Forensiese linguistiek – spannend en nodig - Voertaal
As ’n mens die woorde “forensiese linguistiek” hoor, sien ’n mens soms die prentjie van bebrilde taalkundiges wat skelms probeer vastrek. Dit klink amper soos die sexy linguistiese weergawe van CSI. Dit is egter nie die prentjie wat jy moet optower as jy “Forensic Linguistics Colloquium” lees nie. Hierdie kollokwium, wat vanjaar op 19 Oktober 2018 by Rhodes-universiteit se Skool vir Tale en Letterkunde gehou is, het veel meer om die lyf as net die metodes om skelms uit te vang.
Wat die reg op basiese onderwys betref, is daar uiteraard eers aan die heel basiese behoeftes soos banke, stoele, onderwysers en toilette aandag gegee. Die modderskole moes ook toegemaak word en nuwe skole moes in die plek daarvan gebou word. Vanuit ’n beleidsperspektief was daar norme en standaarde om die bou van skole te reguleer. Ongelukkig was hierdie planne, prosedures en regulasies nie in enige Afrikatale vertaal nie en is die gemeenskappe op grondvlak nie behoorlik hieroor ingelig nie.
Dieselfde taalprobleem is ook met betrekking tot die beskikbaarstelling van veilige drinkwater ‘n faktor. Ongeveer vyf miljoen Suid-Afrikaners het nie toegang tot veilige drinkwater nie. Mense moet daagliks kilometers ver loop om dikwels onveilige water by spruite en fonteine te gaan haal. Ook hierin speel taal ’n rol, want die geïntegreerde-ontwikkelingsplan was nie in ’n taal beskikbaar wat die gemeenskappe kan verstaan nie. Die spreker se aanbeveling aan taalaktiviste was dat hulle kragte moet saamspan in hofsake wat oor sosio-ekonomiese regte handel en die taalregtedimensie moet byvoeg.
Taal is nie hulpbron en nie ’n probleem nie.