Nuwe planne moet Wonderboom-lughawe regrukSheila Senkubuge, burgemeesterkomiteelid oor paaie en vervoer, en Stevens Mokgalapa, burgemeester van Tshwane, gee terugvoer oor planne om die sukkelende Wonderboom-lughawe reg te ruk. (Foto: Christel Cornelissen) Die Wonderboom Nasionale Lughawe moet gestabiliseer, opgeknap en kommersieel lewensvatbaar gemaak word, voordat ŉ ingeligte en deurdagte besluit oor die toekoms daarvan geneem kan word. Dít volgens Steven Mokgalapa, burgemeester van Tshwane, wat Donderdag in Pretoria terugvoer gegee het oor die stand van sake by dié sukkelende lughawe in die noorde van die stad. Wonderboom bestaan sedert 1937 en was voorheen een van die beste kleiner lughawes in die land. Altesaam 200 sakeondernemings word op die lughawe se terrein van sowat 350 ha bedryf. Mokgalapa het gesê die lughawe is ŉ strategiese bate vir die stad – wat hy nie noodwendig wil hê nie – en bly steeds ŉ belangrike anker vir die stad se ekonomie. “Dit is hoog tyd dat ons dit herstel.” Een van die stappe wat die stad gedoen het om die lughawe reg te ruk, is om ŉ transaksieraadgewer aan te stel om die lughawe te bestuur en te bedryf. Die maatskappy Ntiyiso Consultants is vir twee jaar aangewys om dié proses te behartig en begin in Januarie aanstaande jaar met sy werk. Maroela Media het vroeër breedvoerig berig oor Professional Aviation Services (PAS) wat onwettig deur die kantoor van Tshwane se stadsbestuurder aangestel is. PAS was verantwoordelik vir sekerheidsopleiding in die lugvaartbedryf vóór die maatskappy in 2017 oornag en sonder die nodige ondervinding aangestel is om die Wonderboom-lughawe te bestuur. Sheila Senkubuge, burgemeesterskomiteelid vir paaie en vervoer by die Tshwane-metroraad, het gesê daar is aanvanklik met die bestaande maatskappy se dienste voortgegaan, omdat die stad nie in ŉ posisie was om tóé iemand anders aan te stel nie. Die stad kan nie sonder eksterne raadgewers die lughawe bestuur nie, het sy gesê. Die Wonderboom-lughawe. (Foto: Verskaf) Ntiyiso Consultants neem nou dié proses oor. Die lughawe is bykans in die grond in bestuur toe dit voorheen eers onder die kantoor van die burgemeester en daarna die stadsbestuurder geval het. Dit is vroeër vanjaar weer onder die beheer van die departement van paaie en vervoer geplaas. Daar was ook talle bewerings van korrupsie en ŉ ondersoek daarna is ŉ geruime tyd gelede al van stapel gestuur. ŉ Voorlopige verslag met bevindings is sedertdien aan die burgemeester se kantoor oorhandig, maar volgens Senkubuge was die omvang van die probleme so omvattend dat daar besluit is om die ondersoek te verbreed. Dit is dus steeds aan die gang. Volgens Mokgalapa bestee die stad jaarliks nagenoeg R50 miljoen aan instandhoudingswerk by die lughawe en kan daar weinig vir dié belegging gewys word. Hy het gesê wêreldwyd verkoop of privatiseer munisipaliteite lughawens, omdat dit nié een van ŉ stad se sleutelprioriteite is nie. “Ons kan nie onbepaald verbind bly tot dié bodemlose geldput nie. Ons moet die gemors by die lughawe uitsorteer en verseker die stad kry waarde vir geld. Die lughawe móét kommersieel lewensvatbaar gemaak word. “Ons moet na dié bate omsien, maar dit kan nie die stad finansieel ruïneer nie,” het Mokgalapa gesê. Hy het gesê naas Washington het Pretoria die grootste getal diplomatieke missies wêreldwyd en dat dit ŉ nismark is wat tot voordeel van die lughawe ontgin kan word. Die streek is ook die tuiste van verskeie motorvervaardigingsaanlegte wat die lughawe tot voordeel kan strek. Volgens die burgemeester gaan daar in die afsienbare toekoms met alle betrokkenes by die lughawe vergader word om te besluit oor die toekoms. Intussen word daar nou met instellings soos die Burgerlugvaartowerheid (BLO) en die Lughawensmaatskappy van Suid-Afrika (Acsa) vergader om aan alle lisensievoorwaardes en ander bepalings te voldoen, sodat die stad nie intussen sy lisensie vir die lughawe verloor nie. Senkubuge het gesê Wonderboom funksioneer in dié stadium nie naastenby op die vlak wat dit moet nie, hoewel verskeie bedrywighede ondanks die enorme probleme voortgaan. Maroela Media het vroeër onder meer berig dat brandstof nie meer by die lughawe beskikbaar is nie. Volgens ŉ ingeligte is brandstof wél beskikbaar, maar dit word voorsien deur private maatskappye en nie die stad nie. Senkubuge het gesê die stad gaan hom egter nie laat boelie om sekere besluite in die belang van spesifieke partye te neem nie. Mokgalapa het gesê sy grootste prioriteit bly die beskerming van die stad se hulpbronne. “Ons doelwit is om die lughawe in ŉ internasionale sentrum in Gauteng en in die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap- (SAOG-)streek te omskep. Ons wil die ekonomie uitbrei tot waar dit internasionaal mededingend is,” het die burgemeester gesê.