Bonang is 'n bekende in modekringe. Sy word deur groot name geklee en leef haar eie styl met selfvertroue uit.
Hy hoor die brandende bome links van hom knetter, voel die rooiwarm gloed daarvan. Hy voel hoe al die vars lug opgesuig word, sodat hy platval met sy baadjie styf oor sy kop getrek.
Dis asof sy liggaam op die grond agterbly terwyl hy opstaan, en hy besef: Tot vandag toe was die sogenaamde thermal waves net boekekennis. Vandag beleef Knysna hierdie weghol­golwe.
Clinton Manuel (toe 49) se nagmerrie het om 02:00 begin toe hy ’n oproep oor ’n plantasiebrand in Kruisfontein aan Plettenbergbaai se kant van Knysna gekry het.
“Ons het eers later begin verstaan hoe dié gevaarlike brande aanrol. Ons noem dit crowning: Eers sien jy brandende boomtoppe, waarna ’n blitsige vlammemuur volg.”
Toe hy Knysna uit die ooste binnery, is sy eerste waarneming die aggressiewe vlamme-en-wolkedraak wat hemelhoog bo die wit brug staan.
Hy jaag na die smal Belvidere-toegangsroete waar huise reeds brand. Binne digte rookwolke – waar ’n mens skaars 3 m ver kan sien – gebeur ’n paar dinge gelyk: “Ontruim bly die refrein vir die drie manne by my. Om die vlamme te keer is geen opsie nie. ‘Elke man vir homself, maak vinnig.’
“Ek bel die NSRI; hulle moet bote oor die lagoon na die Belvidere-jetty stuur om inwoners te ontruim.”
“Maar die bote sukkel teen die wind. As laaste uitweg raak Knysna se treinbrug ’n ontsnappingsroete vir Belvidere se mense wat te voet oor die lagoon moet vlug.
“Teen 12:00 staan ek ’n oomblik hande op die knieë, evalueer die situasie. Ek besef ons beperkte mannekrag sal nooit dié omvangryke brand, aangevuur deur die wind en voorafgaande droogte, kan beheer nie.”
Midde-in die chaos nog ’n oproep: Agter die vlamme is ’n groep mense vasgevang. “Spring in jul swembad, hou nat handdoeke oor jul koppe totdat die vlammemuur verby is,” is Manuel se raad. “Ons kon hulle eers twee dae later gaan haal.”
Saterdagaand breek alle hel los: Die windrigting verander skielik wéér en dreig nou om alles wat oorgebly het, te vernietig. Terwyl ek manne na die nuwe voorpunt stuur, is hulle verbaas – dit wat die agterpunt was, is nou weer die gevaarkant.
“Ek besef ek en die vierjarige meisietjie wat Woensdag deur die vlamme oorval is, was ongeveer op dieselfde tyd en plek. Daarom brand die selfverwyt lank en hard: ‘Ek moes gekyk, geweet, geréd het!’ ”
Manuel gaan kyk eers Donderdagnag na sy huis. Tussen die spookagtige geraamtes van afgebrande huise staan sy huis waarlik ongeskonde. Ontstelde bobbejane wat op sy stoep skuil, laat hom verbyhou. Eers blus hy die buurhuis se houtdek voor hy terugry vir ’n vinnige slapie; sommer in sy bakkie voor die operasie-sentrum.
Sy vrou en vriende ry uit Kaapstad vir ondersteuning, maar brande wat die N2 versper, stuit hulle by Sedgefield. Hier help sy kospakkies maak; enigiets om plaaslik te ondersteun.
“Dit was ’n goeie besluit, al die spanning ten spyt. Of was dit ’n dwase beslissing, met geluk en genade aan ons kant?”
“Toe ons die vlamme ná die vyfde dag in bedwang gekry het, het ons emosies ingeskop. Ons was steeds waaksaam vir verdere brande (tipe-1-maatreëls het gegeld tot Julie), maar traanbuie en selftwyfel oor sekere beslissings begin ’n mens sulke tye straf.
“Ek was verstom oor hoe baie mense se huise nie verseker was nie. As brandweerhoof was my moeilikste taak om die ware oorsaak vas te stel. Al gee ek gereeld opleiding daarin, al is ek ervare wat hierdie tipe analises betref, het ek weggeskram van daardie verantwoordelikheid, want politiekery en voortydige inmenging het die taak bemoeilik. My beslissing is 100% deur die plaaslike regering aanvaar: Dennebolle wat vlamgevat het; ’n ondeurdagte vuurtjie deur ’n rondloper te midde van ’n sterk wind. Sonder ’n gedagte aan al die skade wat dit sou veroorsaak.
’n Koffietafelboek, Knysna Fire Stories,is in sy tweede oplaag. Stuur ’n e-pos na @knysnafirestories.co.za vir meer inligting.