Herman Lategan: Wat het van die troebadoer geword? | Netwerk24
Herman Lategan: Wat het van die troebadoer geword?
Deur Herman Lategan 06 Mei 2018 10:45
troebadoer s.nw. 1. (histories) Minnesanger uit die Middeleeue. 2. (Rondtrekkende) liriese sanger. Uit Nederlands: troubadour (1732 in betekenis 1, 1849 in betekenis 2). – Etimologiewoordeboek van Afrikaans, G.J. van Wyk.
In 'n stadium was daar heelparty straatsangers en troebadoers in die Kaap. 'n Mens let hulle nie meer op nie. Hulle het 'n eksotiese atmosfeer geskep.
Die Scotch Coffee House op Groentemarkplein het in die 1980's aan 'n Skotse operasanger behoort. Dit was nog voor die legendariese (nou saliger) Beulah Lombard dit oorgeneem het.
Sy naam ontval hierdie rubriekskrywer, maar hy was gereeld op die verhoog in die ou Nico Malan-skouburg te sien, in groot operas soos Aida en ander. Wanneer hy jou koffie en koek na jou toe aangedra het, het hy uit volle bors gesing.
Soms as van sy kollegas uit die opera-wêreld daar kom inloer het, het hulle hom in dramatiese sangstemme geantwoord. Nuuskieriges het dan by die venster saamgedrom om te luister.
Daar was ook die buskondukteur in die 1970's wat op die bus tussen die stad en Seepunt elke liedjie van Frank Sinatra uit sy kop geken het. Jy kon al die pad na jou bestemming na sy lieflike repertoire luister.
Dan was daar die Spoon Man. Hy was 'n Cockney en sy unieke vertoning was met eetlepels. Hy kon op enige besige straathoek staan en dan gooi hy die lepels die lug in, vang hulle, en tussendeur klap hy hulle soos kastanjette.
Soms het hy luid een van sy Cockney-kroegliedjies gesing, soos "Pretty Polly Perkins of Paddington Green", met die eerste reël: "I am a broken-hearted milkman, in grief I'm arrayed."
Daar was geen tand in sy mond nie. Hy het gereeld in van die stad se nagklubs 'n draai kom gooi, by plekke soos Rita's, The Base en Scratch, waar die musiek wild was en die klante geharde partygangers. Die middel van die dansbaan is vir hom oopgemaak sodat hy sy lepeltruuks kon uitvoer, terwyl die skare in 'n sirkel om hom dans.
Wat het geword van die reisende sanger met die gebroke hart?
Die skrywer Linda Rode skryf eendag: "In my kleinkindertyd in die Klein-Karoo het daar soms met 'n jaar of wat se tussenpose 'n swerwer al langs die Brand-
rivier met die grootpad verbygekom. Te voet. Allerlei los werkies by die plaashuise gedoen, meesal soldeerwerk aan kastrolle, en blikbekers se ore aangesit, sulke goed.
" 'n Nag of wat onderdak deurgebring en dan weer pad gevat. Immer voort. Na die volgende huis op sy nimmereindigende pad. Ek was nog baie jonk en kan dit net vaagweg onthou: dat hy ook soms gesing het, nie sommer by homself nie, vir die plaasmense teen die aand.
"Dat hy 'Red River Valley' gesing het, vreemde Engelse woorde vol verlange daar tussen die Karookoppies . . . en dat hy sulke stil, treurige, besonder ligte blou oë gehad het.
"Hoe sou 'n mens nie oor hom iets kon geskryf het nie. Eers jare daarna het ek begin wonder waar en wat sý Red River Valley was."