Voorlees of vertel - Luistervink stories
Baie ouers en grootouers is uitstekende storievertellers. My man vertel vandag nog graag vir ons kinders die storie wat sy Oupa Bertus vir hom vertel het toe hy 'n klein seuntjie was. Van Kosie wat sy karretjie by die dam vergeet het en hoe 'n eekhoring die karretjie gekry het en graag vir homself wou hou ensovoorts ensovoorts. Wanneer hy dit oorvertel kan jy in sy oë sien dat hy terug is op sy oupa se skoot. Jy kan ampertjies Oupa Bertus se pyprook ruik…
Kwaliteit kinderherinneringe word gebou wanneer ons vir ons kinders stories vertel. Iets wat die uniekheid van jou gesin verteenwoordig, word vasgevang in die stories wat jy self uitdink en vertel.
Daar is egter 'n wesenlike verskil tussen 'n vertelde storie en 'n voorgeleesde storie. 'n Vertelde storie put uit die bron van jou eie woordeskat, idioomkennis en sinskonstruksievermoë. Die sinne in 'n vertelde storie is dikwels korter en minder kompleks van aard. Wanneer jy 'n storie vertel, maak jy staat op geselstaal.
'n Storie wat voorgelees word, giet egter geskrewe taal in jou kind se ore uit. En ons sinne lyk anders wanneer ons skryf as wanneer ons praat. Geskrewe taal gebruik langer sinne met 'n meer komplekse struktuur en meer voegwoorde.
Is dit nou regtig nodig? Sou jy wou vra! Maak ons dit nie vir ons kinders moeilik as ons anders skryf as wat ons praat nie?
Defnitief nie! Gaan skryf bietjie die vertelde storie woord vir woord neer en lees dit – sommer net saggies vir jouself – en jy sal sien: dit vloei net nie lekker nie! Die korter sinne klink stomp en daar is vreeslik baie herhaling van woorde en frases wat die storie vervelig maak. Dit is dus nodig om anders te skryf as wat ons praat.
Wanneer jou kind self begin lees en hy het in die jare vooraf baie storieboek-taal gehoor, help dit hom om gemaklik met taal in geskrewe vorm om te gaan. Hy kan baie beter voorspellings maak van waarheen die storie oppad is en lang saamgestelde sinne laat hom nie verward voel nie.
As jy dus van jou kind 'n leser wil maak, begin om vir hom op 'n baie gereelde basis stories voor te lees. Wanneer hy in sy grondslagfase moet oorskakel van die praat van taal na die lees en skryf van taal, gaan hy glad en gemaklik ratte wissel en leer 'n plesierige rit vind.