Transformeer liewer die onderrigmodelUniversiteit Stellenbosch. Foto: Facebook Deur Marié Heese Die bestuur van die Universiteit Stellenbosch, asook bepaalde fakulteite, is pas in die bek geruk deur studente wat aandring op lesings in die taalmedium wat bepaal word in die beleid van die Raad en wat in die US se Jaarboek beloof word. Die saak is buite die hof geskik, want die aangeklaagde partye het goed geweet hulle het ultra vires opgetree toe hulle eensydig die aanbod in die US se klaskamers wou verander na hoofsaaklik Engels. Hierdie manier van doen, om die universiteit wederregtelik van onder af op te bestuur, kom al van ver af. In 2009 het ek bedank as raadslid by die US omdat ek nie verder wou dien op ŉ raad wat nie kon of wou verseker dat sy eie beleid geïmplementeer word nie. Die direkte aanleiding tot my ongelukkigheid was dat die raad die regsfakulteit se taalplan goedgekeur het, wat dubbelmedium (die gewraakte T-opsie) in al die studiejare sou invoer, direk strydig met die raad se taalbeleid en taalplan wat toe gegeld het. Nadat die raad besluit het om die plan vir bykomende dubbelmedium goed te keur, verklaar die (destydse) rektor verlig dat die bestuur nou hul integriteit herwin het, want hy moet erken hulle weet lankal dat klasse reeds tweetalig aangebied word. Ek het bedank met die waarskuwing dat integriteit, soos maagdelikheid, net eenmalig verloor kan word. (Dié stelling geld steeds.) Ek het ook gewaarsku die US sou nog vinniger gly op ŉ skaatsbaan na verdere verengelsing. Van toe af tot nou, het die US soos volg gewerk: in die klaskamers het die gebruik van Engels toegeneem. Studente wat op Engels aangedring het (dikwels wit, nie bruin of swart nie), het hul sin gekry, ongeag wat in die jaarboek staan oor die kursus; studente wat Afrikaans sou verkies (dikwels bruin of swart en nie wit nie), het oor die algemeen maar stilgebly en gesukkel. In terme van die studentekorps het wit Engelse studente beduidend vermeerder, opsetlik gewerf by ryk private skole in Natal. So het ŉ Engelse aanbod op grondvlak aanhou toeneem, terwyl opeenvolgende rektore roerend hul toewyding aan Afrikaans verkondig het. Nie te lank nie, of die fakulteite pas hul taalplanne by die de facto klassituasie aan, in stryd met die raad se taalbeleid. Nie in die jaarboek vervat nie, sodat studente wat kom om in Afrikaans te studeer, gekonfronteer word met iets anders as die amptelike aanbod. Maar dit het niemand geskeel nie. Almal weet die raad sal wel bykom, sodat die bestuur hul integriteit kan herwin. Niemand gaan kla nie. Die Afrikaanse studente is stilgeskrik en die Afrikaanse dosente sal bly wees om nie ŉ dubbele werklading te hê nie (waarskynlik in stryd met billike dienspraktyk), omdat hul Engelssprekende kollegas selde in staat is om ŉ worsbroodjie in Afrikaans te bestel, laat staan nog ŉsaak wat intellektueel veeleisend is, te verduidelik. Die raad het oor die jare toegelaat dat sy eie beleid, taalplan en ŉ verbod op gefederaliseerde fakulteitstaalplanne verontagsaam word. Algemeen-geldende beginsels van prosedure en administratiefreg is tersyde gestel. So het dit voortgegaan. Tot nou toe. Die feit is, ŉ hele aantal regsgeldige beginsels, waarskynlik beginnende by die grondwet, is mettertyd bepland misken deur die US. En dis verblydend dat, toe studente ŉ slag op regsbeginsels gesteun het, die US vinnig besef het hulle staan nie op vaste grond nie. Maar daar is ŉ groot probleem: geen inrigting of instansie kan vorder as hul praktyk telkens deur die howe gerig moet word nie. Daarom moet ons nuut, helder en prakties besin oor hoe om die belofte van ŉ vaste plek vir Afrikaans op Maties te verwesenlik op ŉ wyse wat die vyandige gesindhede en destruktiewe optredes wat die kwessie tans kenmerk, sal laat bedaar. Waaroor daar eerlik gekommunikeer word. In Die Burger van 20 November 2015, onder die opskrif “Transformeer eerder praktyk”, doen dr. Jacques Kriel ŉ voorstel aan die hand wat werklik aandag en nadenke verdien. Kriel stel ŉ hibridiese vorm van afstand- en lokaalgebaseerde onderrig voor, internasionaal bekend as die flipped classroom, of omgekeerde klaskamer. Dit is ŉ pedagogiese model met verskeie variasies, maar kortliks kombineer dit voorafvervaardigde studiemateriaal (soos video’s) met groepbyeenkomste waar kontakonderrig plaasvind. Die materiaal kan vertaal word in twee of meer tale. Dit word gelewer twee weke voor ŉ klas en klastyd word benut om vrae te beantwoord (in die taal van die vraesteller) en die lesing te bespreek. Baie meer tyd word toegelaat vir selfstudie as vir besprekingstyd. Dit plaas die verantwoordelikheid vir studeer terug waar dit hoort: by die student self. ŉ Opvoeding is nie ŉ kommoditeit wat die dosent teen betaling moet lewer nie. Niemand kan dit opeis nie. ŉ Mens moet sélf studeer. Kom ons skep die moontlikheid om aan Afrikaanssprekendes én aan verskeie ander moedertaalsprekers studiegeleenthede van ŉ uitmuntende gehalte te lewer. Op ŉ wetsgehoorsame en volhoubare wyse.