Oktober | 2015 | Om te probeer verstaan
Is die 1983-Bybelvertaling "afgewater"?
Posted on Oktober 14, 2015 by Retha Faurie | 1 comment
Ek het onlangs geskryf oor doemprofete wat nuwer Bybelvertalings afkam. Hier is 'n soortgelyke een, oor die Afrikaanse Bybel:
Op 'n bladsy genaamd "Aanslag op die Bybel" staan daar:
… In die jare sedert die Nuwe Afrikaanse Bybel (NAB) in 1983 deur die Bybelgenootskap vrygestel is, het 'n skokkende lang lys vertaalfoute, verdraaiings, afgewaterde stellings en weglatings aan die lig gekom…
Wat sulke bronne nie vertel nie, is dat die 1933/53 vertaling ook vertaalfoute en stellings wat nie in Afrikaans deur kom soos dit in Grieks/ Hebreeus bedoel is nie ("afgewaterde stellings") inhet. Om presies te wees, dit was nodig om die Bybel in 1953 in 'n hersiende vorm uit te gee deels oor die dinge in die Bybel wat volgens teoloë nie reg deurgekom het nie. Waar kritici sal vertel die Nuwe Vertaling het weglatings, reken ander kenners die Ou Vertaling het byvoegings. (Sien my vorige artikel hieroor.) Die verskil is dat die Nuwe Vertaling se voorstanders nie die Ou Vertaling-voorstanders se motiewe bevraagteken nie, net watter ou manuskripte die beste is.
"Die vertalers het hulleself die vryheid veroorloof om in terme van hul eie teologiese raamwerk verklarend te vertaal en in die proses die betekenisse van baie tekste te verander…"
Die vertalers van albei vertalings het "in terme van hul teologiese raamwerk" verklarend probeer vertaal. Jy wen nie spiesgooi sommer oor die deelnemer ná jou se spies op 'n ander plek eindig as joune nie. En jou Bybelvertaling is nie beter net oor dit anders lyk as die een ná hom nie.
"Indien hierdie vertaling as 'n parafrase bemark is, sou dit minder misleidend gewees het. Om dit egter ten spyte van die vrysinnige vertaling, weglatings en subjektiewe veranderings nog steeds DIE BYBEL te noem, is om die minste te sê aanmatigend."
Daar is meningsverskille onder vertalers oor hoe vêr mens moet gaan in die rigting van dinamies-ekwivalente vertaling, of andersins in die rigting van letterlike vertaling. Die debat is vergelykbaar met hierdie voorbeeld:
'n Afrikaanse man trou met 'n Britse vrou. Sy ousus sien hulle seun, en reken die appel val nie vêr van die boom nie. Pa kan vir die kind vertel: "The apple don't fall far from the tree"(letterlike vertaling) of "you look a lot like I did as a kid"(dinamies-ekwivalente vertaling) . Eersgenoemde is 100% akkuraat, maar die kind sal dit nie verstaan nie. Laasgenoemde verduidelik net 'n deel van wat die tannie bedoel het – die tannie het dalk nie net die kind se voorkoms bedoel nie, maar ook sy woeligheid – maar die kind verstaan iets.
" 'n Doelbewuste poging is ook aangewend om Ou Testamentiese messiaanse profesieë só te verdraai dat die leser nie moet agterkom dat dit op die Here Jesus dui nie."
(Messiaanse profesieë is Bybelgedeeltes in die Ou Testament wat Jesus voorspel.) Om te vertel dat dit doelbewus was moet mens in mense se harte inkyk en hulle motiewe sien, wat net God kan doen. Andersins moet jy erkennings uit hul eie monde hê. As jy dit nie het nie, kan jy hoogstens vertel dat nie almal met jou saamstem oor watter Bybelgedeeltes messiaans is, of hoe om dit die akkuraatste te vertaal, nie.
"Die Here sê duidelik:
"Julle mag by die woord wat Ek julle beveel, niks byvoeg nie, en julle mag daar niks van weglaat nie; sodat julle die gebooie van die Here julle God mag onderhou, wat Ek julle beveel" (Deut. 4:2)."
Ja, en die mense wat ietwat minder verse inhet reken dat die goed wat hulle uitlaat later ingesluip het. Hulle luister dus na die "moet daar niks byvoeg nie."
Dan gee die skrywer wat ek hier aanhaal, soos meeste sulke kritici, 'n lang lys dinge wat in die Nuwe en Ou Vertalings verskil. So? 'n lys verskille bewys net sy punt as mens 'n rede het om te glo dat die een bron reg en die ander verkeerd is. Hy eindig met hoe mens die Bybel as God se woord moet sien, en God sal diegene straf wat daaraan verander. Maar sy opposisie, sovêr ek weet, probeer ook die woord van God akkuraat weergee. Die verskil tussen hom en hulle is nie "ek respekteer die Bybel en hulle nie." Die verskil is "ek reken X is die beter manuskrip/ woordkeuse en Y nie" teenoor ""ek reken Y is die beter manuskrip/ woordkeuse en X nie."
Verstaan my nou mooi: Die Nuwe Vertaling, nes die ou een, is waarskynlik nie perfek nie. Ek vermoed daar is punte waar Prof. J.S. Malan, wat ek hier bo aanhaal reg glo oor die beste vertaling van 'n spesifieke vers. Maar die vertalers wat anders as hy dink is ook gekwalifiseerd, en tot ek bewyse van slegte motiewe het sal ek glo dat hulle ook die Bybel so akkuraat as moontlik wou vertaal.
Kom ons hou op om gelowiges wat nie presies ons idees deel nie se geloof te bevraagteken. En kom ons hou op bang wees vir die Bybel. Of jy die Nuwe of Ou Vertaling lees, of daar dalk 'n paar ekstra versies by is in jou Bybel of 'n paar weggelaat, oor wat antieke met-die-hand-oorskrywers verklarend bygesit of per ongeluk oorgeslaan het, as jy hom lees in die krag van die Gees sal dit jou verryk en versterk.