Brief aan Afrikaanse jongmense: Die toekoms is Afrikaans!Een van die lede van die #UPrising-beweging. Foto: ANA Liewe vriende Die afgelope tyd is die media propvol berigte oor aanvalle op Afrikaans op universiteitskampusse. Baie van julle wonder seker al of daar nog ’n toekoms vir Afrikaans is, en of jou taal op universiteit nog enigsins belangrik is. Daarom het ek met hierdie brief twee doelwitte. Eerstens wil ek kortliks agtergrond oor die taalkwessie aan julle gee. Tweedens wil ek “sewe toekomskaartjies” van Afrikaans met julle deel om my siening te regverdig dat die toekoms steeds Afrikaans is. In 1976 was die swart jeug se kreet “óns wil nie in Afrikaans leer nie”. Veertig jaar later is dit “júlle mag nie in Afrikaans studeer nie”. Dis óns wíl nie, teenoor júlle mág nie. Hierdie twee krete is wêrelde van mekaar verwyder. Die een was op die oog af ’n stryd vir demokrasie, die ander ’n openlike stryd teen ander se demokratiese regte. Die 1976-geslag het in die naam van hul eie vryheid geveg, die 2016-geslag veg teen Afrikaanse studente se vryheid om hulle taal en kultuur uit te leef. Die eerste kreet was die voorspel van “liberation before education”. Dit het ’n groot rol gespeel om die onderwys en indiensneembaarheid van ’n hele geslag jong swart mense te ondermyn. Vandag is die kreet “transformation before education”, waardeur die volgende geslag hul eie toekoms ondergrawe. Dit lyk of nóg ’n betekenisvolle groep jong swart mense die boot wil sink waarin hulle self moet vaar. Maar as ons kyk na wat die ANC se “1976-geslag” intussen met die land gemaak het, blyk dit terugskouend dat 1976 meer oor mag as taal gegaan het. Nie oor politieke regte nie, maar oor politieke mag. Soos Breyten Breytenbach in sy kritiek op dr. Van Zyl Slabbert gesê het: “[Slabbert] did not realise that the ANC is neither about building a new nation nor about reconstruction and development, but about divvying up the spoils of victory.” ’n ANC-woordvoerder, Smuts Ngonyama, het dit reguit gestel: “Ek het nie gestruggle om arm te wees nie.” Vryheid deur Afrikaans! Maar die feit is dat daar ’n nuwe stryd teen Afrikaans, studiegeleenthede vir Afrikaanse studente en die oorblyfsel van ’n Afrikaanse leefwyse op die histories Afrikaanse kampusse is. Soms word die stryd openlik teen Afrikaans en sy sprekers gevoer, soos die EFF by Tukkies. Meermale is die rassetransformasie van die universiteit die doelwit, en is perke op die toegang vir Afrikaanse studente en ’n stadige dood vir Afrikaans die voorspelbare gevolg. Die vraag is: Wat moet Afrikaanse jongmense se reaksie hierop wees? Die regte strategie is een van “Vryheid deur Afrikaans”, oftewel “Vryheid deur Afrikaanse onderwys en opleiding”. Die rede is dat goeie onderwys en opleiding vandag éérs die sleutel tot sukses is. Dit maak jong Afrikaners betreklik vry van drakoniese rassewette en is die oorsaak dat werkloosheid onder wit jong mense teen 12% steeds ’n breukdeel van die werkloosheid van 43% onder swart jong mense is. Met goeie onderwys en opleiding kan en gaan Afrikaanse jong mense altyd vir julself kan sorg – deur werk te kry of deur selfindiensname soos ’n eie sake-onderneming. Julle moet net moed hou, want ’n ekonomie werk uiteindelik nie op ras nie, maar op kennis, vaardighede en harde werk. By hierdie werklikheid kan niemand verby kom nie, ook nie radikale politieke jeugdiges nie. Afrikaanse universiteite is ’n “broodsaak” omdat dit oor baie meer as bloot taal gaan. Afrikaans gee aan jou die volgende sewe noodsaaklike toegangskaartjies vir jou lewenspad vorentoe: By Engelse “getransformeerde” instellings is Afrikaanse studente in die praktyk nie meer welkom nie. Kyk maar wat het reeds by die Universiteit van Johannesburg en tegniese universiteite en -kolleges gebeur. Natuurlik is toegang vir swart studente belangrik, maar toegang vir Afrikaanse studente ook. Indien Tukkies verengels, beteken dit dat daar in die hele Gauteng nie meer een openbare instelling oorbly waar Afrikaanse studente in hul eie taal kan studeer nie. Dit help nie die een groep se insluiting lei tot die ander groep se uitsluiting nie! Afrikaans is jou kaartjie na akademie en ’n lekker studentelewe sonder politieke inmenging. Rasseteikens wat die bevolkingsamestelling moet weerspieël, verander in die praktyk ’n universiteit in ’n politieke instelling. Afrikaans is ook die enigste volhoubare waarborg vir die loopbane vir Afrikaanse dosente en personeel, wat andersins deur rasseteikens uitgedun gaan word. Dis juis die verstaatliking van universiteite in Afrika wat tot hul ondergang gelei het. Genoeg studies het al bewys dat die beste opleiding in jou moedertaal gebeur. Dit stel jou in staat om jou kennis, waar nodig, in ’n tweede taal toe te pas. Duisende Afrikaners wat net in Afrikaans studeer en geleef het, beklee daarom nou topposte in Engelssprekende lande. Moderne Afrikaanse jong mense se Engels is weens die media, rekenaars en handboeke in elk geval baie goed. Jy sal dus maklik in die werkwêreld aanpas. Die verengelsing van instellings lei daartoe dat dosente en studente eerstens op grond van ras aangestel en gekeur word, in plaas van suiwer op meriete. Natuurlik is daar baie top- swart akademici en -studente, maar gedwonge rasseteikens word baie hoër gestel as hul beskikbaarheid. Wanneer dit gebeur, is standaarde die slagoffer, soos al by so baie ander staatsinstellings gebeur het. Daarom bly Afrikaans baie belangrik vir hoë standaarde. Die ondervinding by getransformeerde instellings het gewys dat Afrikaanse studente dáár nie net so tuis, veilig en welkom voel nie. Hierdie plekke se kultuur word al hoe meer onvriendelik vir Afrikaanse studente. Julle het net soveel reg op ruimtes waar julle kan tuis voel, wêreldklasopleiding kan kry, én ’n onvergeetlike Afrikaanse studentelewe kan geniet. Dr. Fernand de Varennes, die internasionale taalregtekenner van Kanada, se navorsing wys dat moedertaalonderrig gemiddeld 27% minder kos, omdat kinders beter daarin leer. Die hoër koste is te wyte aan die swakker prestasie en selfs herhaling van onderrig of van studiejare. Dan kom die nie-geldelike kostes nog by, wat soms onberekenbaar hoog kan wees. Dit is onbekostigbare “kostes” soos taalverwaarlosing, kulturele vervreemding en ontkenning van mense se kulturele vryheid, gelykheid en menswaardigheid. Afrikaanse onderwys en opleiding was nie verniet nie. Al het jy dit verniet gekry, het jou ouers en grootouers dit teen groot kostes en opofferings opgebou. Dis jou voorreg om dit nou te help bewaar en weer vir die volgende geslag aan te gee, sodat hulle dieselfde sewe kaartjies na sukses kan hê as wat jy kan kry. Hierin staan jy nie alleen nie. Daar is ’n hele span sterk Afrikaanse organisasies wat saam met jou staan. Ons werk vir die toekoms van Afrikaanse universiteitsopleiding in die openbare én private sektor. Wees asseblief verseker van (onder meer) AfriForum, Solidariteit, die Helpende Hand, Akademia en Sol-Tech se steun vir julle toekoms – in Afrikaans!