Nuuskommentaar: Kry Ramaphosa lewensboei by Lagarde?Christine Lagarde, uitvoerende hoof van die Internasionale Monetêre Fonds, saam met pres. Cyril Ramaphosa tydens haar besoek aan Suid-Afrika. Foto: GCIS Lofprysers van pres. Cyril Ramaphosa wat sy deugde besing, maar die vlieg in die salf, grondonteiening sonder vergoeding, verswyg, doen niemand ’n guns nie. Ekonome (en dus beleggers) kyk dit nie ook mis nie, soos pas geblyk het uit die besoek aan Suid-Afrika deur Christine Lagarde, uitvoerende hoof van die Internasionale Monetêre Fonds (IMF). Omdat dit formeel ’n welwillendheidsbesoek was, moet ook tussen die lyne gelees word wat Lagarde eintlik kom oordra het, en daardie beleidsraamwerk is nie te versoen met selfs die dikste suikerlagie wat om die planne vir grondonteiening sonder vergoeding aangebring word nie. Die publiek sal waarskynlik nooit weet presies wat tussen Ramaphosa en Lagarde gesê is nie. Dat die kwessie van grondonteiening sonder vergoeding wel aan die bod gekom het, is uit mediaberigte duidelik, en dis ook nie die eerste keer dat die onderwerp tussen die twee ter sprake gekom het nie. Lagarde onderneem jaarliks ’n reis na Afrikalande, en die bestemmings wat wel aangedoen word, word streng uitgesoek om haar beskikbare aandag te optimaliseer. Suid-Afrika het vyf jaar laas aan die beurt gekom. Nou het sy, op uitnodiging van Ramaphosa, ’n welwillendheidsbesoek aan die president gebring, en ook samesprekings met die president van die Reserwebank, Lesetja Kganyago, gevoer. Dat die twee van hulle, volgens Kganyago, weer samesprekings met Ramaphosa gevoer het, dui daarop dat die Suid-Afrikaanse ekskursie meer as net ’n welwillendheidsbesoek was. Tydens ’n mediakonferensie het Lagarde, volgens Fin24, gesê Ramaphosa het tydens hul gesprek ’n paar idees geopper oor hoe om grondonteiening sonder vergoeding “behoorlik aanvaarbaar” te maak ten spyte van die probleme wat diegene wat hul grond kwyt gaan wees eventueel gaan ervaar. Sy het bygevoeg dat Ramaphosa tydens hul vorige ontmoeting aan haar die agtergrond vir die noodsaak van die grondonteiening, asook die konsultasieproses wat gevolg word, verduidelik het. Christine Lagarde, uitvoerende hoof van die Internasionale Monetêre Fonds, tydens haar besoek aan Suid-Afrika. Saam met haar op die foto is Lesetja Kganyago, goewerneur van die Reserwebank, sy adjunk Daniel Mminele, Dondo Mogajane, die direkteur-generaal van die tesourie, en Trudy Makhanya, die president se ekonomiese adviseur. Foto: GCIS Volgens die gedeelte van die nuuskonferensie wat deur die SAUK uitgesaai is, klink dit egter of die aanhoorder ’n diplomatieke gehoorapparaat moet inspan om te hoor wat presies sy tussen die lyne gesê het. Die vernaamste fokus is dat die IMF ’n groot rol by internasionale beleggers speel om hul beleggingskeuses uit te oefen. Met die “vertaling” van die diplomatieke taal beteken dit die IMF kyk nie gunstig na die opsie van ’n lening om Suid-Afrika uit sy verknorsing (weens die Zupta-strooptog) te red nie, omdat ’n dreigende buitelandse skuldlas van $171 miljard die land op die randjie van die fiskale afgrond bring. Suid-Afrika het ’n groot behoefte aan beleggings. En dan noem sy ’n hele verskeidenheid faktore wat die IMF in sy advies aan beleggers onder die loep neem. Die IMF is dus nie ’n spaarvarkie waaruit onbepaald geleen kan word nie, dit fasiliteer ook beleggings, maar onder voorwaardes wat gesonde ekonomiese beginsels as voorwaardes insluit. Volgens Fin24 het sy veral drie aspekte met Ramaphosa bespreek: werkloosheid onder de jeug, wat aandag moet kry; staatsuitgawes en die noodsaak vir kompetisie om bottelnekke in die ekonomiese prosesse uit te skakel. Uit verdere bronne blyk dit egter dat sy subtiel, of dalk nie eens so subtiel nie, die boodskap van goeie regeerkunde, staatsuitgawes en die regte stappe vir ekonomiese groei aan die Suid-Afrikaanse regering wou tuisbring. Ekonome is dit min of meer eens dat grondonteiening sonder vergoeding ’n ekonomiese ramp is, en dat selfs net die sprake daarvan die ekonomie reeds geskaad het. James Hamill, lektor in politieke wetenskap en internasionale betrekkinge aan die universiteit van Leicester, skryf in Mail & Guardian in ’n besonder simpatieke artikel oor Ramaphosa dat die grootste struikelblokke wat Ramaphosa ervaar om sy agenda ten uitvoer te bring, in die ANC self gesetel is. Hy meen egter dat die president se tyd uitloop wat hy kan terughou om die regte ding te doen ter wille van remmende en teenstrydige kragte in die ANC. Christine Lagarde, uitvoerende hoof van die Internasionale Monetêre Fonds, saam met pres. Cyril Ramaphosa tydens haar besoek aan Suid-Afrika. Foto: GCIS Dit is egter moeilik om te bepaal hoeveel Hamill se skrywe werd is teen die agtergrond van sy duidelike bewondering vir Ramaphosa. Die deugde wat hy noem, mag alles geldig wees, maar die kwessie van grondgryp sonder vergoeding ontman al die positiewe. En juis hierin faal Hamill met lof – hy verswyg die planne vir grondgryp sonder vergoeding soos blyk uit die volgende aanhaling: “Ramaphosa has been actively seeking to address this array of problems. His agenda is both congested and complex. He is trying to restore clean, orderly and functional government and to build a state capable of driving development. “He’s also working to halt and reverse the state capture and corruption of the Zuma era which is now being exposed by the Zondo commission. But instead of having a party that’s working with him, the ANC often acts as a drag on his ability to fix things, and is often at odds with his agenda.” Dit blyk ’n taamlike algemene verskynsel te wees dat Ramaphosa-aanhangers van buite die ANC, die kwessie van grondonteiening sonder vergoeding ignoreer wanneer die president se deugde besing word. En tog is dit die grootste enkele faktor wat gaan bepaal of Ramaphosa se agenda om die land weer op sy voete te kry, gaan slaag of nie. Ongelukkig is daar te min tyd voor Kersfees om Ramaphosa sy grootste Kersgeskenk waarop hy kan hoop te gee, naamlik ’n uitspraak van die konstitusionele hof wat die hele kwessie en proses om die Grondwet te verkrag, in die ban te doen. Boonop is die “konsultasieproses” wat Ramaphosa graag opper, soos sy stert se dinges gedoen. En solank die howe nie die donker wolk verwyder nie, gaan Ramaphosa se regrukplanne grootliks teen die sterk stroom van ekonomiese realiteite swem.