‘Kommunistiese’ vlagskipprojek in Vrystaat sink finaalDie projek het miljoene rande gekos, maar het nou finaal misluk. (Foto: DA) Die suiwel- en vleisbeeste is verkoop of geëet, dit wat bymekaargemaak kon word, is vir skrootmetaal verkoop en die boorde is verlate en dood. Die Diyatalawa Agri-Village-projek tussen Harrismith en Kestell in die Vrystaat is ŉ skaduwee van die ten volle toegeruste suiwelboerdery wat dit eens was. Die skuur is leeg en van die boerderytoerusting en voertuie wat daar eens gestaan het, is daar geen teken nie. ŉ Oorsigbesoek aan die agri-dorpie, ŉ vlagskipprojek van die voormalige Vrystaatste premier Ace Magashule, wys die boerdery is finaal daarmee heen. Die DA het in 2019 al gewaarsku die projek, waarin die regering miljoene rand bly stort het, is op sy laaste bene. Ten spyte van die reusebelegging daarin het die projek tussen 2010 en 2019 ŉ inkomste van minder as R2,5 miljoen gegenereer – en dit het nou ook opgedroog. Ten spyte van die reusebelegging daarin het die projek tussen 2010 en 2019 ŉ inkomste van minder as R2,5 miljoen gegenereer – en dit het nou ook opgedroog. (Foto: DA) Sommige mense woon steeds in die 50 huisies wat gebou is vir begunstigde families van Operasie Hlasela, terwyl die skool en crèche steeds bedryf word. Die hoop en drome van ŉ boerderylewe – en een sonder armoede – is egter aan skerwe. Dr. Roy Jankielsohn, die DA-leier in die Vrystaat, sê die enkele gewasse wat die staatsgefinansierde Mokgolokoeng- boerproduksieondersteuningseenheid hier vir inwoners geplant het, kan nie diegene onderhou wat agtergebly het nie. Die huidige hoë insetkoste van produkte soos brandstof gaan enige verdere aanplantings onvolhoubaar maak. Die DA het in 2019 al gewaarsku die projek, waarin die regering miljoene rand bly stort het, is op sy laaste bene. (Foto: DA) Oudpres. Jacob Zuma het die omvattende landelike ontwikkelingsprojek (CRDP) in 2009 bekend gestel en Diyatalawa is geïdentifiseer as een van die loodsprojekte vir die projek, juis weens die reuse-armoede van diegene wat daar woon. Jankielsohn sê die projek was die regering se “sosialistiese reaksie” op armoede en voedselonsekerheid en moes sakegeleenthede skep vir vroue in landelike gebiede, jong mense en diegene met gestremdhede. Zuma het Diyatalawa in 2011 besoek. Dr. Roy Jankielsohn tydens ‘n oorsigbesoek aan die agri-dorpie. (Foto: DA) “Soos die meeste ander landbouprojekte in die Vrystaat, is die projek – nes die Vrede-suiwelprojek – as ŉ geldelike onttrekkingsmeganisme gebruik om pryse op te jaag en ten koste van begunstigdes te plunder,” sê Jankielsohn. Die suiwel- en vleisbeeste is verkoop of geëet, dit wat bymekaargemaak kon word, is vir skrootmetaal verkoop en die boorde is verlate en dood. (Foto: DA) Dit het ingesluit die bou van infrastruktuur wat ŉ klein waghuisie en hek teen ŉ koste van R600 000 ingesluit het; beeste wat aangekoop en sieklik afgelewer is en ŉ appelboord waaraan R10 miljoen bestee is. Jankielsohn sê die DA in die Vrystaatse wetgewer het die mislukking van “kollektivistiese projekte” as swak sakemodelle en maniere om korrupsie moontlik te maak, ontbloot. Dit is boonop eers nou, terwyl daar al hoe meer gefokus word op die uitwerking van korrupsie op die armes, dat die Vrystaatse departement van landbou eindelik begin erken dat die ideologies gedrewe kommunistiese modelle nie werk nie. “Die DA in die Vrystaat glo die enigste grondhervormingsmodelle wat sal werk, is aandeelekwiteitskemas in bestaande lewensvatbare ondernemings, of belegging in familiegedrewe landbouproduksie-eenhede.