In 'n propagandastuk in die 1948 Jaarboek van die OB van Noord-Transvaal probeer S.J. de Jongh (skuilnaam van J.F.J. van Rensburg, die kommandant-generaal van die OB) Nel se optrede voorhou as 'n inspirasie vir jongmense en vertel, na aanleiding van 'n ware verhaal, dat "onder die harte wat Elsabe aan die brand gesteek het, ... die van die tienjarige dogter uit die Bosveld, Johanna [was].55 En vanaf daardie oomblik [die oomblik toe Johanna vir Elsabé Nel by die Dingaansfees sien] was trou aan die Ossewabrandwag vir Johanna 'n vanselfsprekendheid ... dit is iets wat mens nakom en uitleef  of mens pleeg verraad ..."56 Volgens De Jongh is Johanna direk deur Nel geïnspireer om later ook 'n vlugteling, wat deur haar ouers gehuisves is, te help vlug toe die polisie op hulle plaas opdaag.57 Ná die oorlog het 'n lid van die OB geskryf: "So het Elsa Nel simbool geword van die Afrikanervrou se trou en moed in die Tweede Wereldoorlog, 'n kragtige teken van duisende wat ook in haar voetspore getrap het  die enigste ewige uit ons oorlog sonder wapens" [sic].58
Die OB self het uitgevaar teen die aanhou van vroue deur die Smutsregering en het spesifiek die geval van Elsa Nel gebruik in hulle retoriek teen demokrasie. In die amptelike koerant van die OB word daar genoem dat die regering in sy stryd teen die bestendiging van die demokrasie en persoonlike vryheid "die kommunistiese minagting vir die vrou van hul nuutgevonde bondgenoot deelagtig geword het". Nel se optrede word verhef en daar word aangevoer "deur hierdie daad is die naam van die Boerevrou nie verlaag, soos van kommunistiese kant miskien gehoop is nie, maar verhoog, en die heldinnery van ons volk het aangegroei met een". In dieselfde asem noem die skrywer dat die "leiers van die Sappe ... [wat] 'n stryd voer vir die demokrasie, ... in hul kapitalistiese verhewendheid" nie gereageer het op die volkswil "wat geopenbaar is in die verheffing van Elsabé Nel deur honderdduisende tot 'n heldin" nie.59 Die teenstrydighede in hierdie berig dui op die algemene ontevredenheid van OB-lede met die Smutsregering se geflikflooi met sogenaamde "volksvreemde elemente". Te midde van die warboel wat deur die oorlog veroorsaak is, wou die OB vashou aan die standvastige "volkseie" waarvan die konstruksie van die volksmoeder 'n voorbeeld was:
Ten spyte van vroue se eie agentskap was die volksmoeder duidelik ook 'n magtige simbool vir verskeie agendas van die Ossewa-Brandwag. Daar word meer hierop ingegaan in die waardering van OB-vroue se verset in die laaste afdeling.
Daar is genoem dat vroue in die openbaar voorgestel is, en soms opgetree het, soos stemme van rede wat die idee van 'n rebellie "sonder gewere" voorgestaan het. Dit het die openbare protes van vroue ingesluit, soos hierbo uiteengesit, en die gebruik van die volksmoeder-retoriek om uiting te gee aan hulle nasionalisme. Vanuit dieselfde oord het Van Rensburg die OB beskou as 'n werktuig om spesifiek die aktivistiese gees van die Afrikaner aan te wakker. Nêrens het hierdie gees so duidelik na vore getree soos in die ondergrondse verset van die Stormjaers (SJs) nie. Ook in die geval van hierdie soort verset was vroue nie afwesig nie.
Mev. M.E. le Roux, wat haar betrokkenheid by die OB beskryf as iets wat sy "met groot graagte en offervaardigheid" gedoen het, het haar woning weer vir voortvlugtiges beskikbaar gestel. Sy noem dat haar huis 'n bymekaarkomplek was en "soms 'n oase in die woestyn, waar offisiere en vlugtelinge hulle innerlike haastig kon verkwik of 'n slapie na 'n vermoeiende rit wat verby is, of wat nog verder gevoer moes word, kon geniet".72 Nadat Anna Neethling-Pohl se man, Chris Neethling, wat 'n owerste van die SJs was, gevange geneem en geïnterneer is, het sy ook haar huis oopgestel vir mense om in weg te kruip  mense wat volgens haar later baie hoë posisies in die Suid-Afrikaanse politiek sou beklee. Vlugtelinge het in haar solder weggekruip wat die kostuumkas vir die Volksteater was. Daar was trappe wat van buite af na die solder geloop het en Neethling-Pohl het hierdie deur altyd oopgehou, aangesien "die boodskap rondgegaan het" dat haar huis 'n vlugtelingsoord was.73 Nie net die kostuumkas van die Volksteater was 'n goeie wegkruipplek nie. Mev. C.J.H. Steenkamp het tydens 'n klopjag op haar huis haar man in haar klerekas weggesteek om só die polisie te ontwyk.74
Vlugtelinge se name is soms doelbewus van vroue weerhou. Dit is gedoen as voorsorgmaatreël indien die polisie hulle sou ondervra. In die woorde van mev. G. Wolf: "dan kon ek nooit iemand verraai  as ek nou dié soort gewees het  nie waar nie?"75 Dit lyk egter of hierdie maatreël nie nodig was nie. Mev. M.J. Louwrens se broer was 'n generaal in die OB. Wanneer hy vlugtelinge na die huis geneem het, al was dit twee-uur die nag, het sy gereed gestaan met warm kos. Sy het ook dikwels vlugtelinge se klere gewas. In een voorval noem sy dat haar broer twee vlugtelinge met Engelse name na die huis gebring het. Terwyl sy die mans se verweerde klere was, sien sy een van dié se naam staan geskrywe op een van sy sokkies. Mnr. Baker was toe al die tyd Piet du Toit. Sy het ook opgemerk dat die ander "Engelsman" se naam Dries van der Merwe is, aangesien sy afgekom het op sy pen waarop dit gestaan het. Louwrens vertel egter dat sy met hierdie informasie vertrou kon word: "... niemand het dit ooit geweet nie. Ek het dit maar stilgehou." Sy noem ook dat sy regdeur die oorlog die vlugtelinge op hierdie wyse gehelp het: "... so het dit maar aangegaan met die vlugtelinge hier. Kort-kort kom hier 'n paar ander."76
Die risiko dat iemand hierdie ondergrondse bedrywighede sou verklap, was altyd teenwoordig. Mev. R.C.G. van der Merwe se plaas is ook deur vlugtelinge gebruik. Sake is hier bemoeilik deurdat mev. Van der Merwe se bure nie saam met hulle oor politiek gestem het nie  hulle was ook anti-OB. Ten spyte hiervan het daar soms soveel as sewentien mense gelyktydig by hulle huis op Kameeldrif, net buite Pretoria, oornag. H.M. Robinson noem dat "vlugteling na vlugteling, saboteur na saboteur" die plaas van mev. Van der Merwe en haar man as veilige hawe beskou het.77 Die Van der Merwes het ook 'n groot huis gehad op die plaas Ten Hemele waar hulle spesiaal kaste ingebou het om soos 'n gewone muur te lyk met die doel om mense daarin weg te steek as die polisie sou opdaag.78 Nóg 'n vrou wat sonde met die bure gehad het, was mev. J. Wagner. Haar man was 'n Duitser en het 'n groot risiko geloop om geïnterneer te word. Na bewering is haar buurman, ene mnr. Viljoen, wat waarskynlik in die Suid-Afrikaanse Oorlog 'n joiner was en in 1914 aan regeringskant geveg het, aangestel as agent om haar man uit te lok. Aan hom is twaalf pond belowe as hy bewys kon lewer dat Wagner met ondergrondse aktiwiteite besig was. Toe Viljoen sake vir haar moeilik maak, het sy by hom besoek afgelê en prontuit gesê: "Kyk, mnr. Viljoen, jy het nou al so baie verraad gepleeg, en nou is jy weer besig om verraad te pleeg. As 'n vrou jou nog nooit geslaan het nie, dan gaan ek nou vir jou slaan." Sy het ook die algemene oorlogsparanoia tot haar guns gebruik deur te bluf en te sê: "toe hulle nou die dag die ligte, die elektrisiteit in jou huis nagesien het, het hulle 'n mikrofoon ingesit. Ons weet alles wat jy praat in hierdie huis, en nou gaan jy moeilikheid optel."79 Daar was ook gevalle waar anti-OB-gesindes hulleself voorgedoen het as vlugtelinge en by die vroue oornag het, waarskynlik met die doel om informasie vir die polisie te kry  vroue was in hierdie gevalle daarvan bewus dat "verraaiers" in hulle midde was.80
Die blote teenwoordigheid van vlugtelinge het vroue vanselfsprekend ook in 'n moeilike en inkriminerende posisie geplaas. F.A. Faurie, 'n voorvlugtige SJ, het 'n Rooms-Katolieke priester ("'n ou paap") se motor gesteel en vir mev. F. Botha (wie se woonstel ook die vergaderplek van SJs was) en 'n vriendin gevra om saam met hom na haar pa toe te ry. Op die pad kom hulle 'n donkiewa tee en toe Faurie die remme trap was dit onklaar en hy ry toe teen die donkiewa vas. Terwyl Faurie nog in die motor sit, onderhandel hy spoedig met die eienaar van die donkie en vergoed hom vir sy verlies, maar omdat hy gesoek is deur die polisie, het hy so gou moontlik uit die motor gespring en van die toneel af weggehardloop. Gevolglik sit mev. Botha en haar vriendin daar met 'n gesteelde motor en 'n dooie donkie. Die twee vroue het egter op hulle eie veilig by die huis gekom sonder enige konfrontasie met die polisie.81
Baie vroue wie se mans betrokke was by ondergrondse bedrywighede het nooit daaroor uitgevra nie. Mev. J Haasbroek noem byvoorbeeld dat vroue nie hulle mans kwalik geneem het vir geheimsinnigheid nie. Sy vertel "ons wou nie eintlik weet wat die mans doen nie. Dan het dit ons ook ontstel."82 Neethling-Pohl het ander redes gehad: "Ek was nooit die soort vrou wat uitvraerig was nie. In dié opsig is ek 'n verskriklike trotse mens: ek sal nooit vir iemand vra waar hy was of wat hy gedoen het of dié soort van dinge nie."83 Ander weer was sterk bewus van wat hulle mans aangevang het en het sonder skroom genderpolitiek gebruik om die polisie te ontwyk. Soos reeds genoem, was die polisie op die spoor van mev. Wagner se man. Op 'n vraag oor waar haar man se 303-geweer is, het mev. Wagner geantwoord: "Sersant, jy het die inspekteur by jou, jy het dus 'n getuie. Hierdie goed wat jy vir my vra, moet jy vir my man vra, hy kan nie lieg nie. Maar ek, ek sal vir jou lieg dat nete op jou kop bars!"84
Oor haar ervaring in die ondergrondse OB vertel mev. Wagner: "Ons het baie pret gehad. Ons het baie dinge gedoen wat ons nie moes doen nie. En ons het baie dinge aangevang wat ons ook eintlik nie moes nie. Dit was vir ons eintlik partykeer regtig baie lekker."92 Mev. Wolf praat uit dieselfde mond: "Dit was natuurlik 'n avontuur om te voel dat jy nou hier is om 'n diens te doen en niemand weet daarvan nie."93 Ongetwyfeld het nie almal hierdie sentimente van mevv. Wagner en Wolf gedeel nie en was daar ook soms swaarkry aan vroue se deelname aan die verset verbonde.
Vroue van alle persoonlikhede het hulle bydrae gelewer in die OB se verset teen die oorlogspoging: van diegene wat erken het "[e]k was maar altyd 'n vreeslike bang mens" tot vroue soos mev. Wagner wat stip vasgekyk het in 'n rewolwer se loop en gesê het "Ou grootman, ek skrik nie vir 'n rewolwer nie, waarom maak jy so geraas?" en haar gryse moeder wat met "'n groot lang lepel" in die hand vir dieselfde polisieman gesê het: "Jou Satanskind, vir wie dreig jy met 'n rewolwer? Ek het in die Boere-oorlog baie Kakies oor hulle kop geslaan. Maak dat jy uitkom!"98 Verset beteken ook nie noodwendig drastiese optrede soos die plant van bomme of sabotasiedade nie. Anna Neethling-Pohl het byvoorbeeld vroue se herberg en hulp aan vlugtelinge as 'n direkte vorm van verset teen die oorlogspoging beskou:
Hierdie mitiese aspekte van Afrikanergeskiedenis tree so na vore in 'n herinneringsopstel oor die rol van die vrou in die oorlog, genaamd "Die Afrikanervrou in tye van nasionale nood". D.W. Kruger skryf hierin dat "fierheid, taaiheid, geduld te midde van lyding en ontbering, liefde vir die vryheid" die "beste eienskappe van die Afrikanervrou" genoem kan word. Hy skryf verder dat "die bereidwilligheid om alles op te offer vir die vryheidsideaal" tot openbaring kom in die geskiedenis van die stryd teen die Afrikaner se "tradisionele vyand", naamlik die Brit.102 Kruger prys dus die vrou vir een spesifieke eienskap, naamlik haar sin vir onafhanklikheid en vryheid sowel as die eienskappe wat daarmee gepaard gaan. Vroue se verset is in die OB direk gekoppel aan die volksmoeder-diskoers, as die gekonstrueerde beeld van die vrou, wat verset in die naam van "onafhanklikheid" voorstaan, in ag geneem word. Vroue se verset teen die oorlog kan direk gekoppel word aan die Afrikaner se verset teen Brittanje in die verlede: "Die Ossewa-Brandwag se wortels was diep ingebed in die geskiedenis van die Afrikaners se stryd om die bande met Brittanje te breek, om onderhorigheid aan 'n vreemde moondheid af te sweer, om  soos in die republikeinse era  oor sy eie lotgevalle te kan beslis."103 Gender en 'n spesifieke historiese beskouing speel dus 'n belangrike rol in elkeen van die vorms wat vroulike verset aangeneem het.
Die Vroue-optog is 'n uitstekende voorbeeld van vroue se gebruik van hulle volksmoederskap in 'n openbare gebaar. So is daar openlik deur die pers en reëlingskomitee verwys na die hooffigure van die optog as "waardige ou volksmoeders" en óf vroue wat diep spore in die Afrikanersamelewing getrap het, óf weduwees van gesiene mans is as verteenwoordigers gekies.107 Voorts het vroue Voortrekkerdrag beskou as 'n standpunt van verset soos blyk uit die skare vroue se dra daarvan. Soos blyk uit berigte in die pers herinner die Voortrekkerdrag aan die simboliese betekenis geheg aan die protes van Susanna Smit en die kwaliteite van die volksmoeder is daardeur verteenwoordig: "Baie vroue was in Voortrekkerdrag wat hulle vryheidstradisies gesimboliseer het" en ook "Die vrou sal met haar bede in stille eenvoud gaan, gekleed in die drag wat altyd herinner aan die vrome, nederige voorouers".108