Korrupsie steel meer as net geldArgieffoto (Foto: SAPD, Facebook) Deur Johan Schoeman van die Solidariteit Beweging Dit begin lyk asof die daaglikse berigte oor bedrogpleging, korrupsie en “staatvang” dieselfde uitwerking op Suid-Afrikaners het as die berigte oor die toename in misdaad enkele jare gelede. Mense raak vuisvoos en afgestomp, so amper asof ŉ mens wag vir die rapportering oor die volgende vergryp. Sou ons kortliks ŉ register wou opstel van korrupsieskandale, word ons gekonfronteer met die vraag: Waar begin ek? Daar is verskeie organisasies in Suid-Afrika wat aktief is op die terrein van korrupsiemonitering. Hierdie burgerlike organisasies vervul in werklikheid ŉ belangrike doel om, saam met die media, gevalle wat tekens van korrupsie, bedrog of enige verwante misdaad toon, openlik aan die kaak te stel. Die Solidariteit Navorsingsinstituut het byvoorbeeld in September 2015 ŉ verslag oor die stand van korrupsie in Suid-Afrika die lig laat sien. In hierdie verslag is tien gevallestudies waar korrupsie hoogty vier, uitgelig en bespreek. Hierdie terreine was: Dit sal nie moeilik wees om terreine tot hierdie lys toe te voeg nie. Daar word ook in die verslag melding gemaak van Suid-Afrika se verswakkende posisie op die rangorde van Transparancy International, ŉ internasionale organisasie wat korrupsie in lande monitor. Benewens hierdie organisasie meld organisasies soos Corruption Watch, Africa Check en die Instituut vir Interne Ouditeure syfers wat skrikwekkend is. Hulle noem byvoorbeeld dat ongeveer R1 miljard in 2011/2012 direk as gevolg van korrupsie verlore gegaan het (sommige syfers praat selfs van tussen 25 en 30 miljard), en ongeveer R700 miljard sedert 1994. Syfers soos hierdie is dikwels gewoon spekulasie, maar gee darem ŉ aanduiding van die omvang van die probleem. Daar is selfs sprake daarvan dat sommige groot maatskappye nou al “fasiliteringsgeld” by die jaarlikse begroting voeg ten einde sekere transaksies suksesvol te kan deurvoer. By die lees daarvan in die Suid-Afrika van 2016 wonder ŉ mens onwillekeurig watter verskil hierdie soort geld sou kon doen aan die stimulering en opbou van ŉ ekonomie wat vir alle praktiese doeleindes in ŉ resessie verkeer. Gewoonlik word die gevolge van korrupsie deur “harde” syfers soos hier bo te gebruik, geïllustreer. Daar is egter ook ŉ ander kant daarvan; iets wat meer diepgaande en meer langdurig is. Hierdie “sagte” kwessies is in werklikheid eintlik van meer belang en beteken ook dikwels die vernietiging van verhoudings tussen mense op verskeie vlakke. Dit kan kortliks as volg opgesom word: Dit is belangrik om te besef dat korrupsie nie net ŉ probleem in Suid Afrika is nie en nie net die steel van geld impliseer nie. Onlangse internasionale onthullings oor politici wat inligting en netwerke tot eie voordeel gebruik het en selfs probeer om die gepaargaande persepsies te manipuleer, blyk nou ŉ alledaagse verskynsel te wees. Die begin van oplossings vir die probleem van korrupsie val ver buite die grense van hierdie kort oorsig. Maar om dit effe meer prakties en persoonlik te maak, plaas jouself in hierdie posisie : As verteenwoordiger van ŉ groot internasionale maatskappy kry jy opdrag van jou maatskappy se besturende direkteur om na land X te vlieg en ŉ transaksie van etlike miljoene te beklink met die verteenwoordigers van ŉ ander maatskappy wat slegs vir een dag in die land is en jou slegs die betrokke dag kan ontmoet. Met jou aankoms op die lughawe word jy meegedeel dat jou inentingsdokument verval het en hulle jou nie in die land gaan toelaat nie. Nadat jy die dringendheid van jou besoek probeer verduidelik het, sê die amptenaar aan jou, eenkant en vertroulik natuurlik, dat jy, soos hy dit sien, een van drie keuses het: Wat kies jy? Bogenoemde is waarskynlik ŉ eenvoudige skets om te illustreer dat dit maklik is om skielik gekonfronteer te word met situasies wat hulself leen tot korrupsie of onetiese gedrag. Dalk is die belangrikste om aan te dui dat die pleeg van korrupsie uiteindelik op ŉ keuse berus, maar met in agneming daarvan dat, indien korrupsie wel toegelaat word en voortduur, dit maklik kan ontwikkel tot ŉ situasie waar dit so uitgebreid raak dat mense eintlik verwag dat daar so opgetree kan en gaan word. Dan raak korrupsie die reël eerder as die uitsondering. Die skade daarvan is langdurig en medebepalend vir die staat se uiteindelike mislukking. ŉ Kommentator oor etiek het genoem dat elke mens se optrede van só ŉ aard behoort te wees dat dit enige tyd ŉ algemene reël kan word. Dit het waar geword in Suid-Afrika, maar dalk nie op die manier wat ons kommentator bedoel het nie.