Eendag, lank gelede | News24
Eendag, lank gelede
VROEËR is gesing: "Ieder woel hier om verandering en betreur dit dag na dag." Dit wil sê verandering is nie altyd verbetering nie, want dinge verander dikwels om die verkeerde redes. Allerlei goggas knaag skynbaar aan die normale gang van sake, en as ouens dan probeer om dit reg te ruk, is hulle die sondebokke.
Eintlik het meningvorming ook veran-der. Wie sê dit of dat is normatief? Pasop wat jy sê – andersdenkendes sal prosedeer! Tog wonder ek oor veranderings, oor dinge soos...
Pryse: In 1952 het 'n nuwe VW-Kewer R1 080 kontant gekos. Veertien jaar later het 'n nuwe Ford Cortina R1 200 gekos. Ek is nou nie 'n B.Com. nie, maar dít klink vir my na 'n konstante ekonomie. Ná die 1980's het pryse so gestyg dat ons deesdae net van honderde duisende praat. In 1973 was kondensmelk 9 sent per blik, nou is dit R19. Daardie tyd kon R19 dus ongeveer 211 blikke koop. Sulke stygings klink vir my na 'n klomp nonsens. Suiker kos nou omtrent R40 vir 2.5 kg; in die 70's en later was dit R1.50 per 2.5kg.
Maar die Zeitgeist roep my tot orde: Die ontwerpers, vervaardigers, middelmanne en verkoopslui moet lewe. Pryse mag klim. Mense mag enige opinie lug, hul eie kodes najaag; leerders mag die skole op horings neem; ouers moet aanpas: nie pak gee en hul bloedjies aanspreek soos besetenes nie. Kinders is with it, die ouer geslag is outyds en belaglik. Finish en klaar. As jy nie met 'n motor wil ry nie, lóóp dan; as jy nie kondensmelk wil drink nie, suip dan water. As suikerpryse jou pla, eet soetriet.
Ek weet daar is groot woorde soos prys-aanpassing, inflasie, depresiasie, globalisering en almal-is-gelyk-nie-arm-of-ryk, tegnologiese vooruitgang wat biljoene kos. Ek weet, ek weet. Daar is ook woorde soos onreg, suinigheid, egoïsme, pappa-se-erfgeld, klasseverskil, onderdrukking van die armes, ens.,. ens. Lyk vir my ons stuur op 'n globale ramp af, want die mense in be-heer bid: "Lord, you keep them humble, we'll keep them poor."
Kwantumsprong na 2017. Ons praat steeds oor verandering. Die eerste 100 dae van die DA het gekom en stilweg gegaan. Laat my toe om die 2017-situasie sonder spot in mooi fonetiese Afrika-Afrikaans te skets: Die bees hy lôp nog by die pad – nô die kalfies hy het by gakom. Die DA hulle werk hulle dôd, en hulle pay is tot op die been gasny, maar die gat hy es nog by die straat. Die riool hy borrel en gorrel, die municipality se lorrie hy't gavrek. Die municipal fees hy gaan op-op, die infrastructure hy duik af soos 'n parra. Die structure hy is gone, net die infra bly oor: onder, onder. En bo die onder is niekies. Eish!
Die wyse Salomo sê natuurlik: "Moenie sê die ou dae was beter (of slegter) as nou nie. Dis nie wys om so iets te sê nie." Overgezet synde: Die huidige powers that be en ander belanghebbendes gebruik altyd dié woorde om hul eie slapheid te verskoon. Die blaam word verskuif – terug na die verlede. Lyk my alle generasies, ministers, partye, regerings, oningeligtes et al het hul goeie én slegte punte.
En dit lyk vir my die huidige dag is die beste tyd om te lewe – want ons kan nóú 'n verskil maak deur nie deel van die swygsame meerderheid te wees nie, maar deur sinvol te praat en te doen om dinge te verbeter. Môre is onseker, gister is geskiedenis, nou is die tyd.