PressReader - Kuier: 2017-01-25 - MARIE KRY haar stuk­kie
MARIE KRY haar stuk­kie
Sy het ge­dink haar ma­nier van din­ge doen maak haar on­ge­wild, maar toe word sy aan­ge­naam ver­ras.
Kuier - 2017-01-25 - Kortverhaaal - Deur Da­vid Vil­joen
Marie B­rits het nooit nie­mand iets ge­gun nie. Ek weet, want sy het saam met Ma en ses an­der tan­nies in blou ver­pleeg­ster-u­ni­forms by die oog­dok­ter se spreek­ka­mer ge­werk.
Wan­neer een van die da­mes ’n ge­skenk van ’n pa­si­ënt ont­vang het as be­dan­king vir uit­son­der­li­ke diens, het Marie se­ker ge­maak dat die sjo­ko­la­de of bil­tong of wat ook­al, ge­lyk­op tus­sen die per­so­neel ver­deel word. Want sy werk ook daar en het in­di­rek by­ge­dra tot die pa­si­ënt se dank­baar­heid. En sy soek haar stuk­kie. Marie het al­tyd haar stuk­kie ge­kry. Toe Ma­ris­ka die dag nie haar bot­tel pie­kel­uie wil deel nie, stap Marie na dr. Pie­naars e kan­toor toe .“Dok­ter ,” Marie haal se­nu­wee­ag­tig a­sem en sit een hand op dr. Pienaar se les­se­naar.“Ek wil nie moei­lik wees nie, maar dit is on­reg­ver­dig dat ge­sken­ke nie ge­deel word nie. Ons wat ag­ter werk, word nooit raak­ge­sien nie, maar ons werk net so hard. Ek dink jy moet . . . ”Dr. Pienaar lig sy hand uit frus­tra­sie en maak haar stil. Hy staan op en stap ver­by Marie die gang af.
“Wie het die boks sweets ge­kry?”vra hy meer moe­de­loos as kwaad. Ma­ris­ka steek ban­ge­rig haar hand op.“Dis pie­kel­uie dok­ter, dis net ….”Dr. Pienaar maak haar ook met sy hand­palm stil.“Ek gee nie om wat dit is nie. Deel dit net! Jul­le moet dit deel. Al­tyd!”Hy skree am­per die laas­te woord – en storm die gang af. Mi­nu­te la­ter staan Marie en g­lim­lag ver­ma­ke­rig ter­wyl Ma­ris­ka die uie in agt na­ge­reg­bak­kies skep.
Marie was die re­ke­ning­kun­di­ge en ook ver­ant­woor­de­lik vir die skryf­be­hoef­tes en die kof­fie­goed.“Kom as­se­blief mid­dag­e­te vir ’n ver­ga­de­ring, die nuwe skryf­be­hoef­tes het ge­kom,”sê Marie vir C­han­tel­le.“Goed” ant­woord C­han­tel­le son­der om op te kyk. Marie loop stel­sel­ma­tig deur die kan­toor om die an­der in te lig.“Ek het ge­hoor,”val Ma­ris­ka haa rin die re­de .“Ja aa a ,” brom E­li­ze, maar Marie maak ’n punt daar­van om vir elk­een te sê.
Mid­dag­e­te sit al­mal om die ta­fel en Marie staan aan die hoof met die kar­ton­doos voor haar.“Kom ons be­gin by die pot­lo­de,” sê sy en haal ’n veel­kleu­ri­ge boks pot­lo­de uit.“Rooi,”sy kyk in haar boe­kie,“dis C­han­tel­le”en sy gee die pot­lood aan.“Groen . . . is E­li­ze.” Toe sy klaar die pot­lo­de uit­ge­deel het, haal sy die bok­sie met die ge­paard­gaan­de loot uit.“Neem ’n hou­er­tjie en gee dan aan.”C­han­tel­le haal ’n hou­er­tjie uit die bok­sie en be­stu­deer dit.“Maar Marie, daar is net twaalf lo­te in ’n hou­er­tjie.”
“Dis reg, ja,”ant­woord Marie saak­lik.“So wil jy vir my sê ons het twaalf lo­te vir die jaar?”Marie se ge­sig bly uit­druk­king­loos.
“As hul­le op raak kan jul­le kom sê, en as dit bil­lik is, sal ek vir jul­le nog gee. Ook as hul­le breek en jull-““Wat be­doel jy as dit bil­li-”pro­beer Chris­tel haar in die re­de val maar mis­luk. Marie ver­hef net haar stem en gaan voort. Dit is haar ver­ga­de­ring.
“Ook! As jul­le een breek, bring jul­le die stuk­kies vir my en ek sal dit vir ’n nuwe ver­ruil.”
“Maar dit is ’n loot ’n maand Marie,”sê Chris­tel.“Ons is nou klaar met die pot­lo­de,” ant­woord sy en g­lim­lag am­per.
La­ter die jaar is dit am­per weer dok­ter se ver­jaar­dag. Toe Marie vir Ma in die gang vas­keer, het Ma ge­weet wat kom.“Is dit vir dok­ter se ver­jaar­dag?”vra Marie en be­duie na die toe­ge­draai­de boek in Ma se hand. “Ja,”sê Ma en pro­beer haar sug in­hou.“Is dit die dok­ter se ge­skenk?”vra Marie. Dui­de­lik, dink Ma, maar sê“ja, jam­mer – ek het nie al­mal ge­vra nie, maar ek was haas­tig om dit oor en ver­by te kry.”Marie kyk haar skuins aan en sê:“Jy kan mos nie men­se se geld vat om ’n ding te gaan koop en nie eens vra wat hul­le voor­stel nie.”Ma sê niks nie, maar soek deur haar hand­sak vir ’n R20 om vir Marie te gee.“Wie sê jy weet bes­te wat dok­ter van hou?”Maar voor sy haar vol­gen­de sin kan ui­ter, gee Ma vir haar die geld en stap in die gang af.
Die vol­gen­de og­gend daag Marie nie op vir werk nie.“Moet jy nie dalk bel en vra wat aan­gaan nie?”stel E­li­ze aan Ma voor.“Dalk vat sy nie haar maan­de­lik­se siek­dag nie, dalk is iets rê­rig fout?”
“Kom nou E­li­ze.”Ma kyk haar on­ge­lo­wig
aan.“Dit is mid­del van die week, mid­del van die maand.”E­li­ze wil nog iets by­las, maar be­sluit daar­teen .“Kof­fie ?” vra sy.
“As­se­blief.”Net toe stap dr. Pienaar die ver­trek bin­ne en roep Ma na sy kan­toor toe.
Toe Ma uit die dok­ter se kan­toor stap roep sy die da­mes by­me­kaar. Hul­le gaan sit om die ta­fel en kyk haar aan­dag­tig aan. “Dok­ter wil hier­die jaar ’n nuwe stel­sel met die jaar­lik­se bo­nus­se pro­beer.”
Hul­le kyk ver­baas, maar nie­mand sê iets nie.“Moe­nie wor­ry nie, dis nie ’n sleg­te ding nie.”Al­mal lyk ef­fens ver­lig.
“Hy wil hê ons moet me­kaar e­va­lu­eer.” Ver­war­de ge­sig­te.“Hoe dit werk is: Elk­een maak ’n ly­sie van wie vol­gens hul­le die mees­te tot die min­ste ek­stra moei­te by die werk in­sit. El­ke plek, van een tot agt, kry ’n se­ke­re aan­tal pun­te.”Sy deel vir elk­een ’n blad­sy uit wat die pun­te­stel­sel ver­dui­de­lik.
“Van­self­spre­kend mag jou eie naam nie op die ly­sie ver­skyn nie,”sê sy, ter­wyl al­mal nog hul blad­sye be­stu­deer.“Is daar e­ni­ge vrae?”Kop­pe skud en daar is stil­te, maar die wan­trou­e­ri­ge flit­se van oë stem nie saam.
Toe Ma die vol­gen­de dag vir Marie die nuus gee, het haar wê­reld ge­skud. So vin­nig soos wat haar hak­skoe­ne haar toe­laat, loop sy die gang af na Dok­ter se kan­toor toe. Hoe kan hy dit doen? Dis nie hoe dit werk nie. Dis nie reg­ver­dig nie.
“Dok­ter,”sê sy toe sy voor hom staan,“die ding met die bo­nus­se, dit is nie reg­ver­dig nie. Jy weet nie hoe hul­le is nie, hul­le gaan stem vir hul­le vrien­de, nie vir wie die hard­ste werk nie. Ek dink dit sal be­ter wees as ons dit te­rug ver­an­der soos dit al­tyd was.”
Dok­ter kyk haar on­ge­lo­wig aan. Hy lig sy wenk­broue.“Wat be­doel jy ons,”vra hy so bie­tjie ge­frus­treerd en toe skie­lik woe­dend“Jy het geen reg om my be­slui­te te be­vraag­te­ken nie! Wie dink jy is jy?”Marie skrik, maar staan vas.“Loop!”sê dr. Pienaar.
Marie sit in haar hoek en haar hak­skeen wip teen ’n spoed van die naas­te­haat in haar bin­ne­ste. Die on­reg­ver­dig­heid. Tel ek vir niks? Ná al die ja­re! Marie was oor een ding wel reg. Dr. Pienaar het nie vrou­men­se ver­staan nie en het geen be­nul ge­had van die on­der­druk­te ja­loe­sie en ver­vol­gen­de vy­an­dig­heid wat vrou­men­se in ’n kan­toor vir me­kaar kan hê nie.
Met ge­spits­te ore sit Marie en maak as­of sy werk. In die weer­kaat­sing van haar re­ke­naar­skerm hou sy haar kol­le­gas dop. Hul­le sit in groe­pies van twee of drie, praat in ge­demp­te stem­me en maak ook as­of hul­le werk. Sy staan op om ver­by Ma­ris­ka en E­li­ze te stap, maar is te­leur­ge­steld toe hul­le met haar ver­by­gang skie­lik tjoep­stil is. Sy stap aan na waar C­han­tel­le, Chris­tel en Ma sit en is weer met ’n dood­se stil­te be­groet. “Jam­mer om te pla,”sê sy vir Ma.“Wan­neer wil jy die ly­sie vir die bo­nus­se hê?”
“Al­mal moet dit mô­re­og­gend eer­ste ding by my in­han­dig. So jul­le kry kans om daar­oor te slaap.”
Maar Marie kon daar­die aand glad nie slaap nie. Haar sel­foon biep vir die hoe­veel­ste keer op haar bed­kas­sie.“Met wie praat jy so dié tyd van die aand?”vra haar man, Piet, deur die slaap.“Ek ver­tel net my sus­ter hoe be­lag­lik hier­die he­le sto­rie by die werk is,”sê sy en maak die bood­skap op haar foon oop.“Los dit nou vrou. Dit is bui­te jou be­heer. Ek is moeg,”grom Piet.
“Goed, dis nie no­dig om so te brom nie. Ek sê net gou nag.”Ter­wyl sy die bood­skap tik won­der sy wie by die werk SMS vir wie en wie het vir wie waar op hul ly­sie ge­pen.
Die vol­gen­de dag het Ma al die ge­se­ël­de koe­ver­te in­ge­sa­mel. Die week wat toe volg tot sa­la­ris­tyd was vir Marie ’n mar­te­ling. Sy kon aan niks dink be­hal­we die in­houd van daar­die koe­ver­te nie. Sy het nie meer die kof­fie en sui­ker na­ge­gaan nie. Sy het nie meer deur die ven­ster ge­loer om te sien wie laat is vir werk nie. Sy het nie meer el­ke nou en dan ’n draai deur die kan­toor ge­loop om te kyk wie sit op Fa­ce­book nie.“My high­lig­h­ter is droog Marie. Kan ek ’n nuwe een kry?”vra Sharon oor haar skou­er. Son­der ’n woord be­duie Marie na die laai en skryf niks in haar boe­kie neer nie. Wat help dit ek doen ek­stra moei­te en maak se­ker die kan­toor is ge­or­ga­ni­seerd? Hul­le kom dit nie eens ag­ter nie, dink sy.
Sa­la­ris­dag kom en daar­die aand wag Marie vir die SMS van die bank af. Net ná twaalf­uur die aand kom hy deur. Tot haar ver­ras­sing, het sy wat Marie is, ’n 50% bo­nus (die hoog­ste) op haar sa­la­ris ont­vang. Sy skud Piet wak­ker.
“Jy sal dit nie glo nie. Ek kan dit nie glo nie.”Sy wys vir Piet die SMS.“Wat be­te­ken dit?”vra hy. Marie ver­dui­de­lik . . .
“Rê­rig? Het daai klomp vrou­ens vir jou ge­stem? Ek dog jy sê hul­le li­ke jou niks?” Marie g­lim­lag breed en krie­wel on­der die kom­bers van op­ge­won­den­heid.
“Nee, ek twy­fel. Dit is se­ker dok­ter wat ge­sien het dat hul­le al­mal my naam on­der neer­ge­skryf het.”Sy sê erns­tig:“Hy was nog al­tyd ’n reg­ver­di­ge man.”
Die vol­gen­de week dra Marie ’n g­lim­lag kan­toor toe. Maan­dag vra E­li­ze vir Ma“het jy nog melk gaan koop?”
“Nee, dit was Marie.”E­li­ze staan stom­ge­slaan vas.“Ek kon dit ook nie glo nie,”sê Ma, “maar ek het ge­sien hoe sy dit van­og­gend hier aan­bring.”
Dins­dag­og­gend ont­dek el­ke da­me ’n net­jie­se ho­pie skryf­be­hoef­tes op hul ta­fel. “En dit?”vra Ma vir Marie.“Ek het ge­dink dit sal mak­li­ker wees as elk­een be­heer het oor sy eie goed. Dit hou jul­le uit die werk uit om el­ke keer vir my te kom vra.”“Dan­kie Marie, dis ’n goeie i­dee,”sê Ma en stap weg met ’n be­ïn­druk­te ge­sig. Woens­dag word ’n groot sak wilds­bil­tong in die voort­por­taal af­ge­le­wer .“E­li­ze ,” roep Sharon in die gang af.“Jy be­ter dit vin­nig weg­steek,”sê sy en lag as­of sy so­pas ’n vuil grap ge­hoor het.
“Nee wat, sy het my klaar ge­sien,” ant­woord E­li­ze ge­lyk­ma­tig en gaan sit by haar ta­fel. Sy sit die bil­tong tus­sen haar voe­te on­der haar stoel. Vas­be­ra­de om Marie uit te daag om haar dit te máák deel. Toe E­li­ze huis toe gaan met die bil­tong on­der haar arm, het Marie net ge­groet en ge­glim­lag.
Vry­dag is die laas­te werks­dag van die jaar en Marie is vroeg op kan­toor. Sy sit haar goed­jies neer en stap kom­buis toe om kof­fie te maak. Sy steek vas by die in­gang toe sy on­ver­wag­te stem­me hoor.“. . . so die he­le ly­sie ding was ’n doel­lo­se oe­fe­ning?” vra C­han­tel­le vir Ma­ris­ka.“Ja, Dok­ter het vir al­mal pre­sies die­self­de bo­nus ge­gee.” Al­bei lag. Marie lag nie. Sy tree te­rug, wag ’n oom­blik in stil­te, dan stap sy die kom­buis bin­ne.“Goeie mô­re,”groet sy, maar haar g­lim­lag het ver­dwyn. Voor e­nig­ie­mand ag­ter­kom dat die ou Marie te­rug op kan­toor is, word ’n boks koe­kies in die voort­por­taal af­ge­laai. Marie is nog van plan om op haar stuk­kie aan te dring, toe C­han­tel­le ’n bord­jie koe­kies voor haar neer­sit. “Lek­ker dag, Marie,”sê sy op­reg. Se­dert­dien is Marie ’n nuwe mens. Weet ek, want sy het saam met my Ma en ses an­der tan­nies by die oog­dok­ter se spreek­ka­mer ge­werk.