Of Ptolemeus soos ’n joernalis geskryf het sal ek nou nie weet nie want ek het nooit sy Almagest gelees nie maar hy het beslis soos ’n boekhouer te werk gegaan met die noukeurige ontwikkeling van sy teorie se besonderhede. Daar was egter meer as net eksakte berekeninge (wat op sig self mooi kan wees) betrokke: ek het ’n sterk vermoede dat hy die siel van ’n digter gehad het: “ Wanneer ek die wentelende sirkels van die sterre opsoek dan raak my voete nie meer grond nie, maar sy aan sy met Zeus drink ek ambrosia, die voedsel van die gode.” Ek dink ek verstaan wat hy bedoel het want wanneer mens ’n wetenskaplike teorie kan begryp dan is dit aansienlik meer as net ’n kille versameling syfers of grafieke op ’n bladsy. ’n Mens (of dan ek in elk geval) kry inderdaad die gevoel dat jy in aanraking is met iets mooi en inspirerend, iets wat mens ’n “high” gee al het jy dit nie self uitgedink nie. En dis nie eers nodig dat so ’n teorie aardskuddend moet wees nie – dit moet maar net “mooi” wees.
Kopernikus, Newton en later Einstein se esteties meer bevredigende teorieë (sien die pas bevestigde gravitasiegolwe) het Ptolemeus later gedemoveer tot ’n voetnota in die geskiedenis maar dit doen nie noodwendig afbreuk aan die bekoorlikheid van sy kosmologie nie, solank mens dit sien vir wat dit is.
Die dispuut is op ’n komies eenvoudige wyse opgelos deur RW Wood, ’n fisikus van Baltimore. Hy het ’n demonstrasie van N-strale in Blondlot se laboratorium bygewoon. Volgens die Franse wetenskaplikes het die helderheid van die boogvonk gevarieer wanneer een van hulle sy hand tussen die bron van die N-strale en die skerm gehou het. Die Amerikaner kon geen verskil sien nie. Sy oë is nie sensitief genoeg nie het sy gashere verklaar. Wood het voorgestel dat hy sy eie hand gebruik. In die donkerte kon niemand sien waar sy hand is nie en was daar geen ooreenstemming tussen die waargenome helderheid van die boogvonk en sy hand se posisie nie.
’n Demonstrasie van N-strale se “spektrum” het gevolg. Die strale is deur ’n aluminiumprisma gestuur wat dit, volgens Blondlot, opgebreek het in sewe golflengtes wat op ’n fluoresserende skerm sigbaar was. Wood het skelmpies die prisma in sy sak gesteek. Die Franse eksperimenteerders het doodgelukkig voortgegaan om die spektrum van die N-strale aan Wood te beskryf.
Blondlot het in 1909 afgetree. Na sy dood in 1930 het sy dokumente getoon dat hy jare nadat hy amptelik die tuig neergelê het steeds eksperimente op N-strale uitgevoer het. Ek vermoed dat daar nogal ’n ooreenkoms is tussen Blondlot en sommige (meestal selfgepubliseerde) digters…
Wood het belangrike bydraes op die gebied van optika gelewer alhoewel sy naam vandag skaars meer bekend is. Hy het graag die inwoners van Baltimore laat skrik deur na ’n reënbui in waterpoeletjies te spoeg terwyl hy ongesiens ’n stukkie natrium in die water gooi. Suiwer natrium ontplof met ’n helder geel vlam wanneer dit met water in aanraking kom. Hy het ook twee wetenskapfiksie-romans geskryf asook ’n boekie kort versies gepubliseer en self die illustrasies geteken. Hier is een rympie:
Naby die einde van die reeks bestralings wou Henrietta by die dokter weet wanneer sy nou gesond genoeg sal wees om nog ‘n kind die wêreld in te bring. Toe sy verneem dat die bestralings haar infertiel gemaak het was sy baie ontsteld en volgens ‘n nota in haar kliniese legger het sy verklaar dat as sy dit geweet het sou sy nooit ingestem het tot behandeling nie. Sy was ten volle bewus van die feit dat sy kanker gehad het en wat die implikasies van hierdie siekte was. Mens moet wonder of die onvermoë om nog ‘n kind te kry vir haar swaarder geweeg het as haar eie lewe en ook wat sy gedink het die dokters aan haar doen.
Soos Harvey aan my verduidelik het, mense wat ikone maak verkies om te sê dat hulle dit skryf en nie skilder nie omdat die agtervoegsel “grafie” in die woord ikonografie afgelei is van die Griekse woord vir skryf. Nou ja, wie is ek om te stry? Spak is in aanvraag as ikoonskrywer en het al 123 ikone geskryf. Hier is twee.
Ek het al voorheen gedigte van Glen Sorestad van Saskatoon, ook in Saskatchewan, geplaas. Elke winter met die sonstilstand stuur hy ŉ gedig aan sy vriende en hier is drie van vier wat ek van hom ontvang het. Ek deel sy sentimente oor bestuur op ŉ “ice-caked city” alhoewel ek nou nie so gatvol oor die winter word soos hy nie. Die small ghosties and goblins waarna hy verwys is Halloween.
George Ault (1891-1948) was ŉ Amerikaanse skilder en alhoewel die prêries in die VSA nie naastenby so koud word soos in Kanada nie het dit net soveel sneeu. Drie van sy skilderye vat vir my die gees van die prêries vas soos geen ander werk waarvan ek weet nie.