Pretoria, Johannesburg, Potch se water besmetMikroplastiekbesoedeling in waterbronne is ‘n groeiende bekommernis wêreldwyd. Foto: Oregon State University/Flickr.com Navorsers het aansienlike hoeveelhede mikroplastiek in die kraanwater van Pretoria en Johannesburg gevind. Die mikroplastiek is ook in riviere in Gauteng en boorgatwater in Noordwes gekry. Terwyl daar reeds omvangryke navorsing gedoen is oor die invloed van mikroplastiek in die see en seediere, is daar nog min te wete oor die gesondheidsuitwerking wat dit op mense kan hê. Die bevindinge van die studie, wat navorsers aan die Noordwes-Universiteit in opdrag van die Waternavorsingkommisie gedoen het, is vroeër vandeesweek uitgereik. Dit is een van die eerste navorsingstukke oor die vlakke van mikroplastiekbesoedeling in vars water in Suid-Afrika. Rivierwater is in Januarie en Februarie 2017 in 43 plekke in die Vaal-, Mooi- en Wasgoedspruitriver in Gauteng en die Noordwes-provinsie getoets. Al die monsters het mikroplastiek bevat. Grondwater uit vier boorgate in Potchefstroom is ook vir die navorsing aan die begin van 2018 getoets. “Ons is reeds bewus plastiek is oral. Dit was nie vir ons ŉ skok om dit in hierdie waterbronne te vind nie en dit het eintlik maar net bevestig wat ons reeds vermoed het,” het Carina Verster, navorser en medeskrywer van die verslag, gesê. Volgens Verster is die hoeveelheid mikroplastiek wat die navorsingspan in riviere gevind het egter tien keer meer as wat hulle in die kraanwater en grondwater opgespoor het. “Die mikroplastiekbesoedeling in die Vaalrivier is besonder hoog. Die besoedelingsvlakke in dié betrokke rivier is vergelykbaar met Europese riviere soos die Seine en Ryn.” Hoewel die uitwerking van mikroplastiekbesoedeling op die mens nog nie heeltemal vasgestel is nie, meen Verster daar is tog rede tot kommer: “Mense het oor die jare aangepas om partikels in water te verwerk, maar toksiese chemikalieë kan ŉ mens se liggaam saam met mikroplastiek binnedring en moontlik op ŉ sellulêre vlak opgeneem word.” Dit is veral chemikalieë soos die insekdoder DDT wat aan plastiek kan vasklou en geabsorbeer kan word. Verster verduidelik dat mikroplastiek hoofsaaklik twee bronne het. “Sommige skoonheidsprodukte bevat mikrokorrels. Suid-Afrika behoort hier die voorbeeld van lande in die Europese Unie te volg en ŉ verbod op mikrokorrelgebruik te plaas. Daar is genoeg natuurlike alternatiewe wat eerder in die produkte gebruik kan word.” Dit is egter die mikroplastiek wat van groter plastiekprodukte afkomstig is en vesels wat van plastiekagtige tekstiel afbreek wat die ergste besoedeling veroorsaak. Verster het bygevoeg dat nog meer opnames landwyd gedoen sal moet word om te bepaal wat die volledige prentjie van mikroplastiekbesoedeling in Suid-Afrika se varswaterbronne is. Die navorsers glo die moontlikheid moet ondersoek word om rioolwerke in die toekoms aan te pas om mikroplastiek te verwyder. Verster beoog ook binnekort ŉ meer volledige studie oor die Vaalrivier, waar die ergste besoedeling van mikroplastiek voorgekom het, om te help bepaal presies waar in die rivier dit die ergste besoedel is. “Ek wil ook die sediment van damme bestudeer en probeer vasstel wat die grootste bron van plastiekbesoedeling in die rivier is en of die besoedeling uiteindelik in die see beland of in die grond opgeneem word.”