Baba vat fyn
JY LEES NOU Baba vat fyn
Kruip en loop: Voetjie vir voetjie
Voor jou baba se eerste verjaardag ontwikkel sy fyn motoriese vaardighede dramaties. Dís waarvoor jy op die uitkyk kan wees.
Kort na die geboorte gryp ’n piepklein vuisie jou styf om jou duim vas asof sy lewe daarvan afhang. Daardie vasgryprefleks van jou pasgebore baba laat jou hart smelt, maar binne net ’n jaar kan daardie selfde handjie so raakvat dat jy moet bontstaan!
Jou kleinding se handgreep is net ’n refleks, die gryprefleks. Die oomblik dat jy aan sy handpalm raak sal die duimpie en ander vingers ’n paar sekondes lank om jou vinger toemaak. In die eerste maand sal jou baba sy handjie meestal in ’n vuis hou.
Moedig haar so aan. Druk jou duim saggies vier sekondes lank op die sagte deel van sy palm. Dit sal hom aanmoedig om sy handjie oop te vou.
Jou baba se gryprefleks verswak geleidelik en hy hou sy handjies ál meer en langer oop. Hy kan sy handjie per ongeluk by sy mond uitbring en dit suig.
Moedig haar so aan. Maak sy vingertjies een vir een oop. Sê “Duimpie” en laat jou vinger saggies van die duimpie se basis na die punt gly, dan “Duimpie se maat” as jy dieselfde met die wysvinger doen, en daarna die ander drie vingers: “Langeraat” (middelvinger), “Fielafooi” (ringvinger) en “Piepie in die kooi” (pinkie). Maand 3
Jou aspatat se gryprefleks is weg en sy handjie meestal oop, maar hy het nie ’n baie sterk greep nie. As jy ’n ratel in sy hand plaas, sal hy dit vasgryp en in sy mond probeer sit. Hy kan na voorwerpe reik, maar sonder sukses.
Moedig haar so aan. Plaas verskillende stukke speelgoed afwisselend in sy handjie waar hy dit kan sien en help hom om sy vingertjies daarom toe te maak. As hy dit laat val, tel dit op en gee dit in sy ander handjie.
Baba kan nie sy greep goed beheer of self iets optel nie, maar as jy ’n ratel in sy hand sit, sal hy dit direk mond toe neem om dit te verken. Hy speel graag met sy hande, bestudeer hulle en steek vir die eerste keer die middellyn oor deur die twee hande na mekaar toe te bring. Jou kleinding se vingers begin ál vaardiger word en mettertyd sal hy voorwerpe kan raakvat omdat hy wil en nie net per ongeluk nie.
Moedig haar so aan. Sny gaatjies in ’n babasokkie, een vir elke vinger. Werk versiersels daaraan vas en trek dit oor sy handjie sodat hy dit kan bestudeer.
Jou baba reik met albei hande na voorwerpe aan ’n aktiwiteitsgim bo haar en probeer om aan die speelgoed te raak, dikwels met sukses. Hy kan dit ’n oomblik lank per ongeluk raakvat en vashou, dikwels aan die pinkiekant van die hand, maar het nog geen beheer oor die voorwerp nie.
Moedig haar so aan. Plaas interessante voorwerpe in helder, kontrasterende kleure binne sy bereik sodat hy daarna kan reik.
Dis ’n groot maand vir handontwikkeling, want vir die eerste keer kan jou patroon akkuraat met een hand na ’n voorwerp reik – en dit vasgryp as dit ’n gemaklike grootte is. Jou kleinding sal alle voorwerpe met sy duim en al sy ander vingers in sy palm vashou (die palmgreep). Hy kan begin om ’n speelding met hulp van sy lyf en mond van een hand na die ander aan te gee.
Moedig haar so aan. Gee jou kleinding ’n verskeidenheid voorwerpe met verskillende vorms, groottes, teksture en gewigte sodat die handspiertjies geoefen word om ’n verskeidenheid grepe baas te raak.
Jou baba kan ’n voorwerp gemaklik van een hand na ’n ander oorplaas, wat beteken sy kan al maklik laat los en het al beter hand-oog-koördinasie. Haar greep word verder verfyn en sy kan twee voorwerpe tegelyk met albei haar hande vasgryp en dit ’n rukkie lank vashou. Sy sal ’n speelding met albei hande vashou en dit manipuleer om dit te bestudeer. Sy kap graag met haar speelgoed op die tafel.
Moedig haar so aan. Vingerkos help om jou kleinding se fyn motoriese vaardighede te verfyn. Gee klein stukkies kos, soos ’n stukkie sagte kaas, asook groter stukke kos soos brood wat sy kan vashou om te eet.
Jou baba kan nou haar duim en die meeste van haar ander vingers gebruik om voorwerpe op te tel en in ’n stewige greep – die laterale greep – vas te hou. Sy kan voorwerpe al beter in haar hand manipuleer en rondbeweeg. Sy sal ’n houtlegkaartstukkie met ’n knoppie kan vasvat en het ook haar wysvinger ontdek – wat sy graag in gaatjies indruk!
Moedig haar so aan. Gee haar houtlepels, potte en deksels waarmee sy kan tromslaan en musiek kan maak.
Jou juffrou sal vir die eerste keer werklik willekeurig ’n item laat los eerder as om dit terloops te laat val as sy ’n ander speelding wil neem. Dit sorg vir ’n heerlike speletjie wat sy oor en oor wil speel. Sy kan ook haar hand in ’n houer steek en iets daaruit haal.
Moedig haar so aan. Gee vir baba ’n balletjie en ’n leë bak en laat sy die balletjie daarin gooi. Sê “boef!” elke keer as sy dit regkry.
Jou baba ontwikkel nou die knypgreep – ’n groot prestasie vir haar! – waarmee sy klein goedjies tussen haar duim en wysvinger optel met haar vingers nog half reguit, amper soos ’n knyptang. Dit is die begin van belangrike vinger-koördinasie. Sy kan ook nou haar bewegings goed genoeg koördineer om twee blokkies teen mekaar te kap.
Moedig haar so aan. Gee haar houers om in mekaar te pak (stapelkoppies werk goed) of steek vir haar iets in ’n houertjie weg waar sy kan sien en laat haar dit uithaal.
Sy kan gooi! Sy sal alles van blokkies tot balle probeer gooi. Sy kan ook meer as een voorwerp in een hand vashou, of sal probeer om dit te doen. Haar knypgreep word verder verfyn en sy sal nou haar wysvinger buig om ’n klein voorwerp met die punte van haar duim en wysvinger op te tel.
Moedig haar so aan. Vra haar om die blokkies en ander speelgoed saam met jou op te ruim. Sy sal gek wees daaroor om die blokkies in ’n houer te gooi en terselfdertyd oefen sy haar vinger- en hand­bewegings.
Jou kleinding se handspiertjies het ver genoeg ontwikkel dat sy ’n potlood in haar palm met haar duim en al haar vingers daarom gekrul kan vashou (die palmgreep) en so kan krabbel; gewoonlik net ’n enkele streep op die blad. Sy kan vir jou goed aangee, sal self deur kartonboekies kan blaai en torings van blokkies kan bou, hoewel sy nog kan sukkel om die blokkies akkuraat te laat los sonder om die hele toring te laat omtuimel.
Moedig haar so aan. ’n Vormsorteerder is nou ideaal.