SA in ‘moeilike posisie’ oor Rusland – kennerSuid-Afrika se pres. Cyril Ramaphosa en Russiese pres. Wladimir Poetin tydens ‘n beraad in 2019. (Foto: Alexander Zemlianichenko / POOL / AFP) Suid Afrika gaan beslis nié die vredemaker tussen Oekraïne en Rusland wees nie. Maroela Media het vroeër berig pres. Cyril Ramaphosa het Donderdagaand die president van Rusland, Wladimir Poetin, gebel om oor die konflik tussen dié land en Oekraïne te praat. Dié gesprek was glo sodat Ramaphosa ŉ beter begrip van die situasie tussen Rusland en Oekraïne kon kry. Ramaphosa het vroeër ook gesê dat Suid-Afrika aan die kant van vrede staan en dat Suid-Afrika genader is om ŉ bemiddelingsrol in die situasie te speel. “Suid-Afrika geniet nie die statuur om die rol van vredemaker te vertolk nie,” sê prof. André Duvenhage, ’n politieke ontleder verbonde aan die Noordwes-Universiteit. En prof. Dirk Kotzé, ŉ politieke ontleder verbonde aan Unisa, beaam dit. “Suid-Afrika het ’n uiters beperkte rol in die bemiddelingsproses te speel. Hierdie situasie raak baie groot rolspelers waaronder die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (Navo). “Suid-Afrika is nie in dieselfde liga nie.” Die vraag ontstaan dan waarom Ramaphosa sy Russiese eweknie gekontak het. “Ek dink hy het gebel om te please en explain,” sê Duvenhage aan Maroela Media. “Suid-Afrika is in baie moeilike posisie aangesien ons baie ideologiese bande met Rusland het. Rusland is een van ons strategiese politieke vennote en het al baie in Suid-Afrika belê. Die Russe het in daardie sin ’n houvas op ons. Dít terwyl ons ook gevestigde belange in die Weste het. “Hierdie is wat ŉ mens noem ’n Catch 22-situasie.” Suid-Afrika se pres. Cyril Ramaphosa en Russiese pres. Wladimir Poetin tydens ‘n beraad in 2019. (Argieffoto: Sergei Chirkov/AFP) Duvenhage meen Suid-Afrika se pleidooi vir onderhandeling is bloot ’n poging om die morele status te beskerm “omdat Ramaphosa nie die guts het om kant te kies nie”. “Ek dink persoonlik Suid-Afrika neig na die Weste.” Kotzé meen weer daar is niks vreemd aan die oproep tussen die leiers van dié twee Brics-lande nie. “Presidente bel mekaar. Dit is deel van internasionale diplomasie.” Hy sê Ramaphosa se pleidooi vir onderhandelinge is nie ’n nuwe konsep nie en hy wys daarop dat daar reeds ’n mate van dialoog tussen die twee lande plaasvind. Die Russiese minister van buitelandse sake, Sergei Lavrov, het net Donderdag met sy Oekraïense eweknie, Dmytro Kuleba, in Turkye vergader terwyl die twee strydende lande tot dusver ook op ŉ laer vlak in Belarus vergader het. Kotzé glo wel glad nie dat Ramaphosa se oproep na Rusland beteken dat die Suid-Afrikaanse regering hom by die Russe skaar nie. “Die departement van internasionale betrekkinge en samewerking (Dirco) en die regering het uitdruklik gesê dat Rusland geen reg het om geweld te gebruik en Oekraïne binne te val nie en menseregte behoort te respekteer. “Ramaphosa het wel nié gesê dat Rusland sy troepe moet onttrek nie. Dít is die enigste aspek waar ons van ander lande se uitsprake verskil.” Suid-Afrika was een van die 35 lidlande van die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies (VN) wat verlede week buite stemming gebly het oor die resolusie waarin Rusland veroordeel is vir sy inval in Oekraïne en daar geëis is dat hy sy magte onttrek. Kotzé sê Suid-Afrika het ook destyds buite stemming gebly omtrent Rusland se anneksasie van die Krim-skiereiland in 2014. “Dit is nie ’n nuwe posisie nie,” herinner hy. Op die vraag of Ramaphosa, wat volhou dat Suid-Afrika nie kant gaan kies nie, ’n oproep na Wolodimir Zelenski, die Oekraïense president, ook behoort te maak, antwoord Duvenhage en Kotzé “ja”. “Indien jy werklik belangstel in bemiddeling, moet jy met albei partye praat,” sê Duvenhage. Hy sê die kans is egter skraal dat Ramaphosa na Zelenski sal uitreik. “Ek weet ook nie of Zelenski in só ’n oproep sal belangstel nie,” sê Kotzé op sy beurt. “Ons is so ’n klein en relatief onbelangrike land in hierdie hele situasie.”