Dink ook aan gestremdes - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Dink ook aan gestremdes
In 'n onlangse artikel vir The Conversation wys prof. Keymanthri Moodley van die Sentrum vir Mediese Etiek en die Reg aan die Universiteit Stellenbosch daarop dat gesondheidsorgwerkers 'n onbenydenswaardige verantwoordelikheid het om moeilike en hartverskeurende keuses te moet maak oor die prioritisering van wie toegang tot ventilators gaan kry namate die greep van die Covid-19-pandemie versterk.
Dit is belangrik dat daar in Suid-Afrika en elders protokols beskikbaar is om besluitnemers te help om hierdie moeilike besluite te neem. Binne 'n konteks van vraag wat die aanbod oorskry, is daar geen werklike regte manier om te besluit hoe om die rantsoenering van lewensreddende sorg toe te pas nie.
In 'n pleidooi deur prof. Leslie Swartz (Departement Sielkunde) en drr. Vic McKinney (Universiteit van Kaapstad) en Emma McKinney (Universiteit van Wes-Kaapland) in 'n onlangse artikel vir Mail & Guardian word 'n fundamentele vraag gevra, naamlik: Wie se lewens maak regtig saak? Ons vra wat gaan gebeur met die 15% gestremde Suid-Afrikaners, wat as minder geskik as ander vir toegang tot gesondheidsorg beskou word? Sal hulle gelyke oorweging vir lewensnoodsaaklike gesondheidsorg in die konteks van die pandemie ontvang?
Gestremde Suid-Afrikaners moet ook gelyke toegang tot lewensnoodsaaklike gesondheidsorg gedurende die Covid-19-pandemie hê.
Gestremdes se storie
Vic is 'n pa van twee jong, energieke seuns, 'n deeltydse dosent en navorser en het 'n PhD. Hy gebruik 'n gemotoriseerde rolstoel, is 'n C4- kwadrupleeg wat van die skouers af verlam is. Hy is bevoorreg, woon in sy eie huis met elektrisiteit en lopende water en het toegang tot voltydse versorgers wat hom met sy daaglikse funksies help.
Sy vrou, Emma, het ook 'n PhD en is 'n dosent en navorser. Sy is ook 'n gestremde persoon – sy is gehoorgestremd. Leslie is 'n vriend wat 'n kundige op die gebied van gestremdheid en is 'n aktivis.
Voor die algehele inperking het hulle hul vrese oor Covid-19 bespreek. Wat sou gebeur indien hulle sou aansteek? Sal hulle behandeling ontvang? Sal Vic op 'n ventilator geplaas word? Vic kan nie behoorlik hoes nie omdat sy borsspiere verlam is en dit sou waarskynlik vernietigende gevolge vir hom inhou indien hy Covid-19 sou opdoen. Vic is vir vyf weke deur 'n asemhalingsondersteuningsmasjien aan die lewe gehou nadat hy 32 jaar gelede in 'n padongeluk verlam is. Hy het sedertdien 'n vervulde, gesonde lewe as 'n kwadrupleeg gelei. Dit sal 'n hartseer ironie wees indien hy sou sterf omdat dieselfde toerusting wat destyds sy lewe gered het, nie nou beskikbaar is nie.
Emma is bekommerd dat sy nie die gemaskerde gesondheidsorgwerkers se lippe sal kan lees indien sy sou siek word nie. Hoewel daar pragtige foto's van maskers met plastiekinsetsels op sosiale media rondgaan, is dit realisties gesproke onwaarskynlik dat dit werklik beskikbaar is.
Die Amerikaanse filosoof en gestremdheidskundige, Evat Kittay, het onlangs 'n opmerking gemaak oor die gebrek aan aandag wat die media gee aan diegene wat as kwesbaar geklassifiseer word.
Sy deel haar persoonlike ondervindings oor haar dogter wat aan 'n skaars genetiese toestand ly en wat baie beperkte kognitiewe en motoriese vaardighede het. Vir Kittay is Covid-19 en mense met gestremdhede soos mense wat "op die sandstrand sit en kyk en wag vir 'n tsunami om te tref".
Die joernalis Emily Beater redeneer ook dat wanneer daar oor die koronavirus gepraat word, politieke en kulturele ingesteldhede mense met gestremdhede uitsluit. Beater se artikel beskryf die persoonlike ondervinding van mense se onsensitiwiteit jeens diegene wat met 'n gestremdheid saamleef. Dit kan toegeskryf word aan 'n gebrek aan opvoeding en onkundigheid en is oor die jare heen die onderwerp van talle ongemaklike opmerkings en vrae.
Wat Covid-19 betref en as mense wat veral kwesbaar is, word gestremdes kwaad wanneer mense wat hulle ken die reëls van die algehele inperking verontagsaam. Om te kan lewe, het Vic sedert sy ongeluk 24 uur van die dag versorging nodig en het gewoonlik twee versorgers wat skofte werk in diens. Weens die pandemie woon dieselfde versorger egter nou al vir weke aaneen 24 uur van die dag sewe dae van die week by hulle aan huis. Hy kon nog nie in hierdie tyd nie sy gesin besoek nie. Dit is omdat hul alternatiewe versorger weens sy lewensomstandighede by die huis nie kan waarborg dat hy homself vir twee weke op 'n slag in selfafsondering sal kan plaas nie. Die risiko is net eenvoudig te groot.
Hulle verhaal is een van bevoorregting, maar baie van die kwessies is nie uniek nie. Ander in soortgelyke situasies is nie so bevoorreg nie.
Hoe sal mense wat doof is, wie se hoofbron van kommunikasie gebaretaal is, kan verstaan wat dokters sê?
Hoe sal mense met gesigsgestremdhede en outistiese kinders byvoorbeeld oor die weg kom as 'n familielid of vriend hulle nie mag vergesel nie?
Soos die meeste Suid-Afrikaners weet, is gesondheidshulpbronne in ons land histories deur ras, geslag en ouderdom beïnvloed.
Dit is veral in krisistye moeilik om te verstaan hoe besluite oor rantsoenering geneem word, met baie van die noodsaaklikhede waaroor op die ingewing van die oomblik en na aanleiding van onuitgesproke aannames besluit word. Moenie aanneem dat 'n lewe wat met 'n gestremdheid geleef word – hoe moeilik daardie lewe ook al van buite af lyk – betekenisloos en waardeloos is nie.
Drr. Vic McKinney en Emma McKinney is onderskeidelik verbonde aan die Universiteit van Kaapstad en die Universiteit van Wes-Kaapland. Prof. Leslie Swarz is 'n deurwinterde professor in Sielkunde aan die Universiteit Stellenbosch.