Nuuskommentaar: Wanneer anti-rassisme deur rassisme sneuwelGrafika: Mnn.com Van 14 tot 21 Maart word ŉ groot anti-rassismeweek gehou. Die stigtings van Nelson Mandela en Ahmed Kathrada is van die hoofdeelnemers. Sowat 80 organisasies het daarby aangesluit. Intussen het dit, met Media 24 se aansluiting, wyd nuusdekking gekry omdat een van die doelwitte is om “ŉ nasionale gesprek oor wit mense se rol in die veldtog teen rassisme” in te sluit. Die herkoms van hierdie ongelukkige stelling, wat die fokus weer op ŉ eensydige en enkeldimensionele “skuldig by verstek” plaas, is blykbaar ŉ berig op Netwerk 24. Dit is nie duidelik waar hierdie stelling vandaan kom nie, want dit word gladnie op die webwerf van die Anti-rassisme-netwerk van SA (ARNSA) genoem nie, ook nie by die doelwitte wat eintlik baie sinvol uiteengesit is nie. Dit word ook nie in Media 24 se formele mediaverklaring hieroor vervat nie. Dit is jammer, want dit is intussen met hierdie skynbare invoeging deur ander media, verder gedra. Dit is jammer, want as dié gewraakte doelstelling wel deel van die program uitmaak, moes dit vir Media 24 ŉ duidelike alarm laat afgaan het dat hierdie poging skeefgetrek is en ernstige reperkussies vir die verdere verbrokkeling van die doel kan inhou. Veral twee Media 24-berigte trek vanoggend die aandag en toon duidelik dat so ŉ eensydigheid onvanpas is. Die eerste is die weduwee van die vermoorde SAKP-leier, Chris Hani, se reaksie om die regter wat parool aan Janusz Walus toegestaan het, ŉ rassis te noem. Die berig laat verder die indruk dat ras-determinasie, indien nie rassisme nie, sterk onderliggend aan die weduwee en die ANC se reaksie is. Die tweede handel oor die jongste geval van ontwrigting wat deur Open Stellenbosch by die Woordfees by Maties aangerig is. Hiermee word geensins te kenne gegee dat rassisme van swart kant erger is as rassisme van wittes se kant, of van bruin kant of welke oord ook al; dit beteken bloot dat ewehandig beoordeel en reageer moet word. Die opvatting dat swart mense per definisie nie rassiste kan wees nie, is self erg rassisties, ongeag die geskiedenis (Fanon) en filosofie daaragter. Miskien nie volgens die woordeboekdefinisie nie, maar om hare te kloof oor wat die ergste is – ŉ wit mens wat te kenne gee, deur optrede of ŉ woord, dat sy ras beter as ŉ ander is, of ŉ swart mens wat sy haat teenoor wittes op sy T-hemp of in graffiti “uitbasuin”, dit bly haatspraak. Die impak en effek, eerder as die woordeboekdefinisie, bepaal die skade wat aangerig word, al is laasgenoemde “toelaatbare vryheid van uitdrukking”. Met hierdie yslike pynlike klip uit die skoen, is dit kwalik te betwyfel dat ŉ spesiale poging aangewend moet word om die spanningsvlakke wat rassisme in die land teweegbring, aangespreek moet word. Dat dit bitter moeilik sal gaan terwyl die ANC die raskwessie as ŉ vername, indien nie vernaamste verkiesingstrategie inspan nie, is baie duidelik. Dat dit moeilik sal gaan terwyl vernielsugtige betogers kampusaktiwiteite ontwrig en terselfdertyd die rassetamboer kliphard moker, is so. Dat kwaad nie met kwaad vergeld moet word nie, is ook so, maar dat die owerhede ferm moet optree, kan nie ontken word nie. Dit is ook so dat die slagoffers afdwingbare regte het. Gelukkig toon onlangse peilings dat die meeste Suid-Afrikaners in vrede met mekaar wil saamleef. Vir die meeste is daar ander, dwingender kwessies as die raskwessie. Die welbekende stelling van dr. Tjaart vd Walt, indertyd president van die RGN, geld steeds: “As die mense van ŉ land mekaar nie verstaan en vertrou nie, sal geen staatkundige model, nie eens die beste ter wêreld, doodeenvoudig nie werk nie.” En dit geld enige denkbare model – van ŉ baie sterk gesentraliseerde eenheidstaat tot sesessie, met al die variasies tussenin. Mens kan jou dus nie verlekker daarin dat die produk van die Kemptonparkse onderhandelinge onder allerlei soorte druk geplaas word nie. Daar is ook ander inisiatiewe teen rassisme, soos dié van oorwegend Afrikanergroeperings, soos AfriForum, Solidariteit, die FAK, die FW de Klerkstigting, die Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika en die Nederduitsch Hervormde Kerk. Hulle het ŉ gesamentlike verklaring onderteken, met die opskrif: “Ons verwerp rassisme”. In hierdie verklaring word gebalanseerdheid aan die dag gelê: “Ons verwerp rassisme uit enige oord ondubbelsinning en ons waarsku die uitbuiting van rassisme vir politieke doeleindes is uiters gevaarlik. Ons doen ŉ beroep op alle Suid-Afrikaners uit al ons gemeenskappe om respek teenoor mekaar te betoon ten opsigte van menswaardigheid, verdraagsaamheid met verskille en die oorweging van almal se bekommernisse, belange en aspirasies.” Ten slotte, om ras as vertrekpunt te neem by staatkundige en politieke aspirasies, is om by voorbaat ŉ teiken op die rug te verf. Nie die grondwet of die internasionale reg erken ras as kriterium om ŉ volk te definieer wat op minderheidsregte op staatkundige terrein kan aanspraak maak nie. Dit is natuurlik ŉ ope vraag of ŉ volk wie se gemeenskaplike kultuurgebondenheid so swak is dat dit op iets soos ras moet terugval, verdien om as volk met regte te bestaan. Maar in die grondwet en in die internasionale reg word daar wel ŉ magdom sogenaamde negatiewe regte aan rasse toegeken, byvoorbeeld dat teen niemand op grond van sy ras gediskrimineer mag word nie, dat daar nie haatspraak teen iemand op grond van sy ras gepleeg mag word nie, dat daar nie uitdelging op grond van ras mag wees nie, ensomeer. Dis by hierdie punt, waar die land nou is, om rassisme behoorlik aan te vat. Dis eintlik skreiend dat dit nodig is, ongeveer ŉ kwarteeu na die vorige regering die laaste spoor van ras uit die wetboek verwyder het. Maar dis seker die prys as die nuwe regering weer ras as hoeksteen terug in die wetboek inskryf. Moet net nie die dood in die pot by die aanvang inbou met tierlantyntjies soos dat die een groep groter rassiste is as ŉ ander is, of dat ŉ bepaalde groep “per definisie” nie rassisties kan wees nie. Dan ontspoor die projek al klaar.