Lesersbrief: Afrikaans: Vergewe, maar nooit vergeet‘Dink vir jouself ‘ van Malmesbury skryf: Foto: Juanita Badenhorst Suid-Afrika het na bewering een van die beste Grondwette ter wêreld. Die aanhef verklaar dat ons “verenig is in ons diversiteit” en ŉ land is waar “elke burger gelyk deur die reg beskerm word”. Art. 29 koester oënskynlik moedertaalonderrig vir almal: “Elkeen het die reg om in openbare onderwysinstellings onderwys te ontvang in die amptelike taal of tale van eie keuse”. Die uitspraak van die konstitusionele hof, ironies en simbolies gelewer op 10 Oktober 2019, het die multikulturele reënboognasie soos mis voor ŉ verskroeiende Engelse son laat verdwyn. Die plattrap van Afrikaans by sy bakermat, die Universiteit Stellenbosch, deur hierdie uitspraak met sy taal- en versoeningsvernietigende interpretasie van ons Grondwet, het die mantel van kultuurbeskerming wat dit aan minderheidsgroepe moes bied, aan flarde geskeur. Met flenterpante wapperend in die winterwind, staan nou bibberend die verwerpte Afrikaanse kind, saam met nege ander verstote Afrikataalwesies – uitgesluit in die winterkou. Die hof sê Suid-Afrika se moedersmelk is te min om met ander moedertale te deel, want baba Engels is te dorstig. Geen Engelse kampus hoef mos tale te deel nie. Hierdie uitspraak maak tien Afrikatale, soos weggooikinders, nou op hul eie nabelaste hulpbronne of aalmoese aangewese vir oorlewing. Die Afrikaanse wesie mag dit maak, want sy voorsate is al twee keer so van die pad af gedruk met ŉ koue skouer van Lord Somerset en Lord Milner. Vir die ander nege wag daar waarskynlik ŉ yskoue, stadige en pynlike Racheltjie de Beer-einde. As Afrikaans met dieselfde veggees, vasberadenheid en deursettingsvermoë van die platgeryde doringboompie in Totius se gedig “Vergewe en Vergeet”, weer kan regop beur, hoop ek sy staan hierdie slag sterk en laat haar nie weer met ŉ slap riem vang, soos die bos, wat geskrik het vir die eerste byl, maar gerusgestel is deur bome wat fluister: toemaar met ŉ houtsteel is dit een van ons. Hoe graag wou sy nie haar regmatige plek inneem saam met die 10 ander pragtige taalbome in die spogtaaltuin van die nuwe Suid-Afrika nie? Dit was mos in 1994 so aan haar belowe – nogal met “wigte en teenwigte” as kunsmis. As beletselde, platgeryde, uitgeworpene en aan haar eie lot oorgelaat, het Afrikaans nou geen ander keuse as om hardnekkig om oorlewing te veg nie. Die Engelse woud, onder staatsgesubsidieerde sprinkelbesproeiing, moet asseblief net nie eendag voor die eensame doringboom kom staan en vra: Hoekom staan jy so afsydig en alleen op die dorre Afrikavlakte nie? Hierdie keer sal Afrikaans seker weer vergewe, maar hopelik nooit vergeet wie haar vir die derde keer “level met die gravel” probeer maak het nie.