Toekoms van SA mynwese in parlement getakelArgieffoto Die toekoms van die Suid-Afrikaanse mynwese is die afgelope twee dae in besonderhede getakel tydens voorleggings voor die parlementêre portefeuljekomitee oor minerale en energie. Rolspelers van oor die spektrum het dit aan politici duidelik gemaak wat in die mynbedryf aan die gebeur is, en wat hulle meen gedoen kan word om dit reg te ruk. Nadat vakbonde van elke ideologiese oortuiging Dinsdag hul voorleggings gemaak het, was dit Woensdag die beurt van die werkgewers. Veral die Suid-Afrikaanse Mynbou-ontwikkelingsvereniging (Samda) en die Mynbouraad het hul stemme dik gemaak. Bridgette Radebe het namens Samda gesê die situasie betreffende swart eienaarskap in die mynbou gaan nou agteruit – en dit is nie wit mense se skuld nie. Dit is die skuld van die regering en die parlement, want beleid word uitgevaardig, maar nie toegepas of afgedwing nie, met byvoorbeeld weinig gevolge vir diegene wat die wet oortree. Radebe, ŉ bloubloed-ANC-ondersteuner, het spesifiek ANC-LP’s redelik aggressief gevra om hul werk te doen wat oorsig oor die kabinet en ander owerheidsliggame betref. “Ek is dikwels lus om uit my politieke party te bedank en by die EFF of die DA aan te sluit net sodat ek julle vir ŉ ruk kan wys hoe dit gedoen moet word,” het sy gesê. In hierdie verband het sy veral verwys na buitelandse maatskappye wat geld die land uit neem sonder om behoorlik belasting te betaal. Vir die Mynbouraad lyk die syfers nie te goed nie, hoewel Suid-Afrika beter begin vaar in beleidsaspekte en die gemak waarmee sake-ooreenkomste aangegaan word sedert Gwede Mantashe minister van mynwese geword het. Nogtans vind net 1% van mynbou-ontwikkeling wêreldwyd tans in Suid-Afrika plaas en het vaste beleggings met 72% gedaal sedert 2011. Dit word onder meer daardeur vergestalt dat inkomste nie verhoog het nie ondanks die swakker rand, en dat weinig nuwe ontginning plaasvind. Mynbougesondheid betreffende gehoorverlies, silikose en tuberkulose het verbeter, maar word deur die nasionale gesondheidsversekering bedreig, en mynsterftes aan diens neem af. Wat die verbetering van mynbougemeenskappe se lot betref, word vordering ook gemaak, maar daar is stremmende faktore. Dit sluit in verskille tussen maatskaplike en mynboubeplanning, munisipale industriële ontwikkelingsplanne wat nie tred hou met mynbouverwikkelinge nie, maatskaplike spanning weens mededinging vir skaars werkgeleenthede, meganisering wat tot selfs minder werkgeleenthede lei en gebrekkige vermoë in munisipaliteite. Swak polisiëring lei ook tot groter uitgawes aan sekuriteitskoste, het die Mynbouraad gesê.