PressReader - Beeld: 2017-07-17 - E­ko­no­mie­se aan­wy­sers gee stu­krag vir la­er koer­se
E­ko­no­mie­se aan­wy­sers gee stu­krag vir la­er koer­se
Beeld - 2017-07-17 - SakeNuus - E­ko­noom Chris­to L­ü­us
Op 20 Ju­lie be­sluit die Re­ser­we­bank weer oor ren­te­koer­se. Dit sal die eer­ste ver­ga­de­ring van die mo­ne­tê­re be­leids­ko­mi­tee( MB K) wees se­dert die o­pen­ba­re be­sker­mer (OB) se aan­be­ve­ling dat die Re­ser­we­bank se man­daat ge­wy­sig word.
Die po­ten­si­ë­le im­pak hier­van op ren­te­koers be­slui­te in­dien a­bye toe­koms is in­tus­sen ver­sag deur haar aan­kon­di­ging dat sy nie die Re­ser­we­bank se hof­stap­pe teen haar aan­be­ve­ling gaan teen­staan nie.
In­dien sy dit wel sou teen­staan, sou ’n ren­te­koers­ver­la­ging die in­druk kon wek dat die Re­ser­we­bank voor druk swig, ter­wyl’ n ren­te koers­ver­ho­ging o­lie op die OB se po­pu­lis­tie­se vuur kon wees.
Maar nou kan die MBK groot­liks kon­sen­treer op die e­ko­no­mie­se fak­to­re wat ’n rol speel in sy ren­te­koers be­sluit. En heel­wat aan­wy­sers dui tans daar­op dat die af­waart­se po­ten­si­aal vir ren­te­koer­se toe­ge­neem het. )Soos voor­heen, sal in­fla­sie ver­wag­tin­ge die p­ri­mê­re rol speel in die MBK se ren­te­koers­be­sluit. In­fla­sie is nou die eer­ste keer se­dert laat 2015 weer on­der 6%. In Mei was in­fla­sie op ’n jaar­grond­slag 5,4% – met an­der woor­de pry­se was 5,4% ho­ër as in Mei 2016. Dit was hoof­saak­lik te dan­ke aan la­er voed­selin­fla­sie.
Die swak bin­ne­land­se be­ste­dings­kli­maat im­pli­seer dat die wis­sel­koer­s­ef­fek op pry­se ver­min­der het en selfs ver­der kan af­neem. Pro­duk­sie­prys­in­fla­sie het ook af­ge­neem van die 7%-vlak laat in 2016 en is nou on­der 5%. ) On­danks die af­gra­de­rings van die land se kre­diet­sta­tus in Mei, was die rand die af­ge­lo­pe t­wee maan­de steeds ster­ker teen­oor die mees­te geld­een­he­de as ’n jaar ge­le­de.
In Ju­nie was die rand ge­mid­deld 12% ste­wi­ger as in Ju­nie 2016.
Ten spy­te van die ver­min­der­de wis­sel­koer­s­ef­fek op ver­brui­kers­pry­se, sal die po­si­tie­we uit­wer­king van ’n ster­ker rand op in­ge­voer­de pry­se wel voor­de­lig wees vir in­fla­sie, soos nou ook ge­beur het met die brand­stof­prys­ver­la­ging. ) Die ten­dens in die groei van kre­diet­ver­le­ning aan die pri­va­te sek­tor is die af­ge­lo­pe 12 maan­de ne­ga­tief. Die jaar-tot-jaar-sty­ging van 6,3% in Mei was we­lis­waar ho­ër as Maart se 5%, maar die re­ë­le groei in kre­diet­ver­le­ning aan huis­hou­dings is steeds ne- ga­tief. Huis­hou­dings se fi­nan­sies is erg on­der druk – der­ma­te so dat slegs 35% van klein­han­de­laars aan­ge­dui het dat hul­le in die twee­de kwar­taal te­vre­de was met han­dels­toe­stan­de. ) Die te­kort op die lo­pen­de re­ke­ning (die ver­skil tus­sen goe­de­re en diens­te se in- en uit­voer) het as per­sen­ta­sie van die bru­to bin­ne­land­se pro­duk (BBP) van 4,4% in 2015 tot 3,3% in 2016 ge­daal. Die te­kort kan ver­der ver­klein tot so­wat 2,5% in 2017.
Dit kan die rand­wis­sel­koers be­voor­deel en is ook ’n aan­dui­ding dat druk op bin­ne­land­se be­spa­rings­bron­ne af­neem. ) Groei in die e­ko­no­mie is ui­ters swak. Die BBP-groei­koers was in 2016 maar 0,3% en die kans dat die e­ko­no­mie ster­ker gaan groei in 2017 lyk al hoe skra­ler. Ge­ge­we hui­di­ge ten­den­se, sal groei in 2018 slegs mar­gi­naal ster­ker ver­toon teen so­wat 0,8%. P­ri­mê­re pro­duk­sie­sek­to­re (soos land­bou en myn­bou) ver­toon iet­wat ster­ker, maar die ten­dens in ver­vaar­di­ging en diens­te is steeds dat groei la­er sal wees. ) Fi­nan­si­ë­le toe­stan­de word se­dert die eer­ste kwar­taal van 2016 stram­mer.
Die in­deks van fi­nan­si­ë­le toe­stan­de (IFT) was in Mei van­jaar 8,2% la­er as ’n jaar ge­le­de en 13,1% la­er as aan die be­gin van 2016. ( Sien die mee­gaan­de gra­fi
ka.) Dit dui ook daar­op dat druk op in­fla­sie af­neem.
Ver­de­re ren­te­koers­ver­ho­gings in die VSA kan dalk die hoop op ’n plaas­li­ke ren­te­koers­da­ling in die wie­le ry. Ka­pi­taal­vloei na Suid-A­fri­ka en die rand kan on­der druk kom, wat die Re­ser­we­bank we­lis­waar kan noop om ren­te­koer­se eer­der te ver­hoog. Ge­luk­kig lyk dit as­of die VSA se in­fla­sie la­er neig as wat ver­wag is, wat gro­ter on­se­ker­heid plaas op die tyds­be­re­ke­ning en om­vang van ver­de­re ren­te­koers­ver­ho­gings in die VSA.
Die mees­te waar­ne­mers ver­wag geen on­mid­del­li­ke ver­an­de­ring in ren­te­koer­se nie. Maar ge­ge­we die fak­to­re wat guns­tig is vir so ’n stap, is daar waar­skyn­lik ’n be­ter as 50%-kans dat dit wel kan ge­beur. ’n Da­ling in ren­te­koer­se kan ver­brui­kers­ver­troue on­der­steun en ka­pi­taal­be­ste­ding aan­moe­dig.
Maar on­ge­luk­kig sal dit heel­wat meer verg as la­er ren­te­koer­se om die e­ko­no­mie struk­tu­reel op ’n ho­ër groei­pad te plaas. Kor­rup­sie, staat­skaping en p­res. Ja­cob Zu­ma se ver­be­te po­ging om aan mag vas te klou, oor­ska­du blyk­baar al­le an­der re­ge­rings­pri­o­ri­tei­te. Werk­lo­ses, wer­kers, be­leg­gers en on­der­ne­mings sal maar moet hoop dat Zu­ma en sy kor­rup­sie­bri­ga­de gou ont­se­tel word en dat die pro­ses om goeie be­leid toe te pas en ’n skoon ad­mi­nis­tra­sie te ves­tig, dan in al­le erns sal be­gin. ) Chris­to L­ü­us, ’n e­ko­noom van E­coQu­ant, is ’n vo­ri­ge wen­ner van Sa­ke se E­ko­noom van die Jaar­wed­stryd.