Ke ka lethabo ge ke hlagiša pele ga setšhaba sa Afrika-Borwa Pegosemmušo ye e sekamolotšwego ka ga dipapadi le boithabišo. Pegosemmušo yekhwi e emela boikgodišo bja Sport and Recreation SA ka ga ka moo ditiro tša dipapadi le boithabišo di thušago ka gona mo go pabalelo ka kakaretšo ya Maafrika-Borwa ka moka. Ke tsela ye kaonekaone ya go tsenya bafsa ba rena ka go ditiro tše mohola tšeo di tlogo thuša go aga ditšhaba tša rena.
Mengwageng ye mehlano ya go feta, go ile gwa gatišwa morero wa semmušo ka ga dipapadi le boithabišo ka go kgatišo ya mathomo ya Pegosemmušo yeo ka go yona go ilego gwa tšweletšwa ka nepagalo ditlhohlo, merero le ditlapele. Go šetše go šomilwe ka mešogofela go lokiša ditlhohlo le ditlapele tšekhwi, eupša ka baka la nako le methopo ye e lekantšwego, tsela ya rena e sa ntše e nabile. Godimo ga merero, ditlapele ledipeakanyo ka bophara tša mmušo wa setšhaba, tatelano ya ditlapele tša Dipapadi le Boithabišo ya Afrika-Borwa, di tsinketšwe lefsa gomme tša fetolwa.
Diphetogo tšekhwi di dirilwe ka nepo ya go potlakiša phethagatšo ya ditirelo.
Go kgontšha morero wa mmušo wa bophelo bjo bokaone go bohle le go dira gore setšhaba se bapale, go hlangwa ga Komišene ya Afrika-Borwa ya Dipapadi, ke tlhabollo ye maleba go kgonthiša gore dipapadi di fihlelele sekhutlwana sefe le sefe sa naga ya gaborena. Dikabelo tša go tšwa go Kimollo ya Bodiidi, Tlholo ya Infrastratšha, le sediba sa methopo ya Pitšo ya Mediro le dipoelo tša go tšwa go Matengwa (lottery) a Setšhaba go hlabolla ditlabakelo tša dipapadi le boithabišo ka mafelong ao a šaparegilego e tla ba tsela ye lokilego ya go dira gore dipapadi di fihlelelwe ke bontši bja baagi ba naga.
Dipapadi le Boithabišo ya Afrika-Bowa (Sports and Recreation SA)e ipeetše dinepo tše di latelago, e lego tšeo di tswalago morero wa 'go dira gore batho ba bapale.'
a Go oketša maemo a kgathotema ka go ditiro tša dipapadi le boithabišo.
b Go phagamiša profaeleseriti ya dipapadi selebaneng sa ditlapele tše di thulanago.
c Go hlatlošetša godimodimo kgonagalo ya katlego ka go ditiragalo tše kgolo.
d Go bea dipapadi ka pelepele maitekelong a go lokiša ditaba tše bohlokwa tša setšhaba.
Ditlapele tšekhwi ke tša go fetoša ka tlhago ya tšona gomnme tokumente ye e itebanya ka mešogofela le modiro wo o swerwego, mola re beakanya ditiro tša rena ka gare ga kamano ya morero ka bophara wa mmušo.
Go dira gore setšhaba se bapale' ke morero wo o akaretšago wa Pegosemmušo yekhwi.
Phihlelelo ya nepo ye e nyaka maikemišetšo a a bonalago le boikgafelo bjo tiilego go tšwa go mmušo, mekgatlo ye e sego ya mmušo (Di-NGO), lekala la praebete le setšhaba sa Afrika-Borwa ka kakaretšo. Gare ga tše nne tšekhwi, mongkabelo yo mongwe le yo mongwe o na le tema ye e kgethegilego ye a swanetšego go e kgatha mo kalong ya motheo wa setlwaedi sa dipapadi le boithabišo.
Ditlhokatekatekano gare ga baholegi, kudu ba ditšhaba tše di lego ditoropong, le gagologolo ba ditšhaba tša magaeng.
Bokgauswana bja leanopono le morero mabapi le tlhabollo ya dipapadi le boithabišo.
Tetelo ya gore SRSA e tla fepa dihlokwa tša setšhaba ka moka ka tekanyetšo ya tšhelete yeo e tlogo dula e swana le yeo e fepilego 20% fela ya setšhaba mo peakanyong ya lebaka le le fetilego.
Morero wa Afrika-Borwa wa dipapadi le Boithabišo o swanetše go hlabollwa ka gare ga kamano yekhwi.
Mola malebiša a rena go dipapadi le boithabišo a swanetše go thekgwa godimo ga dikelo le ditumelo tša Afrika-Borwa - jeokrafi /thutafase, ditšhaba tša yona, histori le bohwa bja yona, morero wa rena wa dipapadi le boithabišo o swanetše go arabela dikhuetšo tša lefase.
Malebelo le merero ya lefase ka go dipapadi le boithabišo le tšona di huetšwa ke makgotla a ditšhabatšhaba le a dikontinente/mafasefase, bjalo ka Khanselekgolo (Supreme Council) ya Dipapadi ka Afrika (SCSA), Komiti ya Ditšhabatšhaba ya Olimpiki (IOC) le ditiro tša Difedereišene tša Ditšhabatšhaba (IFs). Go feta moo diphetho tša ditiragalo tša dipolitiki, leago le ekonomi, tša go swana le tema le khuetšo ya ditirišano tša ditšhabantši, kgwebofatšo ya dipapadi le tsenelano ya media, di ka se ke tša tshedišwa mahlo.
Go dirilwe maitekelo a mmalwa a go hlalošiša dipapadi le boithabišo ka nepagalo. Le ge go le bjalo, ga go na le kwano ye e fihletšwego mabapi le yona. Malebana le mehola ya Pegosemmušo yekhwi, ditlhalošišo tše di latelago di tla lekana.
DIPAPADI di hlalošišwa bjalo ka tiro ye nngwe le ye nngwe yeo e tsomago kamego ya mmele ye e bonalago yeo ka go yona bakgathatema ba tsenelago tikologo yeo e hlamilwego goba e sego ya hlangwa, ka nepo ya go bona gore mmetšatholo e tlo ba mang, le ge e ka se be seo fela, goba go dio ithabiša fela, le go itentšha, lephelo la mmele, kgolo ya maikutlo le tlhabollo.
BOITHABIŠO ke tshepetšo ye e hlahlwago ya kgathotema ya boithaupo mo go tiro ye nngwe le ye nngwe yeo e thušago go kaonafatša lephelo ka kakaretšo. Boitekanelo le makgoni a bobedi, motho ka noši, le setšhaba.
Go lemogilwe ntle le pelaelo gore go na le go hloka tsebo mo nageng ka ga tema yeo e kgathwago ke dipapadi le boithabišo. Sehlophatšhomo sa Dihlogo tša Mebušo ya Kgweranoditšhaba kua Harare se ile sa ba le temogo ye e latelago mabapi le khuetšo ya dipapadi setšhabeng: Ke nako bjale gore tema yeo e kgathwago ke dipapadi mo tshepetšong ya kagosetšhaba e amogelwe ka botlalo. Dipapadi ke polokelo. Sa mathomo ke polokelo mabapi le lephelo, mafolofolo le tšweletšo ya batho ba tšona. Dikholo tša leago di akaretša kaonafalokakaretšo mo go khwalithi/boleng bja bophelo le katlego ya mmele, monagano le boitshwaro. Go feta moo boradiatletiki ba ba atlegilego ba šoma bjalo ka bašupatsela go bafsa ba naga, bjalo ka bomakgona, le batseta ba e sego ba mmušo, le bjalo ka batho bao ba ikgafetšego go tekatekano le tokologo diphadišanong. Ka baka la ponagalo ya tšona dipapadi di ka kgona go kgatha tema ye kgolo mo go tokišo ya ditlhokatekatakano le kgethollo ya bong kgahlano le ba ba sa itekanelago mebeleng le ba lego ba bannyane ka palo (minorities).
Khuetšokhuetšo ya dipapadi le boithabišo e nabile go feta mapheko a kjgathotema. E kwala le ka go mahlakore a mangwe a bophelo bjalo ka Maphelo, Thuto; Ekonomi. Maitshwaromabe, Kagosetšhaba le dikamanong tša ditšhabatšhaba. Lenaneo le le latelago le laetša kamano gare ga dipapadi le boithabišo ka papantšho le makala a mangwe.
i Malwetši a mantši bjalo ka madi a magolo a ka laolwa ka kalafo le/goba ka tiro ya boitšhidullo bja mmele.
Go dumelwa gore kua dinageng tše di hlabologilego, Ranta ye nngwe le ye nngwe ye e dirišetšwago dipapadi le boithabišo, tšhupamolato ya maphelo e fokotšega ka diranta tše lekgolo.
i Dinyakišišo di laetša gore dipapadi di fa ngwana makgoni a bophelo ka tsela yeo e sa fetwego le ke tiro efe le efe.
iKa lebaka la khuetšokhuetšo ya yona ye e nepagetšego mo bophelong, tiro ya thobollommele e na le sephetho se sebotse mo go maemo a tšweletšo.
iiPhokotšego ya fasefase ya go thinya ye e amanago le mekgwa ya go phela ka tshwanelo ya 23% e hlola tsheketšo ya matšatši a 1,5 ya mošomi yo mongwe le yo mongwe ka ngwaga.
iKganetšo ya polelo ye e rego diabolo o hweletša morothadinala mošomo, ke gore ngwana yo a lego dipapading ke ngwana yo a sego ka go kgorotsheko.
iiBoitshwaro bja mahlajana bo amanywa le boinyatšo gomme katlego dipapading le boithabišong di thuša go kaonafatša boitshepo.
iBašupatsela ba dipapadi ba gare ga batsebalegi ba maemo a godimo dinageng tše dintši.
Dikatlego dipapading tša go swana le rugby, kgwele ya dinao le papadi ya matswele, di hlotše gore go be le le phokotšego ya diponagalo tša mahufa a semorafe ka mo nageng ye.
i Dikatlego dipapading di tla le kanogelo le ge e ka ba dinageng tše nnyane.
Tona ya Dipapadi le Boithabišo Afrika-Borwa le Khomišene ya Dipapadi ya Afrika-Borwa di ile go lemoga khuetšo ye e akaretšago ya dipapadi le Boithabišo mahlakoreng ka moka a setšhaba tša dumelana mabapi le dintlha tše di latelago, e lego tše di bopago motheo wa Pegosemmušo ye.
Okanokramo (sethalwa) se se lego ka fase.
Palamente kudu ka tšhomišo ya Tona le Komiti ye e kgethegilego, e rwele boikarabelo bja go hlalošiša morero wa mmušo, molao le dikabelo tša tekanyetšo ya tšhelete ya dipapadi le boithabišo.
Koketšo ya maemo a kgathotema ka go dipapadi le boithabišo.
Go hlatloša seriti/profaele sa dipapadi selebaneng sa ditlapele tše di thulanago.
Go hlatlošetša godimo kgonagalo ya katlego ka go ditiragalo tše dikgolo tša ditšhabatšhaba.
Go bea dipapadi ka pelepele ga maitekelo a go lokiša ditaba tše bohlokwa setšhabaeng.
Tlhabollo ya dipapadi ka gare ga kamano ya morero wa setšhaba wa dipapadi le boithabišo.
Tlhabollo ya morero ka gare ga kamano ya morero wa setšhaba wa dipapadi le boithabišo, moo badiri ba bagolo e lego difedereišene tša profense le mekgatlo ye megolo.
Tirišo ya morero wa boithabišo go ya ka Dikhansele tša Profense tša Boithabišo (PRORECs).
Go thekga mekgatlo ya ka godimo ka tšhelete.
Kaonafatšo ya dinolofatši tše di hlotšwego ke mebušo ya tikologo mabapi le ditiragalo tša setšhaba le tša profense.
Tlhabollo ya morero maemong a tikologo.
Tirišo ya morero wa dipapadi le boithabišo.
Go thekga ka tšhelete mekgatlo ye megolo, e lego diklapo le batho mongwe ka mongwe.
Go hlola dinolofatši tša tšhomišo ya tikologo le ya profense.
Mmušo o a beakanyetša, difedereišene tša dipapadi di a phethagatša.
a Taolo ya tšhelete ya dipapadi le boithabišo ka go mmušo wa setšhaba.
b Go thekga kantoro ya Tona ya Dipapadi le Boithabišo.
c Go fa thekgo go tšwa go lehlakore la mmušo go bengdikarolo ka moka ka go dipapadi le boithabišo.
d Go lomaganya le go thuša go thalathala melao ka moka ya dipapadi le boithabišo.
e Go hlatholla morero wa mmušo ka bohara, go fetolela morero go merero ya dipapadi le boithabišo ya Afrika-Borwa, go sekamolla merero ye mebjalo ge e le gore go a nyakega le go hlapetša tšhomišo ya merero ye.
f Go tsepanya morero wa dipapadi le merero ya dikgoro tše dingwe tša mmušo ka moya wa peakanyo le phethagatšo ye e kopantšwego.
g Go fa keletšo ya semolao go tšwa ka lehlakoreng la mmušo go bengdikarolo ka go dipapadi le boithabišo.
h Go thekga ka tšhelete badirelwa ba SRSA go ya ka Molao wa Taolo ya Ditšhelete tša Setšhaba PFMA, melao ye e amanago nayo, gammogo le morero wa kabo ya ditšhelete tše bjalo, le go eletša badirelwa mabapi le taolo ya ditšhelete tša bona.
i Go laola dikamano tša gare le ka gare ga mmušo k.g.r.
j Go amogela kabelo ye e sego ya mehleng ya boradipapadi go setšhaba sa Afrika-Borwa legatong la Mopresidente ka tšhomišo ya Difoka tša Dipapadi tša ngwaga tša Mopresidente.
k Go hweletša dipapadi le boithabišo, methopothušo ya go tšwa ka ntle ka go diriša dibopego tša maleba ka go sešegotlotlo sa setšhaba.
l Go tsebiša ditaba tša dipapadi le boithabišo go tšwa go tebelelo ya mmušo.
m Go ikarabela go, le go lomaganya maikarabelo go diphatišišo tša dipapadi le boithabišo.
n Go nolofatša, go lomaganya le go hlapetša, go hlolwa le go hlatlošwa ga infrastraktšha ya dipapadi le boithabišo go šomišwa lenaneo la "Go agela dipapadi le boithabišo."
a Hlapetša taolo ya dipapadi le boithabišo go ya ka morero wa mmušo wa setšhaba.
b Go tšwetša pele lebaka la dipapadi le boithabišo ka palamenting.
c Go sekaseka le go šišinya melao ye e kgontšhago.
d Go eletša mabapi le dikgopolo tša ditšhabatšhaba ka ga ditaba tša dipapadi le boithabišo.
MECsLE DIKGORO TŠA DIPROFENSE TŠE DI IKARABELAGO GO DIPAPADI LE BOITHABIŠO.
Dibopego tša diprofense di kgato e tee kgauswana le go phethagatša dipapadi le boithabišo go feta dingwekatšona tša setšhaba.
a Dira gore dipapadi le boithabišo di fihlelelege bathong ka moka ka profenseng.
b Fa infrastraktšha ye e nyakegago ya dipapadi le boithabišo le tlhokomelo ya yona.
c Kgonthiša go ba gona ga mananeo ao a hlabollago methopothušo ya bokgoni bja batho ka go dipapadi le boithabišo.
d Hlabolla tlhako ya merero ya taolo ya dipapadi le boithabišo ka profenseng yeo e nyalelanago le morero wa setššhaba wa dipapadi le boithabišo.
e Lomaganya kamego ya dikgoro tše di fapanego tša mmušo wa profense go kgonthiša gore go na le tswalano le morero wa profense wa dipapadi le boithabišo.
f Phethagatša dikwano tša ditšhabatšhaba go ya ka moo di fihleletšwego ke Dipapadi le Boithabišo Afrika-Borwa ka nepo ya go abelana theknolotši, tšhutišo ya makgoni le go hlabolla dipapadi le boithabišo.
Mebušogae e kgokagane thwii le mafelo a phethagatšo ya dipapadi le boithabišo.
a Hlabolla tlhako ya morero wa taolo ya dipapadi le boithabišo maemong a tikologo wo o nyalelanago le morero wa setšhaba le wa profense b Dira gore dipapadi le boithabišo di fihlelelege bathong ka moka tikologong yeo.
c Hlola infrastraktšha ye e nyakegago ya go phethagatša dipapadi le boithabišo. Ge go amogelwa gore klapo sehlopha ke yunite ye nnyane ya dipapadi le boithabišo, mebušogae ke tlami ye bohlokwa ka go tšhaene ye ya kelo.
d Go kgonthiša go ba gona ga mananeo ao a hlabollago methopothušo ya bokgoni ya batho ka go dipapadi le boithabišo.
e Phethagatša dikwano tša ditšhabatšhaba, ka nyalelano le Dikgoro tša Profense tše di ikarabelago go Dipapadi le Boithabišo bjalo ka ge di fihleletšwe ke SRSA ka nepo ya go abelana theknolotši, tšhutišo ya makgoni le tlhabollo ya dipapadi le boithabišo.
Mola SASC e na le boikarabelomoka bja go nolofatša le go hlapetša mesepelo ya bakgathatema ka tirišo ya lenaneo la tlhabollo ya dipapadi, e na le tema ye e kgethegilego ya go rapa bao ba sa kgathego tema ka go diriša mananeo a boithabišo. Mabapi le sekhwi, SASC e kgatha tema ye bohlokwa.
Taolo, tlhatlošo le Tomaganyo ya dipapadi le boithabišo ka Khomišene ya Dipapadi ya Afrika-Borwa a E a hlabolla le go diriša leano la setšhaba la dipapadi gomme ya kgonthiša gore dinolofatši di a fihlelelega, go na le diphadišano le diklapo gomme di laolwa ka tsela ya profešenale.
Ea hlabolla le go aba ditlabakelo le tlhahlo go kgonthiša gore dinolofatši, diklapo le dibopego tša phadišano di sepedišwa le go laolwa ka tsela ya profešenale.
b E kaonafatša boleng bja ditiragalo tša dipapadi tša ditšhabatšhaba tše di okametšwego ke Afrika-Borwa.
E a hlabolla le go kgonthiša tšhomišo ya neelo le bookamedi bja ditiragalo tša ditšhabatšhaba.
Go thuša difedereišene le mekgatlo yeo e filwego tumelelo ya go amogela ditiragalo tša ditšhatbatšhaba c Go kgonthiša go ba gona ga ditsela tša go rarolla diphapano tša ka gare ka gare ga difedereišene tše di amogetšwego tša setšhaba pele ga poelanyo ya yona le tamolo ya ka morago ya Tona.
Tšhupo ya talente le thekgo ya Moatletiki.
a Go šupa boradiatletiki ba ba nago le talente go kgonthiša gore dihlopha tša Afrika-Borwa di emetšwe ka botlalo.
Go hloma ditsela tša phethagatšo/tšhupo ya talente, ditlabelo le dipeakanyo.
Go šupa boradiatletiki ba ba nago le ditalente gomme ba bewa lenaneong le le akgofišwago la tlhabollo.
b Go fa phihlelelo go thekgo ya saense ya tlhahlo, ditirelo tša tlhabollo ya makgoni a bophelo go rutantšha gammogo le go kgonthiša tikologo ya leago ye e nago le thekgo gore go tle go oketšwe palo ya dimedale le dipapadi tša teko tše di fenywago ke Afrika-Borwa.
Go hloma ditirišano le dikgokagano le bengdikarolo go hlaola talente le go fa thekgo ya tlhahlo ya saense, go rutantšha, tlhabollo ya makgoni a bophelo le thekgo ya leago.
Go hlama le go šomiša diakhademi tša dipapadi go aba ditirelo.
Go aba tshedimošo, methopothušo ya ditšhelete le lotšistiki ka nepo ya go hlabolla boradiatletiki.
Go hlaola dipapadi tša kgethopele tšeo methopothušo ya naga e ka lebišwago go tšona, go hlapetša tšwelopele ya tšona le go thuša moo go nyakegago.
Go hwetša, go laola le go phatlalatša tshedimošo ka ga dipapadi le boithabišo.
Go hlola ditirišano, go nolofatša khwetšagalo ya methopothušo ya ditšhelete le lotšistiki ka tsela ya bathuši, mmušo le matengwa a setšhaba (lottery).
Go fa thekgo ya ditšhelete ka tsela ya lenaneo la thušo ya boradiatletiki.
Go eletša Tona ya Dipapadi le Boithabišo mabapi le merero ye maleba ya dipapadi le boithabišo.
Go hlabolla le go šomiša morero ka ga thekgo ya ditšhelete ya phetošo ya dipapadi, taolo ya dipapadi go ya ka kamano le boleloko bja SASC, le mebala ya setšhaba.
Go hlabolla merero ye bjalo, go ya ka moo go ka nyakegago go hlatloša, go hlabolla le go lomaganya dipapadi le boithabišo.
a Tšhomišo ya morero wa mmušo wa dipapadi le boithabišo maemong a setšhaba.
b Modirotheo wa NOCSA go ya ka dipeelano tša Tšhatha ya Diolimpiki, Olympic Charter. ke go kgonthiša kgathotema ya boradiatletiki ba Afrika-Borwa ka go Dipapadi tša Olimpiki, le go phethagatša taelo ya yona ya phethagatšo ya godimo ya dipapadi. Se se bopša ke tlhaolo ya talente, ya bokgoni Tshepedišo ya makgethego akgofiša phethagatšo le go šoma bjalo ka mmaditsela wa ketapele wa Akhademi ya Setšhaba, gammogo le tlhokomelo ya Lefelo la Tlhahlo la OlimpikiOlympic Training Centre c Go kgonthiša go ba gona ga ditsela tša go šomana le diphapano tša ka gare magareng a maloko a yona a olimpiki.
d Go kgokagana ka mehla le Mokgatlo wa Dikomiti tša Olimpiki tša Setšhaba tša Afrika mabapi le ditema tša tšona go ya ka moo di abilwego, ka tsela ya go šomišana le mananeo a mohlakanelwa ka gare ga ditaelo tše di filwego ka go fapana ga tšona.
\ Motheo !
a Tirišo ya morero wa mmušo ka ga dipapadi le boithabišo maemong a setšhaba.
b Modiromotheo wa SACGA ke go lomaganya kgathotema ya boradiatletiki ba Afrika-Borwa mo Dipapading tša Kgweranoditšhaba.
c E emela maloko a yona kua diforamong tša ditšhabatšhaba mohl.
aTšhomišo ya morero wa mmušo ka ga dipapadi le boithabišo maemong a setšhaba, profense le tikologo.
bModiromotheo wa difedereišene tša setšhaba ke go ba bommaditsela ba bagolo ba phethagatšo malebana le dikhouto tša dipapadi ka tatelano. Se se phethagatšwa ka tiišetšo ya phihlelelo ya tekatekano go mananeo a dipapadi, tšhupo ya ditalente, go hlomiwa ga dira tša boithaupo le kgathotema ye e okeditšwego.
d Go hlabolla ditsela tša go šomana le diphapano tša ka gare ka gare ga makala a bona a dipapadi le go laletša tamolo ya lekgotla le legolo ge go nyakega.
e Tlhatlošo ya pele ga lebaka ya dipapadi tša bona go kgonthiša kgathotema ya godimodimo ye e nago le kemedi.
f Go emela papadi ya bona go lekgotla le legolo, le go diforamo tša mmušo. Mafase/dikontinente le ditšhabatšhaba.
g Go kgonthiša gore maloko a tšona a diprofense a sekegela mellwane ye e amogetšwego ya profense, go ya ka morero wa mmušo wa setšhaba.
Difedereišene tša Profense di na le tema ye e swanago le ya difedereišene tša setšhaba, phapano ye kgolo ke mafelo a moo di nago le taolo gona.
Ge o tseba ruta; ge o sa tsebe ithute.
a Tšhomišo ya morero wa mmušo wa dipapadi le boithabišo maemong a dikolo.
tšhupo ya talente kgodišo ya kgathotema ya kemedi go lomaganya diphadišano ka gare le gare ga dikolo go hlama mananeo a tlhahlo le tlhabollo a barutiši.
Go fa dikabelo ka go kharikhulamo ya thutothobollo c E dira maipiletšo legatong la dipapadi tša dikolo go mekgatlo ye megolo le dikgoro tša mmušo tše di amegago.
d E kgokagana ka tebanyi le difedereišene tša setšhaba le tša profense malebana le dipapadi tša ba banyenyane le bafsa.
e E kgokagana le mokgatlomogolo wa ditšhabatšhaba, e lego, Federeišene ya Ditšhabatšhaba ya Dipapadi tša Dikolo. ISSF.
f Kgathotema ya ditšhabatšhaba ya dihlophakemedi tša dikolo tša Afrika-Borwa.
a Tšhomišo ya morero wa mmušo ka go dipapadi le boithabišo maemong a thuto ye e phagamego/Thešiari b Modirotheo wa yona o ama kabelano ya methopothušo ya yona ye e kgethegilego bobedi ya batho le ya infrastraktšha le setšhaba, e hlatloša kgathotema gomme ya lomaganya diphadišano tša gare ga le magareng a ditheo.
c E dira maipiletšo go mekgatlo ye megolo le go dikgoro tša mmušo tše di amegago mo go dipapadi tša thešiari, d E kgokagana le difedereišene tša setšhaba le tša profense mabapi le dipapadi tša thešiari.
e E kgokagana le Mokgatlomogolo wa Ditšhabatšhaba, e lego Federeišene ya Ditšhabatšhaba ya Dipapadi tša Yunibesithi.
f E nolofatša kgathotema ya Afrika-Borwa ka go ditiragalo tša dipapadi tša ditšhabatšhaba tša ditheo tša thuto ye e phagamego/thešiari.
Mokgatlo/klapo ke yunite ye nnyane ye e abago dipapadi le boithabišo.
a E šomiša morero wa dipapadi le boithabišo mo maemong a dihlopha/goba a motho ka noši.
bModirotheo wa wona ke go oketša kgathotema ka go diriša mananeo a tlhotlamadiba a go rapa/kalatša.
c Kamego ka go kago ya bokgoni.
d E dira maipiletšo go difedereišene tša profense le dipušogae go ikhweletša methopothušo ya tshepedišo ya wona.
e Ke sedirišwamotheo sa tšhupo, tlhabollo le kgodišo ya talente.
f E nea sebopego sa moswananoši sa thekgo ya leago..
Ga go kgonagale gore mmušo ka noši o kgotsofatše dinyakwa ka moka tša dipapadi le boithabišo. Ka lebaka leo, tirišano gare ga mmušo, dibopego tša mekgatlo ye e sego ya mmušo (di-NGO) tša dipapadi le boithabišo le kgwebo di bohlokwa mo go utolleng ga methopothušo ya tlhabollo ya setheo sekhwi.
Kgoro, SRSA le SASC di tloga di lemoga khuetšokhuetšo ya dipapadi mo go ekonomi le kgwebofatšo ya tšona ya lebelo.
Ka nnete, dipapadi di fetogile karolo ya intasteri ye e golago gomme ke seabi se bohlokwa mo go setšweletšwamoka sa gae (GDP).
Ponagalo ye e tšweletše le go fihla ka go mileniamo wo mofsa, ka diiri tše kopana tša mošomo le nako ye ntšinyana ya boithabišo, e felegetšwa ke kgolo ya tirelo le dikarolo tša boithabišo ka go ekonomi ya lefase. SRSA/SASC e phegeletše go nyaka ditsela tšeo ka tšona e kago go goketša bathuši ba bafsa, ba mekgatlo go thekga makala a a fapanego a dipapadi ka tšhelete.
Sethalwa se se latelago se bontšha tshenyegelo ye e lekanyeditšwego ya mmušo le karolo ya praebete mo go dipapadi le boithabišo.
Tlhohlo mo kabong ya dinolofatši ka Afrika-Borwa ga se taba ya tlhaelelo ya dinolofatši, eupša ke ya moo meholantši tša dipapadi mafelong a a šaparegilego.
Tlhohlo mo kabong ya dinolofatši ka Afrika-Borwa ga se taba ya tlhaelelo ya dinolofatši, eupša ke ya moo ditlabelo tše di hlomilwego gona - ga se tša hlongwa moo bontši bja batho bo lego gona. Go feta moo ke kgopolo ya Kgoro/SRSA/SASC gore malebiša a a tebanya- setšhaba a tla kgonthiša gore baagi ba tšea taolo ya dinolofatši gomme ba thuša ka tlhokomelo le taolo ya tšona..
Dinolofatši tša meholantši tša ka gare/ka ntle tšeo di amago setšhaba.
Phetleko ya dihlokwa ka tsela ya foramo ya ditherišano.
Sephetho sa lefelong.
Go hlola le go laola.
Dinolofatši tša ditiragalo tsa profense le tša setšhaba.
Dikgoro tša Profense tše di ikarabelago go Dipapadi le Boithabišo.
Selebanywa: Difedereišene tša dipapadi tša profense, mekgatlo ya Boithabišo le makgotla a magolo.
Phetleko ya dihlokwa.
Thekgo ya ditšhelete.
Kaonafatša le go laola.
Tatišišo le taolo ya dinolofatši ka moka.
Dinolofatši tša ditiragalo tša setšhaba le tša ditšhabatšhaba.
Phatišišo le tekolo.
Nea mohlala wa moakanyetšo wa senolofatšimotheo.
Ikhweletša thekgo ya tšhelete.
Lomaganya kabo ya dinolofatši, ka tsela ya go kgokagana le dikgoro tše dingwe tša mmušo.
Go hlabolla methopothušo ya batho ye e nyakegago mo taolong ye e kgontšhago ya dipapadi le boithabišo ka Afrika-Borwa.
Lefelo la matseno ka go lenaneo lekhwi la mohlankedi yo mofsa, molaodi, morutantšhi, molaolasenolofatši, ke maemo a 'motheo'. Ge makgoni a mangwe a fihlelelwa, bakalatšwa bakhwi ba tla alogela godimo go ya go maemo a mangwe a a fapanego go fihla ge ba le go maemo a "bokgoni"/ "bokgwari."
Mmušo wa lebaka le le fetilego o be o se na le mananeo a go hlabolla methopothušo ya batho ka go dipapadi le boithabišo. Malebelo a ditšhabatšhaba le ona a laetša "kgakgano mabapi le boithaupi", ka go dinaga tše di hlabologago.
Lenaneotlhabollo la dipapadi le beakanyetša tlhako ya kabo ye e lekanego ya methopothušo go tloga go maemo a moetapele wa dipapadi wa setšhaba go fihla go balaodi ba difedereišene tša profense, setšhaba le tša ditšhabatšhaba.
Tlhabollo ya mananeo a tlhahlo.
Masolo a a ikgethago a tla rapša go kalatša baithaupi go tšwa go dikarolotebanywa tše di fapanego. Mothopo wa difiwa (data) wa baithaupi ka moka o tla hlongwa.
Lenaneo la kgoketso le tla hlongwa, leo ka lona baithaupi ba tlogo fiwa difoka tse di ikgethago Mabapi le tirelo ya bona go dipapadi le boithabiso.
Go hlohleletša setšhaba go hlabolla mekgwa ya bophelo ya matšato ya go loka le go e lebantšha le bao ba nago le talente le mafelo a phadišano a dipapadi.
kalatša le go hlohleletša bafsa le ba bagolo go kgatha tema ka go ditiro tša boithobollo.
Go hlohleletša setšhaba go hlabolla mekgwa ya go phela ya matšato ya boithobollo.
Go rapa bao ba sa kgathego tema go ba bakgathatema ba mafolofolo ka go ditiro tša boithobollo.
Go na le mahlakore a motheo a nepišo ka gare ga setlapele sekhwi, e lego boithabišo le dipapadi tša tlhabollo.
Mohola wa boithabišo o ithekgile kudu ka go boitsebelo bjo bo tšwago go tiro go ena le ka go tiro ka boyona. SRSA le SASC di ikgafetše ka mešoggofela go kokwane ya "kabo ya dibaka tše phosithifi tša boithabišo go bohle". Boithabišo bo ka dirišetšwa go hlatloša tlhokakgethollo, dibaka tša boetapele le tlhabollo ya setšhaba se se phetšego gabotse. Dipapadi le boithabišo di tlemagane ka tsela ya dikamano tša simpiose. SRSA/SASC e lemoga gore boithabišo bo feta go dio kgatha tema ka go ditiro tša boithobollo le boitekanelo. Ke seabi se bohlokwa go kgathotema dipapading. Se se tšweleditšwe ka go lenaneotlhabollo la botlotla le leano le bohlokwa la dipapadi. Kabo ya dibaka tša boithabišo ke senyakwa se bohlokwa go mananeo a tlhabollo a dipapadi le boithabišo.
Tlhabollo ya boithabišo e swanetše go laolwa ke nyakego gomme e be ka gare ga setšhaba. Ditšhaba di swanetše go fiwa maatla a go kgatha tema mo peakanyong, tšhomišong le kelong ya mananeo a boithabišo, gore merero e hlabollwe go tšwa tebelelong ya bakgathatema. Go feta moo ditšhaba di swanetše go ikarabela le go arabela tlhabollo ya tšona.
Kgathotema ka go boithabišo ke tokelo ya motheo.
Go kgona le go fihlelela mananeo a boithabišo le dinolofatši go batho ka moka ba Afrika-Borwa go sa lebelelwe bong, bogolo, morafe, polelo, setšo, maemo a dipolitiki, tswalanyo, bogole goba maemo, di swanetše go kgonthišwa.
Kgetho ya pele e tlo fiwa mafelo a a šaparegilego mo kabong ya mananeo a mafsa.
Maitekelo a a lomagantšwego le tlhabollo ye e kopantšwego.
Go bohlokwa kudu go hlola tšhomišano le phokotšo ya ditshenyegelo tša tšweletšo ka go kgokagana le mekgatlo ka moka ya setšhaba le ya karolo ya praebete, go kgonthiša phethagatšo ya mananeo ye e kgontšhago ya nepagalo.
Go akanyetšwa gore ke dipersente tše e ka bago 10 fela tša setšhaba sa naga tšeo di kgathago tema dipapading tša semolao tše di rulagantšwego tša diphadišano. Se ga se bapetšege le se se diregago dinageng tše dingwe, kudukudu dinaga tšeo di hlabologilego, moo dikabo (di-ratio) tša go feta 50% e lego kelo.
Go hlola bofepelo bja phethagatšo ya dipapadi.
Leano la tlhabollo ya dipapadi le ikokotletše ka mahlakore a mane a bohlokwa. Thutathobollo. Dipapadi tša bana le bafsa. Dipapadi tša ditheo tša thuto ye e phagamego /thešiari le difedereišene tša setšhaba.
a Go lomaganya tlhabollo le tlhagišo ya ditiro tša boithabišo tšeo di akaretšago, gare ga tše dingwe, papalo ya ka mehla, tiro ya thobollo ya ka mehla le maithabišo a a fapanego a a bopago, go šupa le go dira mananeo a diphatišišo le go amogela/tsenela dikhonferense le disimphosiamo ka ga boithabišo.
b Go emela Afrika-Borwa diforamong tša dikontinente le ditšhabatšhaba.
c Go eletša Tona ka ga Morero wa Boithabišo.
d Go kgonthiša go ba gona ga ditsela tša go šomana le diphapano tša gare ka gare ga boithabišo, pele ga ge go ka amega SRSA/SASC.
Ga go peakanyetšo ya bana ba bogolo bja go tsena sekolo bao ba sa tsenego sekolo. Tlhokagalo ya infrastraktšha ya dipapadi tša ba banyenyane.
Hlabolla mananeo a a lebantšwego a karolo ye.
Ga di a kopanywa ka go infrastraktšha ya dipapadi. Di laolwa fela ke diphadišano.
Hlohleletša kopanyo le NF's. Hlabolla mahlakore a mafsa a kgolo.
Ke tša batsebalegi. Ga go methopothušo ye e bonalago ya mananeo a tlhabollo.
Beakanyetša diphadišano tša bohle.
Hloma akhademi ka profenseng ye nngwe le ye nngwe ka disathalaete tša tikologo.
Difedereišene tša setšhaba di tla hlohleletšwa ke SRSA/SASC go hloma mananeo a batšofadi. Go feta moo bomahlwaadibona e tla ba methopothušo ye bohlokwa go mananeo a boithaupi.
C. Batho ba sa itekanelago mmeleng.
SRSA/SASC di amogela bohlokwa bja dipapadi le boithabišo mo go pabalelo ya batho bao ba sego ba itekanela mmeleng gomme di tla hlohleletša mekgatlo go hlagiša ditiro tša dipapadi le boithabišo mo karolong ye - go tloga legatong la setšhaba go fihla go bokgwari /bokgoni. Lebakeng lekhwi dikhoto tsoko tša dipapadi di beakanyetšwa dihlokwa tše itšego tša batho ba sa itekanelago mmeleng, ka go dihlopha tša bogolo bjo itšego: Go ka dirišwa methopothušotlaleletši ka go diriša mananeo a a amago dikgoro tše di lebanego tša mmušo, mohl. Pabalelo, Maphelo, Thuto, bj.bj.
Dipapadi di swanetše go šomišetšwa go oketša kelo lefelong la modiro, ka ge karolo ye ntši ya nako ya rena e fetšwa re le modirong. Dipapadi di ka thuša go fokotša ngangego, letsapa, le tlhobaelo ka kakaretšo lefelong la modiro gomme tša hlatloša tšweletšo. Go šišinywa gore go tšweletšwe dihlopha/diklapo tša babereki go nolofatša kgathotema. Mananeo a dipapadi a babereki a ka šoma gape bjalo ka diforamo tša go šupa talente, le tlhabollo ye nngwe ye e išago go dipapadi tša diphadišano. Se se tla nyaka tšhomišano ya sekgauswi le mekgatlo ya babereki.
Go hlabolla lenaneo la phethagatšo ya godimo yeo e lebišitšwego go tokišetšo ya boradiatletiki ba maemo a godimo mo diphadišanong tše dikgolo.
Dikatlego tša Afrika-Borwa ka ga diphadišano tša ditšhabatšhaba go tloga mola ya boago go tšwa thakong ya yona, di tloga di ngwadilwe gabotse. Tlhahlo go SRSA/SASC, le mmaditsela wa yona wo mogolo, NOCSA, ke go thekga le go kaonafatša dikatlego tšekhwi ka go diriša leano le le nepagetšego la go kopanywa.
Go hlongwe sekolo sa bokgoni (School of excellence) moo bokgoni bo fetolwago talente ye e fihleletšwego.
Infrastraktšha ye botse ka go saense le dipeakanyo tša tshedimošo go bonala e le yona sethuši sa kokwane go phethagatšo ya bokgwari.
Phagamišo ya phethagatšo ye e tšwelelago.
Papapntšhothwii gare ga phethagatšo ye e kaonafaditšwego le boleng bja phadišano.
Selo se bohlwahlokwa ka go Dipapadi tša Olimpiki, ga se go fenya, eupša ke go kgatha tema go dio swana le bophelong; nepo ga se go thopa eupša go katana gabotse.
Go pepeneneng gore kgopolo ya dipapadi go bohle, e theilwe godimo ga dikelo tša tekatekano le phohlelelo, tšeo di ka hwetšwago fela ka maiteklo a a tšweletšwago a mananeo a a logagantšwego ao a tlogo akaretša batho ba ba tšwago ditšhabeng tše di šaparegilego.
Dipapadi tša Afrika-Borwa di ka se ke be tša fihla go bokgoni bja tšona bja nnete, ge e se fela ge di ka fihlelela batho ba yona ka moka - ke kgato ye e tlogo kgonthiša katlego ye e tšwelelago ya go swarelela.
Kgopolo ya gore dipapadi tše itšego ke dikgethwa tša dihlopha tše dingwe tša morafe.
Bea dinepo tša tiro ya tiišetšo. Dikwano tša phethagatšo le NF's.
Mananeo a tlhabollo a bonwa bjalo ka koketšo e sego karolo ye e phethagetšego ya lenaneo ka moka la dipapadi.
Kgonthiša tlhabollo ye e swarelelago ya lebakatelele ya dipapadi ka go diriša mananeo a a kopantšwego a boradiatletiki go tšwa go mafelo a a šaparegilego.
Tšweletša diphadišano tše di lekanego tša boradiatletiki ba ba gatelago pele.
Le ge go na le kopano ya dipapadi, seemo sa pele se sa ntše se le gona ge go lebelelwa boemedi.
Dira gore phethagatšo e be kelo (phihlelelo ya nepo) ya methopothušo ya go swana le tšhelete.
Ge dikatlego tša bjale di etšwa go peakanyo ya 20% ya setšhaba, na peakanyetšo ya 100% e ka se tliše katlego ye kgolwane?
Go hlabolla mokgwa wa boitshwaro wa dipapadi le boithabišo ka Afrika-Borwa.
Go na le mokgwa wa go fela go fepeletšwa dipapadi. SRSA e tloga e lemoga, le ge go le bjalo, kgonagalo ya ditirišokganetšo ka go dipapadi, mohl, tirišompe ya ditagi, tlhalefetšo, ditirišo tša bomenetša, kgaruru bj.bj, SRSA/SASC e tla beakanyetša tlhahlo ya boitshwaro yeo e akaretšago papalobotse (fair play), molao wa kiletšo ya diokobatši, mekgwa ya boitshwaro le dithušo tša mabjala, tikologo le ditokelo tša baraloki.
Dikakanyo tša boitshwaro malebana le papalobotse ke karolo ya mekgatlo ka moka ya dipapadio, kudukudu malebana le go tšea diokobatši le kgalemo.
SRSA/SASC e tla kgonthiša gore baKgathatema ka moka ba hlohleletšwa go laola kgaruru le boitshwarompe bja baraloki le babogedi. Go tlaleletša, go hlongwa ga diforamo tša dihlopha tše di nago le kgahlego go swana le mekgatlo ya boradiatletiki le mekgatlo ya barutantšhi go tla potlakišwa.
Tsela ya boitshwaro ya bahlankedi ba dipapadi, babapatši boradiatletiki le ba bangwe ke kgato ye bohlokwa kudu. Go pepeneneng gore mola boikarabelo bja boitshwaro bjo maleba bo le ka go motho ka noši, SRSA/SASC e tla beakanyetša tlhako ya boitshwaro dipapading.
Go thuša mo kagong ya lefase le le nago le khutšo ka tirišo ya dipapadi tše di se nago le kgethollo tšeo di nyakago kwešišano ka moya wa segwera, kopanano le papalobotse.
Tlhabollo ya morero wa dikamano tša ditšhabatšhaba ka tšhomišano le morero wa mmušo wa setšhaba. SRSA, ka therišano le Kgoro ya Ditaba tša Ka Ntle, e tla tsenela dikwano tša mahlakorepedi le dinagabadirišani, Nepišo ya rena ka tshepelelano le Tirišanompsha ya Tlhabollo ya Afrika (Nepad) e tla ba godimo ga Kontinente ya Afrika.
Go feta moo, SASC e tla ba mosaeni go dikhonvenšene tša ditšhabatšhaba tše di amanago le dipapadi le boithabišo ka ntle le go nyenyefatša boipušo bja Afrika-Borwa.
Ke kgapeletšo gore difedereišene ka moka tša setšhaba, SRSA/SASC tša profense le tša mebušogae di nyalelane le tlhako ya morero, go ya ka moo e hlamilwego ke SRSA/SASC.
Kgopolong ya rena, Pegosemmušo yekhwi e akaretša dinyakwa tša minimamo mabapi le go fihlelela dinepo tše re di beetšego SRSA/SASC k.g.r a Kaonafatšo mo maemong a kgathotema go tiro ya thobollo.
b Go beakanyetša lenaneo la go aloga go tšwa go kgathotema ya sewelo go ya go dipapadi tša godimo go bao ba nago le bokgoni.
c Diphethagatšo tše di kaonafetšego mo go ditiragalo tše kgolo tša ditšhabatshaba.
d Kabelo go baagi bao ba itekanetšego, ba nago le boitshwaro ba go phela gabotse.
Godimo ga moo nepo ya tokumente ye ke go fa tlhako ya melao ye e kgontšhago gore dipoelo tše di fihletšwego ga di kopanywe fela le go hlabollwa, eupša di dira gore kgatelopele ye e fihletšwego e se sa retološega.
Ka go Setlapele sa Mathomo, re hutša go hlaphola diphetho tša go hloka maikarabelo: Go tla ba le ditema tše di hlalošišitšwego ka tshwanelo go putlaganya lekala la dipapadi.
Re kgolwa gape gore ka Setlapele sa Bobedi le sa Boraro, infrastraktšha ya sebopego le dihlokwa tša methopothušo ya batho ka go dipapadi le boithabišo di ka se tlogelelwe maikemišetšo a mabotse a difedereišene tša setšhaba, kudu ge go elwa šedi methopothušo ye e hlaelago ya ditšhelete yeo e lego taolong ya tšona. Ka go Setlapele sa Bone re hlohleletša batho ba bafsa go bapala le go ithakgatša mo go ditiro tše dintši tše di beakantšwego/fetotšwego go šupa batho ba nago le ditalente go tšwa go sehlopha sekhwi gomme ra dira gore se kgone go gatela pele mo go maiphedišo a bona dipapading, Go sa le bjalo, re rata go hlohleletša bao ba fihlilego mafelelong a maiphedišo a bona, go abelana maitsebelo a bona le bao ba nyakago go hlahlwa ka mahlakoreng a barutantšhi bolaolapapadi le taolo.
Kamogelo e fiwa Setlapele sa Bohlano ka baka la gore mola go fela go eba le dikanegelo tša katlego le ge dipeakanyo di fokola, dimedale ga di tle ka sewelo. Boitokišetšo bo bohlokwa.
Setlapele sa Boselela, mola se sa kgethele, se hlatloša maemo a temogo ya nyakego ya dipapadi ya go se fo tšea boemedi bjalo ka maano a "go botse go ba nago", eupša di bona "Afrikafatšo bjalo ka setlabelo seo se tlogo iša go tshwarelelo ya lebakatelele ya dipapadi tša bona.
Ka go Setlapele Sa Bošupa re lebiša go kokwane ya toka dipapading gomme ra fa ditšhupatsela tša maitshwaro a mabotse malebana le sehlopha se sengwe le se sengwe se se nago le kgahlego.
Ka ge dipapadi e le tiro ya ditšhabatšhaba, Setlapele sa Seswai, se thalathala bohlokwa bja go ba le morero wa ditšhabatšhaba wa dikamano woo ka wona tikologo ya dipapadi e kago fihlelela phokoetšego ya ditshenyegelo.
Go ruma, ka ntle le go tšea gore morero wo ke mayo, nnete ke gore ke mathomomayo a leeto. Leeto leo ka lona batho ba rena ka moka ba kago ba le phihlelelo ye e lekalekanago dipapading le boithabišong le dibaka tše dintši tša go dira gore ba fihlelele ditalente tša bona.