Is hierdie voorwerp bokant jou vuurmaakplek? | Oom Boggom se 'werf
Home Oom Boggom se blog Is hierdie voorwerp bokant jou vuurmaakplek?
Is hierdie voorwerp bokant jou vuurmaakplek?
Boggom 17/01/2020 Allerlei 5 Comments
In Januarie 2020 het ek hierdie voorwerp op my Facebook page geplaas om te sien of die trop boggomjane kon raai wat dit is. Die leidraad wat verskaf is, het gemeld dat 'n dorp in Suid-Afrika na dié voorwerp vernoem is.
Verskeie raaiskote is gewaag, waarvan Colesberg en Butterworth die gunstelinge was. Sommige troplede was van mening dat die handgekerfde houtboks gebruik is om kole in rond te dra vir verskeie gebruike, soos byvoorbeeld as voetverwarmer in die kerk of aan die voetenend van 'n katel, of dat die boksie kole bevat het om oupagrootjie se pyp mee op te steek.
Die Butterworth-brigade was onder die indruk dat hierdie 'n botterpers is waarmee blokke botter gedruk is, vandaar die dorp se naam. Ander weer was onder die indruk dat dit 'n pers om seep mee te vervaardig, 'n baksteenmaker of 'n antieke Indiese oliepot kon wees.
Indien die voorwerp bokant jou vuurmaakplek was (soos wat Betsie Pretorius skertsend in die kommentaar van die plasing genoem het) – was jy in die kol. Hierdie boksie sou inderdaad bokant, of ten minste naby jou vuurmaakplek aangetref word.
Hierdie handgekerfde houtboks is die doos waarin die tontel gebêre sou word, oftewel dan 'n tonteldoos.
'n Tondeldoos is 'n kokertjie (dosie) met tontel daarin wat gebruik word om 'n vuur of 'n pyp aan te steek. Die tontel in die boksie is 'n ligte vlambare stof, soos katoen of 'n stukkie lap. 'n Vuursteen en 'n metaal ring, die vuurslag, word daarmee saam gebruik om vonke te verskaf.
Vuursteen, vuurslag en tontel
Die vuurslag bestaan uit koolstofhoudende yster. Die vuursteen word teen die tontel gedruk of vasgeknyp, terwyl die vuursteen teen die metaal ring (vuurslag) gekap word om vonke op die tontel te laat spat. As dit werk, sal die tontel begin smeul en kan daarop geblaas word om 'n vlammetjie te maak.
Die hedendaagse, moderne weergawe van die tonteldoos is die een wat ons almal ken:
'n Moderne tonteldoos
Hoe Tonteldoos (die dorp) sy naam gekry het
Volgens Portfolio se webwerf:
Tonteldoos is a small town in Mpumalanga, established in 1883 and originally populated by poor but resourceful burghers.
The word 'tonteldoos' means tinderbox. While no-one is certain how the town got its unique name, the story goes that the local land surveyor lost his tinder-box in the area whilst surveying the farmlands.
Tonteldoos is located in a peaceful valley near Dullstroom, a popular fly fishing destination. It is surrounded by farmlands and the town itself has a pub, a cheese farm, a country kitchen and some places to stay.
The valley is known for having three species of arum lilly including the rare yello arum, and has another rare plant species, the Aloe reitzil.
Die oorspronklike Facebook plasing waar ek gevra het watse voorwerp die tonteldoos is, is hier te vinde.
Ek is eers baie jare daarna gebore. Maar dit was baie interresant baie dankie
So ek het dit reg gehad. Het enige iemand anders?
Sowat 20 troplede het met die korrekte antwoord vorendag gekom. Kyk gerus na die kommentaar op die oorspronklike Facebook plasing.