As die wêreld-ekonomie stadiger groei | Die Ekonomie Blog
Heel eerste beteken stadiger groei in die res van die wêreld dat die buitelandse vraag na ons uitvoerprodukte groei stadiger. Die waarde van uitvoer is in die omgewing van 30% van BBP, so dit is ‘n belangrike deel van die totale vraag wat nou stadig groei. Die gevolge kan wyd uitkring:
Suid-Afrika voer meer in as wat ons uit voer. As uitvoer nie groei nie, kan invoer ook nie groei nie. Dit is veral ‘n probleem as daardie invoere insette is in die produksieproses. Om die tekort op die lopende rekening van die betalingsbalans terugbetaalbaar te hou plaas dus ‘n plafon op die groei van die ekonomie.
As SA egter wil aanhou invoer en daardie tekort raak baie groot, lei dit tot die depresiasie van die wisselkoers – buitelanders bied min dollar aan om te betaal vir uitvoer, maar ons het ‘n groot vraag na dollar om te betaal vir invoer en die waarde van die rand verswak.
Depresiasie van die wisselkoers maak ingevoerde produkte duur en laat binnelandse pryse styg.
Om daardie inflasie hok te slaan moet die Reserwebank dan die repo-koers verhoog. Dit is nadeling vir verbruikers wat skuld moet terugbetaal en vir investeerders wat geld wou leen vir projekte.
Die hoër rentekoerse is ook nodig om buitelandse beleggers te kry om in Suid-Afrikaanse skuldinstrumente te belê…
Hierdie is nog eenvoudig beskryf, maar dit is duidelik dat een skok ‘n rippel-effek regdeur die ekonomie kan hê.
Die tweede deel van die storie van stadige groei is dit wat gebeur wanneer die ekonomie stadig groei. Die IMF vooruitskatting is dat die Suid-Afrikaanse ekonomie in 2016 met net 0.7% kan groei! Business Day gee ‘n mooi samevatting van hoe die vooruitskattings afwaarts aangepas is tot die laagste op rekord. Dit is ‘n probleem want:
Die totale waarde van alle finale goedere en dienste neem nou stadiger toe as wat die bevolking toeneem – op ‘n baie makro abstrakte manier word ons almal ‘n bietjie armer.
Op ‘n baie praktiese manier beteken sulke stadige ekonomiese groei dat baie min werksgeleenthede geskep word – daar gaan waarskynlik werksverliese wees.
As indiensname en lone onder druk is, beteken dit weer dat verbruiksbesteding en investering onder druk is.
Owerheidsbesteding is ook, want daar gaan nie veel meer belasting in kom nie.
Die staat kan ook nie net sommer ekstra geld leen en bestee nie – die geld word aan ons geleen op kapitaalmarkte met die verwagting dat die skuld-tot-BBP verhouding laag (en volhoubaar) bly. Die kredietgraderingsagentskappe hou dit met valkoë dop. As BBP nie groei nie, kan skuld nie groei nie en dan is daar nie geld vir droogtehulp of #feesmustfall-veldtogte nie.
Wanneer die wêreld-ekonomie stadig groei kan Suid-Afrika nie die negatiewe impak daarvan ontsnap nie.
Wanneer die Suid-Afrikaanse ekonomie stadig groei raak dit ons almal.
← Hoe dink ons oor die werking van die ekonomie? ‘n Klein, oop ekonomie →