9 Augustus 1900 | Dr. Steyn Vorster gebore – My Dopperdagboek
9 Augustus 1900 | Dr. Steyn Vorster gebore
Augustus 8, 2018 • morneweb
Geen name word vermeld by dié foto van die Nasionale Party se federale raad, 1935, nie. As dr. Steyn Vorster, wat toe voorsitter van die party se Transvaalse bestuur was, wel op die foto is, is hy die lang man wat heel agter staan of die een wat regs voor sit. Van die bekendes op die foto is dr. C.J.H. de Wet van die Teologiese Skool Potchefstroom, twee plekke links van hom mev. Mabel Janes, dan dr. D.F. Malan en dr. N.J. van der Merwe. Adv. J.G. Strijdom staan regs agter dr. Van der Merwe en sen. T.C. Stoffberg twee plekke links van hom.
Predikantseun betrokke by teer-en-veer-voorval
Dr. Marthinus Steyn Vorster was ’n regspraktisyn in Pretoria en ’n politikus. Hy word veral onthou vir ’n opspraakwekkende voorval in 1932 toe hy en drie makkers eie reg gebruik het teen ’n professor, wat ’n boek geskryf het waarin hy kwetsende uitlatings oor Afrikaners gemaak het.
Steyn Vorster is op Burgersdorp gebore as die tweede seun van ds. Louis Vorster, Dopperpredikant en politikus, en Abrahama Coetzee. Ds. Vorster was ’n vurige vaderlander met ’n sterk persoonlikheid, ’n vurige kampvegter vir Afrikanerbelange wat hom deurentyd vir die republikeinse ideaal beywer het.
As groot bevorderaar van die Afrikaanse taal, godsdiens en tradisies het ds. Vorster vir genl. J.B.M. Hertzog en die Nasionale Party ondersteun. In 1915 betree hy die politieke terrein en verower die Volksraadsetel Albert (Burgersdorp). In 1920 wen hy naelskraaps nadat Albert gekombineer is met Aliwal, maar verloor in 1921 teen die SAP-kandidaat. Hierna het Vorster teruggekeer na die bediening as predikant van Krugersdorp (1922–’28).
Steyn Vorster se moeder was Abrahama Johanna Coetzee (Reddersburg, 27 Januarie 1865 – Pretoria, 19 Mei 1943), dogter van ds. A.J.J. De Klerk Coetzee. Hy was een van 11 of 12 kinders. ’n Suster van hom, Susanna, was met ds. H.J.R. du Plessis (predikant van Erasmus van 1907 tot sy aftrede in 1953) getroud.
Sy eerste skoolopleiding het Vorster op Rustenburg ontvang, en sy matrikulasie-eksamen op Potchefstroom afgelê. Nadat hy ’n tyd lank skoolgehou het, is hy na Nederland, waar hy van 1920 tot 1929 aan die Universiteit van Leiden studeer het en tot doktor in die regte gepromoveer het op ’n proefskrif: Die Britse Ryk (1929). Ná sy terugkeer in Suid-Afrika in 1929 het hy hom dadelik in die politiek begewe en ’n stryd aangeknoop met genl. J.B.M. Hertzog oor die Unie se status.
Einde 1931 het hy saam met mev. Sylva Moerdyk en ’n paar ander die blad Die Republikein gestig, wat later doodgeloop het. Daarna het hy in die Pretoriase distrik gaan boer. In 1934 het hy ’n leidende rol gespeel in die herstigting van Die Republikein, wat later met Die Weste saamgesmelt het. Tot 1936 was hy redakteur van die blad.
Van Oktober 1935 tot Junie 1936 was dr. Vorster voorsitter van die Transvaalse hoofbestuur van die Nasionale Party. Nadat hy bedank het as redakteur van Die Republikein, het hy as prokureur in Johannesburg gepraktiseer.
Hy was getroud met mej. Elsie Fransina Jacobz (Pretoria, 8 Februarie 1899 – Randburg, 15 Junie 1987), en uit die huwelik is twee kinders gebore. Blykbaar is sy nie weer getroud nie; dus was sy ruim 50 jaar lank ’n weduwee.
Dr. Vorster was een van die vier manne wat H.P. Lamont, skrywer van die berugte boek War, wine and women geteer-en-veer het. Die voorval het ’n groot opskudding veroorsaak en was aanleiding tot ’n strafsaak in die magistraatshof en ’n siviele geding in die hooggeregshof.
Prof. Lamont was van 1927 af hoogleraar in Frans aan die Transvaalse Universiteitskollege. Sy omstrede boek is in 1931 onder die skrywersnaam Wilfred Saint-Mandé in Londen uitgegee, maar het ook in Suid-Afrika op die mark gekom.
Dit handel oor die oorlogservaringe van ’n skrywer in Frankryk, plek-plek aangevul met uiters kwetsende aanmerking oor die Afrikaner se voorsate. Die boek het opslae gemaak nadat gerugte versprei is dat die onbekende skrywer ’n personeellid van Tukkies was. Prof. Lamont se naam is in dié verband gefluister, al het hy sy betrokkenheid ontken.
Die ander drie manne wat prof. Lamont op 23 Mei 1932 van sy tuiste by Arcadiastraat 745 ontvoer het, was F.C.K. en S.P.E. Jacobz en G.W.H. Trichardt. Hulle het hom per motor na ’n afgeleë plek geneem waar hy ’n baaikostuum moes aantrek en toe geteer en geveer op Kerkplein afgelaai is.
In die hofgeding wat hierop gevolg het, is die mans aan aanranding skuldig bevind en elk tot ’n vonnis van £50 of ses maande hardepad gevonnis. Lamont het onder kruisverhoor erken dat hy die skrywer van die boek was en so kon die universiteit tugstappe teen hom doen.
Hy is met ingang 31 Desember 1932 ontslaan, maar het reeds van 23 Mei 1932 af, die dag waarop hy geteer en geveer is, nie voor studente opgetree nie.
Dr. Steyn Vorster is op 25 November 1937 in Pretoria oorlede.
9 Augustus 1943 | Ds. Johan Breedt gebore
9 Augustus 1868 | Ds. Koos van Rooy gebore