PressReader - Kuier: 2018-10-03 - S­KUI­LING GEE HOM HOOP
S­KUI­LING GEE HOM HOOP
Hy was ha­we­loos en ho­pe­loos, maar hel­pen­de han­de by ’n nag­skui­ling het hom weer help bou aan die goeie en hulp­vaar­di­ge jong man wat hy eens vir sy ge­lief­de oor­le’ ma was.
Kuier - 2018-10-03 - Wendydavids - DEUR JACKIE PIENAAR-BRINK
Par­ty­keer kan net een ge­beur­te­nis ’ n mens se le­we heel­te­mal ont­spoor, soos ’n jong man van Bon­te­heu­wel op die Kaap­se Vlak­te kan ge­tuig.
Ná sy ma se dood het Za­hir Ryk­lief (33) in ’n dwelm­ko­kon vas­ge­vang ge­raak en op straat be­land. Za­hir is eg­ter be­wys daar­van dat ’ n mens weer uit so ’ n don­ker put kan klim. Nou is hy weer reg om die wê­reld in die oë te kyk. En hy wil dit uit­ba­suin dat daar wél plek­ke is wat jou kan help, soos The Ha­ven Nig­ht S­hel­ter in Na­pier­straat, Groen­punt, Kaap­stad, waar hy sy self­re­spek te­rug­ge­kry het.
Twee jaar ge­le­de was Za­hir, die jong­ste van drie broers, op ’ n laag­te­punt.
Hy het op skool ’ n bie­tjie met dag­ga ge­ëks­pe­ri­men­teer, maar nou die hoogs ver­sla­wen­de tik ge­bruik en dit ook aan an­der des­pe­ra­tes ge­smous.
Eint­lik, ver­tel hy, het hy tot in daar­die sta­di­um ’ n heel goeie le­we ge­lei. Wat al­les ver­an­der het, was die dood van ma Gasnat, ’ n en­kel­ou­er vir wie hy die groot­ste re­spek ge­had het.
Sy ge­sig hel­der op wan­neer hy
van haar praat. “Sy was ’n baie sag­te per­soon, baie hard­wer­kend en al­tyd daar vir ons. My ma was my als ge­wees. Ons het nie die bes­te le­we ge­had nie, maar sy het ge­doen vir ons wat sy kon. Sy het my deur skool ge­sit en ek het nie een aand hon­ger ge­ly nie.” Ná ma­triek in 2003 aan Salt Ri­ver Se­con­da­ry het hy in die fa­mi­lie­huis aan­ge­bly en onder meer as pak­ker, despa­tch clerk en brood­bak­ker vir ’n su­per­mark ge­werk.
KYK NA SY MA
In haar laat ses­ti­ger­ja­re het de­men­tia by sy ma be­gin en sy het toe­ne­mend op Za­hir vir se­ke­re ta­ke staat­ge­maak. Selfs al het hy 03:00 tuis­ge­kom ná nag­skof, het hy met lief­de eers haar ont­byt reg­ge­sit en mid­dag­e­te voor­uit ge­maak.
Hy ont­hou so goed die nag van 25 Fe­bru­a­rie 2016 toe sy op 71-ja­ri­ge ou­der­dom ge­sterf het. Hy het toe nog by CFS in Pa­row ge­werk en sy het vir ’ n maand by ’ n an­der broer ge­kui­er om­dat sy tyd met hom en sy seun­tjie wou deur­bring.
Vier­uur daar­die og­gend het haar sus­ter ge­bel om by Za­hir te hoor wan­neer sy ma se be­graf­nis is. En dit ter­wyl hy nie eens ge­weet het sy het ge­sterf nie. “Dit was ’ n ge­wel­di­ge skok. My broer het vroe­ër ’ n SMS ge­stuur om te sê dat sy af­ge­sterf het, maar ek het dit nie ge­lees nie. Ek het laat ge­werk en was baie moeg toe ek gaan slaap het.
“Ek was in ’ n dwaal,” ont­hou hy. “Die e­nig­ste tyd wat ek ge­huil het, was toe ons haar die laas­te keer ge­sien het by die huis met die vie­wing. Daai het my ge­breek. Ek meen, sy was al­tyd die sterk een. Om te sien sy gaan nou . . .”
Daar het al­les be­gin skeef­loop. “Ek was in ’ n an­der wê­reld. Ek het by die werk re­sign en cry­stal meth be­gin ge­bruik.”
In­ge­vol­ge sy ma se tes­ta­ment kon een van hul­le die fa­mi­lie­huis uit­koop. An­der­sins moes dit ver­koop en die geld onder die broers ver­deel word. Geld vir uit­koop het hy nie ge­had nie. Daar­om is die huis ’n jaar la­ter ver­koop.
Dit het hom in ’ n ver­de­re de­pres­sie ge­dom­pel. ’ n Deel van daar­die geld het hy vir sy drie­ja­ri­ge seun, Abdul-Mu­eez, se op­voe­ding gegee. “Ek meen, daai het vir my niks be­te­ken nie. Al die me­mo­ries was in die huis in . . . Daar­na ek het bos ge­gaan en deur­me­kaar ge­raak.”
Za­hir het teen R350 per dag in ’ n plek in Lang­straat in­ge­trek. Hy kon dit be­kos­tig om­dat hy tik be­gin ver­koop het. Uit 5 gram se ver­ko­pe, ver­tel hy, was die wins R750. Sy groot­ste kli­ën­te was in­for­me­le kar­wag­te en pros­ti­tu­te.
Vir by­na ’ n jaar het dit só aan­ge­gaan, maar die skuld­ge­voe­lens het hom ge­teis­ter. En hy het vuil be­gin voel. “Van bin­ne af. Ek het ge­weet wat ek doen, is ver­keerd. Ek het ge­weet men­se be­taal my om ’ n stuk­kie van hul le­we weg te vat.”
Toe vra hy hom­self een og­gend af of hy vir e­wig só wil le­we. Wat as hy ge­vang word? Net daar het hy op­hou tik ver­koop. Hy kon nog ’ n tyd­jie op sy ma se huis­geld leef, maar uit­ein­de­lik – ein­de Ju­lie ver­le­de jaar – het hy op straat be­land.
Baie aan­de het hy net rond­ge­dwaal. Wan­neer hy ge­slaap het, was dit onder ’n brug na­by die Groen­punt-sta­di­on.
“Ek het net twee kom­ber­se en kle­re saam­ge­dra.”
Die sleg­ste van die straat­le­we was daar­die vrees­li­ke koue snags. “En die vroeg­op­sta­ne­ry vier­uur in die og­gend wan­neer die se­cu­ri­ties ’n mens wak­ker maak.”
Ná so­wat twee we­ke op straat het ’ n vriend wat hy daar ge­maak het, hom van The Ha­ven-nag­skui­ling in Na­pier­straat ver­tel. Om en by die­self­de tyd het Za­hir self be­sluit om op te hou tik na­dat hy sy uit­ge­teer­de lig­gaam in ’ n spie­ël ge­sien het. Kort daar­na het hy en sy vriend by The Ha­ven in­ge­stap.
“Ons het vir ’ n paar dae net ont­byt daar ge­ëet,” ver­tel hy, maar ge­lei­de­lik het hy ta­kies in die s­kui­ling be­gin doen. ’ n Per­so­neel­lid het dit raak­ge­sien en ge­re­ël dat hy bly­plek kry. Om­dat hy nie die ver­plig­te R12 per dag kon be­taal nie, het hy in die kom­buis be­gin werk. Van daar af het al­les net in plek ge­val.
G­re­tig om sy le­we om te keer, en met die per­so­neel se on­der­steu­ning, het hy by pro­gram­me in­ge­ska­kel wat ha­we­lo­ses op hul voe­te help – “stress re­lief, job re­a­di­ness, trau­ma coun­sel­ling so­dat ek deur my is­su­es kon werk . . . Ek het be­ter oor my­self be­gin voel en ge­weet nou kan ek my­self ver­be­ter.”
GOEIE DIN­GE GE­BEUR
Toe hy die kans kry om vir drie maan­de teen be­ta­ling in die s­hel­ter se kom­buis te werk, dank­sy ’ n pro­gram waar­voor die staat be­taal, kon hy ook sy s­hel­ter fees be­taal.
Maar waar­op hy die trots­ste is, is die hos­pi­ta­li­ty-ser­ti­fi­kaat wat hy ver­werf het na­dat hy as deel van job re­a­di­ness ’ n deel­tyd­se kur­sus by die Lob­ster Ink-kol­le­ge ge­doen het.
Za­hir het se­dert­dien uit die s­hel­ter ge­trek en by ’ n vriend op Bon­te­heu­wel in­ge­trek. “Ek kan nie self­sug­tig wees nie. Ie­mand an­ders kan my s­hel­ter bed vat,” ver­dui­de­lik hy. Tus­sen­deur soek hy hard werk, ver­kies­lik as kel­ner, maar ho­pe­lik uit­ein­de­lik as kok.
Za­hir is een van tal­le suk­ses­ver­ha­le van her­in­te­gra­sie in die ge­meen­skap wat The Ha­ven kan ver­tel. Ke­vin A­lex­an­der, be­stuur­der by die Groen­punt-tak, wys daar­op dat The Ha­ven net ty­de­li­ke ver­blyf aan ha­we­lo­ses bied. Die hoof­doel is om self­re­spek te her­bou en dié wat by hul pro­gram in­ska­kel met fa­mi­lie te her­e­nig of in die ge­meen­skap te her­in­te­greer. “Ons glo dis be­lang­rik dat men­se ver­ant­woor­de­lik­heid vir hul le­we neem.” Dis ook hoe­kom hul­le net die­ge­ne in­neem wat werk­lik wíl ver­an­der.
Daar is streng re­ëls, soos jy moet nug­ter en dwelm­vry wees. Per­ma­nen­te per­so­neel­le­de gaan stra­te toe en moe­dig men­se aan om die straat­le­we ag­ter hul­le te sit. Ven­noot­skap­pe en do­na­sies help dat die s­kui­ling se deu­re oop bly en geld word in­ge­sa­mel met veld­tog­te soos Buy a Bed en The Ha­ven Pas­sport.
“Dis al­tyd a­we­so­me om waar te neem hoe kli­ën­te ’ n ge­daan­te­ver­wis­se­ling on­der­gaan van timid en in­se­cu­re na con­fi­dent en po­si­ti­ve,” sê Ke­vin oor die ha­we­lo­ses wat deel is van hul pro­gram.
En, ja, som­mi­ge val langs die pad uit, maar an­der gryp die kans aan om hul le­we om te keer, soos Za­hir.
Ek was in ’n an­der wê­reld. Ek het by die werk re­sign en cry­stal meth be­gin ge­bruik. ZA­HIR RYK­LIEF
*Be­soek www.ha­ven.org.za of gaan na @The Ha­ven Nig­ht S­hel­ter – Na­pier S­treet, G­REEN POINT op Facebook.
HOOFFOTO: Za­hir Ryk­lief het op straat ge­bly en la­ter as kok by ’n nag­skui­ling ge­werk.