Antakthika yihava hulumendhe kumbe mfumo, kambe kova na mintwanano ya matiko lamahlayeke, lawa ma endlaka vulavisisi eka ndzhawu leyi. Kwalomu ka khume mbirhi wa matiko, ma tikirhetile ntwanano wa Antakthika hi 1959, naswona makume-nharhu nhungu man'wana ma tikirhetile ntwanano lowu kusukela lembe rero. Ntwanano lowu wu alela kuceriwa ka migodi ya timayini, Vusocha na switichi swa masocha, kubalesa tibhomu ta Nyukliya, naswona wu seketela vulavisisi bya Sayensi, naku sirhelela vumbango bya yona. Indonesia a tiko ra Asia. Exikarhi ka lembe ra 2017, xa Indonesia a wuri kwalomu ka 263.9 wa timilliyoni. Kombela ku hundzisiwa (xik. A ndzi kholwi leswaku ndza swi twisisa. U nga va u vula leswaku)? Afrika Dzonga i tiko leri omeke. Mpimo-xikarhi wa mpfula ya hina leyi naka wu kwalomu ka 450mm hi lembe. Mpimo lowu wu le hansi swinene eka moimo-xikarhi wa misava wa kwalomu ka 860 mm hi lembe. Ndlela leyi mpfula ya hina yi naka hi yona yi hambana ku ya hi malembe. Nakambe tiko ra hina ri tala ku va na dyandza.