Radio | AFRIFIKSIE
Die uitsending van radio het ‘n belangrike rol gespeel in die vermaak en ontwikkeling van die samelewing in ‘n tyd toe vervoer nog baie beperk was en nedersettings vêr van mekaar verwyder was. Radio was dikwels die enigste verbinding met die buitewêreld en was soms die enigste bron van afleiding.
Radio-toetsuitsendings het in Suid-Afrika op 29 Desember 1923 vanuit Johannesburg begin. Kaapstad het op 15 September 1924 gevolg en Durban op 10 Desember 1924. Aanvanklik was dit meestal Engels, maar op 25 Oktober 1937 is die eerste sender wat uitsluitlik vir Afrikaans bestem was, in gebruik geneem. Die volgende dag was daaroor in die koerante berig en is onder meer gesê dat daar “vir Afrikaans ‘n slag gelewer wat gelykstaan met ander groot ligbakens op ons taal se opwaartse pad“.
Die Afrikaanse radiodiens was eers bekend as Radio Suid-Afrika, maar is sedert 1995 bekend as Radio Sonder Grense (of RSG).
Onder die post-apartheid regering het Afrikaans as televisietaal van die SAUK (SABC) minder prominensie begin kry, maar die radiodiens in Afrikaans is tans (2016) sterker as ooit met die grootste luistertal van enige van die radiostasies in Suid-Afrika en is die enigste SAUK-radiostasie wat winsgewend bedryf word. Dit lok ook talle luisteraars van oor die wêreld wat dit volg deur die internet in hierdie tyd wat baie Afrikaanssprekendes elders as in Suid-Afrika woon.
Dit blyk taamlik moeilik te wees om vas te stel watter uitsendings oor tyd op die bespiegelingfiksie van Afrifiksie gefokus het, maar ons sal poog om hierdie register by te hou en uit te brei namate meer daaroor uitgesaai word of nuwe inligting oor vroeëre uitsendings onder ons aandag kom – vestig asseblief ons aandag daarop indien jy oor sulke kennis beskik.
Radio-uitsendings oor ‘n genre van die letterkunde kan gewoonlik een van twee vorme aanneem. Eerstens kan dit as ‘n boekvoorlesing aangebied word wat gewoonlik oor ‘n aantal episodes opgedeel word. Die ander metode is ‘n radiodrama wat doelspesifiek vir radiodramatisering geskryf of aangepas is, en dan opgevoer word deur stem- en klankkunstenaars. RSG bied jaarliks sulke drama’s aan in ‘n program bekend as Radioteater, waarvan enkeles in die Afrifiksie-sfeer is.
In 1957 en later weer in 1971 is Jan Rabie se Hemelblom weekliks uitgesaai as ‘n vervolgverhaal. (WF)
~1983 Tom Goldwin (vertaal Jacques Loots): Die Koue Syfers (oorspronklik The Cold Equations)
2011 – Jan F Viljoen: Een-en-twintig Mei Twintig Elf (WF)
2013 – Fanie Viljoen: Breking [http://www.rsg.co.za/ RSG Potgooi beskikbaar] (WF)
2014 – Schalk Schoombie: Sonstorm [http://www.rsg.co.za/ RSG Potgooi beskikbaar] (WF)
2014 – Wilken Calitz: 2092: God van klank [http://www.rsg.co.za/ RSG Potgooi beskikbaar] (WF)
2014 – PG du Plessis: Die nag van Legio [http://www.rsg.co.za/ RSG Potgooi beskikbaar] (F)
2015 – Martyn le Roux: Bloedlyn [http://www.rsg.co.za/ RSG Potgooi beskikbaar] (F)
2015 – Jan Rabie: Rabie op Radio (drie verhale onder meer “Ek het jou gemaak“) [http://www.rsg.co.za/ RSG Potgooi beskikbaar] (WF)
2015 – Italo Calvino: Die Barron op die Bome [http://www.rsg.co.za/ RSG Potgooi beskikbaar] (WF)
2016 – Fanie Viljoen: Ragel [http://www.rsg.co.za/ RSG Potgooi beskikbaar] (F)
RSG hou gereeld radiodrama skryfkompetisies. Indien jy voel dat jy oor so ‘n ambisie of vaardigheid beskik, gaan kyk gerus op hul webwerf vir besonderhede. Wie weet, een van die dae voeg ons dalk jou bydra ook by hierdie lys…