Die nasionale vlag van Denemarke dateer uit die dertiende eeu toe 'n banier met 'n wit-op-rooi kruis deur die konings van Denemarke gebruik is. 'n Ontstaanlegende met noemenswaardige invloed op nasionale Deense historiografie koppel die bekendstelling van die vlag aan die Slag van Lyndanisse van 1219. Die verlengde Skandinawiese kruis weerspieël die gebruik as seevlag in die 18de eeu. Die vlag het in die vroeë 16de eeu gewildheid as nasionale vlag begin kry. Privaat gebruik van die vlag is in 1834 onwettig verklaar, maar in 1854 weer toegestaan deur 'n regulasie. Die vlag hou die wêreldrekord as die oudste nasionale vlag wat steeds in gebruik is. Die vlag vertoon 'n rooi veld met 'n wit Skandinawiese kruis.
3.1 Oorspronglegende van 1219
3.3 Moderne era
4.1 Maritieme vlag en ooreenstemmende koninkrykvlag
4.2 Koninklike standaarde
5 Ander vlae in die Koninkryk Denemarke
7 Verwante vlae
Daar word algemeen aanvaar dat die tweede deel (-brog) van die woord Dannebrog 'n kledingstuk aandui (en dus ook 'n vlag).
Daar is voorgestel dat die eerste term (danne-) dieselfde is as in woorde soos Danevirke en Denemarke (Danmark), dit wil sê dan(sk)ernes ("die Dene"). Dit het gelei tot die tradisionele interpretasie van die woord as danernes fane ("die vlag van die Dene").
'n Ander moontlikheid wat die afgelope tyd meer ondersteuning gekry het, is dat die woord verwant is aan dan, die Friese woord vir "rooi (gekleurd)". Hierdie teorie word ondersteun deur die byvoeglike naamwoord dannebroget wat "rooi met wit kolletjies" of "bont" beteken. Met hierdie teorie lui die verduideliking: "rooi gekleurde vlag". Hierdie teorie word vandag as die waarskynlikste beskou en in die meeste woordeboeke genoem.
RGB 198/12/48 255/255/255
Heksadesimaal #CE1126 #F9F9F9
Die vlag van Denemarke tydens die Olimpiese Somerspele 2008 in Beijing se medaljeseremonie
Die vlag van Denemarke toon op 'n rooi veld 'n wit Skandinawiese kruis. Die twee rooi vierkantige velde aan die vlagpaalkant is twaalf dele breed. Die wit kruis is vier dele breed. Die twee rooi reghoeke is twaalf dele in hoogte en 21 dele in lengte. Dit vorm 'n totale hoogte van 12+4+12 = 28 dele en 'n breedte van 12+4+21 = 37 dele.
Die rooi op die koningshuis se vlae en op die oorlogsvlag is 'n donkerder rooi as die sogenaamde Dannebrogsrot (RGB-Hex-kode E31836) en staan bekend as Krapprooi (RGB-Hex-kode AC0234).
Die swawelstert is 'n nasionale embleem en word net deur die koningshuis, openbare instellings, die weermag en gekose private persone (veral van die jagklub Kongelig Dansk Yachtklub) gebruik.
In 1748 is in 'n regulasie die korrekte lengte van die twee laaste velde in die vlag as 6⁄4 bepaal. In Mei 1893 het 'n nuwe regulasie aan alle polisiehoofde bepaal dat, as die twee laaste velde van die vlag langer as 6⁄4 is en solank dit nie 7⁄4 oorskry nie, die polisie nie moes ingryp nie (indien dit die enigste oortreding is).[verwysing benodig] Hierdie regulasie is vandag nog van krag en dus is die wettige verhoudings van die nasionale vlag vandag 3:1:3 in wydte en iets tussen 3:1:4.5 en 3:1:5.25 in lengte.
Daar bestaan geen amptelike beskrywing van "Dannebrog rød" nie. Die private maatskappy Dansk Standard, regulasienommer 359 (2005), bepaal die vlag se rooikleur as Pantone 186c.
Oorspronglegende van 1219[wysig | wysig bron]
Die moontlike historiese kern agter hierdie oorspronglegende is in die 19de en 20ste eeue breedvoerig deur Deense historici bespreek. Jørgensen (1875) is van mening dat Biskop Theoderich die oorspronklike aanstigter was van die nasporing in 1218 van Albert van Buxhoeveden aan koning Waldemar II wat gelei het tot die Deense deelname aan die Baltiese kruistogte. Jørgensen spekuleer dat biskop Theorerich die ridder Hospitaller se banier in die slag van 1219 vertoon het en dat "die vyand gedag het dat dit die koning se simbool was en per abuis biskop Theorerich se tent bestorm het. Hy beweer dat die oorsprong van die legende van die vallende vlag ontspring uit hierdie verwarring tydens die slag."
L. P. Fabricius (1934), die Deense kerkhistorikus, skryf die oorsprong toe aan die Slag van Fellin in 1208, nie die Slag van Lyndanisse in 1219 nie. Dit is gebaseer op die vroegste beskikbare bron oor die verhaal. Fabricius spekuleer dat dit aartsbiskop Anders Sunesen se persoonlike kerklike banier of selfs die vlag van aartsbiskop Absalon was, onder wie se inisiatief en toesig verskeie kleiner kruistogte reeds in Estland gevoer is. Die banier sou dan reeds in Estland bekend gewees het. Fabricius herhaal Jørgensen se voorstel van dat die vlag voor Biskop Theoderich se tent geplant is, wat per abuis aangeval is met die idee dat dit die koning se tent is.
'n Ander teorie word vlugtig deur Fabricius aangeroer en deur Helge Bruhn (1949) uitgebrei. Bruhn interpreteer die verhaal in die konteks van die wydverspreide tradisie van die wonderbaarlike verskyning van kruise in die lug in Christelike legendes. Hy vergelyk dit spesifiek met 'n soortgelyke gebeure wat in die slag van 10 September 1217 naby Alcazar plaasgevind het, waarvan gesê word dat 'n goue kruis op 'n wit veld in die lug verskyn het om 'n oorwinning vir die Christene te gee.
In die Wapenboek Gelre wat uit c. 1340–1370 dateer word so 'n banier naas die wapenskild van die koning van Denemarke aangedui. Dit is die vroegste onbetwiste kleurweergawe van die Dannebrog. In naastenby dieselfde tyd vertoon Waldemar IV van Denemarke 'n kruis in sy wapenskild op sy Danælog-seël (Rettertingsseglet van 1356). Die afbeelding in die Wapenboek Gelre is feitlik identies aan 'n beeld wat in 'n 15de eeuse wapenskildboek gevind is wat tans in die Sweedse Ryksargief is. Die seël van Erik van Pommere (1398) as koning van die Kalmarunie toon die wapen van Denemarke regs in die skildhoof by drie leeus. In hierdie weergawe hou die leeus 'n Dannebrog-banier was.
Die rede waarom die konings van Denemarke in die 14de eeu die kruisbanier in hul wapenskilde begin gebruik het, is onduidelik. Caspar Paludan-Müller (1873) is van mening dat dit moontlik 'n banier weergee wat deur die pous aan die Deense koning gestuur is ter ondersteuning van die Baltiese lande. Adolf Ditlev Jørgensen (1875) identifiseer die banier as dié van die Hospitallerridders, van die orde van Malta wat in die 12de eeu in Denemarke teenwoordig was.
Die Dannebrog word sedert die 16de eeu as vlootvlag gebruik, in 1785 is dit as regimentele vlag in die Deense leër begin gebruik en in 1801 vir die burgerwag (landeværn). Van 1842 af is dit vir die hele weermag gebruik.
Samelopend met die ontwikkeling van romantiese nasionalisme in ander Europese lande gedurende die eerste helfte van die 19de eeu, is die militêre vlag toenemend gesien as verteenwoordigend van die volk. Gedigte van hierdie tyd wat die Dannebrog oproep is geskryf deur o.m. B.S. Ingemann, N.F.S. Grundtvig, Oehlenschläger, Chr. Winther en H.C. Andersen. Teen die 1830's het die militêre vlag baie gewild geword as nieamptelike vlag en die gebruik daarvan deur privaat indiwidue is op 7 Januarie 1834 onwettig verklaar.
In die nasionale entoesiasme na afloop van die Eerste Duits-Deense Oorlog gedurende 1848–1850 is die vlag steeds wyd vertoon en die verbod op privaat gebruik is in 'n regulasie van 7 Julie 1854 herroep. Hierdeur is Deense burgers vir die eerste maal toegelaat om die Dannebrog (maar nie die swawelstertvariant Splitflag nie) te vertoon. Spesiale toestemming om die Sprlitflag te gebruik is aan enkele instellings en privaat maatskappye toegestaan, veral na 1870. Op 10 April 1915 is die hys van enige ander vlag op Deense grondgebied verbied. In 1886 het die oorlogsministerie 'n regulasie bekendgestel wat aandui dat die vlag op dertien gespesifiseerde dae, insluitend koninklike verjaardae, die datum waarop die grondwet onderteken is (5 Junie 1849) en dae ter herinnering aan militêre veldslae, vertoon moet word. In 1913 het die vloot sy eie lys van vlagdae vrygestel. Van 1939 tot 2012 het die jaarboek Hvem-Hvad-Hvor 'n lys van vlagdae ingesluit. Sedert 2019 kan vlagdae by die "Ministerie van Justisie (Justitsministeriet)" asook "Die Denemarke-vereniging (Danmarks-Samfundet)" gesien word.
Maritieme vlag en ooreenstemmende koninkrykvlag[wysig | wysig bron]
'n Regulasie wat in 1758 deurgevoer is het vereis dat Deense skepe wat in die Middellandse See vaar die koninklike monogram in die middel van die vlag moet hê om dit te onderskei van Maltese skepe weens die ooreenkoms met die vlag van die Soewereine Militêre Orde van Malta.
Rigets flag – die Deense staatsvlag, ook bekend as die Splitflag in die verhouding 56:107
Die Orlogsflag – die Deense vlootvlag in die verhouding 7:17
Ander vlae in die Koninkryk Denemarke[wysig | wysig bron]
Groenland en die Faroëreilande is bykomende outonome gebiede binne die Koninkryk Denemarke. Hulle het hulle eie amptelike vlae.
8:11 Vlag van die Faroëreilande
2:3 Vlag van Groenland
Sommige areas in Denemarke het nieamptelike vlae, soos hieronder gelys. Die streeksvlae van Bornholm en Ærø word aktief gebruik terwyl die vlae van Vendsyssel en Jutland ("Den jyske fane") minder bekend is. Geen van hierdie vlae word regtens erken in Denemarke nie en word amptelik as fantasievlae gesien. Denemarke behou amptelike erkenning van amptelike en streeksvlae (områderflag) van ander jurisdiksies voor.
1975 Nieamptelike vlag van Jutland Skandinawiese kruis in blou, groen en rooi. In 1975 ontwerp deur Per Kramer.
↑ (en) "Vlag van Denemarke". Encyclopædia Britannica. Besoek op 7 Junie 2021.
↑ (da) "Brog,2". Ordbog over det Danske sprog. Besoek op 7 Junie 2021.
↑ (da) A. D. Jørgensen (1875). Om Danebroges Oprindelse (PDF). Historisk Tidsskrift. 5 (4de uitgawe uitg.). p. 419. Besoek op 7 Junie 2021.
↑ (da) "Dannebrog". Ordbog over det Danske sprog. Besoek op 7 Junie 2021.
↑ (da) "dannebrog". Den Danske Ordbog. Besoek op 7 Junie 2021.
↑ (da) "dannebroget". Ordbog over det Danske sprog. Besoek op 7 Junie 2021.
↑ (da) "Forordning om Coffardi-Skibes og Commis-Farernes samt de octrojerede Compagniers Skibes Flag og Giøs, samt Vimpeler og Fløie af 11. juli 1748". Besoek op 21 Augustus 2016.