Wees versigtig met Grondwet, maan kundige insette | Maroela Media
Die eerste drie kennersmenings wat ingewin is deur die parlement se ad hoc-komitee oor die verandering van die Grondwet om onteiening sonder vergoeding te vergemaklik, het gemaan tot groot omsigtigheid.
Die drie insette is ontvang van die oudminister van plaaslike en provinsiale regering, Mohammed Valli Moosa, oudregter Albie Sachs en prof. Ruth Hall van die Universiteit van Wes-Kaapland.
Die komitee het agt hoëprofiel-kenners se insette oor die onderwerp gevra as begin van hul ondersoek na die bewoording van ’n moontlike grondwetwysiging. Openbare insette sal later in die proses volg.
Valli Moosa het in sy bydrae gemaan enige grondwetwysiging moet baie versigtig aangepak word, met ’n behoorlike en deeglike besef van die proses hoe die Grondwet geskryf is.
Hy het voorts die belang van nasiebou uitgelig, wat sou vereis dat daar algemene aanvaarding van die bewoording in die Suid-Afrikaanse bevolking moet wees en dat die ekonomiese risiko van enige verandering behoorlik verreken moet word.
Valli Moosa het ook uitgelig dat daar by die destydse grondwetlike onderhandelings in Kempton Park baie spesifiek besluit is om nie die beginsel van gewillige koper en gewillige verkoper by die Grondwet in te sluit nie, maar die beginsel van regverdige en regverdigbare vergoeding.
Sachs meen die proses om die Grondwet te wysig, word tans oorhaastig onderneem. As enige verandering gemaak word, meen hy dit moet ’n klein verandering wees.
Die oudregter meen voorts heel nuwe regsbeginsels moet wêreldwyd nagevors word as moontlikhede. Hy het die voorbeeld uit die onlangse verlede genoem van hoe deeltitel as bykomende opsie tot eiendomsbesit by die Suid-Afrikaanse regstelsel ingevoeg is.
Sachs se kernpunt was dat die rol van die hof as arbiter by meningsverskil oor vergoedingswaarde versigtig beskerm moet word.
Hall het benadruk dat die Grondwet nie die reg op private eienaarskap van eiendom waarborg nie en dat markwaarde nie ’n maatstaf is nie – slegs regverdige en regverdigbare vergoeding.
Sy meen daar is basies vier moontlikhede by die verandering van artikel 25 van die Grondwet, naamlik staatseienaarskap van grond, ’n onderskeid tussen die behandeling van voorheen benadeeldes en voorheen bevoordeeldes, derdens geen spesifieke onderskeid tussen daardie twee groepe nie en laastens dat gevalle waar onteiening sonder vergoeding kan plaasvind, spesifiek en presies in die Grondwet omskryf word.
Die skriftelike insette van die kundiges wat by verre die wysiging in die grondwet afgesiet het is geignoreer, maar daar is na die mondelingse van die onkundiges en die populiste geluister. Van daar af het Cyril spoed opgetel, en daar gaan geen remme aangedraai word na stemdag toe nie. Hierdie drie here se vermaning, gaan nou nie ‘n vaal kol aan Cyril se wortel voor aan die verkiesingstok maak nie.
Ons moes ‘n hanswors as embleem gehad het.
Ons het een as presedent.
Wat het geword van die beginsel van twee derde meerderheid om die grondwet te verander?
En die ANC anargiste gaan luister hoekom? Sal die land letterlik verwoes ter wille van hulle eie onbevoegde magsbehepte massas omkoop met onwerklik hede!