Kaap aan boord te kry. “Tree
met hulle in gesprek, sê vir hulle wat
ons organisasie doen en stel hulle in
kennis oor die voordele wat Agri SA vir
Van Wyk meen dat produsente nie
meer moet vra wat die staat vir die
landbou kan doen nie, maar eerder
wat die produsente vir die sektor kan
“Produsente moet hulself afvra wat
hul bydrae daartoe is. Al die retoriek
verlam die landbou en rig selde of ooit
iets uit. Diplomasie, dialoog en onderlinge eerbied en doelgerigte optrede
is wat nodig is. Grond behandel almal
ewe goed of stief, afhangend van wat
jy as ondernemer daarmee doen. Dit
verg egter `n spesiale soort mens om
dit produktief en winsgewend aan te
wend, veral in die Noord-Kaap.”
Die landbou is die ruggraat van die
ekonomie en dit word nie genoeg
verkondig dat die kommersiële landbou die sleutel is waarmee die land
se voedselsekuriteit, landelike werkloosheid, opvoeding en verstedeliking
suksesvol aangepak kan word nie, het
van Wyk gesê.
“Dit kan ook grondhervorming laat
werk. Almal het mekaar nodig om `n
inklusiewe, nie-rassige, winsgewende
en mededingende landbousektor te
skep. Vir `n wen-wen scenario is ernstige, sober en emosielose dialoog oor
landbou, veral grondhervorming en
landelike ontwikkeling nodig.”
Hy is positief oor die landbou se
toekoms en hierdie geesdrif word deur
al hoe meer groeperings buite die
landbou gedeel, het Van Wyk gesê.
“Ons as produsente moet doen wat
ons die beste ken. Kom ons neem
ons effektiefste wapen op om ons
effektiwiteit te beklemtoon en dit is
om genoeg voedsame, bekostigbare
voedsel te produseer sodat ons, wat
my betref, die drie grootste uitdagings
vir 2012-2013, naamlik grond, voedselsekerheid en arbeidsuitdagings die
hoof kan bied en onsself in die proses
onmisbaar maak.”Mnre. Attie Scholtz (`n produsent van Douglas) en Leon Diederichs (Streeksbestuurder van Oranje Toyota). Diederichs het tydens die kongres die toekenning vir die Agri Noord-Kaap Jongboer van die Jaar 2012 aan Scholtz
oorhandig.‘Voedselsekerheid ons grootste uitdaging’
Die landbou se oorhoofse uitdaging
is voedselsekerheid, het mnr. Johannes
Möller (President van Agri SA) op die
kongres gesê. “Ons moet voldoende
voedsel op `n volhoubare basis
produseer. Ons het egter welvarende
verbruikers nodig. Ons kan nie vir
die armstes voedsel produseer nie,
want die insette is eenvoudig te hoog.
Gevolglik produseer ons ongelukkig
relatief duur voedsel en moet ons kyk
na programme om voedsel bekostigbaar te hou.”
Volgens Möller sal die wêreldbevolking na raming tussen nou en 2050
met sewe tot nege miljard groei. “Dit
impliseer `n groei van 70-100% vir
die landbou. Min ander bedrywe kan
sê dat hulle oor die volgende 40 jaar
soveel sal moet groei. Dit sal egter
beteken dat ons internasionaal moet
beplan oor hoe ons gaan byhou en
hoe ons ons koolstofvoetspoor aanvaarbaar gaan hou.”
As kos goedkoper word, verswak voedselsekuriteit, het Möller gesê.“Daarom moet ons die armes ondersteun om voedsel te koop. Van georganiseerde landbou se kant af sal ons
aan werkskepping moet deelneem
om te verseker dat ons verbruikers ons
produkte kan bekostig.
“Die projeksie vir groei in die landbou
is heelwat laer as wat nodig is. Ons sal
waarskynlik binne die volgende paar
jaar heelwat agterraak. Daarom sal
daar versnelde investering in die landbou moet wees om aan die behoefte te
voldoen. Ons doen `n beroep op die
regering – bring groter sekerheid oor
grond en versnelde investering in die
Teen hierdie agtergrond sal u verstaan waarom Agri SA vir eiendomsreg
baklei, het hy gesê. “Dit gaan vir ons
oor sekuriteit sodat landboufinansiering
in die langtermyn gedoen kan word.
Om in die langtermyn te investeer, het
`n mens sekuriteit nodig. Dit impliseer
uiteindelik maar eiendomsreg. Ons wil
keer dat eiendomsreg verwater word.
Landelike ontwikkeling móét plaasvind,
43Dr. Wolfgang Riebe (gaskunstenaar en motiveringspreker by die kongres), mnr. en mev. Lizél en Nicol Jansen
(Vise-president van Agri Noord-Kaap), mev. Marian van der Westhuizen (Sekretaris: Finansies van Agri Noord-Kaap
en organiseerder van die kongres), mnr. Henk en mev. Ronell van Wyk (President van Agri Noord-Kaap) en mnr.
Johannes en mev. Delene Möller (President van Agri SA) by die dinee tydens die kongres. Riebe het die gaste met sy
kulkunsies en kwinkslae vermaak en ook tydens die kongres as motiveringspreker opgetree waar hy die afgevaardigdes met vertellings uit sy eie lewe geïnspireer het. Van Wyk en Jansen is tydens die kongres onbestrede tot hul
ampte as President en Vise-President van Agri Noord-Kaap herkies.
maar op só `n wyse dat voedselproduksie nie daardeur geraak word nie.
Ons kan nie dieselfde pad as Zimbabwe loop nie.”
Volgens Möller moet die minister let op
die waardekettings in die landbou. “Dit
is lang kettings. As jy hom op een plek
afkap, is hy stukkend vir almal. Dit sal
niemand bevoordeel nie.”
Möller meen die tyd is hier dat belanghebbendes in die landbou buite hul
konvensionele raamwerk moet dink en
optree. “Ons kan eenvoudig nie `n
klimaat skep waarin sekuriteit aangetas
word nie. Niemand word meer welvarend wanneer sekuriteit afgeneem word
nie. Armoede word ook nie op hierdie
manier verlig nie. `n Mens skep nie
welvaart deur eers almal in armoede te
laat verval nie.
“Ons moet onderhandel sodat ons
toesien dat ons in die proses vir ons `n
toekoms skep. Dit is daarom belangrik
dat die grondoudit geloofwaardig afgehandel word sodat ons `n vertrekpunt
het om met die regering te gesels. Ons
sal almal saam ter wille van die landbou moet vorentoe kyk.”
44Eskom ondersoek moontlikhede
om natuurlike gas te gebruik
Eskom is een van die 20 topfasiliteite
ter wêreld in terme van opwekkingskapasiteit met `n netto maksimum
kapasiteit van 41,194 MW.
Só het mnr. Deon Conradie (Senior
Bestuurder: Elektrisiteit en Prysbepaling
van Eskom) aan kongresgangers gesê.
Eskom ervaar egter `n groot toename
in die vraag na elektrisiteit.
Hierbenewens verouder al die steenkoolaangedrewe aanlegte en volgens
beplanning sal hierdie aanlegte teen
2025 nie meer in gebruik wees nie.
Volgens Conradie is dit daarom
noodsaaklik dat Eskom vennootskappe
oorweeg wat daarop gemik is om
natuurlike gasbronne te ontgin om die
verspreidingsnetwerk se kapasiteit te
vergroot en goedkoop kragaanlegte in
`n kort tyd te bou.
Eskom is volgens Conradie ook die
grootste vrysteller van CO2 in SuidAfrika en ervaar toenemende publieke
druk teen die gebruik van steenkoolas voerstof om elektrisiteit op te wek.
Verder beplan die regering om `n
koolstofbelasting in te stel wat daarop gemik is om die verskuiwing na
tegnologie met lae koolstofvrystelling
Kragopwekking met natuurlike gas
stel 50% minder CO2 vry wanneer
dit met konvensionele steenkoolaangedrewe aanlegte vergelyk word.
Geen partikels en swaeldioksied
word vrygestel nie en slegs baie klein
hoeveelhede stikstofoksied en koolstofmonoksied.
“Eskom se reputasie sal daarby baat
as die maatskappy geleenthede tot
laer koolstofvrystelling met natuurlike
gas ondersoek en die ontwikkeling
van tegnologie wat hernubare bronne
Conradie het verder genoem dat
steenkoolpryse jaar ná jaar bestendig
styg. Gaspryse was in die verlede baie
volatiel, maar het in die algemeen opdieselfde vlakke gebly. Afrika beskik
oor beduidende gasbronne terwyl ons
buurland, Mosambiek, die afgelope
tyd die land in Afrika met die meeste
gasreserwes geword het.
“Dit is daarom noodsaaklik dat Eskom in `n vroeë stadium van ontwikkeling strategies gasbronne vir kragopwekking bekom.”
Volgens Conradie streef Eskom reedssedert die vroeë jare 90 kragopwekking deur middel van natuurlike gas
na. Die maatskappy besit aanlegte met
gasterbines van meer as 2000MW wat
in hierdie stadium deur diesel aangevuur word. Die oop siklus gasterbines
(OCGT) sal in die afsienbare toekoms
na gekombineerde siklus gasterbines
(CCGT) omgeskakel word.
Verder word die ontwikkeling vangasaangevuurde kragaanlegte deur
die departement van energie, sowel as
die nasionale beplanningskommissie
“Die slotsom is dat Eskom se verouderende steenkoolaanlegte, die
verhoogte vraag na elektrisiteit en
die strewe na laer koolstofvrystelling
Eskom noodsaak om gasaangevuurde
aanlegte te ontwikkel.”VRYSTAAT LANDBOU WYS NUWE PRESIDENT AANMnr. Dan Kriek (links) is op Vrystaat Landbou (VL) se jaarlikse kongres buite Bloemfontein as dié organisasie se president aangewys. Hy volg mnr. Louw Steytler (middel) op wat sedert 2002 as president van VL gedien het. Mnr. Kobus
Breytenbach, voorsitter van VL se komitee vir wet en orde, is as vise-president aangewys. Mnr. Hennie van der Walt
(Uitvoerende Bestuurder: Oos-Vrystaat van GWK) het die kongres bygewoon. Hy is hier by Kriek en Steytler.Kiekies	Wenner
Niks ry so lekker soos my John Deere nie!
Klein Barend Snyman geniet homself gate
uit op sy trekker.Tema vir Sept.
John Deere.Tema vir Okt.
Valley Besproeiing52Maandelikse pryse
1ste R600 GWK kleinhandelkoopbewys, geborg deur
2de R300 GWK koopbewys
3de R100 GWK koopbewys	Tweede
Klein Xander Lewis van Douglas is baie trots op sy eie John Deere-trekker!Stuur foto’s na
Kommuniek Posbus 47
Douglas 8730REËLSDie inskrywing moet die tema van
die betrokke maand weerspieël.
Deelnemers mag slegs een foto
Foto’s per e-pos mag nie kleiner
as 500 kb wees nie.
U naam en van, adres en kontaknommer moet die inskrywing
Die sluitingsdatum is die 20ste
Die beoordelaars se beslissing is
finaal en geen korrespondensie
sal daaroor gevoer word nie.Derde
Klein Gideon van Tonder van Douglas ry
gerieflik in sy John Deere-trekker se wa
nadat sy beentjies geopereer is.53Die GWK Griekwas se skrumskakel, Jacques
Coetzee, tydens die Curriebeker-reeks op GWK
Park in aksie teen die Cheetahs. Die Griekwas
se klere vir 2012 is tydens `n ontbyt met die
gholfspeler Hennie Otto bekend gestel.	GWK is die	hoofborg van die
GWK GriekwasGriekwas gesels
Carien GroblerGholfspeler inspireer GriekwasDie bekende gholfspeler
Hennie Otto het onlangs as
gasspreker opgetree tydens
`n ontbytgeleentheid saam met die
Sy inspirerende boodskap het gehandel oor hoe hy ná sy ouers se
egskeiding by sy grootouers grootgeword het. Ongeag sy ontberings het
hy egter sy sporttalent ontwikkel.
Benewens sy gholftalent was Otto
ook `n kranige rugbyspeler en is hy
genooi om vir die Suid-Afrikaanse
O/23-span proewe te speel. Hy kon
egter nie aan die proewe deelneem
nie, aangesien hy dieselfde naweek
ook aan `n gholftoernooi moes
deelneem. Sy gholftalent het hom
reeds op die ouderdom van 23 `n
54Otto en sy gesin boer die afgelope
paar jaar buite Jacobsdal. Die roem
en vinnige leefstyl het sy tol geëis en
hy het `n punt bereik waar hy tot die
Here gebid en tot bekering gekom
het. “Die Here is opgewonde oor jou
en trots op jou soos `n ouer oor sy
kinders,” het hy aan die gaste gesê.
Die Griekwas se klere vir 2012 is
ook tydens die ontbyt bekend gestel.
Mev. Erika Venter (Bemarker van die
Griekwas) het die nuwe elektroniese
nuusbrief van GWK Griekwas
Die nuusbrief met die naam
@Griekwas is by www.atgriquas.
co.za beskikbaar. Ondersteuners
kan ook `n e-pos stuur aan erika@
gwrugby.co.za waarna die skakel dan
elke maand na die ondersteuners se
e-posadresse gestuur sal word.Griekwa-kalender September 2012
8 GWK Griekwas vs. Sharks
GWK Park – 15:00
11 Nocci/GWK Griquas Manne-aand
by Castledeck GWK Park.
Kaartjies: R150.00 sluit in `n braaipak en gratis bier en vermaak.
15 GWK Griekwas vs. Blou Bulle
GWK Park – 15:00.
22 GWK Griekwas vs. DHL WP
Nuweland – 16:00
26 GWK Griquas en ENGEN Dynamic
Diezel Gholfdag. R1 200 per vierbal.
Sluit `n hemp, middag- en aandete
met `n gasspreker in.
29 GWK Griekwas vs. Cheetahs
Bloemfontein – 14:30.
Kontak Erika Venter by 084 552 2063 vir
enige navrae.Oom GemsbokDie SkopskoenNog baie rugby lê voor . . .Daan die beste kombinasies terwyl ons
lostrio geensins in hierdie stadium
Nie lank nadat die Stormer- goed kombineer nie.
trane af gedroog was en die Alberts die stoomroller kies homself
Sharks hul terleurstelling in die S15om die mure af te breek en Coetzee
finaal kon sluk nie, skop die Curriegaan een van die bestes in wêreldbeker-reeks en Bok-rugby toe weer af. rugby word, maar op nommer agt
Genade Dorie, wanneer rus die
kort ons `n Duan Vermeulen of `n CJ
manne `n slag?
Een ding is seker – in Heyneke se
Genadig korrel Steyntjie nou weer
groep gaan die spelers op beste vorm “dead centre” en is ek nie bly daaroor
span kry, terwyl geen speler van sy
nie terwyl Jano op nommer gebruik
plek op die langtermyn verseker is
moet word die tweede helfte met Pienie. Dis mos gesonde spangees soos naar op heelagter.
in die ou dae met Dok Craven.
Oom Gemsbok weet Jean is seker op
Hoewel ons mooi wegspring met `n die oomblik die beste leier onder die
paar mooi Bok-wenne is die Bokke
onervare troepe, maar hy speel nou
nog vr van goed af. Hiervoor is ons
ook nie die wêreld aan die brand nie
slotpaar-kombinasie en lostrtio gans
en van `n “Joggie Jansen”- plettervat
te wisselvallig. Ons lewer 35 minute
het ons senters nie `n idee nie.
lank skitterspel en dan val ons plat.
Die All Blacks is maar weer so drie
Die leemte en dominansie wat `n
trappies bokant ons wat spelgehalte
Matfield, Bakkies en Danie gelos het, en foutlose rugby betref. Gelukkig
word nie binne drie jaar gevul nie en het ons eers die Argentyne om teen
hier sal Heyneke geduldig moet bou
los te maak en wonde te lek voordatdie groot honne aan die beurt kom.
Hopelik is ons dan reg.
Op Curriebeker-vlak is dit my Griekwa-span wat al die moeilike wedstryde aan die begin trek en dis ook
net hier waar hulle in die hek sit in hul
eerste twee teen die Bulle en die WP.
Het die kwaste op papier nie vir jou
die beste span in jare nie? Die loting
was net teen ons.
Op slot en lostrio kan die kwaste hierdie jaar saam met die bestes in die
C-beker gesels en te oordeel aan die
manier waarop hulle die WP van die
veld af gespeel het in die eerste helfte,
gaan hulle nog groot spanne laat val
As ons aan die begin kan oorleef en
ritme behou, kan die Griekwas baie
punte opstapel van die vierde week
af. Staan op Griekwas – daar’s nog
baie rugby wat voorlê!
Groetnis – Go Bokke!
55Pret op die plaas
Vir die jongspanWaar is die plaasdiere?
Hierdie diere is nie almal plaasdiere nie. Knip al die diere wat wel op die
plaas pas uit en plak hulle op die plaas hier langsaan. Lekker soek!56Leefstyl
Carien GroblerSkaterlag oor die lewe
. . . want dis lente!
Navorsing het bewys dat `n
positiewe lewensuitkyk en die
vermoë om gereeld `n grappie
met die mense om jou te deel,
kan veroorsaak dat jy langer en
meer gesond leef.Opgeruimde vriende vul
mekaar met positiewe
energie. Sulke vriende
lag gereeld saam, wat goed is vir jou
liggaam en jou siel.
Navorsing het bewys dat `n posi58tiewe lewensuitkyk en die vermoë om
gereeld `n grappie met die mense
om jou te deel, kan veroorsaak dat jy
langer en meer gesond leef.
Die belangrikheid van humor in alle
fasette van ons lewens kan nie oorskat word nie.
Om te lag is die fisiologiese respons
op humor. Ons lag dikwels omdat
ons gelukkig is, maar om te lag kan
jou ook gelukkig maak – en meer
Wanneer `n mens lag word endorfiene in jou liggaam afgeskei.Endorfiene het pynverligtingseienskappe soortgelyk aan die van
morfien en word met euforiese
gevoelens verbind. Verder word die
aantal streshormone in jou liggaam
verlaag wanneer jy lag. As humor
soveel vir jou liggaam doen, dink net
aan die verskil wat dit aan jou verhoudings kan maak.
Humor in jou verhouding
Die meeste mense wil in `n verhouding wees met iemand wat gereeld
glimlag en lekker kan lag, sê prof.Clifford Kühn van die departement
sielkunde aan die Universiteit van
Louisville in Amerika. Clifford is ook
bekend as die “lagdokter”.
“Dit is die vermoë om te glimlag,
pret te hê en ander daarby te betrek
wat help om mense van die teenoorgestelde geslag na jou toe
aan te trek,” sê hy.
Deur gereeld te lag, maak jy
jouself dus meer aantreklik vir
ander mense, want niemand geniet `n klakous se geselskap nie.
Wanneer jy egter die kuns bemeester
om die silwer randjie om `n donker
wolk raak te sien of die humor in jou
alledaagse frustrasies te geniet, sal
jy agterkom dat jy mense na jou toe
Alles wat `n paartjie op `n emosionele vlak deel, help om die verhouding te bou, humor het `n unieke
element wat `n verhouding genees
en laat herleef.
Dit bied aan `n paartjie die geleentheid om saam te ontspan en hulself
en hul verhouding te verfris.
Humor bied aan ons die geleentheid
om die frustrasies en
in ons verhoudings te
verander in geleenthede vir
gedeelde intimiteit. As jy en
jou maat saam oor `n situasie lag,
word kritiek en oordeel met humor
vervang.is, gesels met mekaar oor probleme
by die werk, met die kinders of ander
dinge wat pla.
Wanneer die atmosfeer speels en
ontspanne is, hoor ons dinge anders
en kan ons dinge oor onsself leer
wat ons andersins onaangenaam sou vind.
Let daarop om eerder
grappenderwys te versoek
dat iets verander of op `n
ander manier gedoen word,
as om veroordelend te wees
en kritiek uit te spreek of neerhalende
persoonlike opmerkings te maak.
Wanneer jou man byvoorbeeld
sweterig by die huis aankom ná `n
lang dag by die werk, moet hom nie
wegstoot en sê hy ruik nie lekker nie.
Draai eerder die krane oop, glimlag
en tap vir hom `n lekker bad.Terg sonder trane
Om iemand te terg is `n baie
belangrike sosiale hulpmiddel, sê
dr. Dacher Keltner, `n sielkundige
aan die Universiteit van Kalifornië in
“As `n mens iemand op die regte
manier terg, kan jy hom of haar help
om hul foute reg te stel,” meen
hy. “Dit bring mense nader aan
Dacher, wat navorsing doen oor
hoe mense mekaar terg, meen
wanneer `n mens `n speelse taktiek
gebruik, jy aan jou maat kan oordra
Lag só saam met jou maat
dat hy of sy `n fout gemaak het,
Speelsheid en humor is `n belegging maar dat jy hom of haar nie daarin jou verhouding en kan `n paartjie oor veroordeel nie.
help om die klein en groot probleme
“Oordryf jou stemtoon, gebruik
wat oor hul pad mag kom, af te lag. langer klinkers en lag net voor of
Knyp gereeld gehaltetyd af om saam nadat jy iemand terg. Dit sal die
persoon daaraan herinner dat jy
Wanneer die atmosfeer ontspanne
hom of haar liefhet ongeag die foutwat jy uitwys – en selfs meer
juis omdat hy of sy foute
maak,” sê Dacher.
Moets vir humor
Humor moet skoon wees. Grappies wat effens onder die belt is
kan jou maat irriteer en pla. Hoewel julle mekaar goed ken, kan jy
steeds aanstoot gee met die dinge
wat jy sê.
Humor moet altyd positief wees.
Om `n grap te maak oor jou maat
se voorkoms is nie snaaks nie.
Vermy dit ten alle koste.
Humor moet gebalanseerd wees.
Te veel poetse, snaakse aanmerkings en blondine- of brunet-grappies kan die teenoorgestelde
uitwerking hê as dit waarop jy
Humor moet sy plek hê. Elke
paartjie het tyd nodig om saam te
lag en pret te hê, maar daar is ook
tye wanneer jou maat van jou verwag om ernstig te wees wanneer
hy of sy iets met jou wil bespreek.
Moenie `n grap daarvan maak
Moenies vir humor
Moet nooit humor gebruik om jou
maat aan te val nie.
Moenie grappies maak oor jou
maat se tekortkominge tensy jy
baie seker is dat hy of sy dit snaaks
sal vind nie.
Moenie jou ware gevoelens agter
humor wegsteek en grappe daaroor maak nie.
Moet nooit voor ander mense
grappies maak ten koste van jou
Vermy sarkastiese grappe. Dit
maak ander mense seer.Wees hierdie
lente `n bietjie
verf `n muur of
van VuurenOulap se rooi
Maak mooi met minLaat jou tuin lewe dié lenteGesoute tuiniers weet dat
`n mens reeds vroeg
moet wakker skrik as jy in
die somertyd `n kleurvolle vertoning
van blomme in jou tuin wil hê.
Dit is nou die tyd om met die mooimaak te begin.
`n Lowergroen grasperk is `n goeie
begin. Suurstof en dreinering is
noodsaaklik vir `n gesonde grasperk. Steek gate in die grond (soveel
as wat jy kan) of gebruik `n spykerroller. Die klem word op wortelgroei
gelê aangesien dit die begin van
`n gesonde grasperk is. Maak die
grasperk goed nat en bemes met superfosfaat sodat die wortels behoorlik kan ontwikkel. Volg drie weke
later met 2:3:2-kunsmis op.
Gebruik `n bolaag by jong grasperke om dit meer gelyk te maak en
by ouer grasperke om nuwe groei
aan te moedig.
Versprei dit oor die grasperk en
hark met `n swaar hark gelyk. Gebruik `n reguit plank en maak die
bolaag met eweredige hale gelyk.
As jy graag die lente met bloeisels
wil begroet, sal jy `n boompie of
twee in jou tuin moet plant wat jou
jaar ná jaar groot genot sal verskaf.
Gesels met iemand by jou kwekery
oor watter boom die beste in jou
tuin sal aard.
Dit is baie maklik om sommer kissies
met plantjies by die kwekery aan te
koop, maar `n mens moet heelwat
koop om `n groot gedeelte te bedek. Dit kan `n duur oefening word.
Om saad te saai is baie goedkoper,
maar `n mens moet effens meer
geduld hê voordat die plantjies hul
opwagting in jou tuin maak. Omhier en daar kleurvolle lentekolle
te skep, kan bolle en jaarplante in
potte geplant word.
Voordat jy egter begin plant, moet jy
toesien dat jou tuin behoorlik skoon
is. Spit beddings waar saailinge en
blomme geplant gaan word goed
om en werk kompos in die beddings
in. Wees egter versigtig wanneer
kraalmis gebruik word, want die
klein worteltjies van jaarplante en
bolle kan brandskade opdoen.
Wees hierdie lente `n bietjie waaghalsig en verf `n muur of `n skoorsteen bloedrooi . . . hoe rooier, hoe
mooier. `n Fokuspunt in jou tuin sal
dadelik aandag trek en bring ook
die kleur in jou tuin na vore.
Gesiggies is `n moet. Hierdie blommetjies bring dadelik opwinding in
selfs die vaalste tuin. Pluk gereeld
die dooie blomme af om seker te
maak dat hulle optimaal blom en
voed die plantjies gereeld met `n
gebalanseerde plantvoeding. Hulle
is baie aanpasbaar en is ewe tuis
in potte, hangmandjies en tuinbeddings. Hulle is waarskynlik die maklikste eenjarige plante wat kleur aan
jou tuin gee en sal van semi-skaduwee tot in die son floreer.
Plant jou gunsteling vetplantjies in
ou bekers. Dis nie nodig om gaatjies onder in te boor nie, aangesien
vetplante van minimale water leef
en jy hulle dus nie te nat moet maak
nie. Groepeer hulle bymekaar vir `n
mooi fokuspunt en rond die bekers
af met klein klippies. Ou teekoppies
of teepotte kan ook hiervoor gebruik
As jy vergeet het om in die herfs
lentebolle te plant en saad te saaivan eenjariges wat laatwinter en
vroeglente sal begin blom, ontspan,
want alles is nie verlore nie. Jy kan
sommer vandag nog begin verf in
jou tuin met kleurryke blomme om
jou op te beur.
Vygies is nou die ideale keuse vir
kleur. As jy haastig is om die satynblinkblomme met hul vrolike kleure
in jou tuin te hê, plant sommer
kwekerysaailinge wat reeds vir jou
Vygies is pragtig in rotstuine of op
enige ander plek waar daar heeldag
volson en goed dreinerende grond
is. Jy kan ook `n klompie van die
plantjies in houers plant. Hulle groei
en rank graag oor die rante van
Gousblom is altyd die moeite werd
en kom in `n wye verskeidenheid
voor met helder, enkel blomkleure
of gestreepte blomme. Dié plante
is baie treffend wanneer hulle in `n
massa in volson geplant word en is
boonop baie maklik om te kweek.
Hangmandjies verleen ekstra karakter en hoogte aan `n patio. Wanneer hangmandjies oorweeg word,
is dit beter om groter hangmandjies
te gebruik pleks van kleiner mandjies
wat vinniger uitdroog en dus nie so
welig lyk nie.
As die groot werk voltooi is, kan jy
begin om jou tuin te geniet. Wanneer die lieflike sonskyndae aanbreek, kan jy ook meer tyd in jou
tuin deurbring. Van nou af is dit
heerlik om daagliks deur jou tuin
te stap en die helder somerkleure
Onthou egter dat `n mooi tuin
daaglikse aandag verg en jou
vertroeteling nodig het.
Carien GroblerGryp jou gesondheid
en lééf hierdie lente
Noudat ons die jasse,
handskoene en serpe weggepak het, is dit tyd om die
sonroom uit te haal en van die
ekstra wintervetjies ontslae te
raak. Hier is `n paar gesondheidswenke vir die lente:
Stap in jou etensuur. Dit sal jou
`n kans gee om weg te kom van jou
lessenaar en die vars geur van die
lente in te asem. Boonop sal jy sommer ook die ekstra vetjies verbrand
wat sedert die winter om jou maag en
heupe sit.Geniet jou groente. Hierdie tyd
van die jaar word die winkelrakke
weer propvol gepak met slaaiblare,
komkommers, tamaties, uie, wortels
en radyse. Eet minstens twee maal
per dag `n porsie van hierdie vars
groente. Dit is die beste bron van
vitamiene en minerale en is ook
Spring vroeg uit die vere.
Navorsing wys dat mense wat vroeg
opstaan en vroeg gaan slaap, in die
algemeen meer gesond is as die naguile wat dit geniet om laat te lê. Die
soel oggendlug sal jou meer energiek
laat voel in teenstelling met die lui
gevoel waarmee `n mens wakker
word wanneer jy laat slaap.
62Sê ja vir swemlesse. Verdrinking
is wêreldwyd een van die grootste
oorsake van kindersterftes. Kenners
meen egter dit is wys om kinders eers
op drie jaar aan swemafrigting bloot
Tot dan moet babas en kleuters nie
eers `n minuut lank alleen by `n
swembad gelaat word nie, aangesien
die meeste verdrinkings in kinders
onder twee jaar plaasvind.Gaan groen! `n Paar uur se tuinwerk sal nie net jou vaal wintertuin in
`n lushof omskep nie, maar verbrand
ook ongeveer 350 kalorieë per uur.
Of jy nou bossies uittrek, die gras
sny of nuwe plantjies plant – solank
jy sweet, verbrand jy energie. Staan
gereeld op om te strek en probeer
om take af te wissel sodat jy nie een
spiergroep ooreis terwyl `n ander
spiergroep geen oefening kry nie.Gooi jou ou grimering weg.
Soos die meeste produkte het grimering en velsorgprodukte ook `n vervaldatum. Daarom is dit nou die tyd
om al die grimering weg te gooi wat
jy al so lank het dat jy nie kan onthou
wanneer jy dit gekoop het nie! Op
hierdie manier verminder jy die risiko
vir ooginfeksies weens bakterieë en
irritasies op jou vel wat die gevolg is
van bakterieë wat mettertyd in oogskaduwee, maskara en op grimeersponsies groei.Koop nuwe kussings. Kenners
meen dat ná vyf jaar, tot 10% van `n
kussing se gewig bestaan uit bakterieë, stuifmeel, muf en stofmyte wat
allergieë kan veroorsaak. Was ook
jou kussingslope weekliks met warm
water om van bakterieë ontslae te
½ koppie bakvet
2½ koppies koekmeel
2 koppies wit sjokoladestukkies
1½ koppies pistachioneute (gekap)
�	Voorverhit die oond tot 175°C.
�	Verroom die botter, bakvet, witsuiker en bruinsuiker tot glad.
�	Klits die eier en roer die vanieljegeursel by.
�	Meng die meel, hawermout, bakpoeier en koeksoda en vou in die
�	Vou die sjokoladestukkies en die
�	Drup lepelsvol deeg op `n
�	Bak agt tot tien minute.
�	Laat die koekies `n paar minute
lank op die bakplaat afkoel voordat dit na `n draadrakkie verskuif
word om heeltemal af te koel.Uit Piet se pen . . .AgterbladNie vir middeljariges nie . . .Dit is presies wat dit sê. Ons
dogter tree op in die Blêrkas
en dis hoe ons daar beland.
Nie `n plek vir middeljariges nie.
Vroeg Vrydagoggend is ons op pad
na die Vryfees in Bloemfontein. Ons
kaartjies is klaar gekoop en ons moet
Die geleentheid word aangebied in `n
groot markiestent op die parkeerterrein
van die Kovsie-kampus. Daar is plek
vir 2 000 mense. Heel agter in die tent
is die kroeg. Dít is eintlik waaroor dit
Die eerste vertonings begin reeds
om 18:00. Dis vrek koud en reënerig. Bobby van Jaarsveld moet 19:00
optree. Toe ons ingaan is die tent reeds
stampvol. Ons is minstens 25 jaar ouer
as die jongstes. Sonja sê ons hoort
beslis nie hier nie.
Van die jonges bied ons plek aan by
hul tafel. Dit is heel voor onder die
massiewe luidsprekers. My vrou wil met
alle mag uit. Ek sê kalmeer net vrou,
dinge behoort rustiger te raak.
`n Halfuur lank word Bobby se klank
ingestel. Ons is later so moeg van
“testing, testing, testing 123” dat ons wil
Die jonges het nie `n saak met wat
voor op die verhoog aangaan nie.
Dit raas en drink vir die eerste span.
Volgens Stronk, die amptelike feeskoerant, is drankverkope met 10% op
teenoor verlede jaar. Bier en brandewyn
blyk skynbaar staatmakers te wees. Dis
Eindelik begin Bobby en sy trawante
speel. Die hele saal se meisies storm
vorentoe. Hulle staan die hele verhoog
toe sodat niemand voor kan sien nie.
(Ek het nooit geweet dié seun is só
64Langs my dans `n meisie en twee
ouens. Hulle het vrede met die res. Die
meisie het `n dop in die een hand en
`n sigaret in die ander. Dit lyk kompleet
of sy in haar klere gegiet is. Haar oë
staan stokstyf in haar kop en sy beweeg
op die maat van musiek. Tussen die
sigaret en haar sappie is sy ook besig
op haar selfoon. Niks ouer as 16 nie.
Dié drie staan feitlik teenaan my. So
naby, hulle raak elke nou en dan aan
my. Die twee manne probeer hard om
die meisie te beïndruk. Sy loer onder `n
swart kuif uit wat laag in haar oë hang.
Dit begin hard reën buite en die water
stroom onder die tent deur. Sy dans dat
die water spat. My bek hang oop.
Bobby begin uit volle bors sing. Met
elke bas klank wat deurkom, voel dit of
my oordromme wil bars. Sonja sê druk
toe jou ore. Ons merk iemand van ons
ouderdom wat besig is om sy pad deur
die mense na buite te soek. Die persoon lyk bekend. Hoop nie hy sien ons
raak nie. Nou is ons beslis die oudste in
Een van die jong manne bring vir my
`n stywe dop. Ek oorweeg om my taktiek te verander deur ook op `n stasie
te kom. Dit gaan sukkel, want ek is ver
`n Jong man met ‘n goudgeel gekleurde kop kom plak hom langs my neer.
“Waar kom oom vandaan?” wil hy
Voordat ek kan antwoord wil hy ook
weet wat ek hier kom maak. (Nogal `n
goeie vraag.) Ek sien die man is nie
alleen nie. Sy dop is net gekleur met die
Coke. Sonja sê ons is van die NoordKaap. “O, dan skreeu julle seker vir die
Hy is van Gauteng en skreeu ook vir
die WP. Die Bloubulle is sy broer se
span. Voor hy loop wil hy weet hoekomdrink ek so stadig. “Oom gaan roes,”
laat hy op pad kroeg toe hoor. Ek bly
Links van ons sit vier skoolseuns en
rook. Hulle het vrede met Bobby. Die
sigarette word tussen die duim en die
wysvinger met die kooltjie na agter
vasgehou. Iewers vandaan kom `n bekende soet tabakreuk. Op die tafel voor
hulle staan `n bottel Old Brown Sherry.
Hulle gooi vol glase. Elke nou en dan
spring een op die tafel en hou die bottel
in die lug. Sal dit nou die eerste bottel
wyn wees wat hulle drink? wonder ons.
Langs my gaan dinge nog klopdisselboom. Swart kuif is nog steeds aan die
wriemel. Wanneer dit lyk of sy haar balans wil verloor, druk sy net so liggies op
die tafel. Haar twee metgeselle sukkel
steeds om haar aandag te kry.
Hulle begin nou brandewyn op mekaar
se koppe uitgooi. Net die gedagte dat
hulle moontlik drank op my kop kan
uitgooi, maak my woedend. Hulle hou
op toe `n wildvreemde ou die meisie
begin soen. Hy vat haar sommer saam
en die twee staar hom met skaapoë
Bobby is klaar en wil `n ernstige boodskap aan die gehoor oordra. Die ligte is
beslis in sy oë. Hy sien nie wat ons sien
nie. Minstens het hy probeer.
Wilmien is bekommerd oor haar pa
en ma en kom elke nou en dan vra of
ons “orraait” is. My kop pyn en Sonja se
frons word al hoe dieper.
Johrné trek weg met My seun Mieliepap. Die regte “show” het uiteindelik
begin. Niemand gee meer werklik om
wat aangaan nie. Teen ongeveer 23:30
is die sangers klaar.
Ons sterf amper tien dode toe iemand
wil weet of ons môre-aand die Van
Coke Kartel kom kyk.
Die Blêrkas sien my nooit weer nie!GWK
DouglasBrits van den BergBestuurder: Versekering
082 803 5190HopetownOesversekering is `n onmisbare aspek van `n produsent se
risikobestuur. Die ekonomiese klimaat sowel as veranderende
weersomstandighede noodsaak produsente om die risiko in
iemand anders se hande te plaas.
Wanneer verseker `n mens nie? Slegs wanneer jy self
die verlies kan dra!Janitha von Molendorff
082 889 4602PrieskaKannetjies Kotze
082 809 4773DouglasLucas Holtzhausen
082 682 8201DouglasMarietjie Vermeulen
082 809 4775Barkly-WesRené v/d Westhuizen
082 907 8548Modderrivier
082 808 2911GWK is ’n Gemagtigde Finansiële
Diensverskaffer wat fokus op
FSB Lisensienommer 1185GWK is as toonaangewende agri-onderneming uniek geposisioneer met ‘n
volledige reeks produkte en dienste, aangebied deur ‘n gediversifiseerde groep
besighede wat fokus op omvattende oplossings vir moderne besigheid in die hele
landbou-waardeketting. Ons kliëntgerigte fokus op volhoubare welvaartskepping vir
vennote in landbou maak dit moontlik om letterlik ‘n nasie te help voed én bekende,
gehalte handelsmerk-produkte plaaslik vir die verbruiker te produseer.
GWK gee om. Daarom innoveer ons landboubesigheid.innoveer landbou
De Villiersstraat, Douglas
Posbus 47, Douglas, 8730
Tel: 053 298 8200,
Faks: 053 298 2445www.gwk.co.zaAll pages:34567891011131416171920212223242526272829303233343536373839404142434445464755565760616364656668InfoSaveLikeShareDownloadMoreKommuniek Published on Sep 8, 2012 Corporate agricultural magazinecariengroblerFollowRead moreRead moreSimilar toPopular nowJust for youGo explore