Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies - Volume 30, Issue 3, December 2009
Volume 30, Issue 3, December 2009
"Accused by the place and face of the other" : negotiations with complicity in the work of Antjie Krog and Yvonne Vera
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 1 –27 (2009)
This article examines how Antjie Krog and Yvonne Vera use literature to explore the issue of complicity in South Africa and Zimbabwe. Both societies have histories that are characterised by violence and trauma and neither society has engaged with these past abuses in a comprehensive way. Krog and Vera&apos;s work reveal their awareness that a failure to deal with the pain of others in a responsible manner renders societies vulnerable to a repetition of past abuses. Any responsible engagement with the pain of others must involve acknowledging one&apos;s own complicity in those abuses, regardless of how indirect one&apos;s involvement may have been. By reading selected extracts of Krog and Vera&apos;s work in terms of Mark Sanders&apos; theory of complicity, I illustrate how these authors facilitate a responsible engagement with the pain of their characters. The article will pay particular attention to how these authors expose broad complicity in the pain of individuals - individuals who are located at the intersections between racial and gender oppression.
"Le plat pays" (Jacques Brel) poëties besing in Afrikaans - aantekeninge oor ikonisiteit in die oorspronklike en vertaalde chansontekste
Authors: B. Odendaal and N. Morgan
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 29 –48 (2009)
The trace of Jewish suffering in Johannes Bobrowski&apos;s poetry
Authors: F. Wittenberg and H. Wittenberg
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 49 –76 (2009)
Johannes Bobrowski (1917-1965) is a significant German modernist poet and novelist whose work directly engages the problematic question of German "Schuld" (guilt) in respect of the Holocaust. Although Bobrowski&apos;s poetry not only deals with the German-Jewish question, but with universal themes of history, memory and trauma, he is largely unknown in the Anglophone world, partly because of his isolation in communist East Germany at the time. This article seeks to trace Bobrowski&apos;s nuanced and complex engagement with German history and his own personal implication in the genocide through a detailed analysis of his most significant "Jewish" poems. A key idea for Bobrowski was the need for memory and direct engagement with the traumatic past, as this offered the only hope for redemption. The article presents a number of original English translations of these symbolist and hermetic poems, and thereby makes Bobrowski&apos;s writing available to a wider range of readers.
Class politics in Mda&apos;s Ways of dying
Author M.T. Twalo
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 77 –92 (2009)
Zakes Mda&apos;s analysis and exposé of nationalist politics in "Ways of dying" reveal that the unitary vision that characterised the national liberation discourse suppressed some dissonances, contradictions and disunity around the question of class. Mda probes the ironies and contradictions of the liberation struggle and by so doing questions the meaning of freedom for the ordinary South Africans. He then scrutinises the role of the colonised and oppressed in delaying their own total liberation due to the camouflaged interests and motives of the nationalists that were not in the nation&apos;s interest. His analysis of the class silences in his critique of the liberation struggle brings to attention concerns of the masses that had been marginalised in the liberation struggle. To their disappointment, after sacrificing and fighting for national liberation, the masses now realise that the postapartheid state is far from being what they hoped for. Their plight is exacerbated by the fact that they are still as oppressed as they had been prior to independence but now the oppressors are also some of their former comrades in the struggle.
Klassepolitiek in Mda se Ways of dying
Zakes Mda se ontleding van nasionale politiek in "Ways of dying" toon dat die eenheidsvisie wat die nasionale vryheids-gesprek gekenmerk het, bepaalde dissonansies, teenstrydighede en onenigheid rondom die kwessie van klasseverskille verbloem het. Mda ondersoek die ironieë en weersprekings in die vryheidstryd en bevraagteken sodoende die betekenis van vryheid vir die gewone Suid-Afrikaner. Hy kyk indringend na die rol van die gekoloniseerdes en onderdruktes in die vertraging van hulle eie totale bevryding weens die verskuilde belange en motiewe van die nasionaliste wat nie in volksbelang was nie. Sy ontleding van die klasseswye in sy kritiek op die vryheidstryd vestig die aandag op die meerderheid wat in die proses gemarginaliseer is. Hulle vind nou uit, tot hulle ontnugtering, dat nadat hulle geveg en opofferings vir nasionale vryheid gemaak het, die postapartheidstaat ver te kort skiet van dit waarop hulle gehoop het. Hulle lot word vererger deur die feit dat hulle steeds soos voor bevryding onderdruk word, maar die onderdrukkers sluit nou van hulle eertydse strydmakkers in.
Author I. Laurien
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 93 –113 (2009)
This article gives an overview of the changing debate on National Socialism and the question of guilt in German society. Memory had a different meaning in different generations, shaping distinct phases of dealing with the past, from silence and avoidance to sceptical debate, from painful "Vergangen-heitsbewältigung" to a general memory of suffering.
Uitbeelding van skuld en boetedoening deur die gebruik van terugkerende kodes in Die buiteveld (John Miles)
Author S. Harper
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 115 –134 (2009)
Die roman "Die buiteveld" (2003) deur John Miles is &apos;n vreemde roman. Die hoofkarakter is &apos;n enigma en van die begin af wonder die leser wie hy is en wat die waarheid is. Die doel van hierdie artikel is om te bepaal hoe terugkerende kodes gebruik word om die tema van skuld en boetedoening in die roman uit te beeld. Hieruit blyk hoedat spanning geleidelik oplaai deur die herhalende gebruik van sekere kodes. Vir die grootste deel van die verhaal is die leser onbewus van die hoofkarakter se ware identiteit en dit skep spanning. Skuld en boetedoening word deur verskillende terugkerende kodes uitgebeeld. Skuldpale, Goya-skilderye, verwysings na oorlog, foto&apos;s, &apos;n gevaarlike knipmes en fisiese letsels kom herhaaldelik voor. Deur die vrou, Isabel, word die hoofkarakter algaande gelei tot skulderkenning en boetedoening. Soos die geval is met die lae van die Goya-portret van Isabel word geleidelik meer van sy verlede geopenbaar. Skulderkenning en boetedoening lei uiteindelik daartoe dat die hoofkarakter kan terugkeer na sy vaderland en kan uitsien na &apos;n nuwe lewe aldaar saam met sy geliefde Isabel. Die leser is dus nie net &apos;n verbruiker nie, maar ook &apos;n vervaardiger van die teks.
Deculturation : an Afrocentric critique of B.M. Khaketla&apos;s Mosali a nkhola
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 135 –156 (2009)
G.H. Franz&apos;s Modjadji : archetypes of time and the transcendence of history
Authors: L.P. Boshego and D.W. Lloyd
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 157 –178 (2009)
Annerlike Afrikaans, Anton F. Prinsloo : resensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 181 –182 (2009)
In taalkringe is die naam van dr. Anton Prinsloo sinoniem met uitnemendheid. Baie ken sy Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom en Afrikaans op sy beste waaraan hy saam met prof. F.F. Odendal gewerk het. Minder bekend is waarskynlik sy woordeboek van hedendaagse taaleienaardighede, Sleng. Pas het daar weer uit hierdie veelbekroonde skrywer se pen &apos;n fassinerende nuwe werk verskyn. Anton F. Prinsloo se kontreitaalwoordeboek, Annerlike Afrikaans - "annerlike" is &apos;n woord wat in die Noordwes-Kaap gebruik word vir "ander soort" - is daardie tipe boek wat &apos;n mens net nie kan neersit nie.
Kinders van konings : volksballades - tekste en bladmusiek, Pieter W. Grobbelaar : resensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 183 –185 (2009)
Pieter W. Grobbelaar is &apos;n folkloris wat met sy talle akademiese publikasies en veral sy populêre boeke, artikels en radioprogramme &apos;n blywende bydrae tot die breër Afrikaanse kulturele omgewing gemaak het. Sy jongste publikasie, Kinders van konings, is &apos;n geannoteerde, chronologiese bloemlesing van Afrikaanse volksballades. Die volksballade vooronderstel gewoonlik tradisionele gemeenskappe, mondelinge oordrag, stories en natuurlik sang. Die samesteller reken dat die volksballade volgens "die strengste maatstawwe" in Afrikaans nie werklik bestaan nie, maar dat hy &apos;n "vryer gebruik van die term" (p. 9) in sy bloemlesing aanwend. In gemeenskappe waar skrif bekend was, het met verloop van tyd &apos;n wisselwerking tussen mondelinge oordraging en skrif ontstaan - &apos;n omstandigheid wat juis vir die Afrikaanse volksballade ter sake is.
Beskouings oor Krog se oeuvre
Ons ongehoorde soort : beskouings oor die werk van Antjie Krog, Louise Viljoen : resensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 185 –187 (2009)
Antjie Krog is tans een van die mees hoogaangeskrewe lewende digters in Afrikaans en daarom is dit belangrik dat daar indringend aan haar werk aandag gegee word, veral deur &apos;n gerekende literator soos Louise Viljoen. Die versamelbundel Ons ongehoorde soort, waarin &apos;n reeks essays oor Krog se oeuvre verskyn, verskaf inderwaarheid &apos;n voëlvlug oor een van die mees indrukwekkende literêre oeuvres in Afrikaans. Volgens die "Woord vooraf" is hierdie bundel sowel &apos;n verkenning van belangrike strominge in die werk van Antjie Krog as &apos;n aanduiding van die aksentverskuiwing wat by Viljoen self plaasgevind het in haar literêr-kritiese instelling ten opsigte van Krog se werk.
Shomer Yisra&apos;el : Beskermer van Israel, Marzanne Leroux-van der Boon : resensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 187 –189 (2009)
In Marzanne Leroux-Van der Boon se roman Tyd van herkenning (1984, verwerk in 2002) maak die leser vir die eerste keer kennis met die jong sensitiewe Stellenbosse kunstenaar, Marc Krige. In Granate bloei in Jerusalem (2003), Hatikvah: land van hoop (2007) en Shomer Yisra&apos;el: Beskermer van Israel (2008) ontvou sy verhaal verder. Gebeure binne Marc se gesin en familie word beskryf teen die agtergrond van terreur en oorlog in Israel. In Shomer Yisra&apos;el: Beskermer van Israel vorm die tweede Libanese oorlog wat in die somer van 2006 uitgebreek het, die sentrale gegewe.
Lang reis na Ithaka, Dolf Van Niekerk : resensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 190 –192 (2009)
Dolf van Niekerk se prosa- en radiowerk het hom talle toekennings besorg. Herhaaldelik voorgeskrewe werke soos Die son struikel (1961), Skrik kom huis toe (1968) en Die haasvanger (1985) het hom verder as skrywer bekend laat word.
G.R. von Wielligh se nalatenskap
Versamelde Boesmanstories 1, G.R. Von Wielligh : resensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 193 –194 (2009)
Ek was jonk toe ek die eerste keer in ons dorpsbiblioteek op Boesmanstories versamel deur G.R. von Wielligh, afgekom het. Die vier gehawende boekies was met kleeflint reggemaak en blaaie het makeer. Die vreemde stories het my bekoor en &apos;n durende fassinasie met oerverskynsels, -gebruike en -gewoontes gevestig: die vreemde naam vir &apos;n Hottentotsgot, die boeiende verklarings vir reën en wolke, of die waterslang met die blink steen op die voorkop. Dit is eers jare later dat ek agtergekom het dat die verslete storieboeke op die kinderboekrakke eintlik onder religie, skeppingsverhale of inheemse literatuur tuishoort. Hierdie stories was meer as net vreemde verklarings vir bekende dinge; totale geesteswêrelde en lokale kosmologieë is daarin opgesluit.
Amper my mense, Dot Serfontein : resensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 195 –196 (2009)
Dat Dot Serfontein op in-die-tagtig nog steeds so vrugbaar aan die skryf is, is verbysterend. In haar bundel Amper my mense is Serfontein, soos ons haar lankal reeds leer ken het, weer op haar stukke. In &apos;n vyftiental sketse voer sy die leser weg na die vroeër dae op die Vrystaatse platteland en laat herleef sy legendariese figure soos oom Joseph du Plessis en Bart Krog, Baasbul van Afrika. Kenmerkend van die vertellings is die skryfster se fyn sin vir humor, die deernis waarmee sy haar karakters beskrywe, asook haar merkwaardige woordvaardigheid en sensitiewe waarnemingsvermoë.
My selfoon is in my hand, Wessel Pretorius : resensie
Author S. Louw
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 196 –198 (2009)
In Woorde vir &apos;n windharp (1974, Pretoria: Perskor) skryf Pretorius : "... in hierdie tyd van absolute verveling / sal ek die gees van die tyd saamvat / in een onherroeplike lettergreep". Hedendaags is die selfoon - soms sonder lettergrepe - &apos;n nuttige kommunikasiemiddel, veral vir tieners, en Pretorius gedra hom in hierdie bundel in &apos;n sekere mate soos &apos;n tiener wat eiesoortige boodskappe oordra oor hoofsaaklik die liefde / passie en die dood, waardeur hy die "gees van die tyd" - sy persoonlike tyd - probeer weergee.
Herman de Coninck - vertaald
Die lenige liefde, Herman De Coninck : resensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 199 –200 (2009)
Soos Daniel Hugo se vertaling van Herman de Coninck se werk tien jaar gelede in Liefde miskien, behoort ook sy nuutste bundel vertalings uit dié Vlaamse digter se werk, Die lenige liefde, belangstelling by lesers te wek. Die lenige liefde bevat &apos;n verteenwoordigende keur uit &apos;n formidabele digter se lewenswerk met die Nederlandse gedig en die Afrikaanse vertaling telkens op teenoorstaande bladsye.
Ontbloting van die menslike
Bloot mens, Jelleke Wieringa : resensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 201 –203 (2009)
Watermerke, Lucie Möller : resensie
Author C. Vos
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 203 –205 (2009)
Lucie Möller se debuut is keurig deur Protea Boekhuis uitgegee. Vir my is die omslag toenemend belangrik, omdat dit &apos;n merk op die inhoud maak. Daarom moet dit nie net dekoratief of verkoopsmooi wees nie. Na my mening is die omslag van hierdie bundel té fraai.
Die panorama in my truspieël, Daniel Hugo : resensie
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 205 –207 (2009)
Die panorama in my truspieël is Daniel Hugo se twaalfde digbundel. Dit kom in &apos;n netjiese sagtebandformaat met &apos;n kleurryke illustrasie op die voorblad, wat egter duidelik &apos;n terugblik vanuit &apos;n motor se kantspieël uitbeeld en nie die truspieël nie ..
Source: Literator : Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies 30, pp 211 –216 (2009)
Friedrich Dürrenmatt - Johann Lodewyk Marais
Clay woman - Patricia G. Maritz
Mist kissed - M. MacRobert
Wete - Pieter Lourens
Die Aandete - h. le r. slabbert