.: Die Boodskap van Hooglied - 01 (Eerste Siklus – Hartstogtelike Verwagting - 01)
Wanneer ons uit ons Skriflesing vir vandag lees en ook in die toekoms, wanneer ons weer na Hooglied sal kyk, sal u merk dat die oorheersende struktuur van Hooglied, ’n reeks van monoloë en dialoë is. Die hele boek is verdeel in 6 siklusse en ons gaan vandag kyk na die eerste gedeelte van die eerste siklus.
Hooglied 1:1-7 ~ Salomo se mooiste lied.
Sy: 2“Soen my, soen my weer en weer! Jou liefkosings is beter as wyn, 3jou parfuum ruik so lekker, jou naam is suiwer parfuum: daarom het die meisies jou so lief. 4Vat my saam met jou, kom ons hardloop!” Die koning vat my toe na sy kamer toe.
Hy: “Kom ons juig, kom ons wees vrolik oor jou!”
Sy: “Kom ons prys jou liefkosings, dit is beter as wyn! Ek kan verstaan dat die meisies lief is vir jou. 5“Ek is bruin gebrand maar ek is mooi, vroue van Jerusalem. Ek is so bruin soos die tente van Kedar, soos die tentdoeke van Salomo. 6Moet my nie so aankyk omdat ek donker is nie, omdat die son my gebrand het nie: my broers het my so bruin laat brand, hulle het my die wingerde laat oppas; ek kon my eie wingerd, myself, nie versorg nie. 7“Sê my, jy wat ek liefhet, waar laat jy jou kleinvee wei, waar laat jy hulle rus op die middag? Hoekom moet ek my agter ’n sluier wegsteek en by die veetroppe van jou vriende rondsoek?”
In hierdie pas gelese gedeelte sien ons ’n gelukkige en opgewonde paartjie wat allerlei begeertes en verwagtinge teenoor mekaar uitspreek. Ons sal dan ook sien dat hier ses fases in hierdie gesprek is:
• In verse 2-4 vind ons die geliefde se eerste pleidooi.
• In verse 5-7 vind ons ’n skugter en onseker meisie.
• In verse 8-11 sal ons ’n minnaar se liefdevolle aanmoediging sien.
• In verse 12-15 vind ons die beminde se monoloog
• Die minnaar reageer daarop, deur te skerts en te korswel in verse 15 en 16 van hoofstuk 1 en verse 1 en 2 van hoofstuk 2.
• En laastens vind ons die geliefde se tweede pleidooi in 2:3-7.
Ons sal vanoggend egter net tyd hê om na die eerste twee fases te kyk.
3. DIE BEMINDE SE EERSTE PLEIDOOI:
Die eerste woorde wat ons in hierdie lied hoor, is dié van die meisie in vv.2-4. Dit is interessant om te sien dat die meisie se stem, meer as die helfte van die totale gesprek in beslag neem – haar stem spreek van verlange; van hunkering; van vrees en van genot.
Haar eerste woorde is ’n dringende pleidooi en ’n diep begeerte wat sy tot haar minnaar rig – sy begeer sy liefkosings en sy soene; sy begeer sy intieme teenwoordigheid, sodat sy, sy parfuum kan ruik – in die oorspronklike teks word daar eintlik gepraat van "salf" – dit was natuurlik ’n welriekende salf wat gebruik was om mans lekker te laat ruik. Sy sê dat haar minnaar so heerlik ruik, dat dit geen wonder is dat die meisies so gek is na hom nie (ons moet vir geen oomblik dink dat hierdie man verwyfd was omdat hy parfuum gebruik het nie – dit was alledaagse gebruik onder die jong Israelitiese manne van daardie dag – iets soos ons "deodorant").
Sy sê ook dat haar minnaar se liefkosings beter as wyn is. Omdat wyn ’n baie belangrike rol gespeel het in enige vorm van die destydse feesvierings, is dit gepas dat die geliefde haar begeerte na haar minnaar vergelyk met wyn en sy sê dat sy liefkosings vir haar selfs beter sal wees as wyn.
Hy gee gehoor aan haar diepste begeerte; haar pleidooi en hy neem haar na sy kamer toe en hy is saam met haar opgewonde en vrolik oor die vooruitsig van hul liefkosings wat op hande is en dan herhaal sy in v.4. as refrein, dít wat sy aan die begin van haar pleidooi (v.2) gesê het ~ Kom ons prys jou liefkosings, dit is beter as wyn! Ek kan verstaan dat die meisies lief is vir jou.
Wat ook uitstaan in hierdie gedeelte, is hierdie meisie se openlike verklaring van haar liefde vir haar minnaar. Hulle wil dus hê dat die ganse wêreld moet weet van hul liefde vir mekaar, maar hulle tye van intimiteit spaar hulle vir die privaatheid van haar geliefde se kamer – daar waar die openbare oog nie kan sien hoe hy haar soen en liefkoos nie.
Hierdie paartjie verteenwoordig elke man en elke vrou en hulle versugting en optrede is ’n weerspieëling van elke man en elke vrou se intiemste verlange.
Ons moet in gedagte hou dat hierdie boek deur Salomo geskryf is en die vraag is onmiddellik: Oor wie en watter omstandighede skryf hy hier? Gee hy hier ’n beskrywing van ’n jong meisie wat deel is van sy harem en weggevoer word deur die koning na sy kamer en sy wat uitroep na haar geliefde buite die paleismure, of is dit ’n jong meisie wat deel is van sy harem – ’n meisie wat verlief is op hom? Is dit dalk ’n beskrywing van die aankoms van Salomo se bruid – ’n Egiptiese prinses en dié se hartsbegeerte wat sy hardop teenoor hom uitspreek (1Kon.3:1 ~ Salomo het hom verbind aan die familie van die farao, die koning van Egipte. Hy het getrou met die dogter van die farao en haar in die Dawidstad laat woon totdat hy sy paleis en die tempel van die Here en die muur rondom die stad klaar gebou het)? Wat die geval ook al mag wees, ons moet enersyds tevrede wees met die gebrekkige inligting, maar andersyds is die motief van Salomo dalk juis hier om dubbelsinnig van aard te wees, sodat elkeen van ons hiermee kan identifiseer.
Ons moet verder in gedagte hou dat hierdie pragtige boek wat Salomo geskryf het, deel is van die wysheidsliteratuur en daarom is hierdie eerste vier verse van Hooglied, ’n pragtige beskrywing van ’n hart wat vernuwe is deur God se genade en wat uitroep na Jesus Christus, die groot "Objek" van so ’n gelowige se liefde. Daarom dat Spurgeon sê dat hierdie boek, ...is only to be comprehended by men whose standing is within the veil. Iemand wat nie in Christus ingeplant is nie, sal hierdie stuk prosa en lied van Salomo glad nie verstaan nie.
Ons moet ook besef dat hierdie verse (2-4) nie soseer ’n beskrywing is van die Here Jesus Christus (die Bruidegom van die Kerk) nie – dit is eerder ’n beskrywing van die begeerte van ’n kind van God na geestelike gemeenskap met Christus en ’n ervaring van Sy liefde vir Sy kind. ’n Ware en opregte en reddingservaring deur Christus, het altyd ’n hartstogtelike liefde vir Hom tot gevolg.
Ons kan vv. 2-4 kan dus diagrammaties as volg voorstel:
V.2 Die minnaar se soene - Die genieting van Christus se liefde
V.3 Die geur van sy parfuum - Die voortreflikheid van Christus se Naam
V.4 Die privaatheid van sy kamer - Die intimiteit daarvan om in Christus se teenwoordigheid te wees
Kom ons kyk eerstens na v.2 ~ Die minnaar se soen: Hierdie woorde is woorde wat deur iemand uitgespreek word wat reeds bemin word deur Christus.
Die wortelbetekenis van hierdie Hebreeuse woord vir soen, is "om saam te voeg", spesifiek, "mond tot mond". Hierdie pleidooi van die gelowige wat gerig word tot Christus, is die begeerte van die Christelike kerk deur die eeue heen na nóg meer van Jesus se liefde, asook ’n erkenning daarvan dat Christus se liefde vir haar, die beste en grootste liefde van alle liefdes is. Fil.3:10-11 vat dit baie mooi saam ~ Al wat ek wens, is om Christus te ken, die krag van sy opstanding te ondervind en deel te hê aan sy lyding deur aan Hom gelyk te word in sy dood, 11in die verwagting dat ek self deel sal hê aan die opstanding uit die dood. Dit is dus ’n voortdurende begeerte om nóg meer en nóg meer van Sy, die Bruidegom se liefde te ervaar.
Waarom sou die meisie sê dat haar minnaar se liefkosings beter as wyn is?
• Eerstens natuurlik, omdat dit Christus se liefde is en geen liefde kan daarmee vergelyk word nie.
• Christus se liefde kan sonder vrees geniet word, terwyl daar baie besliste gevare gekoppel is aan die gebruik van wyn wat o.a. kan lei tot afhanklikheid daarvan. Geen wonder dat Spr.20:1 as volg lees nie ~ Wyn maak jou ligsinnig, drank laat jou lawaai maak; niemand wat van dronkenskap slinger, is verstandig nie. Christus se liefde daarenteen, het nét die goeie tot gevolg en kan geen skade berokken nie – slegs seën en vreugde en plesier.
• Ps.104:14-15a sê ~ U laat gras uitspruit vir die diere, en groen plante vir die mens sodat hy sy kos uit die aarde kan kry: 15wyn om mense se harte bly te maak. Hierdie blydskap wat wyn tot gevolg kan hê, is egter van korte duur, terwyl Christus se liefde, blywende genot inhou.
• Wyn mag van goeie gehalte wees, maar wyn is nooit volkome suiwer nie, terwyl Christus se liefde absoluut volmaak is. Ook moet ons besef dat Christus se liefde in die meervoudsvorm gebruik word – Sy liefde verwys dus na Sy verbondsliefde; Sy uitverkiesingsliefde; Sy reddingsliefde; Sy aannemingsliefde; Sy Volhardingsliefde; Sy verheerlikingsliefde; Sy vergewingsliefde; Sy dissiplineringsliefde; Sy leidings- en lydingsliefde; Sy voorsieningsliefde; Sy leringsliefde; ens. En wat meer is, hierdie liefde van Christus duur vir ewig!
Die beminde se verwysing na haar minnaar se parfuum, of soos ons netnou gesien het, sy welriekende salf, herinner aan Ps.45:9 ~ Die geur van mirre, aalwyn en kaneel deurtrek al u klere; musiek uit u ivoorversierde paleis maak u bly. Dit herinner egter ook aan die Sterrekykers uit die Ooste, of te wel die Wyse Manne se geskenke wat hulle vir Jesus met Sy geboorte gebring het ~ Hulle het in die huis ingegaan en die Kindjie saam met Maria, sy moeder, gesien, en hulle het gekniel en aan Hom hulde bewys. Daarna het hulle hulle reissakke oopgemaak en vir Hom geskenke uitgehaal: goud, wierook en mirre (Matt.2:11). Wat hier van belang is, is dat Salomo in v.3 sê (en daarvoor moet ek uit die O.A.V. lees, omdat die N.A.V. ’n baie swak vertaling is) ~ U salf is aangenaam van geur, u naam is soos salf (en dan hierdie woorde) wat uitgegiet is; daarom het die jonkvroue u lief – "wat uitgegiet is" (E.S.V. = …your name is oil poured out). Met hierdie vergelyking van die beminde waar sy haar minnaar vergelyk met salf wat uitgegiet is, word ons o.a. herinner aan Jesus se majesteit – Hebr.1:9b sê ~ ...Daarom het God, u God, U onder groot vreugde tot Koning gesalf bo u tydgenote.
Wie is die meisies in v.3, of die "jonkvroue" soos die O.A.V. na hulle verwys, of die "maagde" soos die meeste Engelse vertalings na hulle verwys? As ons na Openb.14:4 blaai, kan ons ’n antwoord op hierdie vraag kry ~ Dit is hulle wat hulle nie met vrouens besoedel het nie; hulle het kuis gebly. Hulle volg die Lam waar Hy ook al gaan. Hulle is onder die mense uit losgekoop as eerstelinge vir God en vir die Lam. ’n Duidelike verwysing dus na die Matt.5:8-gelowiges ~ Geseënd is dié wat rein van hart is, want hulle sal God sien.
In vers 4 sien ons die effek van hierdie liefdesverhouding tussen die beminde en die minnaar, of te wel Christus en die kerk. Christus trek elke gelowige nader na Hom en kan ons die intimiteit van Sy teenwoordigheid ervaar. Elke sprankie ervaring van Jesus se liefde en Sy genade, laat die liefde in die gelowige se hart toeneem en is die begeerte na die hereniging tussen die gelowige en Christus in die hemelse Koninkryk, soveel groter.
4. DIE ONSEKER MEISIE:
Nadat die meisie en haar minnaar met mekaar gepraat het in vv.2-4, sien ons nou in vv.5-7 dat die meisie vir die eerste keer haar onsekerheid en haar vrese uitspreek. Sy is onseker oor wat die reaksie van die "dogters van Jerusalem" sal wees oor haar donker gelaatstrekke. Op die koop toe, sê sy ook nog dat haar broers vir haar kwaad is.
Sy sê in v.6 waarom sy so donker van kleur is, nl. dat haar broers haar gedwing het om in hulle wingerd te werk en daar het die son haar bruin gebrand en het sy nie genoeg tyd gehad om haarself behoorlik te versorg nie. Om dit te verstaan, moet ons ietsie van die kultuur van daardie tyd weet en dit is dat mans in daardie dae meisies met ’n ligte kompleks verkies het en verkieslik ook nog een met blonde hare – ’n donker of blas meisie was dus nie in aanvraag nie en sy voel onseker en minderwaardig, maar tog is sy beeldskoon en sy is baie deeglik bewus daarvan. Dit maak dus nie saak wat die ander meisies van haar dink nie en dit maak nie saak of haar uiterlike dalk verwaarloos is op hierdie stadium nie – feit is, sy weet dat sy mooi is, maar wat meer is, sy weet dat sy beeldskoon vir haar minnaar is.
Sy vergelyk haarself ook met die tente van Kedar. Die nomade van Kedar was afstammelinge van Ismael en het in tente van bokvel gebly – hierdie bokvelle het met die tyd saam al donkerder geword a.g.v. blootstelling aan die son en stof. Hierdie tente staan in skrille kontras met Salomo se kleurvolle en skoon paleis- en tempeldoeke.
Hoe moet ons hierdie gedeelte verstaan? Hierdie is ’n tipiese beeld wat die gelowige van homself het – ons weet dat ons gered is, maar tog aan die anderkant is ons steeds sondaars.
Ten spyte van die feit dat ons voortdurend bewus is van ons sonde, is ons terselfdertyd pynlik bewus van God se genade en vergifnis in ons lewe. Ons voel dikwels donker of duister in ons binneste en tog is ons ’n lieflike geur vir die Here Jesus. Ons word voortdurend onderwerp aan beproewing en tog stel God ons in staat om te volhard. Soms voel ons soos die tente van Kedar – vuil en swart en tog in Christus kan ons vergelyk word met die mooiste en kleurvolste doeke in Salomo se paleis en tempel – ons is, soos Paulus dit stel in Rom.13:14, ...beklee met die Here Jesus Christus... (O.A.V.).
Aan die eenkant is daar ’n gevoel van onwaardigheid en wegwerplikheid by ons as gelowiges teenwoordig en tog aan die anderkant, beskik ons oor ’n vaste wete van wie en wat ons in Christus Jesus is ~ ...ons (is) meer as oorwinnaars deur Hom wat vir ons liefhet (Rom.8:37).
Die meisie in ons Skrifgedeelte sê ook dat sy ten koste van haarself na haar broers se wingerde omgesien het. Ons moet so versigtig wees dat ons nie ons eie geestelike lewe afskeep ter wille van andere en allerlei programme en "geestelike aktiwiteite" nie. Ons eerste prioriteit is altyd om tyd met God te spandeer – skeep ons dit af, betaal ons die prys daarvoor. As jou eie "wingerd" afgeskeep word, groei die vuilgoed geil daarin en is die oes op die ou einde skraal tot geen.
Hierdie feit verduidelik dan ook aan ons die vraag wat die meisie in v.7 aan haar minnaar stel ~ Sê my, jy wat ek liefhet, waar laat jy jou kleinvee wei, waar laat jy hulle rus op die middag? Hoekom moet ek my agter ’n sluier wegsteek en by die veetroppe van jou vriende rondsoek? Hierdie meisie is op soek na haar geliefde – waarskynlik is sy moeg gewerk in haar broers se wingerde en vir die feit dat sy haarself te na gekom het wat haar fisiese voorkoms betref en daarom wil sy na haar minnaar gaan, sodat sy kan rus en vernuwe kan word na haar uiterlike. Sy vra na ’n geheime ontmoeting met hom, sodat sy, sy liefde en nabyheid kan ervaar, maar sy weet nie waar hy is nie en daarom vra sy spesifieke aanwysings na waar hy homself bevind, want anders sal sy haarself moet versluier en na hom gaan soek en dit was hoegenaamd nie fatsoenlik vir ’n meisie om haar geliefde te gaan opsoek nie. As sy ’n sluier dra, het dit egter ook bepaalde implikasies, want dit was hoofsaaklik prostitute wat in daardie dae sluiers gedra het (Tamar bv. in Gen.38:14-15). Sy wou nie graag ’n verleentheid vir haar geliefde wees nie en ook nie die oorsaak van die ander vroue se geskinder nie.
Hierdie meisie se fokus verskuif dus nou van arbeid in ’n wingerd onder dwang van haar broers, na die kleinvee van haar geliefde – daar waar sy eintlik wil wees.
Opregte en ware geloof sal onverpoosd die aangesig en teenwoordigheid van Christus opsoek – daar sal ’n voortdurende begeerte na gemeenskap met Hom wees. Ware geloof is nooit selfversekerd en selfgenoegsaam nie Indien dit afwesig is, is daar vuilgoed in jou wingerd en is dit rede tot ernstige kommer. Hebr.12:1-4 moet voortdurend my leuse in hierdie geestelike wedloop op aarde wees ~ Terwyl ons dan so ’n groot skare geloofsgetuies rondom ons het, laat ons elke las van ons afgooi, ook die sonde wat ons so maklik verstrik, en laat ons die wedloop wat vir ons voorlê, met volharding hardloop, 2die oog gevestig op Jesus, die Begin en Voleinder van die geloof. Ter wille van die vreugde wat vir Hom in die vooruitsig was, het Hy die kruis verduur sonder om vir die skande daarvan terug te deins, en Hy sit nou aan die regterkant van die troon van God. 3Hou Hom voor oë wat so ’n vyandige optrede van die sondaars teen Hom verdra het. Dan sal julle nie geestelik moeg word en uitsak nie.
Geliefdes, ons moet besef en glo dat ons in en deur die Here Jesus Christus, volmaak aanvaarbaar gemaak is vir God. Om dit te bevestig kan ons in die lig van Salomo se wysheidsliteratuur hierdie feit dat ons aanneemlik vir die Vader is, bevestig deur die woorde van die profeet Esegiël ~ Ek het jou gebad, die bloed van jou afgewas en jou met olie ingesmeer. 10Ek het vir jou ’n veelkleurige rok aangetrek en skoene van gebreide vel, Ek het vir jou klere laat dra van linne en ander kosbare stof. 11Ek het jou getooi met juwele: vir jou armbande en halssnoere aangesit, 12’n ring aan jou neus, hangertjies aan jou ore en ’n pragtige krans op jou kop. 13Jy kon jou tooi in goud en silwer, jou klee in linne, kosbare stof, veelkleurige materiaal; jou kos was fynmeel, heuning en olie. Jy het baie mooi geword, geskik om ’n koningin te wees. 14Jy het onder die nasies beroemd geword om jou skoonheid. Dit was ’n volmaakte skoonheid, die gevolg van die prag waarmee Ek jou uitgerus het,” sê die Here my God (Eseg.16:9-14).
Indien ons "wingerd" afgeskeep is, moet ons die woorde van Jer.29:10-13 as bemoediging en aanmoediging vir ons self neem ~ So sê die Here: Oor presies sewentig jaar sal Ek Babel straf en julle onder my sorg neem en dan sal Ek my belofte nakom om julle hier na Jerusalem toe terug te bring. 11Ek weet wat Ek vir julle beplan, sê die Here: voorspoed en nie teenspoed nie; Ek wil vir julle ’n toekoms gee, ’n verwagting! 12Dan sal julle My aanroep, tot My kom bid, en ek sal julle gebede verhoor. 13Julle sal vra na my wil en julle sal dan my wil ken as julle met julle hele hart daarna vra.