Onteieningswetsontwerp: Groter duidelikheid - ProAgri
Onteieningswetsontwerp: Groter duidelikheid
by Specialist Writer 21st December 2018, 12:18 pm 295 Views Comments Off on Onteieningswetsontwerp: Groter duidelikheid
Agri SA versoek meer duidelikheid oor die Onteieningswetsontwerp wat pas deur die minister van Openbare Werke vrygestel is. Die nuwe wetsontwerp skep wel 'n groter mate van duidelikheid rakende onteiening sonder vergoeding (OSV), maar die trefwydte en definisies moet dringend uitgeklaar word.
Die Onteieningswetsontwerp staan nie heeltemal los van die huidige debat oor die wysiging van artikel 25 van die Grondwet nie, maar kan in wese die politieke oplossing bied wat ook regsekerheid bring.
"Agri SA bly gekant teen OSV," sê Annelize Crosby, hoof van Agri SA se Grond Sentrum van Uitnemendheid. "Ons ondersteun die beginsel dat eienaars nie slegter of beter af kan wees na onteiening nie, maar in dieselfde posisie moet bly asof geen onteiening plaasgevind het nie."
Die Onteieningswetsontwerp stel voor dat die volgende eiendomstipes sonder vergoeding onteien kan word:
Grond wat deur 'n eienaar verlaat is;
Dit is die derde weergawe van die Onteieningswetsontwerp wat bedoel is om groter regsekerheid te bring, oor die meer as 200 bestaande wette wat onteiening toelaat. Agri SA is sedert die eerste weergawe se publikasie in 2008 in die samesprekings by ondermeer Nedlac betrokke.
"Die nuwe bewoording in die Onteieningswetsontwerp gee 'n diskresie om sekere tipes grond te onteien, maar die bepaling is nie gebiedend nie," sê Crosby. Die klousule is ook duidelik dat alle relevante omstandighede in ag geneem moet word voordat daar tot so 'n stap oorgegaan word."
Agri SA se grootste kommer is oor die onteiening van grond wat deur huurarbeiders beset word. Huurarbeider-eise is kompleks en die meeste van die eise is nog nie geverifieer nie.
"Baie van die persone wat op plase in KwaZulu-Natal en Mpumalanga woon se status as huurarbeiders is glad nie uitgeklaar nie," sê Crosby. "Daar is ook kommer oor die onekonomiese aard van baie van die stukke grond waarop daar huurarbeider-eise is asook oor die produktiewe gebruik daarvan. Die eintlike probleem is dat die Huurarbeiderwet nooit na behore in werking gestel is nie."
Agri SA is steeds bekommerd oor die definisie van "onteiening" soos in die nuut-vrygestelde wetsontwerp vervat. Die definisie beperk die term onteiening tot gevalle waar die staat die eiendom verkry. Dit is te eng en uit lyn met internasionale tendense waar onteiening in 'n breër konteks verstaan word. 'n Eng definisie hou die gevaar in dat die staat allerlei beperkings op eiendomsreg kan plaas sonder om die eienaar te vergoed.
Agri SA sal skriftelike kommentaar op die wetsontwerp indien en aktief aan al die konsultasie-prosesse wat gaan volg, deelneem. Die wetsontwerp sal waarskynlik eers teen 2020 op die wetboeke verskyn.