Beste prof. Fourie of ander lid van die hersieningsproses
Twee jaar gelede, September 2005, het ek begin om bydraes tot die taaldebat te lewer. Ek is van mening dat die onderstaande insette sedert daardie tyd nie met die nodige erns deur die TTG (Taaltaakgroep) in ag geneem is nie. Onderaan volg 'n oorsig oor bydraes aan die TTG gerig.
Algemene mening: Teenoorgestelde ontwikkeling
Dit strek my tot kommer dat die voorgestelde beleid juis ontwikkel het in die teenoorgestelde rigting as wat voorgestel is, naamlik verminderde monitering, desentralisasie, verhoogde vaagheid, en weglating van spesifikasiekriteria oor gewenste omstandighede vir verskillende taalspesifikasietipes, om net enkele punte uit te sonder.
Die beleid plaas Afrikaans as onderrigtaal en georganiseerde kampustaal op groot risiko. Dit stel Afrikaans nie duidelik genoeg as ankertaal nie en maak nie behoorlik voorsiening om nie-Afrikaanse studente sistematies ook binne Afrikaans te laat tuis voel nie. Dít sou ware meertaligheid wees - eerder as om soveel Afrikaans as moontlik in Engels te omskep vir nie-Afrikaanse studente.
Die onderstaande insette was deeglik voorberei, maar dit is vir my totaal onduidelik hoe die TTG tot die besluit gekom het om dit te ignoreer. Die insette is nie net my eie nie - dit is die produk van duisende studente en personeel se bereidwilligheid om hul handtekening op papier te sit. Geen ander studentegroepering het georganiseerd teenstand gebied teen die onderstaande nie. Inteendeel, ook SASCO-Stellenbosch het in November 2005 'n verklaring teen die T-opsie uitgereik.
Dit is vir my moeilik om tot 'n ander gevolgtrekking te kom as dat studente se stem ondergeskik gestel is aan ander TTG-prioriteite.
Soos verderaan uiteengesit, is die onderstaande onverantwoord in die huidige beleidskonsep van die TTG:
Die 2005-petisie is nie versoenbaar met die konsep nie, vernaam nie die petisie se oproep tot beperking van die T-opsie nie.
Die opname oor afwykings, deur my en Cloete, het gewys op die behoefte aan deeglike monitering, maar is nou net verder ondermyn met die voorstelle van desentralisering.
Die insette van my en Cloete op spesiale versoek van die TTG is in teenstelling met die konsep en spel duidelik die implikasies van die petisie vir 'n hersiene taalbeleid uit.
Die insette vanuit 'n verenigingsperspektief is onverantwoord - ek verwys byvoorbeeld na die blitsparagraaf 4.6 oor die georganiseerde studentelewe: "... Die uitlewing van die Taalbeleid neem egter die besondere beperkinge wat in hierdie konteks geld in ag." Kan die hele paragraaf nie sommer vervang word met die volgende nie? "Die dokument sien geen rol vir 'n taalbeleid in die georganiseerde studentelewe nie." Die stelling soos wat dit tans in 4.6 staan klink meer soos 'n paragraaf uit 'n bestekopname: dit stel bloot 'n feit met 'n enkele voorspelde uitvloeisel daarvan. Natuurlik neem studente die vertrekpunte en bepalings van die taalbeleid in ag wanneer hulle dit implementeer. Natuurlik is enigiemand welkom om te voorspel dat "Afrikaans oorwegend die taal van die georganiseerde studentelewe sal wees." En die laaste sin oor die Taalbeleid se welwillendheid is, in die lig van die eerste twee sinne, dan nog net soveel meer niksseggend. Dit bevat 'n wending, wat 'n uitsondering op 'n voorskrif impliseer, maar daar was GEEN voorskrif nie! Daarom: paragraaf 4.6 is 'n toonbeeld van hoe baie uit die dokument bloot die illusie van beleid skep, behalwe as beleid gesien word as per definisie onvoorskriftelik.
Die SR se mosie (sonder teenstem aanvaar), is wat my betref glad nie versoenbaar met die konsepbeleid nie, vernaam nie wat betref duidelike reëls en riglyne en 'n moniterings- en implementeringsplan nie. Die versoek is dat die taalbeleid dit insluit, nie dat dit iewers in die toekoms opgestel word nie.
Ek doen dus eerstens 'n beroep op die TTG om die studentebydraes hier onder genoem, met meer erns te heroorweeg.
Tweedens sal dit wys wees om ’n regskenner te kry om die beleid te versorg voordat die hersiening vrygestel word - uit die bestaande formulering lei ek af dat dit nie die geval was nie.
Derdens behoort minder behoudend omgegaan te word met die noodsaaklike beleidselement genaamd voorskrif. Indien daar geen bedoeling is om voor te skryf nie, moenie die beleid kompliseer met niksseggendhede nie. As daar wel 'n bedoeling van voorskriftelikheid is, laat dit dan met omsigtigheid, maar terselfdertyd duidelikheid, blyk.
2005: Eerste was om die petisie te reël teen die T-opsie se uitbreiding, vir verbeterde taaldienste en vir kredietdraende taalklasse. Met die hulp van toegewyde vriende sou dit 'n maand later uitloop op agt dae van handtekeningwerwing vir 'n totaal van 3 500 studente en personeel.
Dit is aan die rektor, Chris Brink, oorhandig, vir aandag aan die US-Raad, en aan die Taaltaakgroep gegee.
2006: Saam met 'n vriend, Henry Cloete, is 'n verslag van 27 bladsye opgestel met prima facie-getuienis oor afwykings van die taalbeleid in 81 verskillende modules, hoofsaaklik afwykings onder wantoepassings by die T-opsie. Dit sou tot vanjaar se Schlemmer en Giliomee-opname duur voordat die US self sanksie aan so iets gee. (So ver my kennis strek, het tussentydse pogings gestruikel onder kredietwaardigheid.)
Dit is aan die Taaltaakgroep oorhandig en in verkorte vorm aan US-Raadslede versprei.
2006: Op spesiale versoek van die Taaltaakgroep (ek en Cloete is as spesiale respondente uitgesonder vir kommentaar in die hersieningsproses), het ons in 2 618 woorde amptelik, met die petisie as uitgangspunt, insette gelewer.
Dit is aan die Taaltaakgroep oorhandig.
2006: As voorsitter van die Berg- en Toerklub, met die ondersteuning van my bestuur, het ek 'n 5-bladsy-dokument opgestel oor taal en US-verenigings en 'n voorlegging gedoen aan 'n vergadering van prof. De Stadler en mnr. Kobus Ehlers vanaf die TTG, saam met die Verenigingsraad.
Dra bogenoemde aksies en my standpunte studentegoedkeuring weg? Die petisie alleen het veel meer handtekeninge getrek as wat mense vir die SR stem. Verder: Twee jaar agtereenvolgens is ek met stemtalle binne 100 van die jaar se voorsitter tot SR verkies met 'n duidelike beleid teen die T-opsie vir meer as net 'n oorgangsmeganisme en, in eenvoudige terme, vir Afrikaans. My steun het glad nie net van wit Afrikaanssprekende studente af gekom nie. Die aanduidings is dat my standpunte die goedkeuring van studente in den brede wegdra.
2007 (Mei): Die SR aanvaar 'n mosie oor taal op Stellenbosch.
Dit is aan die Taaltaakgroep oorhandig en ook in die pers bekendgestel.