In die eerste halfjaar van 1900 word die aanvanklike suksesse van die Boeremagte in verpletterende nederlae omskep... en wapper die Union Jack oplaas in altwee die hoofstede van die Boererepublieke. Die seëvierende Britte juig, maar die Boere is nog lank nie verslaan nie…
DIT gaan aanvanklik goed met die Boere in die Anglo-Boereoorlog. Maar soos dr. Leopold Scholtz dit stel in sy boek Waarom die Boere die Oorlog verloor het, was die Boerekrygers geen professionele weermag nie, dog eintlik ’n volksleër waarvan die leiers eerder gekies as aangestel is.
Hulle was nie onderlê in taktiek nie en het die kanse verspeel wat hul getalle-oormag hulle gegee het in die begin van die oorlog voordat Britse versterkings kon opdaag. Geskiedskrywers wys dan ook daarop hoe die gety begin keer het toe lord Frederick Sleigh Roberts, ’n beroemde Britse militêre strateeg, op 11 Februarie 1900 met sy opmars begin het.
Kort hierna tref die eerste groot ramp die Boere: die Slag by Paardeperd, wat ’n keerpunt in die oorlog blyk te wees. Genl. Cronjé, wat te lank by Magersfontein bly sit het, besluit om langs die Modderrivier op te trek, waar hy by Vendutiedrif, oos van Paardeberg, deur die Britse magte omsingel word. Die geveg duur ’n hele aantal dae en op 27 Februarie 1900 gee Cronjé oor met 4 000 man (hoofsaaklik Transvalers).
Op ’n krygsraad op 17 Maart op Kroonstad word besluit om die stryd met kleiner kommando's, beweegliker eenhede en aanvalle op verbindingslinies voort te sit. Guerrilla-oorlogvoering sou voortaan die Boere se strydmetode word. De Wet slaan hier, daar en oral toe en sy rol as skitterende guerrilla-leier lok talle weifelaars onder die Boere terug na die kommando's.
Ofskoon die Vrystaat reeds deur Roberts as die ''Oranjerivierkolonie'' geannekseer is, duur die weerstand daar voort.
LINKS: Genl. Christiaan de Wet.
6 Jan.: Caesar's Camp en Wagon Hill (Platrand) by Ladysmith
REGS: Genl. Koos de la Rey (“die Leeu van die Weste”).
By nabetragting kan wel gevra word of die Anglo-Boereoorlog met al sy ellende en hartseer en bitterheidskepping dan werklik nodig was. Maar dan weer... oor hoeveel ander verwoestende oorloë kan dieselfde vraag gestel word?
• Na Deel 3: klik hier
• Terug na Deel 1: klik hier