Beleërde landboubedryf vra vir beperkte loonverhogingAgri SA waarsku dat groot loonverhogings in die landboubedryf nie volhoubaar is nie. (Foto: Du Preez du Villiers) Agri SA sê die bedryf kan eenvoudig nie ŉ verhoging in die minimum loon – wat hoër is as inflasie – bekostig nie. Die organisasie het ŉ beroep op die regering gedoen om enige verhoging inflasieverwant te hou. Verbruikers kry van oral die wind van voor en die landboubedryf voer self ŉ opdraande stryd wat die volhoubaarheid van heelparty boerderye bedreig. “Hoewel die behoefte aan ŉ verhoging duidelik is, moet dit volhoubaar vir die land se boerderye wees om te verseker dat hulle op hul beurt voedselsekerheid kan waarborg,” sê Agri SA. Die organisasie stel ŉ loonverhoging van die verbruikersprysindeks (VPI) minus 2% vir die minimum loon voor. Dit is volgens Agri SA ŉ beduidende verhoging wat ook die taai ekonomiese toestande waarin die sektor hom bevind, in ag neem. Die landboubedryf neem nagenoeg 874 000 mense in diens en indiensnemingsyfers het die afgelope ruk die vlak van voor die Covid-19-pandemie verbygesteek. “Die syfers dui duidelik op die belangrike rol wat landbou speel in die skep van werksgeleenthede in Suid-Afrika. Hierdie vermoë gaan egter onder druk kom indien die styging in die minimum loon aanhou om los van die ekonomiese werklikheid te staan,” sê die organisasie. Luidens data van die Buro vir Voedsel- en Landboubeleid het die gemiddelde jaarlikse inflasie vir plaasarbeid sedert 2012 met 11,6% gestyg, terwyl die VPI in dieselfde tyd op rondom 5% gestaan het. Tot nou kon die bedryf die verhogings absorbeer, maar daar is al hoer meer druk op die landbousektor en pryse gaan na verwagting oor die volgende dekade begin daal. Fyn balans nodig Die landboubedryf neem nagenoeg 874 000 mense in diens. (Foto: Du Preez de Villiers) Agri SA waarsku dat groot loonverhogings kort- en langtermyngevolge gaan inhou. Op kort termyn gaan skerp verhogings in ŉ reeds moeilike ekonomiese klimaat die finansiële volhoubaarheid van talle boerderye in die gevaar stel. “Stygende insetkoste soos brandstof en kunsmis, en ŉ afname in die lewering van belangrike dienste soos vervoer, logistiek en elektrisiteit, staar boere reeds in die gesig. Boere in verskeie dele van die land herstel boonop nog van die swaar reën van vroeër vanjaar en moet nog ŉ sprinkaanplaag trotseer. “Onder hierdie omstandighede kan boere nie verhogings wat hoër is as inflasie oorleef nie.” Ook op lang termyn is daar groot risiko. Indien arbeidskoste nie saamgaan met ŉ toename in produktiwiteit nie, gaan Suid-Afrika sy internasionale mededingendheid verloor. “Soos sake nou staan, word baie van ons plaaslike markte deur die storting van goedkoop produkte bedreig. Terselfdertyd is daar groeiende internasionale mededinging van meer produktiewe lande met goedkoper arbeid, soos Chili en Peru, twee opkomende vrugteproduserende lande in Suid-Amerika.” Suid-Afrika se vermoë om wêreldwyd mee te ding, sy uitvoermarkaandeel te vergroot en die landboubedryf se bydrae tot die BBP opnuut te verhoog, gaan dus afhang van die balans wat gevind word tussen lone, produktiwiteit en die vermoë om genoeg gesonde en bekostigbare kos vir plaaslike markte te produseer, sê Agri SA.