Mulanguli Muhulwane ndi ene tshimebi tsha Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu.
Muofisiri wa zwa Mafhungo wa Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu u na maana a u rumela kana u ea mushumo wo fhiwaho Muofisiri wa zwa Mafhungo nga Mulayo onoyu kha mufarisa muofisiri wa zwa mafhungo wa uno muhasho.
vhu nga ibviswa tshifhinga tshiwe na tshiwe kana zwa tou shandukisiwa nga u tou waliwa nga onoyo muthu.
Mulanguli Muhulwane wa zwa Dzinnu u tea u ta nomboro ya vhathu vhane vha fanela u vha Vhafarisi vha Vhaofisiri vha Mafhungo vhane vha o tea u ita mushumo wa Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu uri vhahumbeli vha o kona u swikelela rekhodo dzawo.
Muofisiri wa zwa Mafhungo a Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu u na sia na ndango nha ha mufarisa muofisiri wa zwa mafhungo muwe na muwe wa uno muhasho.
Muhumbeli ane a nga vha a tshi khou oa rekhodo ine i nga vha i na mafhungo nga ha muhumbeli.
Mafhungo a iwe mue?
dzina a muthu hune a vha hone khathihi na zwiwe zwidodombedzwa nga ha muthu ene mue, kana hune dzina a bviselwa khagala a sumbedza mafhungo nga ha muthu, hone u sumbedzwa ha dzina one ie zwi nga sumbedza kana u bvisela khagala mafhungo nga ha muthu, hone u sa katela mafhungo nga ha muthu o no lovhaho lwa miwaha ya 20/ mahumi mavhili.
Zwiimiswa zwa nnyi na nnyi/ vhathu fhedzi zwine zwa shumisa maana kana u ita mushumo wa vhathu u ya nga ha mulayo.
fhedzi nga nhani ha tshipikwa tsha khethekanyo dza 34 dza Mulayo, zwo livhanywaho na muthu kha phara(a) na (b) zwi fanela u dzhiiwa sa zwo livhanaho na muthu?
Kha zwi kwamaho Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu, ndango yo teaho zwi amba vhuifhinduleli ha Vho- Minisia vha Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu kana muthu o nangiwaho zwo tou waliwa nga Vho-Minisia vhenevho.
Zwi ammba zwauri Khomishini ya Pfanelo dza Vhathu Afrika Tshipembe yo sumbedzwa kha khethekanyo 181 (1) (b) ya Mulayotewa.
uri kana tsho vhumbwa nga tshenetsho tshiimiswa tsha vhathu naa.
Musi tshivhalo tsha mauvha mawe na mawe o tiwaho kha mushumo wa mulayo muwe na muwe, kana kha tshiwe tshipikwa-vho, zwi fanaho na zwenezwo zwi tea u dzhielwa nha nga nnani ha zwa u thoma, ho katelwa na zwa u fhedzisa, nga nnani ha musi uvha a u fhedzisela arali i Swondaha kana holodei iwe na iwe ya nnyi na nnyi.
Zwi amba uvha iwe na iwe nga nnani ha Mugivhela, Swondaha na holodei dza lushaka, sa zwo alutshedzwaho kha khethekanyo 1 ya Mulayo wa 1994 (Mulayo 36 wa 1994) wa Holodei dza Lushaka.
Nyaluso ya u Swikelela Mulayo wa Mafhungo (PAIA), Mulayo 2 wa 2000 (u vhidzwaho hafhu uri ndi Mulayo) wo thomaho u shumiswa nga dzi 9 dza hafamuhwe 2001, ho sedzwa ndeme ya u kona u swikelela mafhungo nga lushaka lwo vhofholowaho nahone lwo anavhuwaho. Mulayo u ea tshivhumbeo tsha mulayo kha khethekanyo 32 ya Pfanelo dza Mulayotibe wa Mulayotewa nahone zwi fanela u alutshedzwa sa mulayo wo ewaho wa pfanelo dza mulayotewa.
mafhungo mawe na mawe o farwaho nga muwe muthu ane a oea uri a shumiswe kha pfanelo dziwe na dziwe.
Mulayo wa lushaka u tea u kona u ea zwo teaho kha pfanelo iyi, nahone u fanela u ekedza mielo i pfalaho kha u fhungudza muhwalo wa vhulanguli na zwa masheleni kha muvhuso.
u vhea tshikalo tsho linganaho kha pfanelo dza u kona u swikelela mafhungo zwo livhaho kha tsireledzo ya zwiphiri zwa vhathu, mafhungo a zwiphiri a zwa vhubindudzi kana zwa makwevho hone hu tshi khou khwahisedzwa vhulanguli havhui nahone hu fushaho.
u vhekanya zwavhui pfanelo dza u kona u swikelela mafhungo na dziwe pfanelo dzohe kha mulayotewa.
u khwahisa na u dzhenelela kha u dzhia tsheo ha zwiimiswa zwa vhathu zwi kwamaho pfanelo dzavho.
Rekhodo dzohe dza Khabinethe na komiti dzayo, mishumo ya mulayo wa khothe, khothe dza tshipentshala, kana vhaofisiri vha mulayo kana murao wa Phalamennde kana Khoro ya Mulayo ya Vunu.
Dzhielani nzhele: iwalwa a i imeli Mulayo nahone i fanela u vhaliwa khathihi na Mulayo na Ndaulo.
Ndi vhuifhinduleli ha Khomishini ya Pfanelo dza Vhathu ya Afrika Tshipembe u kuvhanganya zhendedzi, i kha tshivhumbeo tshi sa koni nga nila yavhui, sa zwine a nga owa nga muthu ane a tama u shumisa pfanelo dziwe na dziwe dzo sumbedzwaho kha Mulayo.
Zhendedzi enei hu o itwa uri i wanale nga nyambo dza tshiofisi dzohe na uri i wanale ui tshi bva kha Khomishini ya Pfanelo dza Vhathu ya Afrika Tshipembe hu saathu u swika wedzi wa hangule wa 2003.
Tshipikwa tshihulwane tsha ii iwalo ndi u ivhadza vhathu uri vha nga wana hani nila ya u kona u swikelela rekhodo dzine dza vha na kana dzine dza vha kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu, u eaho maana kha Khethekanyo 14 ya Mulayo.
Dzhielani nzhele: iwalwa hei o imela fhedzi Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu nahone a u kateli Mafhungo na rekhodo dza Mihasho ya Vunu yo fhambanaho.
U ya nga ha Mulayo, Mulanguli Muhulwane wa Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu ndi Muofisiri wa zwa Mafhungo nahone u shumisa maana na mishumo yawe nga u nganga vhatholiwa vha tevhelaho u shuma sa Vhaofisiri vha zwa Mafhungo na u vha Vhafarisa Vhaofisiri vha zwa Mafhungo nga nila ya hompho.
Mafhungo ohe a PAIA a o shumaniwa nao nga senthara ya PAIA.
Lushaka lu tea u vha na ndugelo dza u wana nnu kha zwiiniswa zwa ikonomi (mawalwa a maitele o dzudzanyiwaho, naho zwi saathu u anganedzwa).
U thoma na u laula kuitele kwo kuvhanganaho kwa u ekedza nila yavhui ya u wana dzinnu kha vhane vha kona u dzi swikelela na tshumelo khathihi na u vha na vhukwamani kha zwa ikonomi (Mawalwa a Maitele o dzudzanyiwaho, naho zwi saathu u anganedzwa).
U khwinifhadza tshumelo dzohe dzi fushaho dza vha dzo shandukiswaho, muhasho wo livhaho kha vhukoni.
U vha na bono na ndivho dzine tshifhinga tshohe dza elana na zwithu zwa pootiki na vhupo ha dzinnu.
U shumisa zhendedzi a phoisi ya zwa dzinnu sa mveledziso nga ndingo dza vhupo ha dzinnu.
U vha na ndango yo rangaho phana kha zwa dzinnu na mafhungo a vhudzulo ha muthu shangoni na u ea nga u avhanya tshumelo ya vhukonani kha u kona u swikelela mafhungo tshifhinga tshohe.
Mushumo muhulwane une muvhuso wa lushaka ndi u bveledza na u langula maitele mveledziso ya zwa dzinnu yo vhungeaho nga murahu ha vhukwamani na MEC dza ahe zwa Dzinnu, madzangano o imelaho vhomasipala (Madzangano a Muvhuso wapo wa Afrika Tshipembe, SALGA)?
U itela u laula na u thoma u katela kuitele kwa mveledziso ya zwa dzinnu dza lushaka, muvhuso wa lushaka u tea u imelwa nga Vho-Minisia vha zwa Dzinnu, u tea u ita mishumo ya nhesa.
Phoisi: U wana hafhu phoisi ya lushaka yo katelaho zwitewa na maimo zwo livha kha sia a mveledziso ya zwa dzinnu.
Ndivho: I sumbedza nisedzo ya dzinnu dza lushaka, i sumbedza ndaulo ya nisedzo ya dzinnu dza mavunu ho teaho, i sumbedza ndaulo ya nisedzo ya dzinnu dza ha masipala.
U ola vhukoni ha Kushumele: Vhaoli vha tea u ola dzinnu nga nila yo teaho vha tshi khou shumisana na Mec muwe na muwe.
b. I tikedza na u khwahisa maana a vhomasiapala kha u langula zwithu zwavho, u shumisa maana avho na u ita mishumo yavho zwo livha kha sia a mveledziso ya zwa dzinnu.
Vhukwamani: Zwi takusa vhukwamani ha mafhungo a zwa mveledziso ya zwa dzinnu vhukati ha muvhuso wa lushaka na vhaimeleli vha lushaka lwa muvhuso, kha zwipia zwi ekedzaho masheleni na thundu kha tshumelo dza zwa dzinnu, muvhuso wa mavunu na vhomasipala na zwiwe zwipia zwa muvhuso kha mveledziso ya zwa dzinnu.
Vhudavhidzani: U khwinifhadza vhudavhidzani havhui siani a mveledziso ya zwa dzinnu.
U thoma tshiimiswa tsha lushaka nga fureimiweke ya zwa masheleni kha mveledziso ya zwa dzinnu.
U ita nyambedzano ya u nangiwa ha mugaganyagwama wa muvhuso kha zwipikwa zwa mveledziso ya zwa dzinnu.
U kovhekanya masheleni kha mbekanyamushumo ya zwa dzinnu dza lushaka u ya kha mivhuso ya mavunu.
U lugisela na u londola nzudzanyo ya miwaha minzhi kha mveledziso ya zwa dzinnu.
U thoma na u ekedza masheleni zwiimiswa zwa dzinnu.
U sengulusa kushumele kwa tshipia tsha zwa dzinnu.
U dzhia vhukando ho teaho vhune ha nga kona u sika vhupo vhune ha vha havhui ha tendela vhashumi vhohe na vhathu u kona u swikelela ndivho dzavho dza ndeme ho sedzwa zwa mveledziso ya zwa dzinnu.
Zwinzhi nga ha mushumo wa vhuimo ha mulanguli muhulwane zwi nga wanala kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu kha webusaithi: http://www.housing.gov.
Tshumelo khulwane ine muhasho wa i ekedza ndi u thoma nga u londola phoisi na fureimiweke ya mulayo i oeaho kha vhulanguli ha maitele a mveledziso ya zwa dzinnu. Ndivho khulwane i wanala kha marangaphana a Mulayo wa zwa Dzinnu, wa 1997 (Mulayo 107 wa 1997), u lalulwa ha fureimiweke ya tshiimiswa na mbekanyamushumo ya dzinnu dza lushaka dzine dza vhusa na u laula thuso na thikhedzo ya dzinnu dza Muvhuso. Muhasho na wone u langula mukovhe wa waha wa zwa dzinnu u ya kha mavunu a ahe a mivhuso musi hu tshi bviswa khathihi na u ekedzwa masheleni a mbekanyamushumo dza zwa Dzinnu dza Lushaka na mbekanyamushumo dza zwa Dzinnu dza Mavunu dzine dza shumisana na phoisi ya zwa Dzinnu dza Lushaka.
Zwa mveledziso ya zwa dzinnu zwi wanala nga ngomu ha tshivhumbeo na kha zwo dzudzanyiwaho nahone zwo bveledzwaho nga mivhuso ya vunu na vhomasipala. U dzhia tsheo malugana na phoisi ya zwa dzinnu dza lushaka zwo isendeka kha mirao ya Khorotshitumbe yo hwalaho vhuifhinduleli ha zwa vhudzulo/ dzinnu dza mivhuso ya mavunu ya ahe.
Vhomasipala vha nga walela kha MEC uri vha tendelwe u vhusa kana u laula mbekanyamushumo dza zwa dzinnu dza lushaka , nahone arali zwi tshi fusha, vha nga kona u dzhia tsheo nga ha mbekanyamushumo ya zwa dzinnu dza lushaka.
NHBRC i na vhuifhinduleli ha u tsireledza vha dzulaho dzinuni nga u vha ea iwalo a tsireledzo ya u pwashekana ha dzinnu ntswa. I uuwedza imaga a u fhaa nga u laula u iwalisa ha vhafhai nga NHBRC nga u shumisa zwiwe zwitewa na maimo a koniraka ya u fhaa, vhane vha tea u vha na ndivho ya u khwinisa vhui kha dzangalelo a vharengi. Nnu dzohe dzine dza fhaiwa dzi fanela u waliswa kha NHBRC, lune khantsela kana khoro nga murahu ya o ekedza tshumelo dza tshipentshala kha mamaga na kha vharengi.
NURCHA i na vhuifhinduleli ha u ekedza masheleni kha dzikoniraka na u thusa vhathu vhane vha wana malamba mauku uri na vhone vha vhe na mukovhe wa u wana dzinnu kana madzulo na u vha na magavhelo sa khwahisedzo ya mveledziso ya lushaka. Tshiimiswa itshi tshi na vhuifhinduleli kha u tsireledz lushaka nga zwikimu zwine zwa thusa vhathu vhane vha wana mbuelo hukhu uri vha vhulunge ho livhiwa kha ndivho ya phungudzo ya masheleni a u badela nnu dzavho.
Tshiimiswa itshi ndi tsha mveledziso ya tshiimiswa tsha zwa masheleni, ndivho khulwane ndi ya u ekedza masheleni a zwa vhudzulo nga nila yo vhulungeaho kha vhane vha wana malamba mauku. U swika henefha NHFC yo dzhia iga a u ita uri huvhe na u kona u swikelela dzinnu nga u ekedza masheleni, a u fhaa zwithu zwo vhulungeaho nahone zwavhui vhukati ha madzangano ane a ekedza masheleni, na u dzhenalela kha mawe madzangano maswa a maitele a nisedzo ya zwa masheleni.
Tshiimiswa itshi tsho sedza kha tshikolodo tsha masheleni hune khadzimiso ya masheleni a vhudzulo ya wanala, vhahadzimi vhane vha si vhe dzibannga na bannga dzine dza hadzima vhane vha vha vha tshi khou shaya. Izwi zwi ita uri hu vhe na vhulingani ha ndugiselo dza vhukoni siani a zwiimiswa zwa vhathu zwa vhudzulo na zwiimiswa zwine zwi sa vhe dzibannga. Ndivho ya maana a vhukoni i khou thoma u vhonala na u bvelela kha zwiimiswa zwiswa uri na vhone vha dzhenelele lwa tshahe kha imaga.
U wana mbuelo ya tshumelo idzi kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu, khumbelo dzi tea u itiwa dza livhiswa kha Mulanguli Muhulwane wa muhasho wonoyo.
Phosi ya dzinnu kana vhudzulo ha lushaka na u itiwa ha maitele khathihi na u pfukisa zwi bvelela kha tshivhumbeo tsha maitele. Nga nhani ha zwenezwi mulayo wa vhukwamani wo itwa mulayo wa ndeme kha u ekedzwa ha Mulayo wa zwa Dzinnu/ Vhudzulo, wa 1997. Vho-Minisia vha na vhuifhinduleli ha mveledziso ya phoisi na maitele a zwa dzinnu dza lushaka. Hezwi zwi bvelela kha maitele a vhukwamani a langulwaho nga tshivhumbeo tsha dzinnu tsha MINMEC tshine tsha vha na Vho-Minisia vha zwa dzinnu/ vhudzulo, mirao ya ahe ya Khorotshitumbe ine ya vha na vhuifhinduleli kha zwa dzinnu dza mivhuso ya mavunu a ahe na Dzangano a Muvhuso wapo wa Afrika Tshipembe (SALGA).
Tshifhinga tshohe zwine muvhuso wa ita, u kwamana nga nila yo anavhuwaho na phoisi khathihi na maitele na mathomele ane tshifhinga tshohe a dzhia tshivhumbeo tsha vhukwamani ha tshumelo na dzisamithi dza nnu dza lushaka.
Mulayotheo wo salaho ndi wa uri muwe na muwe shangoni u a kona u dzhia tsheo ya zwivhumbeo nga tshino tshifhinga tsha demokirasi ya Riphabuiki. Nga nhani ha zwenezwo muhasho wo iimisela u kwama masia ohe malugana na phoisi ya maitele.
Rekhodo dzo itwaho mutevhe afha dzi wanala lwa vhuiiti hu si na o itaho khumbelo u ya nga Mulayo. Hezwi a zwi athu u walwa kha Gazette sa zwo sumbedzwaho kha Mulayo.
dzi a wanala lwa u kopiwa. Hu na mbadelo dza khophi. Kha vha sedze ndimana 6.
dzi a wanala hu si na mutengo kha vhuwe vhuimo, tsumbo; kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu/ Vhudzulo kha webusaithi: http://www.housing.gov.
Fureimiweke ya Phoisi ya dzinnu dza lushaka: Zwitewa zwihulwane zwa u thoma ngazwo.
Mulayo wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu wa 1997 (No 107 wa 1997).
Dzhielani nzhele: U ekedzwa ha khethekanyo 5 ya Mulayo zwi vhea khagala uri PAIA i tea u bviswa kha u ekedzwa huwe na huwe hune ha nga thivhela kana u hanisa u anadzwa nahone hune ha vha na u ekedzwa ho tiwaho ha PAIA.
U kona u swikelela rekhodo dzo itiwaho mutevhe afha ndi dzine dza tea u tou humbelwa hu tshi khou tevhedzwa mulayo. Hedzi rekhodo dzi nga humbelwa kha Mufarisa Muofisiri wa Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu hu tshi khou tevhedzwa maitele a khumbelo sa zwe zwa bulwa kha ndimana afha fhasi.
Tshiisimane tshi o vha luambo lwa fomla lwa vhudavhidzani malugana na uyu Mulayo.
Muhumbeli u tea u tevhedza maga ohe ane a oea sa zwe zwa bulwa kha Mulayo (manweledzo nga murahu), tsumbo; khumbelo dzohe, dzine dza vha dzo tevhedza maga sa zwe zwa bulwa afho fhasi, dzi o dzhielwa nha nahone dzi o shumiwa.
U kona u swikelela rekhodo zwi nga haniwa fhedzi arali zwo tea malugana na zwo bulwaho kha Mulayo. Kha vha sedze ndima 6.
Zwo ombedzelwa uri muhumbeli a sumbedze uri u muhumbeli wa lushaka lufhio, ngauri i na zwikundisi zwi tevhelaho.
Avho fhedzi vhane vha vha kha zwiimiswa zwa vhathu vhane vha khou shumisa maana a vhathu kana u ita mishumo ya vhathu malugana na mulayo.
Muthu ane a vha a tshi khou shuma vhuimoni ha muwe muthu na u ita khumbelo vhuimoni ha onoyo muthu.
Muhumbeli u fanela u ita khumbelo nga u adza fomo yo tiwaho nga vha Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu hu badelwe na mbadelo i rumelwe kha Mfarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo.
Zwo dzheniswaho zwi tshi bva kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu vha nga zwi wana kha webusaithi: http://www.housing.gov.
Zwi tshi tea u tou fekisiwa, u wala vhurifhi, u rwela luingo kana u rumela e-mail zwi tshi bva kha mufarisa muofisiri wa zwa mafhungo.
U kuvhanganya fomo dzi tshi bva kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu kha muanganedzi wa senthara ya PAIA.
Fomo ya khumbelo i nga adziwa nga tshana kana nga u tou vhala u bva kha webusaithi.
Khumbelo i nga tou vhaliwa kana ya tou waliwa kana nga nhani ha vhuwe vhuholefhali vha nga ita khumbelo nga u tou amba. U amba honoho ha khumbelo hu nga tou walwa kha fomo, muhumbeli a ewa khophi.
Fomo yeneyo i tea u sainiwa nga muhumbeli.
Muhumbeli u tea u saina masiaari ohe a iwalwa eneo kha fomo ya khumbelo.
Vhashumi vha senthara ya PAIA vha tea u kwamiwa uri vha thuse hu tshi itiwa khumbelo.
Uri hu fhungudziwe ndaulo ho themendelwa zwauri mbadelo ya khumbelo i linganaho R35,00 hu songo katelwa khumbelo ya tshiphiri, i tea u longwa kha khumbelo yeneyo. Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu u anganedza mbadelo nga kheshe, postal order, zwiemmbe zwa mbuelo, khadi ya khiredithi, na tsheke dzine dzi si shandukisiwe. Hezwo zwi itiwa kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu hu songo fhela mauvha afumi a u shuma.Sedzani ndima 6.
u tou fekisa kha nomboro ya fekisi yo ewaho (arali fhedzi) hu si na mbadelo dzine dza tea u badelwa.
Zwo themendelwa zwauri muhumbeli u tea u fara khophi sa rekhodo yawe.
DZHIELANI NZHELE: Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo a nga si hane khumbelo ya u kona u swikelela arali fomo ya khumbelo yo adziwa zwavhui kana yo fhelela.
a nga iiekedzela u thusa muhumbeli musi a tshi ita khumbelo nga fomo ine ya nga ita uri khumbelo i sa haniwe.
muhumbeli u na mauvha a 30 (hune zwa vha zwo tea) a u dzhia tsheo. Mawe mauvha a 30 a engedziwa kha tshifhinga tsha u thoma uri hu dzhiwe tsheo.
nivhadzo ya mbadelo (arali zwo tea).
DZHIELANI NZHELE: Arali Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo o kundelwa u fhindula mauvha a 60 a saathu u fhela (ho katelwa na tshifhinga tsho engedziwaho) kha khumbelo zwi fanela u dzhiiwa uri ndi u hana lune muhumbeli a nga dzhenisa khumbelo ya nga ngomu.
tswikelelo yo fhiriselwa phana, iṋe. hune rekhodo dza vha dzo anadziwa mauvha a 90 (hoho na nomboro ya Luwalo).
U ya nga Mulayo hu na tshaka mbili dza mbadelo dzine dza tea u badelwa, iṋe.
Mbadelo ya khumbelo, ine ya vha mbadelo yo teaho ya luthihi. Mbadelo yo tiwaho ndi R35,00. Mbadelo i fanela u badelwa phana ha musi khumbelo i tshi shumiwa nahone Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo u fanela u ivhadza muhumbeli (nga luwalo) uri mbadelo iyo i fanela u badelwa.
DZHIELANI NZHELE: Mbadelo ya khumbelo a i badelwi kha khumbelo ya iwe mue.
Mbadelo ya tswikelelo yo katela ndovhololo, u oa, nzudzanyo na mbadelo dza poswo hune zwa vha zwo tea.
DZHIELANI NZHELE: Arali tshifhinga tsha u oa na u dzudzanya tsha nga fhira awara dza rathi, diphosithi ya tshararu ya tswikelelo i fanela u badelwa nga muhumbeli, ho bviswa khumbelo ya iwe mue. Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo u fanela u ivhadza muhumbeli nga luwalo nga ha diphosithi ine ya fanela u badelwa. Hune khumbelo ya nga vha yo haniwa Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo u fanela u badela murahu diphosithi ya muhumbeli.
Mbadelo dzo tiwaho dzo nweledzwa zwavhui kha Tshipia 11 tsha Nivhadzo ya Muvhuso (R187) yo anadziwaho kha Gazete ya Muvhuso ya dzi 15 Luhuhi 2002.
Mbadelo ya khumbelo ine ya badelwa nga muhumbeli muwe na muwe, nga nnani ha muhumbeli ene mue, yo sumbedzwa kha mulayo 7 (2).
Mbadelo ya khophi ya iwalo yo sumbedzwa kha mulayo 5 (c) uri ndi R0,60 khophi iwe na iwe ya siaari a A4 kana tshipia tshao.
U oa na u dzudzanya rekhodo dzine dza khou tea u bviselwa, R15,00 awara iwe na iwe kana tshipia tsha awara, hu songo katelwa na awara ya u thoma, ine ya oea kha u oa na nzudzanyo yeneyo.
Tsheke dzi sa pfukiswi (vhunga dzi tshi fanela u fhedza mauvha a 10 uri i vhonale uri ndi yone naa). Tsheke na dzone dzi fanela u badlwa Muhasho wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu.
Muhasho wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu u o ekedza risithi kha vhane vha nga vha vho badela nga kheshe, postal orders, tshiemmbe tsha mbuelo. Vhane vha nga vha vho badela nga tsheke vha o vha vho tou ewa vhuanzi ha uri vho badela u vhuya u swika tsheke yo no vhonala uri ndi ya vhukuma, lune nga murahu vha o kona u ekedzwa risithi.
Muhumbeli a nga dzhenisa khumbelo ya ngangomu khaanoni, kana khumbelo khothe, kha mbadelo ya masheleni. Sedzani ndima 6.
Rekhodo dzo humbelwaho ndi rekhodo dza Khabinethe.
Rekhodo dzo humbelwaho ndi dza komiti ya Khabinethe.
Rekhodo dzo humbelwaho ndi dza mushumo wa mulayo wa khothe.
Rekhodo dzo humbelwaho ndi dza murao wa Phalamennde kana Khoro ya zwa Milayo ya Vunu.
Khumbelo iwe na iwe i nga haniwa arali muhumbeli a songo tevhedza zwohe zwine a tea u tevhedza musi a tshi ita khumbelo yawe, lune a o fhedza o ivhadzwa uri khumbelo yawe yo haniwa nga Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo.
Mulayo u sumbedza zwiitisi zwauri ndi ngani tswikelelo ya rekhodo yo tendiwa kana yo haniwa.
musi u bviselwa khagala ha rekhodo ho ewa maana nga nhani ha lutamo lwa vhathu.
Nga nhani ha iwalwa ii, zwiitisi zwauri ndi ngani tswikelelo yo i tshi tea u haniwa zwi o sumbedzwa afha.
Maana a tsireledzo ya tshidzumbe tsha muthu wa vhuraru ane a vha muthu wa tsiko; iṋe. arali zwithu zwa hone zwi sa pfali, hu tshi katelwa na muthu o lovhaho [Khethekanyo 34(1)].
Maana a tsireledzo ya rekhodo ya tshumelo ya zwa Muthelo wa Afrika Tshipembe (SARS); iṋe Muofisiri wa zwa Mafhungo a SARS u tea u hana khumbelo ya rekhodo ya SARS arali i tshi nga vha i na mafhungo o hanelwaho kana o farwaho nga SARS kha u kombetshedza mutheo wa mulayo malugana na u kuvhanganyiwa ha muthelo sa zwo bulwaho kha khethekanyo 7 ya mulayo wa zwa mbuelo na muthelo wa Afrika Tshipembe. Mulayo wa 1997 (Mulayo 34 wa 1997) [ Khethekanyo 36 (1)].
Maana a tsireledzo ya zwa makwevho kha mafhungo a muthu wa vhuraru, i.
mafhungo o iswaho nga fulufhelo nga muthu wa vhuraru, hezwi zwi nga vhea muthu wa vhuraru kha vhuimo vhu si havhui nga nyambedzano kana nga muaisano kha zwa vhubindudzi.
Maana a tsireledzo ya tshidzumbe ya mafhungo a muthu wa vhuraru, iṋe.
Maana tsireledzo ya milandu ya mapholisa kha u ita beili, na tsireledzo ya u kombetshedza mulayo na u bveledza mulayo; iṋe Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo u tea u hana khumbelo arali u wana nila ya rekhodo zwo hanelwa u ya nga ha khethekanyo 60 (14) ya maga a Mulayo wa 1977 (Mulayo 51 wa 1977) [Khethekanyo 39 (1)(a)].
Maana a tsireledzo ya rekhodo u vha na mashudu u bva kha u bveledza Mulayo; iṋe. Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo u tea u hana khumbelo arali rekhodo i ya vhui u bva kha u bveledza zwa milayo nga nnani ha muthu o ewaho maana [Khethekanyo 40].
Maana a tsireledzo ya hoisiso ya mafhungo a muthu wa vhuraru, na tsireledzo ya hoisiso ya mafhungo a murao wa lushaka; iṋe. Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo u tea u hana khumbelo arali rekhodo i na mafhungo a hoisiso yo itwaho vhuimoni ha muthu wa vhuraru.
kha zwine zwi sa vhe zwavhui.
khumbelo ya khothe [ Khethekanyo 78 - 82].
DZHIELANI NZHELE: Khumbelo ya khothe i nga itiwa nga murahu ha muhumbeli, khumbelo ya muthu ene mue kana muthu wa vhuraru ane a nga vha o fhedza maitele a khumbelo ya nga ngomu.
Khumbelo ya nga ngomu zwi amba khumbelo ya nga ngomu u ya kha Vhulangi ho teaho u ya kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu, hone Mulanguli wa vhukuma ndi Vho-Minisia vha zwa Vhudzulo kana muthu o nangiwaho nga luwalo nga Vho-Minisia vha zwa Vhudzulo?
Muhumbeli, khumbelo ya muthu ene mue kana muthu wa vhuraru a nga ita khumbelo ya ngomu arali a sa pfesesi muhumbulo wo itwaho nga Muofisiri wa zwa Mafhungo kana Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo nga u kona u swikelela.
mbadelo ya tshelede, iṋe.
tshivhumbeo tsha tswikelelo yo ewaho [Khethekanyo 25(2)(c)].
u ekedza khumbelo ya tswikelelo.
DZHIELANI NZHELE: Kha hovhu vhuimo u swikelela rekhodo zwi nga ewa fhedzi musi tsheo ya u ea khumbelo yo no anganedzwa lwa tshohe [Khethekanyo 29(9)].
Khumbelo ya nga ngomu ine ya fanela u dzheniswa, muhumbeli, mumbeli a kha vhuimo ha vhuraru u tea u humbela nga tshifhinga tsho teaho nga murahu ha musi o vhudzwa nga ha tsheo ya Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo.
nga mauvha a 60 ane muhumbeli a vha o no ivhadzwa nga ha tsheo.
Muthu wa vhuraru/ vhathu vha vhuraru, mauvha a 30 nga murahu ha musi muthu wa vhuraru o ivhadzwa uri o ekedzwa tswikelelo.
DZHIELANI NZHELE: U dzheniswa ha khumbelo ya nga ngomu yo lengaho hu nga anganedzwa arli ho ewa mbuno dzi pfalaho uri ndi ngani yo lenga u dzheniswa.
U swika zwino a hu na mbadelo dzine dza itiwa dza khumbelo ya nga ngomu.
U dzheniswa ha khumbelo ya nga ngomu muhumbeli u tea u adza fomo ya khumbelo ya nga ngomu yo tiwaho nga vha Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu.
U wnala kha webusaithi ya Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu ine ya vha http://www.housing.gov.
Nga u ya wa dzhia fomo kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu kana Sentharani ya PAIA.
Fomo ya Khumbelo ya nga ngomu i nga adziwa nga tshana kana lwa eekihironiki arali zwo bviswa kha webusaithi.
Fomo i fanela u sainiwa nga muhumbeli.
Masiaari ohe o engedziwaho kha iwalo a khumbelo ya nga ngomu a tea u sainiwa nga muhumbeli.
u tou fekisa.
Zwo ombedzelwa uri muhumbeli a vhe na khophi ya Khumbelo ya ngomu kha rekhodo dzawe.
Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo u fanela u ekedza Khumbelo ya nga ngomu kha Vhulanguli ho teaho mauvha a fumi a u shuma a saathu u fhela.
Vhulanguli ho teaho hu fanela u ivhadza muthu/ vhathu vha vhuraru vha kwameaho nga u avhanya, hone mauvha a 30 a saathu u fhela, nga nila ya u avhanya, nga murahu ha u anganedza khumbelo ya muhumbeli khaanoni na u hanelwa u swikelela.
DZHIELANI NZHELE: Muthu wa vhuraru kana muhumbeli u fanela u ekedza khumbelo yawe nga iwalo kha Vhulanguli ho teaho mauvha a 21 a saathu u fhela musi o ivhadzwa uri ndi ngani a songo ewa kana o ewa.
mauvha maanu a u shuma nga murahu ha musi muhumbeli o ita khumbelo ya nga ngomu sa muthu wa vhuraru.
Arali nivho ya Khumbelo ya nga ngomu yo no wanala nga dziwe nila nga nnani ha kha Vhulanguli ho teaho, tsumbedzo yo tou walwaho kana nga u tou amba i fanela u itwa yo livhiswa kha Vhulanguli ho teaho uri ndi ngani khumbelo i tshi tea u haniwa.
u imela tsheo ntswa yayo.
DZHIELANI NZHELE: Arali Vhulanguli ho teaho ha nga kundelwa u ea nivhadzo nga ha khumbelo mauvha a 30 a saathu u fhela zwi fanela u dzhiiwa uri khumbelo yo haniwa, lune muhumbeli a fanela u ita khumbelo ya khothe.
Khothe ya Madzhisiaraa yo nangwaho zwo tou walwa nga Vho-Minisia wa zwa Vhulamukanyi.
Bodo ya Milayo ya Khothe i tea u ita na u shumisa maga a milayo ya khothe nahone milayo i tea u phasiswa nga Phalamennde zwi saathu u anadzwa kha Gazete.
U swika maga a mulayo a tshi itwa, khumbelo dzi tea u itwa kha Khothe Khulwane kana kha iwe khothe ine ya vha na vhuimo hu no fana na ha iyo.
Mvelaphana nga ha khumbelo malugana na khethekanyo 78 ya Mulayo ndi maitele a muvhuso, na milayo ya vhuanzi yo katelwa kha marangaphana a muvhuso a shumisaho kha mulayo uyu.
Muhumbeli, khumbelo ya muthu ene mue kana muthu wa vhuraru i nga shumiswa khothe nga murahu ha musi ho no shumiswa maitele ohe a Khumbelo ya nga ngomu.
Muhumbeli, khumbelo ya muthu ene mue kana muthu wa vhuraru a nga ri mauvha a30 a saathu u fhela nga nila ya khumbelo, a humbela khothe uri a awedzwe zwavhui.
u sa bvelela kha khumbelo ya nga ngomu u ya nga vhulanguli ho teaho, hu tshi katelwa khumbelo dza ngangomu hune vhulanguli ho teaho ha si tendele u ea nivhadzo u ya nga tshifhinga tsho tiwaho.
Tsheo ya Vhulanguli ho teaho ya u sa tendela u dzheniswa ha khumbelo ya nga ngomu yo lengaho.
Tsheo yo dzhiiwaho malugana na u swikelela yo ewaho i kha tshivhumbeo tsho fhambanaho u fhirisa zwo humbelwaho.
uri vhaofisiri vha zwa mafhungo, Mufarisa Muofisiri wa zwa Mafhungo kana vhulanguli ho teaho vhu nga dzhia vhukando kana u ibvisa kha tsheo yo dzhiiwaho nga tshifhinga tsho bulwaho.
U ya nga khethekanyo 6(4))d) ya Mulayo wa Mutsireledzi wa Vhathu, sa zwe zwa khwahiswa, Mutsireledzi wa Vhathu u a kona u ita hoisiso nga ene mue kana nga murahu ha musi o wana mbilaelo kana nga murahu ha musi o wana zwi elanaho na kushumele kana vhulanguli ha PAIA, kha tsheo ya hone, u tandulula mathada a u angana , nyambedzano na u tsivhudza dzilafho kana dziwe nila.
iwalo a Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu i o vhekanya luthihi nga waha nga hafamuhwe, nga nnani ha tshanduko khulwane.
U ya nga Mulayo No R.
Dziwe nyambo mbili dzi kha i humbulwa nga hadzo.
U ya nga Mulayo No R.
Khophi ya iwalwa nga Tshiisimane tsha tshiofisi i wanala kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu (Senthara ya PAIA) ya u sedzulusa nga tshifhinga tsha awara dza mushumo. A hu na mbadelo dzine dza badelisiwa lushaka musi lu tshi ita tsedzuluso ya iwalwa, hone khophi kana tshipia hu na mbadelo yo tiwaho kha ndimana ya nga ha mbadelo, ine yo tiwa.
Webusaithi ya Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu: http://www.housing.gov.
Musi Khomishini ya Pfanelo dza Vhathu ya Afrika Tshipembe yo anganedza iwalo a PAIA a Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu, i o rumelwa u yo ganiswa kha Gazete ya Muvhuso. Ndima iyi i o vhekanywa nga u tevhekana zwavhui kha Gazete ya Muvhuso.
Hetshi tshipia a tshi ngo tea kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu.
A hu na khethululo ya zwiekedzwa zwa khethekanyo 14, u sumbedza tshifhinga, uri tsho wanala nga Vho-Minisia vha zwa Vhulamukanyi na zwa Mveledziso ya Ndayotewa.
Zhendedzi sa zwe zwa sumbedzwa kha Blueprint ya zwiimiswa zwa vhathu zwa iwalwa malugana na khethekanyo 14 yo walwaho nga vha Khomishini ya Pfanelo dza Vhathu ya Afrika Tshipembe.
Mulayo wa Mufhiriso wa u kona u Swikelela Mafhungo, Mulayo 2 wa 2000.
Milayo malugana na Mufhiriso wa u kona u Swikelela Mafhungo, No R 187, 15 Luhuhi 2002.
iwalwa a Mafhungo: Mulayo 2 wa 2000 wa Mufhiriso wa u kona u Swikelela Mafhungo. o dzudzanywa nga vha Senthara ya Mbofholowo yo anavhuwaho ya tsivhudzo (ODAC) na vha yunithi ya zwa hoisiso ya Mulayo na Ndaulo (RULA) ya Khomishini ya Pfanelo dza Vhathu ya Afrika Tshipembe.
Wessels, J.H. Mulayo 2 wa 2000 wa Mufhiriso wa u kona u Swikelela Mafhungo. Pretoria: Justice College. Luhuhi 2002.
Webusaithi ya Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu. www.housing.gov.
Ndivhuwo dza tshipentshala dzi livhiswa kha Muambeli Vho- J.H Wessels vha Muhasho wa zwa Vhulamukanyi na Mufumakadzana Vho-Wlodarski vha Khomishini ya Pfanelo dza Vhathu ya Afrika Tshipembe kha thikhedzo yavho na u ekedza mafhungo musi hu tshi khou kuvhanganyiwa iwalwa ii.
Muhasho wa Lushaka wa zwa Dzinnu (Tshiimiswa tsha nnyi na nnyi/ vhathu) Fomo ya khumbelo ya u kona u swikelela (dzi)rekhodo (Khethekanyo 18(1) ya Mulayo wa 2000 wa Mufhiriso wa u kona u Swikelela Mafhungo, [Mulayo 2 wa 2000]. Fomo iyi i elana na fomo yo anadziwaho kha Khethekanyo B, Fomo A, ya Milayo (No. R 187) [ Mulayo 6] wo anadziwaho kha Gazete ya dzi 15 dza Luhuhi 2002: Khumbelo ya u kona u swikelela rekhodo dza tshiimiswa tsha vhathu.
Vhone muhumbeli, vha fanela u tevhedza na u tendelana na maitele khathihi na hoea dzohe. Vha o ivhadzwa nga u sa tendelwa.
Masia ohe o teaho ndi khombekhombe - uri a adziwe nga u wala nga peni ntswu.
Zwitewa zwa muthu a humbelaho rekhodo zwi fanela u ewa afho fhasi.
iresi na/kana nomboro ya fekisi henefha Riphabuikini hune mafhungo a nga rumelwa, zwi fanela u ewa.
Vhuanzi ha vhukoni vhune khumbelo ya khou itwa, arali zwi tshi oea vhu tea u dzheniswa/ nambatedzwa.
Mbadelo ya khumbelo i tea u badelwa nga muhumbeli, sa zwo sumbedzwaho kha mulayo 11(2), ndi R35,00.
Mbadelo ya khumbelo i fanela u badelwa musi khumbelo i saathu u shumiwa.
Dzhielani nzhele: Vha humbelwa uri vha nambatedze iwalwa a vhue uri hu songo ewa muthu a si ene mafhungo a muthu.
iwalwa a u tsireledza u bvisa mafhungo a ea a si mue wao.
Vhuanzi ha vhukoni vhune khumbelo ya khou itiwa, tsumbo; kha tshivhumbeo tsha affidavit kana luwalo lwa Ramulayo lu fanela u katelwa.
Vha humbelwa uri vha dzhenise vhuanzi ha vhuimo vhune khumbelo ya khou itwa khaho.
Kha vha ee zwidodombedzwa zwohe nga ha rekhodo dzine vha khou dzi oa kana dzine vha khou humbela, vho katela na nomboro ya ndivhanyo arali i tshi ivhea, na/ kana Muhasho/ Vhulanguli/ Muthu hune zwa vha hone, uri rekhodo dzi kone u wanala.
Arali tshikhala tsho ewaho tshi tshiuku, vha humbelwa uri vha ise phana kha bammbiri iwe a folio vha tshi fhedza vha i nambatedze kha fomo. Muhumbeli u fanela u saina iyo iwe folio.
Vha ambe zwo teaho nahone zwo livhaho fhedzi.
halutshedzo/ zwi re ngomu ha rekhodo kana tshipia tshine tsha vha tshone tsha (dzi)rekhodo, (tsumbo; thero, dzina, datumu ya rekhodo, n.
Zwiwe zwidodombedzwa zwa rekhodo, iṋe. lushaka lwa (dzi)rekhodo, tsumbo; minetse, nz.
Kha huvhe na thendelano yo tou walaho ine ya wanala u thoma kha muthu wa vhuraru kana tshipia tsha vhuraru.
Kha vha sumbedze nila ine vha o badelisa zwone, tsumbo; nga tsheke, postal order, n.z.
Khumbelo ya u kona u wana rekhodo, nga nnani ha rekhodo dza mafhungo a muthu ene mue, dzi o shumiwa nga murahu ha musi mbadelo ya khumbelo yo no badelwa.
Rekhodo dzi o thoma u shumiwa nga murahu ha musi mbadelo ya khumbelo yo no anganedzwa (hune zwa vha zwo tea).
Arali hu si na mbadelo yo wanalaho vha o ivhadzwa uri hu khou oea vhugai ya mbadelo ya khumbelo.
Mbadelo ine ya tea u badelwa ya rekhodo zwi ya nga tshivhumbeo tshine rekhodo idzo dza khou oea dzi khatsho khathihi na tshifhinga tsha u dzi oa.
Arali vha tshi tea u sa badela, vha fanela u zwi sumbedza uri ndi ngani vha tshi tea u sa badela.
U wana zwine wa oa zwi o bva kha uri vho shumisa fomo ifhio.
Zwi nga i haniwa nga nhani ha zwiwe zwiitisi kana nga nhani ha uri a hu na zwo teaho, nga zwenezwo vha o ivhadzwa uri vha o ekedzwa hani.
Mbadelo i badelwaho i laulwa nga fomo ine muthu a o vha o i shumisa.
hoisiso na ndugiselo dza mbadelo ya rekhodo dzo humbelwaho ndi R15-00 awara iwe na iwe kana tshipia tsha awara, nga nnani ha awara ya u thoma.
Arali rekhodo i na zwifanyiso zwi vhoneaho.
Izwi zwi katela zwinepe, zwisilaidi, vidio dzo rekhodiwaho, zwifanyiso zwi itwaho nga khomphuyutha, zwiketshe, n.z.
Dzhielani nzhele: Khophi dza eekihironiki dzi nga kona u ekedzwa dzi kha tshivhumbeo tshine dza wanala khatsho kha Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu.
Tshelede ya u posa i o badelwa ho sedzwa khophi dzine dza tea u poswa.
Rekhodo idzi vha nga dzi takalela nga luambo lufhio?
Dzhielani nzhele:arali rekhodo dzi siho nga luambo lune vha nga vha tshi khou lu takalela, vha o ekedzwa rekhodo dzi kha luambo lune lwa nga vha lu hone.
Arali vha tshi nga vha vha tshi khou thivhelwa nga vhuholefhali u vhala, u vhona kana u thetshelesa zwa kha rekhodo kha zwo bulwaho kha 1-4 afho nha, kha vha ambe vhuholefhali havho na uri vha nga takalela rekhodo i kha tshivhumbeo tshifhio.
Vha o ivhadzwa nga luwalo (poswo) arali khumbelo yavho yo anganedzwa kana yo haniwa. Arali vha tshi oa u ivhadzwa nga dziwe nila, vha humbelwa uri vha dzi bule nahone vha vhone uri vho etshedza zwidodombedzwa zwohe zwine muhumbeli a tea u ekedza.
Kha vha bule nila (nga nnani ha poswo) ine vha nga takalela u ivhadzwa tsheo yo dzhiiwaho nga ha khumbelo ya u kona u swikelela rekhodo.
PS: Tshifhinga tsha mauvha a 30 hu tshi khou shumiwa khumbelo a nga engedziwa a ya phana nga a sa fhiri 30. Nga u saina hafhu vho iekedzela uri khumbelo yavho i nga engedzwa u bva kha mauvha a 30 u ya kha a 60.
Nga: datumu, tsumbo.
Nivhadzo ya Muhasho wa Lushaka wa zwa Vhudzulo/ Dzinnu ya Khumbelo/Khahulo dza Ngomu. (Khethekanyo 75 ya Mulayo wa Mufhiriso wa u kona u Swikelela Mafhungo, wa 2000 [ Mulayo 2 wa 2000]). Hei fomo i tshimbila na fomo yo anadziwaho kha Khethekanyo B, Fomo B, ya Milayo (No. R 187) [ mulayo 8] wo anadziwaho kha Gazete nga dzi 15 dza Luhuhi 2002: Nivhadzo ya khumbelo kana khahulo ya ngomu nga ha rekhodo dza tshiimiswa tsha vhathu.
Muhumbeli ane a khou dzhenisa khumbelo ya khahulo ya ngomu DZHIELANI NZHELE: Vha humbelwa u nambatedza kana u pereedza khophi yavho ya vhue uri mafhungo avho a songo ewa muthu a si ene.
Muthu wa vhuraru (tsho ivhadzwaho nga NdoH) tshi dzhenisa khumbelo ya khahulo ya ngomu khaanoni na u ewa khumbelo ua u kona u swikelela, tsumbo; muhumbeli u wana thendelo yo walwaho u bva kha muthu wa vhuraru.
Zwidodombedzwa zwa muthu ane a khou dzhenisa khumbelo ya khahulo ya ngomu zwi fanela u ewa afho fhasi.
Vhuanzi ha vhukoni hune khumbelo ya khou dzheniswa, arali vhu hone, vhu fanela u nambatedzwa kana u pereedzwa.
iwalwa a u tsireledza u bvisa mafhungo a ea a si mue wao.
Vha humbelwa uri vha katele kana vha dzhenise vhuanzi ha vhukoni vhune khumbelo ya khou itwa.
Hetshi tshipia tshi fanela u fhedzisiwa FHEDZI arali vha muthu wa vhuraru (nga nnani ha muhumbeli) ane a khou dzhenisa khumbelo ya khahulo ya ngomu.
Tsheo u ya nga khethekanyo 29(3) ya Mulayo nga ha u hana tswikelelo i kha tshivhumbeo tshe muhumbeli a humbela i khatsho.
Tsheo ya u ea khumbelo uri i wanale.
Arali tshikhala tsho ewaho tshi tshiuku, vha nga isa phana kha folio ya thungo hone vha i nambatedze kana vha i pereedze kha fomo iyi.
Vha fanela u saina mabammbiri ohe o engedziwaho.
Nga: datumu, tsumbo.
Nga: datumu, tsumbo.