My Weskus Spore: November 2015
Dis Marda wat die oomblik van stilte verbreek.
"Dink julle nie dit is tyd om te gaan slaap nie? Ek is seker 'n storie wat al my hele lewe lank 'n geheim was, gaan nie oornag verander of wegraak nie!"
Ek bespeur 'n tikkie sarkasme in haar stem.
Meteens besef ek dat dit ook vir haar 'n ontsettende groot skok moet wees om agter te kom sy en haar ouers lewe al die jare 'n leuen.
'Liewe genade. Wat het hierdie mense besiel?' Die gedagte spring vlietend deur my brein en jaag ewe vinnig oor my lippe:
"Wat het julle besiel? Julle het ons almal belieg en bedrieg! My lewe is verongeluk deur my verlede en nou word dit deel van my hede en dit bly een groot lieg! Net soos wat julle vir julle dogter gelieg het haar hele lewe deur."
Ek besef nie dat ek baie hard praat nie. My stem weerklink hard in die nag stilte.
Babbels staan op. Slaan haar arm om die skraal skouers van Marda.
"Ons besef dit maar te goed en ons het berou oor ons aandeel aan die hele gemors. En noudat ons oud is, weet ons dat ons baie verkeerd besluite en keuses gemaak het."
Sy kyk met deernis en liefde na Marda.
"Maar Marda het reg. Kom ons gaan slaap. Ons kan môre hierdie ondervraging voortsit wanneer ons almal 'n nagrus gekry het."
Die hele geselskap staan op. Ek en Duiker staan by Kleintjie toe hy die vergete vuur blus om sodoende 'n brand te voorkom.
Ek kan aan Kleintjie se liggaamshouding sien dat hy die ergste verwag. Om die minste te sê, verwag ek ook dat Duiker hom nou met geweld gaan bykom omdat hy blatant vir ons gelieg het.
Wanneer Duiker uiteindelik begin praat, dop Kleintjie se oë agteroor soos 'n hoender wat stuipe kry.
"Nou ja, so lieg jy toe! Maar van die donnerse gemors wat ek vanaand hier aanskou het kan ek jou seker ook nie fokken kwalik neem nie. Want Loopdop en jy lieg ewe veel." Hy praat soos gewoonlik bulderend hard.
Kleintjie kry sy hartklop en asem terug. Sy stem breek plek-plek en dan slaan daar net stilte deur terwyl sy lippe beweeg:
"Askies menee, grôt askies menee Dyke. Wat menee'ie wie'tie is'ie myse plek om te moet loep vetel'ie menee."
Duiker is ongeduldig. Seker ook maar moeg soos ek. Want dit was 'n lang en moeilike dag. Ek wonder nou net of daar iemand is wat vannag 'n oog opmekaar gaan sit. Ek wag nie dat Duiker vir Kleintjie klaar roskam nie.
"Ek gaan slaap Duiker." kondig ek aan en stap ook sonder om te wag.
As ek omkyk is Duiker se groot lyf kort op my hakke. Die ou het ook maar besluit om vir eers bes te gee. Môre wag daar weer 'n nuwe dag. Maar wat dit vir ons gaan inhou, laat 'n rilling teen my rugstring afloop.
Soos ek verwag het, het ek maar bitter min geslaap. Die kere wat ek wel weggeraak het was gevul met deurmekaar drome.
Toe die dagbreek lig deur die venster in skyn, is ek dankbaar dat die nag verby is.
Ek staan op en loop sag uit om nie die ander slapendes in die huis te steur nie, met die gedagte om op die stoep te gaan sit.
My maag maak 'n knop as ek vir Pa en Babbels op die stoep kry, besig om koffie te drink.
Hulle gewaar my egter voor ek terug kan draai.
Pa wys na 'n oop stoel by hulle:
"Kom my kind, kom sit. Dan gooi jou ma vir jou ook 'n kom koffie."
Die verwysings na Babbels as my ma val vreemd op die oor. Ek brom bot as ek môre sê.
Toe ek gaan sit, kom staan sy langs my. Sit haar een hand op my skouer terwyl sy behendig koffie in die groot blikbeker skink met die ander hand.
Dis eers as sy tussen my en Pa gaan sit wat sy sag begin praat:
"Ek het hierdie oomblik gevrees. Maar nou is ek vreemd verlig dat dit uiteindelik aangebreek het."
Anders as gisteraand, vermy ons nie mekaar se oë nie.
My stem is meer 'n fluistering as iets anders as die enkele woord uitkom:
"Terwyl ek vir Dirk 'n les met die vuiste geleer het, het ek sommer ook van die geleentheid gebruik gemaak om vir hom te vertel wat ek van die hele petalje dink. Ek moes laat val het dat ek en jou ma in 'n verhouding is en dat sy swanger is.
Hy het dit vir Netta gaan vertel en sy het die regte somme gemaak en geweet hy is nie die pa nie."
Babbels vat die storie oor.
"Sy het met haar slinksheid vir Oupa Grootgert oortuig dat ek 'n verhouding met 'n getroude man het en dat ek sy kind verwag. Dit was doodsonde in jou Oupa se oë en hy het my weggejaag en afgeskryf as sy kind."
Nou is dit weer Pa se beurt om die storie verder te vat. Ek is bly ons is alleen. Vir een keer is hulle aandag by my alleen en nie by die gehoor rondom my nie.
Ek weet hulle het almal op een of ander manier met die hele gedoente te doen. Maar dit voel vir my ek het alleenreg daarop.
"Ek weet jy wil weet hoekom ek met Netta getroud is eerder as met jou ma. Dis baie eenvoudig. Sy en Dirk het my een aand verdoof, net om die volgende oggend sonder 'n draad klere in Netta se bed wakker te word.
Netta het vertel dat ek te veel gedrink het en by haar gaan lê het.
'n Paar weke later het sy vir my vertel sy is swanger en dat ek die pa is."
Babbels … ek moet seker gewoond begin raak aan 'Ma' … sit haar hand sag op Pa se been. Sy kyk eers vir hom en toe vir my voor sy sê:
"Wat jou pa nie geweet het nie, is dat Netta my kom dreig en afpers het. Sy het egter vir my gesê dat hulle vir Jannus met 'n slapriem gevang het. Maar ek kon hom nie waarsku nie. Dirk het gedreig om my weer … as ek iets sou sê.
Verder het hulle my gedwing om 'n verklaring te teken dat ek my kind sal afgee omdat ek nie in staat is om vir hom te sorg nie.
Toe het hulle reëlings getref dat ek na die kind se geboorte Engeland toe gestuur sou word."
Ek praat nie. Vra geen vrae nie. Ek laat hulle praat om so veel as moontlik inligting uit hulle te kry voordat die ander wakker word.
"Hulle het my ook gedwing om vir Jannus 'n brief te skryf waarin ek sê dat ek met Dirk gaan trou. Dat ek gelieg het oor die verkragting en dat Dirk die kind as sy eie gaan grootmaak.
Daarna het hulle my van by binnelandse sake laat verander na Bruwer toe sodat dit lyk of ek en Dirk getroud is.
Hulle het my al die tyd gevange gehou. Toegesluit in 'n kamer in een of ander huis wat hulle gehuur het.
Toe dit tyd was dat jy gebore moes word, het hulle 'n vroedvrou gekry om my te help. Teen daardie tyd was Netta en jou pa ook al getroud."
Die frons op my voorkop is 'n vraag opsigself en Pa kom dit agter.
"Ja ek weet jy wonder hoe sy my gekry het om te trou. Toe Babbels my sogenaamd afgesê het om met Dirk te trou en Netta kwansuis swanger sou wees, het ek besluit om die eerbare ding te doen en so gou moontlik met haar te trou.
Sy het 'n skyn swangerskap voorgehou en toe jy gebore is het sy voorgegee dat sy vroeg in kraam gegaan het.
Op daardie stadium het ek nog vir Skippie se pa gewerk en ons was uit op see Ons het onder by Houtbaai gelê. Dit het natuurlik vir haar en Dirk soos 'n handskoen gepas. Toe steel hulle jou en stuur jou ma oorsee voordat ek terug is."
Ek trek my longe styfvol lug en blaas dit stadig en hard uit.
Dis eers as Duiker by die deur praat dat ek agterkom hy het alles gehoor wat tussen Pa en … Ma vertel is.
"Dit is darem nou behoorlik 'n fokkop. Wat ek graag wil weet Loopdop-Doep, is hoekom de donner jy springlewendig is as jy veronderstel is om fokken dood te wees?"
Ma staan op. Maak die koffie-goed bymekaar terwyl sy vir Duiker antwoord.
"Ouboet, kom ek gaan haal eers vir jou koffie en kyk dat die ontbyt aan die gang kom, voor ons verder praat. Dit gee my Ouman ook so ruskans. Want hierdie is jare se sweersel wat nou alles met een slag moet uitkom."
Sy soen Pa sag op die wang.
"Koeitjies en kalfies my Man. Julle praat geen gewigtige sake nie. En Duiker as jy en my seun nie weet hoe om dit te doen nie, dan sit julle in stilte. Maar julle gaan hom nie druk om te praat nie."
Sy praat byna gebiedend voor sy die huis in loop. Daar daal 'n stilte tussen die drie van ons op die stoep neer. Elkeen van ons besig met ons eie gedagtes.
Duiker loop van die stoep af en gaan staan 'n ent weg om vir hom 'n sigaret brand te maak. Hy trek die rook diep in sy longe en blaas dit driftig uit voordat hy weer aan die sigaret trek.
Pa sit en krap denkbeeldige vuilgoed onder sy nael uit. Hier sit ons. Almal geestelik baie ryker as gister omdat ons mekaar gevind het.
Maar as dit dan die waarheid is, hoekom voel ek dan so ontsettend verward en leeg? Hoekom kom lê daar vir een keer in my lewe nie vrede in my nie?
Posted by Christo du Plessis at Thursday, November 26, 2015 No comments:
Posted by Christo du Plessis at Tuesday, November 10, 2015 No comments:
Ek kyk van Duiker na die man wat voor hom staan en terug. Die man wat my pa moet wees.
Verskillende emosies maal deur my. Die woorde vind egter nie hulle pad oor my lippe nie.
Duiker is bleek en daar is 'n duidelike wit kring om sy mond. Ek kan sien dat hy moeite het om sy woede te beteuel.
Vir 'n oomblik dink ek hy gaan vir Pa met die vuis bydam.
Hy praat afgemete:
"Jou bliksem! As ons nou nog in doerie voor-jare was het ek jou fokken kakebeen nou, hier, op hierdie donnerse plek af ge-fokken-donner."
Ek hoor hoe Marda se Ma haar asem skerp intrek. Sy is duidelik nie sulke taalgebruik gewoond nie.
Tòg stap sy teen Duiker vas en slaan haar arms styf om sy lyf. Sy kom egter nie verder nie as … : "Ouboet! … " toe druk Duiker haar ferm van hom af weg met sy aggressie gerig op haar:
"En jy Babbels! Jy wat jou mense wat vir jou lief en dierbaar is, net so in hulle moer in stuur en net fokken spoorloos verdwyn!"
Hy gluur hulle albei dan aan. Sy woorde is hard en kras:
"Wa … wat dink julle van julle fokken self?" Hy wys na my.
"Daar los jy jou klong net so in ou nydige donnerse Netta se sorg om hom skrik op die lyf te jaag vir die res van sy bliksemse lewe! Ja, kyk mooi Loopdop Doep. Hier staan jou klong! Hy wat sonder die liefde van 'n vader en moeder moes grootgeraak het."
Marda gaan staan tussen haar pa en ma. Sy lyk geskok en verward.
"Pappa, Mamma, wat gaan aan? Praat hierdie man die waarheid? Waar pas alles dan inmekaar?"
Dit gee vir Pa die geleentheid om voor te stel dat ons gaan sit dan kan hulle, hulle storie vertel.
Ons gaan terug vuur toe. Die gaar vleis vergete. Kleintjie staan beteuterd, met hangskouers langs die vuur.
Hy praat met Pa, maar hou vir Duiker in die oog. Ek is seker hy het Duiker se tirade gehoor en is bang hy kry die pak slae van sy lewe omdat hy gelieg het.
Ek het gepoebee Menee Loepdop. Soes ons geprêktis hat. Ek het gesê dis'ie Menee Loepdop wat in'ie pitret is'ie."
Pa lig sy hand en stel vir Kleintjie gerus.
Tot nou toe het Pa my glad nie aangespreek nie. Skaars in my rigting gekyk. Ek het wel agtergekom dat Babbels my onderlangs dophou.
Dit voel soos 'n ewigheid voordat Pa begin praat:
"Ek moet julle terug vat na die tyd toe Netta vir Dirk en Babbels agter die duin aangetref het. Let wel ek sê aangetref en nie betrap nie."
Terwyl Pa praat, dwaal my gedagtes terug die verlede in en die tonele, soos wat Pa dit beskryf, speel voor my in my geestesoog af.
"Babbels was 'n jong lewenslustige meisiekind. Skaars al vrou toe Dirk vir die eerste keer saam met Netta plaas toe gegaan het.
Hy toon dadelik meer as platoniese belangstelling in Babbels. Alhoewel sy gevly is, maak dit haar tòg ook ongemaklik.
Dié betrokke naweek was Netta besig om vir Ma-Let te help koekbak en sy kon nie saam met Dirk gaan piekniek hou nie. Toe lok hy vir Babbels saam."
Dirk kry vir Babbels waar sy buite besig is om die hanslammers melk te gee.
Hy staan 'n oomblik stil en beskou haar wellustig van bo tot onder.
Wanneer sy opkyk en hom gewaar, glimlag sy spontaan breed.
"Die lammers hou jou besig my Meisie." sê hy niksseggend.
Sy antwoord hom vriendelik en glimlag steeds.
"Ag nee wat, ek is darem nou klaar. Nog net die laaste slukkies en dan bottels was."
"Kan ek jou help?" vra hy terwyl hy, terwyl hy sy hande dieper in sy broeksakke indruk.
Sy lag guitig:
"Nee dankie Dirk. Jou wit handjies is te sag vir hierdie wilde kinders. En die bottels is vinnig om te was."
Sy is te naïef om op te merk dat Dirk hom bloedig vererg oor die verwysing na sy hande. Hy steek egter sy woede weg agter sy glibberige glimlag as hy haar suggestief antwoord:
"Ek sal jou nog leer wat hierdie wit, sagte handjies goed en lekker kan doen my Meisie."
Sy lag sy woorde af en gaan aan om die melkbottels te was.
As hy haar nooi om saam met hom te gaan stap, klink dit heel onskuldig:
"Wil jy nie saam met my gaan stap nie? Dan wys jy bietjie hierdie plaas vir my. Vertel my waar die naam Grootdrink vandaan kom. Jy lyk vir my soos 'n natuurkind wat hierdie dinge sal weet."
Uit die aard van haar sonnige geaardheid sien sy niks daarmee verkeerd nie en stem in.
Dirk sê hy gaan net gou 'n kortbroek aantrek en dan kan hulle stap.
As hy by die huis uitkom met die piekniekmandjie en kombers. vra sy verbaas:
"En dié nou? Sou jy en Netta nie gaan piekniek maak het nie?"
Hy kyk vinnig oor sy skouer na die huis en antwoord sag:
"Netta is nou eers besig om vir Ta-Let te help. Toe sê sy jy moet sommer saam met my gaan."
Hulle stap en Babbels praat aanmekaar. Vertel vir hom alles van die plaas wat sy in haar wese liefhet.
Hy maak net af en toe die regte geluid om voor te gee dat hy haar vertelling interessant vind. Hy stuur haar agter die sandduin in. Hier is hulle buite sig van enige nuuskierige oë. Hy weet Netta sal hom nie kom soek nie, want sy het gesê dat hulle te laat gaan klaarmaak.
Hy gooi vir hulle die kombers oop, vat haar hande en help haar om te gaan sit.
"So ja. Nou kan ons die lekker koel wyn geniet saam met die mandjie wat Netta vir ons gepak het."
Dirk kyk haar nie in die oë nie en skud die leuen wat hy vertel, ongeërg van hom af en kom sit styf langs haar.
Hy trek patroontjies op haar hand met 'n grashalm. En terwyl hy sag met haar praat, laat hy sy kop in haar rigting sak:
"Jy weet my Meisie, ek en Netta is nou wel verloof, maar my hart behoort aan jou. Vandat ek die eerste keer my oë op jou gelê het, het ek geweet dis vir jou wat ek wil hê."
Dit maak vir Babbels ongemaklik en sy skuif haar hand buite bereik van die grashalm.
Sy kyk vir Dirk met groot helder blou oë terwyl sy vir hom sê:
"O my jinne Dirk. Dit kan nie wees nie. Ek hou van jou, maar nie op daardie manier nie. En so by so kan ek mos nie my suster se hart so breek nie."
Hy gee egter nie so maklik op nie. Hy is die jagter en sy die prooi wat hy in sy visier het.
Hy strek sy arm en streel sag oor haar arm terwyl hy weer nader aan haar skuif. Voordat sy kan keer druk hy sy mond gulsig oor hare en soen haar ru.
Babbels wil opspring terwyl sy geskok uitroep:
"Nee Dirk! Hoe durf jy!"
Dirk kry haar egter aan haar arms beet en druk haar met geweld plat op die kombers. Terwyl hy haar arms en lyf vaspen met sy lyf laat hy sy lippe oor haar gesig en lippe dwing.
"Kom nou my Meisie. Moenie maak asof jy dit nie ook wil hê nie. Ek het mos gesien hoe jy na my kyk."
Sy stoei om los te kom. Maar hy is te sterk vir haar. Terwyl hy haar rok opdruk en met sy een hand haar onderklere met geweld afskeur, sê hy met sy tong nat in haar oor:
"Nou sal ek jou leer wat hierdie sagte wit handjies aan jou kan doen my Meisie."
Babbels begin pleit:
"Nee asseblief Dirk. Jy wil dit nie regtig doen nie. Ek smeek jou laat my gaan, ek sal vir niemand vertel nie."
Sy begin huil en spartel tevergeefs teen die sterker Dirk wat doelgerig voortgaan.
In die kombuis vee Netta die laaste meel van die deegtafel af. Ma-Let vee haar hande aan haar voorskoot af en sê vir Netta.
"Ai dankie my Kindjie. Met jou flukse hulp het ons nou gouer klaargekry as wat ek voorsien het. Nou kan jy gou julle mandjie pak en dan gaan verras jy vir Dirkman."
Netta soen haar ma teen die voorkop:
"Dankie Mamma. Hy sal daarvan hou."
Sy stap uit om die mandjie te gaan pak.
Ma-Let is nog besig om die laaste baksels weg te pak in die spens toe Netta inkom:
"Dis snaaks, die mandjie en die piekniek-kombers is weg." sy sê dit asof sy met haarself praat.
Ma-Let antwoord so tussen die werk deur:
"Dirkman het dit seker saam geneem met die hoop jy kry vroeër klaar en dat jy by hom sal gaan aansluit my Kind."
Netta soen haar ma en stap in die rigting van die duin. Haar en Dirk se gunsteling piekniekplek. Soos Dirk altyd sê:
"Dan is ons so bietjie weggesteek van nuuskierige oë. Netnou word klein Babbels slim as sy ons sien."