Nobelprys vir Letterkunde , 1958
Die Nobelprys vir Letterkunde is die volgende jaar aan Pasternak toegeken – die gebeure het die Kommunistiese Party van die Sowjetunie sowel verneder as woedend gemaak. Te midde van ’n geweldige veldtog teen hom deur die KGB en die Sowjet-skrywersunie het Pasternak teensinnig ingestem om die prys van die hand te wys. In sy brief aan die Nobel-komitee het Pasternak gesê die reaksie van die Sowjet-staat was die enigste rede vir sy besluit om nie die prys te aanvaar nie.
In 1965 is ’n Hollywoodse rolprent met die Engelse titel Doctor Zhivago gemaak wat losweg op die boek gebaseer is met David Lean as regisseur en Omar Sharif in die naamrol. Dit was dekades lank gewild en is sedert 2010 die agtste mees winsgewende rolprent van alle tye in Amerika as inflasie in ag geneem word.
Pasternak is op 10 Februarie (ou styl 29 Januarie) 1890 in Moskou in ’n ryk Russiese Joodse gesin gebore wat die Russies-Ortodokse geloof aanvaar het. Sy pa was die post-impressionistiese skilder Leonid Pasternak, ’n professor aan die Moskouse Skool van Skilder- en Beeldhoukuns en Argitektuur. Sy ma, Rosa Kaufman, was ’n konsertpianis. Kort voor sy geboorte het sy ouers die Ortodokse Kerk verlaat vir Tolstojaanse Christenskap (geskoei op die Christelike oortuigings van die Russiese skrywer Leo Tolstoi). Tolstoi was nie net ’n groot gesinsvriend nie – Pasternak het later onthou "my pa het sy boeke geïllustreer, hom besoek, hom eerbiedig en . . . die hele huis was vervul met sy gees."
Die Groot Suiwering[wysig | wysig bron]
Tydens die latere 1930's het Pasternak al hoe meer ontnugter geraak met kommunisme. Hy het ’n goeie vriend van Anna Achmatowa en Osip Mandelstam gebly. Mandelstam het sy skerp veroordeling van Stalin, die Stalin-epigram, ook bekend as die Kremlinse Hooglander, aan Pasternak voorgedra kort nadat hy dit in April 1934 geskryf het. Daarna het Pasternak vir Mandelstam gesê: "Ek het dit nie gehoor nie, jy het dit nie aan my voorgedra nie, want jy weet baie vreemde en verskriklike dinge gebeur nou: Hulle het mense begin oplaai. Ek is bevrees die mure het ore en dalk kan selfs hierdie banke aan die boulevard luister en stories vertel. So kom ons gee voor ek het niks gehoor nie."
Op die aand van 14 Mei 1934 is Mandelstam in sy huis gearresteer met ’n lasbrief geteken deur die hoof van die NKWD. Pasternak was verskriklik ontsteld en het vas geglo mense sou dink hy het Mandelstam verraai. Hy het waansinnig van mens tot mens gejaag en vir almal vertel dat hy nie te blameer is vir Mandelstam se verdwyning nie.
Pasternak was op verskeie geleenthede oortuig daarvan dat hy ook gearresteer sou word, maar dit het nooit gebeur nie. Blykbaar het Stalin sy naam geskrap van ’n lys van mense wat tydens die Suiwering gearresteer moes word. Volgens Pasternak self het Stalin gesê: "Los hierdie man met sy kop in die wolke uit." Volgens Stalin se biograaf, Simon Sebag Montefiore, was Stalin goed bewus daarvan dat Pasternak, Mandelstam en Michail Boelgakof genieë was, maar tog het hy gelas dat hul werk nie gepubliseer word nie. Omdat Pasternak en Boelgakof Stalin nie openlik aangeval het nie, is hulle nooit gearresteer nie.
Verseëlde treine het egter groot getalle gevangenes na die Goelag begin vervoer. Van hulle was Nazi-meelopers, maar die meeste was gewone Sowjet-offisiere en –mans. Pasternak het toegekyk hoe troepe van Nazi-gevangenekampe direk na Sowjet-konsentrasiekampe vervoer word – ook Jode en Russiese vlugtelinge wat na die Sowjetunie teruggekeer het vanweë die belofte van amnestie. Duisende van die mense was onskuldige burgers – hele etniese groepe is na Siberië gestuur.
Olga Iwinskaja[wysig | wysig bron]
In Oktober 1946 het die getroude Pasternak vir Olga Iwinskaja, ’n enkelma wat by die letterkundetydskrif Nowi Mir gewerk het, ontmoet. Hy was diep geraak deur die ooreenkoms tussen haar en sy eerste liefde Pasternak het vir haar verskeie van sy gedigte en vertalings gegee. Dit was die begin van ’n buite-egtelike verhouding wat vir die res van Pasternak se lewe sou duur.
Dokter Zjiwago[wysig | wysig bron]
Hoewel hy in die 1910's en 1920's reeds dele daarvan geskryf het, is Dokter Zjiwago eers in 1956 voltooi, ná Stalin se dood tydens die bewind van Nikita Chroesjtsjof. Pasternak het die roman aan Nowi Mir voorgelê, wat dit afgekeur het weens die openlike verwerping van sosialistiese realisme. Die skrywer was blykbaar meer bekommerd oor die welstand van individuele karakters as oor die "vooruitgang" van die gemeenskap. Sowjet-sensors het ook dele beskou as anti-kommunisties, veral die kritiek teen Stalin en verwysings na die Goelag.
Nobelprys[wysig | wysig bron]
Terwyl die roman boaan trefferlyste geboer het, het die Britse MI6 en die Amerikaanse CIA met ’n operasie begin om te verseker dat Dokter Zjiwago aan die Nobel-komitee voorgelê word. As Pasternak die Nobelprys sou wen, sou dit die internasionale geloofwaardigheid van die Sowjetunie ernstig skade berokken. ’n Manuskrip van die boek is in die hande gekry en ’n paar eksemplare is in die geheim in Russies gedruk. Dit is net voor die afsnydatum aan die verbaasde beoordelaars voorgelê.
Op 23 Oktober 1958 is aangekondig dat Pasternak die Nobelprys vir Letterkunde gewen het. Dieselfde dag het die Letterkunde-instituut in Moskou daarop aangedring dat al sy studente ’n petisie onderteken wat Pasternak en sy roman veroordeel. ’n "Spontane" demonstrasie is ook gehou om te eis dat Pasternak verban word. Die KGB het Pasternak se datsja in Peredelkino omsingel. Hulle het nie net gedreig om hom te arresteer nie, maar ook om sy geliefde Olga na die Goelag te stuur. Daar is ook op gesinspeel dat as hy na Stockholm sou reis om die prys in ontvangs te neem, hy nie weer in die land toegelaat sou word nie.
Pasternak het ’n telegram aan die Nobel-komitee gestuur waarin hy die prys van die hand wys weens die reaksie in die Sowjetunie. Die Sweedse Akademie het aangekondig: "Dit verander natuurlik nie die geldigheid van die prys nie. Die Akademie moet egter aankondig dit spyt hulle dat die oorhandiging van die prys nie kan plaasvind nie."
Intussen het Bill Mauldin, ’n Amerikaanse spotprenttekenaar, ’n spotprent geteken waarin die Sowjet-veldtog teen Pasternak uitgebeeld word. In die spotprent sê Pasternak in die Goelag aan ’n ander gevangene: "Ek het die Nobelprys vir Letterkunde ontvang. Watter misdaad het jy gepleeg?" Die spotprent het ’n Pulitzerprys in 1959 gewen.
Pasternak se graf in Peredelkino in Oktober 1983.
In sy gedigte ná Dokter Zjiwago ondersoek Pasternak die universele vrae van die liefde, onsterflikheid en hereniging met God. Pasternak het sy laaste volledige boek, Wanneer dit opklaar, in 1959 geskryf.
In 1988, nadat dit dekades lank met samizdat versprei is, is Dokter Zjiwago as ’n reeks in die letterkundetydskrif Nowi Mir gepubliseer. In Desember 1989 is Ewgeni Borisowitsj Pasternak toegelaat om na Stockholm te reis om sy pa se Nobelmedalje in ontvangs te neem.
↑ “Doctor Zhivago”. Box Office Mojo. URL besoek op 2010-01-20.
↑ 4,0 4,1 Ivinskaya (1978) pp61-63
↑ Frenz, Horst (ed.) (1969). Literature 1901–1967, Nobel Lectures. Amsterdam: Elsevier. (Via “Nobel Prize in Literature 1958 – Announcement”. Nobelstigting. URL besoek op 24 Mei 2007.)
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Boris_Pasternak&oldid=1545115"	Kategorieë: Russiese skrywersRussiese digtersNobelprys vir Letterkunde wenners	Navigasie-keuseskerm
AragonésالعربيةمصرىAzərbaycancaБашҡортсаБеларускаяБеларуская (тарашкевіца)‎БългарскиবাংলাBrezhonegBosanskiCatalàکوردیČeštinaCymraegDanskDeutschΕλληνικάEnglishEsperantoEspañolEestiEuskaraفارسیSuomiFrançaisFryskGaeilgeGàidhligGalegoעבריתहिन्दीHrvatskiHornjoserbsceMagyarՀայերենBahasa IndonesiaIlokanoIdoItaliano日本語Basa JawaქართულიҚазақшаಕನ್ನಡ한국어KurdîLatinaLietuviųLatviešuMalagasyМакедонскиമലയാളംमराठीКырык марыNederlandsNorsk nynorskNorsk bokmålOccitanਪੰਜਾਬੀPolskiپنجابیپښتوPortuguêsRomânăРусскийScotsSrpskohrvatski / српскохрватскиSimple EnglishSlovenčinaSlovenščinaShqipСрпски / srpskiSvenskaKiswahiliதமிழ்ТоҷикӣTürkçeТатарча/tatarçaУкраїнськаاردوOʻzbekcha/ўзбекчаTiếng ViệtმარგალურიייִדישYorùbá中文Bân-lâm-gú粵語	Wysig skakels	Die bladsy is laas op 21 April 2017 om 19:30 bygewerk.