(Daar was die afgelope tyd lesers wat die behoefte uitgespreek het om meer duidelikheid rondom die onderwerp van die kleindoop teenoor die grootdoop te kry. Ds Van den Berg het hier vir ons 'n uiters interessante en Skriftuurlik korrekte uiteensetting in hierdie verband gelewer. Baie dankie aan hom vir die suiwerheid en puik uiteensetting daarvan.)
DIE SKRIFTUURLIKE KORREKTHEID VAN DIE KLEINDOOP
"Die probleem is dat mense die doop verkeerdelik tot 'n geloofteken verhef.
Nòg die besnydenis, nòg die doop, was ooit veronderstel om
'n geloofteken te wees.
Dis 'n verbondsteken, niks minder en niks meer nie!"
So anders as die Roomse Kerk (RK) wat sewe sakramente het, het ons Protestantse kerke net twee sakramente nl. die doop en die nagmaal. Wat is sakramente? Die Heidelbergse Kategismus (HK) leer ons dat dit " … heilige, sigbare, waartekens en seëls deur God ingestel is om ons deur die gebruik daarvan die belofte van die Evangelie des te beter te laat verstaan….."
Kom ons let kortliks op die woorde: heilige, sigbare, waartekens en seëls. Heilig beteken afsonder of opsy sit. Daarmee sê die HK dat sakramente nie wêreldse instellings is nie, maar Goddelike instellings. Die woord sigbaar sê dat sakramente fisies waarneembaar is. Waartekens en seëls sê dat sakramente middels is waarmee iets krag gegee of anders gestel in werking geplaas word. Neem 'n brief as voorbeeld. Sonder 'n posseël daarop, sal dit nooit sy bestemming bereik nie. 'n Posseël bring dit in beweging.
Waarom het Protestantse kerke slegs twee sakramente? Omdat die Ou Testament (OT) net twee geken het nl. die besnydenis en die pasga. Dit was nie eenmalige gebeurtenisse nie, maar is op bevel van God ingestel met die doel om herhaal te word. Die pasga sowel as die besnydenis het die OT gelowiges aan God se wonderbaarlike ingryping in hul bedenklike lotgevalle herinner.
2. 'n Goddelike kontrak.
Die besnydenis, so lees ons in Gen.17, was die sigbare teken of seël van die kontrak wat God met Abraham 2000vC aangegaan het. Hierdie kontrak is die verbond genoem. Net soos 'n kontrak twee kante het, het hierdie goddelike kontrak ook twee kante. God het beloof om Hom op 'n besondere wyse by Abraham en sy nageslag (die volk Israel) te skaar. Van hulle kant moes Israel die Here God as die enigste God erken en vereer deur aan Hom gehoorsaam te wees.
Elke kontrak het 'n seël d.w.s 'n sigbare, uiterlike teken wat van die bekragtiging daarvan getuig. Kom ons noem dit 'n waarmerk. God se kontrak met gelowiges het ook 'n uiterlik waarneembare waarmerk. In die OT was dit die besnydenis. Seuntjies van 8 dae oud is aan die voorhuid besny as sigbare teken dat hulle deel van hierdie kontrakgebonde volk van God was.
Nou maak iets nie sin nie. Wat op aarde het 'n babaseuntjie van daardie kontrak geweet of verstaan? Absoluut niks nie! Moet 'n mens nie maar eerder iets van 'n kontrak weet alvorens jy jou daaraan bind nie? Ja, in die algemene gang van sake is dit so noodsaaklik soos bloed in jou liggaam! Geloofsake werk anders.
Nou volg iets baie belangrik om die kinderdoop te verstaan. Die besnydenis was nie 'n geloofteken nie, maar 'n verbondsteken. Die besnydenis was slegs die seël op die kontrak-belofte. Gelowige ouers het hul seuntjies na die priesters gebring wat die besnydenis toegepas het as waarmerk van die ouers se heilige belofte aan God.
Die besnydenis kon dus nie 'n geloof teken wees nie, anders was alle vrouens en dogters per implikasie verlore. Die besnydenis het nie die siel gered nie. Hou hierdie waarheid in gedagte wanneer ons aanstons by die doop self kom. Geen verbondsteken red jou siel van die ewige verderf nie!
Dit het van tyd tot tyd gebeur dat volwasse mans die besnydenis as verbondsteken ontvang het. In Gen.17 lees ons dat nadat God die verbond met Abraham aangegaan het, Abraham hom self heel eerste besny het. Die volwasse besnydenis was egter die uitsondering op die reël. Volwassenes is alleenlik besny as hulle van die heidendom afgesien en hulle tot die ware godsdiens bekeer het. Dit was die uiterlike teken dat hulle in die kerk van destyds opgeneem is.
Die wonder van die verbond is dat God kinders nie daarvan uitsluit nie, maar reg van die begin af insluit. In die OT so vroeg as 8 dae. In Hand.2:38 sê Petrus op Pinksterdag aan die oorblufte Jode in die tempel: "Bekeer julle, en laat elkeen van julle gedoop word…. want hierdie belofte kom julle toe en julle kinders…"
3.1Spesifiek vir Christene
In die Nuwe Testament (NT) het beide OT sakramente nuwe tekens verkry. Mense wat Christus as hulle Verlosser aanvaar het, het hulle voortaan laat doop en die nagmaal in die plek van die pasga gevier. Die ou verbond was afgesluit en 'n nuwe een aanvaar.
Christus noem hierdie nuwe verbondsbedeling 'n nuwe testament. God het deur Jesus 'n nuwe begin met Israel gemaak. In Matt 26:28 sê Jesus: "Want dit is My bloed, die bloed van die nuwe testament, wat vir baie uitgestort word tot vergifnis van sondes". Die 1983 parafrase lui: "want dit is my bloed, die bloed waardeur die verbond beseël word". ('n Parafrase is nie 'n vertaling as sulks nie, maar 'n verklaring in die vertaling).
Daarom lees ons dan ook in die NT van verskeie huisgesinne wat gedoop is. Van Lidia, die purperverkoopster, word bv. in Hand16:15 gesê: "En toe sy en haar huisgesin gedoop is…." Van die tronkbewaarder van Filippi lees ons in Hand.16:33:"en hy is onmiddellik gedoop, hy en al sy mense".In 1 Kor.1:16 sê Paulus: "Ek het ook nog die huisgesin van Stefanas gedoop".
Die klem val op die woord huisgesin. Kyk, dit sal darem oorreding kos om my te oortuig dat 'n huisgesin slegs uit volwassenes bestaan! Waaraan dink 'n mens as daar van 'n huisgesin gepraat word? 'n Pa, 'n ma en kinders, nie waar nie? Ons moet ook in gedagte hou dat die huisgesinne van destyds baie groter as dié van vandag was. Geleerdes reken dat 'n gemiddelde Joodse gesin destyds uit ongeveer agt kinders bestaan het.
Wanneer die OT gelowiges die pasga gevier het, het dit hulle aan hulle verlossing uit die Egiptiese slawerny herinner. Hulle het geweet dat dit 'n wonderbeskikking van God was omdat hulle hulself nie kon verlos nie. Hierdie bevryding was egter 'n voorafskaduwing van dit wat 1500 jaar later sou gebeur het toe God weereens in Israel se lotgevalle ingegryp en hulle deur die bloed van Christus van die slawerny van die Satan bevry het.
Net soos wat Israel hulself nie van die Egiptiese slawerny kon bevry nie, kon hulle hul ook nie van die Satansheerskappy bevry nie. Hulle het weereens 'n hemelse Verlosser nodig gehad. Daarom het God ingegryp en sy Seun aan 'n kruis laat sterf sodat almal wat Hom as Verlosser aanneem, van sondeslawerny bevry kan wees.
Oud-Israel het 'n fisiese bevryding gesmaak, die nuwe Israel 'n geestelike bevryding. Onthou: Oud-Israel se bevryding uit Egipte het deur die bloed van 'n lam gekom. Ook die nuwe Israel s'n - die bloed van die Lam van God.
Die sakrament van die doop, is geleidelik ingefaseer. Presies waar en wanneer dit begin het, is nie seker nie. Dit was in Christus se kinderdae uiteraard nog nie bekend nie. Met sy doop kom die eintlike verandering en is elkeen wat hom of haar tot die Christendom bekeer het, dan ook gedoop – selfs hele huisgesinne: vader, moeder en kinders.
4. 'n Valsebeskuldiging
4.1Hulle verstaan nie
Die voorstanders van die volwassedoop eis dat slegs volwassenes wat tot bekering gekom het gedoop mag word. Die dopeling moet skynbaar eers verstaan waaroor die doop gaan, alvorens hy die doop mag ontvang. Dit sluit gevolglik kindertjies uit. Daarmee het ek 'n groot probleem. Geen gelowige ouer durf sy kind uit die nuwe verbond uitsluit nie. Dis nooit in die oue gedoen nie, waarom doen hulle dit nou in die nuwe?
4.2Dis 'n verbondsteken
As hul saamstem dat die doop 'n verbondsteken is, wil ek vra: "Wat het 'n agt dae oue kindjie van die verbond geweet?" Hoegenaamd niks nie! Het sy ouderdom miskien die geldigheid daarvan tot niet gemaak? Geensins! Die probleem is dat mense die doop verkeerdelik tot 'n geloofteken verhef. Nòg die besnydenis nòg die doop was ooit veronderstel om 'n geloofteken te wees. Dis 'n verbondsteken, niks minder en niks meer nie!
Ek herhaal: Daar is net een geloofteken - die bekering van 'n sondaar tot Jesus Christus. Niks minder en niks meer nie! 'n Geloofteken moet jou uiteraard red. Kan die doop jou miskien red? Baie beslis nie! Slegs die bekering tot Jesus!
Die doop is uitsluitlik 'n verbondsteken en derhalwe 'n gehoorsaamheidsteken. Dis mos waaroor die verbond gaan. Gehoorsaamheid is die as waarom hierdie goddelike kontrak draai. Wie van die doop 'n geloofteken maak, dwaal. Want dan moet die doop jou kan red, wat dit nie kan nie!
4.3Verstaan 'n teks reg
Wees baie versigtig hoe jy die Bybel lees. Moenie teksverse lukraak gebruik nie. In Engels word dit Bible punching genoem. 'n Teks moet altyd binne sy konteks of verband gelees word. Kom ek gee 'n voorbeeld. Luister wat staan in Mark 16:16: "Hy wat glo en hom laat doop, sal gered word: maar hy wat nie glo nie, sal veroordeel word".
Voorstanders van die grootdoop gryp hierdie teks aan as 'n sg. bewys dat jy eers moet glo alvorens jy gedoop mag word. "Maar dit staan dan in die Bybel!" argumenteer hulle. Ek stem saam: Dit staan in die Bybel. Maar hoe verstaan jy dit? As mense uit hierdie teks wil aflei dat alle mense eers tot die geloof moet kom alvorens hulle gedoop kan word, verstaan hulle dit totaal verkeerd omdat hulle dit buite sy verband lees.
Hoe verstaan 'n mens dan 'n teks? Deur eerstens te vra: Vir wie is dié woorde oorspronklik geskryf en tweedens: Met watter doel is dit geskryf? Mark 16:16 is bv. aan Romeine geskryf. Markus het trouens sy hele evangelie spesifiek vir Romeine geskryf. Hulle was uiteraard heidene.
Met sy Evangelie roep Markus hulle tot bekering op. Talle Romeine het ook tot bekering gekom. Dink maar aan die hoofman Cornelius waarvan ons in Handelinge 10 lees. Heidene wat tot bekering gekom het, is gedoop as die sigbare teken van hulle opname in die gemeente. Ons doen vandag nog dieselfde. As 'n volwassene om een of ander rede nooit gedoop is en in die gemeente opgeneem wil word, word hy gedoop ongeag sy ouderdom.
Christus se laaste opdrag in Matt.28:19 lui: "Gaan dan heen, maak dissipels van al die nasies, en doop hulle in die naam van die Vader, en die Seun en die Heilige Gees….." Dis 'n opdrag om mense buite die Christendom vir Christus te wen. Iemand wat hieruit wil aflei dat jy in alle gevalle eers tot bekering moet kom, voordat jy gedoop mag word, dwaal gruwelik!
Wees daarop bedag om nooit 'n teks buite sy verband te lees nie. Kyk maar net wat met Mark.16:16 kan gebeur as dit buite sy verband gelees word. 'n Mens kan tot die gevolgtrekking kom dat die resep om in die hemel te kom, uit twee dele bestaan. Eerstens moet jy in Christus glo en tweedens moet jy jou laat grootdoop. Dis allermins wat hierdie teks bedoel.
4.4Die sektariese plus
In Matt 22 waarsku Jesus die kerklui van sy tyd:"Julle dwaal, omdat julle die Skrifte nie ken nie…".Is die geloof in Christus genoegsaam om my in die hemel te kry of moet ek my as voorsorgmaatreël tog maar laat grootdoop? Indien jy enigsins twyfel, wil ek jou in die gees na Golgota neem. Langs die gekruisigde Jesus hang 'n moordenaar wat hom so pas bekeer het. Ek hoor hom uitroep: "Dink aan my, Here, wanneer U in u koninkryk kom".Dan hoor ek Jesus antwoord: "Voorwaar Ek sê vir jou: vandag sal jy saam met My in die Paradys wees" (Luk.23:42,43).
Wat was die kans dat hierdie man gedoop was? 'n Ronde nul! Hoor ons Jesus miskien sê: "Een ding kom jou nog kort, laat jou doop en jy sal gered word"? Nee, Jesus sê: "Vandag sal jy saam met My in die Paradys wees". Hy is gered….sonder die doop!
Dis weereens 'n bewys dat die doop jou nie red nie, maar slegs die geloof in Christus. Ek herhaal: Die doop is nie 'n geloofteken nie maar 'n verbondsteken. Daarmee wil ek nie voorgee dat die doop nie belangrik is nie. As gehoorsaamheidsteken is dit uiters belangrik, maar nie onontbeerlik vir jou redding nie.
5. Watter metode?
5.1 'n Duidelike heenwysing
Die verbond en besnydenis wys onteenseglik heen na die kinderdoop. Dis uiteraard heilig en slegs vir gelowige verbondsouers se gebruik. Wie die doop vir ander redes gebruik, ontheilig dit en moet nie die seën, maar eerder die straf van God verwag!
Die doop plaas op verbondsouers 'n dure verpligting. As hulle hul belofte streng nakom, sal hulle kinderopvoeding 'n stukkie hemel op aarde wees. Maar as hulle hul beloftes aan God nie gaan nakom nie, sal hulle kinders ontspoor en desnoods ellende oor hulle bring. Ek wonder hoeveel kinders vandag in 'n graf is, wat, indien hulle ouers hul doopbelofte nagekom het, miskien nog sou geleef het!
Let 'n bietjie op Kol.2:11 en 12 waar ons dievolgende lees: "in wie julle ook besny is met 'n besnydenis wat nie met hande verrig word nie, deur die liggaam van die sondige vlees af te lê in die besnydenis van Christus, omdat julle saam met Hom begrawe is in die doop…."
Die voorstanders van die volwassedoop hou hulle blind vir hierdie waarheid. Vra hulle 'n bietjie wat in die plek van die besnydenis gekom het, en hulle antwoord jou: 'n besnydenis van die hart. Die nuwe teken is m.a.w. onsigbaar. Dit maak geen sin nie!
Daar was tog twee sigbare OT sakramente; beide was 'n voorafskaduwing van dit was moes kom. Hoe op aarde kan die een 'n nuwe sigbare en die ander 'n nuwe onsigbare teken verkry? 'n Sakrament is dan juis veronderstel om sigbaar te wees. Dis in die woorde van die Heidelbergse Kategismus sigbare tekens of seëls. 'n Onsigbare sakrament is net so onsinnig soos 'n onsigbare posseël. Dit sal die brief nêrens bring nie.
As die doop volgens die voorstanders van die volwassedoop dan geen OT voorafskaduwing of heenwysing het nie, moet dit 'n geheel nuwe instelling wees. Nee, dit wat in die NT plaasvind, het alles OT 'n voorafskaduwing gehad.
Die verwerping van die kinderdoop laat kerke wat slegs groot doop met 'n wesenlike probleem: Wat maak hulle met die kind in hul midde? Word hy opgeneem of eers eenkant gelaat totdat hy gelowig genoeg is om gedoop te word? Dit kan jare duur! Dit kan selfs nooit gebeur nie!
Wat maak hierdie kerke met hul kindertjies? Hulle implementeer 'n gebruik wat hulle die inseën van kinders noem en beroep hulle daarvoor op Matt.19 waar ons lees dat moeders by geleentheid hul kinders na Jesus gebring en Hy hulle geseën het. Kan jy nou meer!
Dis uiters onverantwoordelik om aan daardie optrede van Jesus sakramentele waarde te heg. Dit was dan nooit bedoel om herhaal te word nie. Dit was 'n eenmalige liefdesgebaar. Indien Christus sakramentele waarde aan hierdie optrede wou heg, sou die inseën van kindertjies daarna 'n kerklike instelling en herhaal gewees het. Daarbenewens sou die Heilige Gees ook gesorg het dat die NT Bybelskrywers daarvan melding gemaak het en die kerk duidelike opdrag daartoe gegee het. Nêrens lees ons dat hierdie geleentheidshandeling van Christus 'n kerklike gebruik geword het nie.
Let ook daarop dat hierdie gebeure nie eens in 'n gebou plaasgevind nie. Wat sê dit? Dat dit nooit bedoel was om herhaal te word nie. Dit was 'n eenmalige geleentheidsoptrede. Niks minder en niks meer nie.
Wat leer ons uit hierdie misplaaste optrede van diegene wat teen die kleindoop is? Die noodsaaklikheid van die kinderdoop. Of anders gestel: Hierdie misgissing is die allerbeste bewyse vir die kinderdoop. Hierdie leemte is 'n leemte wat met die kinderdoop gevul moet word! Dwaalgeeste vul hierdie leemte egter met iets wat nie met die Bybel strook nie in die sin dat Matt.19 geen opdrag aan kerke is om hulle kindertjies in te seën nie. Kerke moet hulle kindertjies eerder doop want dis die Bybelse weg!
'n Vraag wat met die doop saamhang, is die vraag na die regte manier van doopbediening? Moet die doop deur onderdompel of deur besprinkeling bedien word? Die voorstanders van die volwassedoop is hier onverbiddelik. Hulle aanvaar slegs die onderdompelingsdoop en veroordeel almal wat anders doop.
In ons Afrikaanse Bybel kom die woord onderdompel glad nie voor nie. Daar word egter dikwels van besprinkeling melding gemaak. Nie Christus of die apostels sê spesifiek watter doopmetode gebruik moet word nie. Daar was heelwaarskynlik meer as een aanvaarbare metode. Solank as wat die doop in die Naam van die Drie-enige God bedien is.
Waarom dring die voorstanders van die grootdoop so onverbiddelik op onderdompeling aan? Weens hulle gebrekkige kennis van die Griekse taal. En ek bedoel dit opreg. Die NT is oorspronklik in Grieks geskryf en die Heilige Gees het die Bybelskrywers derhalwe in daardie taal geïnspireer.
Die Charismatiese kerke reken dat die Griekse woord baptizo (dis waar die Engelse baptize vandaan kom) net een betekenis het nl. onderdompel. Dis nie waar nie! Baptizo beteken nie onderdompel nie, maar eerder: was, afspoel of met water reinig. Markus skryf in sy evangelie oor die gebruike van sy tyd. In 7:4 lees ons: "En wanneer hulle van die mark kom, eet hulle nie as hulle nie gewas het nie…" Die woord wat hier vir was gebruik word, is baptizo.
Die Griekse taal het wel 'n woord vir onderdompel nl. kataduo. In Engels word dit met submerge vertaal. Interessant genoeg kom hierdie woord nêrens in die NT voor nie. Indien die doop deur onderdompeling plaasgevind het, sou daar in die Griekse Bybel kataduo i.p.v.baptizo gestaan het!
Indien die NT kataduo gebruik het, sou ons mos presies geweet het hoeveel water by 'n doop-bediening gebruik moet word. Omdat daar nie in die Bybel staan dat die doop by wyse van kataduo geskied het nie, kan ons met sekerheid sê dat die eerste Christelike gemeentes nie deur onderdompeling gedoop het nie.
5.5Besprinkeling of begieting
Die Didache gee vir ons 'n aanduiding van die vroegste doopbedieningsmetode. Dis 'n baie ou Christelike geskrif wat uit tweede helfte van die eerste eeu dateer. Benewens die Bybel was die Didache die eerste kerklike handleiding en is Die Leer van die Here deur die Twaalf Apostels aan die Heidene genoem.
Die ou kerkvaders het hierdie geskrif baie goed geken. Dit het egter op 'n stadium verdwyn en is eers in 1883 in 'n klooster in Turkye ontdek. Die Didache werp vir ons lig op die eerste metode van doopbediening. Dit meld bv. dat Johannes die Doper deur middel van begieting gedoop het. Die dopeling het kniediep in water gestaan waarna die doopsbedienaar 'n bakkie geneem en driemaal water op die dopeling se kop uitgegiet het.
Uit ander soortgelyke ou geskrifte is dit duidelik dat die apostels ook deur middel van die besprinkeling gedoop het. In die Bybel word besprinkeling telkens met die simboliese afwassing van sonde verbind. In Lev.16:19 lees ons: "So moet hy dit dan reinig en heilig van die onreinheid van die kinders van Israel". Hierdie hoofstuk handel oor die Groot Versoendag wat eenmaal per jaar in oud-Israel plaasgevind het. By daardie geleentheid is 'n bok geslag en sy bloed ter versoening van die volk se sondes op die verbondsark gesprinkel. Die besprinkeling was 'n reinigingsritueel.
In Eseg.36 word die uitstorting van die Heilige Gees ook met besprinkeling en reiniging in verband gebring God sê vir Israel: "Dan sal Ek skoon water op julle giet…" (:25). In die Engelse Bybel lui dit: "Then will I sprinkle clean water upon you…"
Die getuienis van die vroeë Christenkerke werp insiggewende lig op die doopsbediening van destyds. In Rome se katakombes is primitiewe muurskilderye te sien wat uit die tweede eeu dateer. Dit toon dopelinge wat kniediep in water staan terwyl die doopsbedienaar 'n bakkie met water oor hul hoof uitgiet. Die katakombes was die onderaardse byplekke van talle gelowiges tydens die Joods-Romeinse vervolging.
Sommige van hierdie katakombe muurskilderye is meer as 1800 jaar oud. Dit toon die twee erkende doopmetodes van die kerk van destyds: begieting sowel as besprinkeling. Geskrifte van die vroeë kerkvaders bevestig dat kindertjies op ouderdomme van so vroeg as agt dae gedoop is. Dit stem met die besnydenisouderdom ooreen. Babatjies sou beslis nie deur onderdompeling gedoop gewees het nie!
Gesien in die lig dat die Bybel nie voorskriftelik is oor die metode van doopbediening nie, hoef gelowiges nie daaroor hoofbrekens te hê nie. Dis minder belangrik. Of daar met drie druppels uit 'n doopvont en of daar in 'n swembad, rivier of selfs see gedoop word, maak uiteraard geen verskil aan 'n mens se saligheid nie. Dis mos nie die doop wat jou red nie, maar slegs die geloof in Christus Jesus alleen!