LIG WAT VOORTDUREND BRAND | Elim Ministries
LIG WAT VOORTDUREND BRAND
Hierdie week se Torah lesing sluit in die gedeelte van Shemot 27:20 to 30:10 en staan bekend as Parashah Tetsaveh. Tetsaveh beteken: "Jy moet beveel …". Wat moes Mosheh die kinders van Yiesraél beveel, volgens hierdie parashah? Die antwoord op hierdie vraag het te make met die menorah, een van die bekendste simbole in die hele Torah en in vers 20 en 21, die laaste twee verse van Shemot 27, lees ons hierdie woorde: "En jy moet die kinders van Yiesraél beveel dat hulle vir jou suiwer, uitgestampte olyfolie vir die kandelaar bring, om voortdurend 'n brandende lamp te hê. In die tent van byeenkoms, buite die voorhangsel wat voor die Getuienis is, moet Aharon en sy seuns dit regmaak om te brand van die aand tot die môre voor die aangesig van Yahweh. Dit sal 'n ewige insetting wees in hulle geslagte, van die kant van die kinders van Yiesraél."
Daar is groot verskil van mening oor presies hoe die menorah gelyk het waarvan daar in die Torah en veral in die boek van Shemot gepraat word. Party mense glo dat die menorah 'n ronde vorm gehad het soos wat meeste menorah's vandag lyk en soos wat dit ook lyk op die boog van Titus in Rome (langsaan) wat 'n voorstelling is van die Romeinse oorname van Jerusalem en die artikels wat uit die tempel verwyder is. Andere glo dat die menorah 'n reghoekige vorm behoort te hê. En dan is daar van die ouer bronne wat oortuig is dat die menorah nie 'n ronde of reghoekige voorkoms gehad het nie, maar 'n keëlvormige of driehoekige voorkoms. Daar is ook verskil van mening oor presies hoe groot of hoe hoog die oorspronklike menorah was, maar volgens die Talmud en sekere ander Joodse bronne was dit tussen 17 en 18 handbreedtes hoog, afhangende van presies van waar tot waar 'n mens meet. 'n Handbreedte is omtrent 8 of 9 cm, wat beteken die oorspronklike menorah was ongeveer 1,5 meter hoog, as die Talmud se gegewens akkuraat is.
Die beskrywing van presies hoe die menorah moes lyk, kom voor in die Torah leesstuk van verlede week, en meer spesifiek, Shemot 25. Die menorah moes 'n stam en ses arms hê, dus sewe arms of vertakkings altesaam en sewe lampe wat aangesteek moes word. Verder moes daar 22 kelkies wees (3 op elke arm en een onder die vertakking); 11 knoppe (een op elke arm; een op elkeen van die drie plekke waar die teenoorgestelde arms bymekaar kom en een onder die vertakking) en 9 blomme (een op elke arm en twee onder die vertakking). Daar word geglo dat hierdie samestelling van die menorah die "poorte" tot die Torah verteenwoordig. Die eerste sin van Bereshiet (Genesis) bestaan uit sewe woorde (vgl die 7 arms van die menorah). Die eerste sin van Shemot (Exodus) bestaan uit elf woorde (vgl die 11 knoppe van die menorah). Die eerste sin van Wayyiekra (Levitikus) bestaan uit nege woorde (vgl die 9 blomme van die menorah). Die eerste sin van Bemiedbar (Numerie) bestaan uit sewentien woorde (vgl die 17 handbreedtes wat die hoogte van die menorah verteenwoordig). Die eerste sin van Devariem bestaan uit twee en twintig woorde (vgl die 22 kelkies van die menorah). Is hierdie ooreenkomste toevallig? Of is dit net nog 'n bewys dat die menorah en die lig wat dit verteenwoordig, nie maar net een van die items van die Afgesonderde plek was nie, maar een van die mees sentrale simbole in die Skrif en vir ons 'n poort of 'n deur of 'n sleutel is wat ons kan help om dinge in die Skrif raak te sien wat ons andersins nie sou raaksien nie.
Lig is in die oë van Yahweh só belangrik dat Hy in hierdie week se parashah vir Mosheh gesê het dat hy die kinders van Yisraél moes beveel dat hulle voorsiening moes maak dat daar voortdurend lig in die Afgesonderde plek is. Daar mag nie een, enkele oomblik wees dat die menorah in die Afgesonderde plek nie aangesteek is nie. En hierdie gebod moes 'n ewige insetting wees. Dit sê vir ons hoe sterk Yahweh oor lig voel en watter belangrike rol lig in sy plan met hierdie wêreld speel. 'n Mens kan dit ook duidelik sien in die res van die Skrif.
In al die feeste waarvan die Skrif praat, het lig 'n wesenlike rol gespeel. Behalwe die menorah wat in elk geval tydens die feeste in die afgesonderde plek moes brand, was daar normaalweg 'n vuuroffer wat gebring moes word, wat 'n bykomende simbool van lig was. In die twee feeste wat vandag nog as nasionale Joodse feeste gevier word, Chanukah en Purim, speel lig 'n besonderse rol. Beide Chanukah en Purim word soms "Festivals of Lights" genoem – Chanukah, omdat die menorah daarin so 'n groot rol speel en Purim omdat daar gesê word in die boek Ester (waar die gebeure wat tot hierdie fees aanleiding gegee het, beskryf word): "Vir die Yehudiem was daar (op daardie dag) lig en vrolikheid en vreugde en eer" (Ester 8:16).
In Job 3:20 staan daar dat Yahweh lig aan die ellendiges gee en lewe aan diegene wat verbitter is van siel. Job het geweet wat ellende en bitterheid beteken en het dikwels na lig in sy donkerheid gesmag. Teen die einde van sy lewe kon hy getuig: Job 33:28-30 "Hy het my siel verlos, dat dit nie in die kuil ingegaan het nie, en my lewe mag hom verlustig in die lig. Kyk, dit alles doen El, twee keer, ja, drie keer met 'n mens om sy siel terug te bring van die kuil, sodat hy bestraal word met die lig van die lewe." Lig is simbolies van lewe – daardie kwaliteit waaroor Yahweh die eerste en die laaste sê het en wat Hy vir ons wil gee – in volheid en in oorvloed.
In die boek Psalms kom die tema van lig telkens na vore: Ps 36:9 Want by U is die fontein van die lewe; in u lig sien ons die lig. Ps 43:3 Stuur u lig en u waarheid; laat dit my lei; laat dit my bring na u afgesonderde berg en na u woninge. Ps 44:3 Hul arm het hulle nie die oorwinning gegee nie, maar u regterhand en u arm en die lig van u aangesig, omdat U 'n welbehae in hulle gehad het. Ps 89:15 Geseënd is die volk wat die geklank ken; o Yahweh, hulle wandel in die lig van u aangesig. Ps 104:1-2 Yahweh my Elohiem, U is baie groot! Met majesteit en grootheid is U bekleed – wat Uself omhul met die lig soos met 'n kleed, wat die hemel uitspan soos 'n tentdoek. Ps 112:4 Vir die opregtes gaan Hy op as 'n lig in die duisternis: goedgunstig en barmhartig en regverdig. Ps 118:26-27 Geseënd is hy wat kom in die Naam van Yahweh! Ons seën julle uit die huis van Yahweh. Yahweh is El, en Hy het vir ons lig gegee. Ps 119:105 U woord is 'n lamp vir my voet en 'n lig vir my pad.
So ook in die boek YeshaYahu (Jesaja) – dikwels in die vorm van 'n profesie dat daar in die toekoms 'n besonderse soort lig vir die volk sou deurbreek: Jes 2:5 Kom, huis van Yaákov, en laat ons wandel in die lig van Yahweh! Jes 9:2 Die volk wat in duisternis wandel, het 'n groot lig gesien; die wat woon in die land van die doodskaduwee, oor hulle het 'n lig geskyn. Jes 30:26 En die lig van die maan sal wees soos die lig van die son, en die lig van die son sal sewevoudig wees, soos die lig van sewe dae, op die dag as Yahweh die breuk van sy volk verbind en die wond gesond maak wat aan hulle geslaan is. Jes 42:6 Ek, Yahweh, het U geroep in geregtigheid, en Ek vat u hand en behoed U en gee U as 'n verbond van die volk, as 'n lig van die nasies. Jes 58:8 Dan sal jou lig deurbreek soos die daglig en jou genesing skielik uitspruit; en jou geregtigheid sal voor jou uit gaan, die grootheid van Yahweh jou agterhoede wees (konteks van die SHABBAT). Jes 60:19 Die son sal bedags jou lig nie meer wees nie, en as glans sal die maan vir jou geen skynsel gee nie; maar Yahweh sal vir jou wees 'n ewige lig, en jou Elohiem sal jou sieraad wees.
En dan verskyn daar Een van wie Yahuchanan gesê het "Die waaragtige lig wat elke mens verlig, was aan kom na die wêreld" (Joh 1:9). Toe Y'shua later met die mense oor Homself praat, het Hy gesê "Ek is die lig van die wêreld; wie My volg, sal beslis nie in die duisternis wandel nie, maar sal die lig van die lewe hê." Was dit nie maar net grootpraat nie? Was dit nie maar net 'n poging om mense te beïndruk nie? Nee, dit was nie. Toe Shaúl later met Hom 'n bonatuurlike ontmoeting gehad het, op die pad van Damaskus, het daar 'n lig geskyn wat so verbysterend helder was dat Shaúl vir drie dae nie kon sien nie. Toe mense later tot geloof in hierdie Y'shua gekom het, het hulle dit só beskryf: "Elohiem wat gesê het dat daar uit duisternis lig moet skyn – dit is Hy wat in ons harte geskyn het om die verligting te bring van die kennis van die grootheid van Elohiem in die aangesig van Y'shua die Messias" (2 Kor 4:6). Toe Yahuchanan sy visioen van die verhoogde Messias op die eiland Patmos gehad het, het hy Hom só beskryf: "Toe ek my omgedraai het, sien ek sewe goue kandelaars, en tussen die sewe kandelaars Een soos die Seun van die mens … Sy hoof en hare was wit soos wit wol, soos sneeu, en sy oë soos 'n vuurvlam, en sy voete soos blink koper wat gloei soos in 'n oond … En in sy regterhand het Hy sewe sterre gehou … en sy aangesig was soos die son wat skyn in sy krag (Opb 1:12-16). Ons hoef nie soos Konstantyn vir Y'shua met die son gelyk te stel nie. Maar ons sal blind wees as ons nie vir Y'shua in die simboliek van die menorah raaksien nie. En as ons nie alles in ons lewe ondergeskik stel aan die begeerte om voortdurend in hierdie lig te bly, in die lig te bly wandel en ander by hierdie lig uit te bring nie.
The Jews were exemplars of the human condition. They seemed to present all the inescapable dilemmas of man in a hightened and clarified form.