Artisjok - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
artisjok, of aard artisjok, is 'n meerjarige distel, Cynara cardunculus (of C. scolymus) van die Asteraceae-familie, wat gekenmerk word deur blare met diep lobbe, en blomme wat in 'n groot kop uit 'n eetbare knop ontwikkel. Die term artisjok verwys ook na die eetbare, onvolwasse blomkop van hierdie plant, insluitend die basis, wat bekend staan ​​as die hart. Die aard artisjok het sy oorsprong in Suid-Europa rondom die Middellandse See.
Daar is nog twee plante waarvoor die term artisjok toegepas word. Dit is die Jerusalem artisjok (Helianthus tuberosus), 'n spesie sonneblom, en die Chinese artisjok (Stachys affinis) is 'n wondwortelsoort. By hierdie twee spesies is die eetbare deel van die plant die knolwortel, terwyl die artisjok in die aardbol die eetgrond eerder as die wortel is. As dit nie gekwalifiseer word nie, verwys die term 'artisjok' byna altyd na die aard artisjok, wat die fokus van hierdie artikel sal wees.
Die aard artisjok word sedert die tyd van die antieke Grieke en Romeine as 'n groente gewaardeer en bied 'n unieke geur. Talle kultivars is ontwikkel vir geur en gehardheid, insluitend variëteite wat in koeler Noordelike klimate kan oorleef as die tradisionele warmer klimate.
Die aard artisjok behoort aan die familie Asteraceae of Compositae, 'n familie van tweesaadlobbige blomplante, insluitend die madeliefie, blaarslaai, sigorei, chrysant, saffloer, paardebloem, lapwortel en sonneblom. Die naam "Asteraceae" is afgelei van die soort genus Aster, verwys na die stervormige blomkop van sy lede, wat goed geïdentifiseer is deur die madeliefie. 'Compositae', 'n ouer, maar steeds geldige naam (McNeill et al. 2006), beteken 'saamgestelde' en verwys na die unieke bloeiwyse. Die algemeenste kenmerk van al hierdie plante is 'n bloeiwyse of blomkop (voorheen saamgestelde blom): 'N dig gepakte groep volop klein, individuele blomme, gewoonlik genoem blommetjies (wat "klein blomme" beteken).
Binne die Asteraceae word artisjokke van die wêreld beskou as 'distels'. Thistle is die algemene naam van 'n groep blomplante wat gekenmerk word deur blare met skerp prikkels op die rand. Prikkels kom gereeld oral op die plantoppervlaktes voor, soos dié van die stam en plat blare. Dit is 'n aanpassing om die plant teen plante te beskerm en dit te ontmoedig om op die plant te vreet. 'N Omhulsel met 'n bekersvorm van 'n koppie of urnus maak gewoonlik 'n blomkoppie van 'n distel af. Die term distel word soms presies bedoel vir die plante in die stam Cynareae (sinoniem: Cardueae), 'n groep waartoe die aard Artisjok behoort.
Die aard artisjok behoort tot die Cynara genus, 'n groep van ongeveer tien spesies distelagtige meerjarige plante, oorspronklik van die Middellandse See-streek, noordwes-Afrika en die Kanariese Eilande.
Die aard artisjok, C. cardunculus, word tot 1,5 tot 2 meter lank, met boogvormige, diep gelobde, silwerkleurige glansgroen blare van 50 tot 80 sentimeter lank. Die blomme ontwikkel in 'n groot kop van 'n eetbare knop met 'n deursnee van ongeveer 8 tot 15 sentimeter met talle driehoekige skubbe; die individuele blomme is pers. Die eetbare gedeelte van die knoppe bestaan ​​hoofsaaklik uit die vlesige onderste gedeeltes van die omhullende skutblare en die basis, of die middel, bekend as die "hart;" die massa van onvolwasse blomme in die middel van die knop word die 'verstikking' genoem. Dit is eetbaar in ouer groter blomme.
Teelt en produksie
Artisjokproduksie in 2005
Die oorsprong van artisjokke is onbekend, hoewel dit gesê word dat hulle van die land afkomstig is Maghreb (Noord-Afrika), waar dit nog steeds in die wilde staat aangetref word. In die Arabiese wêreld staan ​​hulle bekend as Ardi-Shoki (ارضي شوكي), wat 'gronddoring' beteken. Die hart, 'n natuurlike variant van dieselfde spesie, is inheems aan die Middellandse See, hoewel dit nie in die Klassieke literatuur genoem is nie. Artisjokke is in die Griekse tydperk in Sisilië verbou, het die Grieke hulle genoem kaktos. In hierdie periode is die gekweekte blare en blomkoppe, wat reeds van die wilde vorm verbeter het, geëet. Die Romeine, wat die groente genoem het carduus die plant van die Grieke ontvang. Verdere verbetering in die gekweekte vorm het in die Moslemtydperk in Maghreb plaasgevind, hoewel die getuienis slegs afleidend is (Watson 1983).
Globale artisjokke is bekend dat hulle in die middel van die negende eeu in Napels verbou is, en volgens Catherine de 'Medici is hulle deur Frankryk bekendgestel. Pierre de L'Estoile het in sy joernaal op 19 Junie 1576 aangeteken dat die koningin Catherine de Medici tydens die troue van twee hofdienaars so baie geëet het dat sy gedink het dat sy sou sterf en dat sy erg aan diarree was. Hulle het dit gesê was omdat ek te veel arthchoke-bodems geëet het. '
Die Nederlanders het artisjokke na Engeland gebring waar hulle in 1530 in die tuin van Henry VIII in Newhall groei. Hulle is in die negentiende eeu aan die Verenigde State voorgestel, deur Franse immigrante aan Louisiana en deur Spaanse immigrante aan Kalifornië. Die naam is afkomstig van die Arabies Al-kharshof, deur 'n Noord-Italiaanse dialekwoord, articiocco (Harper 2001).
Tandheelkundige artisjokverbouing word tans gekonsentreer in die lande wat grens aan die Middellandse See-bekken. Die belangrikste produsente is Italië, Spanje en Frankryk. In die Verenigde State lewer Kalifornië bykans 100 persent van die Amerikaanse oes, en ongeveer 80 persent daarvan word in Monterey County verbou. Die kultivar "Green Globe" is feitlik die enigste soort wat kommersieel in die Verenigde State verbou word.
Artisjokke kan geproduseer word uit sade of op vegetatiewe maniere soos verdeling, wortelsteggies of mikropropagasie. Alhoewel tegniese meerjariges, wat gewoonlik net die tweede en daaropvolgende jare die eetbare blom produseer, kan sekere soorte saad as eenjarige plante gekweek word, word dit aan die einde van die eerste groeiseisoen beperk, selfs in streke waar die plante nie normaal is nie winter gehard. Dit beteken dat huistuiniers in noordelike streke kan probeer om 'n gewas te produseer sonder om die plante te oorwinter met spesiale behandeling of beskerming. Die saadkultivar, Imperial Star, wat onlangs bekendgestel is, is in die eerste jaar geteel om sonder sulke maatreëls te produseer. Daar word beweer dat 'n nog nuwer kultivar, Northern Star, in meer noordelike klimaat kan oorwinter en maklik onder-nultemperature kan oorleef (PSR 2008).
Kommersiële kultuur is beperk tot warm gebiede in USDA gehardheidsone 7 en hoër. Dit benodig goeie grond, gereelde natmaak en voeding plus rypbeskerming in die winter. Gewortelde suiers kan elke jaar geplant word sodat volwasse monsters na 'n paar jaar van die hand gesit kan word, aangesien elke plant slegs 'n paar jaar leef. Die hoogseisoen vir die oes van artisjokke is die lente, maar hulle word steeds gedurende die somer geoes, met nog 'n piekperiode in die middel van die herfs.
Tydens die oes word dit van die plant afgesny om 'n duim of twee van die stam te laat. Artisjokke besit goeie onderhoudskwaliteit, en bly gereeld gedurende twee weke of langer redelik vars onder gemiddelde kleinhandelomstandighede.
Behalwe vir die gebruik van voedsel, is die Globe Artisjok ook 'n aantreklike plant vir sy helder blommeversiering, soms gekweek in kruidagtige grense weens sy vet blare en groot pers blomkoppe.
Tradisionele kultivars (Vegetatiewe vermenigvuldiging)
Groen kleur, groot: Camus de Bretagne, Castel (Frankryk), Groenbol (VS).
Groen kleur, medium grootte: Blanca de Tudela (Spanje), Argentinië, Vicola (Chili), Blanc d'Oran (Algerië), Sakiz, Bayramapsha (Turkye).
Pers kleur, groot: Romanesco, C3 (Italië).
Pers kleur, medium grootte: Violet de Provence (Frankryk), Brindisino, Catanese (Italië), Violet d'Algerie (Algerië), Baladi (Egipte).
Spined: Spinoso sardo (Italië), Criolla (Peru).
Artisjok, gekook, gesout
Energie 50 kcal 220 kJ
- Suikers 0,99 g
- Dieetvesel 8,6 g
Tiamien (Vit. B1) 0,05 mg 4%
Riboflavin (Vit. B2) 0,089 mg 6%
Niacin (Vit. B3) 0,111 mg 1%
Pantoteensuur (B5) 0,240 mg 5%
Vitamien B6 0,081 mg 6%
Folaat (Vit. B9) 89 μg 22%
Vitamien C 7,4 mg 12%
Yster 0,61 mg 5%
Fosfor 73 mg 10%
Kalium 276 mg 6%
Sink 0,4 mg 4%
Mangaan 0.225 mg
Persentasies is relatief tot die VSA
Artisjokke is 'n gewilde voedsel, van jumbo-grootte tot baba-artisjokke vanaf die klein knoppies laer op die stingels (Herbst 2001).
In die Verenigde State word artisjokke oor die hele wêreld gereeld voorberei vir kook deur die stam van die stam, maar 5 tot 10 mm of so, te verwyder, en (opsioneel) ongeveer 'n kwart van elke skaal met 'n skêr weg te sny. Dit verwyder die dorings wat die blare kan hanteer tydens eet. Dan word die artisjok gekook of gestoom tot sag. As dit kook, kan sout, indien verkies, by die water gevoeg word. Dit kan verkieslik wees om nie die pot te bedek terwyl die artisjokke gekook word nie, sodat die sure in die lug kook. Bedekte artisjokke kan bruin word vanweë die sure en chlorofiloksidasie.
Blare word gereeld een vir een verwyder en geëet, soms in asyn, botter, mayonnaise, aioli of ander souse gedoop.
'N Teesakkie met artisjokete
In Frankryk. artisjokke is baie gewild en diep gebraai. In Italië is artisjokharte in olie die gewone groente vir die lente in die "Four Seasons" -pizza (met olywe vir die somer, sampioene vir die herfs en prosciutto vir die winter). In Spanje word die sagter jonger en kleiner artisjokke gebruik. Dit kan met olyfolie bestrooi word en in warm as op 'n braai gelaat word, in olyfolie met knoffel gebraai word, of gesoteer en gekombineer word met eiers in 'n tortilla (frittata). Die Griekse artisjokke (a la polita) word meer gereeld aangehaal, waarvan die beste voorbeelde op die eiland Tinos waarskynlik gevind kan word.
Die hart van die artisjok word ook geëet. Die term harte en onderkant word soms uitruilbaar gebruik, maar in werklikheid is die hart die gedeelte van die vlesige artisjokbasis, insluitend die aangehegte bleek, blare en die onderkant is die hele basis sonder die blare (Herbst 2001).
Artisjokstingels, wat dikwels weggegooi word, is heeltemal eetbaar en smaak soos die artisjokhart.
Artisjokke kan ook tot 'n kruietee gemaak word; artisjokete word as 'n kommersiële produk in die Dalat-streek van Vietnam vervaardig. Artisjok is die primêre geur van die Italiaanse drank Cynar.
Artisjokke gebruik ook medisinale gebruik. Gedroogde of vars blare en / of stingels van Cynara word gebruik om galproduksie te verhoog. Cynarin, 'n aktiewe bestanddeel in Cynara, veroorsaak 'n toename in galvloei (Matuschowski et al. 2005).
Harper, D. 2001. Artisjok. Aanlyn Etymologie woordeboek. 14 Oktober 2008 herwin.
Judd, W. S., C. S. Campbell, E. A. Kellogg, en P. F. Stevens. 1999. Plantsistematiek: 'n Filogenetiese benadering. Sunderland, MA: Sinauer Associates. ISBN 0878934049.
Mabberley, D.J. 1987. Die Plantboek. 'N Draagbare woordeboek van die hoër plante. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521340608.
Matuschowski, P., A. Nahrstedt, en H. Winterhoff. 2005. Farmakologiese ondersoeke na die effek van vars sap van Cyanara scolymus op choleretiese effekte. Zeitschrift für Phytotherapie 26(1): 14-19.
McNeill, J., F. R. barrie, H. M. Burdet, et al. 2006. Internasionale kode vir botaniese nomenklatuur. International Association of Plant Taxonomy (IAPT). 14 Oktober 2008 herwin.
Peters Saad en Navorsing. 2008. Artisjoksaad 'Northern Star' aardbol. Peters Saad en Navorsing. 14 Oktober 2008 herwin.
Robbins, W. W., M. K. Bellue, en W. S. Ball. 1970. Cynara Linnaeus. Flora van Noord-Amerika 19, 20 en 21. Ontsluit 14 Oktober 2008.
Watson, A. M. 1983. Landbou-innovasie in die vroeë Islamitiese wêreld: die verspreiding van gewasse en boerderytegnieke, 700-1100. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 052124711X.