Liberale demokrasie is op die agtervoetFoto: Frederick Tubiermont/Unsplash.com Die bekende Amerikaanse skrywer en akademikus, Francis Fukuyama het in 1992 in sy boek The End of History and the Last Man die argument gemaak dat met die einde van die Koue Oorlog ’n soort einde in die ideologiese ontwikkeling van die mens plaasgevind het en dat Westerse liberale demokrasie die finale vorm van regering in die wêreld begin aanneem het. Vandag, byna drie dekades later, erken selfs Fukuyama dat wat in 1992 so logies gelyk het, nie meer die geval is nie. Liberale Westerse demokrasie is vandag op die agtervoet. ’n Mens moet heelwat begrip hê vir die politieke kommentators en akademici wat in die vroeë 1990’s geglo het dat liberale demokrasie vanuit die Weste oor die res van die wêreld sou spoel. Dit was duidelik dat die politieke, ekonomiese en sosiale konstrukte van Westerse demokrasie tot groot voordele, in veral Amerika en Europa, gelei het en dat talle lande uit ander wêrelddele daarna gesmag het om dieselfde voordele te geniet. Die liberalisering van ekonomieë in Oos-Europa en selfs Rusland, maar ook in Afrika en die Verre-Ooste, was voorbeelde hiervan. Terwyl die einde van die Sowjetunie tot grootskaalse demokratisering in Oos-Europa aanleiding gegee het, was daar ook talle demokratiese suksesstories in Afrika in die 1990’s. Lande soos Benin, Zambië, Ghana, Kenia en Malawi het almal in die 1990’s veelpartyverkiesings gehou en grootliks gedemokratiseer. Vandag gebeur die teenoorgestelde in talle Afrikalande. Verskeie studies toon tans dat die opkoms van Westerse liberale demokrasie wat die wêreld in die 1990’s beleef het, tot ’n groot mate tot stilstand geruk is en in baie wêrelddele selfs agteruit boer. Die beste bron oor die stand van demokrasie wêreldwyd, is sekerlik die Amerikaanse waghondorganisasie Freedom House wat jaarliks navorsing oor die stand van demokrasie in elke land in die wêreld doen. Volgens Michael Abramowitz, die president van Freedom House, is daar reeds die afgelope dertien jaar ’n agteruitgang in demokrasie in die wêreld. Abramowitz het in die verlede senior regeringsposisies in die Reagan- en George H.W. Bush-administasies beklee. Abramowitz is nie alleen in sy denke nie. Aan beide die linker- en regterkant van die politieke spektrum, skakel skrywers en kommentators die rooi ligte aan. Die voormalige Amerikaanse minister van buitelandse sake, Madeleine Albright gee in haar boek Fascism: A Warning die opkoms van regse populisme die skuld vir die agteruitgang van demokrasie. Ook Johan Goldberg in Suicide of the West is oortuig daarvan dat demokrasie tans op die agtervoet is. Hierdie kommentators is waarskynlik almal reg in hul denke dat liberale Westerse demokrasie tans krake in sy onaantasbaarheid toon. Die realiteit is egter dat politieke stelsels nog altyd verander het. Dit wys die wêreld se geskiedenis vir ons. Die huidige opkoms van identiteitspolitiek in Amerika en Europa, maar selfs in Turkye, Brasilië en talle Midde-Oosterse lande, is ’n natuurlike reaksie op die onsekerheid wat liberale demokrasie en toenemend diverse samelewings opgelewer het. Liberale demokrasie sal waarskynlik oor die volgende paar dekades deur alternatiewe stelsels in verskillende lande vervang word. Minderheidsvolkere moet dit as ’n geleentheid sien en aangryp, terwyl gesonde demokrasiebeginsels steeds in stand gehou moet word.