ADJUNKKONSTABEL ABEL (die adjunk) 'n Moordverhaal in drie bedrywe
Geplaas deur	Cecilia Erasmus Donderdag, 25 Maart 2021
Trefwoorde: sintaksis, sinsontleding, sinsfunksies, adjunk, bywoordelike bepaling, randadjunk, gesegde, subjek
Toe adjunkkonstabel Abel by die moordtoneel opdaag, lê die slagoffer steeds kop onderstebo, uitgestrek in 'n plas bloed. Hy hurk en druk sy voorvinger in die rooi wat deur sy Nikes sypel. Dit is klewerig en warm ... Forensies sal moet gou maak – die hittegolf bespoedig die ontbindingsproses. Hy vra rond en skryf opsommend in sy notaboek:
Adjunkte is nieverpligte sinsdele in die gesegde van die sin. Dit beteken dat hierdie sinsdele nie nodig is om die sin grammatikaal te maak nie. 'n Sin moet 'n subjek hê, en 'n sin moet 'n gesegde hê. Die subjek moet ten minste uit 'n naamwoord of voornaamwoord bestaan, en die gesegde moet ten minste 'n hoofwerkwoord bevat:
Randadjunkte is gewoonlik nie moeilik om te herken nie, want hulle word met kommas van die res van die sin geskei. Randadjunkte kan aan die begin of einde van die sin voorkom, en dit kan vormlik bestaan uit woorde, frases of sinne. Die vetgedrukte dele in die volgende voorbeeldsinne is alles randadjunkte:
Verdomp, kyk waar jy loop!
Kyk jy, Sarie, waar jy loop?
Kyk waar jy loop, verdomp!
Dit is mos jy wat vanaand sing, nie waar nie?
Wat is jou naam, hè?
'n Bywoordelike bepaling is 'n weglaatbare sinsdeel wat in die gesegde voorkom. Dit is een van die begrippe wat oneindige verwarring veroorsaak, daarom bespreek ek dit hier breedvoerig.
Soggens is die verkeer erg.
Die verkeer is soggens erg.
Die verkeer is erg soggens.
Ek ry [soggens] [werk toe] [met my kar].
[Soggens] ry ek [werk toe] [met my kar].
Bywoordelike bepalings van houding
Bywoordelike bepalings van skakeling
Bywoorde kan voor adjektiewe voorkom wat byvoorbeeld in die subjek van 'n sin staan. In so 'n geval is daardie bywoord nie 'n bywoordelike bepaling nie, dis gewoon 'n deel van die subjek.
Die verdagte het omstreeks halftwee vanoggend die slagoffer herhaaldelik en brutaal aangerand in 'n toilet op die Ghandi square, Marshalltown, Johannesburg.
Lees 493 tye	Laaste modifikasie op Donderdag, 25 Maart 2021 15:42
Meer in hierdie kategorie: « "O moenie huil nie, o moenie treur nie": Ontkenning in Afrikaans III Om te "die" of nie te "die" nie: die moets en moenies van lidwoorde in Afrikaans »