Nuuskommentaar: Wat het SA voor grondpaaie gehad? TeerpaaieArgieffoto ’n Afgevaardigde by die kongres van Agri-Noordwes het ’n aantal jare gelede in sy toespraak gevra wat het Suid-Afrika voor grondpaaie gehad, en toe self geantwoord: “Teerpaaie.” Tydens die kongres het veral boere uit die Molopo gekla dat die paaie nou so sleg is dat hulle nie meer hul produkte op die mark kan kry nie. Die beelde van destyds is onlangs weer opgetower toe die SAUK beeldmateriaal vertoon het oor hoe van Noordwes se paaie nou lyk ná die goeie reën daar. Die begrote geld vir die herstelwerk is in ’n heel ander orde te min om die herstelwerk te kan doen, en die private sektor gaan gevra word om hand by te sit. In dieselfde orde lui ’n opskrif van Netwerk 24 se hoofartikel vroeër die week: “Staatshospitale plekke waar die dood nou wink.” Reg of verkeerd, dit is aan die hand van sulke nuusdekking, waarvan die twee voorbeelde maar die oortjies van die seekoei is, maklik om te verstaan hoekom baie mense die persepsie ontwikkel dat die land se infrastruktuur vir die ashoop bestem is. Wanneer die ANC dan kort voor verkiesings weer met hul “goeie storie” kom, ervaar baie kiesers dit gewoon as ’n feeverhaal ongeag of daar hier en daar voorbeelde sal wees wat, sonder aanbieding buite konteks, die waarheid kan wees. Die feit is, daar lê vir die ANC ’n paar baie ernstige slaggate voor op pad na die algemene verkiesing van 2019. Dit is egter interessant waar die ANC dié slaggate gaan soek. So meen Jesse Duarte die ANC kan onderweg na die verkiesing skeur weens die leierskapstryd. Dit het al ’n paar keer in die verlede gebeur. Ja, die ANC hét ’n probleem. Met die verkiesing van 2019 nog ’n ent weg moet die ANC ingevolge sy eie grondwet aan die einde van vanjaar reeds sy eie opvolger vir pres. Jacob Zuma kies. Zuma self kan nog tot met die volgende algemene verkiesing president van die land wees, maar die land gaan dan ongeveer twee jaar lank twee leiers hê – een wat die land se president is, en ’n ander wat die ANC se president is. Die ANC het juis ’n probleem om die grense tussen regering en party te bepaal. Dit gaan veral ongemaklik wees as die nuwe ANC-leier uit die anti-Zuma-kamp kom. Onthou, Zuma het volle gesag nodig om uit die tronk te bly. Beland die ANC-presidentskap in die anti-Zuma-kamp, val die boom onder die Zuma-kornuite uit wat Zuma uit die tronk probeer hou. Hulle kan beswaarlik besluite en stappe neem om Zuma te beskerm en so weet hulle, hulle wek die argwaan van Zuma se opvolger. Daar is geen sprake dat die opvolgstryd volgens die reëls gespeel sal word nie. Juis om die tameletjie te voorkom het die ANC formeel versoek dat daar nie nou reeds voorbrand vir kandidate gemaak moet word nie. Zuma, vir wie te veel op die spel is, verbreek egter self hierdie instruksie. En as dit so moeilik is om die ANC onder beheer te hou, is daar eintlik min sprake van genoeg energie om te verseker dat die land ook nog behoorlik regeer word. Die alewige getjommel met staatsentiteite kry byvoorbeeld maar nie end nie. Die Sassa-debakel word nou op die spits gedryf. Die uitkoms hiervan is baie moeilik voorspelbaar want net te veel los drade bly loshang, en die media hou aan daaroor verslag doen, iets wat die minister hewig ontstel. Sy probeer verwoed die indruk skep dat daar nie los drade is nie. Maar wat gebeur as die grondwetlike hof sy vroeëre bevinding bekragtig dat die kontrak wat die hof self as onwettig bevind het, nié na 1 April voortgesit word nie? Al is dit tegnies ŉ nuwe kontrak (wat sonder tenderprosedures hanteer is). Die minister demonstreer nou die laagtepunt van weiering om verantwoordbaar gehou te word. Dit te midde van stywe kompetisie uit byvoorbeeld die SAUK-sage wat nou ook sy einde behoort te nader. En dis moeilik om te sien hoe die ANC nie groot skade gaan opdoen as daar wel op 1 April probleme met die uitbetalings is nie. Dis nie net die 17 miljoen ontvangers van toelaes wat geraak gaan word nie. Na raming leef gemiddeld vier mense van elke toelae wat uitbetaal word. Nog ’n warm patat is die kwessie van grondonteiening sonder kompensasie. Dit lyk of Zuma dit nou sommer eiehandig ANC-beleid probeer maak om te “pas” by sy “radikale ekonomiese transformasie”. Die feit is egter dat sy uiteindelike opvolgers die land baie moeilik uit die moeras sal kan neem as die implementering van die beleid die ganse ekonomie laat inplof het. Kan hierdie, en ander gevalle van waar die wiele weens jare lange wanadministrasie nou loskom en afval, genoeg wees om die ANC so te reduseer dat dit ná 2019 die bewind sal moet afstaan? En, o ja, dis alles Jan van Riebeeck se skuld.