Paroolaansoek: Walus sal ‘weet as hy weet’Janusz Walus (Foto: Facebook). Die regsverteenwoordiger vir Janusz Walus, veroordeelde moordenaar van die voormalige SAKP-leier, Chris Hani, sê die minister van justisie en korrektiewe dienste gaan “nooit” ŉ besluit oor sy parool neem nie. “Die minister gaan, bloot weens die politieke gevolge, nooit ŉ besluit hier neem nie. Die enigste liggaam wat die applikant kan help, is hierdie hof,” het adv. Roelof du Plessis, namens Walusz, Dinsdag aan die Konstitusionele Hof gesê. Walus het die Konstitusionele Hof gevra om min. Ronald Lamola se 2020-besluit, dat sy aansoek om parool opnuut afgekeur word, te hersien. Du Plessis het aangevoer die hof is nie onder dieselfde politieke druk as die minister nie en kan ŉ besluit oor parool neem. Walus, ŉ Poolse immigrant, is al sowat 28 jaar lank agter tralies en het sedert 2011 reeds verskeie kere onsuksesvol aansoek gedoen om parool. Volgens sy regspan is hy, na hulle medewete, die mens in Suid-Afrika wat nog die langste agter tralies is. Walus het Hani in 1993 voor sy huis in Boksburg doodgeskiet. Hy en Clive Derby-Lewis is in dieselfde jaar albei die doodstraf vir die moord op Hani opgelê. Die vonnisse is later na lewenslange tronkstraf omgeskakel. Derby-Lewis is in 2015 op mediese parool vrygelaat en is in November 2016 dood. Du Plessis voer aan geen omstandighede wat ŉ uitwerking op parool kan hê – benewens die tydperk wat Walus agter tralies is – gaan voortaan verander nie. Hy het aan die hof gesê om die besluit oor parool na die minister terug te verwys, sal boonop ŉ nuttelose oefening wees. Walus het reeds Hani se weduwee, Limpho Hani, die familie, die SAKP en die land om verskoning gevra. “Mev. Hani weier om verder met die applikant te praat. Daar is absoluut niks wat hy verder kan doen nie. “Mev. Hani het aangedui dat sy hom nie sal vergewe nie. Daar gaan geen vergifnis wees nie,” het Du Plessis aan die hof gesê. Regter David Unterhalter wou by Lamola se regsverteenwoordiger weet wanneer die punt bereik word dat die vergeldingsgedeelte van ŉ gevangene se straf uitgedien is en hy geregtig daarop gaan wees om te weet wanneer hy op parool vrygelaat mag word. “Hy sal weet die dag wanneer hy op parool vrygelaat word,” was adv. MTK Moerane, namens die minister, se antwoord. Hierop wou Unterhalter weet of dit nie op sigself ŉ wrede en buitengewone straf is om iemand in ŉ situasie te los waar hy nooit, van een aansoek na die volgende, sal weet of die vergeldingsgedeelte van sy straf uitgedien is nie. Dit word dan ŉ vorm van wrede en ongewone straf omdat “jou argument is dat jy sal weet wanneer jy weet”. Moerane voer aan hierdie punt in Walus se tronkstraf is volgens die minister nog nie bereik nie. Adv. Muzi Sikakhane, namens die SAKP en Hani se weduwee, het aan die hof gesê Chris Hani se moord was nie net ŉ moord op ŉ mens nie, maar ŉ poging om te verseker die demokratiese droom word nie verwesenlik nie. “Dit is ŉ moord op ŉ land, ŉ samelewing en op ŉ demokratiese droom …” het Sikakhane aangevoer. Du Plessis het gesê hoewel die moord op Hani ŉ “gemene” daad was, dit nie “vir ewig teen iemand gehou kan word nie”. Uitspraak is voorbehou.