Gerda Odendaal oor die herstandaardisering van Afrikaans | Afrikaanse Nuus
In sy eerste rede as voorsitter van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns in 2012 het Wannie Carstens getoon hy is ‘n mens van die oomblik deur na uitdagings te verwys en die laertrekmentaliteit af te keur. Hy het genoem dat die Akademie die gehalte van Afrikaans wil bevorder, maar hiervan het nog absoluut niks in bv die Afrikaanse Taalraad (ATR) tereg gekom nie.
Die twee bruin sprekers was die opvoedkundige Michael le Cordeur en die taalkundige Frank Hendricks. In albei voordragte is Carstens se ideale ondersteun. Die twee wit sprekers was Ernst Kotzé en Gerda Odendaal. Teen Kotzé het ek geen wesenlike beswaar nie. Hy het reeds lofwaardige taalkundige werk gedoen. Ek het gehou van sy skynbare onwilligheid om die nie-akademiese Mandela-naam te aanvaar deur voort te gaan om sy werkplek die Universiteit Port Elizabeth te noem. Die res van my skrywe handel oor Odendaal.
Dit behoort gou duidelik te wees waarom
Odendaal (afgesien daarvan dat daar uit vier sprekers demografies eintlik twee vroue móét wees) as spreker genooi is. Haar taalkundige en politieke standpunt pas die Carstens-Akademie en die ATR soos ‘n handskoen. Ek verlaat my op twee inligtingsbronne. Albei is te vinde op die Universiteit Stellenbosch (US) se SLiP (Stellenbosch Literary Project). Hierdie voorkeur vir ‘n Engelse benaming is kenmerkend van die Botman-US. Odendaal se eerste teks is in Engels.
As lesers na Nelson Mandela se dood na die US-webwerf gegaan het, sou hulle seker nie hulle oë geglo het nie. Afgesien daarvan dat ‘n mens via die Engelse webwerf by die een in Afrikaans uitkom (pleks van andersom), was die heel eerste skakel of naslaankeuse “Madiba”. Dit kon seker niks anders as ‘n Botmanistiese foefie wees nie. Hierdie skakel is intussen verwyder. In die plek daarvan heet Botman op ‘n video die nuwe Maties welkom teen die agtergrond van ‘n prominente Mandela-foto. Russel Botman, die US-rektor, het blykbaar op eie inisiatief Mandela postuum tot die US se beskermheilige verklaar.
In hierdie milieu was Odendaal ‘n student. Die ATKV het in 2010 ‘n studiebeurs van R20 000 aan haar toegeken. In 2012 het sy ‘n doktorale proefskrif voltooi: Die herstandaardisering van Afrikaans: ‘n Praktiese benadering met die AWS [Afrikaanse Woordelys en Spelreëls] as gevallestudie. Odendaal se standpunt stem ooreen met dié van Magdaleen Kruger, die hoof van RSG. Kruger beywer haar vir transformasie, sodat RSG nie ‘n “ou, wit stasie” moet wees nie. Standaardafrikaans is een van die dinge wat volgens Kruger moet verander. Afrikaans moet glo geherstandaardiseer word; “teruggegee” word aan die eerste praters van hierdie taal, naamlik die bruines.