Dit is ook belangrik om die nodige stappe te doen om fisieke gesondheid te handhaaf, bv. gereelde deeglike mediese ondersoeke te laat doen en medikasie, soos voorgeskryf deur 'n dokter, te neem.
Wat is mansgeestesgesondheid?
Mansgeestesgesondheid verwys na die sielkundige welstand van mans en sluit in hoe verskillende lewensfases en -fasette soos o.m. werk, verhoudings, liggaamlike gesondheid en veroudering hulle affekteer.
Tradisioneel word daar baie klem op die emosionele welsyn en geestesgesondheid van vroue geplaas, en in praktyk was daar nog altyd meer vroue wat sielkundiges besoek het as mans. Hierdie tendens is gelukkig besig om te verander, maar dit is steeds nodig om mans bewus te maak dat dit aanvaarbaar en nodig is om aandag aan hul eie geestesgesondheid te gee en hulle aan te moedig om, wanneer nodig, hulp te vra.
Watter temas kom algemeen voor?
Stres of spanning is nie 'n nuwe verskynsel nie, maar dit blyk dat dit deesdae algemener voorkom as in die vorige eeu.
Stres is die gespanne liggaamlike reaksie wat iemand ervaar wanneer hulle onder druk is. Dit duur gewoonlik slegs vir 'n kort periode. Druk kan bv. afleggings by die werk of die haal van 'n sperdatum wees. Stres kan positief wees – en 'n mens aanspoor tot 'n sekere werketiek – maar kan ook negatief wees en lei tot slapeloosheid, verhoogde irritasievlakke en liggaamlike ongemak.
Almal ervaar stres in sekere lewensfases. Angs kom voor/ontstaan wanneer 'n mens vir 'n geruime tyd hoё stresvlakke ervaar – tot op 'n stadium waar dit vir die persoon byna onhanteerbaar raak en/of hul lewe negatief beïnvloed. Angs het 'n negatiewe uitwerking op iemand se lewenskwaliteit en funksionering. Stres kan ook 'n negatiewe invloed hê, maar die uitwerking is minder intens.
Hoewel daar sekere temas of tendense in die voorkoms van stres onder mans geïdentifiseer kan word, is die oorsake nie vir almal dieselfde nie. 'n Mens se temperament, persoonlikheid en lewenservarings speel 'n groot rol in watter tipe dinge vir 'n individu stres veroorsaak en tot watter mate dit die betrokke persoon pla. Algemene oorsake van stres sluit in: herstrukturering by die werk, werkloosheid, verhoudingsprobleme, konflik, kritiek en probleme met kinders.
Fisieke gevolge van stres
Die volgende liggaamlike simptome mag stresverwant wees. Indien jy of 'n geliefde enige van hierdie simptome toon, is dit belangrik om 'n mediese praktisyn te raadpleeg:
spierpyne, veral in die rug en nek
gekners op die tande of die kakebene op mekaar klem
benoude gevoel op die bors, 'n knop in die keel of 'n droë keel
hardlywigheid of diarree
meer sweet as gewoonlik
gewigstoename of -verlies
Hoe hanteer 'n mens stres?
Dit is algemeen bekend dat 'n aktiewe leefstyl 'n positiewe invloed het op 'n mens se gesondheid en vermoë om stres te hanteer. Dit is daarom belangrik om 'n roetine van fisieke oefening te hê. Verder speel ondersteunende vriendskappe 'n groot rol. Al wil 'n mens nie altyd praat oor wat pla nie, help dit om te weet jy is nie alleen nie.
Sien ook ons afdeling: Hoe weet ek dat ek 'n probleem het?
Die volgende tien beroepe word beskou as professies waarin mense maklik uitbrand:
werkers in die wegneemete-bedryf
persone betrokke by kleinhandelaktiwiteite
“Uitbranding” is nie 'n kliniese diagnose nie, maar wel 'n toestand wat kan voorkom as iemand se emosionele hulpbronne vernietig of “uitgebrand” is. Dit gebeur gewoonlik as mense hulself by die werk ooreis en voel dat hulle nie meer genoeg motivering het om hul werk te doen en voldoende te kan presteer nie. Sommige mense glo dat uitbranding 'n vorm van depressie is.
Wat is die verskil tussen uitbranding en depressie?
Daar is baie ooreenkomste tussen uitbranding en depressie, maar waar uitbranding nie voorkom omdat iemand ooreis of oorwerk is nie, is daar ander oorsake vir die depressie. Iemand wat “uitgebrand” is en nie aandag daaraan gee nie, kan depressie ontwikkel.
Die simptome van uitbranding sluit die volgende in:
onverklaarbare hoofpyne, maagprobleme of ander fisieke klagtes
verandering in slaappatrone
ooreet, te veel drink of dwelms gebruik om te ontvlug
gevoel van ontnugtering oor werk of loopbaan
kan nie “goed voel” oor prestasie nie
sukkel om te fokus of te konsentreer
gebrek aan energie om werk te doen
meer geïrriteerd as gewoonlik met kollegas en/of kliënte
sukkel met motivering om te werk
oorkritiese houding oor werk, werkomgewing, kollegas, ens.
Verskeie faktore kan bydra tot uitbranding. 'n Mens se perspektief op sy/haar werk en verwagtinge van die werkomgewing speel gewoonlik 'n rol. Die volgende is voorbeelde:
onstabiele werkomgewing en/of onduidelike doelwitte
gebrek aan ondersteunende verhoudings
onrealistiese eise by die werk
gevoel van magteloosheid rakende besluite in die werkplek
ongesonde werkomgewing bv. 'n intimiderende kollega of 'n baas wat mikrobestuur toepas
sukkel om “nee” te sê
jou werk is veeleisend of vervelig
Hoe hanteer ek uitbranding?
Dit is belangrik om aandag te gee aan uitbranding, want dit kan lei tot talle ander fisieke en emosionele gesondheidprobleme.
Jy kan die volgende stappe doen:
Dit is dalk nodig om met jou baas en/of kollegas te gesels om aandag te gee aan die werklading of -prosedures wat jou frustreer. Oorweeg daarná of dit genoegsame verandering vir jou te weeg kan bring.
In sommige werkomgewings is gesondheidsdienste beskikbaar om werknemers te ondersteun. Dit kan ook help om met 'n kollega, 'n vriend of 'n geliefde wat jy vertrou te gesels. Professionele hulp van bv. 'n sielkundige kan ook help om perspektief te kry.
'n Gesonde leefstyl
Die normale “gesonde” keuses – soos genoeg slaap en rus, oefening en tyd om te ontspan – is noodsaaklik om 'n mens teen uitbranding te beskerm.
Lees meer oor hierdie onderwerp op: Which Professionals are Prone to Burnout
Hoe verskil die aanvanklike voorkoms van depressie by mans van dieselfde toestand by vroue?
By mans is dit gewoonlik ander mense wat eerste opmerk/herken dat daar 'n verandering in die persoon se gedrag is. Hy sal bv. minder lag of meer gereeld in 'n slegte bui wees, sosiale geleenthede begin vermy of selfs “plofbaarder” raak. Dikwels sal die mense rondom hom dit opmerk en iets daaroor sê.
Lees hier meer: Sadag: Men and Depression
'n Diagnose van depressie is die kliniese diagnose van 'n ernstige sielkundige toestand wat deur 'n professionele persoon gemaak word wanneer sekere simptome oor 'n tydperk by iemand waargeneem word.
Vir meer inligting lees gerus ons afdelings oor depressie en gemoedsversteurings.
Kyk ook na die onderhoud tussen Anton en Lise wat handel oor depressie op Wie is ek? se Facebookblad:@wieisekSA
Volgens 'n Australiese webtuiste sal een uit agt mans, en een uit vyf vroue, gedurende hul leeftyd angs ondervind. Mans is na bewering ook minder geneig om angs en depressie te ervaar as vroue.
Lees meer oor die onderwerp: Anxiety and depression in men
Lees meer oor angstoestande in ons afdeling oor angsversteurings.
Middelmisbruik (die misbruik van alkohol en dwelms) is 'n groter probleem onder mans as vroue. Vir elke drie mans wat middels misbruik, is daar een vrou wat dieselfde doen. Die volgende feite is interessant:
Mans is meer geneig as vroue om risiko’s te loop wanneer hulle onder die invloed van 'n middel is.
Mans is meer geneig om te veel te drink (binge drinking).
Die meeste mense wat te veel drink, is nie afhanklik van of verslaaf aan alkohol nie.
Die risiko’s van oormatige alkoholgebruik/-misbruik sluit in dat:
die risiko vir alkoholverwante dood en/of besering verhoog;
die selfdoodrisiko toeneem;
die risiko vir sekere kankers verhoog;
die persoon meer probleme a.g.v riskante seksuele gedrag (bv. onbeskermde seks) ervaar; en
seksuele probleme, soos testikulêre wanfunksionering, meer dikwels voorkom.
Lees hier meer: Fact Sheets - Excessive Alcohol Use and Risks to Men's Health
Meer inligting is ook beskikbaar in ons afdeling oor verslawing.
Om kwaad te word, is 'n normale menslike emosie, maar nie almal sukkel met woede en aggressie nie. Laasgenoemde twee emosies is die afbrekende of skadelike uitdrukking van die emosie wat gepaard gaan met “kwaadwees”. Dit gebeur as 'n mens nie geleer het om dié emosie suksesvol te herken, te erken en te hanteer nie.
'n Probleem met woede en aggressie kan verband hou met versteurings soos bipolêre gemoedsversteuring, posttraumatiese stresversteuring, aanpassingsversteuring en persoonlikheidsversteurings, om 'n paar te noem.
Die misbruik van middels, soos alkohol, vererger gewoonlik die probleem omdat 'n persoon se oordeel en inhibisies aangetas word terwyl hulle onder die invloed van die middel is. Hulle tree in sulke situasies dikwels minder beheers op.
Lees meer hieroor: Anger Disorder: What It Is and What We Can Do About It
Vyf algemene probleme wat mans in verhoudings ervaar, is:
vrees vir verwerping;
om geestesgesondheidsprobleme, soos depressie en angs, te probeer wegsteek;
die druk daarvan om die finansiële voorsiener te wees;
prestasie-angs rakende seks.
Bogenoemde word vererger deur die algemene tendens dat mans nie van kleins af geleer word om hul emosies effektief te erken, te hanteer en te kommunikeer nie.
Die basis van alle verhoudings is die verhouding wat jy met jouself het. Daarom het 'n mens 'n positiewe “beginpunt” vir suksesvolle verhoudings as jy bv. jouself kan aanvaar, vir jouself kan lag en kan erken wanneer jy 'n fout gemaak het. Dit gee aanleiding daartoe dat dit makliker is om ander mense te aanvaar en met hulle oor die weg te kom.
Verder word 'n mens se verhoudings baie beïnvloed deur die mate wat jy jou emosies kan hanteer en hoe effektief jy kan kommunikeer. Mense (mans en vroue) wat sukkel met 'n negatiewe gevoel van eiewaarde en/of 'n gebrek aan emosionele en kommunikasievaardighede, sal normaalweg ook sukkel om gesonde verhoudings te handhaaf. “Verhoudingsprobleme” verwys nie alleen na probleme binne die verhouding met verhoudingsmaats nie, want probleme in verhoudings met vriende, familielede en kollegas kan ook voorkom.
Daar is natuurlik ook talle ander faktore wat probleme in verhoudings kan veroorsaak, byvoorbeeld:
geestesgesondheidprobleme soos posttraumatiese stresversteuring, depressie, angs en middelafhanklikheid of -misbruik;
probleme in en met die groter familie;
verskillende verwagtings en prioriteite tussen partye;
probleme met vertroue;
die eise van die stadium van die verhouding bv. indien daar 'n baba of jong kinders is.
Lees ook meer hieroor op die volgende webtuiste: Top 10 Reasons Relationships Fail
Verder ondervind mans oor die algemeen minder sosiale ondersteuning as vroue en het hulle minder kontak met vriende, familie en die samelewing. Baie mans maak hoofsaaklik vriende in hul werkomgewing. Die hoeveelheid persoonlike ondersteuning wat hulle dan ontvang, bly beperk. Hierdie tendens veroorsaak verder dat, wanneer mans aftree, die meerderheid van hul sosiale kontak verbreek word. 'n Gebrek aan sosiale ondersteuning beteken dat iemand nie 'n plek het waar hy/sy kan praat oor wat pla of waarmee hulle sukkel nie. Dit is problematies en dra gewoonlik by tot geestesgesondheidprobleme.
Goeie vriende en om tyd saam met hulle deur te bring, speel 'n belangrike rol in 'n mens se lewe. Dit is nodig om tyd te maak vir gesonde sosialisering waartydens 'n mens kan praat oor hoe dit met jou gaan. Om dáár te wees vir iemand, van jou tyd vir hulle te gee – en om te luister – is net so waardevol vir die een wat gee, as vir die een wat ontvang.
Wat kan ek doen as ek verhoudingsprobleme ondervind?
Luister na die ander party, sonder om te dink wat jy volgende gaan sê. Probeer verstaan wat die persoon bedoel.
Kommunikeer hoe jy voel en hoe dinge jou affekteer.
Probeer verskillende sienings oorbrug, en 'n oplossing vind wat beide partye akkommodeer.
Maak gebruik van 'n klankbord – praat met 'n vriend wat jy vertrou en wat objektiewe terugvoer kan gee.
Hanteer die persoonlike kwessies (issues) wat 'n negatiewe impak op die verhouding kan hê (bv. gesels met iemand, ontwikkel vaardighede deur selfhelpboeke te lees, of woon 'n verrykende kursus by).
Kry professionele hulp as julle sukkel om vordering te maak met die oplossing van die probleem.
Die ideaal is natuurlik om in 'n verhouding te belê voordat die probleme opduik of te groot raak om te hanteer. Dit is veral belangrik ten opsigte van intieme verhoudings en huwelike. Daarom is dit nodig om tyd saam met jou geliefde deur te bring en aandag aan mekaar te gee. Vestig 'n gewoonte om met mekaar te praat oor die klein en groot dinge wat gebeur het, asook wat die emosionele impak daarvan op julle was. Op dié manier groei 'n mens na mekaar toe en word die verhouding versterk en voorberei om druk beter te hanteer. Alle verhoudings is soms onder druk namate lewensfase en omstandighede verander. Verhoudings waarin die verhoudingsmaats genoeg belê wanneer dit goed gaan, het 'n beter kans om druk suksesvol te hanteer.
Skakel alle selfone en rekenaars af wanneer jy en jou geliefde gesels.
Bring ná 'n werkdag tyd saam deur om net te gesels oor hoe elkeen se dag was. Hoe meer keer per week julle dit regkry, hoe beter.
Maak gereeld (ten minste een keer per week) meer tyd om oor belangrike dinge te gesels.
Probeer gereeld 'n hele aand, oggend of dag saam deurbring om iets lekker saam te doen, bv. uiteet, saam stap, die dorp verken of 'n piekniek hou. Verkieslik moet daar nie enige skermtyd by betrokke wees nie.
Kommunikeer julle liefde aan mekaar – praat met mekaar, raak aan mekaar, help mekaar, ens.
Tree bedagsaam teenoor mekaar op (maak 'n koppie tee, help met sleurtake, ens.).
Vyf algemene gesondheidsrisiko’s vir mans is:
probleme met ereksie (erektiele disfunksie)
Lees hier meer hieroor op: 6 Top Health Threats to Men
Waarom lees jy op hierdie webtuiste – wat hoofsaaklik oor aspekte van die sielkunde handel – oor fisieke gesondheidsprobleme en siektes? Daar is goeie redes hiervoor. Een hiervan is dat die liggaam en die siel nie in isolasie bestaan nie, maar in 'n verhouding tot mekaar funksioneer, m.a.w. sielkundige probleme beïnvloed die gesondheid van die liggaam en fisieke probleme die geestesgesondheid van die mens.
Die streshormoon, kortisol, speel byvoorbeeld 'n rol in fisieke siektes soos hartsiektes, tipe 2-diabetes, verlaagde immuniteit en kognitiewe probleme. Kortisol is belangrik vir oorlewing en om die liggaam te “aktiveer” gedurende stresvolle gebeure. Kortisol en adrenalien word in 'n stresvolle situasie vrygestel om 'n veg-of-vlug-reaksie te aktiveer. Wanneer kortisolvlakke verhoog, veroorsaak dit ook verhoogde cholesterolvlakke.
Dit is belangrik vir die balans in die liggaam dat kortisolvlakke weer daal en herstel nadat die stresvolle gebeure verby is. Ongelukkig veroorsaak die hoё stresvlakke in die samelewing – as gevolg van 'n gebrek aan rus en herstel in die meeste mense se lewens – dat mense se kortisolvlakke te hoog bly, of dat dit te veel daal aangesien die klier wat die kortisol afskei, uitgeput raak. 'n Styging in kortisolvlakke kan verhoogde (slegte) cholesterolvlakke veroorsaak. 'n Persoon is juis dan baie kwesbaar vir fisieke siektes en geestesgesondheidsprobleme. Verhoogde cholesterol kan bv. lei tot hartsiektes. Dié siekte en enige ander ernstige mediese diagnose kan op sigself ook vir 'n persoon wat daaraan ly, en sy geliefdes, stres en hartseer veroorsaak.
Verhoogde kortisolvlakke kan o.m. ook angs, depressie en skade aan breinfunksies veroorsaak.
Dit is dus noodsaaklik vir 'n mens se fisieke en geestesgesondheid dat jy jou stresvlakke doelgerig moet hanteer en beheer. Dit is nie altyd moontlik om stresvolle gebeure of omstandighede te vermy nie, maar 'n mens kan wel jou reaksie daarop beheer. Dit beteken dat 'n mens jouself genoeg tyd moet gun om te rus en te ontspan, gesonde leefstylkeuses te maak en, indien nodig, professionele hulp te kry om kognitiewe en emosionele vaardighede te ontwikkel wat kan help met streshantering.
Lees meer hieroor op: How Does Stress Contribute to Cholesterol? en Stress hormones in health and illness: The roles of work and gender
Hartsiektes en beroertes is die grootste en naasgrootste oorsake van sterftes wêreldwyd.
Mans se sterfte-ouderdom a.g.v. hartkwale is jonger as 65 jaar. Dit is laer as dié van vroue. Kenners meen dit is omdat mans van nature laer vlakke van goeie cholesterol het as vroue. Mans moet daarom veel harder as vroue werk om die risiko van hartkwale te verlaag.
Erektiele disfunksie (ook genoem impotensie) is teenwoordig wanneer iemand sukkel om 'n ereksie te kry, of genoegsaam te behou om seks te kan hê. Soms ervaar so 'n persoon ook 'n verminderde belangstelling in seks.
Dit is normaal om soms hiermee te sukkel, maar wanneer dit gereeld gebeur, is dit belangrik om hulp te kry. Erektiele disfunksie kan 'n aanduiding wees van 'n mediese of emosionele probleem, of van 'n probleem met intimiteit in die verhouding.
Ander seksuele probleme wat mans kan ervaar, sluit in: voortydige ejakulasie, uitgestelde of afwesige ejakulasie, asook min belangstelling in seks.
Daar is talle moontlike oorsake (fisiek en emosioneel) vir erektiele disfunksie. Dit sluit in:
skade aangerig deur kanker of chirurgie
Dié toestand kan deur een, of 'n kombinasie van, faktore veroorsaak word. Daarom is dit belangrik om deur 'n mediese praktisyn ondersoek te word sodat enige mediese probleme geïdentifiseer en behandel kan word.
Behandeling vir erektiele disfunksie
Die oorsaak van die probleem sal beïnvloed watter behandeling toepaslik is.
'n Volledige mediese ondersoek is die beginpunt om te bepaal of enige mediese behandeling, soos medikasie, nodig/effektief sal wees.
Psigoterapie (psychotherapy / talk therapy) kan toepaslik wees indien mediese oorsake uitgeskakel/behandel is en daar vermoed word dat daar emosionele en verhoudingsfaktore is wat 'n rol speel. Vra jou huisdokter vir 'n verwysing na 'n sielkundige met ervaring in dié behandelingsveld.
Vertaal en aangepas uit: Everything You Need to Know About Erectile Dysfunction (ED)
Ernstige mediese diagnoses
Om gediagnoseer te word met 'n ernstige mediese toestand, is gewoonlik 'n groot skok. In sommige gevalle vermoed die persoon dalk al vir 'n geruime tyd dat daar iets fout is, maar die moontlikheid van negatiewe resultate veroorsaak soms dat mense die nodige mediese toetse vermy. Hoe langer 'n mens egter wag om 'n probleem te identifiseer en hulp te kry, hoe erger raak die toestand gewoonlik. Hoe dit ook al sy, 'n diagnose, veral wanneer dit chronies of terminaal is, het gewoonlik 'n groot effek op 'n mens se lewe.
'n Diagnose het dikwels ook praktiese implikasies – besluite moet geneem word oor behandeling, versorging en ander aspekte van die persoon se pad vorentoe. Vrae waarmee 'n mens gekonfronteer word, sluit in: Kan die toestand behandel word of nie? Wat is die koste van die behandeling? Wat is die effek daarvan op 'n mens se vermoë om te werk? Hoe sal iemand se inkomste geraak word? Het die persoon spesifieke versorging nodig? Hoe word die familie en geliefdes geraak?
In die meeste gevalle raak die diagnose nie alleen die persoon wat gediagnoseer is nie, maar ook 'n geliefde of familielede. Juis daarom is kommunikasie so belangrik. Om met mekaar te praat en na mekaar te luister, bied belangrike ondersteuning, maar is ook nodig vir die besluitnemingsproses.
Dit is ook normaal om verskillende emosionele reaksies te ervaar wanneer 'n mens (of 'n geliefde) gediagnoseer word met 'n ernstige of terminale siekte. Aanvanklik is die betrokkenes gewoonlik geskok, soms gevolg deur 'n fase van ontkenning omdat die realiteit té bedreigend is om te aanvaar. Die realiteit voel onwerklik, en 'n mens voel dit “kan nie waar wees nie”. Soms is daar ook 'n “onderhandelingsfase” waartydens 'n persoon redeneer “as ek net dít of dát doen, sal ek nie meer siek wees nie”. Hierdie onderhandelingsfase hou gewoonlik nie direk verband met die mediese behandeling wat 'n persoon kry nie.
Dit is nodig om die werklikheid van die diagnose tyd te gee om in te sink, maar dit is tog ook belangrik om die werklike situasie onder die oë te sien omdat daar gewoonlik besluite is wat geneem moet word.
Woede en hartseer is nog emosies wat baie sterk in hierdie tyd na vore kan kom. Woede kan direk uitgedruk word of geprojekteer word op iemand anders (bv. om iemand te blameer, of om oor kleinighede te verskil.). Hartseer, en om kwaad te wees, is normale reaksies omdat daar verskeie verliese ter sprake is.
Daar is nie 'n volgorde van of spesifieke stappe in hierdie proses nie, maar die doelwit is om al langer tye van aanvaarding te beleef – dié emosie kom en gaan egter dikwels. 'n Mens ervaar tye wat jy die diagnose en implikasies daarvan kan aanvaar, en tye wanneer dit moeiliker is. Hoe langer die persoon aan aanvaarding kan vashou, hoe rustiger sal hy/sy voel. Dit is egter noodsaaklik dat 'n mens die verskillende emosies/reaksies ervaar en verwerk voordat aanvaarding 'n werklikheid kan word.
Soms is dit nodig om 'n berader, 'n sielkundige of 'n pastorale werker te raadpleeg om jou en jou geliefde(s) deur hierdie proses te begelei. Dit is nie 'n teken van swakheid om hulp te soek nie, maar eerder 'n aanduiding dat 'n mens eienaarskap aanvaar van die probleem en dit op 'n verantwoordelike manier wil hanteer.
'n Wêreldwye meningsopname het getoon dat mans minder tevrede is met hul lewens as vroue.
Lees meer hieroor: A global survey shows women are more satisfied with their lives than men are
Waarom is dit so dat mans minder lewensbevrediging ervaar as vroue?
Verskeie faktore kan 'n rol speel, bv. die verandering wat daar die afgelope dekades in die geslagsrolle plaasgevind het. Mans se rolle in vorige generasies was maklik definieerbaar as “die broodwinner” en “die hoof van die huis”. Deesdae is daar al hoe meer mans wat nie die broodwinner is nie en dalk “terugstaan” vir 'n beroepsgedrewe verhoudingsmaat. Dit kan by talle mans lei tot 'n verlies aan betekenis en trots. 'n Groot groep mans is moontlik onseker oor waar hul inpas, wat van hulle verwag word en hoe om sin en betekenis in hul bestaan te vind.
Uitbranding is ook 'n faktor wat 'n belangrike rol kan speel in 'n man se lewe. Uitbranding kom voor wanneer 'n mens jou vir 'n geruime tyd ooreis en oormatig stres, sonder om genoeg tyd daaraan te wy om te rus en te herstel. Uitbranding sal beslis ook 'n negatiewe impak op 'n mens se lewensbevrediging hê.
Saam met uitbranding, kan 'n mens ook beroepstevredenheid noem. In ons “hoёdruksamelewing”, stel 'n mens se beroep gewoonlik hoё eise. Ekonomiese druk veroorsaak dat dit moeilik is om “nee” te sê by die werk – wat dikwels tot uitbranding lei. Goeie bestuur en 'n stimulerende en gesonde werkomgewing sal help om negatiewe ervarings teen te werk, maar die “passing” tussen die werker en die werk is ook belangrik.
Sielkundiges hoor dikwels tydens terapie dat iemand 'n werk doen, of in 'n sekere rigting studeer, omdat dit is “wat van die persoon verwag word”, of “wat sy/haar ouers wou gehad het”. Vir party mense is dit aanvaarbaar, maar by ander lei dit tot baie hartseer en frustrasie.
Wanneer 'n persoon 'n beroep kies, moet daar oorweging geskenk word aan faktore soos temperament en persoonlikheid, asook belangstelling en vermoë of vaardigheidsvlak. Natuurlik is dit ook belangrik om die ekonomiese lewensvatbaarheid van 'n beroep te oorweeg, maar om 'n besluit slegs op grond van die finansiële voordele te neem, skep gewoonlik nie 'n volhoubare situasie nie. Sielkundiges kan met behulp van toetse en evaluering leiding gee sodat ingeligte loopbaanbesluite geneem kan word. In sekere maatskappye en by tersiêre instansies is daar ook beroepsvoorligters in die mensehulpbronafdelings wat hiermee kan help.
Soms is dit nodig om probleme op te los met die hulp van 'n bestuurder, die mensehulpbronafdeling of 'n sielkundige; ander kere is dit nodig om van werkomgewing te verander. Om ongelukkig te wees by die werk, stel 'n mens bloot aan uitbranding en ander geestes- en verhoudingsprobleme. Daarom is dit belangrik om te probeer om probleme by die werk op te los.
Volgens wêreldwye statistiek pas meer mans as vroue selfdood toe.
Hoewel om selfdood toe te pas soms 'n impulsiewe handeling is, is daar 'n sterk verband tussen selfdood en depressie. Gee aandag aan die gevaartekens wat mag voorkom en vra vroegtydig om hulp. Vir meer inligting, sien ons afdelings oor depressie en selfdood.
Hoe weet ek ek het 'n probleem?
Indien jy of 'n geliefde sommige van hierdie gevaartekens toon, is dit belangrik om te onthou dat hulp beskikbaar is, en dat die meeste sielkundige toestande behandelbaar is.
Daar is talle tekens wat kan dui op 'n geestesgesondheidsprobleem. Hier volg 'n paar wat as waarskuwings geag behoort te word:
toename in die gebruik van alkohol/dwelms/verdowende medikasie
onttrek jouself meer as gewoonlik aan mense
geniet nie meer die dinge wat voorheen geniet is nie
is meer emosioneel as normaalweg
kry aanhoudend nagmerries
toename in impulsiewe gedrag
begin onverantwoordelik risiko’s neem
eetlus neem noemenswaardig toe of af
gewigsverlies of -toename
sukkel om te konsentreer en of te onthou
libido neem drasties af, of is hoër as gewoonlik
Voltooi die HADS-vraelys, die MDQ-vraelys en/of die Impak van Gebeure-skaal.
Hoe help ek my manlike eggenoot of 'n geliefde? – advies aan familielede en geliefdes
Dit is dikwels vir mense moeilik om te erken dat daar iets verkeerd is en dat hulle nie emosioneel goed voel nie. Dit is belangrik dat 'n persoon besef dat dit in orde is om nie “in beheer” te voel nie – en dat hulle nie daarvoor veroordeel sal word nie. Die begrip en ondersteuning van geliefdes kan baie help om iemand wat geestesgesondheidprobleme ervaar, te help om oor hul probleme te praat.
Moedig hom aan om hulp te vra
Dit is belangrik dat hy weet dat professionele hulp beskikbaar is en dat die behoefte aan, en uitreik na, hulp nie gesien word as 'n swakheid nie, maar 'n wyse besluit is. 'n Goeie beginpunt is 'n volledige mediese ondersoek om seker te maak daar is nie fisieke redes vir die ongemak of probleme nie. Indien geen fisieke probleme geïdentifiseer is nie, kan die huisdokter die persoon na 'n sielkundige verwys vir verdere evaluering.
Volg gerus een van die volgende skakels vir die kontakbesonderhede van ŉ sielkundige in jou omgewing:
Die sielkundige kan die persoon assesseer en bepaal of 'n verwysing na 'n huisdokter of psigiater (vir medikasie) nodig is.
Dit neem lank om van 'n geestestoestand te herstel. Maak seker jy verstaan sélf die diagnose, sodat jy ingelig kan wees oor wat om te verwag. Om te luister en te probeer verstaan, is 'n goeie manier om jou geliefde op sy pad na genesing te ondersteun.
Kyk mooi na jouself!
Dit is nie altyd maklik om saam met iemand te leef wat met 'n geestesgesondheidsprobleem gediagnoseer is nie. Dit is daarom belangrik dat jy jou emosionele “tenk” probeer vul deur tyd te maak om die dinge te doen wat jy as opbouend ervaar. Stel ook die nodige grense binne die verhouding om jouself emosioneel te beskerm.
Wat kan ek doen om myself as man te help?
Die eerste stap is altyd erkenning – erken dat jy 'n probleem het en hulp nodig het. Dit is nie maklik nie, want 'n mens maak jouself kwesbaar indien jy so 'n erkenning maak. Daar is egter nie 'n ander manier om die pad na herstel aan te durf nie.
Praat met jou geliefde of 'n vriend
Indien jy so bevoorreg is om 'n geliefde of 'n goeie vriend te hê, is dit nodig dat jy dit wat jy beleef en wat jy nodig het, met haar/hom deel. Daar is waarskynlik nie baie wat hulle kan doen of sê om jou te laat beter voel nie, maar op die lange duur gaan jy die ondersteuning nodig hê. Boonop kan jy die verhouding benadeel deur te onttrek en nie jou ware gevoelens te deel nie. Jy hoef natuurlik nie met almal hieroor te praat nie, slegs met diegene die naaste aan jou.
Moenie huiwer om vir professionele hulp aan te klop nie. Soos hier bo bespreek, is dit tot jou eie en jou geliefdes se voordeel om jou geestestoestand te identifiseer en in samewerking met professionele mediese praktisyns te hanteer.
Wees geduldig en hou aan
Geestesgesondheidprobleme duik nie sommer skielik op nie – dit ontwikkel oor 'n tydperk. Daarom klaar dit gewoonlik ook nie oornag op nie. Daar bestaan ook geen wonderkuur wat onmiddellike én volhoubare resultate sal oplewer nie. Die herstelproses neem tyd en verg geduld en deursettingsvermoë. Dit is egter belangrik om deurentyd jou verwagtinge, ervarings (frustrasies en teleurstellings) met jou behandelingspan (bv. dokter, sielkundige, psigiater) te deel sodat hulle jou kan help om die pad na herstel aan te durf. Soms moet 'n mens deur probeer-en-tref (trial and error) vorder tot 'n benadering wat vir jou werk.
'n Gesonde leefstyl is belangrik
Om geestesgesondheidsprobleme effektief te hanteer, verg gewoonlik ŉ gesonde, gebalanseerde leefstyl. Dit beteken dat daar tyd afgestaan moet word aan selfversorging. Gereelde oefening of fisieke aktiwiteite soos stap of draf, tyd om te ontspan en ŉ gebalanseerde dieet word gewoonlik voorgestel. Sekere kossoorte (bv. kaffeïen, geprosesseerde kosse, verfynde suikers) en middels (soos alkohol en dwelms), kan simptome vererger en moet daarom beperk word.
Lees meer hieroor op die volgende webtuistes:
75% van selfdoodgevalle in die VSA kom onder mans voor. Volgens navorsing is verstedeliking, werkloosheid en armoede bydraende faktore tot hierdie ysingwekkende statistiek. In 2016 was daar 5668 gevalle van selfdood in Groot Brittanje, waarvan 76% mans en 24% vroue was.
In 'n onlangse studie is bevind dat mans en vroue deesdae ewe veel werk-huis-konflik ervaar, m.a.w. voel dat die eise van hul gesinslewe, sowel as dié van hul werkomgewing, druk op hulle plaas en tot innerlike en uiterlike konflik en stres aanleiding gee.
Lees meer hieroor op: ScienceDaily