Sout-wet - sperdatum op ons!
JY LEES NOU Sout-wet - sperdatum op ons!
Jou sout werd wees. Iets met ’n korreltjie sout neem. ’n Sak sout saam opeet. Só vang taal die wonder van sout vas.
Biltong sonder sout? Slaptjips? Ondenkbaar.
Maar stadig met die soutpot, waarsku medici al lank. Te veel natrium (sout bestaan uit natriumchloried) is sleg vir jou gesondheid. Aaron Motsoaledi, minister van gesondheid, het dan ook in 2013 nuwe regulasies onderteken wat die vermindering van sout in SA in kosprodukte verpligtend maak.
Die sperdatum, 30 Junie, is om die draai. Dit geld vir onder meer graankosse, brood, botter/smere, souse, geprosesseerde vleis, soppe en aartappelskyfies (crisps).
Die dood in die (sout)pot
’n Dieet met baie sout (oftewel natrium), is ’n groot oorsaak van hoë bloeddruk, die belangrikste risikofaktor vir beroerte. SA het een van die hoogste vlakke van hoë bloeddruk ter wêreld. Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) is hoë bloeddruk ’n groter gesondheidsrisiko as rook.
Sout vergroot ook jou kans op hartvatsiektes. Die vermindering van sout in kosse kan jaarliks sowat 7 000 sterftes weens hartvatsiektes voorkom, volgens ’n studie wat in 2012 aan die Universiteit van die Witwatersrand gedoen is.
Die WGO beveel aan volwassenes moet minder as 5 g sout (sowat ’n teelepel) p/d gebruik. Daar is selfs voorstanders van net 3 g p/d. Maar sommige Suid-Afrikaners gebruik tot 40 g p/d, wys navorsing.
Tot 60% daarvan is versteek in kos, meestal voorafvervaardigde en geprosesseerde kosse (soos hierbo genoem). Dis nie net tafelsout wat ’n sondaar is nie. Let ook op na ander natriumverbindings op verpakkings.
Is kosvervaardigers reg hiervoor?
Pioneer Foods, een van die grootste plaaslike vervaardigers van brood en ontbytgraan, het twee jaar gelede geleidelik sout in produkte begin verminder sodat verbruikers se smaak daarby kon aanpas. Nie net is alle ontbytgraan en brood in pas met die 2016-maatreëls nie. Baie produkte is reeds slaggereed vir verdere maatreëls wat in 2019 inskop, volgens ’n woordvoerder van die maatskappy.
FOTO: Stocksnap.io /Ashley Kirk
’n Gesonde alternatief
As jy een van die hordes is wat bekommerd is dat hul kos nou laf gaan proe sonder daai ekstra knippie sout, is hier ’n paar alternatiewe.
Volgens SARIE KOS se redakteur, Barbara Joubert, is ansjovis ’n goeie plaasvervanger.
"Dis ’n souterige klein vissie. En wanneer jy met dié vissie kook, moet jy feitlik geen sout gebruik nie. Dis veral lekker saam met pasta en souse. En party mense gebruik dit selfs saam met lamsboud!" vertel Barbara.
Hier's 'n heerlike pizza-resep met ansjovis, swart olywe en kappertjiesaad.
Ander alternatiewe is knoffel, kerriepoeier en balsamiese asyn.
Bronne: Mariza van Zyl, geregistreerde dieetkundige van Kaapstad (www.bettereat.net); Suid-Afrikaanse Hart en Beroerte-stigting (www.heartfoundation.co.za); www.sanews.gov.za)