Kubermisdaad – hoe veilig is jy? - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Kubermisdaad – hoe veilig is jy?
Saam met ons groeiende afhanklikheid van tegnologie is kubermisdaad aan die styg; ook in Suid-Afrika, wat nou kuberskurke se nuutste teiken is. Daarom het dit tyd geword dat ons daardie “dit sal nooit met my gebeur nie” gesindheid laat staan en ons laksheid afskud wanneer dit by die beveiliging van ons toestelle kom.
WannaCry, die kwaadwillige sagteware wat onlangs honderde duisende rekenaars regoor die wêreld geraak het, het bewys dat geeneen teen kuberbedreigings immuun is nie. Dit het motorfabrieke, die wêreldwye versender FedEx Corp en Brittanje se Nasionale Gesondheidsdiens ontwrig terwyl dit stil en vinnig tussen rekenaars versprei het, en inligting daarop nutteloos gemaak het deur die data te enkripteer.
Terwyl Suid-Afrika redelik lig daarvan afgekom het, word ons gewaarsku om waaksaam te wees. ’n Woordvoerder van die Suid-Afrikaanse Bankrisiko-inligtingsentrum (SABRIC) sê Suid-Afrika spog met die derde-grootste aantal slagoffers van kubermisdaad in die wêreld. Ons verloor sowat R2.2 miljard per jaar aan kuberaanvalle.
Die bedreiging van ons kuberlandskap is groot en uiteenlopend. Behalwe besighede wat kwesbaar vir die toenemende voorkoms van kuberaanvalle is, word individue ook gereeld slagoffers van misdade soos:
Identiteitsdiefstal: Waar misdadigers inligting oor jou verkry en ‘n bank of kliëntediensverteenwoordiger mislei deur voor te gee hulle is jy.
Phishing of uitvissing: Waar misdadigers probeer om niksvermoedende individue te mislei om op ‘n kwaadwillige URL of e-pos-aanhangsel te klik, sodat hulle die slagoffer se besonderhede kan steel en gebruik om ongemagtigde toegang tot sy of haar finansiële rekeninge te verkry.
Skadelike sagteware: Waar ‘n kuberskurk jou rekenaar met skadelike sagteware besmet en sodoende toegang tot die lêers daarop verkry en dit enkripteer. Dikwels is die enigste manier om dié lêers weer terug te kry ’n losprysbetaling aan die kaper in ʼn kripto-geldeenheid soos Bitcoin.
Volgens ‘n verslag van die kubersekuriteitsfirma Norton, is ’n skrikwekkende 978 miljoen verbruikers in 2017 wêreldwyd geraak deur kubermisdaad, terwyl altesaam $172 miljard gesteel is, sê die hoof van Dialdirect Versekering, Maanda Tshifularo.
“Die verliese was baie meer as net finansieel – elke slagoffer van kubermisdaad het gemiddeld sowat twee werksdae aan die nasleep van die voorval bestee. Die meeste misdade was nie eers baie gesofistikeerd nie – soos vals e-posse wat individue mislei om persoonlike inligting bekend te maak.”
Dis waarom jy moet sorg dat jy op hoogte bly van die nuutste kuberslenters, sê Basie von Solms, direkteur van die Universiteit van Johannesburg se kuber-sekuriteitsentrum. “Hoe meer jy weet, hoe groter is die kans dat jy ’n slenter sal herken en nie sal val vir die swendelary nie.”
Beskerm jouself so teen kubermisdaad:
Moenie jou sosiale media-profiele gebruik om by ander rekeninge aan te meld nie.
Gebruik sterk wagwoorde, met ‘n verskeidenheid hoofletters en kleinletters, simbole en getalle. Moenie dit neerskryf waar ander mense dit kan sien nie en sorg dat jy die wagwoorde gereeld verander.
Gebruik slegs betroubare aanlyn-inkopie webtuistes. Maak seker van die webwerf se URL-adres. As dit begin met “https” in stede van “http” beteken dit dat die webwerf veilig is. Vind ook by vriende uit of hulle al voorheen van die webtuiste gehoor het of dit al gebruik het.
Wees ekstra versigtig wanneer jy Wi-Fi-hotspots gebruik. Sommige kuberskelms vervals populêre hotspots.
Moenie sommer op onbekende skakels kliek nie.
Gebruik goeie gehalte sekuriteitsprogrammatuur en ‘n brandmuur op jou rekenaar en dateer dit gereeld op.
Beskerm jouself teen identiteitsdiefstal deur nooit te veel oor jouself op sosiale media-netwerke te openbaar nie.
Rugsteun die data op jou rekenaar gereeld.
Moenie reageer op onbekende e-posse wat beweer dat jy ‘n prys gewen of geld geërf het nie.
Hou jou maandelikse rekeningstate dop om ongewone/ongemagtigde transaksies of bewegings te identifiseer.
Om kubermisdaad hok te slaan is dit belangrik om kubermisdade aan te meld op webwerwe soos: onTrack.org.za; Just.ac.za; Investigators.co.za; Crimeline.co.za; Scambuster.co.za; en Easycomeeasygo.co.za
Eet ontbyt en verloor gewig
Verloor gewig met onderbroke vas
Jou liggaam se suiweringsaanleg
Vitamine D-tekort, Seisoenale Affektiewe Disfunksie en Depressie
Eensaam en ongesond