Ek het onlangs aan ’n gesprek met ’n kollega deelgeneem oor musiek en die rol wat dit speel in hoe ’n mens as kind gevorm word.
Vir die meeste van ons kan ’n liedjie of musiekstuk jou onmiddellik na ’n sekere tyd in jou lewe verplaas.
Vandag, met kinders, honde en ’n huis, luister ek steeds na die meeste van daardie musiek – net soos elkeen wat hier lees sekerlik sy eie ‘speellys van sy lewe’ het.
Dit is die musiek wat jy saam met moedersmelk ingekry het, wat jy as tienerrebel met ’n skelm sigaret agter die motorhuis ge-“pull” het, as jong volwassene ná ’n harde dag van jou eerste werk en as grootmens met baie laste, jou eie gemaak het. Dit bied steeds vandag vir jou ’n plek van uitkoms en ’n direkte lyn tot jou eie herinneringe en binnekamer.
Daarom, soms, as die lewe druk en ek myself moet behandel oor ek nie ’n sielkundige kan bekostig nie, sit ek my oorfone op en luister na my ma se Louis Armstrong.
Carina Stander, ’n bekroonde skrywer en die ma van twee seuns, het onlangs ’n roerende Facebook-inskrywing geplaas oor haar kind se oordrewe sin vir verantwoordelikheid. Hier skryf sy spesiaal vir Huisgenoot oor hoe sy en haar man dié situasie hanteer.
Laat ek eers my kleure verklaar: Ek is nie ’n ma van ses kinders en 19 kleinkinders met 40 jaar se ervaring in die onderwys nie. Ek is ’n gewone ma van twee laerskoolseuns.
Eers was ons kind in trane oor ons hom dwing om so baie te speel, maar toe die uitslae kom, het hy verras geglimlag: Sy punte was wragtiewaar uitstekend. Sien jy nou, sê sy pa, Gerrit: ’n Brein wat ontspan, is ’n brein wat absorbeer.
Nou dink Boetman eksamen is die coolste deel van skool, want die skooldae is dan baie korter, ’n mens kry nie huiswerk nie en jy het soveel meer tyd om te lees. Hy kon dié wintereksamen selfs The Lord of the Rings klaar lees!
Elke kind het sy eie “boomleesstoel” ontwerp met ’n sitplek wat ook as skryftafel kan dien. Soms sit ek onder in die tuin en roep die spelwoorde wat ons seunskind doer bo in die boom sit en skryf; op sonnige middae leer hy daar bo vir toetse.
My skoonsus het in die bad lê en studeer vir haar matriekeindeksamen en nege onderskeidings behaal. ’n Hangmat, rusbank, bed, lessenaar? Leer waar ook al jy ontspanne voel.
Ten spyte van my vrot kunspunt op laerskool het ek ’n honneursgraad in beeldende kuns behaal. Waarom? Want my ouers se mening oor my talent het op die ou end swaarder as ’n skoolpunt geweeg.
Elke kind het iemand nodig wat in hom glo. As ’n laerskoolkind aan die einde van ’n skooltaak, toetsreeks of eksamen positief is oor leer, het hy goed geslaag – maak nie saak wat sy rapportpunte is nie.
As jy jou nuuskierigheid oor inligting kan behou, jou hongerte na kennis aanhou voed en ’n getroue maar rustige werketiek kweek – wel, dis vir altyd.
Noudat Boetman se skoolwerk vlam vat, vra ek hom wat sy leergeheim is. Hy sê as jy mooi in die klas oplet na wat juffrou sê, is huiswerk makliker. As jy huiswerk getrou doen, leer jy vinniger vir toetse. As jy vir toetse leer, is eksamen eintlik net hersiening. Dan voeg hy by: “Voor elke vraestel bid ek en raak rustig.”
“My kind,” sê ek, “jou punte is pragtig. Maar weet jy wat beïndruk my en pappa regtig? Dat jy jou vriende high-five wanneer hulle goed doen, dat jy nie ’n mededingende klein kramp is nie, dat jy jou werk voltooi sonder om kortpaaie te vat, dat jy nuuskierig is oor die wêreld en weet waar jou krag vandaan kom. Dis wat eindelik ’n mens se toekoms bepaal.”
Om jou kind te help ontspan en ’n balans te handhaaf, moet jy tyd maak vir dinge wat hy geniet, verduidelik Catherine. “Dit kan sport, kuns of sosialisering met maats wees.”
Indien jy reëls wil maak om jou kind te dwing om soms van leerwerk weg te breek, moet jy dit met hom bespreek, sê Catherine. “Hou die grense eenvoudig. Hou byvoorbeeld ’n gesinsvergadering en besluit op vyf dinge wat nodig is en vyf goed wat nie gewens is nie. Skryf dit neer en plak dit teen die yskas waar jou kind dit kan sien.”
Neem ook jou kind se ouderdom in ag, is Sigi se raad. “Met baie jong kinders het jy nog meer beheer oor hul roetine en kan jy dit net begin toepas. En jy moet ’n voorbeeld stel, want jy kan nie net vir kinders preek nie. Breek self weg van elektroniese toestelle of bring tyd in die natuur deur saam met jou kind.”