Toeka se dae: NG kerk Memel, 105 jaar later | Weg
Foto: Nederduits Gereformeerde Kerk Memel
Soos baie ander plattelandse dorpies het Memel ook rondom 'n kerk ontstaan.
Voor die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) het die boeregemeenskap in dié oostelike uithoek van die destydse Oranje-Vrystaat reeds op die plase Koolhoek (van die Cronje-familie) en Strydplaas (van die Uyse) kerk gehou.
Daar was egter 'n groot behoefte aan 'n gemeente, en in 1905 skenk Joseph Jurgens Muller een morg van sy plaas Ecclefechan aan die Vredekerkraad.
Dié lappie grond is Mispa genoem.
Die volgende jaar is 'n sinkkerkie gebou, en ds. Eslin van Vrede het die dienste kom waarneem.
'n Nedersetting het rondom die kerk ontstaan, maar dit het nog nie amptelike dorpstatus gehad nie.
Die landmeter wat die plase in hierdie distrik opgemeet het, was 'n Straszacker afkomstig van die destydse Pruise, en hy het plase in die omgewing na plekke in sy tuisland genoem – so is Mispa, oftewel plaas nr. 491, dan na sy tuisdorp Memel hernoem. Dis vandag Klaipeda in Litaue.
Die gemeenskap van Memel het vinnig gegroei. In 1908 is 'n aansoek onder leiding van genl. C.R. de Wet ingedien om dit tot 'n dorp te proklameer.
Straszacker het in Junie 1911 kom erwe uitmeet, en die eerstes is op 17 Mei 1912 opgeveil.
In 1919 is die gedagte van 'n nuwe kerkgebou op 'n kerkraadsvergadering geopper, en 'n begroting van 16 000 pond is daarvoor toegeken.
Die argitek was ene Hesse van Kaapstad, die kontrakteurs Monro en Ledbury, en die meesterbouer Thomas Shields.
Sandsteenklippe is op die plase Glen Allen, Vastrap en Willemansfontein gekap en na die bouperseel aangery.
Ander boumateriaal het van Newcastle en Volksrust af gekom. Die kerkgebou is op 12 November 1926 ingewy.
* Bronne: God met ons 1914-1989 – NG kerk Memel deur J.J. Van Niekerk en J.P. Botha; Vrystaatse dorpe deur dr. Jan van der merwe; fak.org.za
Hierdie artikel het oorspronklik in Weg #120 (Oktober 2014) verskyn. Ons probeer nuwe inligting bywerk, maar feite en geite kon intussen verander het – laat weet gerus by digitaal@weg.co.za as jy so iets raaksien.
Het jy mooi ou swart-wit foto's wat die storie van toeka se toere, gesinsvakansies of avonture vertel? Of foto's van hoe jou dorp destyds gelyk het? Stuur dit na kyra.tarr@media24.com en jou foto verskyn dalk in die tydskrif.