Indiese variant nié in SA – MkhizeDie hawe in Durban. (Foto: Google Maps) Die toename in die opsporing van Covid-19-gevalle by grensposte is ŉ groot bekommernis vir die regering en kry dringend aandag. Dít volgens dr. Zweli Mkhize, minister van gesondheid, wat sê spanne van die departement van gesondheid is op ŉ hoë gereedheidsgrondslag vir reisigers van lande waar sogenaamde kommerwekkende variante van Covid-19 voorkom. Mkhize sê hy is ook deeglik bewus van Suid-Afrikaners se kommer oor die verspreiding van variante. Daar was die afgelope paar dae toenemende kommer oor veral die B.1.617-variant van Covid-19 wat moontlik bydra tot die skerp styging in infeksies wat tans in Indië ondervind word. “Ons kan bevestig dat die B.1.617-variant, wat wyd in Indië versprei, nog nie [hier] opgemerk is nie, hoewel die genomika-spanne sommige monsters verwerk en tyd daarvoor benodig voordat ons ŉ antwoord het,” het Mkhize Dinsdagaand gesê. Volgens die minister is die B.1.351 (of 501Y.V2) tans die oorheersende variant in Suid-Afrika. “Een van die monsters wat van ŉ reisiger van Indië geneem is, is die 501Y.V2.” Mkhize sê Suid-Afrika hou steeds by die aanbeveling van die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) dat alle variante dieselfde bestuur word. “Dit vorm alles deel van die regulasies oor die bestuur van Covid-19 en dit is deur voldoening hieraan dat ons Covid-19-gevalle by grensposte opspoor en in bedwang hou.” Durban Drie reisigers van Indië, via Doha, het op vlugte onderskeidelik op 21 April en 25 April by die King Shaka-lughawe aangekom. Die eerste passasier het siek geword en is steeds in isolasie in ŉ hospitaal, terwyl twee ander pasiënte asimptomaties is en in isolasie by ŉ private blyplek is. Die hawegesondheidsowerheid het besonderhede verskaf van alle passasiers wat in nabye kontak met hulle was en die Nasionale Instituut vir Oordraagbare Siektes (NIOS) het die proses om monsters te versamel, kontakopsporing te doen en groter waaksaamheid uit te oefen, bestuur. Op 1 Mei is ŉ sterfte aan boord van ŉ naderende skip in Durban deur die polisie by die hawegesondheidsowerheid, die assistenthawemeester en die skip se agent aangemeld. Die skip het op 18 April uit Indië vertrek en op 2 Mei by Maydon Wharf aangekom. Die persoon het in daardie stadium reeds gesterf en die oorskot is na ŉ staatslykshuis vir ŉ nadoodse ondersoek geneem. Weens ŉ probleem om ŉ monster te neem, word die uitslae van die Covid-19-toets steeds afgewag. Daar is egter voortgegaan om die 21 bemanningslede op te spoor. Altesame 14 het positief vir Covid-19 getoets. Sewe se uitslae was negatief, sê Mkhize. Al die bemanningslede is asimptomaties en daar is besluit dat hulle aan boord van die skip in geskikte kwarantyn- of isolasiefasiliteite sal bly. Die skip bly onder streng veiligheid in die hawe tot die kwarantyntydperk afgehandel is. Port Elizabeth In nog ŉ voorval het ŉ skip van Mombasa op 25 April in Port Elizabeth aangekom en is in die hawe toegelaat nadat die kaptein geen siektes aan boord aangemeld het nie. Die volgende dag het die skeepskaptein egter laat weet een van die bemanningslede is siek en die persoon is dadelik na ŉ hospitaal geneem. Die siek bemanningslid, asook drie ander wat na hul tuisland sou terugvlieg, is dadelik vir Covid-19 getoets – en die uitslae was positief. Hulle bly in isolasie by ŉ verblyfplek, sê Mkhize. Daar is ook begin met kontakopsporing en al 20 bemanningslede aan boord is gevolglik ook vir Covid-19 getoets. Tien van hulle het reeds positief vir die virus getoets en word in isolasie by verskillende fasiliteite gehou. Die tien bemanningslede wat nie positief getoets het nie, bly in kwarantyn aan boord van die skip. Die skip bly intussen in die hawe en geen ongemagtigde toegang word toegelaat nie, sê die minister. “Dit is uiters betreurenswaardig dat die skeepskaptein ŉ vals verklaring gemaak oor die gesondheidstatus van die skip en bemanning. Die polisie het gevolgbestuurmaatreëls in werking gestel en die staatsaanklaer betrek. “Ons wil duidelik maak dat die skip op pad was na Indië en nie daar vertrek het nie.” Mkhize sê die departement het reeds die ministeriële advieskomitee en die genomika-span geraadpleeg oor die bestuur van reisigers wat die land deur grensposte binnekom. “Die regering gaan bepaal wat volgende gedoen moet word en aankondigings oor die stand van variante van kommer in ons konteks, en watter maatreëls ingestel word om die inbring van Covid-19 in die algemeen te stuit, sal gedoen word.” Die minister sê sogenaamde variante van kommer was ŉ moeilike kwessie tydens die Covid-19-pandemie, omdat dit dikwels uitsluiting, wantroue en soms rassistiese retoriek veroorsaak. “Ons deel mense se kommer maar wil Suid-Afrikaners verseker dat ons ŉ vaardige nasie is wat weet hoe om die las van ŉ kommerwekkende variant te hanteer.”