155 dae van beurtkrag en nóg komEskom se Ingula-pompopgaarskema. (Foto: Eskom) Suid-Afrikaners is sedert 1 April aan 141 dae van beurtkrag onderwerp en veel meer is op pad. Jan Oberholzer, bedryfshoof van Eskom, het Dinsdag by ŉ terugvoersessie oor die stand van die kragnetwerk gewaarsku Eskom het bloot nie nog geld vir diesel nie. Die maatskappy het vanjaar reeds R12 miljard aan diesel bestee om die ligte aan te hou. “Ons het nie meer die geld om vanjaar diesel te verbrand nie,” het Oberholzer gewaarsku. Oberholzer sê onbeplande instandhoudingswerk, wat bygedra het tot die 155 dae van beurtkrag wat sedert die begin van Januarie ondervind is, is ŉ bron van groot kommer. Tot dusver is daar swaar gesteun op Eskom se twee oopsiklus-gasturbines om die fases van beurtkrag te beperk, maar dit het beteken miljoene liters diesel is benodig. Die aanvanklike begroting vir diesel het op R6,1 miljard gestaan, is later tot R11,1 miljard aangepas en het reeds die R12 miljard-kerf verbygesteek. “Ons gaan gedwing word om beurtkrag in te stel omdat ons nie die geld het om diesel te verbrand teen die koers wat ons tans doen nie.” Wanbetalende munisipaliteite skuld Eskom R53 miljard. “Munisipaliteite moet hulself afvra wat hul bydrae tot beurtkrag is,” het Oberholzer na dié plaaslike owerhede gekap. Hy sê daar was hoegenaamd geen beleidsverandering oor die gebruik van diesel nie; daar is bloot net nie meer geld nie. Oberholzer het Suid-Afrikaners ook die versekering gegee dat alle faktore, ook verkeersprobleme en leerders wat eksamen moet skryf, oorweeg word wanneer beurtkrag ingestel word en dat Eskom nie onverskillig staan teenoor of ongevoelig is oor die uitwerking van beurtkrag nie. Die kragvoorsiener sê egter tensy bykomende kapasiteit nie by die netwerk gevoeg en bedryfsteurings verminder word nie, bly beurtkrag in die vooruitsig. Groot projekte kan beurtkragfases vererger Oberholzer sê groot kapitaalbeleggings, die kwesbaarheid en onvoorspelbaarheid van die netwerk en instandhouding- en herstelwerk wat vir die volgende paar maande beplan word, gaan beteken dat die risiko van beurtkrag hoog bly en selfs vererger. Net die beoogde projekte sal beteken 2 300 MW kapasiteit moet aan die netwerk onttrek word. Koeberg se eenheid een, wat die afgelope 384 dae krag lewer, sal volgende maand vir roetine-instandhoudingswerk en hervulling afgeskakel word, terwyl drie stoomopwekkers ook vervang gaan word. Dit word gedoen as deel van Eskom se aansoek om Koeberg se bedryfslisensie te verleng. Die eenheid is een van Eskom se betroubaarste en sal na verwagting in Junie volgende jaar weer in bedryf gestel word. Tot dan beteken die afskakeling egter dat 920 MW opwekkingskapasiteit nie beskikbaar gaan wees nie. Koeberg se eenheid twee is weer in diens gestel ná ŉ gedwonge afskakeling. By die Kusile-kragsentrale het ŉ besluit om die herindiensneming van eenheid twee en drie as voorsorgmaatreël te vertraag, verdere verdriet met opwekking veroorsaak. ŉ Strukturele ineenstorting van ŉ skoorsteen by eenheid een verlede maand was ŉ “groot terugslag” vir Eskom se pogings om die energiebeskikbaarheidfaktor (EAF) (wat tans op 58,53% staan) te verhoog. “Die verlies van die Kusile-eenhede het bykomende druk op ŉ reeds oorspanne opwekkingstelsel geplaas,” sê Oberholzer. In hierdie stadium is eenheid vier die enigste wat by Kusile gebruik word. Die ondersoek na die oorsaak van die ineenstorting duur voort en die hulp van spesialiste en toerustingvervaardigers is ingeroep om te bepaal hoe vinnig die herstelwerk gedoen kan word. Oberholzer maan nietemin dat dit nog maande gaan duur voor die eenhede weer aanlyn gebring kan word. “Dit is die werklikheid daarvan om ŉ vervalle opwekkingstelsel, met geen reserwemarge nie, te bedryf. Elke enkele onklaarheid druk die hele stelsel tot op die afgrond. Die verlies aan kapasiteit, selfs al is dit tydelik, gaan die somer uitdagend maak, veral omdat dit die kruin van ons beoogde instandhoudingstydperk is. Verskeie eenhede by verskeie kragsentrales moet afgeskakel word om broodnodige instandhoudingswerk te doen,” sê Oberholzer. Tot Eskom nie die groot eenhede weer aanlyn kan bring nie, gaan die stelsel voortsukkel om in die vraag na krag te voldoen – ŉ situasie wat nog tussen ses en 12 maande kan duur.