Dit is vir my iets soos die x-faktor waarvan ons dikwels praat, daardie onbepaalbare eienskap wat van ’n kunswerk iets maak wat meer is as die som van sy onderdele; Browning se “gift” wat “out of three sounds he frame, not a fourth sound, but a star”. Daardie misterie wat iets gewoons transformeer, wat iets transenderends laat loskom, is tog waarna gestreef word in alle kunsvorme. “Die Weste se grootste skrywers ondergrawe alle waardes, sowel ons s’n as hul eie. […] As ons die Westerse kanon lees om ons sosiale, politiese en morele waardes te vorm, glo ek vas dat ons monsters van selfsug en uitbuiting sal word. En aan hom wat oorwin en my werke tot die einde toe bewaar, sal Ek mag oor die nasies gee, en hy sal hulle regeer met n ysterstaf (Op. 2:25-27). So vertel iemand my jare gelede van ‘n Naruk-produksie van “Tosca” in Durban se skouburg. ‘n Klomp studente was naamlik gehuur om as figurante op te tree.