Die Windpomp | Bo-Karoo
Posted on December 9, 2018 by Leonette Smit
Want ek wil nie uitmis waar daar wonderwerke besig is om te gebeur nie.
Alles het begin by die mandjies wat die skoolkinders van plastiek weef, wat agtergelaat is in Brandvlei. Na afloop van die Ringsitting. By Die Windpomp. Om verkoop te word aan die Sjinese wat die volgende week daar sou aandoen om na die rieldanse te kom kyk.
In opdrag van SKA word 'n projek geloods in die Bo-Karoo. Werkswinkels word aangebied in die area waar SKA opereer om mense wat handwerk doen te help om hulle produk te ontwikkel en markgereed te kry – dis 'n inisiatief om ekonomiese en volhoubare ontwikkeling in afgeleë gemeenskappe te bevorder. Craft and Design Institute van die Kaap, met die kundigheid en vaardigheid, voer die taak uit. Mara en Rose van CDI is op pad vanaf die Kaap Karoo toe. Hulle staan oor op Brandvlei by Die Windpomp – die einste plek van ons Ringsitting. Sien die mandjies. Kry my besonderhede. Nooi ons uit na die werkswinkel in Carnarvon – SKA dra al die uitgawes.
Die werkswinkel skop af. Ons word deur Andrew per taxi opgelaai en soontoe vervoer (gelukkig nie my eerste ervaring van taxi-ry nie…) en gehuisves in luuksheid in die Lord Carnarvon Gastehuis. Elkeen in 'n eie kamer, victoriaans gemeubeleer met eie badkamer, lugreëling, TV. Eet saans in die Lord Kitchen van 'n spyskaart af.
Ons is 13 kursusgangers vanuit Vanwyksvlei en Carnarvon. Williston en Brandvlei se kursus lewer 24 kursusgangers op. Mara en Rose kyk na elkeen van ons se produkte en begelei ons om ons produk te ontwikkel volgens die behoefte van die mark. Ons leer om vir die mark te produseer. Hoe om ons produk te variëer volgens die piramiedemodel – die laagste brood-en-botter lyn, die middelreeks vir 'n duurder, groter, meer gedetaileerde produk, asook vir die topreeks waar mens dalk een keer per jaar 'n groot, duur, eksklusiewe produk verkoop kan kry.
Ons breinstorm oor hoe om ons unieke omgewing te verkoop in ons produk. Hoe om dinge wat eie is aan ons kontrei in ons produk in te werk: skapies, kokerboom, windpomp, boesmantekeninge, korbeelhuisies. Hoe om ons produk te ontwikkel deur dit 'n nuwe funksie te gee – hetsy vir die skoolkind of vir die korporatiewe wêreld of vir die toeris of vir binneversiering. Ons verbreed ons horisonne met ons produk deur dit wyer te begin aanbied – as 'n sleutelhouer, as 'n yskasmagneet, as 'n biermatjie, as 'n boekmerk, as 'n oorbel, as 'n bedlampie, as 'n rugsak. Ons bekyk die eindelose moontlikhede van bloot die gebruik van ander materiale of die kombinasie van materiale.
Gemaksones is nog altyd, so dink ons, 'n veilige plek. Word ons darem daar vir jou uit ons s'n gepluk deur blootstelling aan uitdagende oefeninge; skets toe-oë, skets onderstebo, toer die dorp deur en ets teksture af op papier met vetkryt. Allerhande vreemde goed wat weer 'n nuwe lewe kan kry word opgetel. Ons bekyk gewone dinge deur 'n klein gaatjie geknip in 'n vel papier. Leer om te fokus. So sien ek 'n ander gaatjie raak wat ek defnitief nie andersins sou opmerk nie…
Een laatmiddag ry ons saam met Estelle uit na die plaas Koeëlkop om klippe te gaan optel wat beskilder kan word. 'n Vrolike klomp kursusgangers wat elke oomblik geniet.
Ons speel met tegnieke. Ons ontdek kleur. Ons verbind tot 'n span. Ons besluit voortaan staan ons bekend as Erdman Creatives na analogie van die Meerkat Teleskoop. Ons kry hoop. Ons werk. Ons eet. Ons lag. Ons geniet. En dit in 'n dorp sonder water waar toilette nie eens gespoel kan word nie.
Agter v.l.n.r. Jason, Garrith, die uwe, Estelle, Rose, Sharon, Werner, Maria. Voor: Nash, Gavin, Mara, Stefanus en Allistair
Tussendeur deel ons ons drome met mekaar. Ons deel middele en materiale en idees onder mekaar waarmee ons ons produkte kan verbeter. Daar heers 'n kreatiewe energie. Almal is besig met een of ander proses. Dit brei en hekel en ontwerp en beplan. Dit knip en plak en stryk en teken. Ons ontdek nuwe maniere van dinge doen deur ander prosesse te begin toepas. 'n Haardroër word ingespan om plastiek te vervorm. Dis 'n A-ha-oomblik om te ontdek dat fusie met 'n strykyster plastiek beter laat plak as die beste gom!
CDI deel mildelik uit wat nie in ons omgewing beskikbaar is nie. 'n Soldeerbout. Lapverf. Wassers. Tolle hekelgare en borduurgare. Ringetjies vir sleutelhouers. Hakies vir juwele. Notaboekies. Teegoeddoeke. Gom. Spieëls. Hekel- en breipenne. Tou. Elke middag word ons getrakteer op 'n wegneem-ete en liters koeldrank..
Verpakking kry baie aandag. Omdat dit jou produk se prys grootliks beïnvloed, word ons geleer om goedkoop maar treffende maniere van verpakking te ontdek. Hier troon herwinde materiale loshande bo uit. Mens verstom jou oor die moontlikhede wat in elke weggooi koeldrankbottel skuil. Soos Maria met reg opmerk: "Niemand mag meer 'n leë bottel weggooi nie!"
Hoe werk mens 'n prys uit vir jou handwerk of kunswerk? Daardie vraag word beantwoord deur 'n logiese model wat Rose deurgee. Niemand kan jou nou meer indoen nie want hierdie model dek als – materiale, uitgawes, tyd, arbeid, krag, verpakking. Om die koste van jou produk te bepaal is 'n wetenskap, maar om die prys te bepaal is voorwaar 'n kuns.
Mara sit met elkeen individueel. Bekyk elkeen se kunswerk, gee raad en maak voorstelle. Sy help elkeen om sy eie unieke produk te verfyn en dit te ontwikkel tot 'n reeks.
Afwerking kry baie aandag. Opdragte word gegee vir volgende keer. Ons sit met tonne huiswerk. Daar's nie tyd vir ginnegaap hierdie Desember nie. Werk gaan ons werk!
'n Groot klomp welwillendheid breek los. Estelle skenk vir Stefanus – bedrewe met handwerk maar beperk aan middele – 'n hele sweismasjien! My jarelange droom om 'n pottebakkersbedryf met die dorpsmense in Vanwyksvlei te begin, kry vlerke. Deur 'n riemtelegram wat begin loop – kan julle glo – ontvang ons 'n skenking vanaf Carnarvon se VGK-predikantspaar van 'n pottebakkersoond en 'n wiel! Verlede week is 'n klomp van hulle besittings opgeveil omdat hulle aftree en eersdaag verhuis. En die afslaer het vergeet om die pottebakkersgoed op te veil! Noem mens dit toevallig?
Wat het ek julle gesê? Hier kom regtig 'n groot ding! 'n Baie grote!!
Posted on November 1, 2018 by Leonette Smit
Om iets uit niks te kan maak as mens niks het nie, is om 'n droom te sien vlerke kry. Want almal droom oor iets beters.
Die Gr 9's by Vanwyksvlei Intermediêr leer bakkies maak en blikkies oortrek met geweefde plastiek. Dit kos hulle niks, net bietjie moeite en om in te koop in iets heel vreemds. Party koop in. Ander kyk eers die kat uit die boom. Party kry vet koevertjies na die BullRun. Ander nie. Meer kom uit hulle blokke en feitlik daagliks kom daar nog iemand met gevlegde mandjies by my voorhekkie aan.
Ek probeer die kinders se drome verkoop, nie hulle produkte nie. By die BullRun het ek 'n stalletjie met 'n verskeidenheid van die produkte wat hulle maak uit herwinde plastiek. Donasies val in die blikkie. Nie baie nie, maar genoeg om aan elke deelnemer iets te kan teruggee, of sy bakkie geneem is of nie.
Die gerug versprei dat geld begin inkom. Wit-Annie bring solank wat sy gemaak het sedert ons die CWP-werkers in die dorp daaraan blootgestel het.
By die Ringsitting stal ek die res van die mandjies uit. Twintig kry nuwe eienaars. Die res bly agter sodat Lucas van Die Windpomp dit aan toeriste kan verkoop.
In Caledon word 'n werkswinkel aangebied. Net Miemie Bali daag op. Ek spandeer 'n hele week aan haar en sy leer splinternuwe vaardighede aan. Begin drome droom en visies kry vir wat sý alles vir haar kerstafel uit plastiek gaan maak. Hoe sy van nou af al haar bure se rommel gaan gebruik.
Elizabeth en Claudia van Botrivier sluit by ons aan. Raak in vervoering. Hulle bedryf al vir 10 jaar 'n herwinningsprojek. Binnekort betree hulle 'n nuwe perseel en beoog om daar 'n soortgelyke werkswinkels aan te bied. Meer mense gaan bruikbare artikels uit rommel leer maak.
Een middag besoek ek die gemeenskapsentrum in Botrivier waar meer as 40 bejaardes en kusrusgangers in tuisversorging my toehoor. Almal raak begeester oor die moontlikheid wat rommel bied
Dertien Malawiërs doen die werkswinkel op Middelplaas naby Wellington. Hulle is lankal besig met grootskaalse herwinning op die perseel waar hulle werk. Maar nou kry dit 'n nuwe doel.
Ek wonder hoe vorder Godfrey en Vales in Loxton met hulle bestelling van 100 matjies. En Rachel wat haar kleinkinders ook wou leer. En die groepie in Williston. En Carnarvon Ouetehuis se yweriges.
Skielik vlieg 'n reuse deur oop. The Craft and Design Institute van die Kaap kom te hore van wat ons doen. Hulle soek produkte uit die plattelandse dorpies om aan toeriste te verkoop.