Nuuskommentaar: Om die troffel te laat valSuid-Afrikaanse vlag. Argieffoto. Pres. Cyril Ramaphosa se beloftes oor beter regering wat voorlê, moet verwelkom word, maar weet hy hoe ’n enorme taak dit in geheel is en hoeveel hoë koppe sal moet rol? Die land het ’n gees van uitnemendheid nodig. Verskeie gebeurtenisse dui daarop dat daar ’n yslike behoefte is dat nie net gesê word daar gaan ’n groot regruk-aksie wees nie, maar dat vals alarms die indruk kan wek dat die politieke heengaan van Jacob Zuma alles nou sal laat regkom. – Twee sambreelliggame wat in die Vrystaat help met die bediening van kinderhuis- en gesinsorg neem nou die Vrystaatse departement van maatskaplike dienste hof toe omdat daar van vorige skikkings dadels gekom het. Een van die jongste motiewe vir die huidige toedrag van sake is om by die hof te probeer vasstel of die staat se optrede nie op minagting van die hof neerkom nie. – Suid-Afrika laat val gereeld die pap op die grond wat hom negatiewe reklame oorsee besorg, soos die Life Esidimeni- psigiatriese pasiënte wat na privaat instellings en hul dood uitgeplaas is. Verskeie van die senior rolspelers het getuig daar is aan hulle gemeld alles gaan klopdisselboom, en dat alles daarom vlot verloop. – Suid-Afrika het deur al drie graderingsagentskappe rommelstatus verwerf. – Die Britse regering het pas sy burgers gewaarsku om nie Suid-Afrika te besoek nie, weens die gevaar van terreur-aanvalle. In die jongste verslag oor die stand van sake in lande se hantering van menseregte skryf Amnestie Internasionaal onder meer: “Protests against corruption were widespread. Political tension was heightened after President Zuma made substantial changes to members of government in March, including the dismissal of Finance Minister Pravin Gordhan. “Despite increased public spending on health, education and essential services, the national statistical service reported that the country was unable to reduce poverty and inequality.” Die verslag lui voorts onder meer soos volg: “Profound inequalities continued to undermine economic, social and cultural rights, including in access to sexual and reproductive health services. Failures in the criminal justice system obstructed access to justice for victims of hate crimes and gender-based violence. Investigations into police conduct following excessive use of force during protests were ongoing.” In geheel is dit nie ’n mooi prentjie wat deur die verslag geskets word nie, maar veral die aantal mense wat deur die polisie aangerand of selfs gedood word, is kommerwekkend. Die lees van die hoofstuk oor Suid-Afrika kan maklik by die leser die idee skets dat Amnestie Internasionaal onnodig hare kloof oor wat in Suid-Afrika aangaan. Waaroor dit primêr in hierdie nuuskommentaar handel, is nie soseer waar die regering iets aanpak nie, maar dat die projek misluk. Hier handel dit oor dinge wat selfs glad nie gebeur nie, maar waaraan miljoene rande bestee word. Verlede jaar het die huidige Vrystaatse LUR vir huisvesting byvoorbeeld strafregtelike klagte teen verskeie mense, onder wie die vorige LUR vir huisvesting in die provinsie, Mosebenzi Zwane, ingedien oor meer as R600 miljoen wat vir huisvestingskemas bedoel was, maar na die staatskas sou terugval omdat dit nie benut is nie. In opdrag van Zwane is dit toe glo “uitgedeel” aan mense soos onder andere Hlaudi Motsoeneng, afgedankte bedryfshoof van die SAUK, en die eggenote van min. Mbalula. In sommige gevalle is nie twee stene op mekaar gelê nie, maar die geld glo oorbetaal asof die werk gedoen is. Selfs voor hierdie geval is gereeld gehoor van skemas wat kort voor lank deur die kontrakteur verlaat is nadat hy betaal is, maar die werk nie voltooi is nie. Selfs skoolgeboue word gebruik om begrotings mee te melk. By die Nampo-landbouskool buite Bothaville gaan die leerders steeds in tydelike asbesstrukture skool, terwyl die nuwe skool half voltooi gelaat is. Voeg hierby sulke swak gehalte bouwerk dat huise soms onbewoonbaar word voor dit nog voltooi is. Selfs die bouwerk by Nkandla, soos aan waghuisies op die perseel maar ook aan die hoofgebou, toon dat daar erg aan die bouwerk haper. Pres. Cyril Ramaphosa het nou beterskap belowe van ’n probleem wat reeds kort ná oudpres. Nelson Mandela se bewindsaanvaarding ontstaan het – amptenare lewer gewoon aan hul seniors verslag dat alles voor die wind gaan. Die naam vir “delivery” het egter ’n baie swak reputasie. Dit moet boonop met die grootste omsigtigheid aangeraak word omdat die instansies wat so kleitrap, so maklik oor rassisme en haatspraak gaan kla as hulle uitgevang word. Hierdie gebrekkige “delivery” word ongelukkig ook dikwels op die verkeerde manier aangepak. Grondhervorming in Suid-Afrika kan, met enkele uitsonderings na, selde as suksesse beskou word, al word die een plan ná die ander gemaak. Die probleem is egter selde die boer se skuld; veel eerder is dit onbevoegdheid en skelm praktyke wat projekte laat misluk.