TYDLYN: Kyk hoe vinnig het die coronavirus versprei
JY LEES NOU TYDLYN: Kyk hoe vinnig het die coronavirus versprei
Kokkedoor-ster ná motorongeluk: ‘Ek’t gevoel of ek ’n hartaanval kry’
Sowat 40 dae nadat China die Wêreldgesondheidsorganisasie van die eerste onheilspellende tekens daarvan in kennis gestel het, het die coronavirus reeds meer as 1 000 lewens geëis en is meer as 43 000 gevalle daarvan wêreldwyd in 28 lande en selfregerende gebiede aangeteken. Hier is 'n tydlyn oor een van die wêreld se grootste onlangse gesondheidskrisisse.
China lig die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) in oor talle longonstekinggevalle in die stad Wuhan in die Hubei-provinsie. Die oorsaak is nog onbekend, al is daar vermoedens oor 'n virus.
Die Huanan-groothandelsmark vir hoofsaaklik seekos en ook eksotiese wildsvleis, waar baie van die siek mense gewerk het, word toegemaak. Die aantal infeksies trek gou by meer as 40 terwyl bekommerde gesondheidswetenskaplikes nog spook om die betrokke virus te identifiseer.
Chinese gesondheidsowerhede sê hulle het 'n nuwe virus geïdentifiseer. Dié lid van die coronavirus-familie word die 2019-nCoV gedoop. Coronavirusse in die algemeen word oorgedra wanneer jy naby 'n besmette mens is en die fyn druppeltjies wanneer hulle hoes of nies inasem, of wanneer jy aan 'n oppervlak waar sulke druppeltjies geland het, vat en dan aan jou gesig. Koors, erge hoes, asemhalingsprobleme, longontsteking, aangetaste lewer- en nierfunksie en nierversaking word onder meer as 2019-nCoV-simptome uitgesonder.
China maak die eerste sterfte weens die virus bekend – 'n 61-jarige man wat produkte by die Huanan-mark gekoop het, is ondanks behandeling vir sy simptome dood nadat sy hart eindelik ingegee het.
Die WGO bevestig die eerste 2019-nCoV-geval buite China; 'n vrou wat uit Wuhan in Thailand aangekom het.
Japanse owerhede sê 'n Japannese man wat na Wuhan gereis het, is met die virus besmet.
China teken 'n derde sterfte en meer as 200 infeksie-gevalle aan, ook buite die Hubei-provinsie in stede soos Beijing, Shanghai en Shenzhen. Oor die volgende paar dae bevestig owerhede in Amerika, Taiwan, Maleisië, Australië, Viëtnam, Singapoer, Suid-Korea, Nepal en Frankryk ook gevalle. 'n Chinese wetenskaplike bevestig op staatstelevisie dat die virus van mens tot mens oorgedra kan word... en kommer oor 'n grootskaalse uitbreking neem toe aangesien derduisende Chinese vir hul tradisionele lang Nuwejaarsvakansie na bestemmings buite Wuhan en in die buiteland gereis het. Veral Oosterse lande stel baie strenger maatreëls in, soos die skandering van reisigers by lughawens (vir koors en ander simptome) om die verspreiding van die virus te bekamp.
Die syfers in China skiet op na 17 sterftes en 550 infeksie-gevalle.
Die hele Wuhan met sy 11 miljoen inwoners word in wese onder kwarantyn geplaas en onder meer alle lug- en treinreise daarvandaan opgeskort. Dieselfde gebeur spoedig met Xiantao en Chibi, nog twee stede in die Hubei-provinsie. Die WGO sê egter dat die uitbreking nog nie 'n "openbare noodsituasie van internasionale belang" verteenwoordig nie.
Met die sterftesyfer nou 26 en meer as 830 infeksie-gevalle, maak China se Disneyland in Shanghai voorlopig toe en kondig die Chinese owerhede ook die sluiting van 'n deel van die Groot Muur van China en ander bekende toeristetrekpleisters aan.
Streng reisbeperkings geld teen dié tyd vir 17 Chinese stede, en sowat 56 miljoen mense word daardeur geraak. Hongkong verklaar 'n virusnoodtoestand en beperk beweging vanaf en na die Chinese vasteland.
Die dodetal in China steek 100 verby en die aantal infeksie-gevalle 4 500 mense.
Die WGO verklaar nou wel 'n wêreldwye noodsituasie, met die sterftesyfer in China op 170, meer as 7 700 aangetekende gevalle, en die verspreiding van die virus na elkeen van die land se provinsies. Indië en die Filippyne meld hul eerste infeksie-gevalle aan, en 'n dag later ook Rusland, Spanje, Swede en Brittanje.
Nuwe syfers van die Chinese owerhede toon 'n skerp styging in sterftes en infeksiegevalle – tot by onderskeidelik meer as 250 en meer as 11 790. Nuwe gevalle word ook deur Kanada, Duitsland en die VAE aangemeld.
Die eerste sterfte buite China word in die Filippyne aangemeld.
Die Huoshenshan-hospitaal wat binne 'n ongelooflike 10 dae gebou is, open in Wuhan spesifiek vir die behandeling van coronavirus-pasiënte.
Hongkong bevestig ook 'n sterfte buite China, en die wêreldwye dodetal kom op 427 te staan. België kondig hul eerste infeksiegeval aan. Die wêreldwye aantal gevalle bereik 20 630, waarvan meer as 20 470 in China.
"Ek is ernstig bekommerd dat die verspreiding van dié aansteeklike siekte koue water oor die momentum vir die Olimpiese Spele gaan gooi. Ek hoop dit word sou gou moontlik uitgeroei," verklaar Toshiro Muto, uitvoerende hoof van die Tokio Olimpiese organiseringskomitee 170 dae voor sport se grootste skouspel. Japan is wel op daardie tydstip die land met die meeste 2019-nCoV gevalle (33) buite China, maar die organiseerders sê ook daar's nog geen planne om die Spele wat 24 Julie in die Japanse hoofstad moet begin, te kanselleer nie.
Die WGO benadruk dieselfde dag daar's "nog geen bekende doeltreffende behandeling" vir die virus nie. 'n Chinese virologie-instituut maak wel in daardie stadium bekend dat hulle 'n eksperimentele middel wil patenteer om die virus te beveg: hulle het gevind Gilead Science Inc se sogenaamde remdesivir, en die 80 jaar oue malariamiddel chlorokien blyk in laboratoriumstudies "hoogs doeltreffend" teen 2019-nCoV te wees. Verdere kliniese toetse is egter nodig om die doeltreffendheid en veiligheid daarvan vir mense te bepaal, het die instituut bygevoeg.
Die wêreldwye tol van die coronavirus bereik 565 sterftes en 28 276 bevestigde gevalle.
Li Wenliang, 'n fluitjieblaser-dokter wie se aanvanklike waarskuwings oor die coronavirus hom met Chinese owerhede laat bots het – hulle het hom as 'n "gerug-strooier" gebrandmerk en hom gedreig – sterf self aan die dodelike virus.
Gerekende Amerikaanse wetenskaplikes sê dit sal minstens twee jaar, waarskynlik langer, duur en $1 miljard (R15 miljard) kos om 'n inenting teen die virus te ontwikkel en goedgekeur te kry. Groot farmaseutiese en biotegnologie-maatskappye soos Johnson & Johnson, Moderna en Inovio Pharmaceuticals het wel die uitdaging aanvaar, en daar's byvoorbeeld planne om binne enkele maande al 'n Moderna-middel op mense te begin toets.
Ná alles lyk dit egter asof 'n inenting nie betyds beskikbaar gaan wees om dié uitbreking te help stuit nie, maar dalk wel 'n volgende golf van die virus. Sommige farmaseutiese firmas bekyk dus intussen ook toetse van reeds goedgekeurde middels, byvoorbeeld vir MIV of hepatitis, vir die behandeling van die coronavirus.
Met 813 sterftes oortref die syfers van 2019-nCoV reeds dié van die akute respiratoriese sindroom-epidemie (SARS), wat ook tot die corona-familie behoort, en 774 lewens wêreldwyd van November 2002-Julie 2003 geëis het.
Die aantal bevestigde gevalle steek 37 500 verby.
Die nuwe hospitaal in Wuhan. Foto: Gallo Images/Getty Images
Met 910 sterftes en 40 651 gevalle is die einde duidelik nog nie in sig nie. Die WGO het 'n internasionale vergadering van wetenskaplikes, gesondheidsagentskappe en -finansierders vir 11 en 12 Februarie gereël om die werk aan 'n vaksien en ander behandelings en diagnose-metodes te bespoedig.
Die sterftesyfer bereik 1 018 (waarvan steeds twee buite die Chinese vasteland) en die aantal gevalle wêreldwyd 43 104 (466 buite die Chinese vasteland).
Bronne: who.int, worldometers.info, Reuters, dw.com, bloomberg.com, CNN
Meer oor: china| wuhan| epidemie| coronavirus| uitbreking| pandemie
SA onnie: So is ek vasgekeer waar die coronavirus gebore is
Paniek oor coronavirus: SA ekspert antwoord jou vrae
Dodelike coronavirus: Hier’s als wat jy moet weet
Vyf dinge wat jy van die coronavirus moet weet
Coronavirus: SA man vertel van ’n lewe in kwarantyn
Kenners ná varkgriep-dood: Dis die algemeenste griep in SA