Beveg rassehaat met wedersydse respekKallie Kriel, uitvoerende hoof van AfriForum. Foto: Rozier van Tonder Indien sosiale media as enigste maatstaf geneem word, kan mens nie anders as om te dink dat Suid-Afrika in ’n land van onbeheerste woede en rassehaat ontaard het nie. Daar is veral op Twitter ’n wesenlike aantal mense uit alle gemeenskappe wat diegene wat anders as hulle lyk, openlik en met groeiende passie haat – en skynbaar selfs na konflik smag. Hierdie Twitter-krygers se haat verblind hulle in só ’n mate dat hulle skynbaar nie vir ’n oomblik daaraan dink dat konflik ook vernietigende gevolge vir hulself sal inhou nie. Hulle verromantiseer selfs geweld en besef nie dat, as jy begin skiet, iemand met mening gaan terugskiet nie. Twitter-gesprekke (indien mens dit inderdaad “gesprekke” kan noem) het ná die Hoërskool Driehoek-tragedie ’n nuwe laagtepunt bereik toe randfigure die dood van onskuldige jong kinders “gevier” het – bloot op grond van die slagoffers se gelaatskleur en moedertaal. Ek het my eie ontsteltenis hieroor probeer verwerk deur myself daaraan te herinner dat BLF en ander rasse-opstokers ’n weglaatbaar klein aantal mense verteenwoordig. Boonop verskil dít wat mens op Twitter sien hemelsbreed van die gesonde menseverhoudings en samewerking wat ek en AfriForum op voetsoolvlak beleef. ’n Baie groter gevaar vir gesonde menseverhoudings as die randfigure op Twitter, is daarom eerder die gevaar dat die antiwit sentimente wat mens op Twitter teëkom, in so ’n mate in die land se hoofstroom- openbare debat “genormaliseer” word, dat niemand meer ’n oog knip as stereotipes van wit mense geskep word en hulle as sondaars verklaar word vir alles wat verkeerd loop nie. Dit is in dié konteks dat ek Zenoyise John se artikel “Hoërskool Driehoek and the origin of black anger”. (News24, 5 Februarie 2019) ontstellend gevind het. My indruk is dat John probeer om dié Twitter-randfigure se blydskap oor kinders se dood te regverdig. Sy sê hul uitsprake is nie weens ’n gebrek aan ubuntu nie, maar weens die “righteous and justified” swart woede. Sy jaag dan alle “white people” as groep in een kamp en verwys na “their inhumane deeds”. Die vraag bly: Hoe het dit gebeur dat dit skynbaar aanvaarbaar is om wit mense – in ’n land wat op papier veronderstel is om nierassigheid en menswaardigheid te bevorder – as geheel tot die sondaars in die land te verklaar? Daar is baie redes hiervoor, maar die groot rol wat politieke leiers en die media speel, moenie onderskat word nie. Voormalige president Jacob Zuma se uitspraak dat al die probleme van die land met die aankoms van Jan van Riebeeck begin het, het byvoorbeeld alle wit mense openlik as moeilikheidmakers gebrandmerk. Dit word vererger deurdat die huidige president, Cyril Ramaphosa, al telkens en sonder skroom as deel van die gronddebat na “our people” verwys het in ’n konteks waarin hy duidelik nie wit mense as deel van sy “our people” beskou nie. Daar is talle ander voorbeelde. Die media, en veral die Engelse media, se rol in die stereotipering van wit mense lê daarin dat die enkele gevalle waar wit mense die beskuldigdes en die slagoffers swart is, dadelik as rassevoorvalle gebrandmerk word. Boonop geniet dit massiewe mediadekking, terwyl swart-op-wit-insidente as gewone misdaad afgemaak en deur die media geïgnoreer word. Net een geval, naamlik die Coligny-tragedie, het volgens AfriForum se navorsing byvoorbeeld meer dekking in die Engelse media geniet as wat 145 plaasmoorde oor ’n tydperk van twee jaar in dieselfde media geniet het. Hierdie en talle ander voorbeelde het meegewerk tot by die punt waar dit skynbaar nou aanvaarbaar is om die huidige geslag wit mense as geheel as ’n spul rassistiese skobbejakke voor te hou wat verantwoordelik gehou word vir alle slegte dinge wat in die verlede gebeur het, vir wat vandag gebeur en sommer ook vir wat in die toekoms gaan gebeur. Met die opper van hierdie besware probeer ek geensins om die “swart woede” waarna John in haar artikel verwys, af te maak of te misken nie. Ek het werklik groot empatie met mense wie se waardigheid geskend is. Wat my egter van die huidige openbare rassegevegte tref, is dat baie van die ouer geslag swart mense – wat apartheid persoonlik beleef het – nie dieselfde soort woede en rassehaat toon as dié van sommige lede van die jong geslag swart elite nie. Dit is vreemd, omdat die nuwe geslag groter geleenthede en toegang tot universiteite het en nie self tydens apartheid geleef het nie. Die redes hiervoor is debatteerbaar. Die beste verklaring waarmee ek vorendag kon kom, is dat die meeste swart mense wat gedurende apartheid geleef het, deeglik besef watter negatiewe impak rassehaat en polarisasie op ’n land en sy gemeenskappe het. Dit is in almal se belang om wedersydse erkenning en respek te vestig. Dit is die beste wapen wat ons kan gebruik om rassehaat te beveg. Dit beteken egter nie dat gemeenskappe nie ontsteld mag wees of hul stem kan laat hoor as dinge verkeerd loop nie. AfriForum laat gereeld sy stem hoor. Waarteen ons egter moet waak, is om nie toe te laat dat geregverdigde besware oorspoel in rassehaat nie. Om wedersydse erkenning en respek op voetsoolvlak te bevorder, is AfriForum nie skaam om sake volstoom aan te pak wat vir Afrikaners, Afrikaanssprekendes en ander minderhede belangrik is nie. Die organisasie tree ook gereeld toe tot sake wat geregtigheid eis vir gemeenskappe van verskeie kultuurgroepe. Dit sluit in hulp met sake soos dié van die Nkungumathe-gemeenskap in Nkandla in hul stryd om ’n skool te kry; dr. Maserumule se stryd teen grondbesetters; die Dube-familie se soeke na geregtigheid in die saak teen Duduzane Zuma; en vele ander. Die veiligheidsinisiatiewe van AfriForum se plaaslike strukture, watertoetse, skoonmaakprojekte, die herstel van slaggate en vele ander aksies is ook tot voordeel van almal. In belang van ons nageslag is AfriForum dus vasberade om hard te werk om ’n beter toekoms vir Afrikaans, Afrikaanssprekendes en Afrikaners te bou. In ons soeke na ’n beter toekoms sal ons ook doelgerig teen rassehaat veg deur wedersydse erkenning en respek tussen gemeenskappe te bevorder.