God se Koninkryk is sinoniem met sy heerskappy PB2.1 Home - Slider
The church with a difference makes an intentional difference!
Sermons: Building Blocks (28)
Contributions: Building Blocks (7)
God se Koninkryk is sinoniem met sy heerskappy PB2.1
Posted by thePLAN diePLAN on May 29, 2017 at 1:45 PM
Ds TC du Toit
BYBELSE BEGINSEL VAN DIEPLAN – BOUBLOK
•	2.1 Die missionale kerk verstaan dat God se Koninkryk sinoniem is met sy heerskappy.
MATERIAAL UIT ONS IS DIEPLAN HANDBOEK
•	Deel 2 – 6 Die Kerk – bl. 25-27
•	Deel 5 – 18 Spiritualiteit – bl. 76-81
•	Deel 5 – 2 1 Koninkryksperspektief – bl. 126-130
ONS IS DIEPLAN – 9 WEKE VAN TRANSFROMASIE – BYBELSTUDIEBOEK
•	Week 7 – Dag 31: Koninkryke is uit die mode – bl. 113-116
•	Week 7 – Dag 32: ’n Koning ...? – bl. 117-120
Johannes 18:28 - 19:21 (Teksverse: 18:36, 37)
Die gekose Skrifgedeelte word voorafgegaan met die menslike ontkenning of teëstaan van Jesus se regering as hemelse Koning deur:
•	Die verraad deur Judas (18:1–9)
•	Wanbegrip by Petrus, dat Jesus ’n aardse koning is wat met die swaard verdedig moet word (18:10-11)
•	Die verloëning deur Petrus (18:15 - 18, 25–27).
In die verhoor deur Pilatus bereik hierdie ontkenning van sy Koningskap ’n klimaks wanneer die Jode só ver daal dat hulle bereid is om die keiser as hul koning te bely (19:15) en Pilatus, wel oortuig van Jesus se onskuld, Hom tóg ter dood veroordeel (19:16). Daarom dan die keuse vir Johannes 18:28–19:21 as skopus vir hierdie preek.
Vir ’n vers-tot-vers eksegese raadpleeg die kommentare. Dirkie Smit se deeglike eksegetiese en hermeneutiese kommentaar op hierdie Skrifgedeelte in ‟Woord teen die Lig III/3” is meer as die moeite werd om van kennis te neem.
Wat hier volg is slegs enkele breë eksegetiese opmerkings oor Johannes se weergawe van gebeure wat direk tot Jesus se kruisiging gelei het:
Dit is ironies dat die koningskap van Jesus volledig deur die Joodse priesterhoofde verwerp word, terwyl die heidense Pilatus dit bevestig/erken.
Die selfgesentreerde godsdiens van die Joodse leiers word ontbloot, aan die een kant deur hul skynheilige weiering om nie in die ampswoning van goewerneur Pilatus in te gaan nie – sodoende wil hulle op die vooraand van die Paasfees hulself nie volgens hulle wet verontreinig nie – terwyl hulle aan die ander kant bereid is om so ver te gaan as om in hul bloeddorstige magslus te bely: ‟Ons het nie 'n koning nie; ons het net die keiser”, bloot om Pilatus te manipuleer om hulle hul sin te gee.
Oënskynlik is die mag, aardse regeermag of koninklike mag, in die hande van die Joodse leiers en Godsvolk. Dit is duidelik dat hulle ’n houvas op Pilatus het. Pilatus was beide by hulle én die keiser in onguns en kon dit vir homself nóg slegter maak deur nie aan hul eise gehoor te gee nie. Daarom dat die leiers dit nie eers nodig ag om op sy versoek ’n formele klag teen Jesus te formuleer nie (18:10). Hulle het immers die saak reeds lankal vir hulself uitgemaak dat Jesus vir hulle ’n bedreiging inhou en dat die maklikste manier om van Hom ontslae te raak, is om vals beskuldigings teen Hom te kry wat sal ‛bewys’ dat Hy ‘n misdadiger is. Ook sy vonnis is reeds deur hulle bepaal, naamlik die kruisdood (18:31). Pilatus is maar net die Romeinse staatsamptenaar, ’n pion in hul skaakspel, wat moet sorg dat hul eise ‛wettig’ ten uitvoer gebring kan word.
Hierdie ‛mag’ van die Joodse priesterhoofde is eintlik ‘n mag wat deur die leuen daargestel word. Hul motivering vir die kruisdood vir Jesus lê daarin dat hy hom as die Seun van God ‟voorgedoen” het (19:7). Hulle ‟het nie ‘n koning nie” (19:15). Volgens hulle uitsprake is Jesus dus met die leuen besig en eintlik het hulle nie net die ‛mag’ by hulle nie, maar ook die ‛waarheid’, selfs al vra dit van hulle dat hulle hierdie sogenaamde waarheid moet verdraai om hul doeleindes te kan bereik.
In hierdie situasie is dit eintlik hy, as die aardse regter, wat die reg en die mag in sy hand moet hê. Hy is die een wat die waarheid en die leuen van mekaar moet kan onderskei en die aardse mag het om die reg toe te pas.
Omdat hy in hierdie hele gebeure sy bes doen om homself te vrywaar dat hy in verdere onguns by die keiser en die Jode sal verval, sien ons hom senuweeagtig tussen die Joodse priesterhoofde en Jesus heen en weer hardloop. Aan die een kant is daar die plig van reg en geregtigheid wat klaarblyklik swaar op hom druk, soos gesien in sy pogings om die onskuldige Jesus te bevry, maar aan die ander kant is daar die intense drang om homself van enige probleme te vrywaar, soos gesien in die tevredestel van die Joodse priesterhoofde deur die onskuldige Jesus uiteindelik oor te lewer om gekruisig te word.
Pilatus onderskei dus die waarheid as synde vir hom: die onskuld van Jesus. Maar nou, ter wille van homself, moet dit plek maak vir die leuen: die teregstelling van die onskuldige. Aardse mag kan dus, wanneer dit vir sigself nodig mag wees, die leuen bokant die waarheid stel.
Dat Pilatus oortuig was dat Jesus inderdaad ’n koning was en dat Hy die waarheid gepraat het, sien ons in sy weiering om die opskrif aan die kruis te wysig: ‟Wat ek geskrywe het, het ek geskrywe”. Alhoewel hy sekerlik nie die diepte van sy uitspraak begryp het nie, maak dit sy toegee aan die leuen egter soveel meer blatant.
Sy koninkryk is nie van hierdie wêreld nie en werk daarom nie met die mag en gesag van hierdie wêreld nie. Anders sou sy ‟onderdane” weerstand gebied het (18:36). Dit beteken nie dat sy koninkryk niks met hierdie wêreld te doen het nie, maar dat die ontstaan daarvan van God af kom.
Jesus bring sy koninkryk en koningskap in direkte verband met die feit dat Hy oor die waarheid getuienis aflê (18:37). Trouens, dit is sy bestaansdoel! ‟Hiervoor is Ek gebore en hiervoor het Ek na die wêreld toe gekom.”
Hierdie waarheid (ἀλήθεια ) is die éintlike werklikheid wat agter alles en ten grondslag van alles staan. Ten diepste is God self, soos verteenwoordig in sy Seun as ‟die waarheid” (14:6), die grootste werklikheid en die Een wat die werklikheid/waarheid openbaar. Dit is dus meer as bloot ’n attribuut van God. Dit is ’n persoon – Christus as Persoon.
Jesus is die waarheid en daarom is wat Hy sê die waarheid. Hy het absolute integriteit. Hy is dus die éintlike Koning, die Here van die heersers en die Koning van die konings. (Vgl. Openb. 17:14 en 19:16).
‟Elkeen wat aan die waarheid behoort, luister” (my kursifering) na wat Jesus sê (18:37), erken dus sy Koningskap. ‟Wie 'n kind van God is, luister na die woorde van God” (Joh. 8:47). ‟My skape luister na my stem; Ek ken hulle, en hulle volg My” (Joh. 10:27).
Jesus ontmasker die ‛mag’ van Pilatus (enersyds deur die aardse keiser aan hom toegeken en andersyds deur die Jode karikatuuragtig van hom weggeneem, wanneer hulle húl ‛mag’ wil laat geld) as eintlik geen mag of ‟gesag” nie (19:11). Beide Pilatus en die Joodse priesterhoofde leef dus in ’n illusie/leuen dat hulle ‛mag’ het oor Hom. Hulle ‛mag’ is menslik (Pilatus) of eiegeregtig (Joodse priesterhoofde) toegeken. Die éintlike mag lê by God as die regter wat ‟van Bo” die plaasvervangende lyding en sterwe van sy Seun laat voltrek. Hulle en hul eie sondige drang en honger na aardse mag en heerskappy oor hul eie lewens, speel uiteindelik in die hand van God wanneer hulle die Onskuldige ‛skuldig’ laat word sodat Hy die skuldiges onskuldig kan verklaar. Die vrylating van die skuldige Barabas, ten koste van die onskuldige Jesus, was reeds die voorspel tot hierdie finale gebeure.
Hulle speel ’n deur-die-leuen-gedrewe spel met die waarheid. Jesus, die eintlike Koning, word bespotlik en vernederend met klappe ‛vereer’. Ook húlle mis die punt wat Pilatus en die Joodse leiers mis, naamlik dat Jesus inderdaad die Koning en die Waarheid is.
Verskeie skrywers is dit eens dat dit Johannes se intensie met die skrywe van sy Evangelie is om sy lesers só te betrek by wat hy vertel, dat sommige hulself sal kan identifiseer met dié karakters/figure in sy Evangelie wat met geloof op Jesus reageer, en nie met diegene wat in ongeloof reageer nie.
Die verhaal van Pilatus en Jesus in Johannes 18 en 19 is ’n klimaks in sy Evangelie wat in besonder die lesers wil konfronteer met die vraag wie Jesus werklik vir hulle is. Is Hy bloot ’n kansvatter of is Hy waarlik Wie Hy sê Hy is, ’n koning, dié Koning, die éintlike Maghebber? Indien Hy wél die Koning is, waar staan jy met betrekking tot Hom? Vind jy jouself tuis by die Joodse priesterhoofde vir wie Jesus nie inpas by hulle teologie en godsdienstige opvattings nie, wat self die magtiges wil wees wat in beheer is van wat hulle as kerk beskou? Of vind jy jouself tuis by Pilatus? Aan die een kant worstel hy met die moontlikheid dat Jesus dalk wel die groot Maghebber is voor Wie alle mag moet buig – eintlik só oortuig is daarvan dat hy nié die kruisopskrif wil verander nie! Aan die ander kant wil hy sy toegekende mag só gebruik dat dit nie Jesus tot voordeel en beveiliging strek nie, maar eintlik net himself. Is jy dalk soos hy?
In Johannes se verhaal is daar natuurlik ook ’n onsigbare figuur/karakter teenwoordig. Die een wat bereid is om Jesus wel te erken as dié Maghebber, die Koning van alle konings. Die een wat weet wat die waarheid is, dat Jesus die Koning is, en wat bereid is om te ‟luister” na wat Hy ‟sê”. Dit wil sê dat ons sy gesag sal aanvaar en Hom sal gehoorsaam. Dit plaas natuurlik ook vandag se lesers van Johannes se Evangelie, elke individuele gelowige en ook elke gemeente, voor die vraag: met watter waarheid werk jy/julle? Na watter waarheid “luister” jy/julle? Watter gesag is vir jou/julle die hoogste gesag in jou/jul lewe? Alhoewel die antwoord meesal teologies korrek mag wees, naamlik dat Jesus die Koning en Hoof van sy Kerk is en dat ons onder sy gesag staan, bewys die praktyk dikwels die teendeel.
Die geskiedenis is gevul met tragiese verhale van magstryd binne die kerk, sowel as waarby die kerk al betrokke was. Eintlik vertel dit die verhaal van die voortgang van die gesindheid en dade van mense soos die Joodse priesterhoofde (enersyds) en Pilatus (andersyds) deur die eeue heen. Iemand wat die kerkgeskiedenis ken, sal sekerlik talle voorbeelde kan noem van die eeuelange worstelinge tussen kerk en staat oor wie die eintlike regeermag besit. Baie magstryde is ook binne die kerk gestry tussen die ampte en kerkliggame oor wie groter seggenskap as ander het. Die geskiedenis is gevul met verhale van tiranne wat in die Naam van Jesus eintlik met niks anders besig was as om hulself en hul eie saak te bevorder nie. Hiervan is die kruisvaarders seker die mees tragiese voorbeeld.
Vir Johannes impliseer die feit dat Jesus die Koning is, dat ons na Hom sal luister. Dit wil sê dat ons Hom sal gehoorsaam. ‟Dit verseker Ek julle: wie luister na wat Ek sê, en in Hom glo wat My gestuur het, het die ewige lewe” (5:24). ‟Wie 'n kind van God is, luister na die woorde van God. Juis daarom luister julle nie, omdat julle nie kinders van God is nie” (8:47). ‟Die skape luister na die herder se stem. Hy roep sy skape op hulle name en lei hulle uit” (10:3). ‟Ek het nog ander skape wat nie van hierdie kraal is nie. Ek moet hulle ook lei. Hulle sal na my stem luister, en hulle sal een kudde wees met een herder” (10:16). ‟My skape luister na my stem; Ek ken hulle, en hulle volg My” (10:27).
Frans Hancke skryf in sy boek Ons is die Plan, bl 25 – 27 die volgende:
“Dis nogal snaaks dat ons nie ’n probleem het om te verstaan wat die implikasies is wanneer iemand aangestel word as hoof van ’n organisasie nie – dis voor-die-hand- liggend!
Die hoof is die verantwoordelike, besluitnemende persoon. As sy ondergeskiktes skielik die organisasie oorneem, die besluite neem en die hoof ignoreer, beskou ons dit as ‘n soort maatskappy-rewolusie. Die aandeelhouers, wat vir hulle eienaarskap betaal het, sal summier ingryp!
Maar wanneer ons met die kerk te doen het, val ons vas. So gereeld ignoreer ons die Hoof, sy wil en bedoelings. Selfs die Alleenaandeelhouer van die kerk, Hy wat die Hoof aangestel het en wat die duurste prys vir sy eienaarskap betaal het, word buite rekening gelaat (Ef. 1:9-14, 22-23). Ons doen ons eie ding en is aandadig aan ‘n gesofistikeerde geestelike rewolusie of opstand.
Meermale teologiseer ons lekker oor hierdie waarheid. Ons “open” en “sluit” vergaderings en gesprekke oor die kerk met gebed, maar wat tussen hierdie twee vroom gewoontes plaasvind, sal ‘n waarnemer nooit daarvan oortuig dat ons nie beheer oorgeneem het nie. Dis ons kerk!
Waarom is hierdie geestelike muitery so dikwels aan die orde? Sekerlik is die bedoelings nie kwaadwillig nie. Nou wat dan? Kan dit wees omdat ons nie die Hoof van die kerk met ons fisiese oë kan sien nie? Of wat sou die rede wees?"
TEMA: Die missionale kerk verstaan dat God se Koninkryk sinoniem is met sy heerskappy.
TEKS: Johannes 18:28 - 19:21 (Veral 18:35-37)
Die metafoor van “ondergeskiktes” wees, soos deur Hancke hierbo gebruik binne die konteks van ‘n organisasie (Punt 3), sou na gelang van die konteks van die betrokke gemeente (boerdery-, myn-, sake-, skool-, sportkonteks ens.) deur elke prediker aangepas kon word. Die konsekwensies vir die ondergeskiktes, die hoof sowel as die eienaar, wanneer ondergeskiktes die gesag binne sodanige struktuur probeer kaap, sou geskets kon word.
4.2 Ontknoping en toepassing van teks
Deur van die materiaal onder punt 2 hierbo gebruik te maak sou die prediker aan die hand van die Skrifgedeelte kon aantoon:
Dat die Joodse priesterhoofde se fanatiese ywer om hulle godsdiens te beskerm, wat gepaard gegaan het met geweld en verdraaiing van die reg, juis hul godsdiens as ‘n koninkryk ‟van hierdie wêreld”, in Jesus se terme ontbloot het. Mag wat op geforseerde wyses bekom word, is niks anders as wêreldse mag nie, ook wat die lewe van die individuele gelowige, sowel as in die gemeente betref.
Pilatus was innerlik redelik oortuig is dat Jesus die Koning en Heerser van sy volk/Kerk is of behoort te wees, maar het geswig voor die druk om persoonlike belange en sy behoud van sy eie magsposisie tog uiteindelik eerste te stel.
Dat daar nog die soldate in die verhaal is. Hulle het Jesus bespotlik gekroon, ‘n pers koninklike mantel aangetrek, voor Hom gebuig en met hul monde ‛bely’ dat Hy die Koning van die Jode is, en ... toe klap hulle Hom!
Vervolgens sal die prediker moet nadink wat dit prakties vir die gemeente beteken om te waak teen die toeëiening van mag binne die Kerk of in hul persoonlike lewens. Op watter maniere raak die Kerk van Christus ‘ons gemeente/kerk’ wat deur ‘ons’ bestuur word; waar die gesagsfigure die predikant en kerkraad word; waar besluite en beplanning gekleur word deur ons eie norme en maatstawwe, ons eie voorkeure en afkeure; waar ‘gevegte’ geveg word om elkeen sy eie stempel te kan afdruk op dit wat binne die gemeente gebeur of nie gebeur nie? Is ‘ons’ ook dalk so ernstig, selfversekerd en passievol oor ‘ons’ godsdiens en kerk, soos die Skrifgeleerdes, dat ons blind geword het vir die Een wat éintlik die magsposisie in die Kerk beklee dat ons, sonder dat ons dit noodwendig so bedoel, in effek bereid is saam te roep dat Hy en sy gesag/mag gekruisig moet word?
Of, miskien lê ons opstand teen die magsposisie van die ware Koning van sy Kerk dalk op die vlak van ‘n Pilatus? Dat dit dalk nié so onwetend is as die van die Skrifgeleerdes en die skare nie. Ons kan selfs innerlik redelik oortuig wees daarvan dat Jesus inderdaad die ware Koning, ook Hoof van sy Kerk en my lewe behoort te wees, maar dat daar eenvoudig net té veel vir ons persoonlik op die spel is om dit in die praktyk te leef. As predikant kan ek dan selfs teologies korrek wees en preek oor die Koningskap van Christus, maar in die praktyk die kerkraad en gemeente toelaat om volle beheer te behou, terwyl hy/sy innerlik sy/haar hande in onskuld was. Die kerkraad en gemeente word nie teen gegaan nie, uit vrees vir konflik en verwerping. As werknemer kan ek meedoen aan wanpraktykke van belastingvermyding ten bate van my werkgewer uit vrees dat ek my werk kan verloor, terwyl ek innerlik myself verontskuldig dat ek medeverantwoordelik is in oortreding van die wet en dat die mag wat my werkgewer oor my het, eintlik vir my ‘n hoër mag is as die van Christus. Wat die soldate in die verhaal betref sal die prediker self moet oordeel of dit wenslik is om dit ook in die preek in te sluit. Hulle bespotting van Jesus as Koning lê natuurlik op heeltemal ‘n ander vlak as dié van ‘n Pilatus. By hulle was daar geen innerlike wroeging oor wie Jesus is nie en sou hulle waarskynlik gelyk gestel kon word aan die bespotting deur die wêreld/ongelowiges aangaande wie Jesus is.
‘n Slotappél sou op die gemeente geplaas kon word deur die aandag te vestig op die ‛onsigbare figuur’ in hierdie verhaal is. Die een wat die waarheid ontdek het, naamlik dat Jesus die Koning van sy kerk is, maar wat ook luister, dus gehoorsaam is aan Hom met oorgawe en toewyding. Hierdie gehoorsaamheid behels juis om in teenstelling met die verhaal, alle eie mag prys te gee. Dus, om volledig afstand te doen van alle eie beheer oor persoonlike en gemeentelike lewe en jou volledig te onderwerp aan die gesag/mag van die Koning.
Bloot ‘n ont-magtiging van die self lei natuurlik tot niks, indien dit nie gepaard gaan met ‘n be-magtiging in Christus, die Een aan Wie alle mag gegee is nie. Uit onsself is ons immers nie in staat om te luister en te gehoorsaam nie.
Barnes, A. 1798-1870. Albert Barnes’ Notes on the Bible. [eSword software]
Burger, C.W., Muller, B.A. en Smit D.J. (Redaksie) 1993. Riglyne vir prediking oor die regverdiging en reg. Woord teen die Lig, Bd III/3, pp. 27-44. Goodwood, Kaapstad: Nasionale Boekdrukkery.
Clarke, A. 1715-1832. Adam Clarke’s Commentary on the Bible. [eSword software]
Hendriksen, W. 1959. The Gospel of John. The Geneva Series of Commentaries. Great Britian: Billing & Sons Limited, Guildford and London.
Henry, M. 1662-1714. Matthew Henry’s Concise Commentary of the Whole Bible. [eSword software]
Meyer, F.B. 1914. Through the Bible Day by Day – A Devotional Commentary. Philadalphia: Sundayschool-Union. [eSword software]
Morris, L. 1975. The Gospel According to John. The New International Commentary on the New Testament. Grand Rapids, Michigan: Eerdmans Printing Company.
Categories: Sermons: Building Blocks