'n Figuurlike voorstelling van Jesus Christus se geboorte in Bethlehem, met 'n Kersboom in die agtergrond
Kersfees, vanuit Kerst, 'n Middelnederlandse naam vir ‘Christus’, en dus letterlik Christusfees, is 'n tradisionele herdenkingsdag op die Christelike kalender wat plaasvind op die vyf-en-twintigste (en ses-en-twintigste) dag van Desember en vier die geboorte van Jesus. Die presiese datum van die geboorte van Jesus is nogtans 'n onderwerp van baie bespreking (sien die artikel oor Jesus).
Kersfees word ook wêreldwyd as 'n sekulêre vakansiedag gevier, insluitend lande met klein Christenbevolkings soos Japan. Hier is sekere Amerikaanse tradisies oorgeneem soos die stuur van Kersfeeskaartjies en die uitruil van geskenke.
Volgens Lukas het Maria ontdek dat sy swanger was deur die ingryping van die Heilige Gees sonder dat sy ooit omgang gehad het. Kort daarna het sy en haar man Josef hul huis in Nasaret verlaat om na Josef se stamvaders se tuiste, Betlehem, te gaan. Hulle het gereis met die doel om in te skryf vir die sensus wat deur die Romeinse keiser, Augustus, beveel is. Ná hulle geen kamer by die herberge in die dorp kon vind nie, het hulle in 'n stal oorgeslaap. Daar het Maria geboorte gegee aan Jesus en lê hom neer in 'n krip. Christus se geboorte in Betlehem, die huis van Dawid waarvan Josef 'n afstammeling was, het volgens Christene dan die profesie van Isak vervul. In Matteus se weergawe van gebeure was die gesin oorspronklik van Betlehem en is Jesus gebore in 'n meer beskutte omgewing voordat die gesin na Egipte gevlug het om van die moorddadige verwoesting deur die plaaslike Koning Herodus te ontvlug wat die gerugte gehoor het van die aankoms in Betlehem van 'n mededinger tot die koningskap. Matteus vertel dat toe Jesus en sy gesin na Israel teruggekeer het, hulle hulself in Nasaret gevestig het waar hulle geglo het hulle 'n meer anonieme bestaan kon voer.
Ander aspekte rondom die geboorte van Christus wat vanuit die evangelies na Christen-oorlewering oorgedra word is die besoek deur die drie wyse manne, en die aankondiging van Jesus se geboorte aan skaapherders in die nabyheid. Soos die wyse manne het hulle ook 'n reuse ster direk bo Bethlehem waargeneem en dit gevolg tot by die geboorteplek. Die wyse manne het uit die ooste gekom en daar word gesê dat hulle geskenke gebring het wat goud, wierook en mirre ingesluit het.
Sterrekundiges het met wisselvallige sukses probeer om die naspeurbare sterrekundige gebeure te gebruik om die verskyning van die ster-rasioneel te verduidelik. Alhoewel die "Ster van Bethlehem" deesdae meestal as 'n komeet uitgebeeld word (sommige deskundiges het vroeër vermoed dat die evangeliste na Halley se Komeet verwys het toe hulle die reusester beskryf het en beslis ook omdat hierdie soort "ster" met sy stert meer geskik is vir dekorasiedoeleindes), het baie wetenskaplikes, waaronder ook die sterrekundige Johannes Kepler in 1603, ontdek dat in die jaar 7 v.C. - een van die waarskynlike geboortejare van Jesus – danksy 'n buitengewone sterrekonjunksie die twee reuseplanete Saturnus en Jupiter dig by mekaar teen die naghemel sigbaar was en soos 'n reusester gelyk het.
Die ou raadsaal in Hattingen in die Duitse deelstaat Noordryn-Wesfale word jaarliks in 'n reuse-adventskalender omgeskep
Die Nuwe Testament bied geen leidraad oor Jesus se geboortedatum nie. Volgens historiese oorlewerings is 25 Desember in 221 deur die Christelike geskiedskrywer Sextus Julius Africanus (omstreeks 180–250) as Jesus se geboortedatum vasgestel en dié datum later algemeen aanvaar. Moontlik het 'n gewilde nie-Christelike Romeinse feesdag, Dies solis invicti nati ("Dag van die geboorte van die onoorwinlike Son"), wat op dieselfde datum dwarsoor die Romeinse Ryk gevier is, 'n rol by dié keuse gespeel – óf om 'n Christelike gedaante aan dié feesdag te gee, óf om gebruik te maak van dié fees se religieuse betekenis.
Met die Dies solis invicti nati is immers die wintersonstilstand as die simbool van die herlewing van die son, die verdrywing van die winter en die hergeboorte van lente en somer gevier. Nadat dié datum deur Christelike gemeenskappe algemeen as die geboortedatum van hul Verlosser erken is, het sommige Christelike skrywers begin om die hergeboorte van die son en die geboorte van God se seun gelyk te stel aan mekaar. Dit was 'n ongewone stap vir die vroeë Christelike kerk, wat hom steeds van enige heidense ritueel of geloof gedistansieer het, om juis die datum van 'n heidense feesdag vir die herdenking van Jesus se geboorte te aanvaar.
'n Tweede siening oor die keuse van 25 Desember as Jesus se geboortedatum verwys na die tradisionele beskouing waarvolgens die skepping op die dag van die lentenagewening plaasgevind het. Die vierde skeppingsdag, waarop God die liggewende hemelliggame geskep het, word as die dag van die ontvangenis van Jesus beskou (25 Maart). Sodoende val sy geboortedatum – nege maande later – op 25 Desember. Christene het die geboorte van hul Verlosser eeue lank saam met sy doop in die Jordaanrivier herdenk en dus op 6 Januarie gevier.
Denneboomtakke is eweneens gebruik vir die maak van adventskranse, 'n tradisie wat sy oorsprong in die 19de eeuse Noord-Duitsland het, maar eers ná die Eerste Wêreldoorlog algemeen ingeburger geraak het. Sy oorspronge strek moontlik verder terug tot die Middeleeue toe in die donker maande van die jaar winterkranse (sonder betrekking tot Kersfees) as sinnebeeld vir die son en sy wederkoms in die lente gevleg is. Oorspronklik is 24 kerse aangesteek wat die 24 dae van Kersfees (gereken vanaf 1 Desember) versinnebeeld het. Om praktiese redes is die getal kerse later verminder tot slegs vier wat die vier Sondae van die Adventseisoen gesimboliseer het.
Die bewoners van die Jamestown-nedersetting het egter die fees vrylik gevier. Kersfees se gewildheid in Amerika het na die Amerikaanse Rewolusie afgeneem, aangesien dit as 'n Engelse gebruik gesien is. Kersfees is in die Verenigde State eers op 26 Junie 1870 as 'n federale vakansiedag verklaar.
Vandag beskou enkele Christelike gemeenskappe, soos Jehovah se Getuies, sommige Puriteinse groepe en behoudende fundamentalistiese kerke, Kersfees as 'n heidense vakansie wat nie deur die Bybel voorgeskryf word nie, en vier dit dus nie.
Die gee van presente is 'n byna universele deel van Kersfeesvierings. Die begrip van 'n mitiese figuur wat geskenke bring vir die kinders, kom van Sint Nikolaas, 'n goedhartige biskop uit die 4de eeu in Klein-Asië. Die Nederlanders het 'n geskenkbringende Sint Nikolaas rondom sy feesdag op 6 Desember geskoei.
In Noord-Amerika het Engelse en Franse koloniste verskeie aspekte van hierdie fees aangeneem in hul Kersfeesviering, en Sinterklaas het Santa Claus in Engels- en Père Noël in Franssprekende gebiede geword. In die Anglo-Amerikaanse tradisie kom hierdie joviale persoon op 'n slee aan wat deur rendiere gesleep word, klim teen huise se skoorstene af, laat presente vir die kinders agter, en eet dan ook die kos wat vir hom agtergelaat word. Hy spandeer die res van die jaar dan met die maak van geskenke en hou boek oor die kinders se gedrag.
In sommige kulture word Kersvader vergesel deur 'n handlanger genaamd Rupert, of Swarte Piet. In sommige verhale werk elwe in 'n werkswinkel en maak geskenke; en in ander is Kersvader met Mevrou Claus getroud. In baie winkelsentrums in die westerse wêreld is daar dan ook oor kerstyd 'n Kersvader teenwoordig, vir wie kinders kan besoek en kan vra vir presente.
In baie lande laat kinders leë houers agter vir Kersvader om vol te maak met geskenke soos speelgoed, lekkergoed of vrugte. In die VSA hang kinders 'n kerskous by die kaggel op Oukersaand sodat Kersvader dit kan volmaak gedurende Oukersnag. In ander lande weer plaas kinders hulle leë skoene daar sodat Kersvader dit vir hulle kan volmaak en in die geval van Sint Nikolaas op 5 Desember. Die gee van geskenke word egter nie tot hierdie geskenkbringers beperk nie en vriende en familie gee ook aan mekaar geskenke.
In baie lande, bly Sint Nikolaasdag (6 Desember) die dag vir die gee van geskenke. In groot dele van Duitsland sit kinders hulle skoene op die vensterbanke op die nag van die 5de Desember en kry hulle dit dan vol lekkergoed en klein geskenke teen die volgende oggend. In plekke soos Nederland bly Kersfees steeds 'n godsdienstige vakansie. In Spanje en lande met soortgelyke tradisies word geskenke deur die wyse manne, fortuinvertellers en priesters van 'n heidense geloof op Driekoninge-dag, op die 6de Januarie, gebring.
Kerskaartjies is uiters gewild in die VSA en Europa, en vorm dikwels 'n manier vir mense om verhoudings met vriende, verlangse familie en besigheidsvennote te onderhou. Baie gesinne sluit 'n jaarlikse gesinsfoto by die kaartjie in en/of 'n familienuusbrief wat die avonture en prestasies van die familielede tydens die afgelope jaar opsom.
Die versiering van 'n Kersboom met kersliggies en kersornamente en die versiering van die huis met kranse is algemene tradisies. In Noord-Amerika en tot 'n mindere mate in Europa is dit 'n tradisie om die buitekant van die huise met ligte te versier.