PressReader - Kuier: 2017-02-22 - JOU KIND: Raad vir ou­ers met s­wan­ger ma­trieks
JOU KIND: Raad vir ou­ers met s­wan­ger ma­trieks
Om ’n ma­tri­ku­lant te wees, is reeds stres­vol en as jy boon­op s­wan­ger is, kan dit selfs meer van ’n uit­da­ging wees. Ont­hou, al­mal maak fou­te, so as ou­er moet jy haar eer­der e­mo­si­o­neel on­der­steun en lei­ding gee.
Kuier - 2017-02-22 - Inhoud - DEUR Car­men Jacobs *S­kuil­naam
Jou ma­triek­jaar is die jaar waar­na jy baie uit­sien en hoe­wel dit die jaar is met die grootste werk­la­ding, is dit ook die op­win­dend­ste tyd, want jy staan op die drum­pel van jou toe­koms. Maar hoe ge­maak as jy as tie­ner in dié be­lang­ri­ke skool­jaar ge­kon­fron­teer word met die groot ver­ant­woor­de­lik­heid van ma-word?
Vir De­vo­na Jan­tjies* (20) van Eer­ste­ri­vier bui­te Kaap­stad, was dit ’n groot skok toe sy in ma­triek s­wan­ger word.
“Ek het ge­voel ek moet die kind af­maak. Ek wou hom nie ge­had het nie, ek was nié ge­reed nie,”sê De­vo­na. Sy het ge­voel sy is nog veels te jonk om ma te word.
De­vo­na sê sy was ge­skok, on­se­ker, bang en angs­tig.“Ek het nie ge­weet wat om te maak nie. Dit was my fi­na­le jaar van skool, hoe­kom moes dit nóú ge­beur? Die jaar wat ek my moes ge­niet het!”
Haar ma, ’n en­kel­ou­er, se ge­skok­te re­ak­sie te­sa­me met dié van haar groot-ou­ers was soos o­lie op die vuur.“My ma was erg ge­skok en my ou­ma het ge­huil toe ek die toets doen en dis po­si­tief.”Sy het hul­le ver­tel van haar planne om van die kind “ont­slae”te raak, maar haar ou­ma het ge­sê sy keur nie a­bor­sie goed nie.
Met die ver­loop van tyd het haar fa­mi­lie oor die aan­vank­li­ke skok ge­kom.
“Hul­le het ná ’n paar maan­de gaan ba­ba­goed koop, al was hul­le nog glad nie ge­luk­kig daar­oor nie,”sê sy.
De­vo­na was reg­deur die jaar op skool. Sy was net af­we­sig kort voor en ná die be­val­ling. Maar om ’n ba­ba te ver­sorg én om by te hou met die veel­ei­sen­de skool­werk, kan ’n moei­li­ke en uit­mer­ge­len­de taak raak.
tie­ners word ou­ers
In Kaap­stad het The Pa­rent Cen­t­re, ’n nie-wins­ge­wen­de or­ga­ni­sa­sie in Wyn­berg, spe­si­aal die Teen Pa­rent Pro­gram­me be­gin wat spe­si­fiek werk met tie­ners wat ou­ers word. Ju­lia Stark, die pro­gram­be­stuur­der, sê van­af die ont­dek­king van s­wan­ger­skap, kan die tie­ner ’n reeks e­mo­sies er­vaar, ver­al vrees vir die on­be­ken­de.
“Hul­le is bang om hul ou­ers te sê of dat hul­le nie sal toe­ge­laat word om hul skool­loop­baan te vol­tooi nie,”lys Ju­lia van dié leer­ders se grootste vre­se.
Die kraam­pro­ses maak hul­le ook vrees­be­van­ge om­dat hul­le so min in­lig­ting daar­oor het, sê sy.
’n Die­pe ge­voel van er­ge te­leur­stel­ling word er­vaar.“Dié (tie­ners) met wie ons kon­tak maak, voel ten gron­de met die ont­dek­king van s­wan­ger­skap, ten spy­te daar­van dat hul­le oor vei­li­ge seks en voor­be­hoed in­ge­lig was,”sê Ju­lia. In ge­val­le waar daar geen fa­mi­lie-on­der­steu­ning is nie, kan dié tie­ners de­pres­sief voel en ’n lae-self­beeld hê. Een­saam­heid kan voor­kom om­dat die mei­sie se vrien­de hul­le dalk nie lan­ger meer met haar wil as­so­si­eer nie, voeg Ju­lie by.
’n Lig­punt in sul­ke si­tu­a­sies is dat die meer­der­heid van dié tie­ners aan­hou skool­gaan. Vol­gens Ju­lia pro­beer die mei­sies reg­tig so min as moont­lik van hul skool­jaar mis. Hul­le woon skool by tot net voor die be­val­ling en keer dan gou daar­na weer te­rug skool toe, so­dra hul dok­ter sê dis reg.
“Ons in­for­me­le te­rug­voe­ring dui aan die mees­te van dié tie­ners wat wel on­der­steu­ning van hul fa­mi­lies kry, hul skool­loop­baan en pro­gram­me soos ons s’n vol­tooi.”
Vol­gens die Wes-Kaap­se on­der­wys­de­par­te­ment (WKOD) se be­leid vir die be­stuur van leer­derswan­ger­skap in staat­sko­le, is dit nood­saak­lik dat die s­wan­ger leer­der se op­voe­ding so min as moont­lik ont­wrig word. S­ko­le moet ook, soos ge­sti­pu­leer in dié be­leid, lees­aan­te­ke­nin­ge en werk­op­drag­te aan leer­ders be­skik­baar stel – iets wat De­vo­na se skool goed na­ge­kom het. Sy sê haar klas­on­der­wy­ser se hulp en on­der­steu­ning het din­ge ver­ge­mak­lik.
“My on­nie het dit vir my mak­lik ge­maak deur al die werk wat ek uit­ge­mis het, vir my huis toe te s­tuur so­dat ek kon aan­gaan by die huis.”
Sy het ’n maand ná haar be­val­ling haar skool­loop­baan her­vat. Maar, sê sy, die ek­sa­men was baie moei­lik.
“Ek het nie lek­ker ge­leer nie en kon nie lek­ker fo­kus op my skool­werk nie. Jy moet in die og­gend­u­re op­staan om die kind
melk te gee en dan moet jy in die aand of vroeë og­gend­u­re leer. Ek het van 04:00 tot 06:00 sog­gens ge­leer, maar dit was moei­lik om wak­ker te bly, want ek was só moeg!”
Be­hal­we vir die a­ka­de­mie­se uit­da­gings, bring die s­wan­ger­skap ook ve­le an­der per­soon­li­ke im­pli­ka­sies. Ju­lia sê die ver­wer­ping deur die kind se pa kom ook ge­reeld voor.“Dié mei­sies word baie keer deur die pa’s van hul kin­ders ge­los wat be­lang­stel­ling ver­loor as die mei­sie s­wan­ger raak, of wat baie keer as ge­volg van vre­se vir hul eie ou­ers se re­ak­sie en die fi­nan­si­ë­le las wat so ’n kind dalk op ’n al­reeds suk­ke­len­de ge­sin kan plaas, hul­le uit die voe­te maak.”
Ju­lia voeg by me­de­leer­ders kan ook die s­wan­ger leer­der an­ders be­han­del of ver­werp.
Maar vir De­vo­na was dit glad nie die ge­val nie, want sy sê daar was ook twee an­der s­wan­ger leer­ders saam met haar in die klas. Sy het wel fi­sie­ke moei­lik­he­de er­vaar.
“Toe ek nie meer kon loop nie, wou ek die skool los, maar toe dink ek nee, dan moet ek vol­gen­de jaar tog weer te­rug­gaan.”En dis iets waar­voor sy glad nie kans ge­sien het nie. Sy voeg ook by skool­gaan was vir haar e­mo­si­o­neel voor­de­lig.
“As ek by die skool was, was dit soos om te ont­snap uit my re­a­li­ty uit; ek het nie ge­voel as­of ek ’n kind het nie,”sê sy.
Maar dié ont­vlug­ting was eg­ter net van ty­de­li­ke duur, want“as ek huis toe ge­kom het, was my ba­ba daar”. Ou­ers se re­ak­sie Wil­ma O­lip­hant *(50) van Kuils­ri­vier het die­self­de pad ge­loop toe haar dog­ter (nou 22) drie jaar ge­le­de ook in ma­triek s­wan­ger ge­word het.“Ek was stom­ge­slaan toe ek dít hoor, want sy het al­tyd ge­sê sy wil baie graag klaar­maak met skool.”
Wil­ma sê sy was kalm met die breek van dié nuus, maar haar man het om­trent uit­ge­vaar.“Haar pa het mal ge­raak, hy wou moord pleeg. Ek moes ie­mand in­roep om hom te kal­meer,”ver­tel sy.
“My hart was baie seer, maar ek was baie rus­tig, ek het nie uit­ge­vaar of ge­skel nie, want ek is ’n di­a­beet, so ek wou my nie ont­stel nie. Dit was moei­lik, maar ek het dit han­teer. Ek het baie te­leur­ge­steld ge­voel, want ek het nie só iets van haar ver­wag nie. Sy het dan nie eens ’n boyf­riend ge­had waar­van ons weet nie,” voeg Wil­ma by.
Ju­lia sê skok en woe­de is al­ge­me­ne e­mo­sies wat ou­ers er­vaar.“Ou­ers kan ook die pa van die on­ge­bo­re ba­ba bla­meer vir hul kind se s­wan­ger­skap en baie keer pro­beer ou­ers hul kind ver­hoed om die ver­hou­ding met die ba­ba se pa voort te sit en hom toe­gang tot die kind wei­er,”sê sy.
S­te­phny du P­les­sis, ’n maat­skap­li­ke wer­ker van Bell­vil­le, raai ou­ers aan om kalm te bly wan­neer die kind jou oor haar s­wan­ger­skap in­lig.
“Wees die vol­was­se­ne te mid­de van die kri­sis­si­tu­a­sie en gee er­ken­ning vir haar o­pen­har­tig­heid met be­trek­king tot die s­wan­ger­skap.”
Ou­ers moet ook per­spek­tief be­hou en uit­reik na kun­di­ges vir hulp. Ou­ers moet daar­teen waak om nie oor­haas­ti­ge be­slui­te te neem of jou kind te dwing tot ’n be­paal­de op­sie wat la­ter tot e­mo­si­o­ne­le ska­de kan lei nie, voeg sy by.
Ou­ers móét hul­le weer­hou van fi­sie­ke ge­weld of die uit­set­ting van die kind. Om te ver­wyt of te ver­oor­deel, gaan ook niks baat nie.“Weer­hou jou­self as ou­er van on­ver­ant­woor­de­li­ke uit­la­tings wat per­ma­nen­te ska­de aan die ou­er-en-kind­ver­hou­ding kan be­rok­ken. Dit bly jou kind en jy moet haar lief­hê,”sê S­te­phny.
En die be­lang­rik­ste van al­les is om dit nie teen die ba­ba te hou nie. Hul­le is on­skul­dig en ver­dien nie om ge­straf te word vir hul tie­ne­r­ou­ers se da­de nie.