IK… jy raak rêrig ge-tik, man. Jy dink jy’t reeds die ewige geluksaligheid sommer net hier op die aarde beërwe, en etlike ure lank sweef jy op ’n wolk van euforie. Jy voel so opgekikker en energiek soos ’n windhond op ’n wildplaas. Jy kan maklik ’n hele nag lank wakker bly, en jy raak ook nie eintlik honger nie.
Hierdie lewendige beskrywing deur iemand wat die uitwerking van die dwelm “tik” op die menslike psige bestudeer het, is tot op hierdie punt al heeltemal ontstellend genoeg. Maar dan gaan die verteller verder.
“Die swartgalligheid is ontsettend,” sê hy. “Jy hunker na die verruklike gevoel wat jy vantevore ondervind het en wend jou nogmaals tot tik—en gebruik dit weer en weer en weer. Maar die probleem is dat jy al hoe meer van die dwelm nodig het om ‘hoog’ te raak. Dog hoe hard jy ook al probeer, jy kan nooit weer presies op dieselfde welbehaaglike ‘hoogte’ kom as vroeër nie. Uiteindelik kan jy psigoties raak, waanbeelde sien, jou brein en sentrale senustelsel of jou hart kan selfs onherstelbaar beskadig raak. Dan is jy ’n jammerlike wrak van ’n mens. Jou lewe is onherroeplik deur ’n verfoeilike dwelm verwoes.
Die middel is verkrygbaar in verskillende vorms, van ’n fyn poeier tot groter kristalle. As kristalle word dit dikwels in strooitjies verkoop, en dit kan ingesnuif, ingesluk, ingespuit of gerook word. In Suid-Afrika word dit meestal gerook. Die dwelm word gerook vanuit ’n gloeilamp waarvan die binnedeel verwyder is of deur ’n glasbuis met ’n bol aan die een ent. Die bol word met ’n sigaretaansteker verhit en die roker trek dan die dampe in sy of haar longe in.
Om sake te vererger, word die metamfetamien meermale in ’n mengsel verkoop, saam met byvoorbeeld stysel, glukose, bakpoeier, talkpoeier, selfs hoofpynpoeier of die bitter koorsweermiddel kinien. Nog byvoegings, vertel ’n kenner, kan gevaarlike gifstowwe soos batterysuur, swembadsuur of lampolie wees. Dan is die gevolge vir die gebruiker des te verskrikliker.
Soos een dwelmbestryder in die Suid-Afrikaans Polisiediens dit stel: “Dit is ’n dwelm wat jy in jou kombuis kan berei uit bestanddele wat jy oor die toonbank kan koop.” In aansluiting hierby vertel ’n universiteitsdosent dat ’n gewetenlose bereider ’n heel winsgewende besigheid daarvan kan maak en maklik R4000 per dag in sy sak kan steek. Omdat dit tuis vervaardig kan word, beskou baie mense dit boonop nie as onwettig nie en dink hulle nie daaraan as ’n dwelm nie.
DIE gebruiker se betreklik kort euforie tydens sy eerste kennismaking met tik is dikwels die begin van ’n langtermyn-hel. Tikslawe vernietig nie net hulself nie, maar kan hele gesinne vernietig, soos wanneer die gebruikers begin steel om die tik te kan bekostig. Pa’s jaag hulle weens hul lang vingers uit die huis om self te sien kom klaar. Ma’s ontferm hulle oor die kinders en draai teen die pa’s wat hulle as te hardvogtig beskou. Die uiteinde is ’n tragedie wat verskillende lewens baie nadelig raak.
Só is dit dan met tik. Aanvanklik het jy, soos die dwelmbestryder sê, “geen bekommernisse nie, jy voel so vry soos ’n voël”. Dan volg die afhanklikheid waartydens jy rare obsessies kan ontwikkel en oor en oor dieselfde handelinge kan uitvoer soos om jou hande te was of dinge inmekaar te sit net om dit weer uitmekaar te haal. Woede-uitbarstings, geweldpleging, verwardheid en slaaploosheid kan simptome wees van die verslaafde.
Maar presies wanneer verander misbruik in verslawing? Dis asof daar ’n spreekwoordelike “skakelaar” in die brein is wat op ’n sekere tydstip “aanskakel”. Die punt wanneer dit gebeur, wissel van mens tot mens, maar met hierdie “aanskakeling” verander die dwelmgebruiker in ’n willose dwelmslaaf.
DWELMS is chemikalieë wat dele van die brein aktiveer wat vir heeltemal ander doeleindes ontwerp is, naamlik om ’n gevoel van beloning te verskaf vir gewone behoeftes wat op gesonde maniere bevredig is. Die brein het weinig middele om ’n mens teen hierdie chemiese bedrog te verweer.