Papila leri ri na 11 wa tipheji.
Hlamula swivutiso hinkwaswo.
Sungula swivutiso swa xiyenge xin'wana na xin'wana eka pheji yintshwa u tlhela u nkhwatihata emakumu ka xiyenge xin'wana na xin'wana.
Nombora tinhlamulo ta wena ku ya hilaha swivutiso swi nomboriweke hakona.
Tlula ntila loko u hetile nhlamulo ya xivutiso xin'wana na xin'wana.
Tsala hi vurhon'wana (swi saseka no vonaka), u landzelela milawu leyi faneleke ya mapeletelo, mahikahatelo na mavumbelo ya swivulwa.
Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga hansi ka xona.
Vadyondzi va Giredi ya 11 ya xikolo xa le henhla xa Humula a va ri erivaleni ra mitlangu na mudyondzisi wa vona Hayeka Hatlani. Hayeka i muleteri wa swa mitlangu exikolweni xa Humula. U tirhile ntirho lowu a ri karhi a hlula swikolo swin'wana. Loko u kala u twa vadyondzi va ku: "HH of HH hi dyedyo," a wu namba u swi tiva leswaku ku vuriwa Hayeka Hatlani wa Humula High.
Loko Hayeka a ri karhi a kombisa leswi va endlisaka xiswona a a vulavula a ri karhi a thamukathamuka a ya hala na hala, voko ra yena ra ximatsi ri ri karhi ri tsemakanya ku suka eximatsini ri ya exineneni. Endzhaku u tekile tiphere timbirhi ta madlilavhu a ti hoxa exikarhi ka dada, ivi a kombela Kucunga Maluleke ku ambala phere yin'wana leswaku a ta n'wi kumela mutlhontlhi.
Kucunga a a ri xolwe exikolweni xa Humula. A a dumile hi ku xanisa vadyondzikulobye.
Mudyondzisi Hayeka u komberile Thivuka Xinangule, un'wana wa vanghana va Kucunga leswaku ku va yena loyi a nga ta phikizana na yena, kambe Pakanisa Mugwagwa u tlurile bya ntlambya, a bvunga madlilavhu a vula leswaku u lava ku ringeta. Pakanisa a a ha ku fika exikolweni xa Humula, a huma hi le xikolweni xa Nghunghunyana lexi xi nga emutini wa Tshiawelo eJoni. Kambirhikanharhu Pakanisa u horile timpama to suka eka Kucunga, kambe a tikhoma a nga tlheriseli. "Ndlopfu yi dlayiwile hi risokoti, ndzi ta n'wi kuma siku rin'wana," ku anakanya Pakanisa hi siku leri a nga makariwa hi rona.
Vafana lavambirhi va yimisanile bya swinkunzana va ri karhi va rhendzeleka- rhendzeleka na dada. "Tsundzukani leswaku a hi nyimpi kambe i ntlangu," ku tsundzuxa mudyondzisi Hayeka.
Kucunga u hoxile xibakele xa xinene lexi loko a xi lo kuma Pakanisa a hi ta vulavula a vavisekile swinene, kambe nkateko wa kona Pakanisa a a swi rindzerile swo fana na swewo. U lo korhamanyana ivi xibakele xa kona xi handzula moya. "Excellent Pakanisa," ku ndhundhuzela mudyondzisi Hayeka.
Kucunga u sungurile ku tlotlomela, a ba Pakanisa hi swibakele swingari swingani emavokweni. Vadyondzi lavan'wana va sungurile ku ba makhwela. Ko tshama byi ri vu: "Dyi ta xi dlaya Kucunga."
Ku twa sweswo Kucunga o ta hi matimba. U te nkarhi lowu a nge u hoxa xibakele xa ximatsi hi ku lerisiwa hi nkulukumba Hayeka, Pakanisa o vhika, ivi hi nkarhi wolowo a va a hoxile xa yena xibakele lexi nga fika xi ku exilebvini khe, Kucunga a ya ku pfindzi!
Hi xamundzuku loko Pakanisa a fika exikolweni a a ri na semendhe evokweni ra ximatsi. Vadyondzikulobye va n'wi berile makhwela, kambe a swi ba hi makatla a kongoma ekhumbini ra xikolo laha a ku tshamile Kucunga.
Ndzi kombela leswaku mina na wena hi va vanghana," ku vula Pakanisa. Kucunga u endlile wonge a nga swi twangi, kambe Pakanisa a ya emahlweni a ku: "Mina ndzi nge pfuki ndzi ku hlurile, hikuva u munhu wo tiya u tlhela u va na matimba. Leswi hi swona swi nga endla leswaku voko ra mina ri tshoveka kambe rihlaya ra wena ri nga tshoveki."
Kucunga u sukile a yima, a n'wayitela bya mbyana leyi lavaka ku luma munhu yi nga vukulangi, a qhavula Pakanisa, kutani va vukarhana. Endzhaku va khomanile hi mavoko va kongoma etlilasini.
Kusukela siku rolero Pakanisa na Kucunga va vile vanghana. Leswiya swo va fula na ribye se a swi herile. Hambi va ri vadyondzisi lava a va korwile hi yo oxa hi timhaka ta Kucunga se a va dzahisana na yena fole.
Nyika ndzima leyi nhlokomhaka leyi faneleke.
Xana mudyondzisi Hayeka a a tirha ntirho muni exikolweni xa Humula?
Boxa vito ra Xitsonga ra xitayili xa malwelo lexi Hayeka a nga dyondzisa vadyondzi va Giredi ya 11.
Xana tingwenya ta xibakele i vanhu va njhani?
Eka ndzimana ya vunharhu ku hlamuseriwa leswaku Kucunga a a ri xolwe. Xana swi vula yini ku va xolwe ke?
Ndlopfu yi dlayiwile hi risokoti.
A va dzahisana na yena fole.
Boxa swilo SWINHARHU leswi nga endliwa hi Kucunga ku kombisa leswaku u lava ku sungula vunghana na Pakanisa.
Hlamula u ku "Hi swona" kumbe "A hi swona" kutani u seketela nhlamulo ya wena hi leswi humaka eka xitshuriwa.
Loko Kucunga a nga si va munghana wa Pakanisa a a ri hava vanghana.
Nkulukumba Hayeka Hatlani a a ri na ntokoto hi tlhelo ra swa mitlangu.
Xana swi fanerile leswaku ku dyondzisiwa ntlangu wa xibakele exikolweni ke Seketela nhlamulo ya wena?
Vunghana lebyi vumbiweke hi Kucunga na Pakanisa bya khorwisa xana Nyika vonelo ra wena?
Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u tsala nkomiso/nkatsakanyo wa xona hi marito ya wena n'wini ya kwalomu ka 60 - 70. U nga onhi mongo wa xona.
Sejeni Mabachayela u kokiwile mahlo hi vanhu lava a va ri karhi va endla hoyihoyi ejarateni ra kereke, kutani a jikisa vhene a ya vona leswi a swi humelela. Loko a fika a nga kholwangi leswi a nga swi vona hi mahlo ya yena. Ticece timbirhi ta kwalomu ka siku na hafu kumbe masiku mambirhi a ti ri karhi ti kalakala hikwalaho ko lumeteriwa hi vusokoti.
I vana va ka mani lava Ku vutisa Sejeni?
Hi ku vona a nga kumi nhlamulo yo khomeka Mabachayela u komberile un'wana wa vavasati lava a va ri kwalaho ku n'wi tlakulela vana lavambirhi a va nghenisa evheneni. Leswi a va ha hanya, Sejeni u lo namba a va tsutsumisela exibedhlele xa Mapulaneng. Dokodela u hlamuserile leswaku loko vana va kona a va lo tshama tin'wana tiawara timbirhi va nga si tisiwa exibedhlele, humba a yi ta va yi olele nkuma.
A swi tekangi na siku Tshikiwana a nga khomiwangi. A a ta tsandza njhani ku kumeka a ha ku titshunxa hi mahahlwa xana U kumiwile a tsandzeka no famba, kutani va n'wi tsutsumisela kwale Mapulaneng na yena. Vaongori va berile maphorisa riqingho hi xihatla?
Mina ndzi xisiwana. Ndzi hava mali yo xavela vana swakudya na swiambalo. Tata wa vona himpfhuka a ndzi sukela, a ndzi tivi leswaku u kwihi. Loko ndzi ya veka vana lava ekerekeni a ndzi ehleketa leswaku hi yona ndhawu yi ri yoxe leyi nga na vanhu va ntwelavusiwana, ku vula Tshikiwana a ri karhi a byela majisitarata ekhoto ya le Mhala.
Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka xona.
Loko Hlupheka a vutisa leswaku hikwalaho ka yini a thyiwile vito leri, mhanitsongo wa yena Sasavona u n'wi byerile leswaku u kumile vito leri hikwalaho ka leswi mana wa yena a feke loko a heta ku n'wi tswala, yena a ha ri ricece. Tata wa yena, Nkulukumba Yingwani Maringa, himpfhuka a kholwa eJoni loko mana wa vona a ha ri na khwiri ra yena. U bohekile ku titekela yena a n'wi endla n'wana wa yena a ya n'wi hlayisa ekaya ka yena eSoshanguve eka Maluleke. Leswi hi swona leswi a swi endla Hlupheka a vula leswaku vusiwana byi na xilandzo loko swa vutomi swi nga n'wi fambeli kahle.
Vadyondzi lavanharhu a va hanya bya nhlava na fole. Hlovani na Hlanganani a va fa hi Hlupheka. Leswi Hlupheka a a ri mbhuri a tlhela a va xilombe, loko majaha lamambirhi ya n'wi ehleketa, vurhongo abyi nga phahi naswitsanana. Hi tlhelo, mbilu ya Hlupheka a yi ri eka Hlovani. A a navela onge Hlovani a ngo n'wi gangisa siku rin'wana. Hi siku ra ku velekiwa ka Hlupheka, swi kumeke leswaku majaha lamambirhi na wona hi siku rolero a ya tilulamisele ku tlangela siku ra wona ra ku velekiwa. Lexi nga hlamarisa hileswi masiku ya vona havanharhu a ya fana swi hetiseka. A va ri va siku rin'we, n'hweti yin'we na lembe rin'we. Va lo vhela va hlangana ndhawu yin'we, va avelana swakudya swa vona no tlangela swin'we na vanghana va vona. Eka tinyiko hinkwato leti Hlovani a tikumeke, u tsakisiwile hi nyiko yo huma eka Hlupheka, ya khadi ra mahungu lama nge: "Eka Hlovani. Ndzi ku tivisa leswaku ndza ku rhandza swinene. Ndzi ku navelela mikateko eka siku ra wena ra ku velekiwa. Hosi a yi ndzi hlayisele wena." U vone lowu wu ri nkarhi wo antswa swinene wo tivisa Hlupheka hi ta rirhandzu ra yena. U n'wi tsalerile khadi leri a ri ri na mahungu lama nge: "Eka Hlupheka. Ndzi khensa ngopfu hungu ra wena. Na mina i khale ndzi navela ku ku tivisa leswaku ndza fa hi wena. Ndzi navela leswaku u va mana wa vana va mina loko hi ta va hi hetile tidyondzo ta hina."
Rirhandzu ra Hlovani na Hlupheka ri sungurile ku vuvumela ri endla malangavi lamakulu ya ndzilo. Loko Hlovani a tivisa Hlanganani hi ta rirhandzu ra yena na Hlupheka, Hlanganani u tsandzeke ku tikhoma. U tengatengisile mihloti a vula leswaku yena i khale a ri karhi a fa hi Hlupheka, kambe a a ha teka nkarhi wa yena a n'wi dyondza na ku yimela nkarhi lowu faneleke wo n'wi gangisa. Ku sungurile rivengo lerikulu exikarhi ka Hlovani na Hlanganani.
Timhaka ti tile ti ta biha loko Hlupheka a tivisa Sasavona hi ta ku rhandzana ka yena na Hlovani Mhinga. Sasavona u n'wi tivisile leswaku a swi nge koteki yena na Hlovani va tekana hikuva i vamakwavo. U n'wi byerile leswaku mana wa vona u va tswariwile va ri vanharhu, yena, Hlovani na Hlanganani. U lo na heta ku va tswala, o fa. Hlupheka u khavaxerile mihloti, kambe a ku ri hava xin'wana lexi a a ta xi endla. U hetelele hi ku tivisa Hlovani na Hlanganani hi ta mhaka leyi, hiloko majaha lamambirhi ya vhela ya phahlelana mariyeta.
Tatisa xiphazamiso xa xihingakanyamarito lexi nga laha hansi hi ku pfuniwa hi xitshuriwa lexi xi nga laha henhla. Tsala ntsena maletere ya (a) - (e), kutani u tsala tinhlamulo ta wena.
Rito rin'we endzimaneni ro vula nhwana wo saseka ngopfu.
Rito rin'we endzimaneni leri vulaka nhwanyana wo kota ngopfu ku yimbelela.
Ku tengatengisa mihloti swi vula ku...
Mavizweni wa rito "ricece".
Vadyondzi lavanharhu a va hanya bya nhlava na fole''.
Leswi hi swona swi endlaka leswaku Hlupheka a ku vusiwana byi na xilandzo loko swa vutomi swi nga n'wi fambeli kahle.
Tata wa yena Yingwani himpfhuka a kholwa eJoni loko mana wa vona a ha ri na khwiri ra yena.
Hiloko majaha lamambirhi ya vhela ya phahlelana mariyeta.
Tlhela u tsala xivulwa lexi landzelaka kambe u sungula hi marito lama nga endzeni ka swiangi.
Hlovani u byele Hlupheka a ku: "Na mina i khale ndzi lava ku ku tivisa leswaku ndza ku rhandza."
Mana wa Hlupheka u lo na heta ku n'wi tswala, o fa.
Majaha lamambirhi ya hlanganile na Hlupheka eYunivhesiti ya Thekinoloji ya Tshwane ePitori.
Majaha mambirhi ya hlanganile na Hlupheka eyunivhesiti ya Thekinoloji ya Tshwane ePitori.
Tlhela u tsala xivulwa lexi landzelaka kambe u sungula hi marito lama nga endzeni ka swiangi.
Hlupheka u tsakisiwile hi nyiko yo huma eka Hlovani.
Nyika mavizweni wa rito leri tikisiweke eka xivulwa lexi nge: "Loko Hlovani a ehleketa Hlupheka, vurhongo a byi nga phahi naswitsanana."
Loko Hlanganani a byeriwa timhaka ta ku rhandzana ka Hlovani na Hlupheka, u tsandzekile ku tikhoma.
Loko Hlanganani a byeriwa timhaka ta ku rhandzana ka Hlovani na Hlupheka, u tsandzekile ku ti khoma.
Tata wa yena, Nkulukumba Yingwani Maringa, himpfhuka a kholwa eJoni loko mana wa vona a ha ri na khwiri ra yena.
Tlhela u tsala xivulwa lexi landzelaka, kambe xi va eka nkarhi lowu taka hi tlhelo ra nandzulo.
U bohekile ku titekela yena a n'wi endla n'wana wa yena.
Xiyaxiya xifaniso lexi nga laha hansi kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka xona.
U ta fana na lava loko u nga xaveli Land Rover ya wena tinsimbi ta ntiyiso!
Sweswi tinsimbi ta ntiyiso ta Land Rover ti kumeka hi ku olova eka mavhengele hinkwawo ya Land Rover. Tinsimbi ta ntiyiso ta Land Rover ti chipile swinene. Leswi swi tikomba loko se u tshame na tona nkarhi wo leha. A ti hatli ti hlakala. Ku kuma vukorhokeri lebyinene endzhaku ko tixavela movha, tana eka vaxavisi va ti-Land Rover. A wu kanakanangi loko u tixavela 4 x 4 ya wena. Se u kanakanela yini loko swi ta eka ku xava tinsimbi ta yona ta ntiyiso?
Xana xinavetiso lexi xi navetisa yini?
I ncini xi nga endla leswaku vanhu lava va kumeka va tsandzeke ku huma laha ndzeni ka mati ke Seketela nhlamulo ya wena?
Hi ku vona ka wena, ku humelela yini hi munhu loyi a nga ehenhla ka movha?
Tsavula swilo SWIMBIRHI leswi xinavetiso xi swi tirhiseke ku kucetela vaxavi.