André M�ller - 2010-01-26 Toe ek as eerstejaar by my universiteitskoshuis aangekom het, is my ouers met gul glimlagte begroet deur skyn-vriendelike huiskomiteelede (dertien verkose inwoners van die koshuis, meestal derde- en vierdejaars). Diegene wat kon, het oor die Desember-vakansie baarde laat groei. En die oomblik toe die ouers weg is, het hulle in nors karakters verander wat die eerstejaars laat afkyk, rondmarsjeer en vir lang ure in die son laat staan het. Ons moes elke HK-lid “Meneer” noem, met ’n rympie wat soms gegroei het tot “Meneer Gees-en-Deelname Van den Bergh” of “Meneer Beheer, Ons Onderprimarius, Meneer Olivier”, ens. Ons is op ons beurt afgejak as “jarre” en moes onsinnige takies verrig tot die HK se plesier. Soos die oriënteringsweek verbygesloer het, het die HK ons emosioneel en fisies afgebreek en strategies dag-vir-dag weer psigies opgebou. Later het die eerstejaars perfek geslow-march oor die quad en netjies in gelid gemarsjeer en luid geroep “Alles vir die Huis” terwyl ons met ons vuiste teen ons borskaste slaan. Daar is geskakel met die een vrouekoshuis ná die ander, in ’n haarfyn-uitgewerkte program waarvan die jarre net-net betyds ingelig is sodat hulle kon spoedstap na die volgende ontmoetingsplek wat uitgestip was. Ons het danspassies en krete geoefen vir JOOL-aktiwiteite; ons het langs die atletiekbaan en swembad geskree. Trots. In die aande het ’n kaalkop-bebaarde senior met ’n piksteel deur die gange gestap. Op die boonste vloer het hulle groot klippe gerol wat druisend weergalm het bo ons koppe. Ons moes met oop deure slaap en in koue water stort. Elke dag ”dagdrag” dra: langbroeke en netjiese hemde in ’n snikhete son. Die gange het geruik na stink sokkies. Heen-en-weer het twee doopluitenante geloop en vir ure aaneen geprewel dat ons “karakter, styl en trots” moes hê. Dat ons die gentlemen-koshuis is. Hoe die wasmasjiene werk. Refreine wat herhaal is terwyl die eerstejaars moeg afgekyk het. Nou en dan het iemand flou geval van die hitte. Toe die seniors terugkom, het hulle geskree: “Jar, jou lewer is myne!” * * * Die jaar daarop is ek self as HK-lid verkies; my hare is afgeskeer - en op die laaste dag van die HK-kamp het die prim en onderprim die res van die huiskomitee ingelyf: klere uitgetrek, met visaas bestrooi, knoffel laat eet, op ’n verlate parkeerterrein afgelaai, met duct tape vasgebind aan mekaar, twaalf houe elk met ’n stuk pyp toegedien, en in die yskoue reën gelos. In die donker het ons terug gestrompel met stroop klewend tussen ons bene, en eiers, meel, aas en modder oor ons lywe. Karakter, styl en kots. * * * Die jaar daarop was ek weer in die HK, saam met drie behoudende oud-HK-lede wat besluit het dié HK-inlywing moes voort. Teësinnig staan ek toe met ’n stuk tuinslang voor bukkende, vuilgesmeerde HK-lede. Waansin. * * * Eers in my derde termyn kon ek dié onsinnigheid stopsit – en heel naweek oop en gemoedelik met die nuwe HK-lede kamp, sonder intimidasie of magspel. Ons het die junior HK-lede as gelykes behandel. Ons was vriendelik. Ons het die eerstejaars op die naam begin noem; hulle welkom laat voel, in die skadu op die gras laat sit terwyl ons hulle staaltjies vertel en aanmoedig om mekaar uit te daag en vir mekaar om te gee. Met opset het ons die doopkaptein-idee laat vaar – en elke aspek wat herinner het aan weermagpraktyke geskrap. * * * Want, het ek gereken, ons wil nie fikse enersdenkende soldate of flukse onbevraagtekenende slawe oplei nie, maar kritiese, kreatiewe individue by ons koshuis verwelkom – wat hulle sê kan sê en inisiatief kan neem. * * * Ek onthou ’n mede-HK-lid van my eerste termyn wat my berispe het: Moenie vriende maak met die jarre nie, ou – hulle is nie ons speelmaats nie. Hulle gaan oor jou lóóp. Hulle het nie. Inteendeel, die eerstejaars vir wie ons vriendelik en gasvry ontvang en medemenslik behandel het – hulle het veel langer in die koshuis gebly, méér vir kampus gedoen en beter vriende van my geword as diegene wat moes afkyk terwyl ’n HK-lid met hulle praat. Waar my mede-HK-lede “jarre met kersgat-houdings” gesien het, het ek ons toekomstige kampusleiers gesien. * * * “Ons wil nie die beste koshuis op kampus wees nie,” het die HK begin sê, “maar die beste koshuis vir kampus”. * * * Gister het ek weer ingeloer by my oudkoshuis. Die eerstejaars wat leiers geword het, is nou uit. Dis reeds drie generasies later. Die jarre staan weer in drie rye, roep luidkeels “Meneer dit en dat” vir elke senior wat verbykom; die HK-lede is bebaard en glimlag nie. Die eerstejaars lyk onseker en loer af ondertoe, hulle langmouklere natgesweet. * * * Ons is terug in die 1990’s, dink ek. En sug. Hierdie stuk het aanvanklik op André se blog verskyn. << Terug na Vintage@LitNet <<