Oostenryk boodskapper van nuwe politiek Sebastian Kurz (31) is die jongste premier in ’n Europese land. Foto: Commons.wikimedia.org Die Oostenrykse verkiesing op 15 Oktober is die boodskapper van ’n nuwe politieke stroming in Europa. Sebastian Kurz, 31, leier van die Christen-Demokrate se Oostenrykse Volksparty (OVP, Afrikaanse afkorting), word die nuwe premier. Kurz is die jongste premier in ’n Europese land. Die syfers is voorlopig en kan nog effens verander, maar die OVP het sowat 31% van die stemme gekry, ’n toename van meer as 20% in die OVP se steun. Die volksnasionale FPO van Heinz-Christian het 26% van die stemme gekry. Dit is ŉ toename van meer as 5,5% of wesenlik 20% in hul steun. Die FPO het noue bande met die Alternative für Deutschland (AfD), wat sowat 13% stemme gekry het in verlede maand se verkiesing in Duitsland. Verlede jaar het die FPO-kandidaat, Norbert Hofer, met 49% van die stemme die Oostenrykse presidentsverkiesing net-net verloor. Die voorheen regerende Sosiaal-Demokrate (SPD) het sowat 27% van die stemme gekry en is in die tweede plek. Die Groenes se kandidaat, Alexander van der Bellen, het gewen as frontman van die hele alliansie gevestigde partye in die Oostenrykse presidentsverkiesings in 2016. Hierdie keer het die Groenes in die parlementsverkiesing nie die 4%-kiesdrempel gehaal nie. Kurz is die Macron van Oostenryk. Vanuit ’n hoofstroomparty kon hy baie burgers se sug na ’n nuwe politiek suksesvol aanraak. Hy het sy party se beeld vyf maande voor die verkiesing herverpak as byderwets, gedigitaliseerd en digby die burgers. Anders as Macron, is Kurz ’n draer van ’n nuwe identiteitspolitiek in Europa. Hoofstroompartye vorm daarin nou saam met voorheen verketterde opposisiepartye ’n alliansie of bevorder soortgelyke temas en standpunte. Die klem op Oostenrykse grensbeheer teen vlugtelinge en migrante, wet en orde, en die erkenning van Duitse taal en kultuur is ooglopend by die OVP. Hierdie klemtoon was in embriovorm reeds duidelik toe Wolfgang Schüssel by die OVP die leier en later premier was. Dit het nou ’n nuwe vorm gekry by Oostenryk se Christen-Demokrate en dus in die hoofstroom van die politiek. Kurz het die volksnasionale FPO beveg, maar ook ligter weergawes van hul anti-immigrasie- en identiteitstemas oorgeneem en kiesersteun daarvoor bekom. Christian Kern, die nou voormalige Sosiaal-Demokratiese premier, kla oor ŉ “massiewe swenk na regs”. Dit lyk baie moontlik dat die OVP en die FPO ’n regeringskoalisie sal vorm. In 2000, toe die FPO deel was van ’n regeringskoalisie, het Duitsland, Frankryk en België ’n tyd lank Oostenryk met EU-sanksies gestraf. Dit is onwaarskynlik dat die EU nou sanksies doeltreffend sou kon deurvoer. Ook dit dui op ’n nuwe politieke orde wat in Europa ontstaan. In Duitsland is die AfD nou ’n nuwe krag, in Frankryk het die Front National tydens die presidentsverkiesing uiteindelik die tweede meeste stemme getrek, en in België is die gematigde Vlaams-nasionale NVA die vernaamste regeringsparty. Hongarye se premier, Viktor Orban, kry met hierdie verkiesingsuitslag ook verdere rugsteun vir sy standpunte oor migrasiebeheer. Trouens, daar is nou ’n informele terugkeer van die Oostenryks-Hongaarse Ryk. Saam met die konserwatiewe aanliggende Beiere in Duitsland, is daar ’n hele streek waar vorms en draers van identeitspolitiek die politieke botoon voer. Die verkiesingsveldtog het veral gedraai om identiteitspolitiek. Die groot strome van ekonomiese migrante en politieke vlugtelinge uit die Midde-Ooste en Afrika in 2015 het burgers se sienings verander. Die probleme van verskillende kultuurgroepe se saambestaan, die koste van nuwe inkomelinge vir die welsynstaat, en botsende simboliese ordes is baie bespreek. Woede en vrese oor die terroriste-aanvalle en persepsies oor meer misdaad in Europa het ook ’n rol gespeel. Afkeer van die ou politiek was onderliggend aan baie kiesershoudings. Donderdagaand tydens ŉ groot TV-debat tusen partyleiers het sowel die OVP as die FPO se leiers identiteitspolitieke temas beklemtoon. Kurz het beklemtoon: Asielaansoeke in Oostenryk is gegrond op onwettige heenreise en eintlik nie legitiem nie. Diesulkes kom immers uit ’n buurstaat wat veilig is, dikwels Italië. Internasionale verdrae oor vlugtelinge en asiel beklemtoon egter dat die asielreg net geld in die eerste veilige land waar iemand aankom. Hierdie temas is oorspronklik deur die FPO op Oostenryk se politieke agenda geplaas. Die OVP het baie van hierdie temas uiteindelik oorgeneem en in gematigder vorms verpak. Dit was ’n dodelike kombinasie teen die SPD. Baie opvallend is dat die FPO onder die groep kiesers tot 29 die grootste steun gekry het, naamlik 30%, die OVP 28% en die SPD net 17%. Dit beteken dat Oostenryk se politiek vorentoe nog meer identiteitspolitiek kan sien. In die groep 30-59 het die OVP 31%, die FPO 28% en die SPD 27% van die stemme getrek. Onder die kiesers van 60 en meer oorheers die hoofstroompartye. Onder mans is die OVP met 33% en die FPO met 29% van die stemme die voorste partye. Vir die eerste keer is die meeste vroue by partye wat identiteitspolitiek beoefen, met 52% van hulle by die OVP en FPO. Daar was ook duidelike sosio-ekonomiese patrone onder die kiesers. So het 59% van alle arbeiders vir die FPO gestem, 19% vir die Sosiaal-Demokrate, en 16% vir die OVP. Daarmee verloor die SPD sy tradisionele posisie as die voorste verteenwoordiger van die arbeiders. Onder amptenare daarenteen, sien mens die uitwerking van byna kartelagtige netwerke wat die hoofstroompartye oor dekades in die staatsdiens opgebou het. Sowat 41% van amptenare het vir die SPD gestem, 27% vir die OVP en 12% vir die FPO. Onder ander werknemers het die OVP byvoorbeeld 31% van die stemme gekry, die FPO en die SPD albei sowat 26%. Die OVP het die meeste stemme getrek onder alle kategorieë van mense met ’n skoolopleiding tot universiteitsopleiding. Onder mense met ’n universiteitsopleiding het net 7% vir die FPO gestem. Onder selfstandige professionele en sakelui het 41% vir die OVP, 23% vir die FPO en net 14% vir die SPD gestem. Die teenstanders van die OVP en FPO sal rondom hierdie steunsegmente nuut probeer dink en mobiliseer. Soos die boek Kultuurvryheid en selfbestuur (Kraal-Uitgewers 2017) aandui, is die politieke ordes oor Europa heen besig om ingrypend te verander. Verkiesings en referenda in Oostenryk maar ook Brittanje, Nederland, Frankryk, Duitsland, Katalonië en Skotland bevestig die opkoms van identiteitspolitiek in Europa. Die afkeer van die bestaande politiek en hoofstroommedia waai in “linkse” en “regse” vlae deur die huis van Europa. Om diverse groepe se saambestaan goed te reël, is egter nie vanselfsprekend nie. Minderhede se posisie en burgerregte is nog nie duidelik behandel nie. Strukturele demografiese en ekonomiese probleme, asook onvoorsiene gebeure sal steeds ŉ uitwerking hê. Die sand in die uurglas van die 1968-denkrewolusie en sy politieke afstammelinge het egter gister in Oostenryk verder uitgeloop. Europa se politieke ordes verander ingrypend, al verseg Suid-Afrikaanse media soms om daardie verandering behoorlik te registreer. Daar is ’n nuwe politiek vaardig onder baie volke van Europa.