Teen bogenoemde agtergrond, is dit nodig om die argeologie van die verstaan van lewe duideliker te karteer. Dit blyk dat daar 'n begripsontwikkeling plaasgevind het wat by 'n atomistiese of animistiese verstaan van lewe begin het.
In sy Filosofiese Lexicon (Boek Δ) van die Metafisika het Aristoteles (1970:3-46) die boustene vir 'n werklikheidsverstaan geïdentifiseer. Anders as Plato het hy nooit die siel van die liggaam losgemaak nie. Die siel is weliswaar 'n vorm van die liggaam, maar nooit so dat dit onafhanklik in 'n ander domein kan bestaan nie. Aristoteles wil in hierdie kosmos leef en dink. Dit het hom gelei tot die onderskeid tussen potensialiteit en aktualiteit. Die wesenskenmerk van 'n saak is dus die vermoë om te kan verander. Dit beteken dat 'n vorm by Aristoteles reeds 'n telos [eindpunt] in sigself huisves (entelegie). Indien dit nie daarin voorkom nie, is dit suiwer materie: vuur, water, lug of grond. Dit is ook die verskil tussen klei en 'n baksteen: klei is die materie van 'n baksteen en 'n baksteen is die vorm van klei. Hierdie vorm (eintlikheid) is vir Aristoteles substansie in die volle sin van die woord. Die wetenskap se taak is juis om definisies te verskaf, want dit is die wesenlike van alles (Aristotle 1970:18).
Aristoteles meen daar is 'n hiërargie in die syn. Namate die lyn styg, kom aktualiteit meer tot sy reg en verwesenlik dit vorm. Hierdie hiërargie verloop soos volg: plante → diere → mense (met bewussyn). Elke trap integreer die vorige se wesenseienskappe ten volle, maar is tegelykertyd ook 'n verbetering daarop. Die mens is nie siel én liggaam nie, maar 'n enkelvoudige substansie. Die nous van die mens los eers op in die dood.
Peter Singer (1994:168) argumenteer tereg dat Descartes slegs aan die mens 'n onsterflike siel toedig en die mens daarom oor 'n bewussyn beskik, anders as diere. Hoewel diere meer ingewikkeld as meganika saamgestel is, is hulle in der waarheid slegs uiters komplekse masjiene. Soos wat 'n horlosie 'n geluid kan maak, kan diere ook, maar dit beteken steeds nie dat hulle 'n bewussyn besit nie. Met die ontwikkeling van die chemie sedert die agtiende eeu, het dit toenemend mode geword om lewe in terme van chemiese materiaal en meganisme te beskou (Weber 2011:2).
Lewe word in hierdie lewensopvatting as organismies beskou. Dit het selfs 'n tipe dialektiese 'derde opsie' geword tussen die animistiese en die meganistiese uitgangspunte van die vorige twee paragrawe. Miskien is die beeld van vuur om sellulêre metaboliese aktiwiteit te vergelyk, tog nie so vergesog nie! Die voorwaarde is egter dat hierdie 'pattern of chemical processes' (Haldane 1947:56) nie bloot tot 'n meganisme of fisikalisme gereduseer mag word nie.
Dit is vir Kant - die eksponent hiervan - duidelik dat niks sonder 'n doel kan bestaan nie en dat biologie alleen in terme van 'n intrinsieke teleologie beskryf kan word (Ruse 2008:72). Kant se bekende uitspraak dat die mens nie 'n middel tot 'n doel is nie, maar 'n doel op sigself (Paton 1972:32), dui natuurlik reeds op hierdie onderskeid tussen gewone lewe en menslike lewe en die sentrale plek wat die mens in die natuur beklee. Dit gee aan die mens ook 'n besondere verantwoordelikheid. 'n Soort 'regulative principle' of imperatief is dus noodsaaklik.