Oor gebrokenheid – Lekkervurigeaffêre
Ander se woorde, geskiedenis, hoop, Krisisse, My Afrikaans, oorwin, Suid-Afrika, trauma
Date: July 19, 2017Author: Lekkervurigeaffêre 1 Comment
Ons gaan sit op 'n trap na die Amper, Vrystaat vertoning by Innibos. Dis gek om dadelik in die kar te spring en saam met die massas by die een hek te probeer uitkom. Ons het genoeg aan chroniese padwoede in Limpopo, ek gaan nie my Innibos ervaring daarmee versies nie. M en ek sit en gesels oor die vertoning. So Millenialtjie met 'n blonde poniestert, Lenin donkerbrilletjie, meelsakkortbroekie -die pype nog bietjie korter opgerol, bootse met sokkies om die slanke enkeltjies en BBP-toegangskaartjie om haar nek, sit ook daar naby en rook. M, altyd nuuskierig vra waar kom die kind vandaan. Die Kaap.
Sy vra wat ons al gedoen het. Ek vertel dat ons maar Innibos met die swaar eerste afgeskop het. Ons het Reza de Wet se Asem die oggend gaan aanskou. Wat dink ons van Amper, Vrystaat. Ons het dit tot staande ovasie toe geniet. Sy haak af dat Asem nou nie vir haar aangetrek het nie, "die tema is nie meer relevant nie."
Ek stik in my verontwaardiging. Die verliese van ons oupas en oumas, die skaamte en skande, die veragting, die reaksie op al die vernedering wat op aaklige apartheid uitgeloop het, is dit nie relevant nie?
Ek is sommer gallerig opgeklits, en doen toe in my binneste presies waaraan ons ou Afrikanerhartjies aan ly van altyd af. Die Kapenaars is nie ons mense nie – wat sal hulle nou weet! Ja, nee, sit twee van ons bymekaar en daar is dadelik twee kerke, twee skole, twee politieke partye.
Dis hartseer dat verwysings na die ABO en verwysings na oorwinning of verslaenheid, verwysings na 'n era wat verby is as irrelevant beskou word deur 'n jonger geslag. Het ons so ver wegbeweeg van ons herkoms dat ons geen verlede het om vir ons konteks te gee nie?
Is ons al so verwilder en verbrokkel dat daar nie meer 'n ons is nie? Het die Ingelse so met ons land se mense gemors dat daar geen onse in ons pond oor is nie?
Dit bring my by die volgende:
Ek lees tans Apartheid: Britain's bastard child van Hélène Opperman Lewis
Lewis is 'n sielkundige, en dit het haar 'n hele vyftien jaar geneem om die boek tot publikasie te bring. Sy kyk na die rol wat vernedering van die Afrikaner deur die Britte gespeel het in apartheid. In onderhoude beklemtoon sy dat dit 'n poging is om uit 'n psigohistoriese oogpunt te verstaan waarom Afrikaners in 1948 apartheid tot stand gebring het, en nie goed te praat nie.
Dis harde werk, dié lees oor waardeur ons Afrikaansgeit en al die ander volkere hier aan die suidpunt van Afrika is. Sleg gemaak van kleins af. Soveel so dat ons, wat my aan betref almal liederlike mistastings begaan het.
Ons is geneties skaamkwaad, verdedigend, agterdogtig. Kwaai en moerig. Wegtrekkerig. Die Duusman, die Xhosa, die Zoeloe, die Pedi, die Shona, die Matebele – ons het ieder en elk onder die rooibaadjies deurgeloop, deeglik. Eintlik is al die volke van Suid-Afrika erg getraumatiseer, gestroop aan kultuur, en eenheid, dit vir goud en diamante…
Plaas ons onthou het wat ons almal onder Queen Victoria se lakeie aan eie bas gevoel het en sorg dat niemand na ons dit moet deur maak nie. Maar nee, vertraptes gaan heen en trek hulle aan ander vertraptes se skoenveters op. 1948 gebeur en maak 1994 onafwendbaar.
Vir 'n wyle na 1994 voel dit of Mandela gaan slaag om die reënboognasie te maak werk. Ons gaan vergewe word, maar nee. Eeue se wrok en vernedering maak jy nie sommer weg nie. Mandela sterf, Mbeki die ontkenner word in Polokwane onttroon. Zuma word Zupta, ons land gestroop en 2017 en Suid-Afrika skel dit oor kolonialisme en wit monopolie kapitalsme. Die Afrikaner, so voel dit, die vark in die storie, die Engelse met hulle kwasi- nie-rassisme onder die wanindruk dat hulle nie oor ons kam geskeer word nie. Eish, mense se koverte-rassisme onderrokke hang oral uit.
Ek is nou halfpad deur die boek – ek ween, ek skel, ek bid. Wanneer sal ons leer?
Ek wil 'n storie oor 'n sandput skryf waar elf kindertjies lekker kon speel, tot daar 'n boelie met 'n rooi hemp bygekom het. Of wat van 'n storie oor mense wat verskillend vir dieselfde God bid, maar mekaar nie verstaan nie en mekaar verguis en verneder en so geen weg na saamwees kry nie, en God ween?
Ag, ek weet ook nie. Miskien kan slim Gertruida en haar makkers se outeur iets hiervan maak….
Lees 'n onderhoud met Lewis, Apartheid, Britain's Bastard Child.
Gedeeltes daarvan is hieronder gespoeg en geplak:
"Do you think English-speaking South Africans are still in denial about their role in apartheid? Afrikaners were perhaps conveniently singled out as scapegoats. What is the psychological driving force behind this? Is it their Übermensch mentality and their class-conscious obsession, or just vulgar hypocrisy?
People are ready to appreciate the contribution psychology makes in understanding human behaviour. Psychohistory is, in a way, psychology applied to our histories.