Menslike verganklikheid in Vos se Weerloos lewe - LitNet
Dewald Koen 2012-06-27
Die titel is ontleen aan 'n aanhaling van die Nederlandse digter, Lucebert: "Alles van waarde is weerloos." Die titel sluit aan by die deurlopende tema van die bundel, naamlik die verganklikheid van die mens. Net soos Eugène Marais en Elisabeth Eybers na menslike weerloosheid in hul onderskeie gedigte "Skoppensboer" en Waarneming" verwys, slaag Vos daarin om die weerloosheid van die mens in die titel saam te vat.
Met die eerste oogopslag mag die gedigte vir die meerderheid lesers uitdagend voorkom – dit is immers deur 'n teoloog-akademikus wat oor 'n wye verwysingsraamwerk van die Bybel, mitologie en filosofie beskik, geskryf. Veral die gedigte in die afdeling "Heimwee", wat oor die Griekse mitologie handel, vereis 'n meer indringender mate van insig van die leser. Die meerderheid gedigte is egter vir die gemiddelde leser toeganklik en dra veral by tot die verwoording van die gewone man en vrou se daaglikse bestaan en die worstelinge wat daarmee gepaard gaan. Gedigte oor die liefde, eensaamheid, verlies en die dood kom regdeur die bundel voor. Die sikliese aard van die bundel dra by tot die tema van menslike verganklikheid. In "uit chaos tril die aarde" gebruik die digter Genesis 1 as stramien vir sy inleidende gedig:
Die agt afdelings, wat begin met "Uit chaos", word gevolglik afgesluit met die afdeling getiteld "Woordlig" wat dui op die begin (donkerte) van die mens se bestaan en uiteindelik lei tot die "Woordlig"-fase (wat die mens se afsterwe verteenwoordig) en sodoende die mens se "lewensiklus" voltooi.
Vos se gedigte oor die weerloosheid van die mens is van die mees geslaagde verse in die bundel. Die mens se verganklikheid en liggaamlike broosheid word op 'n besonderse wyse in talle gedigte, soos "Wat bly oor na al die jare", "By my graf", "Tussen lewe en dood" en "Doodsmagtiging", deur Vos verwoord. In "'n swerwer" beskryf die spreker die mens se broosheid soos volg:
sal gou versplinter –
Ten spyte van 'n paar gedigte waaraan nog geweef kon word, is Weerloos lewe 'n geslaagde versameling gedigte deur 'n uiters vernuftige digter. Die bundel is tegnies goed versorg en spog met 'n indrukwekkende omslag bestaande uit 'n foto van 'n enkeling wat hom binne 'n groot uitgestrekte ruimte bevind. Die voorblad verleen hom tot die titel van die bundel en sinspeel op die weerloosheid van die mens.
Met die stygende prys van boeke moet menige leser en bibliofiel in die huidige ekonomiese klimaat sterk besin of 'n boek aangekoop moet word of nie. Vos se bundel is 'n uiters geslaagde bundel wat ongetwyfeld 'n plek op menige leser se boekrak verdien. Weerloos lewe sal die leser opnuut oor die wondere en kompleksiteite van die menslike bestaan laat nadink. Die mens is immers, soos Lucebert tereg opgemerk het, 'n waardevolle, maar tog ook weerlose entiteit.