Belasting: ‘Jy betaal meer as wat jy dink’Piet le Roux, hoof van die Solidariteit Navorsingsinstituut, tydens die blitsseminaar. Foto: Reint Dykema Jy betaal meer belasting as wat jy dink. En danksy staatskuld, politieke verwagtinge en regeringsinmenging by die ekonomie gaan jy vroeër of later nóg meer betaal. Só sê die vakbond Solidariteit in ŉ spesiale belastinguitgawe van sy kwartaallikse Arbeidsmarkverslag, saamgestel in samewerking met ETM Analytics. Dié verslag is vandag tydens ŉ blitsseminaar in Centurion vrygestel. Volgens Piet le Roux, hoof van die Solidariteit Navorsingsinstituut, is ’n breukdeel van die Suid-Afrikaanse bevolking vir die leeueaandeel van belasting verantwoordelik. “Uit ’n bevolking van 55 miljoen mense, van wie sowat 30 miljoen van werkende ouderdom, betaal ’n skamele 1,1 miljoen mense 70% van alle persoonlike inkomstebelasting. Dié skeefgetrekte situasie bestaan ook by ander soorte belasting, soos maatskappyebelasting en BTW.” Le Roux het gesê die sogenaamde “belastingverligting” waarmee Pravin Gordhan, die vorige minister van finansies, belastingbetalers in onlangse jare probeer paai het, was boonop blote oëverblindery. “In teenstelling met sy herhaaldelike aankondigings van belastingverligting, het Gordhan persoonlike inkomstebelasting sedert 2012 jaarliks met behulp van ‘bracket creep’ laat styg. ‘Bracket creep’ is wanneer belastingkerwe nie genoegsaam vir inflasie aangepas word nie.” Vir die ware prentjie van die persoonlike inkomstebelastingkoers, sê Le Roux, behoort Gordhan se verskuilde verhogings saamgetel te word met die openlike verhogings wat vanjaar deur sy opvolger, min. Nhlanhla Nene, ingestel is. “Iemand wat in 2012 R25 000 per maand se voorbelaste inkomste ontvang het, en sedertdien VPI-inflasieverwante verhogings gekry het, sal vanjaar in reële terme 6% meer persoonlike inkomstebelasting betaal. En dan praat ons nog nie van meer onopsigtelike soorte belasting soos die 42% hoër heffing op petrol, hoër koolstofbelasting, drankbelasting, inflasie en ŉ verskeidenheid verhoogde invoertariewe nie,” het Le Roux gesê. Volgens Le Roux is dit nie altyd maklik om tred te hou met die talle onopsigtelike vorme van belasting nie. “Dink maar aan inflasie en hoe dit jou koopkrag verminder. Al is dit tegnies nie heeltemal ’n belasting nie, verarm dit tog die publiek en verryk die staat. ‘Inflasiebelasting’ is swaar: In 2014 was jou laaste salaris vir die jaar byvoorbeeld 5,3% minder werd as jou eerste.” Daarby toon die verslag dat Suid-Afrika se bruto nasionale skuld oor die afgelope ses jaar skerp toegeneem het. “Meer skuld beteken hoër skuldterugbetalingskoste, selfs in ’n omgewing van lae rentekoerse. Gegewe die gety van toenemende staatsbesteding, skulddienskoste en moeilike ekonomiese omstandighede, moet belastingbetalers hulle staal vir ’n moeilike tyd wat voorlê,” het Le Roux gesê.