Wat is senuweeweefsel?
Volledige neuron diagram
Public domain: Kunstenaar - LadyofHats
Coetzee et al p151-166
Stevens and Lowe p77-98
Klassifikasie van senuweeweefsel
Senuweeweefsel word opgebou uit twee seltipes naamlik neurone en neuroglia.
Neurone is die basiese strukturele en funksionele eenheid van die senuweestelsel.
Neuroglia vervul 'n ondersteunings- en voedingsfunksie.
Neurone is die basiese strukturele en funksionele eenheid van die senuweestelsel. The sel bestaan uit 'n liggaam (perikarion) wat die kern en organelle bevat, asook een of meer sitoplasmiese uitlopers. Hierdie uitlopers kan een of meer dendriete wees met 'n enkele akson. Aksone gelei impulse na die ander neurone of effektors, terwyl dendriete die impulse ontvang vanaf die reseptore of ander neurone.
Neurone word geklassifiseer volgens:
Unipolêr - een uitloper, 'n enkele akson
Bipolêr - een akson en een dendriet
Multipolêr - een akson en 'n hele aantal dendriete
Pseudo-unipolêr - 'n akson en 'n dendriet wat vir 'n kort afstand saamgesmelt is voordat dit verdeel
Afferente neurone gelei impulse na die SSS
Efferente neurone gelei impulse vanaf die SSS
Interneurone verbind afferente en efferente neurone in die SSS
Eksitatoriese (opwekkende) neurone stimuleer die volgende neuron
Inhiberende neurone onderdruk die volgende neuron
Lengte van die akson:
Golgi tipe I neurone besit 'n lang akson wat die SSS verlaat
Golgi tipe II neurone besit 'n kort akson wat nie die SSS verlaat nie.
Neuroglia vervul 'n ondersteunings en voedings funksie.
Astrosiete verskaf fisiese ondersteuning en word onderverdeel:
Oligodendroglia vorm die miëlienskede in die SSS
Microglia is die makrofae van die SSS
Ependiem voer die ventrikels en die rugmurg uit.
Dit moet in gedagte gehou word dat die verskillende glia tipes van verskillende embriologiese oorsprong is, in verskillende gebiede geleë is en verskillende funksies verrig.
Sentrale en perifere senuweeweefsel
Die senuwee stelsel word anatomies verdeel in die sentrale senuweestelsel (SSS) en die perifere senuweestelsel (PSS). Die SSS word omsluit deur 'n benige omhulsel en sluit die brein in die skedel en die rugmurg in die werwelkolom in.
Die PSS bestaan uit die volgende:
Reseptore wat die stimulus waarneem en omskakel in 'n elektriese impuls. Reseptore is gespesialiseerde senuwee eindpunte of gespesialiseerde senuwee selle en word verdeel volgens:
Gebied - bv spierspoel binne in skeletspier
Tipe sintuig orgaan - bv vel of ingewande
Tipe stimulus - bv chemoreseptore of fotoreseptore
Afferente afdeling, wat impulse vanaf die reseptore na die SSS gelei.
Efferente afdeling wat bestaan uit 'n enkele motoriese neuron en wat die impulse vanaf die SSS gelei en wat onderverdeel word in die volgende:
Somatiese efferente afdeling wat die skeletspier voorsien
Autonomiese afdeling wat bestaan uit twee neurons, 'n preganglioniese en 'n postganglioniese neuron. Hierdie afdeling voorsien die viscera en word verder verdeel in die simpatiese en parasimpatiese afdelings.
Daar is geen fisiese kontak tussen twee neurone nie, slegs 'n fisiologiese verbinding wat bekend staan as 'n sinaps.
Die presinaptiese akson eindig in 'n flesvormige struktuur, die eindvoetjie of "boutons terminaux". Daar is 'n spasie, die sinaptiese spleet, tussen die eindvoetjie en die selmembraan of postsinaptiese membraan van die postsinaptiese neuron. Die eindvoetjie bevat sinaptiese vesikels wat neurotransmittors vrystel. Hierdie oordragstowwe kan die postsinaptiese neuron stimuleer of inhibeer.
Die miëlienskede word deur Schwannselle gevorm in die PSS en deur oligodendroglia in die SSS.
Die miëlienskede dien as 'n biologiese insulasie om impulsgeleiding te fasiliteer. Omdat dit uit 'n aantal opeenvolgende lae selmembraan bestaan, is dit ryk aan fosfolipiede en cholesterol, wat die kleuringseienskappe beïnvloed. Die verbinding waar twee Schwannselle bymekaarkom en waar die akson nie deur miëlien bedek is nie, staan bekend as die Ranvier knoop.
'n Dun, delikate bindweefsel laag, die endoneurium, omring die individuele senuweevesels (aksone). 'n Groot aantal senuweevesels word saamgebondel as senuweebondels of fascikuli en word omring deur die perineurium. Die senuweebondels is saam gerangskik as 'n senuwee wat omsluit word deur digte bindweefsel, die epineurium.
Ganglia is neuronale oordragstasies in die PSS en bestaan uit:
Ondersteuningsselle (Schwannselle en stutselle)
Losmasige bindweefsel .
Ganglia word onderverdeel in:
Kraniale ganglia - geassosieer met kraniale senuwees
Spinale ganglia - geassosieer met die dorsale wortels van die spinale senuwees
Autonome ganglia - kan voorkom in die organe bv in die wand van die SVK
Siektes van die senuweestelsel
Motor neuron siekte - spontane afsterwe van die motoriese neurone veroorsaak skeletspier swakheid en uiteindelik die dood.
Veelvoudige sklerose is 'n auto-imuun toestand wat die miëlienskede aanval en jong mense is dikwels die teiken.
Multipolêre neurone: dwarssnit deur die rugmurg en spinaalganglion
Dwarssnit deur perifere senuwee
Fig 032-001: Neuromuskul�re bondel
Fig 032-002: Neuromuskul�re bondel
Motoriese eindes: Uitgepluisde skeletspier om motoriese senuwee-eindes van die perifere senuweestelsel te illustreer
Astrosiete: snit deur serebrum
Multipolêre neurone: dwarssnit deur die rugmurg en spinaalganglion met silwer gekleur
Lae vergroting; oorsigtelik
Lae vergroting; pano
Vater-Pacini liggaampie: snit deur die handpalmvel om die sensoriese senuwee-eindes van die perifere senuweestelsel te illustreer.
Ependiem: snit deur choroïed pleksus
© aug 2002 -2006 marius loots