Maar sommige bewaringsbewustes in Suid-Afrika én Kenia het hul kommer uitgespreek oor die vermoë van die KWS om ’n ingewikkelde hervestigingsoperasie soos dié te hanteer.
Elkeen, van die helikoptervlieëniers tot dierkundiges en veeartse, het ’n spesialisrol om te speel in die groter prentjie van die grootwildhervestiging.
Ek het al saam met Ezemvelo en die Vredesparke-stigting sowel renosters as olifante aangekeer vir hervestiging. Dit is ’n hoogs komplekse proses wat nie net ’n hoë vlak van kundigheid vereis nie, maar ook spoed.
Dit behels alles van ’n olifant wat aan die lewe gehou word deur ’n takkie in die punt van sy slurp te druk tot sy ore en kop wat nat gehou word om stres teen te werk.
As daar ’n hervestiging plaasvind, moet die span kundiges eers seker maak die bestemming is veilig, het die regte habitat en water, en dat daar geen onmiddellike bedreigings vir die diere is nie.
Tog verwag jy ’n klein aantal sterftes – dit is onvermydelik. Maar nie 100% nie. Al 11 die renosters wat na Tsavo verskuif is, het gesterf – ’n skandaal wat die Afrika-bewaringsgemeenskap geruk het.
Armoede het die skrywer en TV-aanbieder Piet Matipa en sy broer, Soteria, se ma ’n moeilike besluit laat neem wat vrugte afgewerp het.
Hy was net vyf jaar oud en sy boetie ’n pap baba toe hulle kinderhuis toe is. Die welsyn het hulle nie van hul ma weggevat nie; sy het verkies om van hulle afstand te doen.
Dit was die beste ding wat sy onder die omstandighede vir hulle kon doen, glo die twee broers vandag – armoede en die nood het hul enkelma tot dié drastiese optrede gedryf.
Vandag is hy ’n rubriekskrywer, dialoogskrywer vir die sepie 7de Laan en nou ook aanbieder van VIA se nuwe werklikheidsprogram Wees, maar sy lewenspad was nie aldag maklik nie.
Vir hulle het ’n lewe in die kinderhuis beteken hulle kon sterk en suksesvol word sodat hulle nie sou terugval in die kringloop van swaarkry waaruit hulle gekom het nie, meen die twee broers.
“Die kinderhuis was die medisyne wat ons gehelp het om bo ons omstandighede uit te styg,” meen Soteria, en Piet beaam dit. “As jy in daardie omstandighede terugval, is jy dom. Jy kan iets van jouself maak as jy die geleenthede aangryp wat jou kant toe kom.”
Nadat hul ma hulle in die middel 1990’s in sorg geplaas het, het hulle ’n jaar lank in ’n plek van veiligheid gewoon voor hulle na ’n kinderdorp verplaas is.
Hulle het mekaar ’n jaar laas gesien, maar praat baie oor WhatsApp. “Oom Flip stuur gereeld vir my ’n boodskap en sê hy bid vir my.”
Die broers is baie geheg aan mekaar. Al het hulle kleintyd in kindersorg beland, is hulle gelukkig nooit geskei nie en het hulle saam in ’n kinderoord in Johannesburg en later ook in Pretoria gewoon. Foto: Rowyn Lombard
Hy onthou nog die tyd toe hy by sy biologiese ma gewoon het, die vyf jaar voor Soteria gebore en hulle kinderhuis toe gestuur is. Soms was daar niks in die huis om te eet nie.
Dit was vir hulle moeilik om ’n verhouding met haar te bou ná al die jare weg van haar af. Soteria was sowat ses en Piet 11 jaar oud toe oom Flip die seuns na hul ma toe neem sodat sy haar jongste kon ontmoet. Daarna het sy af en toe vir die broers kom kuier.
Dit is veral vir Soteria moeilik omdat sy net ná sy geboorte “verdwyn” en hy haar eers jare later ontmoet het.
Die broers glo hulle is albei vandag suksesvol omdat hulle ’n doelbewuste besluit geneem het om nie slagoffers van hul omstandighede te bly nie.
“In die kinderhuis kry jy geleenthede en hulle stimuleer jou om aan te hou met dit waarin jy goed is,” vertel Piet, wat onderhoofseun was van die Hoërskool Waterkloof in die tyd toe hy en Soteria in ’n kinderhuis in Elarduspark gewoon het.
Soteria glo dit is die mense wat jou bystaan en bemoedig wat bydra tot wat jy in die lewe bereik. “Ek het baie hulp gekry van mense wat in my geglo het.”
Die twee broers het ’n goeie verhouding, al is hulle baie verskillend. Soteria is sportief en lief vir die buitelewe, terwyl Piet rustiger en minder aktief as sy kleinboet is.
Dit is juis dié lewensbeskouing wat hom gehelp het om Wees, sy nuwe VIA-program wat handel oor kinderhuiskinders wat bo moeilike omstandighede uitgestyg het, objektief aan te bied. In die tweede aflewering voer hy ’n onderhoud met Soteria waarin hulle albei oor hul kinderhuisdae gesels.
Die verhale van ontbering en lyding wat baie kinders moes deurmaak voor hulle in kinderhuise versorg is, was vir hom hartverskeurend. Hy vertel baie van die mense met wie hy vir die reeks gepraat het, was in die kinderhuise beter daaraan toe as in hul ouerhuis.
“Baie mense het tyd om hul emosies en wat met hulle gebeur het te koester. Ek het nie tyd daarvoor nie. Jy moet vorentoe beweeg; om te lê sal jou niks help nie.
"Die lewe het nie genade vir enigiemand nie; as jy kies om op ’n hoop te bly sit, sal jy dit nie maak nie.”