Laerskool Republiek – Republiekfees 1961 – Afrikanergeskiedenis
Laerskool Republiek – Republiekfees 1961
(Geskryf deur DHJ du Preez, Skoolhoof, soos verskyn in Historia Junior, Mei-Augustus 1971)
Dit was 'n tyd van groot feesvieringe dwarsdeur ons land, want ons land het 'n Republiek geword op 31 Mei 1961. Hier, te Vereeniging waar die vroeëre Republiek ondergegaan het, moes weer iets gevind word om die herrysenis van die ou-Republiek te simboliseer.
Wat kon meer ideaal hiervoor wees as 'n skool, waar die jeug van ons land opgevoed word, om dit te simboliseer? Daar is deur die destydse skoolhoof van die Rothdenese Laerskool, mnr. HJH Vorster, gevoel dat hierdie skool die aangewese simbool sou wees. Na lange onderhandelinge is toestemming deur die Transvaalse Onderwysdepartement op 18 April 1961 verleen om die naam van die skool te verander na Laerskool Republiek.
Die Republiekfees van 1961 te Rothdene en gevolglik ook die naamsverandering van die skool was dan ook op plegtige wyse gehou op 30 Mei 1961.
Tydens die fees is die nuwe naam van die skool, in die vorm van 'n naamboog oor die hoofingang onthul. Die erewag wat deur die leerlinge gevorm is het mooi luister aan die geleentheid verleen.
Die Inspekteur van Onderwys, die feesredenaar, het hierna 'n olienhoutboom in die struiketuin van die skool geplant. Die stoerheid en deursettingsvermoë van die volk van die Republiek van Suid-Afrika word voorwaar versinnebeeld in die taai en duursame houtsoort. Die boom staan dan ook bekend as die Republiekboom. Sedert die planting op 30 Mei 1961 het dit pragtig gegroei en vertoon nou al baie mooi tussen die ander struike in die tuin – voorwaar 'n sieraad.
Die nuwe skoolwapen is ook die dag amptelik in gebruik geneem. Die leuse: "Ons bou 'n toekoms" is 'n vertolking van die spreuk van President Kruger: Neem uit die verlede wat skoon en edel is en bou daarop die toekoms.
Dit was voorwaar 'n groot dag en, om aan te haal uit die Republieklied, wat tereg ook geneem is as die skoollied
Die dag het eindelik aangebreek,
Dat ons die vaandels op kan steek,
Die vryheidsvaandels fier en hoog
Laat band en boei nie meer gedoog.
kan die gevoel wat die dag geheers het, besing word.
Die ouers en ander belangstellendes is hierna in die skoolsaal, John Davy, deur die inspekteur van onderwys toegespreek. Weer is ons teruggevoer in die geskiedenis na die verlede en is op 'n baie treffende wyse bewus gemaak van die strawwe stryd wat sal volg op die pad verder aan.
Dr JJ du Plessis, lid van die skoolraad, het ook 'n boodskap aan die feesgangers oorgedra.
Nadat vlaggies en pennings deur mevv. Burger en Vorster uitgedeel is, is almal uiteen met die wete dat nog 'n mylpaal in ons geskiedenis bereik is en dat ons almal die toekoms dapper ingaan as een volk, met een vlag en vasvertrouend op een God.