Help Afrikaanse jongmense om hul volle vermoë te verwesenlikFlip Buys. Foto: Reint Dykema Die omvangryke krisis in die land se swart onderwys is welbekend. Daarteenoor bedek die uitnemende prestasie van Afrikaanse skole soms die verskuilde onderrigprobleme in die Afrikaanse gemeenskap. Statistieke van die Solidariteit Navorsingsinstituut wys dat hier egter ook groot probleme skuil. ŉ Belangrike aanwyser van die onderwysuitdagings onder bruin jongmense is dat ŉ skrale 2,5% bruin mense aan universiteite studeer. Hoewel daar jaarliks talle toppresteerders onder Afrikanerjongmense is, verskuil dit soms die onderliggende probleme. Min mense weet byvoorbeeld dat byna 20% van Afrikanerkinders die skool sonder matriek verlaat. Nóg ŉ rooi lig is dat net 27% van jong Afrikaners universiteit toe gaan. Dit beteken dat bykans 75% van Afrikanerjongmense nie universiteitskwalifikasies verwerf nie. Wanneer dit gemeet word aan die 40% jongmense onder wit Engelssprekendes wat universiteit toe gaan, wys dit dat alles nie pluis is wat die opleiding van jong Afrikaners betref nie. Hoewel die oorwegend Afrikanerskoolonderwys nog uitnemend is, laat Afrikanerdeelname aan naskoolse opleiding veel te wense oor. Die gaping tussen die goeie Afrikaanse onderwys en die ondergemiddelde deelname aan naskoolse opleiding kan aan die hand van drie faktore verklaar word: Engelssprekendes woon meer gekonsentreerd in metropole met goeie universiteite; die Engelse gemeenskap het ŉ langer tradisie van universiteitsopleiding; en hierdie twee faktore lei tot groter welvaart wat die derde rede vir hul hoër vlakke van opleiding is. Daarteenoor veroorsaak Afrikaners se yl, landswye verspreiding dat baie jongmense ver van universiteite af bly wat meebring dat hulle nie maklike toegang tot naskoolse opleiding het nie. Die feit dat daar minder welvaart in talle plattelandse gebiede is, is egter die belangrikste rede dat hierdie groep so ŉ lae deelname aan universiteitsopleiding het. Dit is dubbel so duur vir plattelanders om kinders universiteit toe te stuur omdat verblyf, kos en vervoer die koste van die reeds duur universiteitsopleiding verder opjaag. Die transformasie van baie universiteite beperk die toegang van hierdie jongmense verder. Daarmee gepaardgaande ontmoedig die ingrypende rassewetgewing talle Afrikaanse jongmense om verder te studeer. Die gesamentlike uitwerking van al hierdie faktore is die kommerwekkende verskynsel dat baie Afrikaanse jongmense swakker as hul ouers opgelei is. Navorsing toon dat dit een van die belangrikste vroeë waarskuwingstekens vir komende armoede van die nuwe geslag is. Daar is egter hoop. Die vader van die moderne Singapoer, Lee Kuan Yew, het met dieselfde probleem gesit ná hierdie stadstaat se onafhanklikwording in 1960. Sy oplossing was ŉ eenvoudige resep wat Singapoer binne een geslag vanaf ŉ derderangse landjie na die top van die Eerste Wêreld laat uitstyg het. Hierdie suksesresep was dat elke lid van hierdie klein stadstaat gehelp moes word om sy of haar volle vermoë te verwesenlik. In die praktyk het dit beteken dat elke jongmens, sover hulle kon, verder opgelei moes word. Grootskaalse befondsing is daarvoor beskikbaar gestel. Die oplossing vir ons probleem is dat grootskaalse studiefondse bymekaargemaak sal moet word om Afrikaanse jongmense te help om hulself deur verdere studies te help. Goeie opleiding bly die beste belegging wat in die nuwe geslag se toekoms gemaak kan word.