Die mite oor verdeling van opposisiestemme(Foto: Maroela Media) Suid-Afrika is besig om te herstel van die verkiesingskoors wat die land getref het die afgelope maand. Noudat die stof gaan lê het en die wetgewer se setels vasgestel is, wag ons vir die finale verkiesingsformaliteit, die inhuldiging. Daar is baie te sê oor die verkiesingsuitslae en wat dit vir Suid-Afrika se toekoms inhou. Een spesifieke interessantheid van die afgelope verkiesing is die effek wat stemme vir kleiner partye op die groter party het. ’n Aantal van die groot opposisiepartye het voor die verkiesing op die aanslag teen kleiner partye gegaan met die boodskap dat ’n stem vir ’n klein party ’n vermorste stem is. Hierdie verkiesing het dit egter klinkklaer duidelik gemaak dat dié stelling en verkiesingsfoefie deur sommige van die opposisiepartye eenvoudig nie waar is nie. Ná afloop van die 2014-verkiesing het die Demokratiese Alliansie (DA) 89 setels in die nasionale wetgewer verwerf en die Vryheidsfront Plus (VF+) 4 setels. Gesamentlik het die twee partye dus 93 setels gehou. Tussen die DA en die VF+ het die twee partye 23,13% van die nasionale stemme verwerf. Ná vanjaar se verkiesing het die DA 84 setels en die VF+ 10 setels in parlement – gesamentlik 23,15% van die nasionale stemme. Altesame dus 94 setels. Een setel meer as wat die twee partye saam in 2014 gehad het. Die enigste rede dat die twee partye saam in 2019 een meer setel ontvang het, is te danke aan hoe die Suid-Afrikaanse proporsionele kiesstelsel werk. Ons kiesstelsel beloon kleiner party en bevorder deelname van veelvoudige politieke partye in ons demokrasie. Indien die stemme vir die VF+ in 2019 aan die DA gegaan het sou die DA op sy eie nie 94 setels behaal het nie. Te veel Suid-Afrikaners is onder die indruk dat stemme slegs die wenpartye in Suid-Afrika bevoordeel. Dit is waar in lande wat die sogenaamde eerste-oor-die-wenstreep–stelsels gebruik waar die wenner slegs 50% + 1 van die stemme nodig het om die hele setel te wen. Suid-Afrika het eerder ‘n proporsionele verteenwoordigingstelsel. Die persentasie stemme wat ‘n party ontvang, bepaal dan hoeveel setels hulle elkeen onderskeidelik in die parlement en die provinsiale wetgewer sal beset. Ná die 2019-verkiesing is daar ’n rekordgetal van 14 politieke partye wat kiesers in die wetgewer verteenwoordig. Kleiner partye wat hopelik meer direk en spesifiek hul kiesers verteenwoordig. Indien genoeg Suid-Afrikaners besef dat jou stem vir ’n kleiner party nie vermors word nie, gaan die klein partye kort voor lank nie klein partye bly nie.