Die land is in ’n staat van belegPolisiebeamptes probeer kalmte afdwing in Soshanguve waar woedende betogers paaie met brandende bande en klippe versper het. (Foto: Thobile Mathonsi/African News Agency) “Golf van protes spoel oor land.” “SA burns ahead of elections.” Dis maar twee van die afgelope naweek se koerantopskrifte in ‘n land wat in ‘n staat van beleg is. Op ‘n kaart word die 13 grootste brandpunte aangedui: 7 in Gauteng, 4 in die Wes-Kaap, een in Limpopo en een in KwaZulu-Natal. Paaie word deur betogers gesluit oor dienste wat nie gelewer word nie, en dan word die “dienste” wat gelewer moet en kan word, gesaboteer of aan die brand gesteek. Brandweerwaens word met klippe bestook. Selfs Afrikaanse kerke het onlangs deurgeloop en is gevandaliseer. In die Wes-Kaap was ‘n deel van die N2-lewensaar langer as twee dae geheel ontoeganklik. Voorts word die polisie ook besig gehou met onwettige grondbesettings. Pres. Cyril Ramaphosa spreek in ‘n toespraak sy kommer uit oor noodsaaklike projekte van miljarde rand wat deur gemeenskappe gesaboteer word omdat daar glo nie genoeg plaaslike arbeid betrek word nie. Wat ‘n mens laat vra of die konstitusie so verander moet word dat dit vir weermagbegeleiding kan voorsien vir die mense wat daar werk. Is ons in ‘n noodtoestand, want dan mag die weermag ontplooi word? ‘n Weermag wat, bygesê, nie eers ‘n skaduwee is van die een wat ons gehad het nie. Waar oud-MK-lede met die range van kaptein en hoër aangestel word. ‘n Vloot waarvan die hoof nie die kwalifikasie vir ‘n offisiersrang het nie. Offisiere wat medaljes dra waarvoor hulle nie kwalifiseer nie. ‘n Polisiemag waar 4 000 lede (32 in die topbestuur) misdaadrekords het. ‘n Mens sou graag wil hê dat daar ander kwalifikasies moet wees… Verlede week het die president stemme in die Kaap gewerf met die bekendstelling van die moderne treine wat nog ontplooi moet word – lugreëling en alles. Hulle kan teen 120 km/h loop, miskien op ‘n Eerstewêreldse spoorstelsel? R170 miljard gaan bestee word sodat treindienste betroubaar, veilig en vinniger beweeg. Maar hy is buite die stasie begroet deur ‘n groot groep ontevredenes wat probeer het om sy vertrek te verhinder omdat die basiese behoeftes nie aandag kry nie, soos beveiliging op treine en stasies. In ‘n wydlopende artikel word ‘n vrou aangehaal wat sê haar eertydse rit van 30 minute duur nou drie uur. Veral meisies word op die treine bevoel, geteister en beroof. Treine loop met oop deure met mense op sy dak en mense word selfs uitgegooi. Treine word gesaboteer en die afgelope paar jaar is 174 treinwaens in die Wes-Kaap verbrand. Gaan Cyril se treine dit verander? Of moet daar gedink word aan gepantserde treine wat, soos in die Boereoorlog, deur stoomlokomotiewe getrek en deur die beste lede in die weermag begelei word? Pieter-Louis Myburgh se onthullende boek oor Ace Magashule se wandade moes in Sandton gekanselleer word weens dreigemente deur ANC-jeuglede. Polisie het toegekyk omdat hulle swak opgelei of medepligtig was, want dit raak ál moeiliker om die verskil te weet. Dit het gelei tot ‘n raakvat-spotprent waarin Magashule sê die ANC brand nie boeke nie, hulle kook dit. Een van die jongste slagoffers is die musiekfees Oppikoppi, wat weens ‘n gebrek aan veiligheid nie sy 25ste verjaardag kan vier nie. Ouer lesers sal onthou hoe die Uniefees in 1960 ná 50 jaar gevier is met medaljes aan skoolkinders en ‘n groot skoolsaamtrek in Bloemfontein. Daar was iets om te vier: Goeie infrastruktuur en ‘n sterk regering. Die ANC is nou 25 jaar aan bewind, maar geen fees word gevier nie – dalk omdat daar niks is om te vier nie? ‘n Kragvoorsiener wat op bedelknieë staan en die land in donkerte werp? ‘n Skoolstelsel waarvan die agteruitgang ingelui is met Kader Asmal se sluiting van onderwyskolleges? Waar ongekwalifiseerde “onderwysers” hul pad inkoop en van wie daagliks 41 000 net nie by die skool opdaag nie? Wat gaan daar oor nóg 25 jaar gevier word? ‘n Mens voel saam met ‘n hoogaangeskrewe kommentator soos William Saunderson-Meyer wanneer hy sê die Merk van die Dier is nie 666 nie, maar 80, as jy kyk na die volgende: 80% van die skole is disfunksioneel en word deur 80% van die arm kinders bygewoon waar 80% van die onderwysers aan beskermende vakbonde behoort. Die minister, Angie Motshekga, erken die vakbonde is om selfsugtige redes in beheer en dat hulle nie die belange van onderwys op die hart dra nie. Sy belowe dat die verrotting onder beheer gebring sal word. Sy doen dit al drie jaar lank, en niks het verander of sal verander nie. Sadou regeer steeds, en Ramaphosa sien hom as ‘n groot aanwins vir onderwys. Hy het ‘n paar jaar gelede immers gesê sommige mense hou nie van sterk vakbonde nie, maar die ANC verwelkom hulle. Verkiesingstyd is natuurlik ook die tyd vir mooiklinkende beloftes waarvan weinig gerealiseer word. Soos Ramaphosa wat belowe dat daar in vyf jaar eenmiljoen huise in Alexandra gebou gaan word. Dis 548 huise elke dag, naweke ingesluit. Dalk is sy kennis van somme net so verdag soos Jacob Zuma se begrip van syfers… Nou lê die verkiesing vir ons voor. Sommige distrikte het reeds verklaar dat dit ontwrig sal word. Die ANC gaan die eleksie binne met ‘n kandidatelys wat etlike erg verdagte kandidate insluit. Daar is net een ding waarvan ons seker kan wees: Die ANC gaan aanhou om die kitaar te slaan, met of sonder Ramaphosa as die konsertmeester. Dit alles laat mens voel soos ‘n gesiene rubriekskrywer dit bewoord het: Hy lees die dag se nuus laataand wanneer die kinders slaap. Met ‘n sweisbril.