Go na le Batho ba go Loka le ba go sa Loka | Tšhuto
THEY OFFERED THEMSELVES WILLINGLY Ba Rorele—Madagascar ba sa Tšhofe ke Motho
“O Tiyisa bo ba Lelemelang”
Go Jabola Goteya Segopotsong
Re mo Neyela Ying ka Gore aa Gayele Selo
Re ka Napa re ro Jabola mo re na le Lerato la Mošaga Mang?
Batho a ba Tshwane
Nje o di Kwelele?
Sewokamelo—Sa go Tšhutisa | Janaware 2018
BALA GA Mmolabolo wa Matsogo wa Amerika Mmolabolo wa Matsogo wa Angola Mmolabolo wa Matsogo wa Argentina Mmolabolo wa Matsogo wa Brazil Mmolabolo wa Matsogo wa Brithania Mmolabolo wa Matsogo wa Chile Mmolabolo wa Matsogo wa Colombia Mmolabolo wa Matsogo wa Costa Rica Mmolabolo wa Matsogo wa Cube Mmolabolo wa Matsogo wa Czech Mmolabolo wa Matsogo wa Ecuador Mmolabolo wa Matsogo wa Filipino Mmolabolo wa Matsogo wa Finland Mmolabolo wa Matsogo wa Hondurase Mmolabolo wa Matsogo wa Hungary Mmolabolo wa Matsogo wa India Mmolabolo wa Matsogo wa Indonesia Mmolabolo wa Matsogo wa Itali Mmolabolo wa Matsogo wa Japane Mmolabolo wa Matsogo wa Korea Mmolabolo wa Matsogo wa Majeremane Mmolabolo wa Matsogo wa Malawi Mmolabolo wa Matsogo wa Mexico Mmolabolo wa Matsogo wa Panamania Mmolabolo wa Matsogo wa Peruvia Mmolabolo wa Matsogo wa Quebec Mmolabolo wa Matsogo wa Romania Mmolabolo wa Matsogo wa Russia Mmolabolo wa Matsogo wa Sebolivia Mmolabolo wa Matsogo wa Sefora Mmolabolo wa Matsogo wa Segerika Mmolabolo wa Matsogo wa Sepaniši Mmolabolo wa Matsogo wa Separaguaya Mmolabolo wa Matsogo wa Sepolish Mmolabolo wa Matsogo wa Sepotokisi Mmolabolo wa Matsogo wa Setšhaena Mmolabolo wa Matsogo wa Slovakia Mmolabolo wa Matsogo wa Venezuela Mmolabolo wa Matsogo wa Zambia Mmolabolo wa Matsogo wa Zimbabwe Sealbania Sealur Seamharic Seamis Searabhiki Searmenia Seaymara Seazerbaijani Seazerbaijani (sa Cyrillic) Sebashkir Sebassa (sa Cameroon) Sebemba Sebengali Sebicol Seboulou Sebulgaria Seburu Secakchiquel (sa Bodikela) Secatala Secebuano Sechichewa Sechina sa Cantonese (sa Botala) Sechina sa Cantonese (sa go sa Hlope) Sechina sa Mandarin (sa Botala) Sechina sa Mandarin (sa go sa Hlope) Sechiyao Sechol Sechuvash Secreole sa Haiti Secroatia Seczech Sedamara Sedangme Sedanish Sedigor Sedouala Sedutch Seedo Seefik Seesan Seestonia Seewe Sefiji Sefinland Sefon Sefora Segarifuna Segeorge Segerika Segha Seguarani Segujarati Segun Sehausa Seheberu Seherero Sehiligaynon Sehindi Sehiri Motu Sehungary Seibanag Seiceland Seigbo Seiloko Seindonesia Seisoko Seitali Sejapane Sejeremane Sejula Sekabiye Sekabuverdianu Sekannada Sekgowa Sekikamba Sekikaonde Sekikuyu Sekiluba Sekinyarwanda Sekirghiz Sekiribati Sekirundi Sekisonge Sekongo Sekorea Sekriole sa Belize Sekurdish Kurmanji Sekurdish Kurmanji (sa Caucasus) Sekurdish Kurmanji (sa Cyrillic) Sekwangali Sekwanyama Selatvia Selingala Selithuania Selow Jeremane Seluganda Selunda Seluo Seluvale Semacedonia Semalagasy Semalay Semalayalam Semam Semambwe-Lungu Semarathi Semarshall Semaya Semazatec (sa Huautla) Sembunda Semingrelia Semixe Semixtec (sa Guerrero) Semongolia Semoore Semotu Semyanmar Senahuatl (ka Lebowa la Puebla) Senahuatl (sa Gare) Senahuatl (sa Guerrero) Senahuatl (sa Huasteca) Sendebele Sendebele (sa Zimbabwe) Sendonga Senepali Sengabere Senorwegia Senyanja Senzema Seokpe Seoromo Seossetia Seotetela Sepangasin Sepaniši Sepapiamento (sa Curaçao) Sepedi Seperesiya Sepidgin (sa Cameroon) Sepidgin sa Dihlakahlakeng tsa Solomon Sepidgin sa Nigeria Sepolish Seponapea Sepotokisi Sepotokisi (sa Portugal) Sepulana Sepunjabi Sequechua (sa Ancash) Sequechua (sa Bolivia) Seromania Serussia Sesamoa Sesango Seserbia Seserbia (sa Roman) Seshona Sesidama Sesinhala Seslovakia Seslovania Sesotho (sa Afrikha Borwa) Sesotho (sa Lesotho) Sesranantongo Seswahili Seswahili (sa Congo) Seswati Sesweden Setagalog Setajiki Setamil Setarascan Setatar Setelugu Setetun Dili Sethai Setigrinya Setiv Setlapanec Setojolabal Setok Pisin Setonga Setonga (sa Malawi) Setonga (sa Zimbabwe) Setongan Setotonac Setshiluba Setsonga Setswana Setumbuka Seturkey Seturkmen Setuvalua Setwi Setzeltal Setzotzil Seukrainia Seurhobo Seuzbek Seuzbek (sa Roman) Sevenda Sevietnam Sewaray-Waray Sewolaita Sexhosa Seyoruba Sezande Sezapotec (sa Isthmus) Sezulu Silozi
“O nyoko . . . kgona go hlawola motho wa go loka le wa pelo ye phifadu.”—MAL. 3:18.
DIKOŠA: 127, 101
RE KA KAWONAFATSA BYANG . . .
ka mokg’o re titseyang ka gona?
mokgwa wo re tshwarang ba bangwana?
mokgwa wa rune wa go leketsa go titshwara?
1, 2. Ke ying tso batho ba Modimo ba gahlanang natso lekgono? (Bona sethombhe sa ka mo kgakala)
Didokotela tsa go tlala di bereka ka batho ba malwele ya go tshelela. Di rata balwele ba tsona fote di nyaka go ba thuša. Mara mo di kene di ba thuša, le tsona di tshwanele di pasope gore di sa tshelele ke malwele. Le mo ga rune go fo ba sone, batho ba go tlala bo re dulang nabo kela re berekang nabo ba kenne ke maphelelo ya mangwana ya gore a maa hlamatsega. Byalo re ye kena kakaye?
2 Gana byalo lefase le dhunghegiye. Ga lengwalo la bobedi lo mopostola Pawulo a le ngwaleleng Thimothi, o bolabola ka maphelelo ya batho bo ba sa nyakeng Modimo, a re maphelelo yane ma nyoko bonala ka matla dinakong tso re phelang ga tsona. (Bala 2 Thimothi 3:1-5, 13.) Mathomisong re ka tšhoga mo re bona mekgwa yowa yi tlele go gongwana le go gongwana mo re yang gona, mara le rune re ka tšhoga re tshelele ke maphelelo ya batho bone. (Diy. 13:20) Mo ga hlogotaba yowa, re nyoko bona gore ke ntaba maphelelo ya batho ba dinako tso re phelang ga tsona tsa mafelelo ma sa tshwane le maphelelo ya batho ba Modimo. Fote re nyoko bona gore re ka tipasopa byang gore re sa tshelele ke maphelelo yane ya go kekema, ka thoko re kene re thuša batho go tšiba Modimo.
3. Letheto la mo ga 2 Thimothi 3:2-5 le rela bomang?
3 Mopostola Pawulo o ngwadiye gore: “Ka dinako tsa mafelelo” go nyoko ba le “dinako tsa go baba ka matla tso go thathafang go lebana natso.” Ke mokane a ngwala letheto la 19 ya dilo tsa go sa loka, tso batho ba go tlala ba di makang lekgono. Letheto la gona le tshwana le lo le leng ga Maroma 1:29-31, mara lo Pawulo a le ngwaleleng Thimothi le na le mantsu ya gore a go na mo a ngwadiwweng gona Mangwalong ya Makreste ya Segerika. Mo Pawulo a bolabola ka letheto lone la mekgwa ya go sa hlompe Modimo o thomme ka gore “batho ba nyoko . . .” Mo go bolabodiwa ka “batho” ba rela motho wa monna kela wa mosadi ka gore mekgwa ye a yi kgete. Mara a yi batho ka mokana ga bona bo ba nang le mekgwa yowa. Makreste ma titshwere gabutši ka matla.—Bala Malakiya 3:18.
KA MOKG’O RE TITSEYANG KA GONA
4. Batho ba go ba le magetla ba byang?
4 Mo Pawulo a fetsa gore batho ba nyoko tipona le go rata tšheleta, o yye mahlong a ngwala gore batho ba nyoko kganya, ba nyoko tipotsa fote ba nyoko ba le magetla, mo motho a maka dilo tsone o tseya nkare a go na ye a mo phalang ka selo, go bafele yene, go ghannye yene kela go tšhutegiye yene. Batho ba gona ba di nyaka byang go rapediwa le go hlompiwa. Moren’e mongwana wa gore o tšhutegiye o ngwadiye taba ye nngwana ka batho bo ba go ba le magetla, o yitseri: “Ka mo teng gage go na le alitare ye nyana mo yene mong a tirapelang gona.” Batho ba bangwana ba re go ba le magetla go tshwatisa ka matla ka gore le bona beng bo ba magetla mo ba bona motho ye mongwana wa go ba le magetla, ba kwa a ba silikisa.
5. Anthe e go ro reng mo le ba go tshepega ba thomisa go ba le magetla?
5 Jehova aa kwane le batho ba magetla. O hloyye “ba go tipotsa.” (Diy. 6:16, 17) Mo o na le magetla, o ka sa šutele thina ga Modimo. (Pis. 10:4) Tsotsone di tshwanela Diyabolo. (1 Thim. 3:6) Tsa go kwisa go baba ke gore le malata ya mangwana ya Jehova ya go tshepega, mokgwa wo o šele o ma tshelele. Usiya wa Juda o yye a tshepega ka mongwagangwaga. Baebele yiri: “Mara mo a šele a tikwa a na le matšhika, pelo yage ya thoma go kokomoga a sinyega, ke mokane a sa sa tshepega ga Jehova Modimo wage, a fo kena tempeleng ya Jehova gore a ye a mo tšhubele tsa go nkgela tso di tšhubiwang aletareng.” Kgoši Hezekiya le yene o yye a goromela gana hone, a thomisa go ba le magetla, mara yene a di ya mo tseya nako.—2 Dikor. 26:16; 32:25, 26.
6. Ke ying so ne se ka maka gore Dafita a be le magetla, mara ke ntaba a sa maka?
6 Batho ba bangwana ba thomisa go ba le magetla mo ba bafele, ba tumme, ba kgona go yepelela, ba tšiba dilo kela ba neyiwwe ditulo tsa gedimo. Dafita ke mo a le natso dilo tso ka moka; mara bophelong byage ka moka o yye a dula a tipeyye fase. Mo Dafita a fetsa go bolaya Gholiyate ke mokane ba mo neya morwediya wa Sawulo gore go be mosadi wage, Dafita o itseri: “Awwi barena, mara ke nna mang, anthe mašaga yaka ke bomang mo Israyeleng, le šinya le mmaka mokgwenyana wa kgoši?” (1 Sam. 18:18) Dafita yene o di kgonne byang go fo dula a tinyanafatsiye? Dilo tsa gabutši tso Dafita ne a kgona go di maka le tso a yyeng a ba tsona, ke mo yele ka taba la gore Modimo ka go tinyafatsa gage o yye a sa mo take kela go mo tshela. (Pis. 113:5-8) Dafita le yene ke mo a di tšiba gore dilo tsa go bafala tso ke mo a le natso, o di neyye ke Jehova.—Tshwanisa le 1 Makorente 4:7.
7. Re ka gelepa ke ying gore re tinyanafatse?
7 Batho ba Jehova lekgono ba yekisela Dafita, le bona ba leketsa ka matla go tinyanafatsa. Di re tikisa pelo go tšiba gore Jehova ka boyenemong, Motho wa mayemo ya gedimo ka matla, wa tinyanafatsa. (Pis. 18:35) Re leketsa go berekisa taba yo yi reng: “Khurumelaneng lerato le kwelane go baba, le be le dipelo tse dibutši, le tinyanafatse, le temeke le go lefisa pelo.” (Makol. 3:12) Fote re ya di tšiba tsa gore lerato “a le tipotse, a le be le magetla.” (1 Makor. 13:4) Mo re tinyanafatsa, sone se nyoko maka gore batho ba nabele go šutela thina ga Jehova. Di ka makega gore monna a thomise go rapela Modimo ka taba la mo a bonne maphelelo ya mosadi wage, le batho ba bangwana ba ka šutela thina ga Modimo mo ba bona batho bage ba tinyanafatsiye.—1 Pet. 3:1.
KA MOKG’O RE TSHWARANG BA BANGWANA
8. (a) Batho ba bangwana ba fo re king mo sengwanenya se sa kwe batswadi? (b) Mangwalo wona ma re bana ba make ying?
8 Pawulo o yye a hlatolla ka mokg’o batho ne ba nyoko tshwarana ka gona dinakong tso re phelang ga tsona tsa mafelelo. O ngwadiye gore ka dinako tso tsa mafelelo, bananyana ba ka sa theetsele batswadi ba bona. Gana byalo dipuku, dimuvi le dilo tso di šupetsiwang mo TV di na le dilo tsa go tlala tsa gore bananyana mo ba di lebelela ba napa ba tšhega—mutši wa sinyega. Ke botala taba yo yi thomme. Ku Gerika ya botala, mo ngwana a ka fo teya papage kela mmane wage, ke mo ba thomisa go mo tseya nkare ke segeyageya; mara go ya ka molawo wa Roma, mo motho a ka teya papage, ne go le setšha a mmolayye. Mangwalo ya Seheberu le ya Segerika ma re bana ba hlompe batswadi ba bona.—Ek. 20:12; Maef. 6:1-3.
9. Ke ying so se ka gelepang bana go theetsela batswadi ba bona?
9 Bana ba ka pasopa gore ba sa tshelele ke mokgwa wa bana ba lefase lowa wa go sa theketsele batswadi ba bona mo bona ba ka leboga tso batswadi ba ba makelang tsona. Bana ba tshwanele ba kwisise gore Modimo ye go leng Papa wa batho ka moka ke yene a nyakang gore ba theetsele batswadi ba bona. Mo bana ba ka bolabola ka batswadi ba bona gabutši mo ba na le banghana ba bona, le bona ba ka thomisa go hlompa batswadi ba bona. Nnete ke gore bana ba kwa di roba go theetsela batswadi ba bona mo o ka kraya gore batswadi a ba šupetse bana ba bona lerato la hlago di tšwa pelong. Mara mo ngwana a di bona gore batswadi bage baa resa mo ba re baa mo rata, o nyoko nyaka go ba jabodisa le mo go na le bo ba mmotsetselang gore a sa ba theketsele. Austin mo a hlatolla o re: “Ke mo ke fela ke nyaka go tšwa pateng, mara batswadi baka ke mo ba dula ba mpeyela melawo ya go kwala, ba mpotsa gore melawo yone yi nyoko n’gelepa ka ying fote ba maka gore ke sa tšhabe go bolabola nabo. Ba nthušiye gore ke tšhute go theetsela. Ke mo ke di bonneng gore ba nnyaka ka matla fote sone se makiye gore le nna ke nyake go ba jabodisa.”
10, 11. (a) Ke mekgwa yifing ya go befa ya go šupetsa gore batho a ba ratanane? (b) Makreste ya mannete ma rata batho ba bangwana go segela kaye?
10 Pawulo fote o hlatolla tse dingwana tsa go šupetsa gore batho ba bangwana a ba ratanane. Mo a fetsa go bolabola ka “ba go sa theetsele batswadi,” o hlahlele ka ba go sa leboge, ka gore batho ba go sa leboge a ba na taba ka tse dibutši tso batho ba bangwana ba ba makelang tsona. O itseri batho ba ka sa tshepege. O bolabodiye le ka batho bo ba phegang kwano ye nngwana le ye nngwana, ke gore ba šupetsa ba sa nyake go ba ngata ka yyoši le ba bangwana. Ba bangwana ke ba go rogelelana le ba mathayithayi, batho ba gona ba bolabola mantsu ya go hlaba le go kwaletsa ba bangwana fote ba sa bolabole Modimo gabutši. Go bolabodiwwe le ka ba go leba, bone ke batho ba go fo thomela motho matsaka ba nyaka go mo sinya lebitso. *
11 Batho ba go tlala lekgono a ba nalo lerato, mara batho bo ba rapelang Jehova baa resa mo ba re ba rata batho ba bangwana. A ba thome lekgono. Jeso o itseri Molawo wa Moše wa gore o rate moyagelani, ka lerato lo ba reng ke a·gaʹpe, ke mo wo latela wa mathomothomo wa gore o rate Modimo. (Mat. 22:38, 39) Jeso o bolabodiye le gore setwaba sa Makreste ya mannete ke leratano. (Bala Johane 13:34, 35.) Makreste yanane ke mo ma nyoko rata le manaba ya wona.—Mat. 5:43, 44.
12. Jeso o šupetsiye ka ying gore o rata batho?
12 Jeso ke mo a šupetsa gore o rata batho ka matla. O sipidiye mutši ka mutši a tsama a botsa batho ditaba tsa go bafala tsa Mmušo wa Modimo. O yalafiye ba go sa bone, digole, ba lephera le ba go sa kwe. Le bakgu o yye a ba tsosa. (Luka 7:22) Jeso o yye a ba a kgwela batho, le mo ba go tlala ne ba mo hloyye. Jeso o re šupetsiye gabutši gore Papage o re nyaka ka matla. Dihlatse tsa Jehova lefaseng ka mokana ga lona ba tšhutisiye ke Modimo gore ba ratanane ka lerato la mošaga wonone.
13. Mo batho re ba rata, sone se nyoko maka byang gore ba kwe ba nabela go tšhuta ka Jehova?’
13 Mo re šupetsa batho gore re ya ba rata, ba kwa ba nabela go šutela thina ga Papa wa rune wa legedimong. Morene mongwana wa ku Thailand ke mo a yye mogahlanong wo mogolo ke mokane a jabodisa ke ka mokg’o banaberu ba ratananang ka gona. Mo a sologa, o yye a segela a kgopela Dihlatse gore di tle di mmalele Baebele gabedi ka beke. Ke mokane a thomisa go tšhomayelela mašaga yage ka moka. Mo go šele go fediye kobodi (6) ya dikgwedi a boyye mogahlanong wo mogolo, morene o yye a beya polabolo yage ya mathomothomo ya go bala Baebele Holong ya Mmušo. Mo re nyaka go bona gore nje re rata batho ba bangwana, re ka tiputsisa gore: ‘Nje ke ya ma gelepa magageru, ba ka mo phutegong le bala ba ku tšhomong? Batho bowa nje ke leketsa go ba tseya ka mokg’o Jehova a ba tseyang ka gona?’
DINKU LE DIPHIRI
14, 15. Batho ba go tlala ba na le mekgwa ya mošaga mang ya sephoofolo, mara ba bangwana ba makiye byang gore ba tšhentšhe?
14 Dinakong tsowa re phelang ga tsona tsa mafelelo go tlele batho bo ba nang le mekgwa ya go sa loka ya gore rune Makreste a ra tshwanela go yi yekisela. Batho ba gore a ba kwane le Modimo, dilo tse dibutši a ba di rate, fote dihlatollo tse dingwana di re “ba hloyye tse dibutši” kela “ba nyenya tse dibutši ka moka.” Batho bone a ba kgone le go titshwara, ba na le lešidi. Ba bangwana ba womme dihlogo, ke gore ba na le magaba fote baa phophoroga.
15 Ba go tlala ba lesetsiye mekgwa yone ya sephoofolo. Ka mo Baebeleng go bolabodiwwe botala ka yona taba yo. (Bala Jesaya 11:6, 7.) Ga ditemanyana tsowa go bolabodiwa ka phiri le tawu, tsa gore di tidulele le nkunyana le senamane. Go ba ka mokg’onone “ka taba la gore lefase ka mokana ga lona le koba le tšiba Jehova.” (Jes. 11:9) Taba yowa yi bolabolela rune batho, ka gore a di kgonege gore diphoofolo di tšhute ka Jehova.
Go berekisa ditšhiko tsa Baebele go sokolla batho! (Bona serele 16)
16. Baebele yi sokolliye batho ba go tlala byang?
16 Ba tlele ba gore kgaleng ga bona ke mo ba tshwana le diphiri tso di ka go tlerolanyang mo ba kwatiye, mara gana byalo ba bebiye. Ye mengwana ya meyanego ya bona o ka yi bala ga jw.org ga dihlogotaba tso di reng “Baebele yi Sokolla Batho.” Batho bo ba tšibang Jehova fote ba mmerekela, ba fapanne kgole le bo ba gore mo o ba lebelele o bona nkare ba rata Modimo mara tso ba di makang di kekemme, ba re ba rapela Modimo mara tso ba di bolabolang di ronana le maphelelo ya bona. Le mo go le sone, bo ba yyeng ba ba le lešidi ba “yapere mekgwa ya nyuwane yo yi makiwweng go ya ka so se nyakang ke Modimo, sa go loka ka nnete le sa go tshepega.” (Maef. 4:23, 24) Mo batho ba kene ba tšhuta ka Modimo ba thomisa go bona gore ba tshwanele go latela melawo yage. Ba napa ba kwa ba nabela go tšhentšha dilo tso ba di dumelang, mekgwa le maphelelo ya bona. Gona a go lola go maka sone, mara moya wa Modimo o gelepa bo di ba babang go maka tso Modimo a di nyakang.
“BOBONE O BA GETSULE”
17. Re ka maka byang gore re sa tshelele ke mekgwa ya bo ba sa rateng Modimo?
17 Gana byalo go lola go hlawola bo ba nyakang Modimo le ba gore a ba yisi felo ka yene. Re tshwanele go tipasopa rune ba gore re malata ya Jehova gore re sa tshelele ke mekgwa yo ya batho ba go sa loka. Re nyoko ba re hlalifiye mo re theetsela taba ya gore re getsule bo go bolabodiwweng ka bona ga 2 Thimothi 3:2-5. Nnete ke gore mo re gahlana le batho bo ba go sa nyake Modimo, ka dinako tse dingwana re ka fo sa tšibi gore re ye le lefeng. Ba bangwana re ka foba re bereka nabo, re kena nabo skolo kela re dula nabo. Mara re ka karakara gore ba sa re tsheletse mekgwa ya bona wa kraya re šele re tshwana nabo. Re tšhuta Baebele le go ba banghana ba bo ba rapelang Jehova gore re kgone go dula re le thina gage.
18. Tso re di makang le tso re di bolabolang di thuša ba bangwana byang?
18 Fote re tshwanele re garagarele go tšhutisa ba bangwana ka Modimo. Ramela mo go thulega lešuba la gore o tšhomayele, o kgopele Jehova gore a go gelepe gore o tšibe go bolabola le batho gabutši o sa ba kgwasole. Batho ba tshwanele ba di tšibe gore ke rune Dihlatse tsa Jehova, gore mo ba re bona re titshwere gabutši ba thanake Modimo, ba sa thanake rune. Re tšhutisiwwe gore “re kganele kgole le bo ba sa rateng Modimo le go nabela dilo tsa lefase ke mokane re šupetse gore re butšwiye mabyokong fote re lukiye e biye re ngangarele Modimo ga masipidiselo yawa ya dilo.” (Tito 2:11-14) Mo re ka maka so Modimo a se nyakang, batho ba nyoko di bona, ba bangwana ba ka šinya ba re: “Re nyaka go ya le lune, akere re kwele ba re Modimo o na le lune.”—Zak. 8:23.
^ ser. 10 Lentsu la Segerika la gore “wa go leba” kela “wa go šuhlašuhlana” ke di·aʹbo·los, lentsu lone le berekisiwa ka Baebeleng mo ba ra Sathane, wa pelo ye phifadu wa gore o yye a lebela Modimo.
SEWOKAMELO—SA GO TŠHUTISA
SEWOKAMELO—SA GO TŠHUTISA Janaware 2018