Volgens Wilken is die belangrikste aspek van 'n verhouding tussen VL en Bulwane se departement om verantwoordbaar te wees. "As ons dit nie gaan regstel nie, kan ons maar net sowel huis toe gaan," het hy op 5 September 2019 by 'n vergadering tussen lede van VL se Uitvoerende Bestuur en die department gesê.
Misdaad en veediefstal is só 'n groot probleem in die provinsie dat landbouers selfs in die toekoms privaat-ondersoekers kan inspan om te help om dit te bekamp. Met hierdie stelling het Francois Wilken, President van Vrystaat Landbou (VL), die impak van dié probleme aan die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) en Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) in die Vrystaat beklemtoon.
Hy het gewaarsku dat produsente hulle hiertoe kan wend, aangesien hulle "geweldige finansiële verliese ly en daar 'n lae voorkoms van arrestasies en kriminele vervolging in sekere gebiede is". Hy het terselfdertyd ook die SAPD bedank vir die werk wat hy reeds doen.
"Daar moet ook meer gefokus word op die verantwoordbaarheid van polisiebeamptes in terme van bevelstrukture," het Wilken gesê. Johann Stadler, Voorsitter van die Veediefstal-voorkomingsforum van die Vrystaatse Rooivleisprodusente-organisasie (RPO), het by hom aangesluit deur ook verskeie probleme uit te lig.
In 'n poging om misdaad aan te spreek, het Wilken en VL, asook die RPO, op 16 September 2019 'n noodsaaklike vergadering met senior bestuur van die SAPD en NVG in die provinsie gehou. Kwessies soos hoë veediefstal, probleme by die grens tussen Suid-Afrika en Lesotho, asook tekorte aan personeel en hulpmiddels by veediefstaleenhede, was onder meer op die agenda.
SAPD spreek probleme só aan
VL en die RPO het aan die betrokke partye gesê daar was 'n toename in veediefstal van tot 100% in sekere gebiede. Volgens Wilken is die opleiding van polisielede by veediefstaleenhede, tekorte aan personeel by sekere polisiestasies, gebrek aan dienslewering en tekorte aan hulpbronne soos voertuie by polisiestasies ook bespreek.
Lt. Genl. Moeketsi Sempe, Provinsiale Kommissaris van die SAPD, het gesê die SAPD neem kennis van die probleme en dat hulle daarna streef om dit aan te preek. Ekstra beamptes gaan, sodra hulle hul opleiding voltooi het, byvoorbeeld by veediefstaleenhede geplaas word.
Verder sal nóg ekstra voertuie beskikbaar gestel word om te help om misdaad te bekamp. Dit volg nadat sowat 50 voertuie vroeër aan landelike polisiestasies se koördineerders voorsien is.
Landbouers se plig
Adv. Jacques Harrington het namens die NVG produsente versoek om seker te maak hul diere is gemerk en dat hulle dit gereeld getel. Gevalle kom voor waar die SAPD produsente inlig dat hul vee gesteel is en dit maak sake ingewikkeld, aangesien landbouers nie betyds kennis neem van hul diere wat gesteel word nie.
Wilken het gesê alle partye is versoek om binne die huidige raamwerk saam te werk om misdaad te bekamp.
Groot gedeeltes van die Noord-, Oos- en Wes-Kaap gaan steeds onder 'n geweldige droogte gebuk en verskeie landbouers is in die greep daarvan vasgevang. Weens die erge droogtetoestande word daar baie skenkings van voer en ander benodighede aan dié gebiede gemaak. Hierdie skenkings word vreeslik verwelkom en bied beslis 'n tydelike uitkoms, maar met die omstandighede wat voortduur het mense en diere altyd hulp nodig.
Verskeie skenkings is al vanuit die Vrystaat aan droogtegebiede gedoen en Vrystaat Landbou (VL) bedank diegene vir wie dit moontlik is om landbouers in nood by te staan.
Hoewel VL nie sy lede voorskryf nie, doen hy 'n beroep op skenkers om moontlik met die spesifieke areas wat hulp ontvang se landbouverteenwoordigers in verbinding te tree. Dit is om seker te maak van spesifieke reëlings, terme en voorwaardes waaronder hulp geskied en om duidelik te verstaan waarop ooreengekom word. "Hoe korter die ketting tot op grondvlak waar die behoefte is, hoe minder is die kans vir onduidelikheid en misverstande," sê Francois Wilken, President van VL.
Indien lede onseker is oor 'n spesifieke area of waarheen 'n skenking moet gaan, kan hulle met die spesifieke georganiseerde landboukantoor in die betrokke provinsie in verbinding tree. Dié kantoor dra kennis van waar behoeftes is en wie om te kontak om seker te maak skenkings kom op die regte plekke uit.
Lede kan ook VL se kantoor kontak indien hulle nie oor die kontakbesonderhede van die provinsiale kantoor in 'n provinsie beskik nie.
Volgens dr Jack Armour, Bedryfsbestuurder van VL, is daar egter ook gewoonlik 'n groot behoefte aan vervoer van die skenkings. "Dikwels wanneer landbouers self hulle trokke met voer stuur, is die ontvangers, via hul landboubesigheid, gewoonlik heel gewillig om diesel in te gooi," sê hy.
Landbouers van die Jacobsdal-omgewing, wat deel is van die Rietrivier-landbouvereniging, het byvoorbeeld in September 2019 vragte droogtepille aan mede-landbouers in Sutherland geskenk. Die voer of bale wat ingesamel is, is in pille ('n mengsel van onder meer mielies, lusern en koringkaf is) omgesit. Dié pille kan makliker en meer ekonomies vervoer word, is makliker om uit te deel en te voer én ook uiteindelik beter voer vir die diere. Verder spaar dit ook onkostes aan die ontvangers en kan hulle dit meer doeltreffend aanwend.
Vrystaat Landbou (VL) verneem dat landbouers steeds probleme met die terugbetaling van dieselrabatte ondervind. Lede van VL is onder meer ontevrede oor sekere beperkinge wat voorkom en oor die moeisame proses wat gevolg moet word.
Volgens Dr Jack Armour, Bedryfsbestuurder van VL, is die algemene reël dat diesel terugbetaal kan word wanneer daar nie op publieke paaie gery word nie. Die dieselrabat is juis ingestel, aangesien landbouers byvoorbeeld nie op grondpaaie heffings vir die padongeluk-fonds en brandstof hoef te betaal nie. Plaasvoertuie en implemente gebruik dikwels nie publieke paaie, waar heffings geld, nie.
Landbouers word ongelukkig verplig om streng boek te hou van waar hul voertuie ry. VL is bewus daarvan dat lede probleme met dié stelsel en die terugbetalings van dieselrabatte ondervind. Daarom neem hy en Agri SA dikwels die kwessies met die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) op.
Lees meer or hoe dieselrabatte werk:
Klik hier vir inligting op die SAID se webtuiste oor die dieselrabat-stelsel.
Klik hier vir inligting op die SAID se webtuiste oor hoe dieselrabatte in landbou werk.
Klik hier vir 'n dokument van Agri SA oor samesprekings wat tussen Agri SA, Graan SA en die SAID plaasgevind het oor die terugbetaling van dieselrabatte.
Sien ook vorige Nuusflitse van VL oor dieserabatte:
Klik hier vir Augustus 2019.
Klik hier vir Oktober 2018.
Landbouers in die Vrystaat, veral diegene wat onder finansiële druk is, moet seker maak hulle word nie ingedoen nie. Vrystaat Landbou (VL) waarsku sy lede teen die skelmstreke van booswigte wat kwesbare landbouers om die bos probeer lei.
Volgens Gernie Botha, Regsadviseur van VL, moet landbouers seker maak met wie hulle te doen het, ooreenkomste aangaan en ook die reputasies van die betrokke partye goed nagaan.
VL verneem daar is individue wat maak of hulle landbouers finansieël kan help deur lenings aan te bied, veral wanneer oplossings soos banke of ander instellings nie meer hulp kan aanbied nie. Hulle konsentreer glo op landbouers wat finansieël swaarkry.
Botha sê 'n klomp beloftes word glo gemaak van geld wat voorgeskiet gaan word. "Hulle gesels blykbaar so 'n bietjie met jou en nadat hulle inligting van jou verkry het, laat hulle jou weet dat jy vir 'n sekere bedrag geld kwalifiseer."
Daarna probeer hulle 'n mens moed inpraat en is baie vriendelik, maar wil eintlik 'n sogenaamde "administrasiefooi" van die voornemende lener hê. Wanneer hierdie fooi betaal is, word kommunikasie egter al hoe minder en moeiliker. Uiteindelik word geen leningsbedrag oorbetaal nie.
Verder word daar ook nie van papierwerk gebruik gemaak nie, wat dit verder moeilik maak om weer by die bedrieërs uit te kom.
Hoe doeltreffend gebruik jy die GROOT 5 in jou boerdery? Kom meet jouself tydens vanjaar se 16de Senwes Toekomsfokus!
Is jou boerdery waarlik Toekomsgefokus? Wel, op 29 Oktober 2019 by Nampopark kry produsente die unieke geleentheid om die top aspekte in boerdery die hoof te bied tydens die aanbieding van die 16de Senwes Toekomsfokus.
Vanjaar sal honderde produsente weereens op Nampopark toesak vir hierdie immergewilde Toekomsfokusdag. Die vraag is: Is die GROOT 5 deel van jou boerdery?
En indien jy gewonder het, ons praat nie hier oor wild nie. In jou boerdery is daar vyf top aspekte wat jou koste-effektiwiteit, produktiwiteit en winsgewendheid bepaal. Dit is jou strategie, bestuursinligtingstelsels, hulpbronne, finansies en vennootskappe.
Gebruik jy nog ou landboumetodes of sukkel jy met finansiële beplanning of skuld terwyl jy nie byhou met tegnologiese uitbreidings nie? Kry jy die beste uit jou toerusting en wil jy jou landboupraktyke na die volgende vlak neem?
Hierdie geleentheid is dan dié een wat jy nie kan misloop nie. Jaco Minnaar, Voorsitter van Graan SA en Senwes-direkteur, sal as fasiliteerder op dié dag optree en verskeie ander produsente se praktyksuksesse deel. Hierdie suksesse is dan telkens op een van die onderskeie aspekte van die GROOT 5 gefokus.
Jaco is al twee dekades 'n produsent op die plaas Botesrust in die Hennenman-omgewing en sedert 2000 ook by verskeie georganiseerde landboubeheer­strukture betrokke, wat verskeie Agri SA beleidskomitees insluit. Hy is ook sedert 2004 'n lid van die Uitvoerende Komitee van Vrystaat Landbou en deel van Graan SA se bestuurspan vir die afgelope vier jaar. Hy is ook 'n direkteur van Senwes en voorsitter van die Uitvoerende Komitee van Graan SA en die Vergoeding- en Risikokomitee van Senwes. 'n Landbouer in die middel van georganiseerde landbou.
Hier gaan dit oor produsente wat produsente help, landboumetodes en hulp wat vir landbouers werk, spesifiek daarop gefokus om jou boerdery se besigheidsukses te bepaal. Jy kan dus nie verkeerd gaan met dekades se ondervinding op jou voorstoep tydens die dag nie.
Dan is daar ook tyd vir vraag- en antwoordsessies indien jy spesifieke kwelvrae het, wat aangevul word met interessante videodemonstrasies, gekompakteer vir jou gerief. Die wie's wie van landbou gaan daar wees – so gebruik die tyd nuttig om te netwerk, om verhoudings te bestuur en jou persoonlike kwessies aan te spreek. Jy bestuur die dag.
En om alles te kroon, open ds Laurie Naude die verrigtinge, die gewilde kunstenaar Appel tree op en jy sal ook 'n spitbraai en iets te drinke kan geniet. Vir slegs R100 is dit ook sakpas vir elke produsent, sy personeel en besigheidsvennote. Hierdie fondse is ten bate van die onderskeie jongboerkomitees.
Die dag word al sedert 2004, in trotse samewerking met Graan SA, en die jongboerkomitees van Vrystaat Landbou en Agri NW aangebied en is werklik 'n plek waar daar na volhoubare oplossings vir produsente gesoek word.
Die meeste plaasmoorde en –aanvalle in die Vrystaat in die laaste ses maande het naby of oor naweke plaasgevind. Dit is volgens inligting van die Vrystaat Landbou (VL) VKB Veiligheidslessenaar wanneer daar na hierdie statistiek vanaf 1 April 2019 tot 25 September 2019 gekyk word.
Boonop was daar ook 'n toename in plaasaanvalle en –moorde in die provinsie wanneer hierdie tydperk met verlede jaar s'n vergelyk word.
"Die meeste aanvalle in dié tydperk in 2019 is op Vrydae, gevolg deur Saterdae, gepleeg. 16 van die aanvalle was tussen 18:00 en 06:00 die volgende oggend gepleeg," sê Dr Jane Buys, Veiligheidsrisiko-analis van VL.
Altesaam 24 plaasaanvalle, wat vier moord-insidente insluit, het vanaf 1 April tot 25 September 2019 in die Vrystaat op plase of kleinhoewes plaasgevind. Inligting toon dat twee van die moord-insidente was op Vrydae, gevolg deur 'n Saterdag. Een het tussen 'n Woensdag en Vrydag plaasgevind.
Volgens die VL VKB Veiligheidslessenaar se inligting, het daar in dieselfde tydperk in 2018 altesaam 19 aanvalle, wat twee moord-insidente insluit, in die provinsie voorgekom.
Buys sê daar het in Junie, Julie en Augustus 2019 elkeen vyf aanvalle/moorde plaasgevind. "Die vier moord-insidente het voorgekom in Bethlehem, Boshof, Hoopstad en Vredefort. Hiertydens is 'n produsent, 'n werker en twee mense wat op plase woon vermoor," sê sy.
Meeste van vanjaar se aanvalle/moorde in die betrokke tydperk het op plase, slegs een was op 'n kleinhoewe, voorgekom. Tien van die 20 aanvalle was op produsente, twee op opkomende landbouers, vyf op werkers en drie op mense wat op plase woon.
Verdere inligting toon dat in vyf van die aanvalle in 2019 twee slagoffers aangeval is, terwyl die ander aanvalle almal op een slagoffer gemik was. Die dorpe wat vanjaar meer as twee aanvalle, wat moorde insluit, beleef het, is Clocolan, Odendaalsrus, Mafube en Vredefort.
Verlede jaar se statistiek in dieselfde tydperk toon dat albei moord-insidente op produsente plaasgevind het. Verder was agt van die 17 aanvalle op produsente, sewe op werkers, een op 'n opkomende landbouer en een een waar 'n werker én produsent aangeval is.
Die maande gedurende dié tydperk in 2018 waarin daar die meeste aanvalle voorgekom het, was Junie en Augustus. Daar het saam in dié maande 12 insidente voorgekom, met Warden en Ladybrand wat elkeen meer as twee insidente beleef het.
Vrystaat Landbou (VL) het onlangs skrywes aan sy landbouverenigings gestuur oor die LE (Litigation & Environment) Fonds wat deur Agri SA op die been gebring is.
Die primêre doel van die fonds is om geld bymekaar te maak en aan te wend tot vraagstukke wat die landbousektor op 'n nasionale vlak negatief kan beïnvloed. Daar is alreeds geld uit die LE Fonds gebruik vir aangeleenthede waarin die Vrystaat ook geraak word.
Indien landbouers meer inligting oor die LE Fonds wil bekom, kan hulle hul betrokke landbouvereniging of Vrystaat Landbou se kantoor (051 444 4609) kontak.
Indien landbouers 'n bydrae tot die belangrike fonds wil maak, kan inbetalings in die volgende rekening geskied: