Stryders vir ons taal - Wikipedia
"'n Ieder nasie het sy taal." So begin die tweede strofe van "Die Afrikaanse Volkslied," geskryf deur die beroemde viermanskap wat begin het met die stryd om die erkenning van Afrikaans as taal. Hulle was Arnoldus Pannevis, C. P. Hoogenhout, D. F. du Toit en S. J. du Toit.
Eintlik het hierdie mense 'n groter taak gehad as die blote erkenning van Afrikaans. Hulle moes die Afrikaners self leer om Afrikaans te praat en te skryf. Vandag klink dit onmoontlik, maar minder as honderd jaar gelede was daar derduisende Afrikaners wat gedink het hulle taal is Nederlands. Hulle het grootgeword met die Nederlandse Bybel en die Nederlandse psalms en gesange. Hulle kerkdienste was in Nederlands, en as hulle deftig was, of huis­ godsdiens gehou het, het hulle Nederlands gebruik. Maar die Nederlands wat hulle gebruik het, was verkeerd en byna ewe ver van korrekte Nederlands as die egte Afrikaans. Hulle het eintlik maar net,-"en" agter elke werkwoord gesit, "wij" i.p.v "ons" gesê en (gewoonlik verkeerd), "het" of, "de" i.p.v. "die". Met nog 'n paar kinkels daarby (soos "een" i.p.v. "'n"), het hulle gedink hulle praat Nederlands.
2 Die groot verandering
3 Die G.R.A.
4 'n "Gedenkwirdige" dag
In die Kaap was die probleme nog groter, want die Kaap was destyds 'n Engelse kolonie, en baie mense het gedink dit is deftig om Engels te praat eerder as Afrikaans of 'n geradbraakte Nederlands. Die Afrikaners het toe al hul eie taal gehad, maar hulle was skaam daarvoor en hulle het geweier om te se dis hul taal, hoewel almal dit gepraat het. Hulle het gesê dis 'n kombuistaal, die taal van bediendes of kinders, mense wat nie kon "reg praat nie.
Toe kom die groot verandering. Dit het begin, na enkele geskrifte in en oor Afrikaans, toe 'n Hollander, Arnoldus Pannevis, in November 1874 aan die Britse en Buitelandse Bybelgenootskap voorstel dat die Bybel vertaal word in "Kaap-Hollands". Die Britse sekretaris van die Genootskap het die Kaapse sekretaris gevra om die saak verder te ondersoek, hoewel die Genootskap nie begerig was om die Bybel in elke "brabbeltaal" te vertaal nie. Pannevis het reeds in sy brief die naam van 'n jong predikant as vertaler genoem: ds. S. J. du Toit, wat die vader sou wees van die beroemde digter en Bybelvertaler Totius. Ds. du Toit is toe gevra om die saak te ondersoek, en op 14 Augustus 1875 hou hy 'n vergadering in die Paarl. Hierdie vergadering het twee historiese besluite geneem:
Dat die vertaling van die Bybel in Afrikaans noodsaaklik is, hoewel daar sekere praktiese probleme bestaan; en
Dat hulle die Genootskap van Regte Afrikaners gaan stig.
Dit was die begin van die stryd om die erkenning van Afrikaans as kultuurtaal. Een van die eerste dade van die G.R.A. was om 'n blad te publiseer, Die Patriot, waarvan die eerste nommer op 15 Januarie 1876 verskyn het. Dit was die heel eerste Afrikaanse koerant of tydskrif. Nog voor Die Patriot het die G.R.A. Die Afrikaanse Volkslied" gepubliseer, waarvan 'n reël hier bo aangehaal is. Ook het hulle 'n manifes gepubliseer waarin hulle se daar is Afrikaners met Engelse harte en Afrikaners met Hollandse harte, maar daar is ook Afrikaners met Afrikaanse harte: hulle is die regte Afrikaners, en hulle word opgeroep om te help.
Dit was die begin van die Eerste Afrikaanse Beweging: die beweging om Afrikaners te oortuig dat hulle taal Afrikaans is, en nie Hollands of Engels nie, die beweging wat uitgeloop het op die hele opbloei van die Afrikaanse kultuur.
'n "Gedenkwirdige" dag
Ds. S. J. du Toit skryf soos volg oor die betekenis van die stigting van die Genootskap van Regte Afrikaners op 14 Augustus 1875: ,"Mogelik sal 'n latere geskiedskrywer-as teenwoordige vooroordele al uitgesterwe is en die tyd elke gebeurtenis na waarde sal gerangskik hê - die veertiende Augustus 1875 opteken as 'n gedenkwirdige dag in die geskiedenis van Suid-Afrika."