Nuuskommentaar: Taliban steeds ŉ terroristegroep(Foto: AFP) Die wêreldnuus word die afgelope tyd oorheers deur die chaos en gebeure wat afspeel in Afghanistan. Dit volg nadat die VSA ná ŉ 20 jaar lange teenwoordigheid in Afghanistan finaal sy weermag onttrek het. Die Taliban het in minder as tien dae ná hierdie onttrekking alle stede in die land oorgeneem en ook beheer geneem van die meeste provinsies. Die president van Afghanistan het reeds uit die land gevlug met die burgery wat ook desperaat probeer om die land te verlaat. Die Taliban is volledig terug op die toneel en hulle is van plan om beheer te neem en dit te behou. Met die VSA se onttrekking is die geveg nou tussen die Taliban en die Afgaanse regeringsmagte. Die bestaande (demokratiese) polisiemagte en ander gewapende lede is in baie gevalle egter nie op hulle pos nie en het hul uniforms en wapens oorgegee. Met die VSA se onttrekking – spesifiek hul onttrekking van militêre lugondersteuning – is die Afgaanse weermag eintlik volledig ontmagtig om die Taliban te beveg. Die magswanbalans is versteur en die Afgaanse regering is eintlik maar uitgelewer. Die Afgaanse regering het ook reeds aangedui dat hy onderhandeling begin het met die Taliban om bloedvergieting te voorkom – Afghanistan se nuwe regering gaan binnekort amptelik die Taliban wees. ŉ Mens moet jouself net die heeltyd herinner dat die Taliban wel ŉ terroristeorganisasie is wat volgens kommentators eintlik nie van Al-Kaïda geskei kan word nie. Franse soldate staan wag by ‘n weermagvliegtuig op die lughawe in Kaboel terwyl hulle wag om Franse en Afgaanse burgers uit die land te neem. (Foto: STR/AFP) Die VSA het aanvanklik ná die 9/11-terroristeaanval op die land – en eintlik maar op die Weste as geheel – ŉ teenwoordigheid in Afghanistan gevestig. Die oomblik toe Amerika Afghanistan verlaat, het presies die anti-Westerse-terrorisme wat hulle probeer beveg het, teruggekeer. Dit is moeilik om na hierdie gebeure te kyk en nie die VSA se 20 jaar lange teenwoordigheid as ŉ volledige mislukking te sien nie. Is hulle nie maar net terug op dieselfde bladsy van 11 September 2001 nie? In hierdie stadium lyk dit ook asof hierdie verwikkeling pres. Joe Biden se groot skandvlek gaan wees. Dit ten spyte van die feit dat hy ook nou poog om voormalige pres. Donald Trump te blameer vir die situasie waarin die VSA en hyself tans is. Biden ontvang egter ook heftige kritiek van beide kante van die politieke spektrum oor hierdie byna terloopse en plotselinge onttrekking. Biden het oorgegaan tot hierdie drastiese stap téén die raad van feitlik al sy adviseurs. Presies dit waarteen hierdie raadgewers Biden gewaarsku het, is dit wat uiteindelik gebeur het. Die Taliban is toegelaat om te floreer as die terroristeorganisasie wat hulle nog altyd was. HR McMaster, voormalige Amerikaanse sekuriteitsraadgewer en senior Hoover Institution-genoot, het in ŉ onlangse podsending genoem hoe ŉ mens nie net ŉ oorlog kan beëindig deur daarvan weg te loop nie. Daar is gevolge daaraan om ŉ oorlog te verloor. Biden het besluit dat hy die president sal wees wat uiteindelik die sogenaamde eindelose oorloë beëindig. Hy is nie bereid om die oorlog te laat aangaan nie, maar verstaan duidelik nie wat die impak is om daarvan weg te loop nie. Pres. Joe Biden. (Foto: Saul Loeb / AFP) Die onttrekking van die Amerikaanse weermag het ŉ groot leemte gelaat, ŉ groot magswanbalans geskep en eintlik maar die Afgaanse regering as bondgenoot van die VSA versaak. Die boodskap wat Amerika aan bondgenote in soortgelyke situasies met soortgelyke teenstanders stuur, is angswekkend. Die somtotaal van die Biden-administrasie se reaksie nadat die Taliban oorgeneem het, was ŉ sterkbewoorde brief. Die administrasie het in ŉ verklaring die Taliban se terroriste-, onderdrukkende en militante optrede afgekeur. Die sterkbewoorde verklaring het die Taliban gemaan om diegene wat landuit wil vlug, te laat vlug. Die administrasie het ook genoem hoe die internasionale gemeenskap die “Taliban-administrasie” verantwoordbaar moet hou vir sy optrede. (Daar is selfs gepraat van die ongenaakbare “woedestorm” van ekonomiese sanksies waarmee die wêreld hulle kan straf!) Die Amerikaanse weermag is tans teenwoordig in meer as 100 lande regoor die wêreld. Een van die mees prominente oogmerke vir die VSA in hierdie internasionale teenwoordigheid is om saam met sy bondgenote anti-demokratiese, anti-Westerse en terroristeaktiwiteite te beveg. Een van die redes waarom die VSA se teenwoordigheid in Afghanistan dan ook so belangrik was, was om die dreigement van terrorisme te help onderdruk. ŉ Volgende 9/11 is aansienlik moeiliker om te realiseer wanneer die VSA aktief djihadiste onderdruk en beveg daar waar dit voorkom. McMaster verduidelik in ŉ meningstuk dat die VSA as gevolg hiervan weer die les gaan leer wat hy 20 jaar gelede met 9/11 geleer het – djihadiste-terrorisme van Afghanistan bly nooit net in Afghanistan nie. ŉ Terugkeer van hierdie soort terrorisme is in die leemte wat die VSA laat eintlik baie voorspelbaar en te verwagte. Sodoende kan ŉ mens aflei dat dit in die belang van die VSA, die res van die Weste asook die Westerse liberale projek sou wees om in Afghanistan aan te bly. Die VSA het immers ŉ traumatiese 9/11 in sy verlede wat hy nie graag in die toekoms sal wil herhaal nie. Mense keer onverrigter sake van die grens met Pakistan terug nadat hulle vergeefs uit Afghanistan probeer vlug het. (Foto: AFP) Sodoende vervaag die lyne tussen die VSA wat sy eie belange – gebaseer op trauma in die verlede – wil beskerm en die bevordering van sy Westerse liberaal demokratiese projek. Een van die oogmerke van sy teenwoordigheid in Afghanistan was ook nog altyd om ŉ stabiele demokratiese regering op sy voete te help. Indien Afghanistan dit kan doen, kan hierdie regering teoreties van die VSA se eie laste verlig in die bevegting van terrorisme. Dit was egter van die begin af ŉ byna doodgebore projek. Die vraag is dan nou of die VSA se blywende teenwoordigheid nie op die ou einde net neerkom op die najaag van sy eie liberale projek nie – een wat vas oortuig is dat die res van die wêreld ook die lig sal sien indien hy net ŉ liberale demokrasie tot stand kan bring. Een wat vir die VSA dalk neerkom op liberale universalisme, maar vir die res van die wêreld neerkom op liberale imperialisme. Hoe versoen ŉ mens radikale Islam met die Westerse liberale demokrasie van die VSA op die internasionale verhoog? Is dit moontlik vir die VSA om voort te gaan met sy anti-terroriste-oorloë – wat sy eie belange beskerm – sonder om nie uiteindelik vasgevang te word en te bly in ŉ konstante imperialistiese oorlog van ideologiese oorheersing nie?