Certified Pre-Owned 2016 Honda Civic EX-L 4D Sedan in Shelton #5087U | Curtiss Ryan Honda
Certified. Odometer is 3531 miles below market average! Die verdwyning van Mina Afrika: Zuretha Roos
Onderwysersgids vir Die verdwyning van Mina Afrika deur Zuretha Roos
saveSave Onderwysersgids: Die verdwyning van Mina Afrika For Later
Onderwysersgids: Die verdwyning van Mina Afrika
2015 Maskew Miller Longman Literature Awards - Biographies of Winners
Uittreksel: Corli se kombuis deur Corli Botha
Rympies vir pikkies en peuters
Durbanville Winterfees Program (10 - 15 Augustus)
150 Stories deur Nataniel
Wat Jy Glo Sal Gebeur
Mbu Maloni, skrywer van Nobody Will Ever Kill Me, in Huisgenoot 2
Program vir die RSG Kunstefees 2015
Silwerskermfees 2015 Nominasies
Boekejol en Filmrol-program
Silwerskerm Feesprogram 2015
The Write Stuff - Press Release
Program vir die 2014 RSG Kunstefees
Herfskool 2015 Inligtingsbrosjure
As Ek Val - Hoofstuk 1 tot 3
Mina Afrika GIDS
van Mina Afrika
n afdeling van NB-Uitgewers (Edms) Beperk,
Heerengracht 40, Kaapstad, 8001
Omslagontwerp en tipografie deur Etienne van Duyker
Geset in 12 op 15 pt Times New Roman
Gedruk en gebind deur Paarl Print,
Oosterlandstraat, Paarl, Suid-Afrika
Geen gedeelte van hierdie boek mag sonder die skriftelike verlof van die
uitgewer gereproduseer of in enige vorm of deur enige elektroniese of
meganiese middel weergegee word nie, hetsy deur fotokopiring,
skyf- of bandopname, of deur enige ander stelsel vir
inligtingbewaring of -ontsluiting
Inleiding en uitkomstes
Biografiese gegewens oor Zuretha Roos
Ontleding van n roman
Aansluiting by ander werke
Wenke vir leerders
Verklaring van begrippe wat in die vrae voorkom
Ander begrippe toegepas op die inhoud
Wenke hoe om n langvraag te beantwoord
Maak van n collage
1. INLEIDING EN UITKOMSTES
Die handleiding l nie net die inhoud vas nie, maar is uitkomsgebaseerd saamgestel om sodoende die leerkrag en leerder te help
om die leeruitkomstes te bereik. Daar is aldus vrae oor bv. interpretasie, beeldspraak, simboliek, ooreenkomste, karaktereienskappe, ironie en vele meer wat deur die Nasionale Kurrikulumverklaring (gr.10-12) voorgeskryf word.
Daar word met die volgende Kritieke Uitkomste gewerk.
1. identifiseer en los probleme op en neem besluite deur
kritiese en kreatiewe denke;
2. werk doeltreffend saam met ander as lede van n span of
3. organiseer en bestuur hulself en hulle aktiwiteite verantwoordelik en doeltreffend;
4. versamel, ontleed en organiseer inligting en evalueer dit
5. kommunikeer doeltreffend deur middel van visuele, simboliese en/of taalvaardighede in verskillende vorme;
6. begryp dat die wreld n stel verwante stelsels is waarin
probleme nie in isolasie opgelos word nie;
7. is kultureel en esteties sensitief in verskeie sosiale kontekste (ander kulture)
Die volgende vier Leeruitkomste is gedek:
Leeruitkoms 1: Luister en Praat
Leeruitkoms 2: Lees en Kyk
Leeruitkoms 3: Skryf en Aanbied
Leeruitkoms 4: Taal
OOR ZURETHA ROOS
(en die karakters en milieu in die roman)
In Die verdwyning van Mina Afrika betrek Zuretha Roos haar eie
ervarings van die Hexriviervallei (uitvoerdruiwe-streek in die
Noord-Boland) in die jare sestig. Zuretha het self saam met bruin
kinders grootgeword: Dit was wonderlike tye. Ons het smiddae
n skool op my oom se plaas bymekaargekom en tot laat gespeel.
Wanneer dit druiwe-pluktyd was, het ons in die houtwol en
wingerde gespeel. (Beeld, 19 Mei 1995) As kind het Zuretha n
bruin maatjie met die naam Mina Afrika gehad, maar die storieMina is n fiktiewe karakter. Tietser Meraai is nie fiktief nie.
Zuretha se ouma was groot vriende met die eerste bruin onderwyseres op die dorp, De Doorns. (Rooi Rose, Oktober 1996)
In n e-pos aan me. Roos, vra ek (op my leerders se aandrang!)
hoeveel waar is van Bettie en die Spookvrou. Sy antwoord as volg:
Die hele storie van Mal Bettie is waar. Wat uiteindelik van haar
geword het, weet ek nie. Die storie van die Spookvrou is die
heilige waarheid. Of sy nog loop, weet ek nie! Dit was so n stil
man, nogal heldersiende, wat vir my en my ma van haar vertel het.
Hy was n spoorwegman wat dikwels nagdiens gewerk het en in
die donker van die stasie af huis toe gestap het. Hy s sy het elke
nag agter hom aangeloop. n Bruin vrou is glo dekades gelede in
die dorp deur haar mansvriend vermoor en sy het nooit tot rus
Zuretha het n haar opleiding aan die Universiteit van Stellenbosch onderwys in die Kaap gegee. Sy verhuis toe na Johannesburg, trou met Gideon Roos en werk as vryskutjoernalis. Sy stel
belang in fyn kookkuns en leer o.a. uit die Amerikaanse kostydskrif Gourmet kook. Later word sy Darling se kosredaktrise. Haar
ervaring as kosjoernalis gebruik sy as sy na Mina se liefde vir
kosmaak verwys. (Mina se kosmaakvaardigheid help haar telkens
om die lewe draagliker te maak.)
Met die dood van Zuretha se oudste seun (fietsongeluk) onttrek sy haar eers van werk, veral omdat haar skryfwerk dikwels n
humoristiese aanslag het. Sy verwerf later n honneursgraad in
Afrikaans terwyl sy aan die Johannesburg College of Education
Teen 1991 begin Zuretha met haar eerste roman, Die verdwyning van Mina Afrika, wat in 1995 gepubliseer word. My enigste
hoop vir die boek is dat mense dit sal geniet. Dit probeer nie n
politieke statement maak nie, want ek het toe nie n politieke
gewete gehad nie. Ek was te jonk. Met die boek wou ek net op n
eerlike manier n storie vertel. Vir Zuretha was dit moeilik om
oor Distrik Ses te skryf. Dit was in die jare sestig n plek waarheen blankes nie maklik gegaan het nie. Een van die grootste
komplimente oor die boek het van n bruin leser gekom. Sy kom-
mentaar was dat n wit mens nie die boek kon geskryf het nie. Dit
het my goed laat voel, s Zuretha. (Beeld, 19 Mei 1995)
Sy skryf ook n opvolgroman: Die tuiskoms van Mina Afrika
(1996). Daarna volg Jesebel! (1997), die stadskomedie, en die
riller, Sleepmis oor Stillewater (1998). In 2005 verskyn The Saffron
Pear Tree . . . and other memories, wat bestaan uit herinneringe,
insidente en resepte. So tussendeur skryf sy kortverhale en n
novelle, Die regte man vir Debbie.
Zuretha en Gideon woon tans in Kaap St. Francis en het n
klein plasie met Nguni-beeste waar otters onder uit die Kromrivier haar makoue vang.
Zuretha het n wye belangstellingsveld. Sy lees graag boeke
oor renkarnasie, stel belang in metafisika en is lief vir uile. Ek
is vreeslik lief vir uile. Ek l snags wakker om hulle te hoor roep.
(Rooi Rose, Oktober 1996)
3. ONTLEDING VAN N ROMAN
Die genre waartoe Die verdwyning van Mina Afrika behoort, is
die roman. Die HAT (vyfde uitgawe) s n roman is n prosaverhaal van betreklike lengte met verbandhoudende episodes (hoofstukke).
Volgens dr. J.P. Smuts (Hoe om n roman te ontleed) bestaan n
roman uit drie hoofelemente: tyd, ruimte en karakter. Die oomblik as n skrywer een of meer karakters tydruimtelik plaas, neem
die handeling n aanvang, want n mens reageer op ander en ook
op jouself deur bv. meningsverskil en jou innerlike stryd.
Saam met di drie hoofelemente moet daar ook na die intrige
gekyk word. Die intrige is die volgorde waarin die gebeure in n
roman gerangskik word. Die intrige vorm n eenheid as dit n
begin, middel en einde het.
Verdere belangrike aspekte is die verteller en die tema.
In n geslaagde roman word di onderdele tot n hegte eenheid
4. AANSLUITING BY ANDER WERKE:
LU 2.3 Leerders evalueer hoe taal en beelde waardes en houdings kan weerspiel en vorm in tekste:
evalueer die sosio-kulturele en politieke waardes, houdings en
oortuigings soos sienings oor geslag, klas, magsverhoudings
ontleed die aard van partydigheid, vooroordeel en diskriminasie.
LU 2.4 Leerders verken die hoofkenmerke van tekste en verduidelik hoe betekenis deur die leser se interaksie met tekste
(vertellings, kortverhale, gedigte) geskep word:
ontleed die ontwikkeling van intrige, konflik, karakter en die
rol van die verteller;
interpreteer temas en toon die verband met geselekteerde uittreksels en die teks as geheel;
evalueer hoe agtergrond verband hou met karakter en / of tema;
interpreteer stemming, tydsverloop, ironiese wendings en
Die leerkrag kan begin deur eers vir die leerders n agtergrond te
skep oor die tyd (1945) toe die Tweede Wreldoorlog tot n einde
Petrol was min en Suid-Afrikaners is gerantsoeneer elkeen
kry net n sekere hoeveelheid koepons waarmee hy petrol kon
koop. Die brode was grof en donker, want niemand mag die koring fyn maal en die semels weggooi nie. (Dit sou die hoeveelheid
koring drasties verminder en dan sou daar nie genoeg koring vir
almal wees nie.)
n Gepaste gedig wat hierby gelees kan word, is Sheila Cussons se 1945 :
Europa l in puin: n swart koerantberig,
staccato, stomp; n oggendteegerug.
Europa is n krater in die firmament, niks meer.
Maar deur die blokkiesraaisel van verstarde staal
tuimel die rengrou duiwe heen en weer,
hunkerend na broeityd, neste op die plein
en paring bo die swart verminkte katedraal.
n Aartsengel l in die ren se glans en stil verteer
die roes sy silwer vlerk, die kosmos van sy silwer brein.
In Suid-Afrika kom n nuwe konserwatiewe blanke regering
(1948) aan bewind wat apartheid voorstaan. Reeds in 1945 was
daar rasseskeiding, daarom dat die blankes in die Hexriviervallei
so gekant daarteen was toe Sara vir Mina inneem. Let daarop dat
die rasseskeiding ook ter sprake kom as Mina juffrou Lubbe se
huis erf (in n blanke-groepsgebied), en die Ontugwet kan tot gevolg h dat Mina in die tronk beland indien sy n verhouding met
n blanke man het.
n Gedig wat hiermee verband hou, is di van Barend J. Toerien:
Van links het hulle gekom
en van regs met die sypaaie
met stralende gesigte, van lig, van sweet,
barstende sonne wat Die Woord het
en die moet versprei. Van die tak-straatjies
tot die hoofwe soos stompe in n vloed
het hulle gepeul op die plein
toe val die swaar ren
en is hulle nie gestuit nie
Op p. 205 vra die jonger bruines Mina uit oor Sharpeville en
Langa. Op 21 Maart 1960 het duisende swartes betoog teen die
gehate paswette wat swart Suid-Afrikaners beperk het t.o.v. hul
bewegings en woonplek. Die swartes het byeengekom by die
Sharpeville-polisiekantoor om hul pasboeke vrywillig oor te gee.
Daar is 69 mense doodgeskiet en 180 gewond. Die gebeure word
op Menseregtedag herdenk.
As agtergrond kan die kortverhaal Distrik Ses deur P.J.
Philander gelees word. (Dis die verhaal van Driekie, n visventer,
wat by sy ouma in Distrik Ses grootword.) Die kortverhaal is
opgeneem in Bloeisels, saamgestel deur E.A. Swanepoel.
Sien ook die prente oor die milieu in die prentbylae agterin.
Staaltjies uit hierdie dae is gedurende Januarie 2003 as
hutspot in Die Burger gepubliseer:
Nie alles in Die Ses was rosegeur en maneskyn nie, skryf
mnr. H.M. de Wet wat van 1952 tot1957 n konstabel in die Kaap
Die bitter reuk van die vuilgoeddromme en die soet van die
miang-stokkies wat in die kafee se sakke en vensters brand.
Die ma is dronk en steek die pa met die broodmes bo by die
sleutelbeen en tot in die hart.
Praat met my, Pappa, s iemand en sit n nat vadoek op
In die deur van die solderkamer staan en was hy hom by n
kom water wat op die kis in die hoek staan.
Ek vra hom om saam te kom as getuie en verklaring af te
Meneer, kan ek nie maar mre kom nie? Ek is nou op pad
Die bitter en die soet.
n Ma, twee seuns en hul wolfhond is op pad van die groentemark oor Sir Lowry-weg. n Motor ry oor die hond en trap
sy rug af.
Sal meneer hom maar vir ons skiet? vra hulle. Die seuns
tel die rooster van die dreineringsgat langs die straat op en laat
die hond se lyf in die gat afsak. Ek skiet die hond.
Die twee seuns en hul ma los hul suikersakkies en groente
en gryp mekaar om die lyf en huil snot en trane oor die hond.
Ek is self tranerig.
Ek kon nie help om te dink dat n getroue hond in Distrik
Ses soms meer werd was as jou kind of pa nie. (Teks verkort.)
In die roman vra Mina bekommerd aan Sara of sy weet dat die
hele Distrik Ses platgeslaan gaan word. Mina is ontsteld, want sy
voel die plek het n warm hart. (p.201)
n Gedig wat di historiese gebeure mooi beskryf, is Ghoebaai, my ou plek skrywer onbekend (Die Burger, 28 September
Ghoebaai, my ou plek
Ai, Maaste, dis my plek di
Dierie einste Distrik Ses met sy strate vol pie
Waar die sinkdakke vrot
En die mure wegkraak
Dja, my Maaste, dis waar ek hoort.
Maar nou kom die geleerdes
En s ons moet yt
Ma hoekom dan, Maaste?
Dis dan onse kontrei!
Die snotneus ou klonkies
Die moet mos hie speel
Op die pavements en strate en stoeps
Hie is ons hppie
Hie wil ons bly
Maar nou moet ons yt,
Want ons is te vyl.
Ai, my ou Maaste,
Ek gaan mis die Ou-Kaap
Met sy faaits en sy vullis en al!
5. WENKE VIR DIE LEERDERS VOORDAT
DIE BOEK GELEES WORD:
Soos jy lees, onderstreep moeilike woorde wat jy nie verstaan
nie. As dit nie agter in die Woordverklaringslys is nie, moet jy
dit opsoek in n woordeboek (HAT of WAT).
Vra jou leerkrag of jy n langvraag gaan uitwerk en of jy nou
reeds die onderwerpe kan kry. Dan kan jy di gedeeltes merk soos
jy lees en hoef jy nie weer die hele boek deur te lees nie.
Indien jy nie n langvraag hoef te doen nie, is dit steeds baie
sinvol om een op jou eie te oefen.
In gr. 12 kan jy gevra word om dit te doen. Kyk hoe moet dit
gedoen word in hoofstuk 12.
Woorde wat vet gedruk is in die vrae, word in hoofstuk 9 verklaar. As jy dus nie die begrip ken nie, gaan lees eers die definisie.
Dis belangrik dat jy weet hoe die gebeure mekaar opvolg.
(Chronologie.) In gr. 12 word dikwels gevra wat voor of na die
betrokke uittreksel gebeur het.
Gebruik die onderstaande tabel om jou te help. Skryf net die
belangrikste gebeure kortliks neer.
1945: Klein Mina (1)
Tietser Meraai (2)
Gert Afrika bring Mina
(amper 3) na Erik en Sara de
Graaff op Goedemoed
Mina se ma sterf kort n die
geboorte van Mina aan hart
Tietser Meraai, 78, te oud om
Mina op te pas
Sara, kinderloos, neem Mina
geskinder weens Rasseverskil
Aletta (Erik se ma) veroordeel
Sara (altyd liberaal, kunstig)
Elsie Lubbe (oujongnooi) kyk
graag na Mina
Mina se maats: Sanet,
Mina Witgatspreeu (3)
Mooi Mina, 1960 (4)
Najaar 1960 (5)
The Misses White (7)
Julie Columbus (8)
Distrik Ses (9)
Voorjaar 1960 (10)
Huisie in die wingerd (12)
En ek is nog sy (15)
Gevreesde dag (14)
(DE GRAAFFS SE BURE)
Mina (ongetroud: verkragting)
Boytjie (John Dylan Apollis) Schoeman
1945: Klein MINA (Hfst. 1)
1. S kortliks waarom Gert Afrika se familie nie na Mina (amper
3 jaar) kan kyk nie ?
2. Gee twee redes wat Gert aanvoer waarom Tietser Meraai nie
na Mina kan kyk nie.
3. Benoem die beeldspraak:
3.1. En haar velletjie . . . lyk kompleet soos n koppie koffie
halfvol Jerseyroom (p.2)
3.2. Mina lag n helder klokkielaggie (p.3)
4. Dikwels word n karakter se gevoelens deur die ruimte
(milieu) uitgebeeld. Lees die onderstaande aanhaling en s
hoe dit Erik se emosies beskryf :
Grys renslierte, aangedryf deur n koue noordwester, sleep
oor die Vallei se kaal wingerde.
n Skrefie kil sonlig glip vlugtig oor man en kind en verdwyn
dadelik weer. (p.1)
5. Verduidelik waarom Sara vir Aletta de Graaff onaanvaarbaar
was as skoondogter?
6. Aan watter vereistes moet n boervrou, volgens Aletta, voldoen?
7. Voltooi die volgende aanhaling oor Sara: Maar die toppunt
van hierdie skoondogter se tekortkominge is haar onvermo
7.1. Wie is die fokalisator in die aangehaalde gedeelte?
8. Hoekom word Mina as Sara se ersatz-kind beskryf? (p.11)
9. Skryf twee aanhalings neer wat Mina se karakter beskryf. Dis
op bladsy 7 en 9. (Let wel, haar uiterlike eienskappe word nie
10. Waarom hou Elsie Lubbe so baie van Mina?
11. Wie is Mina se twee maats?
Tietser Meraai (Hfst. 2)
1. Wanneer Sara se swangerskap bekend word, is Erik om twee
redes baie bly. Verduidelik.
2. Noem minstens twee redes waarom Mina eintlik van haar pa
vervreem geraak het.
3. Hoe voel Mina oor haar verskuiwing na Tietser se huisie?
4. Wat is, volgens Mina, die verskil (kontras) tussen Tietser en
Elsie Lubbe en ook tussen hulle woonplekke?
5. Watter waardes leer Mina by Tietser Meraai?
6. Hoe verskil Mina en Tietser se belewing van die see?
Mina Witgatspreeu (Hfst. 3 )
1. Wat is volgens Mina die eienskappe van n witgatspreeu?
[Blaai na die prente-afdeling en kyk hoe K. Newman in Newman se vols volgens kleur die spreeu beskryf. ]
2. Mina se eerste skooljare was nie vir haar n gelukkige tyd nie.
2.1. Waarom noem die skoolkinders haar n witgatspreeu?
2.2. Noem nog twee ander redes waarom Mina ongelukkig
3. Wat was op hierdie oomblik Mina se grootste behoefte? (p.23)
4. Verduidelik hoekom Mina en Sanet Mina se groot buitekamer
by die De Graaffs verskillend beleef. S in een sin wat is
Tietser se reaksie hierop.
5. Watter verklaring gee Mina oor haar van en waarom is dit
ironies as ons na die titel van die roman kyk?
6. Verduidelik Mina se standpunt oor haar verdere studie. S ook
op watter voorwaarde sy bereid was om horskool toe te gaan.
7. Mina het n vreeslike dilemma: die bruin mense in die lokasie
hou nie van haar nie en die wit mense aanvaar haar ook nie
hulle noem haar n bedorwe hotnoskind.
7.1. S kortliks hoe die volgende persone Mina behandel en
di stelling korrek bewys.
7.1.1. Mara Jacobs (bruin vrou)
7.1.2. Iris Oortzen (wit burgemeestersvrou)
7.1. Watter waardevolle les leer Sara vir Mina oor velkleur?
8. Wat het veroorsaak dat Mina beter bevriend geraak het met
Mooi Mina (Hfst. 4)
1. Verduidelik hoe Tietser kon gaan studeer het en wat sy gedoen
het om die gemeenskap op te hef.
2. Watter toekomsplanne het Mina en wat doen sy om dit te verwesenlik?
3. Wat is simbolies aan die uil as Tietser wag vir sy geroep? (p.51)
4. Mans begin in Mina belangstel. Mina hou van Boeta Bantjies,
maar stel dit duidelik dat sy nie n fisieke verhouding wat te
ver gaan, wil h nie. Hy berus hom daarin. Mina beskou
Schoeman Oortzen as n broer. Haal n sin op p. 61 aan wat
daarop dui hoe Schoeman regtig oor Mina voel.
5. Hoe het dit gebeur dat Bettie skielik Els se winkel moes oorneem? Waarom gaan Mina haar besoek?
Najaar 1960 (Hfst. 5)
1. Verduidelik waarom dit ironies is dat Schoeman eintlik saamgaan fliek toe om hulle teen die spookvrou te beskerm.
2. Watter dinge s Schoeman vir Mina sodat sy nie moet vertel
dat hy haar verkrag het nie?
3. Skryf drie verskillende woorde neer waarmee jy Mina se gevoelens n die verkragting sou beskryf.
4.1. Waarom besluit Mina om vir niemand van die verkragting te vertel nie?
4.2. Dink jy dit was die regte ding om te doen?
5. Wat is die doel van die dominee se besoek aan juffrou Lubbe?
6. Hoe reageer juffrou Lubbe op die dominee se uitsprake en
hoekom? Verduidelik kortliks haar siening omtrent die hele
7. Waarom dink jy bel juffrou Lubbe vir Stefaans de Graaff n
die dominee se besoek?
8. Voltooi: Tydens die afbrand van Bettie Els se huis (winkel)
sterf . . . ook in die vlamme. Bettie beskuldig . . . dat sy vir die
brand verantwoordelik is. Daarna word Bettie na . . . (inrigting) in die Kaap gestuur.
9. Hoe het Mina se verhouding met Boeta verander en waarom
het dit gebeur?
10. Hoe voel Mina oor Tietser se dood?
11. Waarom is dit ironies dat die laerskool nou eers na Tietser vernoem word?
12. Wat erf Mina van Tietser?
13. Hoe sterf Schoeman (junior)?
14. Watter redes voer Mina aan vir haar vertrek? Waarom is dit vir
almal so moeilik om haar optrede te begryp?
Kaapstad (Hfst. 6)
Hoe oud is Mina wanneer sy Kaapstad toe vlug?
Hoe wou Mina wraak neem op Schoeman?
Hoe voel Mina oor die baba wat sy verwag? Wat noem sy dit?
Van nou af heet sy Julie Columbus: Mina Afrika bestaan nie
meer nie (p. 99)
4.1. Hoekom dink jy is dit vir Mina noodsaaklik dat sy haar
4.2. Hoe gebeur dit dat Mina haar naam verander?
4.3. Hoekom is Mina se van, Columbus, heel gepas?
5. Waar in Distrik Ses eet Mina ontbyt waar sy tuis voel? Hoekom bly sy nie daar nie?
6. Watter beeldspraak is: die deur gee n gepynigde skreetjie?
7. Haal n sinsnede op p. 107 aan wat weergee hoe Mina vir Rose
en Mavis White, haar werkgewers, opsom.
8. Hoe het die oujongnooisusters hulle tyd verwyl?
The Misses White (Hfst. 7)
1. Watter simboliese waarde het water op p. 111 ?
2. S kortliks hoe is Julie se spinnerak-droom (p. 115) op haar
persoonlike lewe van toepassing?
3. Maar sy haat hom steeds, selfs is die dood. (p. 121)
Dink jy Julie haat Schoeman slegs oor die verkragting? Motiveer jou antwoord.
4. Die nag voordat sy vir die aborsie sou gaan, droom Julie van
die engel in Tietser se kamer (p. 121).
Watter simboliek l in die droom opgesluit?
5. Noem in een sin wat gebeur toe Julie, Gatiep en Dollie na die
dokter toe stap wat die aborsie sou doen.
6. Die Here het haar gelos. Mina Afrika gaan nooit weer gevind
word nie (p. 125)
Verduidelik volledig Mina se gedagtes.
Julie Columbus (Hfst. 8)
1. Woensdag nog het jy gekla jyt n jas nodig en jyt nie geld
nie . . . (p.126)
Wat insinueer Julie met di woorde aan Dollie ?
2 Ag, piss off, Dollie! skree Julie (p. 127)
Wat kan uit Julie se taalgebruik afgelei word?
3. Waarom ontslaan die White-susters vir Julie ?
4. Hoekom is dit so teenstrydig met Dylan Apollis se karakter dat
hy Julie se swaar tas vir haar gedra het ?
5. Waarom het Sra tog tydelik blyplek vir Julie ?
Distrik Ses (Hfst. 9)
1. Hoe lank is Mina / Julie nou al in Distrik Ses ?
2. Noem drie veranderinge waarvoor Julie gesorg het in Sra se
winkel. (p. 137, 140, 150)
3. Wat beteken dit as Dylan Apools die skoot sommer hoog deur
het ? (p. 137)
4. Wat belowe Dylan vir Sra ? (p. 137, 138)
5. Waarom weier Sra dat Julie saans saam met Dylan en sy
bende mag uitgaan ?
Noem drie redes.
6. Watter nuus oor Tietser kry Julie in n brief van Sara wat sy by
die poskantoor gaan haal ?
7. Toe Julie vir Bettie Els (geestelik versteurd) in die inrigting
gaan kuier, merk Bettie op dat Julie swanger is. Wanneer Julie
s sy wil nie die baba h nie, maak Bettie n voorstel (p.144,
145). Wat is dit?
8.1. Hoe reageer Bettie op Julie se voorstel dat sy n lappop
moet aanskaf ?
8.2. Wat dink Julie van haar reaksie?
9. As Dylan vir Julie vra om met hom te trou, is daar verskeie
redes waarom sy weier.
Lees p. 138, 145, 160, 172 en noem drie redes.
10. Skets kortliks hoe dit gekom het dat Dylan n straatkind geword het en by bendes betrokke geraak het.
11. Na wie verwys Dylan as hy s : Jy laat my dink aan haar . . .
Voorjaar 1960 (Hfst. 10)
1. Waarom vermoed die mense dat Julie se seuntjie blank is?
2. Hoekom kry Julie n siek gevoel as sy na die baba kyk? (p.155)
3. Waarom besluit Julie om selfmoord te pleeg deur in die hawewater te spring? Noem vier feite. (p.159)
4. Wie red Julie en watter beloftes maak hy ?
Afskeid (Hfst. 11)
In die hoofstuk neem Mina die baba terug na waar sy grootgeword het.
Sy plaas hom op (1.1.) . . . op die stoep van die (1.2.) . . . (hul
van) en hy word gevind deur . . . ( 1.3.)
2. Watter guns vra Mina van Sra? (p.168)
3. Wanneer is Mina van plan om weg te gaan ?
4. Wat is die enigste ding wat Mina oor die verdwyning van die
5. Hoekom wil Mina na Uncle Jim se smokkelhuis gaan ?
6. Voor die polisiemanne Dylan arresteer, vertel Mina hom dat sy
nie met hom kan trou nie.
Waarom het die polisiemanne Dylan kom haal ?
7. Wat veroorsaak dat Dylan doodgeskiet word ?
Huisie in die wingerd (Hfst. 12)
1. Watter huisie is in die hoofstuk se opskrif ter sprake ?
2. Watter skokkende nuus vertel Baba vir Mina ?
3. Is die volgende stelling waar / onwaar? Motiveer jou antwoord:
Erik en Sara het werklik hul buitekamer as spesiaal gesien toe
Mina daar geslaap het. (p.178)
4. Mina s vir een van Baba se kleinkinders: Ek het niks gedoen
nie, en as die polisie my wil sien, kan hulle hiernatoe kom . . .
4.1. Wie kom besoek Mina kort hierna en wat kom hy uitvis?
4.2. Noem twee redes waarom die polisieman se besoek vir
Mina so ontsenu?
5. Watter goeie nuus vertel Vleis Viljoen aan Mina?
6. Daardie nag rol sy rond . . . Asseblief, Here! Moenie dat ek en
n wit man op mekaar staan en verlief raak nie! (p.192)
Kies die korrekte: Dit is n voorbeeld van (innerlike/uiterlike) botsing.
Konfrontasie (Hfst. 13)
1. Bespreek kortliks die twee konfrontasies en noem die resultaat
1.1. tussen ds.Venter en Mina
1.2. tussen Sara en Mina.
2. Watter fout oor die baba maak Mina in haar gesprek met
3. Hoe weet die leser dat die bruin mense anders voel oor Mina
as toe die kinders haar Witgatspreeu genoem het?
4. Gister . . . het Sarel en Piet kom kuier. (p. 206) Wat is die verwantskap tussen Sarel en Pieter ?
5. Wat is Sanet se teorie omtrent Schoeman se baba? (p. 207)
Waarom klop dit nie?
6. Waarom voel Mina skuldig oor Dylan se dood?
7. Hoekom is dit vir Mina moontlik om (n haar verkragting)
n n fisieke verhouding met Deon aan te knoop, terwyl dit
onmoontlik met Dylan was?
8. Watter ironiese wending neem Mina en Deon se verhouding?
Gevreesde dag (Hfst. 14)
1. Hoekom is die titel van die hoofstuk Gevreesde dag? (p. 215)
2. Wat laat Mina skrik as sy die baba goed bekyk? (p. 216)
3. Hoe het Iris Oortzen verander?
4. Mina, s Julia, daar in jou hand hou jy die tragiek van n
eensame mens. (p.219)
Watter tragiese ding het Sanet oor juffrou Lubbe uitgevind?
5. Wat bring die afhandeling van Elsie Lubbe se boedel vir Mina
6. Wie koop juffrou Lubbe se huisie en hoekom?
7.1. Hoekom is Deon so ontsteld oor die polisieverslag vanuit Kaapstad?
7.2. Wat doen Deon nadat Mina hom die hele storie (ook van
die verkragting) vertel het?
En ek is nog sy (Hfst. 15)
1. Noem kortliks drie verbeterings wat Mina aan haar huisie laat
2. Watter aanbod kry Mina van Iris Oortzen? (p. 227)
3. Haal vyf opeenvolgende woorde aan uit p. 227-228 wat daarop
dui dat dit finansieel baie goed met die Oortzens se restaurant
4. Hoe stel Mina Iris Oortzen gerus omtrent klein Schoeman se
5. Wat dink jy bedoel Mina as sy vir klein Schoeman s: En
eendag . . . sal ek jou vertel van daardie engel bokant jou bed,
hoor? (p. 230)
6. S baie kortliks hoe sluit Deon sy verhouding met Mina af.
7. Waar op p. 231 is die engelmotief weer ter sprake?
8. Watter aktuele problematiek word aangeraak as Mina haar
vervies toe die Kleurling-laerskool herdoop word na Laerskool Maria van Wyngaardt?
9. Hoe vind Mina, twee jaar later, vrede in die begraafplaas vir
10. Waarom dring Mina aan op die naamsverandering vir die
11. Verklaar kortliks die hoofstuk se titel : En ek is nog sy.
12.1. Kies die regte antwoord tussen hakies. In die verhaal is
n (eerstepersoonsverteller / alomteenwoordige derdepersoonsverteller) aan die woord.
12.2. Gee een bewys vir jou antwoord. Gebruik p. 232.
13. Wat is die tema van die roman?
14. Skryf neer wat is die verteltyd van die roman.
15. Kies die korrekte: karakters soos Poppie, Drien en Baba is
16. Kies weer die korrekte: Mina ondergaan n verandering en
wanneer sy bereid is om te vergewe, is dit duidelik dat sy n
(ronde/plat) karakter is.
1945: Klein Mina
1. Gert se twee broers is dood, Mina se ma sterf aan haar hart kort
n Mina se geboorte, en nou is die ouma wat Mina opgepas
het, ook dood. Gert se ma drink te veel en sy broer se weduwee
is weer getroud en het haar eie familie (boonop is haar huis
vuil). Gert self werk die hele dag.
2. Tietser is oud (78) en Mina is woelig. Hy is ook bang dat Mina
in die Keurbosspruit (naby Tietser se huis) sal verdrink.
4. Erik is onvriendelik, voel gerriteerd omdat Gert hom met sy
5. Bv. Sara was onkonvensioneel met n sigeunervoorkoms (te
mooi). Sy was n stadsmeisie, uitlands, liberaal in haar denke,
het kuns studeer en sou nie inpas by die boeregemeenskap nie.
6. Sy moet vaardig wees met huiswerk, naaldwerk en koskook.
Sy bak haar eie brood. Vleis bewerk en seep kook.
7.1. swanger te raak (p. 5)
8. ersatz beteken hier plaasvervanger. Sara kon aanvanklik nie
kinders h nie en Mina moes toe Sara se grootmaakkind wees.
9. Bl. 7: besonderse en aanpasbare geaardheid
Bl. 9: Sys hoogs intelligent.
10. Elsie is eensaam en bly alleen in haar dorpshuisie. Mina is
doodtevrede by haar en vrolik haar bestaan n bietjie op.
11. Sanet (Stefaans en Julia de Graaff se dogtertjie)
Schoeman Oortzen (bure se seun; Iris is sy ma)
1. Erik was verheug omdat hy baie graag sy eie kinders wou h.
Nou kan hy ook Sara se naarheid as rede gebruik om Mina
na Tietser toe te neem. Sara voel te siek om daaroor te baklei.
2. Sy sien hom maar min en sal later glad nie meer in sy omgewing aanpas nie. Mina is te jonk om hulle bloedband te onthou. Hy trou ook weer met Lien en hulle het nou kinders van
3. Mina gee glad nie om nie en voel dat sy nou twee huise het.
4. Alhoewel Tietser ook alleen bly, is sy nie eensaam soos Elsie
Lubbe nie.Tietser se geaardheid is soos haar huis en daarom
het sy altyd kuiermense.Tietser se huisie is lig, teenoor Elsie
se huisie wat bruin en morbied is (n atmosfeer van
heimwee en verlatenheid; p. 20). Elsie se huisie ruik nie na
koekies en lekker kos nie en daar is nie blomme nie.
5. Eenvoudige dinge is belangrik. Godsdiens word beoefen. Die
Here sal sy hande van beskerming oor al hul geliefdes hou.
6. Tietser voel dat die see haar onrustig maak. Mina word egter
daardeur betower en die verskillende kleure van die water is
vir haar baie mooi.
1. Mina s die swart spreeu jaag ander vols weg by die kos omdat hy geniepsig is; het kwaai ogies met n wit kol onder sy stert.
2.1. Die kinders s Mina hou haar wit omdat sy by ryk witmense woon en baie goed kry. Hulle voel Mina kyk hulle
afkeurend aan met kwaai ogies omdat sy dink (volgens hulle)
sy is beter as hulle.
2.2. Mina is verder ongewild omdat sy die slimste in die klas is
en deur die personeel as hoofmeisie gekies is.
3. Mina wil bitter graag bruin vriendinne h.
4. Mina voel dat sy nie meer lid van die De Graaffs is nie en soos
n bediende in n buitekamer moet bly.
Sanet is half jaloers dat Mina so n groot kamer met n eie badkamer het en voel Mina is ondankbaar.
Tietser s die De Graaffs is lief vir Mina en sy moet die geleenthede wat hulle bied, gebruik. Mina moet sorg dat sy haar
kop hoog hou.
5. Gert Afrika het ges Mina se van is Afrika, sodat sy nooit sal
verdwaal nie, want almal sal mos weet sy woon in Afrika. Dis
ironies, want die titel van die roman wys dat Mina tog later
verdwaal het, weens al die dinge wat met haar gebeur het.
6. Mina weier om na n ander plek te gaan om verder te studeer;
die kinders spot haar alreeds en as st.5 goed genoeg is vir die
ander, is dit ook goed genoeg vir haar. Sy wil graag h dat
juffrou Lubbe haar met ekstra klasse moet help. Mina sal slegs
na n horskool toe gaan as daar n kleurlingskool vir almal
7.1.1. Mara (arm, 10 kinders) verwyt Mina omdat sy nie haar
klere vir Mara se arm kinders gee nie.
7.1.2 Iris s venynig dat die De Graaffs eendag vir Mina onder
haar gat gaan skop en dan moet sy leer om weer hotnot te
7.2. Dit maak nie saak wat jou velkleur is nie, dis jou persoonlikheid wat tel; n goeie mens word bepaal deur dit wat binne
in n mens is.
8. Tietser s dat Sara vir Mina moet aanmoedig om by maats in
die lokasie te gaan kuier. Mina besoek nou die mense in die
lokasie, neem soms geskenke en maats word ook na haar huis
Mooi Mina, 1960
1. Erik se oupa (Sarel) het haar die geleentheid gegee om te gaan
leer as onderwyseres. Sy het teruggekeer na die Vallei en die
kinders begin leer, eers in n sinkgeboutjie en later in die kerksaal. Sy was die eerste Kleurling-onderwyseres in die Vallei.
2. Mina wil graag n loopbaan in die kookkuns volg, n spysenier
word. Sy kook vir die De Graaffs hulle maaltye en lekkernye
vir die seuns. Sy eksperimenteer met allerlei resepte wat sy uit
tydskrifte kry en oefen so vir Erik se verjaarsdagparty.
3. Die uil is n simbool van die dood en die 92-jarige Tietser weet
haar tyd om te sterf kom nader.
4. Ja, hy wonder nogal wat sy haaipolvaai ma . . . sal s as sy weet
hoe hy die De Graaffs se bruin grootmaakkind smaak . . .!
5. Bettie se pa is onverwags oorlede en haar ma was n invalide.
Mina gaan, op juffrou Lubbe se versoek, met die winkel se
boeke probeer help.
1. n Mens verwag dat Schoeman vir Mina sal beskerm, maar
dan verkrag hy haar.
2. Schoeman sal s Mina is n slet wat hom uitgelok het, ingenooi het en al jare lank by hom aanl. Niemand sal Mina glo
nie, want sy is bruin.
3. verward, geskok, ontnugter, ervaar vir die eerste keer haat,
hartseer. (Leer leerders net 3 as so gevra; streng in gr. 12- eindeksamen, moet opdragte gehoorsaam.)
4.1. Mina wonder of dit is hoe n bruin meisie behandel mag
word (sy was cheeky met Schoeman). Mina is ook bang niemand sal haar glo nie.
4.2. Oop vir bespreking eie respons van leerder.
Lees ook hierby n brief oor verkragting wat geskryf is aan die
(Des. 1998). Welkom se leerders is gevra
om te reageer as deel van die tydskrif se Stop Rape Now
Dear president Mandela
Have you ever cried yourself to sleep or felt so dirty that not
even the hottest water could clean you? Have you ever experienced the fear that a raped woman has when she is walking
down the street, driving her car or just sitting at home? I believe
that no man is able to understand the hurt and pain a woman
goes through, physically and emotionally, when she is raped.
That is why I am pleading for all the women of South Africa. Try
to understand and help us by changing the laws, so that there
will be more effective policing and sentencing.
Rapists do not belong in our beautiful country.
5. Pligsbesoek, maar dominee Venter wil haar ook aanpraat oor
haar betrokkenheid by Mina.
6. Uiters heftige reaksie, want sy gee om vir Mina. Mina het
byna/half die rede geword vir haar bestaan. Sy voel die blankes
het help skep aan die armoedekultuur wat daar onder die bruin
mense heers. Mense met selftrots sal probeer om uit te styg bo
7. Sy gaan dalk al haar besittings aan Mina bemaak. (Dalk sou
als na die kerk gaan?)
8. Bettie se ma
9. Mina se verliefdheid is verby. Sy werk baie hard om n sukses
van Erik se partytjie te maak en het nie tyd om hom te sien nie.
Dis beslis n gevolg van die verkragting Mina sien nie kans
vir n verhouding n die aaklige ondervinding nie.
10. Mina voel Tietser kan haar nie nou in die steek laat nie. Tietser
was haar ma, ouma, vriendin, biegmoeder, en haar huisie was
vir Mina n veilige hawe.
11. Mina voel dat Tietser die eer moes geniet het terwyl sy geleef
het syt t min erkenning gekry toe sy geleef het.
12. In Tietser se testament bemaak sy al haar besittings en 10 pond
13. Schoeman het te vinnig met sy Austin-Healey (verjaarsdaggeskenk) gejaag, beheer verloor en verongeluk.
14. Alles het net vir haar te veel geword. Dis nie in haar geaardheid om sommer so impulsief en geheimsinnig op te tree
1. Amper agtien.
2. Mina sou Schoeman konfronteer met haar swangerskap en
hom afpers (maak of sy die bebloede rok en onderklere het)
om vir n aborsie te betaal. (Toe sterf hy.)
3. Mina wil glad nie die baba h nie. Sy dink daaraan as n misgewas wat in haar groei.
4.1. Mina wil nie h haar mense moet haar opspoor nie en sy
wil die aborsie anoniem laat doen.
4.2. Op n treinstasie hoor Mina hoe n man n meisie met die
naam Julie groet en dis vir Mina n mooi naam. Afrika
klink nie vir haar na n regte van nie, want dis n plek wat
iemand ontdek het soos Columbus vir Amerika ontdek het. S
besluit sy dat sy liewer Julie Columbus moet wees.
4.3. Voor Mina l daar nou baie onbekende dinge die aborsie,
haar werk as kok, ens. Mina moet net soos Columbus ook n
nuwe wreld ontdek; dis n reis na die vreemde.
5. By Sra (dogter Drien) se kerrie-kafee in Hanoverstraat. Mina
is op pad Groenpunt toe om werk te vra vir die twee vrouens
wat geadverteer het dat hulle n kok soek.
7. kleinlik, veroordelend, ingestel op eerste indrukke
8. Rose en Mavis het religieus geword, liefdadigheidswerk gedoen en
hulleself beloon met heerlike kosse. (Eintlik is hulle skynheilig.)
The Misses White
1. Water is simbolies van reiniging. Julie voel vuil n die verkragting en het voortdurend n behoefte om haar te was.
2. Julie droom dat sy in n enorme spinneweb gevang is en dat
die spinnekop haar kom opeet. Die spinneweb is in Tietser se
kamer, maar sy is nie daar nie. Sy sien ook hoe sy as kind n
spinneweb vol blink doudruppels bewonder, maar keer weer
terug na die kamer waar sy hulpeloos vassit.
Die blink spinnerak simboliseer Julie se gelukkige kinderdae.
Nou is haar lewe vol probleme en sy dreig om onder te gaan.
Tietser is dood en kan nie help nie.
3. Nee, Julie haat Schoeman ook omdat hy haar verskriklike
seermaak-woorde toegesnou het (slet). Ander opsies: Hy is
dood voordat hy vir die aborsie kon betaal, ens.
4. (In die droom hardloop die Mina-kleintjie onder die engel se
hande uit en stort gillend oor die afgrond.)
Die engel hou nie wag oor Mina nie God het haar vergeet.
5. Julie word twee keer gestamp en haar handsak (met geld waarmee sy die aborsie sou betaal) word gesteel.
6. Julie voel dat die Here haar nie wil help nie, want die lewe
behandel haar al slegter. Die onskuldige meisie met die
drome om iets van haar lewe te maak, sal nou verdwyn, want
syt nie geld vir die aborsie nie. Dit beteken dat sy presies dit
gaan raak wat Mina Afrika nooit wou wees nie: n jong
Kleurlingvrou met n buite-egtelike baba en geen toekoms
1. Julie dink Dollie het nuwe goed gekoop met die geld wat van
haar gesteel is.
2. Julie is baie ontsteld en die omgewing (vuil taal) begin sy
stempel op haar afdruk.
3. Rose sien Julie is swanger en buite-egtelike swangerskappe is
vir hulle een van die doodsondes. (Eintlik is hulle verontwaardig dat Julie met n man geslaap het jaloesie?)
4. Dylan is eintlik n baie gevaarlike gangster (bendelid).
Waarskynlik het Julie met haar onskuldige skoonheid sy voete
so onder hom uitgeslaan dat Dylan se hart sag geword het.
5. Sra se seun slaap gewoonlik in haar stoorkamer, maar hyt werk
gekry op die Union-Castle-bote en woon nie tans by Sra nie.
1. Ses weke.
2. Die swartbord waarop daagliks spesiale pryse van kos
Julie vra dat Dylan en sy bende die plek se beskermhere
sal word (gooi molesmakers uit, pas bord op).
Verf (saam met bende) mure mooi wit, kry nuwe tafels en
tafeldoekies (met Sra se geld aangekoop); ook twee enorme
plakkate wat Dylan deur sy kontakte bekom het.
3. Dylan is baie verlief (op Julie).
4. Hy sal nie aan Julie vat voor sy nie reg is daarvoor nie.
5. Distrik Ses is saans nog gevaarliker as bedags messtekery,
dronkenskap, bendes wat baklei. Sra is ook bang die polisie
arresteer Dylan-hulle en dan is Julie ook betrokke. Boonop is
6. Erik het besluit dat Tietser se huisie Mina sn sal wees.
7. Bettie wil Julie se baba koop.
8.1. Bettie gil en skreeu dat sy niks wil h wat slap en dood is
soos n pop nie en dat haar ma slap soos n lappop was.
8.2. Julie dink dat Bettie se ma dood moes gewees het voordat
Bettie die huis aan die brand gesteek het.
9. Julie glo nie sy sal ooit weer verlief kan raak nie; inherent
wantrou sy alle mans (p.138).
Julie s Dylan is n gangster (p. 145) en in haar diepste
wese is sy te anders as hy (p. 160).
Sy het nie Dylan lief soos n meisie n man moet liefh nie
10. Sy pa het weggeloop. Toe Dylan tien was, het sy ma aan tering
gesterf en is Dylan deur haar blanke werkgewer weggejaag.
Hy word n straatkind, bedel, steel en is ook deur n ander
11. Julie laat hom dink aan sy ma.
1. Die seuntjie het China-blue eyes, vel is baie lig van kleur, hare
2. Die baba lyk baie na Schoeman Oortzen wat haar verkrag het
en wie sy haat.
3. Mina voel vasgespin in haar leuens.
Sys bang dat die baba nie deur wit mense (deur welsyn)
aangeneem sal word nie, omdat hy bruin bloed het.
Sy vrees dat die polisie, as sy hom hou, sal vra waar kry
sy die wit kind; haar kind sal n buitestander wees tussen sy
Kan nie met Dylan trou nie; het nie vir hom of die baba
4. Dylan keer dat Julie spring.
Hy spaar al sy geld om vir hulle en die kind n nuwe huis
op die vlakte te koop;
Hy beloof om ook n werk te kry (sal bendebedrywighede
1.3 Schoeman se suster, Susan, en n vriendin
2. Mina vra dat Sra nie vir die polisie moet s dat Julie Columbus swanger was toe sy by Sra gewerk het nie.
3. Om en by Kersfees. (Steven, Sra se seun, benodig sy kamer
4. Mina s dat die baba deur sy eie mense aangeneem is.
5. Mina wil vir oulaas iets meer van die Onderkaap se leefwyse
sien voor sy weggaan.
6. Dylan en sy bende het by Music House ingebreek en gesteel.
Dylan het n blanke polisieman doodgesteek en die lid van die
publiek wat hy gesteek het, is in n kritieke toestand in die hospitaal.
7. Die polisieman beledig Mina, Dylan ruk los en skop hom. Toe
Dylan n skop na die ander polisieman met die wapen mik,
word hy geskiet.
Huisie in die wingerd
1. Tietser se huisie Erik het besluit dat Mina daar kan bly en dis
wat sy doen met haar terugkeer.
2. Baba s juffrou Lubbe is oorlede.
3. Waar. Toe Mina nie meer terugkom nie, het hulle hul seuns in die
buitekamer laat slaap waar hulle ook meer privaatheid sou h.
4.1. Deon du Toit.
Hy is besig om die saak te ondersoek van die vondeling-baba
op die Oortzens se stoep. Mina moet verduidelik waarom sy so
skielik in Mei 1960 weggegaan het en by wie sy in di tyd
4.2. Mina is bang dat Deon haar aan die baba sal koppel en sy
is verward omdat sy aangetrokke tot Deon voel.
5. Mina erf alles van juffrou Lubbe. (Mina sal nie in die huisie
kan woon nie in blanke gebied maar sy kan dit verkoop en
genoeg geld kry.)
6. Innerlike botsing.
1.1. Dominee Venter s dat Bettie in die gestig na n verwagtende Mina verwys het. Mina maak asof Bettie deurmekaar
was oor n lappop en n regte baba. Sy vra aanvallend of die
dominee nou n kranksinnige wit vrou glo bo n normale bruin
meisie en kom s uit haar penarie.
1.2. Sara roep Mina en wil weet waarom sy weg is uit die
Vallei. Mina moes toe als vertel: die verkragting, die mislukte
aborsie, die gee van haar baba vir die Oortzens. Sara verseker
Mina haar storie is veilig by haar en Erik.
2. Mina koppel die storie van Bettie omtrent die verwagtende
Mina aan die Oortzen-baba. (Gelukkig hou die dominee op om
Mina te konfronteer.)
3. Almal is vriendelik met Mina, en Poppie nooi Mina uit om in
die lokasie te gaan partytjie hou n partytjie spesiaal vir haar.
Die jong meisies wil ook hul hare soos Mina sn laat sny.
4. Hulle is broers.
5. Sanet dink dis n meisie van die buurdorp se baba, wat verwek
is tydens een van die wegspeel-rugbywedstryde. Die baba is
egter in Februarie, wanneer daar nie rugby gespeel word nie,
6. Mina het Dylan gespot omdat hy nog nie vir Johnnie n kitaar
gesteel het nie. Hulle steel toe die hele Music House leeg
(aldus Sra), maak n polisieman dood en daarom het die
polisie na hom kom soek.
7. Mina was nie lief vir Dylan nie, terwyl sy wel verlief is op
Deon. Op p. 211 dink Mina sys nie bang vir Deon nie, en . . .
ek ken jou al duisende jare.
8. Hulle raak intiem en dis teen die wet.
1. Mina was die hele tyd bang vir die dag as sy haar baba saam
met die Oortzens sou ontmoet en dan sou sy moes maak asof
sy haar eie kind nog nooit gesien het nie. Hier loop sy Iris
Oortzen en die baba raak.
2. Mina sien dat die baba haar mond het en dieselfde diep kuiltjies as hy lag.
3. Iris let op dat sy baie gewig verloor het en n praktieser haarstyl het. Sy keur dit goed. Met dieselfde positiewe ingesteldheid teenoor Mina s Iris dat sy jammer is omdat sy so dwars
met haar in die verlede was. Sy s ook dat Mina haar eerder
mevrou moet noem hiermee gee sy aan Mina verhoogde
4. In juffrou Lubbe se briewe sien Sanet dat sy verlief was op n
kollega (Jacques du Plessis), maar hyt met n ander meisie
getrou. Hulle vind ook briewe aan Jacques wat juffrou Lubbe
nooit gestuur het nie.
5. Mina raak finansieel onafhanklik en kan verbeteringe aan
Tietser se huisie aanbring.
6. Schoeman Oortzen (snr.) koop dit om dit in n restaurant te
7.1. Deon het uitgevind dat Mina vir hom gejok het oor waar sy
na Schoeman se dood was en dat sy n wit man se baba gehad
het. Die klante by Sra se eetplek het vertel van Julie en die
baba en die polisie kon uit hul beskrywings aflei dat dit Mina
7.2. Deon is verslae dat n wit seun dit aan n sewentienjarige
meisie kon doen. Hy skeur die polisieverslag op en gooi dit in
die vuur. Daarna s hy tot siens aan Mina en loop weg.
En ek is nog sy
1. Die huis het nou elektrisiteit, water en n eie badkamer.
2. Iris vra of Mina nie die kok en bestuurderes van hulle restaurant wil word nie.
3. word die plekkie n goudmyn
4. Mina s klein Schoeman se ma sal nie terugkom en hom kom
afvat nie. Sy vertel van Sanet se teorie oor die ma wat van n
buurdorp is. Mina s ook sy dink die ma leef nie meer nie.
5. Bv.: Mina sal vir Schoeman verduidelik hoe die engel tog oor
haar gewaak het, al het sy eers gedink dat die Here haar verlaat het.
6. In sy brief s Deon hy besef dat daar in die apartheidsera geen
hoop op n toekoms vir hulle is nie. Deon s ook dat hy Mina
steeds liefhet en dat sy vlug van haar af niks te doen het met
haar verlede nie.
7. Die gemeenskap het bygedra om n groot engel met uitgestrekte vlerke op Tietser se grafsteen aan te bring.
8. Mense word eers n hul dood vereer.
9. Mina het vir Schoeman by sy graf gaan s dat sy hom nie meer
haat nie, maar vergewe. Sy praat ook oor haar hartseer (Deon)
en is bly dat sy nou vry is om haar kind lief te h.
10. Mina noem die restaurant Julies Bistro. S behou Mina iets
van haar ondervinding (as Julie) in die Kaap.
11. Bv.: Omdat Mina kan vergewe en nie n bitter, verharde persoon word nie, kry sy iets terug van die onskuldige, sorgelose
Mina Afrika van vroer.
12.1. alomteenwoordige derdepersoonsverteller
12.2. Bv.: Die verteller lees die gedagtes van Mina: . . . stemme
uit die verlede praat in haar gedagtes.
13. Bv.: Moenie dink jy is beter as iemand net omdat hy n ander
ras as jy is nie.
Sommige mense is sterk genoeg om teleurstellings te
oorkom en sterker anderkant uit te kom.
Moenie iemand sommer veroordeel voor jy nie sy
omstandighede ken nie.
Vergifnis is nodig as jy n vol lewe wil lei.
14. Daar is 233 bladsye.
9. VERKLARING VAN BEGRIPPE WAT
IN DIE VRAE VOORKOM
n saak word met n beeld vergelyk vir meer
effek of om bv. n beter visuele prent te skep.
Personifikasie n Menslike eienskap word
gegee aan n natuurverskynsel (sipresse
fluister), n dooie voorwerp, en abstrakte
voorwerpe (dood wat elke dag in haar
Vergelyking x word met n beeld vergelyk
omdat daar n ooreenkoms is, verbindingswoorde word gebruik: nes, soos, asof, bv.
Die middagskaduwees l soos swart poele
oor die grafte.
Metafoor x word direk vergelyk met n
beeld, die ooreenkoms word sonder verbindingswoorde aangegedui, bv. n stywe band
van yskoue paniek span om Julie se kop. (Die
vrees word gelykgestel aan n stywe band.)
plek/agtergrond waar karakters hul bevind
of plekke in hul herinneringe, bv. Worcester
Die persoon uit wie se oogpunt die saak
Uiterlike/fisieke eienskappe, bv. donker
hare, blas vel
Innerlik : slim, want . . . (altyd motiveer)
Waarna kyk as karakterskets saamgestel
word? Wat s die verteller en ander karakters
van bv. Mina?
Kyk wat sy s, bv. hoe haar taalgebruik aangetas word toe sy in Distrik Ses bly.
Bestudeer haar innerlike monoloog. Beteken
haar naam iets?
teenoorgestelde, bv. vriendelik teenoor
Ironie is wanneer die teenoorgestelde gebeur
as wat n mens verwag.
Mina verwag dat Dollie haar gaan help met
die aborsie, maar toe rel Dollie vir skelms
om Mina te beroof.
Dis wanneer n voorwerp gebruik word om
iets anders (gewoonlik iets abstrak) voor te
stel, bv. kleur swart simboliseer onheil of
dood of swaarkry.
Uiterlike: As twee karakters met mekaar
uiterlike botsing baklei. Innerlike: Die karakter ervaar konflik
binne homself; worstel met emosies.
Dinge wat herhaaldelik voorkom en dikwels
n spesifieke funksie het, bv. dood, spinnerak, water, uil.
Op die oomblik van belang; probleem wat
deel is van elke dag se sake, bv. veg teen
Daar is n ek aan die woord. Die verteller
is beperk t.o.v. plek en tyd en gee n subjektiewe mening. Di direkte vertelling is geloofwaardig en meer intiem.
n Buitestander vertel en kies nie kant nie.
Hy kan meer as een plek gelyk wees en kan
in die verlede en toekoms sien. Die verteller
Die les of lewenswaarheid. Hou jou antwoord universeel en moenie karakters se
name gebruik nie, bv. aanhouer wen.
Die hoeveelheid bladsye.
Hulle word volledig beskryf, het n invloed
op die verhaalverloop. (Bv. Sara, Tietser.)
Die karakters oor wie min ges word
(bv. Gatiep, Drien, Sanet).
Gewoonlik die hoofkarakter(s), want daar
is n groei by di karakter, kom tot n insig.
Die newekarakter verander nie. Gert Afrika
verander bv. nie sy drinkgewoontes nie.
10. ANDER BEGRIPPE TOEGEPAS
OP DIE INHOUD
Dis die gebeure wat die aksie/spanning aan die gang sit. In di
roman is dit die gedeeltes waar Gert sy dogter vir die De Graaffs
bring en as Mina verkrag word.
Die ontwikkeling (groei) van gebeure. Dikwels neem iets toe in
intensiteit, bv. eers is die rok liggeel, dan goudkleurig en uiteindelik verblindend soos die son. Ondersoek die progressie in Mina se
Gebeure word gegee soos wat dit in die werklikheid verloop.
Gebeure van die romanwerklikheid word onderbreek deur terugflitse en/of vooruitskouings. Dis die geval in Die verdwyning van
Die periode waaroor daar vertel word, bv. een jaar.
In die roman is dit ongeveer 18 jaar as die verwysing na die Groot
Griep en die runderpes (1888) buite rekening gelaat word.
Sekere dele word verswyg, maar die leser lei af dat dit moes plaasgevind het. Bv.: Terwyl Mina in Kaapstad is, weet sy nie wat haar
familie en vriende doen nie of presies hoe juffrou Lubbe gesterf
het nie. Nog n voorbeeld is op p. 231 waar Mina by Tietser se graf
staan en dit dan gevolg word met die sin : Twee jaar later . . .
Gemoedsgesteldheid. Is daar n vrolike of neerdrukkende stemming? Toe Mina die Vallei verlaat, heers daar n somber en ongelukkige stemming.
Dit wat die leser graag wil weet, word eers later genoem. Dit skep
spanning/prikkel die leser se nuuskierigheid. Die leser wonder, bv.
wat Mina met die baba gaan doen en of Deon van Mina se verlede
gaan uitvind en alles sal ontbloot.
Dis die hoofkarakter, in di geval Mina Afrika.
Dis die teenstander(s) wat gewoonlik worsteling by die protagonis
veroorsaak. Die hoof-antagonis is Schoeman en ander is Aletta de
Graaff (aanvanklik), Iris Oortzen (ook net gedeeltelik), dominee
Venter en Dollie Davids.
Die leerder is in staat om taalstrukture en konvensies gepas en
doeltreffend te gebruik.
LU 4.1 Leerder identifiseer en verduidelik die betekenis van
woorde en gebruik dit korrek in n wye verskeidenheid tekste:
Gebruik n verskeidenheid woordeboeke effektief vir verskeie
doeleindes soos vir naslaan van betekenis, oorsprong van
woorde, uitspraak, spelling en navorsing.
Bogenoemde uitkoms word bereik tydens die navorsing van sekere
mondelinge en stelwerk-opdragte, bv. toe streektaal ondersoek is
en ook tydens redigering van die finale skryfstukke. Agter in die
handleiding verskyn n lys woorde wat leerders sal help met die
verstaan van woorde binne die konteks. Leerders moet aangemoedig word om alle woorde wat aan hulle onbekend is, self op
Identifiseer en ontleed hoe tale woorde van mekaar leen, hoe
die betekenis van woorde met verloop van tyd verander en hoe
woorde deur onder andere nuutskepping, kontaminasie en
anologie gevorm word.
Van Kaapse Afrikaans en di van die bruin mense in die Vallei
is bv. ontleen:
motjie (bejaarde Moslemvrou)
LU 4.2 Leerder gebruik goed gestruktureerde sinne betekenisvol en funksioneel:
Maak leerders bewus van figuurlike taal soos idiome en spreekwoorde.
In die vrae oor elke hoofstuk kom daar dikwels vrae oor beeldspraak wat in die teks gebruik word. Leerders kan die volgende
idiome of uitdrukkings se verklarings self opsoek:
Te diep in die bottel kyk (p. 7)
Met lede o aankyk (p. 35)
In toom hou (p. 35)
Onder die arendso van die vrouens werk (p. 117)
Touwys maak (p. 137)
n Neseier (p. 202)
Antwoorde van uitdrukkings
te veel sterk drank gebruik (dronk)
met spyt / met n onaangename gevoel
bedwing / inhou
iemand stip dophou; baie goed dophou
inlig hoe om iets te doen
geld wat opsygesit word vir n besondere doel
Sy tree nie op soos wat dit tradisioneel
(gewoonlik) gedoen word nie. Konvensies is
opvattings oor wat betaamlik is.
gramskap op die
Die mense van die Vallei gaan woedend vir
in n falsetto
n falset is n geforseerde ho stem, veral by
mans wat n vrouestem naboots
Groep Europese skilders in nentiende eeu
wat die volgende voorgestaan het: uitbeelding van n algemene indruk van iets, soos
dit kunstenaar op die oomblik tref; ligeffekte
is belangriker as uitwendige besonderhede.
Sy gebruik kort sinne los van mekaar.
In HAT gespel as karmenaadjie. Uitgesoekte
stukkie vleis om op die rooster/kole te braai.
indrukwekkend, maar dikwels kom daar
niks van nie
woorde wat toorkrag het oor iemand / iets
uitspreek (onheil afweer of veroorsaak)
stilletjies lekkerkry oor iets (innerlik)
bome lyk soos n pilaar/lang stut wat n gedeelte van bouwerk dra
in staat om in n negatiewe sin iets onverantwoordeliks aan te vang
gematig, nie uitspattig of baie kleurvol nie
drukkend warm, benoud
beteken eintlik nie nakom nie; hier meer
geboetseer uit klei gevorm uit klei
voorraad van lewensmiddele
grillig, vreemd, oordrewe
persone wat allerhande vuil werk vir iemand
Dans met swaarde (toertjies) deur Islamiete
Vreugde oor n ander se ongeluk; hier verlustig sy haar daarin dat n blanke man haar,
n bruin meisie, openlik bewonder maar
niks kan s nie.
n wenk gegee
Pasint het kontak met die werklikheid verloor, sien waanbeelde.
langdurige rusies tussen persone
versigtigheid in jou optrede; Erik sal nie uitpraat nie
klein rolsteentjies, ronderige klippies
12. DIE LANGVRAAG
Wenke hoe om n langvraag te beantwoord.
sodat jy presies weet of jy
moet : bespreek / vergelyk / kontrasteer, ens. Dit sal ook help
dat jy nie sekere dele ignoreer nie.
Beplan jou langvraag. Maak n kopkaart. Kyk hoeveel dit tel
en sorg dat jy soveel feite het. As jy, bv. Deon en Schoeman jnr.
se invloed op Mina moet bespreek, dan sal die logiese afleiding wees dat 5 punte vir Deon en 5 punte vir feite oor
Schoeman toegeken sal word in n 10-punt-vraag.
Die inleidingsin / -paragraaf moet dadelik na die vraag verwys of presies aandui hoe jy gaan argumenteer.
Stel dadelik die punt wat jy wil maak en omskryf jou punt met
n voorbeeld of n aanhaling.
Moenie te veel oor een gedeelte uitbrei nie daar is n woordbeperking.
Jou slotsin / -paragraaf is belangrik omdat dit jou laaste kans
is om jou nasiener te bendruk.
Dui die aantal woorde wat jy gebruik het, onder aan.
Bespreek die titel van die roman, Die verdwyning van Mina
Afrika, volledig. S baie spesifiek wanneer in Mina se lewe word
daar na di titel verwys en of sy weer gevind is. (10)
Reeds vroeg in die roman word Mina se van bespreek. Gert het
Mina vertel haar van is Afrika, sodat sy nie moet verdwaal nie,
want almal sal mos weet Mina woon in Afrika.
Die ou, sorgelose Mina met die wip in haar stap en die ideale om
spysenier te word (sonder kopdoek en nie met n kleintjie nie),
verdwyn na die verkragting.
Boeta kom die karakterverandering agter wanneer hy Mina daarvan beskuldig dat sy nooit meer sing nie en stiller is. Haar verliefdheid op Boeta is ook verby. Die verkragting en die feit dat
Mina swanger is, dwing haar tot die radikale besluit om te verdwyn en sy vlug uit die Vallei.
Mina is in die Kaap as Julie Columbus bekend. Hierdeur distansieer sy haar van die aborsie wat sy gaan kry en kan sy haar
lewe later in die Vallei as Mina Afrika voortsit. Omdat sy haar van
die gebeure losmaak, kan sy aan die einde van die roman vir Iris
s Julie Columbus is iemand wat sy in die Kaap geken het.
Op pad om die aborsie te laat doen, word Mina se geld gesteel en
die aborsie val deur die mat. Mina is baie depressief, want nou kan
sy nie teruggaan Vallei toe nie, omdat niemand haar sal glo as sy
nou van die verkragting vertel nie. Sy voel sy kan nooit weer Mina
Afrika word nie en dink: Die Here het haar gelos. Mina Afrika
gaan nooit weer gevind word nie (p.125). Na dese word daar
slegs van Julie gepraat.
As Mina by die kaai selfmoord deur verdrinking wil pleeg, dink
sy: En Mina Afrika sal ook eindelik en finaal uit Afrika verdwyn (p.158).
Later, wanneer Mina teruggekeer het na die Vallei, is sy vol
heimwee na onskuldige tye: Nooit weer sal sy net Mina Afrika
wees nie. rens in haar sal n stukkie van Julie Columbus
Hoewel Mina verdwyn het, kry sy aan die einde die geleentheid
om haarself terug te vind toe sy Schoeman vergewe. S vind Mina
ook vrede in haarself.
(Jy kan enige 10 feite noem, maar moet n inleiding en slotparagraaf h om volpunte te kry. Jy moet ook verwys na hoe Mina
gevind is slotparagraaf.)
Ander moontlike langvrae
Gee n karakterskets van Mina Afrika. Dui aan waarom sy as
n ronde karakter gesien kan word.
Bespreek die invloed wat die volgende mans op Mina se lewe
gehad het : Boeta, Schoeman, Dylan, Deon. Dui spesifiek die
gevoelens aan wat Mina teenoor elkeen gehad het.
Watter rol het die volgende karakters in die protagonis (Mina)
se lewe gespeel: Sara, Tietser, Sera, juffrou Lubbe.
Bespreek die volgende motiewe in die roman: water, dood,
Voltooi die onderstaande blokkiesraaisel :
2. Di swart-wit afdruk hang bokant Tietser se bedkassie.
4. Waarvan praat Mina en Tietser ? Dit maak Tietser onrustig, maar
betower vir Mina.
7. Mina word ook s genoem op p. 41.
8. Van wie praat Sanet wanneer sy s : Sy geniet dit om die hoof
van Mina se Finishing School te wees? (p.49)
11. Volksetimologie van teacher
13. Voltooi: Sanet gril en herinner hulle aan die . . . Ansie, die praktiese
een, klik ongeduldig met haar tong: Daars gn so n ding nie!
14. Di emosie ervaar Mina vir die eerste keer na die verkragting.
15. Schoeman junior het hierin verongeluk.
16. Mina se ander naam en van toe sy die Vallei verlaat.
17. Die oudste White-suster.
24. Die kleur van klein Schoeman (van Mina) se ogies.
29. Dit speel n belangrike rol in Mina se lewe as reinigingsmiddel
n die verkragting.
30. In die begraafplaas ervaar Mina di emosie teenoor Schoeman.
1. Wie s : Moet haar nie spierwit grootmaak nie. Waar moet sy
eendag inpas? (p.12). Gee die spreker se van.
3. Een van Sara se bediendes.
5. Mina se bynaam in die laerskool.
6. Wat wil Mina as tiener nooit word nie?
9. Mina droom om n . . . te word (loopbaan in kookkuns).
10. Wie is die fokalisator in: Vir hom is sy soos n fyn porseleinblom;
iets moois en kosbaar wat, as jy hard daaraan vat, sal breek en
nooit weer aanmekaargegom sal kan word nie.
12. Benoem die beeldspraak as Els se winkel beskryf word as: Bedags is die voordeur permanent oop, met twee venstertjies weerskante soos donker o.
18. Vir Mina is die kind wat in haar groei soos n . . . wat daar geplant
is deur iets boos. (p.121)
19. Sy sou Mina gehelp het met n aborsie, maar is toe betrokke by
die roof van Mina se geld.
20. Wat haat Mina om op te sit (dra) as sy by die Whites begin werk?
21. Dylan en Sra se milieu.
22. Voltooi: Dylan en sy bende word Sra se plek se . . . , want hulle
hou rusverstoorders weg.
23. Stefaans de Graaff se beroep.
25. Die depressiewe Julie beoog om dit te doen voor Dylan haar red.
26. Hy skiet Dylan dood.
27. Die eerste persoon vir wie Mina alles oor haar verkragting vertel.
28. Wie laat die vloek wat Schoeman op Mina gel het, heeltemal
K A N K E R G
E R G E L Y K
E 26P O L I S I
I E N D E
E S K E R M H
L F M O O R D
Y S E N I E R
E W A S
E M A N
A T S P
R E E U
D O E K
K U R E U R
M E R A A
I S T 17
B O E T A
15. Austin Healey
16. Julie Columbus
21. Distrik Ses
14. DIE MAAK VAN N COLLAGE
Die leerders geniet dit om n collage te maak van n gedeelte, bv.
oor een hoofstuk. Sommige hou weer daarvan om enige situasie
in die roman visueel uit te beeld. Hulle kan dan gevra word om dit
vir die klas te wys en kortliks daaroor te praat, bv. waarom hulle
dit spesifiek s voorgestel het.
Hier is n voorbeeld van n meer moderne voorstelling van Mina
toe sy nog die baba as n gewas beskou het. Sy en Dylan is in Sra
Omkring die land- en plekname en twee eetplekname wat in die
tabel voorkom. Daar is tien.
D O O R N R I V I E R
A G O E D E M O E D
D I S T R I K S E S
J U L I E S B I S T R O
16. LUISTER EN PRAAT (mondeling):
LU 1.1. Leerder toon kennis van verskillende vorme van
mondelinge kommunikasie vir sosiale doeleindes:
leer oor en deel idees met mekaar, lewer kommentaar op ervarings, verdedig standpunt en lewer onvoorbereide response;
inisieer en hou gesprekke vol deur gepaste beurtnemingskonvensies te gebruik, gapings te vul en n ander aan te moedig
gee instruksies akkuraat;
neem doeltreffend deel aan groepbesprekings deur eie idees en
menings uit te spreek, na ander sn te luister en dit te respekteer en deur tussenbeide te tree om fokus te herstel oor kwessies soos inklusiwiteit, magsverhoudings, menseregte, sosiokulturele en etiese kwessies;
gebruik onderhandelingsvaardighede om konsensus te bereik;
neem deel aan paneelbesprekings, debatte, forums, formele vergaderings en gebruik korrekte prosedures;
voer onderhoude en doen krities verslag oor bevindings waar
Verskeie vrae wat in die hoofstukke gestel word, kan ook as
groeps- of individuele gesprekke hanteer word. Die volgende is
slegs voorstelle en kan in verskeie vorme van mondelinge kommunikasie gebruik word :
Onvoorbereide mondeling (enkel/groepe/forum)
Dink jy dat Sara die regte ding gedoen het om die bruin Mina
in te neem? Neem in ag die tyd waarin die verhaal afspeel en
ook Tietser se vraag vir watter wreld Sara vir Mina grootmaak (p. 12).
Dink jy Mina het reg opgetree n die verkragting? (Dink aan
wat Schoeman haar toegesnou het en ook Tietser se woorde:
Moenie dat bruin of blank ooit n vinger na jou kan wys nie!
Hoekom dink jy sit Mina die baba juis op die Oortzens se
Dink jy Dylan en Mina sou n gelukkige huwelik gehad het as
hulle getrou het en die baba saam grootgemaak het?
Sal jy s die einde van die verhaal oortuig ? (Bv. dat Mina vir
Schoeman vergewe en dat Iris vir Mina vra om die restaurant
te bestuur ?) Kan jy n beter einde gee ?
Voorbereide mondeling (enkel/groep/paneelbespreking)
Kyk hoe Mina se belewing van God wissel en bespreek hier
mee saam die engelmotief (prent in Tietser se kamer).
Bespreek die rol wat Sara en Tietser in Mina se lewe speel
as ma en mentor.
n Mens verwag dat n predikant sonder vooroordele sou
wees en simpatie vir menslike swakhede sal openbaar. Dieselfde kan egter nie van dominee Venter ges word nie of kan
dit? Debatteer hieroor.
Stel n formele vergadering met rolspel voor: Die munisipale
raad vergader om sekere interne sake te bespreek. As hoof is
teenwoordig die burgemeester, Schoeman Oortzen (snr.), die
onder-burgemeester, die stadsklerk, die tesourier, raadslede
(bv. Erik en Stefaans de Graaff, die skoolhoof, ds.Venter e.a.
van jou keuse).
Op die agenda is die volgende :
1. Skriflesing en verwelkoming
2. Die afbrand van Els se winkel
3. Die herdoop van die laerskool
4. Afgetrede blanke onderwysers wat n ure vir anderskleuriges
5. Verkragtingsklag. Stappe wat die raad moet neem
6. Ander sake of: Algemeen
Rose en Mavis White voer n onderhoud met Julie Columbus
om seker te maak sy is geskik as hul werknemer. Tydens di
onderhoud gee die White-susters ook bepaalde instruksies oor
Julie se uniform, wat nie geduld sal word nie, werkstye en
salaris. Noem volledig.
Ondersoek die geslaagdheid van die titel en waar dit voorkom staaf alles met voorbeelde.
Gee redes vir Mina se verdwyning.
Raak ook die volgende aan: Hoewel Mina verdwyn het, kry sy
op die ou end tog die geleentheid om haarself terug te vind.
Die lewe sou beter vir verskeie karakters verloop het as Mina
se aborsie geslaagd was.
LU 1.2. Hier moet leerders navorsing doen om mondelinge opdragte vlot en ekspressief aan te bied en die volgende aspekte
in gedagte hou:
doen navorsing oor n onderwerp deur verskillende toepaslike
bronne te gebruik;
organiseer inligting samehangend deur hoofgedagtes en toepaslike en akkurate ondersteunende besonderhede of voorbeelde te kies;
identifiseer en kies gepaste formate, woordeskat en taalstrukture;
berei n doeltreffende inleiding en slot voor; sluit gepaste hulpmiddels in, bv. kaarte, plakkate, musiek.
Doen navorsing oor :
Distrik Ses se geskiedenis. Wys prente oor die plek se leefwyse; lewer kommentaar oor taalgebruik, musiek, gevare;
enige skryfstukke hieroor; redes vir die afbreek van die karaktervolle plek.
Die sestigerjare in Suid-Afrika: mode, musiek, leiers, sporthelde, nuwe uitvindings en ander interessanthede. Die apartheidsbeleid: Noem kortliks wat behels o.a. die Paswette,
Groepsgebiede-wet, Ontugwet en hoe dit die karakters in die
roman geraak het.
Verkragting wat s die Suid-Afrikaanse wet vandag oor verkragting? Doen navorsing oor wat die regte manier is om te
volg as jy n slagoffer is. Wat is die gevolge van n verkragting
op die slagoffer en sy/haar familie?
Jy lyk nie van die middelklas nie;
en jys veels te jonk vir pensioen;
is jy miskien n jongmeisie?
Dis moeilik om jou storie te glo.
Het jy dalk met hom geglimlag?
Het jy jou hare los gedra?
Het jy nie miskien daarvoor gesoek nie?
Skud maar kop, ek dink dis ja.
Jou gesig is dan nie opgekerf nie;
jy vat die pil, het jy ges?
Dan hoe kan so iets met jou gebeur?
Nou goed . . . ek verander dit na nee.
Dan, as jy so nalatig is,
dan skree jy mos: Verkrag! Verkrag!
Jy soek maar net n verduideliking
vir dit wat jy weet skop in jou maag.
LU 1.3: Toon vaardighede in die luister na en lewer van
gebruik en evalueer retoriese middels soos retoriese vrae,
pouses en herhalings;
gebruik toon, stemprojeksie, tempo, oogkontak, liggaaamshouding en gebare korrek en reageer gepas;
toon begrip van mondeling-tekste deur notas van hoof- en / of
ondersteunende gedagtes te maak;
luister krities na en reageer ter verduideliking op vrae.
LU 1.4: Toon kritiese bewustheid van taalgebruik in
gebruik en evalueer gepaste style en registers volgens doel,
teikengroep en konteks;
herken en verduidelik taalvariteite;
identifiseer en gebruik n wye verskeidenheid oorredingstegnieke;
evalueer argumente en aannames, onderskei tussen feite en
menings en gee bewyse;
maak afleidings en gevolgtrekkings en motiveer met bewyse;
verduidelik die verhouding tussen taal en kultuur;
herken en bevraagteken die subtiele gebruik van gevoels- en
manipulerende taal, partydigheid, vooroordeel en stereotipering.
Die hou van n hofsitting met n landdros/regter en aangeklaagdes, advokate, ens, sorg dat di uitkoms bereik word.
Hofamptenare sal bv. n formeler taal gebruik as di van die
aangeklaagdes of getuies. Hier kan die lewendige, realistiese
dialoog van die karakters pragtig uitgebeeld word; so ook
vooroordeel. Die mag van manipulerende taal (bv. woorde wat
Schoeman Mina toesnou tydens die verkragting en s haar
mond snoer, asook argumente tydens die hofsitting) kan ook
Mina l n klag van verkragting teen Schoeman (voor sy
Mina word in Distrik Ses gearresteer omdat sy n wit baba het.
Dylan se dood word ondersoek Mina is n getuie.
Mina en Deon word gearresteer omdat hulle die Ontugwet
17. SKRYF EN AANBIED (stelwerk):
LU 3.1 Beplan die skryfproses volgens n spesifieke doel,
teikengroep en konteks:
verduidelik vereistes van gevorderde opdragte;
identifiseer die teikengroep en spesifieke doel soos vertel, vermaak, oorreed, argumenteer, beskryf en manipuleer;
identifiseer en verduidelik tekssoorte soos verbeeldings-, feitelike, kreatiewe, transaksionele tekste;
besluit op n gepaste styl, standpunt en formaat;
doen onafhanklik navorsing oor komplekse onderwerpe in n
wye verskeidenheid bronne en teken bevindings aan;
vind, ontsluit, selekteer, organiseer en integreer toepaslike inligting van n wye verskeidenheid bronne;
ontwikkel en organiseer samehangende idees deur tegnieke
soos kopkaarte, diagramme, ens.
LU 3.2 Toon die gebruik van gevorderde skryfstrategie
en tegnieke vir eerste weergawes:
gebruik hoof- en ondersteunende idees van die beplanningsproses effektief;
eksperimenteer met formaat en styl vir kreatiewe doeleindes;
gebruik n verskeidenheid styl- en retoriese middels (bv. figuurlike taal, woordkeuse, lewendige beskrywing, spesifieke toon,
gebruik n wye verskeidenheid sinsoorte, sinslengtes en -strukture effektief;
gebruik paragraafkonvensies akkuraat om samehang te verseker deur kernsinne, inleiding en afsluiting, logiese progressie, duidelike skakels tussen oorsaak en gevolg, en vergelyking en kontras te gebruik;
gebruik voegwoorde, voornaamwoorde en bywoorde om samehang te verseker.
LU 3.3 Dink na oor, ontleed en evalueer, met inagneming van
ander se sienings, eie werk en bied die finale produk aan:
gebruik vasgestelde kriteria vir oorsigtelike evaluering van eie
en ander se skryfwerk om dit te verbeter;
evalueer gepastheid van inhoud, styl, register en effekte volgens doel, teikengroep en konteks;
sorg vir volgehoue standpunt en ondersteunende argumente;
toon, tydens hersiening en verbetering, sensitiwiteit vir menseregte en vir sosiale, kulturele, etiese en omgewingskwessies,
geslag, ras, status, godsdiens, ens.;
berei tekste voor vir finale weergawe deur te proeflees en te
redigeer (skakel uit dubbelsinnigheid, omslagtigheid, aanstootlike taal, slang, taalflaters);
gee aandag aan die finale produk: netjies, afgerond, kleurryk
Jy kan enige karakter in die roman wees en oor meer as een
dag dagboek hou. Skryf, voor jy begin, n paar sinne oor die
situasie, bv. Ek is Bettie Els, reeds in Valkenberg en skryf nou
nadat Mina vir my kom kuier het. Jy kan hier baie kreatief
wees en dit selfs in n regte boekvorm aanbied.
As jy die roman resenseer, onthou om nie die slot te verklap
nie. Moenie net die verhaal vertel nie; evalueer ook karakters,
taalgebruik, spanning, ens.
As jy graag gedigte lees / skryf, kan jy n gedig of twee oor die
roman of oor dele uit die roman skryf.
Skryf n joernalistieke verslag oor een van die volgende:
Bruin dogter word ingeneem deur gesiene blanke gesin.
Blanke burgemeesterseun verkrag bruin aanneemkind en
sterf in gru-motorongeluk.
Els se winkel brand op misterieuse wyse af.
Mina skryf n aansoekbrief met n kort CV wat sy aan die
Whites stuur. Lees eers weer die advertensie wat in The Argus
verskyn het (p. 98).
Brief aan die pers
Skryf n brief aan die pers (as jouself of n karakter in die
roman) waarin jy jou mening lug oor verkragting en/of
Jy is Mina. Skryf n brief uit Distrik Ses aan Sara of Tietser
(veronderstel syt nog geleef). Maak jou hart oop oor die
verkragting, vertel van jou huidige lewe en vra raad, bv. oor
Jy is Schoeman jnr. Dis die dag voor jou motorongeluk.
Veronderstel jy beplan selfmoord. Skryf jou laaste brief
aan bv. Mina of jou ouers of albei.
Veronderstel jy is Mina. Jy het so pas uitgevind dat jy
swanger is nadat Schoeman jou verkrag het. Konfronteer
Schoeman oor die swangerskap. (Behalwe dat Schoeman
nie in die ongeluk gesterf het nie, moet jy al die feite net
Erik en Sara ontbied Iris en Schoeman snr. na Erik se
studeerkamer. Mina vertel dan aan die vier mense dat sy
swanger is. Schoeman het kort vantevore gesterf. Die twee
families en Mina bespreek die saak.
Die gesprek tussen Rose en Mavis White nadat hulle vir
Mina afgedank het.
Skryf die storie van Mina en Dylan. Veronderstel Mina hou
die baba en Dylan word nie doodgeskiet nie.
Skryf jou eie kortverhaal as opvolg van Die verdwyning
van Mina Afrika. (Let wel, jy mag nie plagiaat pleeg uit die
werklike opvolgroman nie!)
Toe Dylan tien jaar oud was, is sy ma oorlede en haar
werkgewers jaag hom weg. S word Dylan n straatkind en
is ook later verkrag. Doen navorsing oor straatkinders en
skryf n opstel getiteld: Die lot van die straatkind.
Doen navorsing oor Distrik Ses die soet en die suur. Gee
die redes waarom Distrik Ses met die grond gelykgemaak
is. Noem kortliks waarheen die inwoners moes gaan en s
ook iets van die hedendaagse Distrik Ses-gebied.
Dieselfde mondelingonderwerpe wat navorsing behels,
kan ook hier gebruik word, bv. Suid-Afrika in die sestigerjare, die apartheidsbeleid, verkragting en die wet.
Die rol van die Nederduitse Gerefomeerde Kerk tydens
apartheid sonder vooroordele? Baseer jou skryfstuk op
feite as jy redeneer. Bring dit ook in verband met die rol
wat dominee Venter in die roman speel.
Ondersoek die taal wat die karakters gebruik. Maak seker
dat jy weet wanneer sommiges Kaaps praat, ens. Hoe voel
jy daaroor dat daar in die roman dikwels afgewyk word van
Standaardafrikaans? Dink jy dis funksioneel dat sommige
karakters vloekwoorde gebruik?
Dylan keer Mina as sy selfmoord wil pleeg. Skryf n opstel
getiteld: Is selfmoord n opsie?
Dylan beloof om sy gangster-lewe te los as Mina met
hom trou. Redeneer oor: Is dit moontlik dat geharde misdadigers radikaal kan verander?
Het Julie die regte ding gedoen om haar baba vir die
Oortzens te gee? Redeneer oor: n Ma behoort nooit haar
kind weg te gee nie.
More From SA Books
Mbu Maloni, skrywer van Nobody Will Ever Kill Me, in Huisgenoot
2012 ATKV-woordveertjies nou oop vir inskrywings
Wil Jy Fiksie Publiseer?
Nuwe Stories 2012-Kortverhaalwedstryd
Kom Eet Saam Met Tannie Evita
Handleiding vir RSG Sanlam Radiodrama Skryfkompetisie 2011
Absa KKNK 2011 Feesprogram
Reëls: NB-Uitgewers Groot Romanwedstryd