Jy laai jou dogter by die skool op. Die motor se deur is skaars toegeklap of sy begin jou vertel van haar baie huiswerk, die eksamen wat voorlê, die netbalproewe, die taak waarvoor jy nog moet help inligting soek, die omsendbrief oor die entrepreneursdag en die toespraak wat voor die einde van die week uitgewerk moet wees. Intussen moet jy en jou man lang ure werk om die pot aan die kook te hou.
"Hierdie situasies kan byvoorbeeld voorkom wanneer daar van die kind verwag word om 'n taak binne 'n gegewe tyd, baie suksesvol te voltooi en/of situasies waarin die kind nie die nodige selfvertroue het om dit te doen nie."
"Die onderwyser maak nie uitsprake teen die ouer by die kind nie. As die kind dink die werk is nie belangrik nie of hy sal dit nie baasraak nie, sal hy dit nie probeer bemeester nie", meen Jakkie.
Hy sê die afgelope paar jaar het onderwysers se administratiewe lading baie toegeneem agv die onderwysdepartement se beleid.
Sy noem onder meer angs en 'n negatiewe houding as van die faktore wat die brein in 'n situasie onderdruk (soos die skryf van 'n IK-toets) beïnvloed.
"As 'n 0/13-krieketspeler die laaste bal in 'n wedstryd boul en die opponente kort vier lopies en hy kan nie die druk hanteer nie, hoe gaan hy die druk hanteer as hy byvoorbeeld eendag in 'n Wêreldbekerfinaal is?"
Jakkie voel in 'n skoolsituasie kan kinders in 'n beskermde omgewing, waar dit deur opvoeders bestuur word, aan druk blootgestel word om hulle vir die res van hul lewe voor te berei.
Werner van Huyssteen, die skoolhoof van Laerskool Montagu, voel ook eksamen en om die gepaardgaande druk te ervaar, is eintlik 'n goeie ding.
"Die lewe laai baie druk op jou as volwassene en as 'n mens reeds op 'n jong ouderdom kan leer om dit te hanteer, is dit soveel te beter."
Hy sê die klem moet egter op die regte hantering van die druk val. Hy voel die manier wat kinders deur 'n eksamen geleer word om die druk te hanteer, het waarde benewens die verwerwing (en weergee) van kennis. "Hoeveel onthou jy in elk geval van jou geskiedenis in standerd drie?"
"Dit beteken veel meer as wat 'n arbitrêre intelligensiesyfer, wat kwansuis alles omtrent 'n mens se verstandelike vermoëns/aanleg verklap, op sigself gaan doen."
Kobus sê as jy jou kind wil help om realistiese doelwitte te stel kan jy gerus aantekeninge maak van dié dinge waaraan hy sy onverdeelde aandag gee.
In die praktyk is dit egter nie so eenvoudig nie. As jou tienerdogter besluit sy haat wiskunde en dis 'n mors van tyd, gaan dit baie moeilik wees om haar te oortuig dat dit 'n vaardigheid is wat sy later in haar lewe dalk mag nodig kry.
Kobus sê in so 'n geval kan ouers probeer om uit te vind of daar dalk iets spesifieks is wat hul kind motivering laat verloor het. Het jou kind 'n doelwit om na te streef? Stel jy as ouer dalk te hoë eise? Kritiseer jy te veel? Of maak die kind jou (te lae) aspirasies sy eie? Stel jy dalk te min belang? Kla jy te veel oor jou werk? Projekteer jy jou mislukkings op jou kinders?
Hy sê ouers is dit gewoonlik eens dat praat en verwyt in so 'n geval nie die geskikte oplossing is nie. As jy vermoed jou kind is siek, neem hom vir 'n mediese ondersoek. As hy in niks belangstel nie, mag dit die moeite werd wees om hom na 'n sielkundige te neem.
"Daar sal altyd druk wees, maar die eksamen is 'n stuk gereedskap wat kinders leer hoe om spanning te verwerk."
Jakkie stel voor ouers moet hul kind se onderwyser(s) leer ken en oueraande bywoon, omdat die verwagtinge van die skool en die onderwyser hier bespreek word.
"Moenie bang wees om die hoof oor 'n probleem te gaan sien nie. Hy sal heel moontlik aanvanklik die onderwyser se kant kies, maar wel later die betrokke onderwyser oor die probleem inlig en regstellende optrede verwag. Ouers moet ook nie aan geheueverlies ly nie. Net soos ons ons ouers met halwe waarhede probeer manipuleer het en kanse gevat het, net so probeer ons kinders vandag presies dieselfde", sê Jakkie.
Shani lê baie klem op die keuses wat jy maak wanneer jy met 'n mislukking gekonfronteer word. Sy sê twee mense wat dieselfde ongeluk of spanningsvolle situasie oorkom, kan dit in 'n katastrofe verander deur die manier hoe hulle dit hanteer.
Terwyl een persoon homself as't ware in die probleem "verdrink" en homself jammer kry, mag 'n ander dalk strategieë aanwend om dit te hanteer, soos om by 'n vriendin te gaan kuier, te gaan draf, mooi musiek te luister of 'n goeie rolprent te gaan kyk.
Wanneer jy jou kind help om geleenthede te skep sodat hy sy spanning suksesvol kan ontlaai en sukses behaal, gaan sy selfvertroue groei en sal hy vir groter uitdagings kans sien.
Sorg dat jou kind het 'n dagbeplanner het waarin al die vakke en wanneer om te hersien, neergeskryf is.
Luister as hy oor die eksamen praat. Help hom met studiemetodes en gee vir hom die geleentheid om insette te lewer.