Te koop, Landhuis €3,750,000
Landhuis van 500m² te koop met 13,500m² Tuin in North Mallorca
Te koop, Landhuis €3,450,000 Afrikaans in Gent
Saterdag 31 Oktober 2015	Geplaas deur Gerhard van Huyssteen
Lees 1426 tye
Op Vrydag, 23 Oktober 2015, was dit die hoogbloei van die #FeesMustFall-veldtog op ons kampusse. Meer as 9 000 km verwyderd van die brandpunt vergaar ŉ paar hande vol akademici aan die Universiteit Gent in België. Die geleentheid is die tweede Gents colloquium over het Afrikaans, aangebied deur die Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika. Twintig referate wat oor temas in die Afrikaanse taal- en letterkunde handel, word deur navorsers en studente uit Suid-Afrika, België, Nederland en Pole aangebied.
Die ironie van die byeenkoms – juis op dié dag – kon my nie ontgaan nie. Uiteraard kon die organiseerders nie voorsien dat Suid-Afrikaanse studente op 23 Oktober 2015 die strate woedend sou opgaan nie. En ek was dankvaderbly dat die aanhitsmerk #FeesMustFall en nie #AfrikaansMustFall was nie. Maar dit kon netsowel anders gewees het ... dalk kom dit nog? (Op 29 Oktober 2015 was daar op Twitter al (nog net?) 51 twiets met dié hutsmerk.)
Wat doen ons as Afrikaansakademici om te voorkom dat ons iewers in die toekoms slegs in die buiteland akademiese byeenkomste in en oor die Afrikaanse taal- en letterkunde kan bywoon? Het ons ons kurrikula aangepas om by 2015 te pas? As ons die geskiedenis van Afrikaans in die klaskamer behandel, is dit steeds die wit geskiedenis van die GRA? As ons fonologie, morfologie en sintaksis behandel, is die uitgangspunt dalk Kaapse Afrikaans of Moesliemafrikaans, of bly ons maar steeds by Standaardafrikaans? En wat van die dramas en poësie van die Kaapse Vlakte?
Een van die temas van die kollokwium in Gent was die gebruik van korpusse (d.i. groot versamelings digitale tekste) in navorsing oor Afrikaans. VivA het daar trots die beskikbaarstelling van verskillende korpusse in sy Korpusportaal aangekondig, waaronder die Taalkommissie-korpus, PUK/Protea Boekhuis-korpus, NWU/Lapa-korpus, RSG-nuuskorpus, NWU/Maroela Media-korpus en die NCHLT- Afrikaanse korpus. Altesaam ongeveer 84 miljoen woorde. 84 miljoen Standaardafrikaanswoorde.
Vrydag 30 Oktober 2015	Geplaas deur Gerhard van Huyssteen
Lees 2326 tye
As ŉ ongebore baba met sy kop na bo en boudjies na onder lê, word dit in Afrikaans dikwels ŉ brugbaba genoem. Maar die puriste sê: Nee, dit is ŉ baba gebore in stuitligging. Waarom? En waar kom die woord brugbaba vandaan?
In Oudengels het ons die woord brēc gehad wat ‘agterstewe’ beteken het. Dié woord is by uitbreiding gebruik om na ’n kledingstuk te verwys wat jou agterstewe bedek het. Die meervoud brōc het verwys na ’n bedekking van jou bene, en daaruit het uiteindelik ons moderne woord broek ontwikkel. Aangesien die meervoudsvorm brōc in Oudengels gebruik is, sien ons vandag steeds Engelse woorde soos trousers, jeans en breeches wat slegs in die meervoud gebruik word. Ons noem sulke woorde plurale tantum, wat letterlik ‘slegs meervoud’ beteken. In Afrikaans en Nederlands het ons egter brōc oorgeneem as die enkelvoudsvorm broek.
Uit brēc het ook die moderne Engels woord breech ontwikkel wat steeds ‘agterstewe’ beteken. ’n Breech baby is dus ’n baba wat met sy agterstewe eerste gebore word (anders as die normale kop-na-onder-posisie).
As jy breech baby hardop sê, klink dit dieselfde as bridge baby. En as jy bridge baby direk in Afrikaans vertaal, kry jy brugbaba – ’n pragtige voorbeeld van sogenaamde volksetimologie!
In die uitdrukking baba gebore in stuitligging kry ons ook weer die woord stuitjie, wat in Engels vertaal kan word as breech, maar meer algemeen as coccyx. ’n Baba gebore in stuitligging is dus ’n baba wat met sy stuitjie na onder lê.
Geen van die woordeboeke in VivA se Woordeboekportaal erken brugbaba nie. Dink jy dit is ’n woord wat in Afrikaans erken moet word?
ŉ Oggend in die Kalahari (deur Moryn Hanzen)
Donderdag 29 Oktober 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 1307 tye
Gertjie grou nog ŉ t’naba neffentjies ŉ bossie uit en gooi hom dat hy doer trek. Mis! Hy loer na Ouma Kowa wat hoog op die been die toekoms staan en inkyk. Dan kyk sy oor haar skouer asof sy toe rêrig oë ager die kop het.
“En dié?” vra sy fronsend toe sy die t’naba langs die mandjie sien lê.
“Nee, ek’t hom ôk so ko’ kry, Ouma,” vertel hy ŉ kluitjie. Sy ore wat bakhand langs sy kop sit en bedel, raak tamatierooi.
“Mens mors ‘ie met kos ‘ie, Gert,” preek sy.
Gertjie voel bloedongelukkig. Hoekom kan hy nie ôk soos Henk saam saam met Pa-goed veld toe nie? Hy’s mos nie meer ŉ bybie nie! En van skaap werk kan jy hom min vertel. Hy kon skaars sy koppietjie selwers regop hou, toe help hy al hanslammers bottel gee en skaap dous. En as Blommetjie net op tyd sak, melk hy haar lank voor staanson uit, sommer lank voor die slappap gaar en die koffie getrek is. Dis nou as Bessie nie weer voordag uit die kallerhok gebreek en vir Blommetjie sta’ uitsuip het nie.
Nou moet hy soos ŉ wafferse vroumens sta’ en t’nabas soek. Nie laat dit ŉ slegte joppie is nie, maar dan moet een en almal saam soek!
In gedagte vrywe hy die rooi duinesand van die stuk t’naba af wat hy raakgegrou het. Is sommer ŉ meneer dié. Hy hoop net nie Ouma-goed sta’ deel nou weer als uit nie. Die goed is lekkerder as groenmielies en murg en… en sampioene. Mens kry dit hoeka net een keer in die jaar as die reënt reg gekom het.
ŉ Tirk skarrel voor hom verby na die skadu van ŉ vet gemsbokkommer. As hy nou net sy rekker en ŉ paar klippertjies byderhand gehad het, kon hy darem die tirke geklits het. Gertjie sorg gewoonlik dat hy net hulle lang sterte raakskiet en lag homself slap as die stert soos ŉ lewendige ding afval en lê en spring. Hieroor het hy reeds hordes kere onder Ma-goed se plathand deurgeloop, maar Pa-goed is ŉ jagter en hy’s Pa se kjint en klaar.
“Ouma, ka’ ons nie eers ŉ stukkie deeg onner die hemp sit nie? Smaak my da’ ek’s honger,” smeek Gertjie hoopvol.
“Nou maar toe dan,” antwoord ouma Kowa. Gertjie weet alteveel dis hoe Ouma klink as sy nie lekker is vir jou nie. Hy gaan sit teen ŉ witgatboom en wag lat Ouma die stinkvoetebrood uit die koekblik haal. Die biltong op die brood se geelvet het al saam met die botter beginte smelt van die warmte, sien hy. Hy weet ouds die’s Ouma se brood. Die snye is dun soos pampier gesny. Ma sny altoos sulke skaapwagtersnye wat vorentoe smaak sodat ŉ man kan vol kom en klaarkry.
Terwyl Gertjie kou en van Ouma se sterk Trekkerkoffie drink, sien hy ŉ slang vanuit ŉ tamaai asbos uitgerol kom. Hy sit stil en kyk hoe dit suutjies teen ŉ kameeldoringboom opseil en oor die versamelvoëlnes gaan lê.
Fytjie kom loop ligvoets soos ŉ t’ghyp met ŉ hele trop t’nabas van doer agter die tweede duin aan en laat rol hulle uit haar voorskoot se sak tot in die mandjie. Hoekom Fytjie altoos die meeste uitgrou, weet hy ôk nie. Mens kan haar mos nie wen nie.
Fytjie gaan sit g’rus langsbeen teen die kameeldoringboomstam. Gertjie hou asem op. Fytjie glo alle slange is satang se kjinners selwers. Maar sy is salig onbewus van die gevaar en haal ŉ omslagtwak en flenter koerantpapier uit om zol te draai. Gretig sit Gertjie eigenlik vooroor om die proses beter af te kyk.
“Maar my! Waar’s my mêtjies da’ nou?” Haar klein koppie soos oupa Dawie se komkuierkierie draai in alle rigtings rond terwyl sy met haarself praat. Sy voel-voel soekend oor haar voorskootsak. Dan vlie’ sy op soos ŉ springhaas. “Ai ie! Kyk waar’s djulle!” en duik amper op die mandjie af om die vuurhoutjies te red voor Ouma se skerp oë dit dalk sien lê.
Ma is by die huis. Kook laaswinter se wildsvleis t’khom vir vanaand. Sy tande sweet behoorlik van luskry vir Ma se kos. Sy moet nog net ŉ lekker toekos ôk maak, dan is sy dag gemaak. Dalk dro’ perskes, wens Gertjie. Of stowepatats. Vanoggend se boerbeskuit en netou se brood is alweer lank vergete.
Voor die huis wag Sam vir Fytjie in. Hy is langgesig soos ŉ donkie wat bultaf kyk oor Fytjie die twak en mêtjies saam veld toe gehad het. “Ou tog vir my ôk, ek ‘it ‘ie eers ŉ los gwai nie!”
By die huis gaan was Gertjie gesig en hande. Hy weet tog hy gaan nie so vuil by die vroumense en meisiekjenners verbykom nie. Hy hoor hoe ouma Kowa vir Ma-goed en sy susters vertel hoe amper sy boude gebrand het oor die t’naba wat hy gegooi het. Hy kan hoor hoe hulle snaaks kry daaroor.
Wanneer hy by die kombuis inloop, maak ousus Hetta net mooi die besem teen die muur staan, die glimlag oor hy amper ŉ loesing gekry het nog verraderlik om haar mond.
Pa en Henk kom ook net mooi uit die veld by die voorhuis in. Hy roep al van ver: “Vrou, my hempsknope roes van ‘ie sooibrand! Gooi tog daar ŉ vars koffietjie.”
“Jy sal ordintliker moet was, Gertjie. Onse kuiermense is op pad,” maan Hetta lank en irriterend soos ŉ ou lap wat starig skeer.
Gertjie glimlag ingenome. “Vertaan jy?” sê hy uitgelate voor hy homself netjies gaan maak.
VivA is jou eenvenstertaalsoekenjin
Lees 1032 tye
Jy kry op VivA se tuisblad die geleentheid om jou soektog na ŉ woord te begin. Dit lyk so:
Begin jou soektog deur die woord in te tik waaroor jy navraag doen. Jy sal moontlikhede kry waaruit jy kan kies:
Klik op die woord waaroor jy navraag wil doen. Die bronne waarin die woord opgeteken is, sal onder die soekblokkie verskyn:
Klik op die bron waarin jy wil naslaan. Indien jy op die WAT en die HAT ingeteken is, kan jy sommer net hier klik om te sien wat daarin opgeteken staan. Jy hoef nie in ŉ ander venster na die antwoord te gaan soek nie!
VivA se webwerf is aan die gang!
Maandag 26 Oktober 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 1080 tye
VivA se webwerf is vandag oopgestel. Gebruikers kan gratis registreer en toegang kry tot aanlyn taal- en skryfadvies. Besoek ons by www.viva-afrikaans.org of laai ons slimfoon-app Woordeboekportaal af by die Apple iStore of Google Play. Hier kry jy gratis toegang tot aanlyn woordeboeke en ŉ databasis van veel voorkomende vrae. Vir ŉ beperkte tyd kan gebruikers ook gratis per WhatsApp of telefonies navrae rig aan Sophia Kapp, ons taaladviseur. Skakel met haar by 062 126 0295.