Sabinet | Volume 14 Number 3
Volume 14 Number 3, 2017
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe - Volume 14 Number 3, 2017
Die toepassing op en validering van ’n voorgestelde subnasionale kredietgraderingsmetodologie vir die Departement van Onderwys, met ’n gevallestudie
Authors: Erika Fourie, Tanja Verster and Gary van Vuuren
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 1 –42 (2017)
Die ontwikkeling van subnasionale kredietgraderingsmetodologieë bied voordele vir subnasionale regerings, die nasionale regering, asook die inwoners. Betroubare kredietgraderings fasiliteer toegang tot finansiële markte, en goeie graderings laat toe vir die onderhandeling van beter kollateraal- en waarborgooreenkomste, asook die befondsing van (byvoorbeeld) infrastruktuurprojekte teen beter (laer) rentekoerse. Geen Suid-Afrikaanse subnasionale regering (provinsiale regerings en departemente) het tans ’n kredietgradering nie. Hierdie artikel pas ’n voorgestelde metodologie toe om die kwantitatiewe gedeelte van ’n subnasionale kredietgraderingsmetodologie vir die Departement van Onderwys te ontwikkel. Die ontwikkelde modelle is met betrekking tot die akkuraatheid van die voorspelling van betalingsgedrag getoets met behulp van ROG-statusse (Rooi, Oranje of Groen). Daar word aangetoon dat die lineêre regressiemodel met interaksieterme ingesluit en uitskieters uitgesluit die beste gevaar het. Hierdie model het sewe van die nege provinsiale onderwysdepartemente se ROG-statusse een jaar vooruit reg voorspel. ’n Gevallestudie word voorsien om te illustreer hoe die modelle in die toekoms gebruik kan word. Dit sluit ’n instrumentbord in wat illustreer hoe ’n finale kredietgradering afgelei kan word deur die voorspelde rangorde (kwantitatiewe gedeelte) met ’n kwalitatiewe oorleg te kombineer.
The application and validation of a proposed subnational credit rating methodology for the Department of Education, including a case study
The development of subnational credit rating methodologies provides benefits for subnationals, the sovereign and its citizens. Trusted credit ratings facilitate access to financial markets, and superior ratings allow for the negotiation of better collateral and guarantee agreements as well as the funding of, for example, infrastructure projects at superior (lower) interest rates. No South African subnationals (provincial governments and departments) are credit rated at present. This article applies a proposed methodology to develop the quantitative section of a subnational credit rating methodology for the Department of Education. The models developed are tested with regard to the accuracy of predicting payment behaviour using RAG (Red, Amber or Green) statuses. It is shown that the linear regression model including interaction terms and excluding outliers performed the best. This model predicted seven of the nine provincial education departments’ RAG statuses one year ahead. A case study is provided to illustrate how the models can be used in future. This includes a dashboard illustrating how combining the predicted ranking (quantitative section) with a qualitative overlay could derive a final credit ranking.
Problematiek van erfenisimpakassessering vanuit ’n geskiedkundige perspektief soos bevind na ’n ondersoek van Tokaipark se geskiedenis, 1792–1910
Authors: Kobus du Pisani and Berta van Rooyen
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 43 –65 (2017)
Naudé (2000:38–57) het ’n opsomming gegee van die onderskeie deelnemers se betrokkenheid by erfenisimpakassessering soos vervat in die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne, Wet 25 van 1999. Dié skrywer onderskei tussen navorsingsterreine en spesialisasievelde en meen dat vir die waardebepaling van erfenispersele die argeoloë, antropoloë en argitektoniese geskiedkundiges moet terugstaan en plek maak vir geskiedkundiges, kultuurgeskiedkundiges en geskiedenisargeoloë, wat waardevoller insette kan lewer (Naudé 2000:53). In Suid-Afrika bestaan daar nie duidelike riglyne vir erfenisimpakassessering nie, aangesien die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap (SAEHA) nog nie die beoogde handves, geskoei op die Burrahandves, die lig laat sien het nie. Vir staatsgeboue raadpleeg die Departement van Publieke Werke (DPW) wel die Burrahandves (Naudé 2000:51). Die Departement Omgewingsake en Ontwikkeling en Beplanning van die Wes-Kaapse Provinsiale Regering (WKPR) het sy eie riglyne opgestel (Winter en Baumann 2005). Hierdie riglyne is in 2011/12 gebruik tydens ’n openbare deelnameproses oor die ontwikkeling van Tokaiwerf en -subwerwe, die kernarea van Tokaipark, wat in 2005 deel van die groter Tafelberg Nasionale Park (TNP) geword het (Bluegreen Planning en Genote 2012). Die geskiedkundige verslag het in hierdie geval meer vrae laat ontstaan as wat dit antwoorde verskaf het, veral oor die navorsingsmetodiek wat gebruik is. Na ’n omvattende geskiedkundige studie van Tokaipark het ons in ooreenstemming met Naudé se siening bevind dat ’n geskiedenisverslag gebaseer op die metodiek van geskiedskrywing ’n beter grondslag vir erfenisimpakassessering sal lê. Dit wil voorkom of min geskiedkundiges in erfenisimpakassessering belangstel. Dit stel bewaringsterreine bloot aan die verlies van ’n geskiedenisgeheue. Is hedendaagse geskiedkundiges besig om hul verantwoordelikheid in hierdie opsig te versaak?
Deficiencies of heritage impact assessment viewed from a historical perspective as revealed by a study of the history of Tokai Park, 1792–1910
Without accurate historical evidence, gleaned from meticulous research, it is not possible to manage and conserve a heritage place optimally. The Burra Charter, widely used as a guideline for conservation management, emphasises that heritage conservation at a heritage place starts with a thorough understanding of the meaning and significance of the place. The document states that "conservation should make use of all the knowledge, skills and disciplines which can contribute to the study and care of the place". Best practice for conservation management should flow from proper multidisciplinary research, with historical research as an indispensable component. Specialists in other fields have not received the appropriate training to take over the work of qualified historians.
The current South African heritage conservation regime, based on the National Heritage Resources Act (NHRA) of 1999, is in agreement that the identification, assessment and management of national cultural heritage resources should involve accurate research, documentation and recordkeeping. Vigorous historical research, taking the cultural values of all stakeholders into account, is the logical point of departure for successful conservation management (see section 5.7 of the NHRA).
Extensive primary research by Berta van Rooyen in the Western Cape Provincial Archives (WCPA) for a PhD in history on Tokai Park revealed that recent heritage impact assessment documents lack a strong historical research base and, as a result, contain inaccuracies which have led to erroneous interpretations and recommendations. Baseline studies for impact assessments show methodological shortcomings. They focus on visual heritage; they lack primary archival research and proper source references. They ignore unpublished dissertations and sources in Afrikaans or Dutch, e.g. the important studies by Sleigh and Appel. One document after the other reproduces the same information from the same outdated secondary sources, without questioning their veracity. These overused secondary sources focus on architectural history and mainly on the style, architects and owners of buildings. This results in the omission of important historical and cultural markers in reports. Because of inadequate research, important historical facts have been overlooked.
Stilte en agentskap in die slaweroman Philida van André P. Brink
Author Shamiega Chaudhari
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 66 –87 (2017)
Die geskiedenis as ’n refleksie van manlike bydraes, en manlike oorheersing ignoreer oor die algemeen die bydraes en stemme van vroue. In hierdie artikel word die beeld van die slavin as ’n stil en inskiklike onderdanige ondersoek. Die navorsingsvraag lui: Kon die slavin enige agentskap toon gegewe die feit dat sy regdeur die geskiedenis stilgemaak is? Die teoretiese vertrekpunt waarvan uitgegaan word, is stilte as kommunikasiemiddel. Die metodologie is empiries van aard, aangesien daar in die stiltes van die slavinkarakter in die slaweroman Philida van André P. Brink gedelf word. Fokus word geplaas op die identifisering van agentskap ten spyte van die stiltes van die slavin in die gekose teks.
Die onderneming om in die stiltes van die slavin te delf het ook ’n baie persoonlike motivering. My oorsprong is, soos dit die geval met vele slawe-afstammelinge is, met duisterheid omhul. Hoewel my voorouers waarskynlik slawe was, ken ek nie hul name nie, weet ek nie wanneer hulle voet aan wal gesit het nie, en is hul stryd iets waartoe ek eers onlangs via argivale bronne toegang kon verkry. Bo die afgryslike werklikheid van slawerny lê ’n woordelose verlange en ’n vasberade soektog na ’n verstrooide identiteit.
Silence and agency in André P. Brink’s slave novel Philida
History as a reflection of male contributions and male dominance generally ignores the contributions and voices of women. The image of the female slave as quiet, compliant and submissive is explored in this article and emphasis is placed on identifying agency despite the silence of the female slave in the slave novel Philida by André Brink.
The undertaking to delve into the silences of the female slaves has a very personal motivation. As is the case with many slave descendants, my origin is enveloped in mystery. While my ancestors were probably slaves, I do not know their names, I do not know when they set foot on shore, and an indication of their pain and suffering is something which I could access only recently in the archives. However, beyond the hideous reality of slavery lies a silent yearning and a determined search for a scattered identity.
Naklanke van Arnold van Wyk se Poerpasledam vir fluit en klavier
Author Marietjie Pauw
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 88 –132 (2017)
Hierdie artikel word aangebied as ’n kurering van die naklanke van die Suid-Afrikaanse komponis Arnold van Wyk (1916–1983) se enigste komposisie vir dwarsfluit en klavier. Hierdie komposisie dra die ongewone titel Poerpasledam. Poerpasledam, in korrupuitgespreekte Afrikaans vertaal vanuit pour passer le temps (“om die tyd te verwyl”) sou kon dui op onskuldige tydsverwyling. Die werk is in 1944 gekomponeer, uitgevoer, verwerk, en in 1981 weer uitgevoer in die huidige weergawe wat vandag tot beskikking van dwarsfluitklavierduospelers is. Die ooglopende teenwoordigheid van geweld en oorlog in bepaalde kontekste van die werk blyk ’n invalshoek te wees wat die titel van die werk met aspekte soos tydsverwyling en pligsbesef verbind. Die ontstaanskontekste van hierdie komposisie word met vier openbare uitvoeringskontekste van die werk (1945, 1981, 2014 en 2016) in verband gebring. Metodologies maak die artikel gebruik van artistieke navorsing se verweefde benaderingswyses om kennis omtrent die spesifieke komposisie te ontsluit. Argivale bronne, tesame met twee eietydse uitvoerings deur die artikelskrywer as dwarsfluitspeler, werp lig op die herkontekstualiserings van elke uitvoering en ondersoek só die “potensiaal” vir betekenis in die inherente struktuur wat in die uitgevoerde konteks van die werk “verwesenlik” word. Die artikel sein verskeie naklanke van Poerpasledam as skepping. As naklank staan Poerpasledam uiteindelik as metonimiese instansie van skepping en herskepping en belig so die rol van kuns te midde van sosiale onreg en oorlog. As verdere naklank vind die artikelondersoek aangetrokkenheid tot die kurator Okwui Enwezor se voorstel dat kurering aanhou poog om die “inhoudsopgawe” van musiekkuns in eietydse kontekste te verbreed.
Arnold van Wyk, a South African composer of classical music (1916–1983), lived in London for almost eight years, initially to enroll for a two-year music course. Due to the outbreak of the Second World War, he remained in London for longer. During his stay there he composed Poerpasledam for piano duet (Muller 2008, 2014). The title of this composition is a corrupted Afrikaans version of the French pour passer le temps as pronounced in the prevalent vernacular in French-speaking districts of the Western Cape. To “pass the time”, or “while away the time” may have been Van Wyk’s artistic response to the pervasive presence of war. This article explores some of the originating circumstances and four performance contexts of Van Wyk’s Poerpasledam, the piano duet that he (then) reworked for flute and piano duo in 1981.
“’n Postkoloniale Umweltkas” : die vraag na ’n transnasionale poëtika in Afrikaans aan die hand van Marlene van Niekerk se Kaar
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 133 –165 (2017)
In hierdie artikel word daar ondersoek ingestel na die vraag of daar in die geval van Afrikaanse digters en ’n lokaal-geplaaste minderheidstaal soos Afrikaans gepraat kan word van ’n transnasionale poëtika. Die begrip word aan die orde gestel aan die hand van Jahan Ramazani se boek A transnational poetics en die kommentaar en kritiek wat daarop gevolg het. Die rol wat die transnasionale proses van kolonisering gespeel het in die verspreiding van moderniteit en modernisme word bespreek met verwysing na die werk van Dilip Gaonkar en Susan Stanford Friedman voordat daar oorgegaan word na die bespreking van Marlene van Niekerk se digbundel Kaar as toetsgeval. Van Niekerk se poëtikale opvattings en die posisie van Afrikaans as minderheidstaal met transnasionale wortels word bespreek. Hierna volg ’n ontleding van vier gedigte uit Kaar, naamlik “Heavy metal in Bagdad”, “Etologie”, “Sorry suide” en “Teorie en praktyk van die digkuns in ’n era van aardgas”, met die doel om vas te stel watter rol faktore soos die spanning tussen die globale noorde en suide, Suid-Afrika se koloniale geskiedenis en daaropvolgende postkolonialiteit, die verhouding tussen die lokale en die globale en die impak van globale kapitalisme op die omgewing speel in die digter se siening van haar taak en verantwoordelikheid in die epog wat die Antroposeen genoem word.
“A postcolonial Umwelt cabinet”: questions about a transnational poetics in Afrikaans with reference to Marlene van Niekerk’s Kaar
This article asks the question whether one can speak of a transnational poetics in the case of poets who write in a local and minor language such as Afrikaans. In his book A transnational poetics Jahan Ramazani challenges the idea that poetry’s formal qualities make it less able to facilitate cross-cultural movement and to articulate global concerns than other genres and forms of mediation. Even though poetry is often seen as “the most provincial of the arts” (T.S. Eliot) and deemed stubbornly local, regional or national, Ramazani (2009:3) insists that poetry is a genre that “can mediate seemingly irresolvable contradictions between the local and the global, native and foreign”. He thus argues for a reconceptualisation of poetry studies and proposes a variety of ways to study the “circuits of poetic connection and dialogue across political and geographic borders and even hemispheres”, in order to transform existing critical approaches and methodologies as well as develop a new vocabulary and terminology to discuss transnational poetry. Underlying his project is an idealistic view of the role that literary transnationalism (and thus transnational poetry) can play in the establishment of a transnational and intercultural imaginary. He even speaks of an “interstitial citizenship” (established in the space between nations) which poets create for themselves by their adaptation of forms, sounds, tropes and ideas that they gather from across the world. For him the value of a transnational poetics lies in the fact that it transcends the limitations imposed by the nation and that it will be able to create an alternative to the reigning mononationalistic paradigm in US literary scholarship. Maxwell (2006:362) writes in a review that Ramazani’s argument is against the “reclosing of the American mind” in the period after the terrorist attacks on the World Trade Center in September 2001.
N.P. Van Wyk Louw deur die oë van Adam Small
Author Hein Willemse
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 166 –189 (2017)
Adam Small het ’n durende bewondering vir die digterskap van N.P. Van Wyk Louw gehad. Hy het hom beskou as ’n besonder begaafde denker, “een van die grootste denkers ter wêreld”. Vanaf sy essaybundel Die eerste steen? (1961) tot kort voor sy dood in sy rubriek in die Cape Times, die Kaapstadse dagblad, het hy sy bewondering verwoord. Sy belangstelling lei onder meer tot die bundeling van ’n aantal vertalings van Louw se gedigte met die titel Oh wide and sad land (1975), wat dien as ’n projek om Louw aan ’n breë, hoofsaaklik Engelssprekende leserspubliek bekend te stel. Small tree dus op as ’n kulturele bemiddelaar, ’n kulturele vertaler tussen die Afrikaanse Van Wyk Louw en ’n breë Engelssprekende publiek. In die artikel word aspekte van hierdie kulturele bemiddeling ondersoek. Aanvanklik word ’n aantal kort aantekeninge gemaak oor die begrippe kulturele bemiddeling en kulturele vertaling waarna Small se vertalings van Louw se gedig “Nietzsche” as voorbeeld van “transkulturele bemiddeling” ondersoek word. ’n Samehangende aspek van Small se kulturele bemiddeling, naamlik sy nawoord tot Oh wide and sad land, word daarna bespreek om aan te toon watter Louw-perspektiewe aan nie-Afrikaanssprekendes bekendgestel word. ’n Derde aspek van Small se kulturele bemiddeling, naamlik die wyse waarop hy Louw índink in eietydse kultuursituasies, word bespreek met verwysing na sy kommentaar oor huidige taalpolitieke kwessies. In die loop van die bespreking word aangetoon hoe Small soms problematiese aspekte van Louw se opvattings onderbeklemtoon ten gunste van gunstiger en meer positiewe interpretasies van sy denke. In die slotgedeelte word die verskillende fasette van die artikel saamgetrek in ’n beskouing oor “die soort mens” waarvan Small in sy gedig “Klawerjas” uit die gelyknamige bundel gewag gemaak. Die soort mens wat Small uit sy omgang met Louw abstraheer, is ’n mens van die intellek wat hom bó die waardes van die massa bevind.
N.P. Van Wyk Louw through the eyes of Adam Small
This article is a revised version of the 2016 N.P. Van Wyk Louw Memorial Lecture presented at the invitation of the University of Johannesburg.
Adam Small had enduring admiration for the Afrikaans poet N.P. Van Wyk Louw from his first collection of essays Die eerste steen? (The first stone?, 1961) until his last column in The Cape Times, a Cape Town daily, published shortly before his death. He regarded Louw as an exceptional thinker, “one of the greatest thinkers in the world” and the Afrikaans language’s “noblest mind”. His early admiration resulted in a collection of translations of Louw’s poetry, entitled Oh wide and sad land (1975), in which he introduced the doyen of Afrikaans poetry to a broader, English-speaking readership. Small’s translations comprise a selection from Louw’s collections from Alleenspraak (Soliloquy, 1936) to Tristia, including extracts from Die dieper reg (The deeper right, 1942), Raka (1941) and Die pluimsaad waai ver (The plumed seed blows far, 1972). These translations represent Small’s personal canon of Louw’s poetry but also suggest, to some degree, the ideas, the subject matter and poetic craftsmanship that appealed to him. In his afterword entitled “Towards cultural understanding” Small relies on two of Louw’s essay collections, Lojale verset (Loyal resistance, 1939) and Liberale nasionalisme (Liberal nationalism, 1958), from two quite distinct periods in the Louw’s development as a poet-philosopher.
Die vokaalstelsel van Genadendalse Afrikaans : ’n verkenning
Author Daan Wissing
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 190 –214 (2017)
Hierdie artikel is ’n verslag van ’n akoestiese ondersoek na aspekte van die vokaalstelsel van Genadendalse Afrikaans (GA), ’n belangrike variant van Bruin Afrikaans wat in die Wes- Kaap gepraat word. Dit word vergelyk met die vokaalstelsel van Standaardafrikaans (SA). Dit word gedoen teen die agtergrond van ’n oorsig oor beskikbare beskrywings van die klankleer van Afrikaanse spraakvariëteite.
Die doelstelling van die huidige ondersoek was om ’n beskrywing te doen van die vokale van GA. Agt sprekers – vier jonges van onder 20 jaar, en vier gemiddeld 71 jaar oud – se uitspraak van 122 woorde is ontleed. Altesaam is 4 780 vokaalsegmente ondersoek (al die kort en lang vokale en ook die drie egte diftonge). Die bevindinge betreffende SA waarmee die resultate hiervan vergelyk is, is gegrond op die uitspraak van ’n vooraanstaande radiopersoonlikheid. Resultate is weergegee in die vorm van presiese tabelle en akoestiese vokaalkaarte.
The vowel system of Genadendal Afrikaans : An exploratory study
This article reports on an acoustic investigation into aspects of the vowel system of Genadendal Afrikaans (GA), an important variety of so-called Coloured Afrikaans which is spoken in the Western Cape. The aforementioned vowel system is compared with that of Standard Afrikaans (SA). The comparison is made on the basis of a review of available literature on the phonetics of spoken Afrikaans varieties.
Historically, GA is an important sub-variety of Cape Afrikaans, but its vowel system has not been described in its entirety as yet Certain aspects of its phonology are dealt with by De Villiers and Ponelis (1987) and Klopper (1983).
Patriotiese liedere as ideologiese diskoers : ’n figuratiewe semiotiese ontleding
Authors: Charla Schutte and Martina Viljoen
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 215 –265 (2017)
Die doel van hierdie artikel is om Johann Visagie se Figuratiewe Semiotiese Teorie te bespreek en dit vervolgens toe te pas op ’n ideologiekritiese ontleding van simboliese uitdrukkings in ’n aantal patriotiese liedere. Visagie se teorie het ten doel om die funksie van semiotiese temas binne argivale diskoers te bepaal, en om ideologiese magsverhoudinge onderliggend aan sodanige diskoers bloot te lê. Die vraag wat ondersoek word, is die mate waartoe simbool en betekenis in die gekose liedere ’n wanvoorstelling van ’n bepaalde werklikheid daarstel, of die mate waartoe dit ideologiese magsverhoudinge beklemtoon of verskuil.
Dit blyk dat die liedere wat hier ondersoek word in terme van woordteks ’n hoë mate van ideologiese inhoud toon. Musikaal gesproke word dit gekenmerk deur eenvoudige melodieë en herhalende strukture. Affek word deur die aanwending van bepaalde idioomtipes bewerkstellig; hierby verkry die liedere veral ’n opruiende inslag deur middel van ritmiese aanwending. Melodiese hoogtepunte of ander vorme van musikale beklemtoning werk telkens oorredend deurdat dit met sterk ideologiese uitinge in die woorde saamval. Musikale inkleding dien egter ook in sommige gevalle om ideologiese inhoude te versluier of te verbloem.
Patriotic songs as ideological discourse: a figurative semiotic analysis
The aim of this article is to discuss Johann Visagie’s Figurative Semiotic Theory and subsequently to apply it to an ideological-critical reading of symbolic expression in a number of patriotic songs. Visagie’s theory has as its aim to outline the function of semiotic themes within archival discourse, and to uncover ideological relations of power underlying such discourse. The question posed in this article is to what degree symbol and meaning within the selected songs effect a misrepresentation of a certain reality by either underlining or masking ideological relations of power.
The analyses mainly demonstrate that the songs examined in terms of word text reveal a high degree of ideological content. Musically, they are characterised by simple melodic content and repetitive structures. The effect is brought about by the use of specific “idiom types”; in this regard, the discussion refers to the typology of Boyd (2001:655) who classifies national anthems according to five categories (which may overlap). As the most frequently used type, Boyd identifies national anthems that resemble hymns (such as, “God save the King/Queen”). Also popular are those that take on the character of a march (a well-known example is “La Marseillaise”). He
’n Funksionalistiese benadering tot die hantering van taal-en kultuurverskille in ’n Afrikaanse proefvertaling van Daniel Kehlmann se roman Die Vermessung der Welt
Authors: Koos Holtzhausen and Lelanie de Roubaix
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 266 –304 (2017)
Dit is verbasend dat daar so min vertalings van Duitse letterkundige werke in Afrikaans bestaan, siende dat Afrikaans en Duits tot dieselfde taalfamilie behoort en heelwat taalkundige ooreenkomste toon. Die enkele vertalings wat daar is, is ’n geruime tyd gelede gemaak en het dikwels betrekking op ouer, klassieke werke. Daar het egter gedurende die afgelope drie dekades ’n aantal moderne Duitse romans verskyn wat in verskeie tale vertaal is en internasionaal topverkopers geword het. Die Vermessung der Welt van Daniel Kehlmann is een van hierdie romans wat in 2005 verskyn het. Die roman beskryf episodes uit die lewens van twee wêreldbekende Duitse wetenskaplikes, Carl Friedrich Gauss en Alexander von Humboldt, met ’n grappige en satiriese aanslag.
A functionalist approach to linguistic and cultural differences in a sample translation of Daniel Kehlmann’s novel Die Vermessung der Welt into Afrikaans
Very few German literary works are available in Afrikaans translation. The works that are available are in most cases older, classical works that were translated a number of years ago. Over the past three decades, German literature has been said to have “come out of the national ghetto” (Parkes 2002:263) and a number of German novels have been published that were translated into various languages and became international bestsellers. Die Vermessung der Welt, published in 2005by Daniel Kehlmann (born 1975), is one of these novels. In this paper we argue that various factors, including the novel’s unique genre, its international appeal and the relationship between German and Afrikaans, would make an Afrikaans translation of the novel popular among a range of audiences.
Wording : die rol van die numineuse en mistiek in Sondag op ’n voëlplaas (2013) deur Johann Nell
Authors: Joanita Erasmus-Alt and H.P. van Coller
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 305 –338 (2017)
Die konseptuele vlakke van Johann Nell se roman Sondag op ’n voëlplaas (2013) hou ongetwyfeld verband met die vraag na die individuele Self. In hierdie opsig is die Switserse psigiater Carl Jung (1875‒1961) se begrip individuasie, wat betrekking het op verandering en groei binne die model van die Self, van toepassing vir hierdie artikel. Dit is dan die rede waarom die artikel ’n antropologiese totaalbeeld, wat metafisiese en eksistensiële perspektiewe insluit, as uitgangspunt neem.
Becoming : The role of numinosity and mysticism in Sondag op ’n voëlplaas (2013) by Johann Nell.
Sondag op ’n voëlplaas (2013) is the debut of Johann Nell and had a mixed reception. On the one hand he was lauded for giving a sensitive "portrait of [the artist as] a young man" although the main character (obsessed by books and reading) is never characterised as a writer. On the other hand several reviewers alluded to characteristics of "middle brow"- literature apparent in this novel; among these excessive symbolisation and stereotypical characters. The main character grew up on an ostrich farm near Oudtshoorn. The erect necks of these prehistoric birds are a constant reminder of the qualities of a "real man": virile, active and aggressive; archetypical characteristics of the male characters in the traditional Afrikaans farm novel, the sub-genre to which Nell alludes in his novel.
Kroniek van ’n mondigwording? ’n Mediageskiedkundige herevaluering van die WVK, Naspers en Afrikaanse joernalistiek
Author Lizette Rabe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 339 –379 (2017)
Hierdie artikel bied ’n mediageskiedkundige oorsig oor ’n episode in die Afrikaanse mediageskiedenis wat ná 20 jaar steeds omstrede is en kommentaar ontlok, maar wat in nabetragting as ’n “mondigwording” van die Afrikaanse joernalistiek gesien kan word. Dié episode was die breuk in 1997 tussen ’n hoofsaaklik ouer generasie Afrikaanse medialeiers en ’n jonger generasie oor die kwessie of die eertydse Afrikanernasionale mediahuis Nasionale Pers by die Waarheid-en-Versoeningskommissie (WVK) ’n voorlegging moes maak oor die jare tussen 1960 en 1994. Die benadering vir hierdie artikel is vanuit ’n mediageskiedkundige perspektief, wat eers as konteks bespreek word. Dit word gevolg deur ’n bespreking van die Afrikanernasionale drukmedia met die fokus op Naspers en sy filiaal Nasionale Koerante. ’n Kort bespreking oor die begrippe lojale verset en oop gesprek – as sleutel om die gebeure te probeer ontsluit – volg. Daarop word ’n oorsig oor die WVK as agtergrond aangebied, waarna ’n uiteensetting van die gebeure soos wat dit ontvou het, nie net as ’n interne stryd nie, maar vanweë die beriggewing daaroor, ook ’n openbare een, weergegee word. Ondanks die destydse bitter breuke, wat intussen geheel is, kan ’n mens in nabetragting sê dat dié episode as ’n noodsaaklike mondigwording vir die Afrikaanse joernalistiek in sy geheel gesien kan word – ’n geleentheid waar hy homself nuut kon posisioneer in ’n nuwe mediapolitieke ekologie, en waarmee hy vir homself noodsaaklike kulturele kapitaal vir ’n nuwe toekoms verwerf het.
Chronicle of a coming of age? A media-historiographical revisit : the TRC, Naspers and Afrikaans journalism
This article provides a media-historiographical overview of an episode in Afrikaans media history that is still controversial after 20 years, but which can be seen as a “coming of age” of Afrikaans journalism. This episode was the serious disagreement in 1997 between a mainly older generation of Afrikaans media leaders and journalists and a younger generation on the issue of whether the former Afrikaner-nationalist media company Nasionale Pers should do a submission to the Truth and Reconciliation Commission (TRC) about the years between 1960 and 1994. The media-historiographical perspective is first discussed as context. This is followed by a discussion on the development of the Afrikaner-nationalist print media with the focus on Naspers and its Nasionale Koerante division. A brief discussion about the concepts of loyal resistance and open dialogue as keys to try to unlock the events follows. An overview of the TRC is presented as a background, in which an exposition of the events as they unfolded, not only as an internal struggle, but also a public one, is presented.
Filosofie en die skrifkultuur
Author Hercules Boshoff
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 380 –396 (2017)
In hierdie artikel word filosofie as praktyk binne die skrifkultuur ondersoek. Daar word aangevoer dat filosofie in skrifvorm dien as een van die elemente wat die skrifkultuur onderhou, maar tegelykertyd ook ’n bron is waaruit kritiek op lokvalle van die skrifkultuur, soos kennisvaslegging, fundamentalisme en dogmatisme, kan voortspruit. Ter ondersteuning van hierdie tese word daar ingegaan enersyds op die rol wat filosofie gespeel het in die oorgang van orale na skrifkultuur, en andersyds op die kritiek wat vanuit die kwynende orale kultuur tot die opkomende skrifkultuur gerig word. ’n Kort oorsig van die strukturele onderbou van orale kultuur, asook die aansluiting wat die opkoms van skrif daarby gevind het in alfabetiese vorm, word verskaf. Nêrens word dié dubbele funksie van filosofie, as pharmakon, sterker beklemtoon as in die Phaedrus nie, waarbinne die spanningsveld tussen Sokrates, die laaste orale filosoof, en Plato, die eerste volwaardige meester van die geskrewe filosofie, op die spits gedryf word. Die spanning is een waarbinne Sokrates hom nie laat reduseer tot tekstualiteit nie, en Plato homself laat geld in die teks, elkeen meester van sy medium, maar tog in gesprek met mekaar. Laastens gaan betoog word, in aansluiting by meer eietydse denkers soos Jacques Derrida, Martin Heidegger en Roland Barthes, dat hierdie ladings binne die filosofie deurlopend ontgin en onderhou moet word om denke binne die skrifkultuur te laat floreer.
Philosophy and written culture
In this article, philosophy will be analysed as a custom within literary society. It will be argued that philosophy in its written form serves as one of the elements that supports and underpins literary society, but simultaneously serves as a source from which pitfalls can be addressed, such as fundamentalism and dogmatism. In support of this thesis, the mediating role that philosophy played during the transition from oral to literate culture, as well as the critique it still retained from the side of orality towards literacy, will be considered.
Die Commedia (Komedie) van Dante Alighieri en musiek in die Purgatorium – om te sing van daardie tweede ryk
Author Alta Coertzen
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 397 –416 (2017)
Dante Alighieri se grootse gedig, Commedia (Komedie), gaan oor die hiernamaals: die verdoemde siele is in die Hel – waar ewige donkerte en geraas is; dié wat nog van hulle sondes gereinig moet word, is in die Purgatorium waar daar dae en nagte is en waar gesing word; dié wat reeds die ewige lewe het, is in die Paradys waar ewige lig, sang en musiek is. Die Komedie (Commedia) speel af in die jaar 1300 tydens Paasfees en as Dante die pelgrim op die strand van die Purgatoriumberg aankom, is dit vroegoggend van Paassondag. Daarom die vraag of ’n kunswerk soos die Komedie, en spesifiek die Purgatorium, ’n leser se nadenke en begrip van die ingrypende gebeure van Paasfees kan verdiep.
Dante Alighieri’s Commedia and music in the Purgatory – And of that second region will I sing
Dante Alighieri’s great poem Commedia is about the hereafter: the damned souls are in Hell– a place where perpetual darkness and noise reign; souls who are still in need of purification are in Purgatory, a place with days and nights and where singing can be heard; those who have attained eternal life are in Paradise with everlasting light, singing and music. The entire Commedia takes place in one week, during Easter of 1300, and the pilgrim started his journey on the Thursday evening before Good Friday. When Dante arrived at the beach of the Purgatory Mountain it was early morning of Easter Sunday. Hence the question whether an art work such as the Commedia, and more specifically the Purgatory, could deepen a reader’s understanding of the far-reaching event of Easter.
’n Klassikus se ontleding van N.P. Van Wyk Louw se Germanicus as ’n beeld van mag en onmag
Author Jo-Marie Claassen
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 417 –455 (2017)
Hierdie artikel ondersoek die mate waarin N.P. Van Wyk Louw se Germanicus (1956) sy hoofbron, ’n werk van die Romeinse geskiedskrywer Tacitus, vernuwend aanwend, met klem op sy uitbeelding van mag en onmag. Die vraag of die drama nie bloot ’n klakkelose vertaling is nie, word ondersoek, met ’n kort samevatting van sy inhoud, gevolg deur ’n bespreking van Louw se personasies en ’n ontleding van die wyse waarop hy Tacitus se gegewens gebruik of aanpas. Tersaaklike sekondêre bronne word deurgaans erken, maar die hooffokus bly op Louw se teks. Louw se herinterpretasie van aspekte van die gebeure word in minstens één geval deur ’n argeologiese ontdekking gestaaf.
A classicist’s analysis of the verse drama Germanicus by the Afrikaans poet N.P. Van Wyk Louw as a portrayal of power and powerlessness
This article, by the translator of the verse drama Germanicus (1956) by the Afrikaans poet N.P. Van Wyk Louw (Claassen 2013), examines Louw’s portrayal of power and powerlessness in his play and the originality with which he adapts his major historical source, the Annales of the Roman historian Cornelius Tacitus. Louw’s reinterpretation of aspects of the historical events and personalities portrayed by Tacitus has in at least one case been proven more likely than that of his source; that is, since the archaeological discovery in Spain of some contemporary inscriptions referring to the events to which Tacitus and Louw refer. Emphasis is placed in turn on the degree of originality in Louw’s adaptation of the original text, on his conceptualisation of the corruption inherent in all display of power and on the content and manner of presentation of the poet’s political ideas, for which his work served as a vehicle.
Plekgehegtheid binne stadsbeplanning : ’n literatuurstudie en voorstelle vir Afrikaanse terminologie
Author Tarina Jordaan
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 456 –488 (2017)
Plekgehegtheid is ’n begrip wat sedert die 1970's uitgebreid bestudeer is en het ’n verskeidenheid definisies, afhangend van die perspektief waaruit die begrip bestudeer is. ’n Meer onlangse definisie van plekgehegtheid beskryf die begrip as ’n produk of toestand waar ’n emosionele band met ’n plek gevorm word tussen die spesifieke eienskappe van ’n plek en die persoon wat daarmee interaksie het, asook ’n proses wat die behavioristiese, kognitiewe en emosionele bande tussen individue en hul ervarings met hulle sosiofisiese omgewings weerspieël.
Place attachment in town planning : a literature review and proposals for Afrikaans terminology
Place attachment is a concept that has been extensively studied since the 1970s, giving rise to a variety of definitions, depending on the perspective from which it was studied. The various perspectives are rooted in the space versus place debate around people-place relationships. Place attachment has also been studied within various disciplines, each discipline adding a unique view to the concept. This article is specifically written from a town planning point of view.
Die skending van die menswaardigheid van ouer bruin staatspensioenarisse
Authors: J.J. Carnow and Christo Thesnaar
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 489 –513 (2017)
In hierdie bydrae word die sosio-ekonomiese situasie van bruin ouer persone teologiespastoraal vertolk om te probeer vasstel of hierdie situasie hul menswaardigheid skend. Vir hierdie doel is ’n teologiese teorie van menswaardigheid benut. Die konsep van menseregte wat in diens staan van die beskerming van menswaardigheid word aangewend om die skending van menswaardigheid te bepaal. Die navorsing vir hierdie bydrae is deur middel van die fokusgroepmetodologie gedoen. In ’n bespreking van kern sosio-ekonomiese temas is bevind dat die menswaardigheid van hierdie groep ouer persone oor hulle hele lewensduur geskend is en steeds word. ’n Teologies-pastorale sorgstrategie word voorgestel om hierdie ouer persone in die bevestiging van hul menswaardigheid te bedien. Die teoretiese raamwerk waarbinne hierdie navorsing geskied, is die unieke teologiese konsep van eskatologie, wat nie net dui op die eindtyd nie, maar ook ’n aanduiding is van die essensie van die nuwe wese van mense in Christus.
An investigation concerning the human dignity of brown state pensioners
This article endeavours to use empirical investigation in interpreting the socio-economic situation of coloured state pensioners to determine whether their human dignity is violated by their socio-economic situation. These older people are members of the Redeemed African Methodist Church. The relevance and importance of this article lies in demonstrating that the quality of life and the well-being of people are existentially determined by the extent to which their human dignity is acknowledged. The main purpose of the article is to present a theological-pastoral care strategy to assist them in the affirmation of their dignity when it is violated by their socio-economic situation.
Profesie in die Hebreeuse Bybel, die vroeë Christendom en eietydse Pinksterkerke : ’n vraag oor kontinuïteit en diskontinuïteit
Author Marius Nel
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 514 –541 (2017)
Die meeste klassieke Pinksterkerke beskou profesie as ’n charismatiese woord wat aan God toegeskryf word, as voortsetting van die beoefening van profesie in die Hebreeuse Bybel en die vroeë Christelike kerk, selfs al verskil die gesag daarvan skynbaar. Hierdie artikel ondersoek Pinksterkerke se siening van profesie in die lig van Bybelse gegewens en kerklike tradisies. Dit bied ’n breë en kritiese oorsig van die raamwerk van die Pinksterteologiese siening van profesie om te beoordeel of hulle beoefening van profesie in kontinuïteit staan met historiese sieninge daarvan. Die artikel ondersoek die hermeneutiese standpunt van Pinksterkerke dat die Bybel nie bloot aandui wat God voorheen vir mense gedoen het nie, maar ook wat God steeds wil doen. Daarom neem hulle aan dat God steeds deur profete praat en dat profesie dikwels ’n sosiale en godsdienstige kritiek aan die gemeente of individu rig. Aangesien profesie in die verlede bestaande praktyke gekritiseer het en dus ’n bedreiging vir kerklike instellinge ingehou het, word ondersoek hoe kerklike gesagstrukture profesie geleidelik sou uitgeskakel het sodat die geestelike gawes geroetineer is. Die kontinuïteit wat Nuwe-Testamentiese tekste en die vroeë kerk tussen hulle uitlewing van profesie en dié van die Hebreeuse Bybel voorsien het, word deur Pinksterkerke nagevolg. Die beweging wil daarmee ’n doelgerigte genesende gemeenskap wees wat die waardes en beoefening van die vroegste kerk navolg.
Prophecy in the Hebrew Bible, early Christianity and contemporary Pentecostalism : a question about continuity and discontinuity
Prophecy plays an integral part in the spirituality and worship of the Pentecostal movement. Although it exists in diverse forms, the essence of charismatic prophecy is that it is understood to contain a word ascribed to God that is relevant to a person or group of people. The presupposition is that their prophecy stands in continuity with the phenomenon found in the Hebrew Bible as well as in the New Testament and the early church. This article provides a critical investigation of this presupposition, posing the question whether there is a demonstrable continuity between these different phenomena which are separated not only in terms of time, but also in terms of function and essence. This should be answered in the light of the hermeneutical approach in Pentecostal theological tradition that the Bible does not merely contain information about God, but intends to introduce the contemporary believer to God. The believer will experience what biblical people experienced in an encounter with God, including various charismatic revelations, such as prophecy. Therefore Pentecostalists do not read the Bible for the purpose of formulating theological doctrines but to order their practice. They expect to hear directly from God, not only when the Holy Spirit explains Scriptures, but by a direct, extrabiblical word, insight, dream or vision that reveals God's will and word for a current situation. The study provides an overview of the framework of the Pentecostal view of prophecy, in order to view the framework itself critically.
Author Vincent Brümmer
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 542 –556 (2017)
Een van die vrugte van die Verligting is die neiging om ons denke te reduseer tot kennisverwerwing. Die gevolg hiervan is dat religieuse geloof geïnterpreteer word as ’n soort kennis wat na die maatstawe van die wetenskap beoordeel moet word. In hierdie artikel word geargumenteer dat religieuse geloof nie ’n soort kennis is nie maar ’n soort interpretasie van die dinge wat ons ken. Gelowiges kyk na die werklikheid met die oë van die geloof. D.w.s. hulle interpreteer hulle lewens en hulle ervaring van die wêreld in terme van die omvattende interpretasie-raamwerk van verhale en metafore wat aan hulle oorgelewer is in ’n religieuse tradisie. Hierdie interpretasie bepaal die sin van hulle lewens en hulle ervaring. In hulle spiritualiteit oefen gelowiges om met die oë van die geloof na die werklikheid te kyk. Hierdie interpretasie is nie alleen intellektueel nie maar veral eksistensieel: dit vereis ’n lewenswyse wat pas by die interpretasie. Ook veronderstel hierdie interpretasie ’n bepaalde werklikheidsbeeld waarvoor gelowiges waarheidsaansprake maak: empiriese aansprake, aansprake oor religieuse ervaring en metafisiese aansprake oor die bonatuurlike, oor God en sy verhouding met ons. Ten slotte moet hierdie geloofsinterpretasie en die waarheidsaansprake wat daarmee saamgaan, beoordeel word in die lig van die maatstawe van ’n hermeneutiese rasionaliteit en nie in die lig van die kognitiewe kriteria van die wetenskap nie.
In his Meditations René Descartes launched what is known as the Enlightenment project. This project aimed at basing all knowledge-claims on rational grounds that are universally acceptable to everybody. This project is characterised by two important features. First, it is exclusively a cognitive project. Descartes aspired to make some solid and lasting contribution to knowledge. Secondly it is a critical project. It aims at basing all knowledge claims on universally acceptable rational grounds and to eliminate claims that cannot be derived from such grounds. This project became characteristic of Enlightenment culture and gave rise to the flowering of scientific enquiry.
However, this project also became the mindset of the intellectual culture in the Enlightenment. The result was that the critical search for knowledge became paradigmatic for all thinking. In some way or other all questions in life were understood as cognitive questions. The central question in all thinking became: “How do you know?” in the critical sense of “On what grounds do you base your knowledge claims?”.
Die metafisiese tradisie vandag. ’n Interpretasie van Eric D. Perl
Author Danie Goosen
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 557 –591 (2017)
Een van die belangrikste kenmerke van die filosofiese denke tydens die 20ste eeu (vanaf Heidegger en Sartre tot Foucault en Derrida) is pogings om die gesag van die metafisiese tradisie af te breek, te dekonstrueer en selfs daarvan afskeid te neem. Ons lewe in ’n postmetafisiese era, word in dié tyd aangevoer. Alhoewel die Klassieke en Christelike metafisiese tradisie selfs op indrukwekkende wyses gepresteer het, behoort dit ten ene male tot die verlede. Ten diepste word dit deur die “onto-teologiese” ideaal van direkte aanwesigheid aan ’n sogenaamde hoogste, statiese en onveranderlike werklikheid gekenmerk. As sodanig ontken die metafisika die kontingente, veranderlike en plooibare aard van die werklikheid. Trouens, dit ontken die feit dat die werklikheid ’n konstruksie is wat ons by wyse van ons eie retoriese vaardigheid of tegniese manipulering op ’n leë, sinlose en toevallige werklikheid neerlê.
The metaphysical tradition today. An interpretation of Eric D. Perl
One of the most important characteristics of philosophical thinking during the 20th century (from Heidegger and Sartre to Foucault and Derrida) is its anti-metaphysical bias, i.e. its endeavour to disentangle the authority of the metaphysical tradition, to deconstruct it from within, and even to bid farewell to metaphysical thinking in its entirety. According to this reading of the tradition it is inimical to the spirit of the age to hark back to times underpinned by the truths of metaphysics. In fact, we are living in a post-metaphysical age: although Classical and Christian metaphysics made some impressive moves in its attempt to understand being, it belongs to the past. Despite disclaimers by some of its proponents, metaphysical thinking is deeply indebted to the “onto-theological” ideal of direct presence to a so-called highest, static and unchangeable being. As such it is in denial of the contingent, changeable and malleable nature of being. During the last century and more we learned to accept the idea that being is not an unchangeable reality, but a mere construct imposed on an empty, meaningless and random reality through our own rhetorical inventiveness and technical manipulations.
Author Helena van Coller
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 14, pp 592 –617 (2017)