Verrassing uit die lug: Die verhaal van die Chelyabinsk Meteor
Wetenskap Geskiedenis & Groot Mylpale
Elke dag word die aarde gebombardeer met ton materiaal uit die ruimte. Die meeste daarvan verdamp in ons atmosfeer, terwyl groter stukke op die grond val as onskadelike meteoriete. Soms sien ons dat swerms van hierdie voorwerpe deur die lug val as meteoreboue . Wat gebeur as 'n groot rots - sê die grootte van 'n skoolbus - deur die atmosfeer kom? Die inwoners van Chelyabinsk in Rusland ken die antwoord op die vraag baie goed.
Die aankoms van die Chelyabinsk Meteor
Op die oggend van 15 Februarie 2013 was mense besig om hul besigheid te doen toe die skies skielik verlig het toe 'n vuurbal oor die lug gevlieg het. Dit was 'n inkomende stuk ruimte rock, 'n bol beweeg meer as 60,000 kilometer per uur (40,000 myl per uur). Soos die rots deur die atmosfeer gestoot het, het wrywing dit opgewarm en dit het meer helder gloei as die son. Dit was so briljant dat mense dit van meer as 100 kilometer in elke rigting langs die pad kon sien. Hierdie Chelyabinsk-meteoriet was totaal onverwags. Dit was baie klein, wat beteken dat die waarneming van stelsels in plek was om inkomende voorwerpe te spoor, het dit nie gesien nie en die pad se pad het saamgeval met waar die son toe in die lug was.
Byna onmiddellik na die ontploffing het die internet en die web oorval met foto's en dash cam video's van die briljante flits in die lug oor Chelyabinsk wat deur die bolide veroorsaak is.
Dit het eintlik nooit die grond getref nie. In plaas daarvan het die bolyf sowat 30 kilometer bokant die stad in 'n lug gebars, met 'n ontploffingstowwe die ekwivalent van 'n kernwapen van 400 tot 500 kiloton. Gelukkig is die meeste van die ontploffing deur die atmosfeer geabsorbeer, maar dit het steeds 'n skokgolf veroorsaak wat die vensters in baie geboue blaas.
Sowat 1500 mense is beseer deur vlieënde glas. By sommige berigte het byna 8 000 geboue skade gely deur die ontploffing, hoewel niemand direk deur enige stukke van die impak getref is nie.
Wat was die voorwerp?
Die inkomende meteoor wat oor Chelyabinsk opgeblaas het, was 'n stukkie ruimtegesteentes wat 'n massa van meer as 12 000 ton gehad het. Planetêre wetenskaplikes noem dit 'n asteroïde naby die Aarde, en daar is baie van hierdie bane in die ruimte naby ons planeet. Nadat stukke van die rots wat na die aarde geval het, stukkend was, het wetenskaplikes uitgepluis dat hierdie inkomende stuk ruimte rock oorspronklik deel was van ' n asteroïde wat in die Asteroïdebelt omgeruil het . Die Chelyabinsk-rots was 'n stukkie wat vroeg in die sonnestelselgeskiedenis van die ouergesteentes gebreek is. Sy wentelbaan het geleidelik oor miljoene jare geskuif totdat dit die pad van die Aarde se wentelbaan oorsteek en deur die lug oor Rusland beweeg.
Die herstel van die stukke
So gou as wat hulle kon, het mense begin soek na stukke van die impak om te studeer. Vir een ding sou die klein stukke wetenskaplikes help om die oorsprong van die ouerliggaam te verstaan. Vir ander, hulle is ongelooflik waardevol vir versamelaars. Hoofsaaklik, impak fragmente help wetenskaplikes om die oorsprong en evolusie van sonnestelsel liggame te verstaan .
Die ouer voorwerpe van inkomende botsings is van die oudste materiaal in die sonnestelsel, en hulle kan baie vertel oor die toestande op die oomblik wat hulle gevorm het (sowat vier en 'n half miljard jaar gelede).
Die soekgebied was redelik groot, meestal wes van Chelyabinsk. Die meeste van die rotse wat gevind is, was redelik klein, die grootte van klein klippies. Sommige groter stukke is in 'n nabygeleë meer gevind, en later studies het getoon dat ten minste een stuk die meer op ongeveer 225 meter per sekonde getref het (nie heeltemal die spoed van klank nie). Vandag word Chelyabinsk-meteoriete gevind in baie versamelings sowel as in navorsingsinstitute.
Impakte moet altyd 'n bedreiging vir die aarde wees
Die impakgevaar vir ons planeet is redelik werklik, maar grootes gebeur nie te gereeld nie. Die meeste mense is bewus van die reuse-impak van 'n rots genaamd die Chixculub-impak, sowat 65 miljoen jaar gelede.
Dit het gedompel in wat nou die Yucatán-Skiereiland is en word vermoedelik bygedra tot die dood van die dinosourusse. Die meteoriet was sowat 15 kilometer breed en die impak daarvan het 'n wolk stof en aërosols opgewek wat tot 'n globale "winter" gelei het. Die nasleep van koeler temperature, plant sterftes, en veranderde weerpatrone wat van die dinosourusse af is, asook baie ander spesies. Sulke groot impakteurs is nou taamlik skaars, en as 'n mens op die benadering gekyk het, sal ons waarskynlik 'n paar jaar se waarskuwing hê.
Kan 'n ander Chelyabinsk gebeur?
Nog 'n Chelyabinsk sal beslis gebeur, aangesien daar baie klein impakante daar is, waarvan die wentelbane die Aarde kan sny. Die idee van ander kleinerige impakteerders wat in die Aarde ingeval het en skade veroorsaak het, het planetêre wetenskaplikes gelei om soektogte vir klein projektiele te bedink. Om grootes te vind (soos die Chixculub-voorwerp) is redelik maklik met huidige tegnologie. Die kleiner kan egter ook dodelik wees, soos die Chelyabinsk-meteoriet het. Dit is baie moeiliker om te sien, selfs met toegewyde opname kameras.
Danksy ons planeet se atmosfeer, wat die struktuur van die inkomende rots oor Chelyabinsk in 2013 verhit en verswak het, het die impakbreker hoog bo die grond gebreek. Maar nie alle impakteerders sal dit doen nie. Die potensiaal vir skade, selfs van 'n skoolbus-grootte voorwerp, is redelik hoog, veral as dit in die hoogbevolkte gebied of naby 'n kus heeltemal op die grond gesit het. Daarom is daar projekte soos Space Watch en ander regoor die wêreld wat toegewyd is om hierdie kleiner impakteurs betyds te bespot om mense te waarsku oor moontlike botsings met die Aarde.
Gelukkig, vir die mense van Chelyabinsk, het die meteoor wat hul lug verlig het, nie die geboue uitmekaar gesit of die stad in 'n tsunami swaai nie. Hul ervaring was egter 'n waarskuwing dat die sonnestelsel steeds 'n paar verrassings het om aan ons planeet te lewer.