Eensaamheid van Kersfees in stuk verken | Netwerk24
Deur Laetitia Pople 09 Desember 2019 07:30
Ilse-Lee van Niekerk speel in die eenvroustuk Hettie se Kersfees, wat volgende jaar by die Toyota US Woordfees opgevoer gaan word.
Terwyl families en vriende saamkom vir feestelikhede oor die Kerstyd, is daar mense wat dit nie so vrolik ervaar nie.
Die eenvroustuk Hettie se Kersfees, wat in Maart op die Fringe van die Toyota US Woordfees opgevoer word, handel oor mense wat worstel met depressie in die feestyd. Die jong teaterskepper Ilse-Lee van Niekerk het dit verwerk en aangepas van die eenmanstuk Harry's Christmas, 'n donker komedie deur die Britse dramaturg Steven Berkoff.
Van Niekerk sê sy is diep deur Berkoff se stuk geraak toe sy 'n jaar of wat gelede daarmee gewerk het by die Universiteit Stellenbosch, waar sy voorgraads studeer het en haar honneurs in dramakuns behaal het.
Dit handel oor Hettie, wat ongelooflik alleen en uitgesluit voel. "Die feestyd maak die gevoelens soveel erger. Dit speel af in Hettie se woonstel in die vier dae voor Kersfees. Ek dink as jy jou inleef in 'n ander mens se ervaring dan ontwikkel empatie, en 'n mens kyk anders na die statistieke. Ek glo ook as mens iemand kan raak, iemand se menslikheid kan herken, dan kan jy deurdring na hulle met inligting of nuwe idees. Ek hoop hierdie stuk sal vir mense laat met 'n gevoel van hoop vir verandering of ingryping."
Sy dink mense wil nie eintlik praat oor die donker kant van Kersfees nie. "Almal fokus net op die ligte, prettige moontlikhede van vakansie. Die bemarkers verkoop daai geluk – in die vorm van samesyn, familie, vriende, kos en drank en koop. Daai dinge is natuurlik nie sleg nie. Maar almal adverteer 'n fees en vergeet van die mense wat buite staan of nie genooi is nie. Dit wat hulle nie het nie, word vir hulle gewys en dit kan mense nog meer alleen en uitgesluit laat voel.
"Sommige mense is depressief en voel vervreemd van die wêreld, ander het nie goeie verhoudings met hul families nie, daar's mense wat onlangs iemand na aan hulle verloor het en mense wat onder finansiële druk is en om daardie rede voel of hulle misluk."
Ter voorbereiding vir die stuk het sy aangeklop by 'n vriendin wat sielkunde studeer het en haar tannie, Ilse Pauw, wat 'n kliniese sielkundige is. "Ek wil graag sien of ek op 'n manier mense kan aanmoedig om die regte hulp te soek. Ons wil almal insig kry in onsself en teater bied die geleentheid."
Die verband tussen kuns en emosie is onmeetbaar sterk, glo sy. "Niks verwoord of druk die omvang van oorweldigende emosies soos kuns uit nie – of dit nou musiek, teater, visuele kuns of wat ook al is. Dalk is dit wat katarsis ontlok – as iemand die dinge wat diep binne jou begrawe is vir jou op 'n manier beskryf. Dit gun jou die geleentheid om dit te kan herken, ontlok en vrylaat."
Sy het vanjaar haar meestersgraad by die Guildford School of Acting in Surrey voltooi en was beïndruk met die ondersteuning van studente daar ontvang en die gesprek oor geestesgesondheid.
"Op die kampus waar ek was, het een sentrum gefokus op fisieke gesondheid en een op geestesgesondheid, 'n sogenaamde wellness centre. By die een kan jy 'n verpleegster sien as jy verkoue het, by die ander was daar terapeute met wie jy kan praat as jy deur 'n moeilike tyd of ervaring gaan."
Sy sou graag deur teater mense só wou raak.
Teater is van kindsbeen af in haar bloed. Haar ouma aan haar ma se kant was die aktrise Leonie Ross. "Ek's die eerste kleinkind, so van die dag wat ek oud genoeg was om deel te neem het sy my vir omtrent elke liewe kunswedstryd ingeskryf – van mimiek tot onvoorbereide lees en alles tussenin. Sy't my afgerig en ek was mal daaroor. Ek dink die ding wat vir my rêrig die deurslag gegee het, was dat ek op skool in twee optredes by die Kunstekaap was, Annie Get Your Gun, toe ek 11 was, en William Kentridge se The Magic Flute, toe ek 14 was. Daai bekendstelling aan die teaterwêreld was magies."
* Van Niekerk werk later volgende jaar as regisseur saam met die dramaturg Marina Albertyn, bekend om Melk en vleis/Bloed en bodem, met Lea en Trix Viviers in die hoofrolle.
* Hettie se Kersfees word op 12 Maart om 19:00, 13 Maart om 10:00 en 14 Maart om 16:00 in die Fringe-tent by die Woordfees opgevoer.