Peter ondume yomomufitu: Etokolo lyandje okusa niiholekwa yandje ngele osha pumbiwa - Kundana Oshiwambo Newspaper
Home Tulesheni Peter ondume yomomufitu: Etokolo lyandje okusa niiholekwa yandje ngele osha pumbiwa
Peter ondume yomomufitu: Etokolo lyandje okusa niiholekwa yandje ngele osha pumbiwa
Ehokololo lyandje ndyoka ndali ndi ilongekidha okuhokololela aatondi yandje ngele onda gwile miikaha yawo olya li ngeyi. Ngele oya pula ndje kombinga yaashoka she eta ndje moNamibia nena otandi ya lombwele kutya ngame onde ya mo okugongela omauyelele kombinga yiilonga yopakwiita oshowo inyangadhalwa yoludhi ndoka. Otandi ka hokolola kutya onda pelwe ooR 3 000 okulanda iikulya oshowo okufuta oolefa. Shika onde shi ngongopo nda ningila ngele ando onda kwatwa nokupulwa omapulo ngaashi ngoka unene tuu kombinga yaantu mboka ya li ya sile ndje oshimpwiyu kiikulya. Ngele onda pulwa kutya onda li handi uhala nokulala peni, ngame otandi ya hokololele kutya onda kala handi kala puundingosho ethimbo lyomutenya nomathimbo gamwe ohandi kala miihwa noku holama momiti.Ngele onda pulwa kutya onda li handi lala peni otandi ya hokololele kutya onda li handi lala miihwa nolundji ohandi lala momagumbo gaakwashigwana ongo omweendanandjila omukongi gwoonkani.
Ehokololo ndika onde li toto nelalakano oku gamena elyenge lyaamboka kwali ha ya kwathele ndje. Ehokololo ekwawo ndyoka nda li ndina ngele andola onda kwatelwa kuumbugantu woshilongo andola onde ya hokololele kutya onda fadhukapo oSWAPO ihe onda li ndina uumbanda oku igandja kuyo. Onda kala ndishishi kutya nee onde ya hokololele ehokololo lini ndika ota ye li taambako inaa ye li inekela, oshowo onda li ndishishi kutya nando ondi hokololele shike itandi ke ya mbilipaleka mwaashoka ya hala ndi popye. Oshoka ehokololo onde li tungupo okugamena iilonga yandje oshowo okugamena aakwiita yalwe yoPLAN mboka ya li haya longele moNamibia.
Aahepeki yandje oya siikile ndje komutse nelapi lyafa oshako, omanga inaa ya fika ndje nomalusheno. Oya tula oongodhi dholusheno kominwe dhandje mbali, komakutsi, kiilyo yoshilumentu oshowo koshikesho shandje nelalakano oku ehameka ndje ngaashi taya vulu. Okuhepekwa huka okwa tsikile uule wethimbo omanga inaa ya tameka okudhenga ndje noopeipa dhoplastika. Oya dhenge ndje olutu aluhe sigo inandi vula we nokukuga.
Onda li nda igidha pwaanekwatho lyasha osigo onda tameke tandi kungu, naashika osha thiminike Du Plessis opo a kuthe ko oongodhi dholusheno kungame.
“Kandina ohenda noshikulo.Ngoye omutondi gwandje, onkene ouna okulongela kumwe kutya ino hala ngele owa hala oku kala momwenyo”Du Plessis osho a tseyithile ndje.
Omadhengo oga tsikile omanga omulumentu omutiligane a li ta igidha kutya nandi mu hokololele oshili omanga inaa dhipaga ndje niikaha ye yaanasha.Epulo lye enene olya li kutya nandi zimine, ngame oshikulo, shoka ngame nda tindi okushi zimina.Sho yamwe ta ya dhenge ndje omutiligane gumwe okwa li ta tile ndje omeya omatalala noonkondo osigo onda kanitha omaiyuvo ishewe. Onda ka mona ashike aatiligane yaali ya kuutumba popepi nombete yandje mondunda ndjoka ndali nda tulwa tango.
Onda li nda tulwa, kekende lyomeya kokwaako kumwe omanga komayulu gandje okwa li kwa tulwa oshinima shontumba oku kuthapo ombinzi. Onda li itaandi vulu okufudha, lwo olutu lwandje aluhe oshowo epunda lyandje olya li lya zinda. Onda li nda mangwa nomalapi omatokele komutse oshowo kokugulu kwandje kokolumoho. Kandali nda pitikwa okuyelutha omutse gwandje nando olumwe. Onda ka dhimbulula kutya nani onda li moshipangelo, molwekudhilo lya li tali zi koondunda dhopopepi. Ekende lyokandunda okashona moka ndali olya li lya siikilwa noombapila oku indika ndje ndi tale pondje.
Onda kala mokandunda hoka tandi yakulwa komukiintu omutiligane. Okwa li a yakula ndje lela nawa nopantu, nonando oku igidha kwandje kwaana ehulilo okwe mu piyaganeke, oshoka ngame onda li ndina uuwehame uunene. Pethimbo limwe omukiintu nguka okwa lombwele ndje kutya ondi na Elago ndinomwenyo oshoka aakwiita yamwe yoPLAN oya li ya si ashike mbala omolwomadhengo ngaka. Onda li ishewe nduuvu aakwiita yaali mboka ya li ya langela ndje ta yi ipula mOshimbulu ngele ngame oshikulo ngaa shili ngaashi tashi popiwa.
Gumwe gwaambaka okwa ti ngele ongame oshikulo shoka sha teya po oopaala dholusheno nena ngame onda li ndina okudhipagwa ashike pethimbo ndyoka.
Omanga nda lala kombete ndili ashike mokambulukweya kokohi onda gana kutya tashiya na shi ye, ngame itandi ka zimina kutya omukwiita gwoPLAN. Onda gana opo ndi se inaandi hokolola nando osha shinasha niilonga yandje.
Pethimbo ndyoka onda dhimbulukwa oohailwa ooyakwetu mboka ya silile mekondjo momalugodhi ngoka ngame nda li nda hupu ashike kelago. Yamwe yomwaambaka onda li ndeya fumvike moombila inaadhi ndhindhilikwa moongoya dhomomudhingoloko gwaKongo moka ngame nda kondjo nokuhinga iita nomalugodhi ogendji omanga inaandi iya dha nda lala kombete ndjika nda kalelwa kaatondi yandje.
Shoka sha etele ndje omaipulo ooshika kutya oshike tashi ka ningwapo ngele ando ondi zimine kutya ngame Omukwiita goPLAN?
Ondi itaala kutya aahepeki yandje ota ya ka tsikila nokudhenga ndje nuupenda opo ya thiminike ndje ndi popye oshindji kombinga yiilonga yandje. Onkene onda tokola ashike ndi se niiholekwa yandje. Okuyeleka noku hokololela omutondi nokonima ta dhipaga ndje ishewe.
Onda gana mungame mwene kutya kakuna esiku limwe opo ndi hokololele kutya oondjembo dhanjde odhili peni, nenge ndi hokolole kutya onda li handi longo shike omanga inaandi kwatwa.
Omuhepeki gwandje ongula sho kwashi okwa meneka opo ee a tale ngele onda tyapo hwepo opo a tsikile noku hepeka ndje nomadhengo. Omukiintu omutiligane okwa yi a ka popye na Du Plessis pondje onkene inandi uva kutya oya kundathana shike. Ihe okuza mpoka onda uvu sho aakwiita mboka ya li ya kalela ndje ya lombwelwa opo ya undulile ombete yandje mosheenditho shoka sha li pondje.
Onda li nda falwa kehala lyoku hepekelwa opo mbaka ya ka tsikile nomahepeko gawo.
Manga tandi falwa hoka Du Plessis okwa li ta popi kutya okuna oonkondo okulonga ngaashi a hala noshikulo. Nguka okwa li e hole okumona ombinzi tayi tika oshowo omuntu ta kungu. Okwa li nookuli iilongekidha opo a tsikile omahepeko ge gaana ohenda.
Previous articleYiiyambele okupaleke omagumbo gaakululupe
Next articleMoLuderitz mwa patululwa oudjuo vaaveshe