AGBIZ Grain - Hoe werk 'n graansilo?
Hoe funksioneer 'n graan silo?
Behalwe vir die opberging van graan, verskaf 'n graansilo verskeie dienste aan graanboere en vorm 'n integrale deel van die landbou-waardeketting. Dit maak gebruik van tegniese ingenieurswese en operasionele vaardighede in 'n mededingende omgewing en is afhanklik van gespesialiseerde, kapitaal-intensiewe fasiliteite. Graansilo's gebruik hierdie fasiliteite vir die droging, skoonmaak, gradering en vermenging van heelgraan.
Graan word regdeur die hele hantering- en bergingsisteem in grootmaat verskuif. Dit word van plek tot plek verplaas sonder 'n houer. In die meeste gevalle, verskuif die eienaarskap van, of ten minste die verantwoordelikheid vir, die graan wanneer dit aan die graansilo gelewer of onttrek word. Dit beteken dat die silo-fasiliteit toegerus moet wees om by ontvangs en uitlaai die hoeveelhede en kwaliteit van die graan akkuraat te bepaal. Spesiale toerusting word gebruik om die akkurate weging, monsterneming en die toetsing van graan in die silo's te vergemaklik. Die meganiese vervoer van graan in die silo word gedoen deur middel van gespesialiseerde vervoerbande en hysertoerusting.
Die metode om mielies te oes het oor die jare verskuif van die pluk van koppe (by vogvlakke veilig vir opberging), na die oes van lande met stropers. So word die staande koppe meganies direk gepluk en gestroop om uitgedopte mielies te lewer teen vogvlakke wat dikwels te hoog is vir veilige bewaring. Hoewel die vinnige oes teen hoë vogvlakke verliese op die land verminder, verhoog dit skade aan pitte en die moontlikheid van bederf. Die hoër vogvlakke waarop mielies en ander graan dikwels geoes word lewer 'n produk wat nie altyd veilig is vir onmiddelike berging nie. Vinnige droging is dus noodsaaklik vir die voorkoming van fermentasie asook swam- en insekbesmetting. Deur middle van droging raak graan ook ontslae van oortollige water wat andersins vervoer moet word en dus word droging gewoonlik op die vroegste moontlike punt in die graan hanteringstelsel uitgevoer.
Graansuiers verskaf drogingsdienste aan produsente. 'n droogstelsel behels verskeie komponente, naamlik die droër self, die beheerstelsel, die brandstofstelsel, hanteringstoerusting vir die leegmaak en vul van die droër, en ook voldoende graanbergingskapasiteit vir nat graan.
Deurlugting is die beweging van klein hoeveelhede lug deur opgebergde graan om die agteruitgang van graan weens swamme en insekte te voorkom. Deurlugting hou die graan koel teen 'n eweredige lae temperatuur en verwyder ook klein hoeveelhede vog uit die graan. Hoër, oneweredige temperature veroorsaak vog beweging en kondensasie binne die opgebergde graan wat swamvorming en insekte stimuleer. Swamme en insekte sal egter nie teen laer temperature floreer nie.
'n Skoonmaker of sif word gebruik om vreemde materiaal en gekraakte korrels van die heel, gedroogde graan te skei. 'n By-produk van die skoonmaak bedrywighede op mielies is mieliesifsels. Sifsels word aan voerkrale verkoop en word soms terug gemeng tydens die uitlaai van graan. Die gemiddelde vlak van vreemde materiaal in 'n graanmassa kan meer presies beheer word deur die inbloei van suiwer sifsels in skoon graan, as deur die vermenging van verskeie strome graan waarvan die hoeveelheid vreemde materiaal wissel.
Die skoonmaakstelsel vir 'n graan silo behels verskeie komponente, naamlik die skoonmaakmasjiene self, die beheerstelsel, toerusting vir die hantering van graan na en van die skoonmaakstelsel. Verskeie spesiale houers word gebruik vir vuil graan en skoongemaakte graan, asook sifsels, wat die by-produk is van die skoonmaakproses. Stofbeheerstelsels en houer dromme vir stof word vereis om die gevaar van stofontploffings tydens die skoonmaakproses te voorkom.
Net so behels die berokingstelsel vir 'n graansilo verskeie komponente, naamlik die berokingstoerusting vir toediening van die berokingsmiddel, die dromme waarin die beroking plaasvind en die lugsirkulasie toerusting. Alle berokingsmiddels, hetsy vloeistof, gas of vaste korrels, word omskep in gas. Dit is slegs effektief wanneer die regte mengsel van gas en lug binne die buis vir 'n lang genoeg periode in stand gehou word. Dus moet die houers waarin beroking plaasvind verseël word sodat dit relatief gasdig is. Beroking behels die hantering van gifstowwe. Dit hou ernstige veiligheidsgevare in en daarom moet streng voorsorgmaatreëls gevolg word.
Verskeie massas graan word gemeng om die graan te standaardiseer sodat dit eenvormig is en voldoen aan graderingstandaarde asook die kliënt se spesifikasies. Vermenging kan die voginhoud, digtheid, hektoliter massa (toets gewig), en algehele fisiese eienskappe van 'n bepaalde graanmassa verander. Dit kan ook funksionele eienskappe, soos olie-inhoud en proteïen vlakke, van die graanmassa verander.
Deur die vermenging van diverse massas graan, poog die silo operateur om groot massas graan voor te berei met uniforme eienskappe wat die gemiddelde verteenwoordig van die gekombineerde graanmassas. Vermenging is egter veel meer as die eenvoudige samevoeging van twee massas graan om 'n gemiddelde te bereik. Die eenvormigheid van die groter massa verseker nie dat dit beter is as die individuele komponente nie, aangesien segregasie mag voorkom.
Vermenging vereis gesofistikeerde toerusting om die vloeitempo te beheer en monsters in te samel vir moniteringsdoeleindes. Graan met verskillende kwaliteitsvlakke of spesifieke kwaliteitsfaktore word in aparte buise geberg. Vermenging word bewerkstellig deur 'n graan tipe (bv. mielies) met verskillende eienskappe van die onderskeie buise te trek na 'n versamelbuis.
Vir elke graan tipe is daar verskeie individuele kwaliteit parameters wat gesamentlik gebruik word om die numeriese graad van die graan vas te stel. Die numeriese graad van 'n gegewe massa graan word bepaal deur die vlak van die ergste faktor. Die silo reik 'n amptelike kwaliteit/graad nota per vrag uit op grond van hierdie standaarde wanneer die graan gelewer word sowel as tydens versending.