YSTER word berei uit ysterertse, hoofsaaklik uit ysteroksiede soos hematiet (Fe2O3) en magnetiet (Fe3O4). Die erts word saam met koolstof in 'n hoogoond tot sowat 2000 °C verhit. Die koolstof (in die vorm van kooks, dit wil sê gesuiwerde steenkool) verbind met die suurstof in die oond om koolstofmonoksied te vorm:
Maar waar, wanneer en hoe die eerste mens ontdek het dat yster uit sy ertse gesmelt kan word, sal seker altyd vir ons ondermaanse skepsels ’n groot raaisel bly.
• Smee-yster is betreklik sag, het ’n draderige struktuur en is taai. Draad, spykers, ysterplate, heiningpale en al sulke voorwerpe word daarvan gemaak. Dit is pletbaar en plooibaar, veral as dit sterk verwarm word, wat dit rooi laat gloei. Trouens, indien smee-yster tot rooiwarm verhit word, kan dit maklik tot enige gewenste vorm gehamer word. Twee stukke kan ook aanmekaar gesweis word. Dit bevat minder onsuiwerhede as gietyster en staal, en smelt eers by nagenoeg 1500 grade Celsius. Die beroemde Eiffel-toring in Parys (gebou vir die Paryse Wêreldtentoonstelling van 1889) is ’n vroeë voorbeeld van ’n smee-ysterkonstruksie op ’n reusagtige skaal. Sonder sy moderne uitsaai-antenne troon die toring 300 meter hoog oor die Franse hoofstad.
• Hemochromatose is ’n siekte waarin die liggaam te veel yster uit voedingstowwe absorbeer, asook uit ander bronne soos vitamienaanvullings wat yster bevat. Die gevolg is dat liggaamsorgane en -weefsels deurtrek is van ysterafsettings weens ’n verhoogde afbraak van bloedselle. Die pasiënt se vel word koperkleurig en, as die siekte nie behandel word nie, kan dit oor die jare heen die liggaamsorgane beskadig. Simptome is ’n baie moeë gevoel, swakheid, massaverlies, buikpuin en gewrigspyn, maar omdat hierdie simptome ook by ander siektes voorkom, kan hemochromatose in sy vroeë stadiums moeilik wees om te diagnoseer. Hoewel hemochromatose ander oorsake kan hê, word dit dikwels oorgeërf.