Die Afrikaner op pad na 2020 - Scenario perspektiewe - ABN Finale verslag - Mei 2011 Pages 201 - 247 - Flip PDF Download | FlipHTML5
Home Explore Die Afrikaner op pad na 2020 - Scenario perspektiewe - ABN Finale verslag - Mei 2011
Die Afrikaner op pad na 2020 - Scenario perspektiewe - ABN Finale verslag - Mei 2011
Published by janbosman, 2020-02-28 05:03:19
Description: Die Afrikaner op pad na 2020 - Scenario perspektiewe - ABN Finale verslag - Mei 2011
Keywords: Afrikanerbond,Afrikaner Burgerlike Netwerk,ABN,Afrikaner strategie
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE HOOFSTUK 6 KONSEPTUALISERING VAN SCENARIO'S "Scenarios are a tool for helping us to take a long view in a world of uncertainty... Scenarios are stories about the way the world might turn out tomorrow, stories that can help us recognise and adapt to changing aspects of our present environment." [Schwartz, 1996:3] INLEIDING Die doel van "n scenario is nie in die eerste plek 'n honderd persent akkurate beeld van die toekoms nie, maar beter besluite oor die toekoms (Schwartz, 1996:9). Die "toekomsverhale" wat hier ter sprake is, is net soveel "kuns" as "wetenskap". Daarom argumenteer Schwartz (1996:9) dat "scenario thinking is an art, not a science". Dit gaan oor die skepping van beelde (verhale) wat die toekoms op 'n bepaalde wyse voorstel met die nodige impak. Vergelykings, metafore en assosiasies kan bruikbaar wees om 'n toekomsbeeld met die nodige impak te ontwerp wat die denke van besluitnemers op wyses kan rig. In wese kan die sukses van scenario"s gemeet word aan die mate waarin die toekomsbeskouing van bestuurders deur die scenariobeelde beïnvloed word. Vir doeleindes van die projek en soos wat dit teoreties, metodologies en deur die ABN-bestuur versoek is, sal daar slegs 'n beste saak- en slegte saak-scenario ontwikkel word. Vergelyk die volgende voorstelling: 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Vir ons scenario-ontwikkeling gebruik ons "n historiese drama (Voëlvry deur D.J. Opperman) en "n stuk Afrikaner-geskiedenis (generaal Koos de la Rey tussen 1902 en 1910). Hierdie narratiewe word aangebied as toekomsverhale, en die twee hoofkarakters (die Voortrekkerleier Louis Trigardt en genl. De la Rey) se lotgevalle word as "t ware metafore van twee roetes wat die Afrikaners kan volg op pad na 2020. Hierna beredeneer ons die belangrikste veronderstellings eie aan die scenario en die belangrikste implikasies daarvan. As uiterstes op 'n spektrum sal hierdie scenario's waarskynlik langer as tien jaar duur om werklikheid te word. Maar in die volgende dekade sal 'n duidelike tendens na die een of die ander kant waargeneem kan word. Ons eie perspektief beklemtoon "n posisie wat in party opsigte bestuur kan word. Ons begin met die slegte saak-scenario. LOUIS TRIGARDT PROLOOG Louis Trigardt is die hoofkarakter in D.J. Opperman se drama Voëlvry, wat in 1968 verskyn het en waarvoor die Hertzogprys vir drama in 1968 aan hom toegeken is. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Die drama het die subtitel Kroniek van "n Voortrek, en is gegrond op die dagboek van die Voortrekkerleier Louis Trichardt (in die Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek gespel Tregardt). Opperman beeld die lewe op die trek uit: hoe die trekkers "n skooltjie gebou het, begrafnis gehou en gestry en getwis het. Die rebelsheid van die jeug (hul "opstand teen die opstand" van hul ouers) kry in die stuk "n plek, ook rassegevoel, die bietjie vrolikheid en die hardwerkendheid van Louis se seun Pieta. Belangrik vir hul besluite is die onsekerheid oor die lot van die trek van Hans van Rensburg, wat totaal uitgemoor is deur vyandige stamme. Die drama is "n kroniek van die ontberings en lyding van die trekkers, in Trigardt se trek, maar bevat ook toespelings op die posisie van die Afrikaners in die destydse Suid-Afrika. Met groot moeite trek hulle die berge oor na Delagoabaai (die huidige Maputo), maar word slagoffers van die malariamuskiete. Die meeste sterf – in die drama is dit Trigardt self wat moet sê: "Al ons moeite was tevergeefs gewees", Aan die einde verklaar Trigardt, ylend van die koors dat hy alles verloor het vergelyk hy homself met die Ou-Testamentiese Job: … alles is van ons weggeneem: die gewelhuis, die plaas, die vee, die volk, ons vriende, van ons kinders… Nakend het ek uit die moederskoot gekom en nakend keer ek daarheen terug… Al ons sorg en moeite was vergeefs… vergeefs gewees. Of, o Grote God, skep U party volke dat U deur hulle heen U skepping kan verken, dat hulle eerstelinge van U groei moet wees?" Die drama eindig met die woorde van die sterwende Trigardt, maar in die werklike geskiedenis het die hele trek nie uitgesterf nie en het die groep oorlewendes, hoofsaaklik kinders, uiteindelik met die skip van Delagoabaai na Durban gereis. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Die drama gee "n onthutsende beeld van "n volk wat sy ondergang tegemoet trek. Voëlvry het verskyn twee jaar nadat Die pluimsaad waai ver van N.P. van Wyk Louw die eerste keer opgevoer is – "n drama wat handel oor die ondergang van die Boererepublieke in die Anglo- Boereoorlog. Van Wyk Louw en Opperman, destyds die twee grootste Afrikaanse digters, het dit in "n tyd toe die Afrikaners op die toppunt van hul mag was, nodig gevind om daarop te wys dat dinge kan verander. Oor die kritiek op die toneelstuk het Louw gesê "n nasionale skrywer moet ook oor tye van ondergang skryf. "Hy mag nie sy volk sag maak met troospraatjies nie, maar hard, met die wys op tragiese moontlikhede" (Steyn 1998:1064). BESKRYWENDE TOEPASSING Hoewel heeltemal andersoortig as die krisis waarin Louis Trigardt hom in die 19de eeu bevind het, word die huidige krisis waarin Afrikaner van 2010 hom bevind metafories gelykgestel aan eergenoemde. Die "ontberings" en "lyding" van Trigardt en sy mense word metafories in verband gebring met dit waarin die Afrikaner van vandag blootgestel word. Hieronder tel nie net 'n verlies van eiendomsbesit nie, maar ook die geleentheid om te lewe en ook te oorlewe. Soos wat die Trigardt-trek tot niet gegaan het, sal ook die Afrikaners van die bodem van Afrika weggevee word, hoewel oorlewendes hulle wêreldwyd in diaspora bevind, maar sonder die geleentheid om as taal- en kultuurgroep te oorleef. Hierdie scenario stel as werklikheid die tragiese moontlikheid van die vernietiging van 'n volk – 'n volk wat aan die einde van die pad kan sê "al ons moeite was tevergeefs gewees". Dit is 'n voorstelling van 'n "slegte saak- scenario" op die ekstreem van die politieke spektrum. SCENARIO-ONTWERP Die Louis Trigardt-scenario volg die basiese spelreël van 'n "zero sum game". 'n Wenner- verloorder-veronderstelling geld waarvolgens die Afrikaner as verloorder uit die stryd (konflik) tree. In dié verband merk Schwartz (1996:142) op dat "South African scenarios always include a "winners and losers" plot where different groups battle for control of the country..." Konflik is 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE inherent aan hierdie scenario-ontwerp met as uitkoms 'n kategorie van wenners en 'n kategorie van verloorders. Volgens die scenario-ontwerp en verbandhoudende spelreëls word die Afrikaner-stelsel as gevolg van die kragte van entropie sodanig verswak dat hierdie stelsel oor 'n periode heen (waarskynlik heelwat meer as 10 jaar) tot niet sal gaan. Wat oorbly, sal binne Suid-Afrika bykans niksseggend wees, 'n uiters beperkte impak kan maak of in diaspora wees in die buiteland. Skematies kan dit so voorgestel word: SENTRALE TEORETIESE VERONDERSTELLING Determinante vanuit die geïdentifiseerde invloedsareas definieer 'n omgewing waarbinne die Afrikaner-stelsel nie volhoubaar gehandhaaf kan word nie, en oor die langer termyn verby 'n kritiese drempel geneem kan word wat tot stelselvernietiging (entropie) kan lei. Die voltrekking hiervan is beide inkrementeel maar diskontinue van aard. DIE LOUIS TRIGARDT-SCENARIO: VERONDERSTELLINGS EN IMPLIKASIES 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Hierdie scenario staan vir 'n Afrikaner-toekoms wat gekenmerk word deur 'n aansteeklike pessimisme, 'n gevoel dat die toekoms uitsigloos is – eintlik 'n totale ondergangstemming wat die beste verwoord is deur die slotreël in D.J. Opperman se gedig "Springbokke": "Ons is geroepe om 'n groot afspraak met die dood te maak". Hierdie stemming bepaal die doen en late van die Afrikaners (en ander groepe wat hulle met die Afrikaners vereenselwig) op al die lewensterreine wat in die vorige hoofstukke ter sprake gekom het. FISIESE OMGEWING In die lig van veral die agteruitgang van plaaslike regering verloor mense hul moed om blywende oplossings vir probleme met watervoorsiening, kragverskaffing en die instandhouding van die vervoer-infrastruktuur te kry. Krisisbestuur kan 'n deel van die lewe word in sake soos rioolsuiwering en die herstel van slaggate in strate en paaie, terwyl die moontlikheid van beurtkrag steeds weer aan die orde gestel word, en dit al hoe meer voorkom. Die "groen"- beweging wat in die eerste dekade van die 21ste eeu plek-plek begin ontluik het, word in die kiem gesmoor, ook omdat die mense wat die leiding kan neem, hul belangstelling verloor of na die buiteland uitwyk. Die swak kant van die kapitalisme kom weer na vore: winsbejag über alles. "Bewaring" verdwyn prakties uit die woordeskat van ontwikkelaars en myneienaars. Omdat mense voel daar is geen toekoms vir hulle nie, gee hulle nie om hoe hulle die omgewing verniel nie. Onverskilligheid en apatie neem toe: "Dis mos nie meer ons verantwoordelikheid nie. Hulle wil tog nie na ons luister nie – laat hulle maar begaan." DEMOGRAFIE 'n Marxistiese siening word as "t ware die rigsnoer. Die Marxiste het 'n ou leerstelling van die Franse filosoof René Descartes omgedraai en verklaar: "Ek bestaan, dus: ek dink" of "Ek is, 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE dus ek dink". Die implikasie daarvan is: "Ons is slagoffers van die omstandighede; ons kan niks daaraan doen nie". Mense voel hulle werk nie meer hul heil uit met die Bybelse "vrees en bewing" nie, die heil lê elders. Baie mense koester 'n selfbejammerende slagoffer-mentaliteit: slagoffers van die stelsel en slagoffers van die geskiedenis. Die stemming van: "Watter toekoms is daar nog vir ons in hierdie land?" dra daartoe by dat emigrasie ongehinderd voortduur en selfs dat geboortes nog verder beperk word. "Waarom maak mens 'n kind nog groot?", word gevra. Die absolute en relatiewe getalsterkte van die Afrikaners word kleiner, en dus ook hul aandeel aan betrekkings en hul aanspraak op dienste kragtens die beleid van verteenwoordigendheid. Kleiner getalle, kleiner verteenwoordiging, kleiner impak, en dus groter marginalisering en groter kans op tot niet gaan. Die groot aantal ouer mense wat nie kan emigreer nie, moet so 'n bestaanstryd voer dat hulle nie die tyd of energie het om die kwynende aantal jonger mense met moontlike aksies te help nie. Baie van die ou mense het hul geld verloor omdat hulle laat mislei het deur die vroeë winste van piramideskemas wat later in duie gestort het. Baie ander het nie verwag om so lank te leef nie. Huisvesting en versorging is 'n probleem veral vir diegene wat weier om onder die staat se voorwaardes tuis te gaan in tehuise wat deur die regering oorgeneem is en waar die beginsel van verteenwoordigendheid geld. Die platteland verval al hoe meer, bekende skole word verswart en verengels en die Afrikaanse kerke se gemeentes kwyn. Enkele inwoners van nabygeleë plakkerskampe waag dit om 'n paar leë huise in die gewese wit dorp binne te trek, en op sommige dorpies kry die optrede 'n sneeubal-uitwerking. Wit mense trek weg stede toe en mettertyd – miskien eers in 'n volgende dekade – word meer huise, winkels en kantoorgeboue deur mense uit die townships en plakkersgebiede betrek. Gemeentes van die Afrikaanse kerke smelt saam, en verkoop hul oorbodige kerkgeboue aan ander instansies wat daarvan gemeenskapsentrums maak, wat in sommige gevalle slaapgeriewe vir die armes word. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE POLITIES-STAATKUNDIG Ondanks 'n paar sporadiese suksesse slaag die owerheid nie daarin om die misdaadgolf om te keer nie. Op sowel die platteland as in die stede moet die inwoners hulleself noodgedwonge met alle moontlike middele probeer beveilig. Misdaad word endemies. Soos elders in Afrika floreer korrupsie. Vir sulkes is dit deel van die stryd om oorlewing. Aan misdaad kan die wetsgehoorsames niks doen nie, ewe min as wat die lede van die opposisiepartye iets kan doen aan die twiste wat daar telkens tussen faksies van die ANC ontstaan Hierdie twiste, maar oor die teleurstelling oor mislukkings van die NDR maak die minderheidsgroepe kwesbaar vir die soeke na sondebokke, en dit gebeur meermale dat betogers die oorwegend wit woonbuurte binne ruk en skade aan huise en ander geboue aanrig, en motors onder klippe steek. Soms word nog bespiegel oor die "nag van die lang messe", al waarsku meningsvormers teen 'n selfbevestigende profesie. Die Afrikaners kry dit nie reg om die nie-demokratiese tendense van die regering doeltreffend teen te gaan nie, ook al is daar maniere om deur middel van die internet inligting te versprei en potensiële deelnemers van aksies in kennis te stel. Die apatie van die kiesers word groter, maar die ergste struikelblok op politieke gebied bly nog steeds die twis en tweedrag onder Afrikaners. Nóg in die parlement, nóg in die provinsiale wetgewers is daar partye wat die Afrikaner se saak stel wanneer onderwys- en taalkwessies ter sprake kom. Soms herleef broedertwiste uit die 1980"s of word verwyte oor die referendum van 1993 rondgeslinger. Dit kan selfs wees dat 'n groep verbitterde mense uit wanhoop 'n opstand probeer, wat egter klaaglik misluk en veroorsaak dat die Afrikaners in 'n nog swakker posisie verkeer as vroeër. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE EKONOMIES Die beleide van regstellende aksie en verteenwoordigendheid word voortgesit en die Afrikaners en ander wittes word dikwels vir bevordering oor die hoof gesien bloot omdat hul velkleur nie reg is nie. Die armoede onder Afrikaners neem toe, die wit plakkerskampe word meer. Die bestryding van armoede bly beperk tot die werk van die kerke en liefdadigheidsorganisasies. Die drukkende belastingslas is een van die redes waarom die meer welgestelde burgers nie 'n groter bydrae lewer tot aksies om armes meer permanent op te hef nie. Die regering se inmenging in die ekonomie en die nimmereindigende praatjies oor nasionalisering demp die ekonomiese aktiwiteite. Jongeres emigreer na 'n omgewing met groter vryheid terwyl die oueres maar handdoek ingooi. Boere, wat steeds min begrip kry vir probleme met oorskotte en hoë insetkoste, verloor die moed om verder 'n stryd te voer teen meer radikale voorstelle vir grondhervorming. Hul plase word oorgedra aan opkomende boere wat vir hulle en hul gesinne genoeg produseer, maar nie daarin slaag om op die lang duur voedselsekerheid vir Suid-Afrika te waarborg nie. MAATSKAPLIK-KULTUREEL Die onverwerkte verlede bly die swak plek van die Afrikaners. Baie van hulle ken die geskiedenis nie goed genoeg om te besef dat alle volkere foute maak nie; sommige glo selfs dat apartheid net so erg as Nazisme was al kan hulle net met 'n "ja maar" antwoord op feite soos dat die swart en bruin mense getalsgewys in die ou Suid-Afrika uitbundig toegeneem het in getalle terwyl die Nazi"s die Jode in Duitsland en Oos-Europa uitgewis het. Verlam deur skuldgevoelens en persepsies oor hoe om daarvoor boete te doen, is sulke mense onwillig om deel te neem aan aksies wat die opheffing van verarmde Afrikaners en die bevordering van Afrikaans as doel het, of om geldelike bydraes te lewer tot instellings met so 'n oogmerk. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Omdat hierdie soort aksies vir die herwinning van verlore funksies en status nie slaag nie, gaan taalverskuiwing onder bruin Afrikaanssprekendes ongehinderd voort en neem dit ook toe onder wittes. Engfrikaans groei deur die gebruik daarvan deur uitvoerende kunstenaars en ander persoonlikhede met aansien in die samelewing. Dit word moeiliker om letterkunde van gehalte uit te gee omdat die mark so klein geword het. Sulke skrywers loop maar oor na Engels, omdat dit in elk geval 'n taal is wat hulle goed beheers. Die Afrikaanse koerante en tydskrifte word minder – die mark krimp om demografiese redes, die armoede van potensiële kopers en maklike toegang tot die internet- weergawes van die koerante. Kunstefeeste word al hoe meer Engels omdat die ondersteunersbasis onder die Afrikaanssprekendes krimp. Omdat Afrikaans nie status en funksies kon herwin nie, word die bondgenote uit ander groepe al hoe minder. Niemand wil graag die bondgenoot van 'n verloorder wees nie. Afrikaners laat na om aan potensieel simpatieke volkere in die buiteland, veral in Europa en die VSA, hul saak te stel, en te verduidelik in hoe 'n mate die doen en late van die magshebbers die Afrikaners se voortbestaan in gevaar stel. In wese het daar niks verander sedert die slottoneel in Voëlvry nie. Trigardt verklaar met die woorde van die Ou- Testamentiese Job in 'n stem wat in die toneelstuk oor die luidspreker gelees word: In die middel van die nag word 'n volk In beroering gebring en gaan hulle onder. En dan in sy gewone stem: Ons volk is in die wêreld voëlvry verklaar – kyk hoeveel gewere is daar om ons heen, ook die Here se onsienlike krygstuig. ONDERWYS Soveel ouers het hul vertroue in die toekoms verloor dat hulle hul kinders liewers na Engelse skole stuur. Ook om die gewone demografiese redes word die Afrikaanse enkelmediumskole 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE minder. Onderwysers in Afrikaanse kleuterskole se vernaamste werk is om vir die kleintjies Engels te leer, want "niemand gaan mos in die toekoms Afrikaans praat nie". Weens die dalende getalle Afrikaanse leerders word die aantal Afrikaanse studente ook minder sodat die histories Afrikaanse universiteite Afrikaans nog meer afskaal. Ander soorte naskoolse opleiding bly Engels. Dosente en onderwysers wat Afrikaans magtig is, word ook al hoe minder. TEGNOLOGIES Afrikaners kry dit nie reg om die moontlikhede wat die nuwe tegnologie bied, so aan te wend dat hulle Afrikaans en Afrikaanse kultuuraangeleenthede deel van die kuberwêreld kan maak nie. SAMEVATTING Die Louis Trigardt-scenario is een van 'n volk wat op moedverloor se vlakte sit en nie meer kans sien om vir sy regte te veg of verantwoordelikheid vir sy eie mense en hul taal en kultuur te aanvaar nie. Ekonomiese diskriminasie duur voort, Afrikaans verloor sy lewenskragtigheid en Afrikaanse skole word eintlik sinloos. Die kanse wat die nuwe tegnologie bied vir die onderwys en die uitdra van die kultuur word nie benut nie. DE LA REY PROLOOG Generaal Koos de la Rey het nog altyd die verbeelding van Afrikaners en mense in ander lande aangegryp. Hy was eintlik "n man wat vrede wou hê, maar toe die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) "n voldonge feit was, was hy een van die onversetlike leiers wat geweier het om die stryd te staak en "n eerlose vrede te sluit. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Sy naam het voortgeleef onder Afrikaners, en die liedjie "De la Rey, De la Rey wil jy die Boere kom lei" het van vroeg in 2007 af oud en jonk aangevuur. Die liedjie van Sean Else en Johan Vorster, en gesing deur Bok van Blerk, was oornag "n treffer. Woorde van De la Rey het in 2008 opgeklink in die musiekspel Ons vir jou. Die dramaturg en Hertzogpryswenner Deon Opperman het in "n "Boodskap aan die Afrikaners" gesê hy is moeg vir Afrikaners se mismoedigheid. "En ek is moeg dat dit nie meer aanvaarbaar is om myself Afrikaner te noem nie; en moeg dat dit van my verwag word om te staan en kyk hoe die geskiedenis van my mense uitgewis en ontken word". Opperman laat De la Rey as volg praat in die stuk (deur homself, Sean Else en Johan Vorster): "Julle sê ons is te min. Ons was toe ook min. Ons was nog altyd min. Ons is nog steeds min." De la Rey is dus "n gepaste rolmodel vir Afrikaners in "n tyd wat in sommige opsigte (soos die verlies van selfbeskikking, maar nie die verwoesting nie) herinner aan die Suid-Afrika van ná die Anglo-Boereoorlog, toe die bittereinders soos De la Rey van vooraf moes begin. Oor die terugkeer van die bittereinder gee die historikus D.W. Krüger (1952) "n aangrypende beeld. Wanneer die wapens afgelê word, praat die kommandant die laaste keer, en menige burger is aangedaan, want dit is 'n afskeid van die kommandomaats, van die vrye veld en van die vrye Republiek. Elke klompie manne kies die naaste pad na hulle tuiste, hier en daar draai 'n paar af, die groep word kleiner, eindelik is dit nog net 'n paar man, en dan ten laaste een burger alleen wat voortry op weg na sy plaas. Wanneer hy die werf binnery, merk hy die verwoesting en verlatenheid. Sy familie is weg, sy diere geroof en sy woning afgebrand. Hy is byna tot die bedelstaf geruïneer en moet alles van voor af begin opbou, soms sonder die hulp van vrou en kinders, wat eers veel later of soms glad nie van die konsentrasiekampe af terugkeer. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Uit daardie tyd dateer 'n brief van 'n teruggekeerde burger wat skryf dat 'n hond en 'n paar sinkplate waaronder hy leef, ál is wat hy oor het van sy aardse besittinge. Vir hom is die toekoms troosteloos, die winterveld is kaal en die vlaktes en bulte soos uitgestorwe, terwyl die vryheid van sy land slegs 'n herinnering is. "n Ou geslag het verdwyn, 'n nuwe moet nog gebore word, en die teruggekeerde burger, besig met die daaglikse sorge om te bestaan, kan slegs met sy gedagtes vertoef by die eertydse kamerade op die oorlogsveld in 'n vergeefse stryd. Sy buurman wat verraad gepleeg het, het baie van sy besittinge gered en soms selfs welgesteld geword as loon vir sy ontrou. Die bittereinder het daarenteen alles verloor, maar sy siel gered. Wanneer sal hy besef dat hy verloor het slegs om te wen? Die bittereinder het sy "siel" gered, maar sou hy ook sy "siel" behou? "Siel" is "n gelaaide woord, maar ietwat vaag. In hierdie verband herinner dit "n mens aan "n groot karakter uit die Afrikaanse letterkunde, Bart Nel (uit die roman Bart Nel van J. van Melle), wat ná die mislukte rebellie van 1914 ook alles verloor het maar sy siel wou behou. "Siel" slaan op religie in die ruimste sin van die woord – op geloof, maar ook op oortuigings soos selfrespek, die vasbeslotenheid om saam met ander mense te streef na die voortbestaan van die volk, en "n besef van nasionale eiewaarde en trots omdat … ons nie kon gebuig word soos hul geweld dit wou N. P. van Wyk Louw Ná "n oorlog of "n ander nasionale trauma is die meeste van dié wat weer "n nuwe begin moet maak, dieselfde mense as dié wat tot die einde die stryd gevoer het. Baie bittereinders is onvermydelik ook die nuwe beginners of opnuut-beginners. Bitter begin is heel toepaslik die alternatiewe titel van Van Wyk Louw se Anglo-Boereoorlog-drama Die pluimsaad waai ver. By so "n bitter begin bestaan daar "n gevaar dat verbitterde of ontnugterde lede van "n volk "n totale breuk met die verlede wil maak. Dis begryplik dat party Afrikaners ná die Anglo- Boereoorlog kon vra of dit enige sin het om te probeer voortbestaan as volk met "n eie taal. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Sou dit dalk maar beter wees om saam te smelt met die ander Suid-Afrikaners, "n "great idea" aan te hang, en deel te word van "n groot South African nation met die wêreldtaal Engels? Baie het geëmigreer, en van die krygsgevangenes het geweier om die eed van getrouheid aan Brittanje af te lê en na hul eie land terug te keer. Ook De la Rey moes sy verwoeste plaas opbou, maar voordat hy daarmee kon begin, het hy saam met generaals Christiaan de Wet en Louis Botha Engeland, Nederland, België, Duitsland en Frankryk besoek om geld vir weduwees en wese in te samel. Sy vrou Nonnie, wat in die oorlog baie ontberings moes ly, maar daarin geslaag het om uit die hande van die vyand te bly, het hom vergesel. Ná die Europese reis – "n projek vir armoedeverligting – moes De la Rey nog iets doen. Hy is in 1903 na Indië om "n aantal Boerekrygsgevangenes oor te haal om maar die eed van getrouheid af te lê en na Suid-Afrika terug te kom. Die volk, wat getalsgewys so uitgedun was, kon dus sommige mense terugwin. In die partypolitiek het hy nie "n prominente rol gespeel nie, hoewel hy lid was van Het Volk, die Transvaalse party wat hom vir Afrikaner-belange beywer het. Maar veral het hy soos die ander Boeregeneraals deelgeneem aan die taalstryd, wat in wese "n stryd was vir volwaardige burgerskap in "n nuwe Suid-Afrika. Hulle het eie skole en ander selfhelp-instellings soos weeshuise opgebou Dis nie verbasend om hom in daardie rol te sien nie. In "n tyd toe min politici en geleerdes geglo het dat Afrikaans "n volwaardige kultuurtaal kan word, het De la Rey in 1898 in die Volksraad gesê dat pogings om Afrikaans teen te gaan, vergeefs sou wees. Afrikaans is ewe goed as Hollands of Engels vir die beskaafde uitdrukking van gedagtes. Die generaals het, soos die politici, predikante, joernaliste en onderwysleiers die gedagte ingegrif dat dit die Afrikaner se nasionale, morele en selfs godsdienstige plig is om sy taal te bewaar. Taalgetrouheid het (aldus Zietsman: 1992) die primêre toets vir Afrikanerskap geword en Afrikaners wat Engels as hul taal aanvaar het, is as volksverraaiers beskou en verag. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Op talle herbegrafnisse van oorlogslagoffers en onthullings van oorlogsmonumente het die leiers dit beklemtoon dat die kampslagoffers en burgers ook ter wille van hul geliefde taal gesterf het. Hul getrouheid tot die dood roep Afrikaners op tot dieselfde trou teenoor taal en volk. Die taal en godsdiens was al wat hulle nog oor het, en dít mog hulle nooit prysgee nie. Taalorganisasies, kerke, politieke partye, onderwysers- en vroueverenigings het aan die taalstryd deelgeneem. Baie jare later, in 1952, het N.P. van Wyk Louw (1986:457-8) die tydperk ná die Anglo- Boereoorlog een van die groot volkskrisisse genoem wat die Afrikaners beleef het. Hulle moes kies tussen lede word van "n groot Engelse nasie of voortbestaan as Afrikaners met "n eie taal. Sommige kon die belang van die ontwikkeling van Afrikaans tot kultuurtaal nie insien nie, maar ander het deelgeneem aan die opbou van Afrikaans tot literêre taal en die bemagtiging deur moedertaalonderwys tot op universiteitsvlak. Baie ander het "n groter rol as De la Rey in die heropbou gespeel, soos genl. J.B.M. Hertzog, pres. M.T. Steyn, predikante soos ds. J.D. Kestell, joernaliste en skrywers soos Gustav Preller en Jannie de Waal . Maar De la Rey kan vandag as metafoor dien van dié opnuut-beginners wat in "n krisis kan volhou, hul siel wil behou en in "n tyd van vertwyfeling die De la De la Rey-vermaning ter harte neem: "Julle sê ons is te min. Ons was toe ook min. Ons was nog altyd min. Ons is nog steeds min."13 13 Volledigheidshalwe moet mens hier meld dat De la Rey in 1914 aan die vooraand van die rebellie per ongeluk doodgeskiet is. Dis onseker of hy in opstand sou gekom het, maar die moontlikheid is sterk. De la Rey se adviseur en vertroueling, Siener van Rensburg, wat omstreeks Maart 1902 besonderhede van die komende vrede korrek "gesien" het, het volgens Raath (2007:553) aan De la Rey gesê: "Julle gaan vrede maak. Julle sal teken. Ons gaan die oorlog verloor, maar daar sal "n oorlog kom tussen Duitsland en Engeland, en daardeur sal ons uiteindelik vry word". 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE BESKRYWENDE TOEPASSING Hierdie scenario-perspektief erken soos die voorafgenoemde scenario die krisisse en uitdagings waarvoor die Afrikaner van 2010 te staan gekom het. Dis verlies van politieke en ekonomiese mag, maar ook verliese op 'n persoonlike vlak, word binne hierdie scenario- konteks op die Afrikaners van 2010 van toepassing gemaak. Na analogie van generaal De la Rey en sy tydgenote het die Afrikaner eers verloor wanneer hy sy "siel" verloor. Dus, anders as in die Trigardt-verhaal, was al die moeite nie tevergeefs nie, en word die huidige "verlatenheid" of "eensaamheid" mettertyd vervang deur die besef dat die Afrikaner sy siel gered het en sy werk moet voortsit om "n geestesbesit van waarde te behou. Die boodskap is: wees jouself, doen wat jy kan doen en definieer 'n ander beter horison. Dit sal nie maklik wees nie, maar bepaald nie tevergeefs nie. Die Afrikaner (soos generaal De la Rey) se rol is daarom nie uitgespeel nie en daarom moet aan die toekoms gebou word in geloof en hoop. SCENARIO-ONTWERP Die De la Rey-scenario volg die spelreël van "uitdaging en reaksie" ("challenges and response"). Hierdie ontwerp beklemtoon die aard van die uitdagings waarvoor die Afrikaner te staan gekom het en hoe verbandhoudende konflikte en teenstrydighede bestuur en hanteer gaan word. Die soeke na oplossing wat volhoubaar kan wees word vooropgestel. Die perspektief van Schwartz (1996:144) naamlik: "The question will not be how te eliminate them, but how to live with them" staan sentraal. Soos wat die geval was tydens sy hele geskiedenis word die Afrikaner voor uitdagings gestel wat met die oorlewing van die groep te make het. Kan die politieke dialektiek (aldus Herman Giliomee) van ""n fatalistiese afwagting van 'n gewisse kollektiewe nederlaag en finale ondergang" vervang word deur 'n "misterieuse lewenskragtigheid" so kenmerkend van die Afrikaner? Die De la Rey-scenario beklemtoon laasgenoemde in terme van 'n bepaalde reaksie op die politieke, ekonomiese en sosiale uitdagings van 2010. Skematies kan dit so voorgestel word: 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE SENTRALE TEORETIESE VERONDERSTELLING Determinante vanuit die geïdentifiseerde invloedsareas skep 'n omgewing waarbinne die Afrikaner-stelsel (nieteenstaande bepaalde krisisse en uitdagings) tog geleentheid bied vir herstel, konsolidasie en uitbouing. Transformatiewe leierskap en sodanige verwysingsraamwerk word vooropgestel en moet as vertrekpunt gebruik word vir die transformasie van die Afrikaner-stelsel. DE LA REY-SCENARIO: VERONDERSTELLINGS EN IMPLIKASIES Waar die Louis Trigardt-scenario gekenmerk word deur gevoelens van ondergang en wanhoop, word die De la Rey-scenario gekenmerk deur vasberadenheid, selfrespek, 'n besef van eiewaarde, moed en hoop. Niemand verkeer onder die illusie dat dit maklik sal gaan om as volk en taalgemeenskap te oorleef nie, maar beplanning en doelgerigtheid groei in die burgerlike samelewing. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE FISIESE OMGEWING Die skaarsheid van hulpbronne, en veral die voorsiening van water is oral 'n probleem; laasgenoemde akuut vanweë aardverwarming en sikliese droogtes. Tog groei die "groen"- en verwante bewegings onder meer deur die inspirasie van Orania waar die inwoners en plaaslike regering verskeie "groen" projekte met welslae aangepak het en waar die plaaslike regering daarin slaag om die munisipale dienste na behore te behartig. So voeg die mense van Orania waarde toe aan die groter omgewing. Afrikaners definieer die moreel hoë grond. Nog 'n groeipunt is die jagbedryf, want jagters is ter wille van hul voortbestaan noodwendig ook natuurbewaarders. Buite die jagseisoen word die wildsplase oases vir diere- en plantliefhebbers. Ook elders stel boere hul plase beskikbaar vir staproetes. Kinders word van vroeg af al by uitstappies in die natuur betrek. Ekotoerisme word winsgewend en Afrikaners neem 'n groot aandeel daaraan. Projekte soos wedstryde om die mooiste en skoonste dorp of stad in 'n bepaalde provinsie te vind, speel 'n beskeie rol om hierdie bedryf op gesonde voet te plaas. Gidse word behoorlik opgelei sodat hulle nie net die amptelike weergawe van die geskiedenis met sy struggle-helde en - monumente leer ken nie, maar ook deeglik ingelig is oor die Afrikaner-verlede, en sy martelaars en helde. DEMOGRAFIE Die Marxistiese mentaliteit van "Ek is, dus: ek dink" maak plek vir Descartes se oorspronklike: "Ek dink, dus: ek is" of soos dit meer algemeen bekend is: "Ek dink, dus ek bestaan". Mense kan dink – hulle kan hulle in 'n afgrond indink, maar hulle kan hul denke ook inspan om nuwe planne te maak met die wete dat die toekoms nooit onherroeplik verlore is nie. Afrikaners besef iets wat dikwels vergeet word: "Ons mag maar aan ons eie kant wees!" 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Die meer positiewe stemming dra daartoe by om sommige voornemende emigrante in die land te hou, en ander te laat terugkeer wat sukkel om hulle in die nuwe lande aan te pas en chronies na SA verlang. Indiwidue en organisasies behou kontak met emigrante wat in die vreemde nog graag iets vir hul ou landgenote wil doen. Hoewel dit nog polities onkorrek bly om te praat oor 'n bevolkingsbeleid, slaag 'n paar intellektuele en ander leiers, ook in Europa, daarin om op 'n nie-omstrede manier daarop te wys dat 'n geboortekoers van minder as gemiddeld 2,1 kinders per vrou tot die fisieke ondergang van enige bevolkingsgroep lei, Afrikaners inkluis. Die organisasie ROEP, Red ons Eensame Platteland, herleef. Nie alle plekke se pogings slaag nie, maar soms kry die inisiatiefnemers dit reg om mooi en histories belangrike dorpe te laat herleef of groei. Afrikaners besef hulle is "n klein volk, maar hulle onthou ook iets wat N.P. van Wyk Louw eenmaal geskryf het: dat, toe Athene op sy skeppendste was, dit nie veel groter as een van die Suid-Afrikaanse dorpe was nie. Lichtenstein en Andorra is vandag onder die Westerse state met "n inwonertal van minder as 70,000 mense. Ysland het "n bevolking van iets meer as 300 000, maar die Yslanders sorg dat hulle hul taal (soos Afrikaans "n Germaanse taal) steeds moderniseer, suiwer hou en aanpas by nuwe omstandighede. POLITIES-STAATKUNDIG Die owerheid kan nie daarin slag om die golf van misdaad en geweld te stuit nie. Of hulle nou optimisties oor die toekoms is of nie, moet Afrikaners op sowel die platteland as in die stede hulleself noodgedwonge beveilig. Dit is immers deel van hul geskiedenis. Nuwe tegnologie help hulle met beskermingsmaatreëls. Hiermee en met talle ander sake word die "doen dit self"-politiek gevolg; die ou spreekwoord: ""n Boer maak 'n plan" kry nuwe lewe. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Veiligheidsbewuste Afrikaners besef dat nie alleen die staat behoefte aan korrekte, betroubare inligting het nie, maar ook sakelui en politieke leiers. "n Risiko-ontleder, Heinrich Matthee (2006) sê: "Die meeste politieke groepe in krisistye vind dat hulle sonder sulke ondersteuning maar voortstrompel tussen vyandelike dienste se verdagmakery en verdeling, dwaalweë en neutralisering. Sakegroepe kan daarsonder groot geleenthede misloop of baie geld verloor. Maar in "n tyd van plaasmoordbendes in polisie-uniforms, kan dit veral bloedvergieting voorkom." Hy meld dat die Britse oorlogsleier, Winston Churchill, in die tyd tussen die twee wêreldoorloë "n hele privaatinligtingsdiens opgebou het. Die ondersteuners van die opposisiepartye slaan die twiste binne die ANC-familie gelate en miskien bietjie sinies gade en weerhou hulle van inmenging. Hulle besef dat sulke bakleiery asook teleurstelling oor mislukkings van die NDR die minderheidsgroepe kwesbaar maak wanneer sondebokke gesoek word. Sake soos mediavryheid, ekonomiese vryheid en eiendomsbesit dien as grondslag vir suksesvolle teenmobilisasie om anti-demokratiese tendense teen te gaan. In sulke veldtogte speel e-posse, SMS"e en ander vorme van nuwe tegnologie 'n belangrike rol. Die Afrikaanse koerante is net soos die res van die media, vindingryk en moedig genoeg om party beperkings op mediavryheid te ontduik of te omseil, en lesers begin ook al meer "tussen die reëls" te lees. Afrikaners slaag daarin om meningsverskille binne perke te hou en om ter wille van hul nasionale en fisieke oorlewing saam te werk. Hulle besef dat dit destruktief is om die verskille van die verlede, die onderhandelinge van die vroeë 1990"s en die referendum van 1993 gedurig op te rakel. Afrikaners leer met ander woorde om hulleself vir werklike en vermeende oortredings te vergewe – en dit te vergeet, want hulle besef dat hulle sonder daardie vergifnis nie werklik hul siel skoon sal kan kry nie. Iemand wys op die voorbeeld van die onversoenlike genl. Christiaan de Wet, wat in 1904 ter wille van Afrikaner-eenheid in die stryd om voortbestaan besluit het om die hensoppers van die oorlog te aanvaar as bondgenote (hoewel hy nooit die joiners kon vergewe nie). Ook ander leiers wys daarop dat daar veel tweedrag en twis in die verlede was, maar ook tye van groter samewerking. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Baie mense vind weer inspirasie in pres. Kruger se afskeidswoorde aan sy volk: \"Wie vir hom 'n toekoms wil skep, mag die verlede nie uit die oog verloor nie. Daarom: soek in die verlede al wat goed en mooi was wat daarin ontdek kan word, vorm daarna u ideaal en probeer om vir die toekoms daardie ideaal te verwesenlik. Dit is waar: veel van wat opgebou is, is tans vernietig, verniel, geval. Maar met eenheid van sin en eenheid van kragte kan weer opgerig word wat daar tans terneer lê." In sulke omstandighede word die kiesers se apatie ook minder en neem hulle deel aan die politiek. Opposisiepartye sluit alliansies en behaal onverwagte suksesse. Afrikaners word deel van 'n konstruktiewe breë opposisiebeweging. Hulle soek bondgenote in die land en soek ook versigtig aansluiting by groepe in ander lande, soos die Afrikaanse taalyweraars in die vroeë twintigste eeu by die Vlaamse taalstryders. Hierdie vriende sorg saam met emigrante-drukgroepe dat "die Afrikaner-vraagstuk" so 'n gevoelige kwessie raak dat politieke druk selfs in Wes-Europa en ander wêrelddele opbou. EKONOMIES Regstellende aksie en verteenwoordigendheid bly die beleid, maar werkers en hul vakbonde konfronteer die owerheid en ondernemings op vergaderings en sleep hulle hof toe, veral wanneer hulle verder gaan as wat die wet vereis. Jong Afrikaners sorg dat hulle opleiding ontvang in skaars en belangrike vaardighede sodat regstellende aksie in sulke werkkringe verslap word. 'n Groot beursfonds word opgebou om behoeftiges met verdere studie en opleiding te help, en waar nodig, word nuwe opleidingsgeriewe geskep. Sol-Tech dien as voorbeeld. Afrikaner-armoede word bestry veral deur onderwys en opleiding, maar welsynswerk onder die noodlydendes in byvoorbeeld die wit plakkersgebiede word tog nie afgeskeep nie. Die regeringsinmenging in die ekonomie bly 'n probleem, en praatjies van nasionalisering is destruktief, maar soos elders ter wêreld maak mense planne om by die regering verby te kom. In elk geval is daar so 'n sterk protes in die media elke keer as die invoer van nasionalisering 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE en ander skadelike beleide op hande is, dat die regering soms stil-stil sulke beleide laat vaar. Deur goeie bondgenote in die buiteland te maak, word ook van buite af druk op die regering uitgeoefen. Globalisering skep die geleentheid vir groter en breër alliansies as slegs met ander Suid-Afrikaanse groepe. In geen toekomsverhaal sal die druk van die belastingslas op die burgers kan ontbreek nie, dus hier ook nie. Georganiseerde landbou, gehelp deur ander organisasies, bevorder volhoubare ontwikkeling en bied met hofgedinge weerstand teen radikale grondhervormingsmaatreëls. Die landbou- organisasies werk al hoe nouer saam teen plaasaanvalle, veediefstalle en brandstigting, maar ook oor sake soos water- en mineraleregte. MAATSKAPLIK-KULTUREEL Afrikaners besef dat die verlede nie swart of wit is nie, maar grys en dat die eensydige kyk na die geskiedenis skadelik en oneerlik is. Hoewel "goeie nuus" selde sulke lekker stories maak as "slegte nuus", skryf vernuftige joernaliste, ander meningsvormers en skrywers in koerante, tydskrifte en boeke nie alleen oor die dinge wat verkeerd geloop het nie, maar ook die talle goeie dinge van die verlede. Die twintigste eeu was nie alleen 'n eeu van gedwonge skeiding nie, maar ook van ontwikkeling wat die ANC in staat gestel het om 'n moderne staat te erf. Ook was dit die eeu van 'n geslaagde taalbeweging en die opbou van 'n waardevolle kultuur, waarvan 'n wetenskapstaal deel is. Dit was verder die eeu van opheffingsaksies wat gekenmerk was deur offervaardigheid en mededeelsaamheid, soos die Helpmekaar en die Reddingsdaad. Daarby leer Afrikaners om nie met "n mond vol tande te staan wanneer ander buitensporige stellings oor apartheid maak nie. Apartheid het vernederings en diskriminasie vir almal ingehou wat nie wit was nie, maar die swart mense se lewensverwagting het in die twintigste eeu byna verdubbel. Omstreeks 1980 was die sterfsyfer van babas in Soweto waarskynlik laer as in die Sowjetunie. Die "nalatenskap van apartheid" is nie net negatiewe dinge soos armoede en leed nie, maar ook die hoogs ontwikkelde Suid-Afrika wat die nuwe heersers geërf het, insluitende Sasol wat die struggle-vegters as simbool van apartheid probeer verwoes het, die infrastruktuur, "n doeltreffend funksionerende staatsapparaat, die ver 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE gevoerde veeltaligheid in die onderwys, die radio en televisie en die landsbestuur. "n Geballanseerde kyk op die geskiedenis van die Afrikaner is kernbelangrik en moet sterk inslag vind. Die verwagting van N.P. van Wyk Louw word bevestig. Die Afrikaners het die krisis van "voortbestaan in geregtigheid" in die vroeë 1990"s oorkom – daardie "byna mistieke krisis waarvoor 'n volk te staan kan kom", maar waaruit dit "herbore, jonk, skeppend te voorskyn kom, hierdie "donker nag van die siel" waarin hy gesê het: Ek sal liewer ondergaan as deur ongeregtigheid bly voortbestaan" (Louw 1986:463). Die meerderheid Afrikaners aanvaar verantwoordelikheid vir hul eie mense, instellings en veral vir hul taal – sonder om daarmee die taal net vir hulleself toe te eien, soos kritici partykeer beweer. In werklikheid word die Afrikaanse kultuur inklusief uitgebou. Die meningsvormers bevorder taalbewustheid en taallojaliteit en die "gemeenskapsin" ('n nie-eksklusiewe en nie- vyandige etniese nasionalisme) wat in die eerste helfte van die 20ste eeu bewegings soos die genoemde Helpmekaar en die Reddingsdaadbond laat slaag het. Aksies soos dié van Solidariteit Helpende Hand help met die bestryding van armoede met projekte soos hul skooltassieprojek, beursfonds en die bevordering van entrepreneurskap onder jong mense. Aksies word ook aangepak om die geestelike armoede te bestry wat so maklik kan voortkom uit materiële armoede. Daarin moet die onderwys uiteraard 'n deurslaggewende rol speel. Instellings soos Sol-Tech, organisasies soos die belastingbetalersunies en die Vereniging van Regslui vir Afrikaans en selfstandige gemeenskappe soos dié van Orania sit hul positiewe werk voort en inspireer ander instellings en gemeenskappe. Die skrywers en ander kultuurmense bly getrou aan Afrikaans en doen wat N.P. van Wyk Louw as hul werk genoem het in 'n tyd van krisis. "Teen die krisis van die vertwyfeling stel hy (die kultuurmens) sy werk van opbou en verbreiding van die kultuur..." As "kultuurmense" reken Louw nie net die kultuurskeppers nie, maar almal – onderwysers, joernaliste, dosente, tegnici, ekonome – wat "propagandiste" is in die hoogste sin van die woord (1986:464). 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Hierdie waardevolle kultuur vorm 'n aantrekkingskrag vir die taal, en verleen status daaraan, wat tot gevolg kan hê dat taalverskuiwing afneem en dat dit makliker sal gaan om bondgenote te vind. Die kultuurmense lewer konstruktiewe volkskritiek, maar tree ook op as boodskappers van hoop. ONDERWYS Met taai onderhandelinge en soms ook met gemeenskapsmobilisasie word 'n hele aantal skole Afrikaans gehou en bly Afrikaans een van die doseertale aan histories Afrikaanse universiteite. Die gemeenskap raak al hoe meer betrokke by die Afrikaanse skole, en besef ook die waarde van Afrikaanse kleuterskole. Die défaitistiese neiging word teengegaan om Afrikaanse kleuterskole te gebruik om kinders van jongs af van hul taal te vervreem. Omdat Engels so belangrik is vir die kinders se toekomstige loopbane, sorg Afrikaanse skole dat hulle in alle opsigte "n eersteklas-opleiding in dié taal aan die leerlinge gee. Hulle kan in Afrikaanse skole dus net so goed Engels leer as in Engelse skole. Afrikaners besef die waarde van moedertaalonderrig vir die kognitiewe en sosiale ontwikkeling van hul kinders en vir die behoud van Afrikaans. Waar gevaar vir Afrikaanse onderwys in 'n stad of elders dreig, kyk die beheerliggame of daar nie maniere is om deur byvoorbeeld die samesmelting van skole Afrikaanse onderwys in so 'n buurt te verseker nie. As dit onprakties blyk, word parallelmedium probeer pleks van die verlies van die skool. Verder word privaat skole gestig. Die Akademie gee eksamen in en reik sertifikate uit vir verrykte kursusse in Afrikaans en vaderlandse geskiedenis uit 'n Afrikaner-oogpunt (iets vergelykbaar met vroeër jare se Taalbond-eksamens) wat 'n nuttige bykomende kwalifikasie kan wees. Belangstelling in die taal word ook aangemoedig deur byvoorbeeld Afrikaanse dikteewedstryde (soos die groot diktee waaraan Nederlanders en Vlaminge deelneem) en kompetisies waarin leerlinge se kennis van idiome, die Afrikaanse taalgeskiedenis en ander temas getoets word. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE TEGNOLOGIES Kuberglobalisering hou die risiko in van verdere verengelsing, maar dit kan ook inisiatiewe stimuleer soos om Gelofte- en ander volksfeeste en kultuurfeeste, asook boekskoue en boekbesprekings en kompetisies. Die nuwe kommunikasie- en inligtingstegnologie is van groot hulp waar ouers om allerlei redes besluit om tuisonderwys vir hul kinders te kies. Ook leerders aan openbare skole wat belang stel, neem verskeie vakke wat nie in hul skole aangebied word nie, byvoorbeeld verskeie moderne en antieke tale. Die virtuele Afrikaanse gemeenskap groei spontaan, nie deur die toename van emigrasie nie, maar deur die feit dat al hoe meer emigrante hulle nog steeds as Afrikaners beskou en 'n bydrae wil lewer tot die behoud van die taal en die voortbestaan van die volk. SAMEVATTING Die De la Reyl-scenario is die toekomsverhaal van selfrespek en aanpassing by moeilike omstandighede en die aanvaarding van verantwoordelikheid vir die wel en wee van die eie gemeenskap – sy armes, kinders en ouer mense, die taal en kultuur. In dié scenario voer Afrikaners 'n stryd teen swakhede soos pessimisme en swartgalligheid, maar ook teen diskriminasie, marginalisering en armoede. Teenoor mekaar staan dus twee toekomsverhale: een van wanhoop en 'n fatalistiese wag op die einde, die ander een van vasberadenheid, moed en hoop, wat 'n volk weer kan inspireer tot nuwe lewenskragtigheid en kreatiwiteit. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE HOOFSTUK 7 DIE PAD VORENTOE: ENKELE SLOTOPMERKING SAMEVATTING Die post-Polokwane politieke omgewing is 'n uiters dinamiese omgewing met groot uitdagings en geleenthede. Waar die Suid-Afrikaanse politiek tans 'n punt bereik wat as "a window of decision" beskryf kan word, bestaan daar ook vir die Afrikaner 'n vensterperiode vir besluitneming. Die projek fokus op die vraag: Wat hou die toekoms in – nie net vir Suid- Afrika nie, maar veral vir die Afrikaner en Afrikaner-organisasies in die besonder? Scenario-ontleding moet gesien word as 'n onderdeel van 'n groter strategiese bestuursproses met as fokus 'n omgewingsverkenning van die buite-omgewing (ekstra-organisatories). Die uitgangspunt van die verslag is dat (in soverre dit moontlik is) daarna gestreef moet word om die beste saak-scenario te realiseer. In sy wese beteken dit die transformasie van dit wat as die Afrikaner-stelsel gekonseptualiseer is met as foci: Vernuwing (die gees van die Afrikaner). Herprogrammering (gees en oortuigings). Hervitalisering ('n simbiose tussen die stelsel en sy veranderende omgewing). Herstrukturering (die optimalisering van prosesse en struktuur). Skematies kan die transformasie van die Afrikaner-stelsel so voorgestel word: 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE Hierdie aspekte van stelsel-transformasie moet strategies op so 'n wyse bestuur word dat alle vorme van stelsel-entropie (soos geïdentifiseer) teëgewerk word. Dus, bevorder daardie faktore wat stelsel-transformasie in die hand werk en bewerkstellig (waar moontlik) teenvoeters vir stelsel-entropie. Die 35 strategiese faktore (binne die onderskeie 7 terreine) sou as fokuspunte gebruik kon word vir strategie-ontwikkeling – die volgende fase van die strategie-beplanningsessie. Binne die raamwerk van die 35 geïdentifiseerde kwessies staan die volgende sake uit wat spesiale of prioriteitsaandag behoort te geniet. PLAASLIKE REGERING EN DIENSLEWERING Die behoefte aan doelmatige strukture wat behoorlik dienste kan lewer, staan hier voorop. Veral die behoefte aan 'n steeds groterwordende arm, werklose klas enersyds en 'n ouerwordende groepering met eiesoortige behoeftes andersyds, moet hier beklemtoon word. Die strategie (soos gevolg deur Solidariteit se Helpende Hand) is hier 'n belangrike rigtingwyser in die soeke na antwoorde op die vlak. Die definiëring van 'n politieke, ekonomiese en sosiale ruimte op plaaslike vlak moet vooropgestel word en die voorstelle en riglyne soos aangebied deur prof. Deon Geldenhuys kan hier baie handig te pas kom. 'n Gesonde gemeenskapslewe op plaaslike vlak is van kernbelang vir stelsel-transformasie en kernbelangrik vir die uitbouing van dit wat vroeër as die Afrikaner-stelsel beskryf is. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE AFRIKAANSE SKOLE EN KERKE Die uitbou en konsolidasie van Afrikaanse skole en kerke lê aan die wortel van 'n gesonde, welvarende en waardegedrewe Afrikaner-gemeenskap. Volhoubaarheid in terme van skool en kerk (maar ook die groter kulturele akker) behoort hier prioriteit te geniet. Die behoefte aan volhoubaarheid is veral groot in die meer afgeleë plattelandse omgewings. 'n Eiesoortige strategie om plattelandse omgewings te ondersteun moet 'n belangrike prioriteit wees wanneer strategie-ontwikkeling gedoen word. Verder is die bevordering van die Afrikaanse taal en kultuur belangrik in omgewings waar verteenwoordigendheid baie klein is. Dus, bou die kultuur uit en laat skole, en waar moontlik, kerke die voertuie wees om hierdie belangrike doel te bereik. Dit sal vorentoe meer en meer nodig word vir welvarende Afrikanergemeenskappe om minder welvarende gemeenskappe op die terreine van die kerk en skool (maar ook die breër kulturele terrein) by te staan en te ondersteun. "DIE STRYD VAN IDEES" Die tot niet gaan van Afrikaner-nasionalisme en die vestiging van die NDR as die oorheersende ideologiese raamwerk binne die Suid-Afrikaanse konteks het die Afrikaner ideeloos en uitsigloos gelaat en by talle 'n skuldgevoel oor die verlede aangewakker. Wanneer 'n sentrale ideësisteem (ideologie) verval, laat dit 'n leemte wat moeilik en nie oornag gevul kan word. Tot dusver is die leemte nog nie gevul nie en is dit primêr verantwoordelik vir "n groot mate van pessimisme en uitsigloosheid wat tans bestaan. Die gebrek aan leierskap in Afrikaner-geledere hang ten nouste saam met die afwesigheid van 'n groter idee-raamwerk wat verlede, hede en toekoms bymekaar kan bring in 'n groter geheel. In hierdie tyd (wat as 'n krisistyd beskryf kan word) is 'n idee van hoop, 'n boodskap wat kan ondersteun en onderskraag van kernbelang. Die idees wat ontwikkel word, moet op "n sistematiese wyse in "n raamwerk saamgevat/uitgewerk word, met ingeboude teenvoeters vir bestaande opponerende denkrigtings. Onses insiens is dit die grootste enkele uitdaging waarvoor die ABN en soortgelyke organisasies te staan gekom het. Hierdie idee-raamwerk moet die nodige grondslag verskaf vir dit wat as stelsel-transformasie voorgehou word. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE DIE AFRIKANER BURGERLIKE SAMELEWING, BONDGENOODSKAPPE EN STEUN Soos op verskeie plekke in die verslag aangedui, is die uitbouing van die Afrikaanse burgerlike samelewing van kernbelang vir stelsel-transformasie. Die ideaal is die vestiging van Afrikaner- gemeenskappe, met bondgenote binne en buite Suid-Afrika wat wedersyds ondersteunend en (tegnologies?) in verbinding is met mekaar. Die pro-aktiewe uitbouing van 'n Afrikaner gemeenskapslewe behoort hier prioriteit te geniet. Afrikaner strukture wat tans ons insiens nog baie onderontwikkeld is, behoort as koördineerders op te tree in die konsolidasie en uitbouing van die Afrikaner-gemeenskapslewe op alle terreine van die groter samelewing. Dit is belangrik dat komponente van hierdie groter gemeenskap mekaar sal ondersteun in terme van gemeenskapsgerigte aktiwiteite. HOËR ONDERWYS Die afskaling van Afrikaanse hoër onderrig sedert 1994 laat rooi ligte flikker vir Afrikaans as akademiese taal. Primêr gaan dit hier oor die uitbouing van Afrikaans en die intellektuele kultuur wat hiermee geassosieer word. Dit totstandbrenging van 'n Afrikaanse Universiteit (hoe ook al gedefinieer) gaan vorentoe meer belangrik word. Die idee van 'n Vrye Afrikaanse Universiteit (VAU) met klem op die gebruik van tegnologie, afstandonderrig as afleweringsmodel en beperkte administratiewe personeel kan hier as rigtingwyser gebruik word. Tegnologie maak dit moontlik om weg te beweeg van 'n tradisionele kampusgebonde residensiële universiteit met studente en dosente dwarsoor die land. Sodanige inisiatief kan baie beteken vir die uitbouing van die Afrikaner-stelsel en dit wat as stelsel-transformasie voorgehou is. HISTORIESE IDENTITEIT EN SELFBEELD Waar die gemiddelde Afrikaner voor 1994, geanker in nasionalistiese strewes, homself kon beroep op 'n trotse verlede, is hy nou behep met skuldgevoelens oor daardie selfde verlede. As gevolg hiervan is die selfbeeld van baie Afrikaners totaal negatief – en daardie sienings van hulleself moet verander, en sover moontlik teëgegaan word. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE 'n Onverwerkte verlede en 'n onseker hede bevorder uitsigloosheid en 'n gebrekkige toekomsvisie – juis dit wat nie op hierdie tydstip bekostig kan word nie. Die NDR as ideologiese raamwerk (geanker in Marxistiese veronderstellings) onderskryf 'n eensydige vertolking van die geskiedenis waarin die rewolusionêr funksioneer, die hoë morele grond betree en die Afrikaner die skuld van die verlede moet betaal of ten minste hiervoor verantwoordelik gehou word. Hierdie ideologiese wurggreep moet deurbreek en vervang word deur 'n gebalanseerde beskouing van die geskiedenis wat kan meehelp om kontinuiteit tussen verlede, hede en toekoms te bewerkstellig. Groot werk sal vorentoe op hierdie terrein gedoen moet word wat insluit: navorsing wat 'n gebalanseerde historiese selfbeeld kan verseker en bevorder; debatvoering en gesprekke op die vlak van die "stryd van idees"; en 'n sensitiwiteit en bewusmaking van die Afrikaner-geskiedenis en wat hiermee geassosieer word. Hierdie saak is uiters belangrik wat ons insiens vorentoe as prioriteit bestuur en hanteer moet word. Die geskiedenis ken meer as een waarheid, en die waarheid van die Afrikaner moet ook aan die orde kom. EKONOMIESE VOLHOUBAARHEID Soos op politieke en sosiale terreine het ook die ekonomiese omgewing sedert 1994 drasties verander vir die Afrikaner as groep. Waar talle Afrikaners groot baat gevind het by die goue dekade van groei, was daar weer aan die ander kant van die munt groot uitdagings waaronder ekonomiese diskriminasie en Afrikaner-armoede; onbillike diskriminasie as gevolg van die toepassing van transformasie en swart ekonomiese bemagtiging; gebrekkige opleidingsgriewe en kwessies wat verband hou met grondhervorming en voedselsekerheid. In 'n omgewing waar groei tans stadiger plaasvind en politieke transformasie versnel word, bestaan daar tans groot uitdagings op hierdie terrein. Sake wat in die verband uitstaan en wat strategiese beplanning noodsaak sluit in Afrikaner-armoede, die uitskakeling van diskriminerende praktyke, opleidingsgriewe asook grondhervorming en voedselsekerheid. Hierdie sake moet in ag geneem word wanneer die ABN begin met strategie-ontwikkeling. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE STRUKTURE Afrikaner-strukture (of ten minste strukture wat die Afrikaner goedgesind is) sal gerasionaliseer, gekonsolideer en uitgebou moet word om die eise van 'n veranderende omgewing na behore aan te spreek. 'n Groot uitdaging vir die ABN is om die sogenaamde "organisational fit" te bewerkstellig. In die woorde van SP Huntington "the coming together must be institusionalised". "n Dinkskrum wat die stryd om idees kan vorentoe neem, moet "n belangrike onderdeel uitmaak van toekomstige beplanning en deeglik geinstitusionaliseer word. Strukture moet funksioneer as die draer/s van 'n idee (lees idee-raamwerk). PRIORITEITE VIR VERDERE NAVORSING In sy wese was die studie "Die Afrikaner oppad na 2020 – scenario perspektiewe" 'n omgewingsverkenning met die beklemtoning van verkenning wat die aard van die navorsing rig. Hierdie tipe navorsing is algemeen en breed en nie spesifiek gefokus nie. Verder is dit in die aard van omgewingsverkenning om nooit afgehandel te wees nie. Die tipe verkennende studies moet dus die hele tyd (deurlopend) opgedateer word en scenario"s weer hersien word. Daar kan dus geargumenteer word dat verdere navorsing ten opsigte van al 35 prioriteite binne die 7 geïdentifiseerde areas nodig is. Benewens hierdie makro-sake is daar tog enkele spesifieke sake wat verder ontwikkel moet/kan word. DIE KONSEP VAN DIE AFRIKANER-STELSEL Hierdie konsep en veral ook die normatiewe begronding daarvan kan beter ondersoek en uitgewerk word, terwyl dit empiries meer volledig geoperasionaliseer kan word. Onses insiens behoort die saak permanent op die agenda te wees aangesien die bevordering van stelsel- transformasie voorop behoort te staan. SCENARIO ONTWIKKELING Gegewe die tyd tot ons beskikking en die opdrag van die ABN se navorsingskomitee was dit slegs moontlik om 'n Beste saak- vs. 'n Slegte saak-scenario te identifiseer deur van 'n 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE teenstelling gebruik te maak. Meer komplekse strategiese scenario"s sou vanuit hierdie teenstelling ontwikkel kon word. 'n Matriks-benadering in ooreenstemming met die Denokeng- scenario"s sou hier gebruik kon word. DIE PAD VORENTOE Die oortuiging bestaan dat daar op die vier sake ten opsigte van Afrikaner-transformasie gekonsentreer moet word. Die vier sake ten opsigte van Afrikaner-transformasie waarop gekonsentreer moet word sluit in: vernuwing, herprogrammering, hervitalisering en herstrukturering. Wat beteken die sake en hoe moet die ABN homself inrig om dit te verwesenlik? Dit is die groot uitdaging waarvoor die Afrikaner van 2011 te staan gekom het. Bogenoemde vier sake sou in terme van missiestellings geformuleer kon word waarin die beste saak-scenario as die leitmotif dien. Hierdie missiestellings dui die breë strategiese rigtings aan en verskaf die grondslag vir 'n daadwerklike plan van aksie. Aksieplanne en strukture word hierdeur gerig. Dit behoort nie baie moeilik of tydrowend te wees om hieraan uitdrukking te gee nie. Dit is die oortuiging dat hier steeds 'n "kairos moment" bestaan om 'n verskil ten gunste van stelsel-transformasie te maak. Die ABN is uitstekend geposisioneer om hier 'n belangrike verskil te kan maak.  
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE GLOSSARIUM ARMOEDE Die tekort aan basiese menslike behoeftes soos skoon water, voedsel, gesondheidsorg, opvoeding en beskutting, weens die ekonomiese onvermoë dit te bekostig. Daar kan onderskei word tussen absolute armoede (persone sonder enige heenkome, afhanklik van liefdadigheid) en relatiewe armoede. Relatiewe armoede is 'n situasie waar 'n individu oor minder hulpbronne of 'n laer inkomste beskik as ander individue binne 'n gemeenskap of samelewing, in vergelyking met die gemiddeld. BEVRYDINGSOLIGARGIE Oligargie kan gedefinieer word as regering deur 'n elitegroep wat, ten minste volgens hulle eie maatstawwe, verhewe is bo die res van die samelewing. Hierdie verhewe status kan sy oorsprong hê in verskeie terreine, bv. intellek, rykdom herkoms of geskiedenis. Die elite bou dikwels hulle aktiwiteite uit buite die streng gesproke politieke domein, en word toenemend meer invloedryk in die ekonomie, die samelewing breë en selfs die familie. 'n Bevrydingsoligargie vergestalt al die bogenoemde kenmerke maar word saamgesnoer deur 'n gemeenskaplike verbintenis tot 'n bevrydingsbeweging. In die Suid-Afrikaanse konteks kan tendense van 'n vryheidsoligargie bespeur word in die ANC-regering, in spesifiek die praktyk van "cadre deployment". BURGERLIKE SAMELEWING ("CIVIL SOCIETY") 'n Stel intermediêre instellings wat val tussen die domein van die staat en die familie, en onderskei kan word van die mark (wat ekonomiese wins najaag). Dit dui op 'n arena van kollektiewe optrede wat vrywillig ontstaan, sonder dreigement van sanksie, rondom gedeelde doelstellings, waardes en belange. Die burgerlike samelewing bevat dikwels entiteite soos barmhartigheidsorganisasies, geloofsorganisasies, gemeenskapsorganisasies en vakbonde. Binne die paradigma van die regstaat (rechtsstaat) word die gelykheid van die staat en die burgerlike samelewing beklemtoon, waar die twee as teenwigte tot mekaar dien. DEMOGRAFIE Die eienskappe, samestelling en voortdurende verandering van 'n menslike bevolking in 'n bepaalde territorium. Dit sluit in die bestudering van statistieke soos geboorte- en sterftesyfers, inkomste en die voorkoms van bepaalde siektes, om sodoende die veranderende struktuur van die bevolking te illustreer en te projekteer. DEMOKRASIE Die proses, of institusionele reëling, waardeur die mense (demos) bepaal watter individue die posisies van politieke mag (kratos) in die samelewing beklee. Demokrasie kan beskou word as 'n metode van politiek, en word prakties vergestalt in mededingende verkiesings, wat die kern is van enige demokratiese bestel. DINAMIESE EKWILIBRIUM Verwys na situasies waar 'n omgewingskrisis (hoe ook al gedefinieer) 'n bepaalde dinamika (onvoorspelbare verandering) tot gevolg kan hê wat abnormale eise aan die kapasiteite van die stelsel stel. Dit neem dus die stelsel weg van 'n posisie van stabiliteit (ekwilibrium) sonder om in volledige onstabiliteit (disekwilibrium) te verval. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE DISEKWILIBRIUM Verwys na situasies waar die staat sy posisie as soewereine politieke instelling verloor en in 'n konflikterende (soms gewelddadige) verhouding staan teenoor ander akteurs ten opsigte van die gesaghebbende toewysing van waardes aan die samelewing. DISKRIMINASIE Verwys na die optrede teenoor 'n persoon of groep, wat uitsluitlik gebaseer is op klas of 'n sekere kategorisering. Kategorieë kan insluit ras, geslag, taal, of feitlik enige differensiërende eienskap. Diskriminerende optrede kan voorkom in verskeie vorme maar behels almal elemente van uitsluiting en verwerping. In 'n poging om diskriminasie teen te werk, word beleid soos regstellende aksie en rasse kwotas in sommige state voorgestel. EKONOMIESE GROEI Verwys na die verhoogde van gemiddelde inkomste in 'n staat, waarvan 'n gewilde mate Bruto Binnelandse Produk (BBP) is. Die term verwys uitsluitlik na die kwantiteit van goedere en dienste gelewer in 'n staat, nie noodwendig die vlak of tempo van ekonomiese ontwikkeling nie. Negatiewe ekonomiese groei word geassosieer met resessie en, in uiterse gevalle, ekonomiese depressie. EKONOMIESE ONTWIKKELING Verwys na die verhoging lewensstandaard van 'n land se bevolking, wat begin met 'n eenvoudige lae-inkomste-ekonomie en progressief ontwikkel tot 'n hoë-inkomste-ekonomie. Dit sluit in die sosiaal-maatskaplike en tegnologiese vooruitgang in 'n samelewing, met 'n spesifieke kwalitatiewe fokus op die wyse waarop goedere en dienste gelewer word. Ekonomiese ontwikkeling vanweë sy komplekse en geÏntegreerde aard is dus nie sinoniem vir ekonomiese groei nie. EKWILIBRIUM Verwys na 'n situasie van balans, waar dit geen akteur binne die politieke spel sal loon om die balans te versteur nie. Bogenoemde situasie word dikwels gekenmerk aan politieke stabiliteit en orde. EWOLUSIE Verwys na verandering wat geleidelik plaasvind, oor 'n lang tydperk. Ewolusionêre verandering word daaraan gekenmerk dat dit nie die fundamentele kernfunksie van 'n instelling of entiteit verander nie (dit gebruik die status quo as vertrekpunt) maar slegs die modusse tot ondersteuning van daardie kernfunksie. In kontras hiermee staan rewolusionêre verandering, waartydens die kernfunksies van 'n entiteit drasties en gewelddadig (in 'n politieke sin) binne 'n kort tydperk verander word. GLOBALE TRANSFORMASIE Die organisering en mobilisering van progressiewe kragte in die globale politiek. Dit sluit onder andere in die balans van mag in die verhouding tussen die globale Noord- en globale Suidstate, die voordelige en regverdige benutting van die ontwikkelende wêreld (ook Afrika) se natuurlike hulpbronne en die uitwissing van wêreldwye armoede. GOEIE REGEERKUNDE (GOOD GOVERNANCE) 'n Vloeibare konsep wat beskryf hoe openbare instellings hulpbronne moet aanwend om uiting te gee aan liberaal- demokratiese waardes in regering. Die term "regering" verwys nie na die instelling van regering nie maar liewer die aktiwiteit van regeer, oftewel die proses van besluitneming, gevolg deur implementering. Norme en maatstawwe vir Goeie Regering word hoofsaaklik verkry van die suksesvolle liberale demokrasieë in Europa en die Amerikas. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE GRONDHERVORMING Die proses waardeur 'n staat die eienaarskap en benutting van grond administreer, dikwels om uiting te gee aan bepaalde doelwitte van transformasie. Soos dit tans in die Suid-Afrikaanse konteks gedryf word deur die ANC, het grondhervorming 'n drieledige benadering nl.: Grondrestitusie, die herverdeling van grondregte en die transformasie van grondeienaarskap. GRONDWET 'n Versameling fundamentele wette wat saamgestel en goedgekeur is wat die funksionering van 'n politieke bestel binne 'n staat reël. 'n Grondwet ken bepaalde mag toe aan instellings, in ruil daarvoor dat die instellings se aktiwiteite binne die grondwetlike perke val, en vergestalt grootliks die politieke spelreëls in die staatsomgewing. Grondwetlike inhoud verskil van staat tot staat, maar (binne die liberaal-demokratiese tradisie) is 'n instelling grondwetlik as dit geïnstitusionaliseerde meganismes daarstel om die belange en vryhede van die burgery te beskerm, insluitende dié van minderhede in die samelewing. Die wysiging van grondwette vereis gewoonlik hoë vlakke van politieke konsensus, byvoorbeeld in Suid-Afrika word 'n twee-derdemeerderheid van stemme in die Nasionale Vergadering en die instemming van ses van die nege provinsies vereis vir algemene wysigings. Die wysiging van die Handves van Menseregte benodig 'n driekwartmeerderheid in die Nasionale Vergadering. INFRASTRUKTUUR Verteenwoordig die basiese fisiese en organisatoriese strukture en fasiliteite wat benodig word vir 'n samelewing om te funksioneer. Die term verwys dikwels na tegniese strukture wat 'n samelewing ondersteun, soos paaie, watertoever, dreinering, kragnetwerke en telekommunikasie stelsels. Die kwaliteit van infrastruktuur weerspieël dikwels die vermoë van 'n staat om in die burgery se basiese behoeftes te voorsien, asook om doeltreffend te regeer. 'n Staat wat versuim om infrastruktuur in stand te hou, kan moontlik beskou word as 'n swak staat. INGEPLOFDE STAAT 'n Staat waarvan die sentrale regering beheer verloor het oor die staatsterritorium. Gevolglik ontstaan 'n situasie waar akteurs (buiten die staat) in eie reg gesaghebbende waardes aan die samelewing toewys, en in konflik met mekaar, asook die staat staan. Die omgewing van die ingeplofde staat weerspieël gevolglik 'n groot mate van anargie, soos te bespeur is in hedendaagse Somalië. KADER Verwys na (in die klassieke Marxistiese sin) na 'n professionele rewolusionêre agent, wat voortdurend aktiwiteite organiseer en lede mobiliseer, ten einde 'n suksesvolle rewolusionêre beweging te vergestalt. KOMPLEKS AANPASBARE STELSEL Bestaan uit vele diverse en outonome (tog interafhanklike) komponente, wat saamgebind word deur verskeie elemente, wat weer in eie reg kompleks kan wees. Voorbeelde van 'n komplekse aanpasbare stelsel sluit in die effektebeurs, 'n mierkolonie of die brein. Hierdie stelsels word primêr gekenmerk aan hulle vermoë om uit ondervinding aan te pas (m.a.w. leervermoë) buiten hulle komplekse aard. LANDELIKE ONTWIKKELING Inisiatiewe en optrede om die lewensstandaard in nie-stedelike areas te verbeter. Buiten infrastrukturele aspekte, kan landelike ontwikkeling ook geskied deur toegang tot krediet, voedselsekerheid en dienslewering in landelike areas te bewerkstellig. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE "LIFE SUPPORT SYSTEM" Stelsels wat hoë vlakke van stelsel-entropie beleef, is terselfdertyd stelsels wat na 'n toestand van disekwilibrium neig. Hierdie stelsels moet noodwendig energie van elders mobiliseer om te oorleef, en sodoende stelselvernietiging te voorkom. Hierdie energie (wat van elders / ekstern gemobiliseer word) kan beskryf word as "Life Support Systems", wat entropie teenwerk en poog om die stelsel weer te rig na 'n ekwilibrium. In praktiese terme kan hierdie "Life Support Systems" finansiële ondersteuning wees, bydraes van kennis en inligting of ander vorme van kapasiteitskepping. NASIONALISERING Die proses waardeur 'n sektor van die ekonomie of bates tot openbare eienaarskap gebring word deur 'n bepaalde regering of staatkundige orde. NDR (NASIONAAL-DEMOKRATIESE REWOLUSIE) 'n Proses van stryd wat poog om mag oor te dra na die burgery en om die samelewing as geheel te transformeer na 'n nie- rassige, nie-seksistiese, verenigde demokratiese samelewing, wat terselfdertyd die manier verander waarop rykdom gedeel word, sodat dit die bevolking as geheel bevoordeel. ONTWIKKELINGSTAAT 'n Model van kapitalisme waar die staat meer onafhanklike en outonome politieke mag het, sowel as groter beheer oor die ekonomie, met die doel om ontwikkeling te fasiliteer. Met betrekking tot die Suid-Afrikaanse konteks, definieer die ANC 'n ontwikkelingstaat soos volg: ""n Staat wat die vermoë het om effektief basiese dienste te lewer en die kapasiteit het om nasionale ontwikkeling te rig". Sien ook Grondhervorming en Nasionalisering. OPPOSISIEPOLITIEK In 'n veelparty politieke bestel, verteenwoordig dit die politieke aktiwiteite wat bedryf word deur partye buiten die wat in magsposisies is (regerende party/e). Dikwels is hierdie politieke aktiwiteite in teenstand, oftewel opposisie, tot die regerende party. Opposisiepolitiek kan binne of buite die politieke spelreëls bedryf word, en kan gevolglik op 'n spektrum vanaf reaksionêr, tot radikaal voorgestel word. PARADIGMA 'n Model of raamwerk wat vorm gee aan waarnemings, asook die manier hoe daardie waarnemings verstaan word. In die politiese domein kan dit vergelyk word met 'n ideologie. In die akademie verteenwoordig 'n paradigma die fundamentele aannames wat wetenskaplikes maak rakende hul bestudering van die werklikheid. PLAASLIKE REGERING In die Suid-Afrikaanse staatsomgewing, is Plaaslike Regering een van die drie sfere van regering (tesame met die Provinsiale en Nasionale sfere). Die plaaslike regeringsfeer bestaan uit munisipaliteite, wat die hele grondgebied van die Republiek dek. Munisipaliteite het die reg om plaaslike regeringsaangeleenthede outonoom te bestuur, behoudens Provinsiale en Nasionale wetgewing. Die oogmerke van Plaaslike Regering word in Artikel 152 van die Grondwet vervat. POLITIEK Is volgens David Easton se bekende definisie die "gesaghebbende toewysing van waardes en skaarsmiddele vir 'n samelewing". 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE POLITIEKE DEELNAME Die proses waartydens die publiek uitdrukking gee aan opinies en behoeftes (insette lewer) om hopelik 'n invloed in die politieke sfeer te bewerkstellig. Deelname kan binne die spelreëls van die politieke stelsel geskied, deur middel van verkiesings, referendums en ander demokratiese kanale. Politieke deelname kan egter ook anti-stelsel wees, in gevalle van gewelddadige opstande en rewolusies. S.P. Huntington verwys byvoorbeeld na 'n rewolusie as 'n ontploffing van politieke deelname. Die diensleweringsopstande van die afgelope tydperk kan dus beskou word as 'n vorm van anti-stelsel politieke deelname. POLITIEKE IDEOLOGIE 'n Stel idees en beginsels, ontwerp om 'n spesifieke groep se polities-normatiewe wêreldbeskouing te regverdig, wat terselfdertyd aksie rig rondom die skep, behoud, hervorming, vernietiging of rekonstruksie van 'n bepaalde orde. Ideologieë bestaan gewoonlik uit drie struktuurkomponente; Eerstens, 'n rekonstruksie en interpretasie van 'n bestaande toedrag van sake (dit wil se 'n bestekopname van 'n onaanvaarbare status quo) in terme van 'n bepaalde lewens- en wêreldbeskouing met 'n spesifieke filosofiese grondslag. Tweedens, tipeer ideologieë 'n ideale toestand, wat utopies van aard is. Hiervolgens word 'n goeie, regverdige en ideale samelewing (wat nagestreef moet word) geprojekteer. Dit staan dialekties teenoor die negatiewe analise van die status quo. Derdens, word 'n sosiaal-politieke program van verandering vooropgestel om die onaanvaarbare sosiale, ekonomiese en politieke aspekte van die status quo te verander tot dìt wat in 'n utopiese sin as die ideale toestand geprojekteer word. POLITIEKE INSTITUSIONALISERING Die proses waardeur daar aan organisasies struktuur gegee word, en terselfdertyd sosiale aksie en interaksie (menslike gedrag) voorspelbaar maak. Deur institusionalisering verkry instellings waarde en stabiliteit in die samelewing. S.P. Huntington meen dat die vlak van politieke ontwikkeling (en derhalwe politieke stabiliteit) in 'n samelewing bepaal word deur die graad van ondersteuning wat 'n instelling geniet, asook die vlak waartoe daardie instelling geïnstitusionaliseerd is. Hy identifiseer vier kriteria om die vlak van institusionalisering vas te stel; aanpasbaarheid (teenoor onbuigsaamheid), kompleksiteit (teenoor eenvoud), outonomie (teenoor onderhorigheid) en eenheid en samewerking (teenoor verdeeldheid). POLITIEKE ONSTABILITEIT Ontstaan as gevolg van die politieke stelsel se onvermoë om politieke deelname en mobilisasie institusioneel (deur middel van instellings) te akkommodeer en te verwerk. Hoë vlakke van deelname vs. lae vlakke van institusionalisering manifesteer in politieke onstabiliteit en verval. POLITIEKE VERVAL Die onvermoë van politieke instellings om pas te hou met sosiale en ekonomiese verandering. In die werklikheid, word dit tipies vergestalt deur 'n staat wat nie politieke stabiliteit kan bewerkstellig nie, wat nie wet en orde in stand kan hou nie en wat gevolglik versuim om 'n veilige omgewing vir die burgery te skep. POST-APARTHEID Die tydperk na die Apartheidsera, met spesifieke verwysing na "n nuwe politieke dinamika wat ontwikkel het in die leemte van die Apartheidsregime, asook die politieke stelsel wat ontstaan het vanuit daardie dinamika. Hierdie tydperk is gekenmerk deur 'n politieke bobou wat klem geplaas het op klassieke Westerse demokrasie en menseregte, kompromie, politieke transformasie, en 'n historiese mandaat vir regstelling binne bepaalde grondwetlike beperkinge. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE POST-KOLONIAAL (ISME) 'n Intellektuele beweging wat ontstaan het na die onafhanklikwording van voormalige kolonies. Die beweging vergestalt die reaksies op, en analise van die invloed wat kolonialisme op 'n samelewing gehad het, en het ten doel om hierdie oorblywende invloed te bestry. Dit is 'n bepaalde denkrigting (ideologies van aard) maar beskryf ook die politieke, ekonomiese en sosiale praktyke wat in die post-koloniale Afrika ontwikkel het. Chapman beskryf die post-koloniale realiteit in Suid-Afrika as volg: "It is racially diverse; heterogeneous in language, culture and religion. It is characterised by sharp economic and educational disparities. It is susceptible to disease and crime. Its civil institutions are fragile. Its literacy and literary life are uneven. Hard won liberation-movement freedoms can be at odds with the former liberation movement, that is now the ruling party. The Big Man syndrome can signal compromised leaders. The "people" are often at the rough edge of service delivery... the hardships of poverty, of urban dislocation, of the problematic mingling of tradition and the now, in a pluralising modernity, all lend content and intent to rituals of succour, solidarity, survival and salvation." POST-VERKIESINGSOMGEWING (2009-VERKIESING) Die tydperk na afloop van die 2009-nasionale verkiesing, waartydens die post-Polokwane- en post-koloniale werklikhede toenemend meer na die voorgrond tree. Die dinamika van die post-verkiesingsomgewing word deur die volgende dryfkragte gerig, wat geïnterpreteer moet word in 'n post-koloniale konteks: Regime-dinamika en interaksie; Institusionele en politieke verval; die politiek ekonomiese dinamika; en die sosiale dinamika. PRAETORIAANSE SAMELEWING Die begrip "praetorian" is afgelei van die Latynse woord "praetor" en dra die betekenis van lyfwag, skildwag of beskermer binne 'n gedefinieerde militêr-politieke konteks. Praetoriaanse samelewingstoestande word gekenmerk deur hoë vlakke van politieke deelname en lae vlakke van politieke institusionalisering wat lei tot politieke verval (tipiese swak staat eienskappe) gekoppel met 'n aktiewe rol van die militêre establishment in die politieke sfeer, wat 'n uiters ontwrigte samelewing tot gevolg het. PRAGMATISME Om op 'n realistiese wyse op politieke omstandighede te reageer met besluitneming en beleid wat gebaseer is op praktiese, eerder as teoretiese of idealistiese oorwegings. PROJEKSIE 'n Vooruitskouing wat gemaak word deur middel van die ekstrapolering van huidige tendense. Byvoorbeeld, inaggenome die huidige HIV/Vigs-infeksiekoers, is dit tot 'n mate moontlik om toekomstige politieke onstabiliteit, beperkte ekonomiese groei en die onvoldoende kapasiteit van die mediese sektor te voorspel, betreffende dié epidemie. Projeksies kan verder versterk word deur relevante teorie wat, byvoorbeeld, oorsaak-gevolg verhoudinge identifiseer en statistiese patrone ontleed. REGIME Sien Stelsel (Politieke Stelsel) REGSTELLENDE SAMELEWING Die implementering van beleid om 'n onderverteenwoordigde groep (gedefinieer in terme van ras, geslag, velkleur, nasionaliteit, ens.) te bevoordeel, dikwels om die onreg (diskriminasie) van die verlede uit te wis. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE SAGTE STAAT 'n Staat wat gekenmerk word aan sterk institusionele raamwerke en instellings, maar wat oneffektief of ongewillig is met wetstoepassing op areas soos korrupsie, nepotisme en selfs grensbeheer. SCENARIO 'n Scenario is die produk van die ontwikkeling en formulering van 'n stel aannames wat nouliks verband hou met mekaar wat poog om huidige tendense te projekteer, gebeurtenisse te antisipeer en onsekerhede te minimaliseer, ten einde moontlikhede vir die toekoms op 'n samehangende wyse te verduidelik. STELSEL (POLITIEKE STELSEL) 'n Volledige netwerk van instellings waardeur regering uitsette genereer (bv. beleid), in reaksie op die insette van die burgery (bv. eise of ondersteuning). Dit behels ook die meganismes en reëls wat die politiek orden (bv. 'n grondwet), en kan ook beskryf word as 'n politieke regime. STELSEL-ENTROPIE Die kwantitatiewe mate van wanorde in 'n stelsel, wat minder orde en reëlmaat veronderstel, en waarin groter nie- patroonmatigheid en onvoorspelbaarheid aanwesig is. STELSEL-TRANSFORMASIE 'n Omvangryke, beplande, snelle en progressiewe verandering om stelselaktiwiteite te maksimaliseer en tendense wat met entropie verband hou te minimaliseer. Stelsel transformasie is meer drasties as stelselgroei of stelselverbetering, en weerspieël 4 kenmerke nl.: Vernuwing, Herprogrammering, Hervitalisering en Herstrukturering wat almal bydra tot die positiewe uitbouing van die stelsel. SWAK STAAT 'n Staat wat se politieke stelsel veral vatbaar is vir krisis en disfunksie, as gevolg van (onder andere) 'n post-konflik situasie, 'n post-transisie situasie, situasies van verlengde voortdurende konflik en 'n verswakkende kapasiteit om te regeer. As gevolg van bogenoemde redes, vind 'n swak staat dit moeilik om die politieke spelreëls in 'n territorium af te dwing. Ali Mazrui identifiseer ses kritiese funksies van enige staat, waarteen funksionaliteit (al dan nie) gemeet kan word: Soewereine beheer oor die territorium, soewereine oorsig (nie noodwendig besit) van die land se hulpbronne, effektiewe belastinginvordering, die kapasiteit om infrastruktuur te vestig en onderhou, die kapasiteit om basiese dienste te lewer (opvoeding, gesondheid en behuising) en die vermoë om te regeer en wet en order te handhaaf. Indien 'n staat tekort skiet in enige van die bogenoemde kriteria, kan dit as 'n swak staat of verswakkende staat beskou word. TEGNOLOGIE Die aanwending van wetenskaplike kennis vir praktiese, ontwikkelingsgerigte doeleindes. TEORETIESE RAAMWERK 'n Stel verwante konsepte, definisies en veronderstellings wat 'n sistematiese beeld van 'n bepaalde fenomeen skep. Verder verklaar dit die verwantskappe tussen veranderlikes, met die oog op verklaring en voorspelling. Die teoretiese raamwerk vir hierdie projek lê in die stelselteorie, en meer spesifiek op die terrein van Kompleks Aanpasbare Stelsels. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE TRANSFORMASIE 'n Snelle, progressiewe, allesomvattende en fundamentele politieke verandering van die samelewing (as gevolg van 'n onaanvaarbare politieke verlede) wat gedryf word deur sentrale beplanning (sosiale en ekonomiese ingenieurswese) en klem lê op die bestuur van konflik en verandering. TRANSISIE Die proses waar een regering vervang word deur 'n ander. Die proses van transisie mag insluit geweld (bv. 'n geweldadige staatsgreep of coup d"état) of 'n legitieme demokratiese regeringsverandering (deur middel van 'n verkiesing). VERANDERLIKE 'n Veranderlike is 'n entiteit wat voortdurend verskil, van een waarnemingstydstip tot 'n ander. Veranderlikes verkryg betekenis deur die vergelyking met konstante entiteite. Die veranderlikes in hierdie studie sluit onder andere in demografie, onderwys en die ekonomie. VERKIESING 'n Formele besluitnemingsproses waardeur 'n bevolking sekere individue verkies tot openbare ampte, gewoonlik in posisies van regering, deur middel van 'n geheime stem. Gereelde en regverdige verkiesings is die enkel-belangrikste bestanddeel van 'n demokrasie. VERSTEDELIKING Verwys na die fisiese uitbreiding van stedelike areas, as gevolg van sosio-ekonomiese verandering. Die Verenigde Nasies beskryf verstedeliking as die toenemende migrasie van bevolking vanaf landelike gebiede na stede, met 'n gevolglike toename in die stedelike bevolking. Verstedeliking hou nouliks verband met kwessies soos modernisering en industrialisering. In ontwikkelende ekonomieë soos dié van Suid-Afrika, is snelle verstedeliking ook 'n simptoom van 'n hoë werkloosheidskoers. Sedert 2008, woon 50% van die wêreld se bevolking in stede. VOEDSELSEKERHEID Verwys na die beskikbaarheid van voedsel, asook toegang tot daardie voedsel. Volgens die Verenigde Nasies bestaan voldoende voedselsekerheid wanneer alle mense, ten alle tye, fisiese, maatskaplike en ekonomiese toegang het tot veilige en voedingswaardige voedsel wat aan hulle daaglikse voedselvereistes voorsien. Hongersnood is 'n ooglopende simptoom van voedseltekort. Voedseltekorte kan lei tot gewelddadige protesoptrede, wat bydra tot politieke onstabiliteit en stelsel entropie. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE BIBLIOGRAFIE AFRICAN NATIONAL CONGRESS. 2007. Strategy and Tactics. http://www.anc.org.za/ancdocs/pubs/umrabulo16/aconomy.html. Datum van Gebruik: 19 Oktober 2009. AFRICAN NATIONAL CONGRESS. 2010. Report of the 3rd General Council held at the Durban Exhibition Centre Durban (eThekwini) 20-24 Spetember 2010. Luthuli House: African National Congress. AFRICAN NATIONAL CONGESS. 2010. Summit on Provincial and Local Goverrnment (2-4 December 2010). Legislature & Governance NEC subcommittee: Provincial & Local Government review discussion paper. ANON, 2009. SA Ranked with War torn countries. http://www.iol.co.za. Datum van Gebruik: 5 Maart 2010. BAILEY, A. 2009. Emigrasie as Verskynsel van Armoede. (In Langer, D., red. Gebroke Land: Armoede in die Afrikaanse Gemeenskap sedert 1902. Brandfort: Paul Alberts.) BARRETT, D. & JAICHAND, V. 2007. The Right to Water, Privatized Water and Access to Justice: Tackling United Kingdom Water Companies" Practices in Developing Countries. South African Journal on Human Rights 23(3): 543-562 BRADLEY, D. 2002. Language Attitudes: The Key Factor in Language Maintenance. (In Bradley, D. & Bradley, M. reds. Language Endangerment and Language Maintenance. Londen: Routledge.) BRADLEY, D. & BRADLEY, M. 2002. Language Endangerment and Language Maintenance. Londen: Routledge. BRATTON, M. & VAN DE WALLE, N. 1997. Democratic Experiments in Africa. Cambridge: Cambridge University Press. BUYS, F. 2009. Ons Kan Dit Weer Doen!. (In Langer, D., red. Gebroke Land: Armoede in die Afrikaanse Gemeenskap sedert 1902. Brandfort: Paul Alberts.) CAPOTORTI, F. 1979. Study on the Rights of Persons Belonging to Ethnic, Religious and Linguistic Minorities. New York: United Nations. CHAPMAN, M. 2008. Postcolonial Studies: A Spiritual Turn. (In Brown, D. Religion and Spirituality in South Africa: New Perspectives. Pietermaritzburg: UKZN Press.: 23-31) CLARKE, J. 1991. Back to Earth: South Africa"s Environmental Challenges. Kaapstad: Southern Book Publishers. COBARRUBIAS, J. 1983. Ethical Issues in Status Planning. (In Cobarrubias, J. & Fishman, J.A., reds. Progress in Language Planning. New York: Mouton.) COBARRUBBIAS, J. & FISHMAN, J.A., reds. 1983. Ethical Issues in Status Planning. New York: Mouton. COCQUEREAUX, J. 1981. Volken en Talen in Beweging. Leuven: Davidsfonds. COSATU. 2008. Defend our Movement: Advance the gains of Polokwane! Expose and Isolate the Black DA!. http://www.friendsofjz.co.za/documents/Cosatu%20Cope%20pamphlet.pdf. Datum van Gebruik: 10 November 2010. DU PLESSIS, J.A. 2011. The end of democracy – (part 3). Pretoria: Inter search. DU PLESSIS, T. 2004. Afrikaans en Taalaktivisme. (In van Rensburg, F.I.J., red. Afrikaans: Lewende Taal van Miljoene. Pretoria: van Schaik.) DU PLESSIS, T. 2010. "n Taalwet vir Suid-Afrika? Die Rol van Sosiolinguistiese Beginsels by die Ontleding van Taalwetgewing. LitNet Akademies, 7(2). 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE DUVENHAGE, A. 2007. Die Suid-Afrikaanse Politieke Omgewing: "n Strategiese Ontleding en Scenario Analise. Reeks H: Intreerede nr. 214. Potchefstroom: Wetenskaplike Bydraes. DUVENHAGE, A. 2009. Die ANC en die Nasionale Demokratiese Rewolusie: Polities Strategiese Perspektiewe. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, 10(4): 705-728. DUVENHAGE, A. 2010. Die 2009 Verkiesing en die Post-Verkiesingsomgewing in Suid-Afrika: Enkele Strategiese Perspektiewe. (Ingedien vir Publikasie). DUVENHAGE, A. & VENTER, J.C.M. 2009. Local Government Instability in a Post-2009 South African Election Environment: Analytical and Strategic Perspectives. Strategic Review for Southern Africa, 31(2): 19-45. DUVENHAGE, A. & VENTER, J.C.M. 2009a. Contemporary South African Politics: Liberation Oligarchical Tendencies. (Ingedien vir Publikasie). EASTON, D. 1965. A Systems Analysis of Political Life, 1st Ed. New York: Alfred A. Knopf. FEINSTEIN, A. 2007. After the Party. Kaapstad: Jonathan Ball. F.W. DE KLERK-STIGTING. 2010. "n Studie oor Afrikaans op Universiteitsvlak. Stellenbosch: F.W. de Klerk- Stigting. GILIOMEE, H. 2003. The Afrikaners: A Biography. Kaapstad: Tafelberg. GILIOMEE, H. 2004. Die Afrikaners: "n Biografie. Kaapstad: Tafelberg. GILIOMEE, H. 2009. The Afrikaners: Expanded and Updated Edition. Kaapstad: Tafelberg. GILIOMEE, H. 2010a. Spartelende Lyf Sonder Kop, Arms. Beeld, 3 September. GILIOMEE, H. & SCHLEMMER, L. 2001. Kruispad: Die Toekoms van Afrikaans as Openbare Taal. Kaapstad: Tafelberg. GILIOMEE, H. & SCHLEMMER, L. 2006. "n Vaste Plek vir Afrikaans: Taaluitdagings op Kampus. Stellenbosch: SUN Press. GOOSEN, DANIE. 2010. Oor die Republikeinse Gedagte "n Oefening in Herinnering. Historia, 55 (2) 182-203. GOOSEN, DANIE. 2010a. Afrikaners streef daarna om te floreer. Beeld, 11 Junie 2010. GOOSEN, DANIE 2011. Die sentralistiese staat en die Afrikaners. Met enkele opmerkings oor die stad van die toekoms. Referaat op "n FAK-simposium op 22 Maart 2011. HERMANN, D. 2007. Die Keiser is Kaal: Waarom Regstellende Aksie misluk het. Pretoria: Protea Boekhuis. HEUGH, K. 2006. Die Prisma Vertroebel: Taalonderrigbeleid Geïntepreteer in terme van Kurrikulumverandering. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Supplementum: Moedertaalonderwys. 46(2), 63-76. HOLMES, J. 1992. An Introduction to Sociolinguistics. Londen: Longman. HOMER-DIXON, T.F. 1991. On the Threshold: Environmental Changes as Causes of Acute Conflict. International Security, 16(2): 76-116. HORNE, F., red. 2004. Investigating English. Pretoria: John Povey Press. HUMAN, P. 1998. Yenza: A Blueprint for Transformation. Cape Town: Oxford University Press. HUNTINGTON, S.P. 1968. Political Order in Changing Societies. Londen: Yale University Press. JOHNSON, R.W. 2009. South Africa"s Brave New World. Suffolk: Clays. KANE-BERMAN, J. 2011. Research and Policy Brief: Property Rights: New Threats, Lost Opportunities, and New Challenges – 31st March 2011. Presentation Free Market Foundation. Johannesburg: SAIRR. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE KAPLAN, R.D. 1994. The Coming Anarchy. Atlantic Monthly, 213(2): 40-76. KAPP, P. 2007. "n Keerpunt van Verwringing en Verswyging. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, 47(3): 485-494. KRIEK, D.J. 1984. Almond. (In Faure, A.M. & Kriek, D.J., reds. Die Moderne Politieke Teorie. Pretoria: Butterworth.: 539-554). KRÜGER, D.W. 1950. Die taaiste manne wat Suid-Afrika opgelewer het. Die Huisgenoot, 9 Julie 1950. LAMB, D. 1987. The Africans. New York: Vintage Books. LANGNER, D. 2009. Die Krag van Gedeelde Leiding. (In Langner, D., red. Gebroke Land: Armoede in die Afrikaanse Gemeenskap sedert 1902. Brandfort: Paul Alberts.) LANGNER, D., red. 2009. Gebroke Land: Armoede in die Afrikaanse Gemeenskap sedert 1902. Brandfort: Paul Alberts. LAZLO, E. 2006. The Chaos Point: The World at the Crossroads. London: Piatkus. LOUW, N.P.van Wyk. 1986. Versamelde Prosa 1. Kaapstad: Tafelberg. MAK, G. 2004. In Europa: Reizen door de twintigste eeuw. Amsterdam: Atlas. MATTHEE, H. 2006. Afrikanerstrategie en die Nuwe Weste. 31ste H.F. Verwoerd Gedenklesing gelewer op Oriania, 8 September 2006. MATTHEE, H. 2010. A Transformed State and New Forms of Afrikaner Identity Politics: 1994-2009. Studies in Ethnicity and Nationalism. MAZRUI, A.A. 1995. The Blood of Experience: The Failed State and Political Collapse in Africa. World Policy Journal, 9(1): 28-34. MERKL, P.H. 1977. Modern Comparative Politics. Hindsdale: Dryden Press. MILLER, R. & MEINERS, R. 1986. Intermediate Microeconomics, 3rd Ed. Singapore: McGraw-Hill. NASSON, B., red. 2007. Keerpunte in die Geskiedenis: Sewe Studiegidse vir die Onderrig van Geskiedenis in Grade 10-12. Kaapstad: Tafelberg. NATIONS ENCYCLOPEDIA. 2010. South Africa: Environment. http://www.nationsencyclopedia.com/africa/south_africa_environment. Datum van Gebruik: 1 Augustus 2010. NOVICKI, M. 1997. Improving Africa"s Water Supply. Africa Recovery, 11(2). ODENDAAL, B. 2010. Ontwikkelinge in die Afrikaanse Poësie die Afgelope Dekade. (Referaat gelewer op 13 Maart 2010 te Bloemfontein.) OPPERMAN, D.J. 1968. Voëlvry: Kroniek van "n Voortrek. Kaapstad: Human & Rousseau. PARSONS, T. 1951. The Social System. London: Routledge. PIPER, L. 2009. The Zuma Watershed: From Post-Apartheid to Post-Colonial Politics in South Africa. Representation, 45(2): 101-107. PONELIS, F. 2009. Die Taal wat ons Praat. By: 4-5, 19 Desember. POTTINGER, B. 2008. The Mbeki Legacy. Kaapstad: Zebra Press. PRINSLOO, K., red. 2006. Op pad na "n Taalstrategie vir Afrikaans. Pretoria: Nasionale Forum vir Afrikaans. RAATH, A.W.G. 2007. De la Rey. "n Stryder vir Vryheid. Brandfort: Kraal. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE RADEMEYER, A. 2009. Skokverslag oor Leerlinge. Volksblad, 25 Junie. SCHOLTZ, D.G. 1967. Die Ontwikkeling van die Politieke Denke van die Afrikaner: Deel Een, 1652 – 1806. Johannesburg: Voortrekkerpers. SCHWARTZ, P. 1996. The Art of the Long View. New York: Doubleday. SHAW, S. 2010. Two Notions of Freedom. Natal Witness, 1 September. SMITH, C. & VAN DER BERG, W. 2010. Suidlanders op soek na "n Beloofde Nuwe Land. Volksblad: 8, 16 Julie. SOLOW, R.M. 1957. Technical Change and the Aggregate Production Function. Review of Economics and Statistics, 39:312-320. STEYN, J.C. 1990. Die Betekenis van die Burger vir die Afrikaanse Letterkunde. Acta Academica, Supplementum 2. STEYN, J.C. 1993. Taalideologie en Taalbeleid in die Suid-Afrikaanse Geskiedenis: Oorwegings in die Ampstaaldebat? Acta Academia. Supplementum 1: 107. STEYN, J.C. 1995. Afrikaans in "n Nuwe Bedeling: Terugslae, Groei en Reaksies op Bedreigings. Tydskrif vir Geesteswetensappe, 35(4): 280-292. STEYN, J.C. 1998. Van Wyk Louw – "n Lewensverhaal. Kaapstad: Tafelberg. SUID-AFRIKA. Department of Cooperative and Traditional Affairs. 2009. Local Government Turnaround Strategy. Pretoria: Staatsdrukker. SUNTER, C. 1992. The New Century: Quest for the High Road. Kaapstad: Human & Rousseau. TRUDGILL, P. 1983. Sociolinguistics: An Introduction to Language and Society. Harmondsworth: Penguin. VAN COLLER, H.P. 2009. Tussenstand: Letterkundige Opstelle. Pretoria: Van Schaik. VAN DEN BERG, S. 2003. Taalverskuiwing en Afrikaans: "n Ontleding van die Sensusdata. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, 43(3&4):177-187. VAN DER HEIJDEN, C. 2002. Grijs Verleden: Nederland en de Tweede Wêreldoorlog. Amsterdam: Contact. VAN DER MERWE, J.P. 2009. Moraliteit as Deel van Afrikanerwaardes. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, 49(2):237-250. VAN MELLE, J. 1968. Bart Nel. Pretoria: van Schaik. VAN TONDER, J. 2007. Staat se Gesloer laat Ekonomie Ver Agter Raak. Sake Rapport: 1, 13 Mei. VENTER, J.C.M. & DUVENHAGE, A. 2009. The Polokwane Conference and South Africa"s Second Political Transition: Tentative Conclusions on Future Perspectives. Koers, 73(4): 625-650. WARDAUGH, R. 1986. An Introduction to Sociolinguistics. Oxford: Blackwell. WEBB, V. & SURE, K., reds. 2000. African Voices: An Introduction to the Languages and Linguistics of Africa. Oxford: Oxford University Press. WWF. 2010. Environmental Problems in South Africa. http://www.panda.org./who_we_are/wwf_offices/south_africa/environmental_problems_in_south_africa. Datum van Gebruik: 1 Augustus 2010. ZARTMAN, I.W. 1995. Introduction: Posing the Problem of State Collapse. (In Zartman, I.W., red. Collapsed States: The Disintegration and Restoration of Legitimate Authority. Boulder: Riener.: 1-4). ZIETSMAN, P.H. 1992. Die taal is gans die volk. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE REFERATE GELEWER BOSHOFF, C. 2010. Die Stand en Toekoms van Afrikaners in Suid-Afrika: "n Orania Perspektief. (Referaat gelewer op 3 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). BUYS, F. 2010. Impak van Demografiese verandering en Opsies vir die Toekoms. (Referaat gelewer op 16 Februarie by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). BUYS, R. 2010. Nasionale Gesondheid. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). COLDITZ, P. & DEACON, J. 2010. Die Afrikaanse Ouer: Die Plek en Rol van die Afrikaanse Ouergemeenskap in die Openbare- en Privaatskoolstelsel en Enkele Toekomsperspektiewe. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). CRONJE, F. 2010. Demografie. (Referaat gelewer op 16 Februarie by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). DAVIES, H. 2010. "n Algemene Perspektief op die Stand van Onderwys in SA. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). DE JAGER, 2010. Grondhervorming en Voedselsekuriteit. (Referaat gelewer op 24 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). DOWNING, R. 2010. Makro-ekonomiese Perspektief op Ekonomiese Infrastruktuur. (Referaat gelewer op 24 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). DU TOIT, P. 2010. Suid-Afrika en die Saak vir Opvolgskikking. (Referaat gelewer op 3 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). DUVENHAGE, A. 2010. Politieke Omgewingsverkenning: Perspektiewe vir Minderheidsgroepe. (Referaat gelewer op 3 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). DUVENHAGE, A. 2010a. Plaaslike Regeringsonstabiliteit: Analise en Strategiese Perspektiewe. (Referaat Gelewer op 3 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). GELDENHUYS, D. 2010. Die Afrikaanse Kultuurgemeenskap. (Referaat Gelewer op 3 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). GELDENHUYS, P. 2010. Informasie en Kommunikasietegnologie: Toekomsperspektiewe. (Referaat gelewer op 31 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). GILIOMEE, H. 2010. Waar staan ons nou? Die Afrikaners Vandag. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). GROVE, N. 2010. Afrikaans op Universiteitsvlak: Hoër Onderwys: Die Toekomstige Verwikkelinge op die Terrein van Hoër Onderwys, die Implikasies vir die Tradisioneel Afrikaanse Universiteite en Opsies tot Beskikking van die Afrikaanse Gemeenskap. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). HARMSE, C. & VAN TONDER, J. 2010. Suid-Afrika is Reeds "n Welsynstaat! (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). HERMANN, D. 2010. Transformasie. (Referaat gelewer op 24 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). JOUBERT, U. 2010. Die Internasionale Ekonomie en Suid-Afrika. (Referaat gelewer op 24 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). KLEYNHANS, E. 2010. Die Ekonomiese Ideologiese Grondslag. (Referaat gelewer op 24 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE KLEYNHANS, J. 2010. Kommunikasietegnologie in diens van die Gemeenskap: Ontleding van Huidige Gebruik van Tegnologie in die Afrikaanse Gemeenskap. (Referaat gelewer op 31 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). KLOPPER, C. 2010. "n Perspektief op die Afrikaanse Komponent met Verwysing na al die Aspekte wat Besinning Vereis en met "n Toekomsperspektief. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). KLOPPER, C. & KRUGER, J. 2010. Kennis en Kundigheid binne die Afrikanergemeenskap. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). KRUGER, J. 2010. Kennis en Kundigheid binne die Afrikanergemeenskap. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). LANGER, D. 2010. Armoede en Maatskaplike Strukture. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). MESSNER, R. 2010. Die ekonomie. (Samevatting van ABN-referate oor die ekonomie). RIJNEN, A. & BUYS, R. 2010. Die Huidige Stand van die Nasionale Gesondheidstelsel en Toekomstige Ontwikkelinge. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). ROODT, D. Suid-Afrika se Belastingbasis. (Referaat gelewer op 24 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). SCHALEKAMP, H. 2010. Ekonomiese scenario: Suid-Afrika. SCHLEMMER, L. 2010. Afrikaanssprekendes: Onlangse Patrone en Wendinge. (Referaat gelewer op 16 Februarie by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). SCHLEMMER, L. 2010a. Bestaansvoorwaardes vir Taalgemeenskappe in Suid-Afrika. (Referaat gelewer op 3 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). SMIT, P. 2010. Die Dinamiek van Demografie in Suid-Afrika. (Referaat gelewer op 16 Februarie by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). SMITH, HJ. 2010. Die Afrikaner op pad na 2020: implikasies van tegnologiese ontwikkeling. (Referaat gelewer op 31 Maart by die Afrikaanse Burgerlike Netwerk.) STRAUSS, P. 2010. Waardes en Moraliteit in die Suid-Afrikaanse en Afrikaanse Gemeenskap: Die Sekularisering van die Gemeenskap en die Toekoms van die Kerk in Suid-Afrika en die Afrikaanse Gemeenskap. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk. Aangevul deur "n onderhoud met die outeur.) STRYDOM, H. 2010. Die Regte en Belange van Minderheidsgemeenskappe. (Referaat gelewer op 2 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). VAN DER WALT, K. 2010. Implikasies vir Omgewingswetenskappe. (Referaat gelewer op 31 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). VAN HUYSSTEEN, G. 2010. Afrikaanse Taaltegnologie: Toekomsperspektief. (Referaat gelewer op 31 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). VAN NIEKERK, F. 2010. Tegnologie, Navorsing en Innovasie: Realiteite en Toekomsperspektiewe. (Referaat gelewer op 31 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). VENTER, A. 2010. Polities-staatkundige Risiko-analise: Perspektiewe vir Suid-Afrika. (Referaat gelewer op 3 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). 
DIE AFRIKANER OP PAD NA 2020 – SCENARIO PERSPEKTIEWE VENTER, A. 2010. ABN Scenario projek: die politieke konteks waarin Afrikaners hulle bevind/sal bevind op pad na 2020. VERHOEF, G. 2010. Afrikaners in die Ekonomie: In die wêreld van die geïntegreerde ekonomie. (Referaat gelewer op 24 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk). WIECHERS, M. 2010. "n Virtuele Vastrapplek. (Referaat gelewer op 3 Maart by die Afrikaner Burgerlike Netwerk).