Versindaba » Blog Archive Dewald Koen. Afrikaansonderwysers: Poësiemoordenaars par excellence? : Versindaba
Monday, October 10th, 2016 | Binneblik.
4 Kommentare op "Dewald Koen. Afrikaansonderwysers: Poësiemoordenaars par excellence?"
October 10th, 2016 at 20:47
Baie interessante nosies wat jy hier noem, Dewald. Die skoolsisteem kweek selde liefde vir die poësie. Wanneer studente die tersiêre sisteem binnevaar, kantel die boot baie gou en soos by die Titanic, is daar 'n tekort aan reddingsbote. Basiese vaardighede soos gedig-analise ontbreek. Daar is ook nie belangstelling nie want poësie is nie iets waarmee jy geld gaan verdien nie. Meestal word letterkunde as 'n stopvak geneem met die idee dat 'n literêre essay beteken dat jy gou die aand voor die tyd Spark notes aftrek, copy en paste. Of Schmoop. Nou ja, enige dosent wat sy/haar sout (en peper werd is) gaan die vrot mengelslaai bevraagteken. Dankie vir 'n interessante blog.
October 10th, 2016 at 20:51
Baie dankie vir hierdie wonderlike stuk, Dewald. Vir bykans 25 jaar het ek presies in jou posisie gestaan: om 'n liefde vir die Afrikaanse digkuns by nie-moedertaalsprekers te kweek; uit eie keuse, want vir my het taalonderrig primêr oor kultuuroordrag gegaan. Vir my was die dood in die pot by poësie-onderrig egter nog altyd die kwessie van dat daar 'n "reg" of "verkeerd" is tov interpretasie. Ek meen, elke gedig "praat" verskillend met die leser nav eie verwysingsveld en/of ervarings. Ek noem dit "resonansie" en dit is volgens my wat die digkuns uniek maak. Wie is ek (as onderwyser) byvoorbeeld om vir 'n volgende persoon (leerder, byvoorbeeld) te sê: So en op hierdie manier moet 'n bepaalde gedig gelees en/of verstaan word? So was daar gevalle waar van my leerlinge daarop gewys het dat Koos du Plessis se "Sprokie vir 'n stadskind" 'n dwelmvaart is; by 'n ander geleentheid, dat Breyten se "Allerliefste" 'n gedig is oor futiele liefdesverwagting, want daardie rooiborsduif is sterwend na hy in die bors geskiet is. (Gaan lees weer dié twee gedigte; op 'n manier maak dit sin.) Nietemin, ek moes ietwat bedremmeld sê: Ja, maar indien jy dít in die eksamen antwoord, gaan jy NUL kry. En dit is die probleem: lesers skram weg van die poësie omrede hulle nie 'n gedig kan "verstaan" tensy daar iemand is wat vir hulle kan sê wat "reg" of "verkeerd" is nie. Hoe hartseer. Soos Archibald MacLeish gesê het: "A poem should not mean, but be." Wat is die "betekenis" van 'n sonsondergang, byvoorbeeld.
October 10th, 2016 at 21:41
1. Behalwe vir die sensuele en ander 'suggestiewe' plesiere (o, hoe heerlik kan die tong aan die rol gesit word deur sekere gedigte!) – een teks, twintig kinders, twintig interpretasies?! Dis wat ek o.a. by die kinders probeer tuisbring het. Een ding/situasie/mens, n observeerders, n interpretasies. Hoe hou mens huis met soveel plesier, soveel interpretasies?! Kom ons lees die gedig weer …
2. Die arme kinders kom uit huise waarin poësie (en die rol van die tong oor ritse fyngekose en reggerangskikte woorde) nie bestaan nie. So, hulle dink die taalonderwyser wat 'n gedig so kan geniet nie al haar varkies op hok het nie, of van iets weet wat hulle nog nie van gehoor het nie (kinders is skerp intuitiewe waarnemers, hulle skort net die woorde/konsepte vir wat hulle sien/aanvoel), …
Dalk moet taalonderwysers van sport kwytgeskel word om meer verpligte poësie (en sommer ook ander taalkundeaspekte) aande vir ouers en kinders saam te reël. Die arme kind staan tussen die taalonderwyser wat van iets (lekkers) weet en sy/haar ouers wat skynbaar nie van hierdie iets (lekkers) weet nie. Hoe nou gemaak?
"Ekskuus Du Plessis het jý miskien die BA
Botha hoe voel jy oor die bedoeling van die oe-assonansie"
Ag, te heerlik!
Dankie Dewald, dis 'n goeie punt wat jy maak.
October 10th, 2016 at 23:48
Ai, Dewald, watter triestige prentjie. Eintlik jammer dat jy nou nie meer 'n verandering daar kan bring nie…mens kan wat jy beskryf, met 'n stok aanvoel in die eerstejaar klasse- elke jaar 'n groter uitdaging om studente geïnteresseerd te kry, ingelig te kry. Maar wees getroos, 'n mens onthou vir ewig jou goeie onderwysers wat 'n verskil gemaak het en "anders" was as die ander weens die entoesiasme vir hul vak.