Wanneer is burgerlike verset die oplossing?Ernst Roets is die uitvoerende voorsitter van Opinor en die hoof van beleid en aksies by AfriForum. (Foto: Reint Dykema) Wat beteken die woord “geregtigheid” werklik? En in watter situasie word burgerlike verset die oplossing? Hierdie tema was lanklaas so aktueel en is beslis nie ŉ vreemde konsep in Suid-Afrika nie. Opinor, ŉ ideesentrum van die burgerregteorganisasie AfriForum, het Woensdag ŉ verslag bekendgestel wat poog om ŉ verstaanbare raamwerk te verskaf vir ŉ veldtog vir burgerlike verset. Die verslag bevat ŉ oorsig oor die teorie en etiek van so ŉ verset, asook praktyke wat vir dié soort protes gebruik word. “Dít is vir ons ŉ besprekingsdokument en daarmee wil ons nie sê dat AfriForum ŉ burgerlikeversetveldtog gaan aanpak nie. “Ons het wel opgemerk dat burgerlike verset toenemend ŉ kontemporêre verskynsel in Suid-Afrika word. In hierdie omstandighede kan ons nie bekostig om nie daaroor te praat nie,” het Ernst Roets, uitvoerende voorsitter van Opinor, gesê. Onderdane van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie (VOC) het hulleself al met die ontstaan van Suid-Afrika se hedendaagse geskiedenis teen dié megakorporasie verset omdat hulle beperkinge geplaas het op die manier waarop mense handel kon dryf. Talle bevrydingsbewegings het hulle teen die regering en sy wette verset met die aanloop tot die 1994-verkiesing. In van die meer onlangse voorbeelde van burgerlike verset in Suid-Afrika het burgers geweier om e-tol te betaal of selfs inperkingsregulasies oortree, wat hulle as irrasioneel beskou het. Roets waarsku dat burgerlike protes voortaan meer algemeen gaan word omdat daar ŉ skeiding is tussen wat burgers voel die land se Grondwet is en wat werklik op voetsoolvlak plaasvind. Roets, wat ook die hoof van beleid en aksies by AfriForum is, meen die dokument is ŉ inleiding tot insig oor die breër kwessie van burgerlike verset en gesprekke moet daaroor gevoer word. Ernst Roets en Robert Duigan beantwoord vrae uit die gehoor by die bekendstelling van ‘n verslag oor burgerlike verset. (Foto: Reint Dykema) Die verslag is deur Rob Duigan, ŉ navorser by Opinor, saamgestel. Hy het bevind burgerlike verset is ŉ spesifieke politieke strategie en dit word onderskraag deur spesifieke begrippe van politieke mag en legitimiteit. Dit is egter nodig dat ŉ burgerlikeversetveldtog, wat suksesvol wil wees, staat maak op breër politieke bewegings en ŉ verwikkelde, gedesentraliseerde maatskaplike ondersteuningstelsel. Die verslag oor burgerlike verset is deur Rob Duigan, ŉ navorser by Opinor, saamgestel. (Foto: Reint Dykema) Duigan het verder gesê burgerlike verset gebeur gewoonlik wanneer lede van die gemeenskap nie hulleself wil onderwerp aan sekere reëls of wette wat hulle as onregverdig of onbillik beskou nie. “Dit is ŉ gemeenskaplike en openbare oproep aan die staat om regverdigheid en geregtigheid vir ŉ gemeenskap te herstel.” Duigan meen dat ŉ burgerlike samelewing gewoonlik vra vir private eiendomsreg, eie kulturele instellings en die vryheid om die godsdiens van hulle keuse te beoefen. “Burgerlike ongehoorsaamheid is gewoonlik ŉ eis van landsburgers om weer hulle volle burgerskap te kan opeis.” Duigan sê voorts dat geweld as ŉ vorm van burgerlike verset altyd ŉ groot versoeking is omdat dit ŉ heerlike magsvertoon is vir ŉ groep wat onderdruk voel. Hy benadruk dat ŉ burgerlikeversetveldtog veel meer kan vermag met kreatiwiteit soos om gesagsfigure bespotlik te laat lyk en die media sover te kry om nuusdekking aan hulle verset te verskaf. Kyk hier na ŉ opname van die Opinor-verslag se bekendstelling by die Klein Kaap-boetiekhotel in Centurion: