Vir die jongspan: Dís eienskappe van 'n goeie leier
JY LEES NOU Vir die jongspan: Dís eienskappe van 'n goeie leier
Vir skooltake: Die ontwikkeling van skrif
Oudpres. Nelson Mandela was 'n leier van wêreldformaat. Foto: Gallo Images/Getty Images.
Iemand wat die leiding in 'n groep neem, kort sekere kenmerke om dié taak goed te verrig, maar almal kan leierseienskappe aankweek.
Ons kan nie almal 'n leier wees nie, maar almal kan 'n opbouende rol in hul groep speel. Ons kies gewoonlik iemand in ons groep wat die beste leierseienskappe het om die groep te lei.
Ons kyk na watter eienskappe vir 'n goeie leier sorg en na 'n bekende voorbeeld van so iemand.
Leierskap is 'n proses waardeur 'n persoon 'n groep mense in 'n organisasie of 'n span beïnvloed om 'n gemeenskaplike doel te bereik.
Die kaptein van 'n rugbyspan probeer byvoorbeeld sy spanlede beïnvloed om hul wedstryd te wen.
'n Sportspan het 'n kaptein wat die ander spelers probeer motiveer en lei.
'n Leier is iemand wat die ander lede van die groep oortuig om sy of haar volgelinge te wees. Party leiers is beter as ander, terwyl sommige sommer goor is.
Kyk ons na die wêreld se groot leiers, sien ons daar is veral twee soorte leiers – demokratiese en outokratiese leiers.
'n Demokratiese leier verteenwoordig die mense en probeer namens hulle lei.
'n Outokratiese leier is iemand wat alleen in beheer wil wees en eiewillig optree.
Hulle is diegene wat luister na wat hul raadgewers en volgelinge te sê het voor hulle 'n belangrike besluit neem.
Sulke leiers spoor hul volgelinge aan en inspireer mense om met hulle saam te werk.
Hulle tree eerlik op en kom die wette na.
Dié soort leier aanvaar almal sal nie altyd met hom of haar saamstem nie.
Dié leiers is diegene in leiersposisies wat hulle nie aan ander mense se mening steur nie.
Hulle luister nie na goeie raad nie en probeer heeltyd baasspeel.
Hulle hou daarvan om mag oor ander mense te hê en hulle te hiet en gebied.
Outokratiese leiers raak kwaad wanneer iemand nie met hulle saamstem nie.
Eienskappe van 'n goeie leier
Die beste leiers het talle eienskappe wat hulle laat uitstaan. Hier is 'n paar vername kenmerke.
Integriteit – dit beteken goeie leiers se woord is hul eer.
Intelligensie –goeie leiers het insig en bou hul kennis uit sodat hulle goeie besluite kan neem.
Selfvertroue – goeie leiers het baie ervaring en twyfel nie in hulself nie.
Kommunikasie – hulle is goeie redenaars én luisteraars.
Werketiek –goeie leiers neem verantwoordelikheid, is pligsgetrou en kan goed met mense werk.
Nederigheid en gewilligheid om te leer – goeie leiers dink nie hulle is beter as ander en hoef nie na ander mense se raad te luister nie.
Deursettingsvermoë – hulle druk deur wanneer dit moeilik gaan, veral wanneer hulle ongewilde besluite moet neem.
Hoe leer 'n mens om 'n goeie leier te wees?
Alle kinders het die potensiaal om leierseienskappe te ontwikkel.
As jy 'n leier wil word, kan jy sekere aktiwiteite probeer doen wat jou sal help om jou selfbeeld te bou, soos om aan sport of kulturele aktiwiteite deel te neem.
Leiers moet veral goed kan kommunikeer; jy kan dus dramaklasse loop of redenaars- en debatvaardighede aanleer.
Deelname aan skoolaktiwiteite, soos hierdie spelkompetisie, kan jou voorberei op 'n leier­skapsrol omdat 'n leier goed moet kan praat.
Identifiseer jou sterk en swak punte sodat jy weet waaraan jy moet werk.
As jy nie goed is met organiseer nie, kan jy jou ouers vra om jou te help om roosters op te stel waarvolgens jy jou huiswerk en ander take doen. Dit sal jou help om beter te organiseer.
'n Goeie leier moet intelligent wees en aanhou leer. Met genoeg selfvertroue kan jy 'n goeie leier word.
Sluit by spanne aan waarin jy sal leer om met ander mense saam te werk. Baie buitemuurse aktiwiteite bied jou die geleentheid om jou leierskapsvernuf te ontwikkel, veral georganiseerde sport, dansklasse en teater. Dit sal jou van spanwerk leer en ook om onafhanklik op te tree.
'n Groot leier: Dr. Martin Luther King Jr.
Dr. Martin Luther King jr. (1929-'68) was 'n aktivis vir burgerregte in Amerika in die 1950's en 1960's toe swart Amerikaners nog nie dieselfde regte as wit Amerikaners geniet het nie. Hy was 'n uitstekende redenaar en sy toesprake inspireer baie mense vandag nog.
Op skool was die jong Martin so slim, hulle het hom in die hoërskool twee grade laat oorslaan. Hy was 15 jaar oud toe hy univer­siteit toe is en het 'n graad in sosiologie verwerf. Daarna het hy teologie studeer en eindelik 'n doktorsgraad aan die Universiteit van Boston verwerf.
In 1955 het Martin die Montgomery-bus­boikot help organiseer.
Rosa Parks, 'n swart vrou, het geweier om haar sitplek op die bus aan 'n wit man af te staan. In daardie jare het 'n vorm van apartheid in Amerika se Suide hoogty gevier. Die boikot het langer as 'n jaar geduur tot die rassistiese vervoerwette afgeskaf is. Dit het Martin die groot leier van die burgerregtebeweging gemaak.
Rosa Parks (1913-2005), met King op die agtergrond.
In 1963 het hy 'n reuseoptog na Washington, DC, gereël. Sowat 250 000 mense het daaraan deelgeneem. Die betogers het gehoop hulle sou die regering kon oorreed om skeiding in openbare skole op te hef, polisiegeweld teen betogers te beëindig en wette in te stel wat diskriminasie in die werkplek sou stopsit.
Tydens dié optog het Martin sy nou beroemde I Have a Dream-toespraak gelewer.
Die optog was 'n sukses en wette is in 1964 deurgevoer om burgerregte vir almal te verseker. Gevolglik is die Nobel-vredes­prys in daardie jaar aan King toegeken.
Maar die sluipmoordenaar James Earl Ray het King op 4 April 1968 in Memphis, Tennes­see, doodgeskiet.
Die Lorraine-motel in Memphis, waar King doodgeskiet is, is nou 'n burgerregtemuseum.
Dr. Martin Luther King jr. was 'n puik leier met goeie eienskappe soos intelligensie, selfvertroue en deursettingsvermoë. Hy het hard geleer, maar ook baie gelees.
As jy jou kennis uitbrei, kan jy beter besluite neem en die mense wat jy lei, help opvoed. King kon fenomenale toesprake lewer en was 'n goeie waarnemer. Sy selfvertroue en statigheid het mense na hom toe aangetrek.
Sonder selfvertroue sou hy nie groter vry­heid vir swart Amerikaners kon beding nie.
Sy deursettingsvermoë was legendaries. Selfs toe hy in die tronk beland, het hy vasgebyt en bly glo in vreedsame betogings.