Vandag dink ek aan oumas en oupasFoto: Matthew Bennett/Unsplash.com Iets in ‘n mens weet wat ‘n ouma moet wees. Dit weet dat sy anders is as ‘n ma. Nie beter nie, net anders. Oumas is sag. Oumas bederf. Oumas konkel saam met jou om net nog ‘n koekie te mag eet, of net nog tien minute te kuier, of net nog ‘n halfuur wakker te bly. Oumas leer jou baie dinge. Vandag dink ek aan my oumas. My een ouma het my geleer van die Bosveld en van die Boereoorlog en van bospiepie langs die langpad. Sy het my geleer van onafhanklikheid en van aanvaarding. Sy het my geleer dat mens nie alles weet van iemand nie, al ken jy die persoon ook hoe goed (op haar begrafnis is ‘n briefie gelees van ‘n dogter wat sy gehelp het sonder dat ons daarvan geweet het). My ander ouma het my geleer van koekbak en naaldwerk. Sy het my geleer van hekel en brei. Sy het my geleer van oorleef met ‘n klein inkomste, en baie selfdoen. Sy het my geleer van klaarkom met min. Sy het my geleer van haar grootword in ‘n era toe min dinge weggegooi is. Elke konfytbottel is uitgewas om weer te gebruik. Elke geskenkpakkie is versigtig oopgemaak sodat die papier nie skeur nie, en vir ‘n volgende geskenk gebruik kan word. Ek doen dit nou nog, amper twintig jaar ná haar dood. My ouma het my geleer van familie. Sy was die gom wat elke uithoek van ons familie bymekaargetrek en -gehou het. Sy het my geleer van God. Sy het my geleer van geloof. Sy het my geleer van bid op jou knieë voor jy gaan slaap elke aand. Sy het my geleer van die Bybel. Ek sal nooit in der ewigheid Psalm 91 vergeet nie, al was ek skaars nege jaar oud toe sy dit een skoolvakansie vir ons geleer het in ‘n speletjie. Sy het my geleer van omgee vir haar medemens. My ouma was al afgetree toe sy by die kerk as vrywilliger aangesluit het. Sy het weekliks gaan kuier en besoek doen aan “haar oumensies”. Sy het toegesien dat hulle versorg is, dat hulle alles het wat hulle nodig het, dat hulle die medikasie drink wat hulle moes. Maar, méér as dit, dat die eensaamheid hulle nie opvreet nie. Ek dink soms dit was vir haar meer tot seën as vir hulle. My oupa het jonk gesterf en ek dink sy was net so eensaam soos die mense vir wie sy gaan kuier het. My ander oupa was ‘n reus in my lewe. Hy is nog steeds deel van my menswees. Vandag sien ek hom soos ‘n spieël in my pa. My pa wat ook visvang en jag en hou van karring aan goetertjies in sy motorhuis. My pa wat kuier-kuier by sy familie. My pa wat oupa is vir my kinders (en ander mense se kinders ook), soos my oupa vir my was. My pa wat lekkergoed in sy sakke smokkel vir die kleintjies. Wat R100-note in kinders se hande stop, wanneer ons al in die kar sit om te ry. Net soos my pa, is my ma ook vandag die versinnebeelding van my ouma. Daardie tuiskomplek waar ‘n kind net kan wees. Daardie veilige, liefdevolle hawe waar jy weet daar is vertroosting en rus. My hart huil as ek sien hoe oumas en oupas weggegooi word. Ons gaan kuier onlangs vir my man se ouma in die ouetehuis. Sy is 80 jaar oud, en haar gehoor is nie meer wat dit was nie, maar haar verstand is meeste dae skerp (al raak sy soms bietjie deurmekaar). Sy vertel vir ons hoe oumas en oupas vereensaam. Hulle kry nooit besoekers nie. Hulle verjaar alleen. ‘n Mens wonder wat die redes is dat mense so weggegooi word, so vergeet word. En toe, eensklaps, emigreer ons. Sommer so op ‘n dag, sonder dat ons dit kon beplan. En nou kyk ek met ander oë na daardie oumas en oupas in die ouetehuis. Dalk êrens sit ‘n dogter en verlang na ‘n ma wat nie meer kan of wil trek na ‘n vreemde land nie. Dalk is daar ‘n kleinseun wat bekommer oor die gesondheid van sy oupa, maar nie self daar kan wees nie. Dalk is daar heelwat meer aan elkeen se storie as wat ons kan sien. Dalk doen hulle video-oproepe soos ons met ‘n ouma wat nie altyd mooi kan hoor of verstaan wat jy sê nie, maar so bly is dat jy omgee. Dalk is daar niemand meer oor wat vir hulle lief is nie. Ek hoop daar is iemand soos my ouma wat vir die oumensies gaan kuier. Iemand wat omgee. Iemand wat vir ons die verjaarsdagdrukkies en koek sal vat. Iemand wat ‘n ouma vir die oumas sal wees.