Mediumtermynbegroting: ‘Zombie-SAL’ steeds saamgesleepMinister Tito Mboweni. Foto: Elmond Jiyane, GCIS Hoewel die ANC die mediumtermynbegroting van Tito Mboweni, minister van finansies, gister verwelkom het, was die opposisiepartye bekommerd oor waar die geld vandaan gaan kom. Dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, sê die harde werklikheid is dat die fiskus nie meer geld het nie. “Die minister is duidelik in ŉ skaakmat-posisie. Dít blyk uit die begrotingstekort wat nou reeds R770 miljard beloop. Die totale skuldlas van die regering beloop R3,9 biljoen rand (biljoen = duisend miljard). Dit gaan styg tot R5,8 biljoen teen die einde van die huidige finansiële mediumtermyn. “Net die dienstegeld op hierdie bedrag beloop tans R233 miljard per jaar wat na verwagting gaan styg tot R355 miljard per jaar teen 2023/24. Dit beteken die land het nie meer geld nie.” Groenewald is boonop bekommerd oor die R10,5 miljard wat begroot is om die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) in die lug te hou. “Die lugdiens is ŉ onbekostigbare luukse en moet nou geprivatiseer of selfs net weggegee word. Daar kan nie meer geld hierop vermors word nie.” Volgens Groenewald bly die staat se salarisrekening ŉ yslike probleem. “Hier neem die minister nou R14,1 miljard van onderwys weg terwyl pres. Cyril Ramaphosa twee weke gelede [as deel van sy ekonomiese herstelplan] aangekondig het daar gaan 200 000 nuwe poste in die onderwyssektor geskep word. (Foto: Maroela Media) “Dit maak nie sin nie. Waar gaan die geld gevind word vir die bykomende poste wat die president as deel van sy werkskeppingsprogram beloof het? Dit is duidelik die minister en die regering is in ŉ skaakmatposisie en dit sal nie verander solank daar nie duidelike beleidsverandering aangebring word nie,” meen Groenewald. Geordin Hill-Lewis, die DA se parlementêre woordvoerder oor finansies, sê op sy beurt die land se skuld sal nié teen 2023 stabiliseer nie. “Die ANC-regering het gekies om noodsaaklike dienste aan die publiek soos onderwys en polisiëring te sny om sodoende nóg ŉ reddingsboei vir SAL te gee. Dit is ŉ onverdedigbare, immorele keuse. Dit kom daarop neer dat Suid-Afrikaners ‘onder die vliegtuig gegooi word’ om vir SAL te betaal.” Volgens Hill-Lewis het Mboweni sy verbintenis om die land se skuld teen 2023 onder beheer te kry, laat vaar. “Suid-Afrikaners sal aanhou betaal vir ŉ zombie-staatsonderneming en sal voortgaan om die gevolge van al meer skuld te voel. Daarom moet vandag se mediumtermyn-begrotingstoespraak as ŉ mislukking beskou word.” Nomfanelo Kota, woordvoerder van die ANC-koukus, sê die koukus besef dat die mediumtermynbegroting te midde van ’n erg beperkte fiskale ruimte ter tafel gelê is. Tog glo die koukus dat die mediumtermynbegrotingsraamwerk geld aan programme toeken wat ooreenstem met die doelstellings van Ramaphosa se ekonomiese herstelplan. “Die ANC word bemoedig [deur die feit] dat die regering fokus op die implementering van die nodige strukturele hervormings om die groei, mededingendheid en inklusiwiteit van die Suid-Afrikaanse ekonomie te versnel.”