Die einde is naby (en die begin).
Op die dag wat die wêreld sou eindig, bevind ek my aan die linkerkant van die treinspoor in Matjiesfontein. In die Tavern, om presies te wees, want die Lord Milner Hotel wys nie die rugby nie. Nie dat ek in die rugby belangstel nie, maar ek wou graag my laaste tyd op aarde saam met my geliefde en vriende spandeer, en hulle kyk die rugby. Op die gegewe uur sit ek dus met ’n wynglas vol sjerrie en wag vir die trompetgeskl, maar niks gebeur nie. Een van die locals druk twee rand in die jukebox en Whitney Houston dawer dwars oor die rugby: “Aaaaaaaaand IIIIIIIIIII-eeeeeeeeeeee-IIIIIIIIIIIIIIIIIIIII will always love yoooooooooooooooou!”
Dit laat my dink aan Madiba se sêding: “The world is truly round and seems to start and end with those we love.” En ek wil daar bylas: die wêreld hou ook nie só maklik op draai nie.
Wat my laat dink: Hoeveel keer het ons nou al moes hoor “die einde is op ons” wanneer die gesprek oor lees en skryf gaan? Skrywers is net minder geneig om ’n dag en datum aan hul doemprofesieë te heg – hulle weet immers hoe die geskrewe woord altyd terug kom om jou aan die boud te byt.
En dit laat my weer dink dat indien die wêreld inderdaad nou in Oktober gaan eindig, soos die gewysigde voorspelling dit wil hê, dan sou ek ten minste wou verseker dat die Afrikaanse digkuns tot dan voortbestaan, en nie in Julie of September sy laaste stuipe trek nie.
Die voortbestaan van die Afrikaanse digkuns bring my by die ywerige amateurskrywers wat weekliks vir ons gedigte stuur, honger vir terugvoer en kommentaar, en enige raad wat hul skryfwerk sal aanhelp en die kwaliteit daarvan sal verhoog. Hulle is die mense wat die fakkel sal oorneem, en hulle moet gemotiveer en gekultiveer en geïnspireer word. En ek voel so semiverantwoordelik vir hulle, maar ek kan nie almal help nie. Krisis!
Toe onthou ek my onlangse onderhoud met Jasper van Zyl, waarin hy voorstel dat almal wat graag wil skryf, met gevestigde skrywers moet kontak maak vir leiding.
Maar dis ook nie so eenvoudig nie ... Nie almal ken persoonlik ’n beroemde skrywer nie.
En dan val dit my by: ek het so ’n wyle gelede vir Martina Klopper gevra om raad te gee vir jong skrywers, en sy was ruimhartig en rojaal met haar kennis. Maar ek het dit nog nie gepubliseer nie! Ek lees sommer weer die onderhoud wat ek in Maart met haar gevoer het, en vind toe ’n verwysing na Rilke se Briewe aan ’n jong digter. Hoewel Rilke in sy briewe vir die jong Kappus sê dat hy nie eintlik raad wil gee nie, verskaf hy tog waardevolle brokkies waarby enigiemand wat oor gedigskryf wil leer, sal baat. My gunsteling is die volgende:
So rescue yourself from general themes and write about what your everyday life offers you.
Benewens hierdie goeie, goeie raad, skryf Rilke ook ’n lang relaas oor beginne en eindes. Iets in die lyn van die begin is die einde. Of die einde is die begin. Of alles is die begin, en die begin is altyd mooi.
En daarom eindig ek nou, weer terug by die mooi begin, aan die linkerkant van die treinspoor in Matjiesfontein – wat my laat dink aan die gestoofde vrugte wat die hotel vir ontbyt opgedis het die oggend nadat die wêreld toe nie geëindig het nie ...
Volg die gedagtetrein aanlyn
... en gestoofde vrugte laat my aan Marlene van Niekerk dink – dit feature in haar musical Die kortstondige raklewe van Anastasia W.
Marlene se ATKV-album is verlede week bygewerk en is nou op datum.
... Wat my herinner: vandeesweek verskyn Ina Rousseau se ATKV-album op LitNet.
Ina is onder andere bekend vir haar klankryke gedigte oor voëls.
... Voëls laat my altyd dink aan Johann Lodewyk Marais – dit nou na sy bundel Aves wat in 2002 verskyn het.
Ek het in LitNet se argief op ’n fantastiese onderhoud afgekom waarin hy met Henning Pieterse oor die skryfproses gesels.
... En Henning Pieterse is die vertaler van die einste Rilke se Duino Elegieë.
Lees Rilke se briewe aan die jong digter Kappus hier (in Engelse vertaling).
Klik hier vir ’n onderhoud wat Joan Hambidge met Henning Pieterse gevoer het oor die vertaling van die Duino Elegieë.
... En bogenoemde Joan Hambidge het hierdie week vir ons ’n splinternuwe gedig gestuur.
Klik hier om “Angsaanval” te lees.
Joan is ook die mentor van Martina Klopper. Martina het haar MA in kreatiewe skryfkuns aan UK onder Joan se leiding voltooi.
Dié week deel sy van die lesse wat sy geleer het hier.
Volg Martina se raad, Rilke se raad en jou eie kop en kom aan die skryf. Stuur jou gedigte aan gedigte@litnet.co.za vir keuring. Jy is die toekoms en die toekoms is nou, want die einde is (soos altyd) naby.
Lees Kobus Moolman se twee jongste gedigte vir inspirasie om jou aan die gang te kry:
"One version of the road"
Maak ’n digterlike draai...
...by die bekendstelling van Chris Chameleon se jongste album As jy weer skryf – dis toonsettings van Ingrid Jonker se verse.