Die Bevryde Man | SkalkSkryf
« Die vloek van Kapitalisme
Die Bevryde Man
Augustus 26, 2009 deur Louwie
Dit was iewers vroeg in die jare sewentig, miskien 1972 of so, dat ek ‘n ou skoolvriend van my in Frankryk raakgeloop het. Nie regtig ‘n vriend nie, want op skool het ons nooit veel vir mekaar te sê gehad nie. Hy was die uitgaande, baie slim, baie gewilde klasleier tipe wat meisies se knië lam gemaak het. Ek was die stil, eenkant ou met een of twee goeie vriende en geen aanhang onder die meisies nie.
Ek was vir besigheid in Frankryk, pas aangekom in die stad en het, steeds in my besigheispak, das en al op die strand gaan loop, onbewus daarvan dat dit ‘n nudiste strand was. Ek wou eers omdraai toe ek die baie kaal lywe op die strand gewaar, maar toe merk ek dat daar ook ander mense met klere aan tussen die kaal baaiers rondbeweeg. Dit was ‘n tyd van bevryding in Europa, veral seksuele bevryding. Anders as in my eie land, waar nasionalisme en samehorigheid as oorlewingsmeganisme vir blankes die wil van die groep verabsoluteer het, is die individu in die na-oorlogse Europa tot god verhef. Narsisme, uitgeleef as vrye liefde het hoogty gevier. Almal wou vir ewig jonk bly. Die ouderdom is verafsku.
By ‘n tafel het ‘n kaal man gesit en teug aan ‘n bier. Op ‘n afstand het hy vir my nogal bekend voorgekom, maar ek het gedink dit kon nie moontlik wees nie, ek ken niemand in die ganse Frakryk nie. Toe ek skuins by die kaal bierdrinker verby was, het iemand my naam geroep. Ek het verbaas omgedraai en die kaal man het met sy bier in die hand op my afgeloop gekom met ‘n brëe glimlag op sy bakkies.
“My magtag man,” het hy verbaas gesê. “En wat de duiwel maak jy hier?” het hy gevra en my aan die hand gegryp en dit op en af geskud asof ek sy lang verlore broer was.
Ek was stom verbaas om die ou skoolvriend onder die omstandighede weer na al die jare raak te loop. Na skool het ons mekaar een of twee maal weer gesien, maar dit was seker ‘n goeie agt of tien jaar gelede dat ek hom die laaste keer gesien het. En toe was hy beslis nie poedel kaal nie!
Ons het by die tafel gaan sit. Hy het vir my ‘n bier bestel.
“Die goed smaak soos pis,” het hy gesê. “Die Franse weet boggerol van bier maak af. Suip mos net wyn.”
Sonder dat ek vra vertel hy toe dat hy pas deur ‘n slegte skeisaak is. Vrou het hom kaal uitgetrek na sy hom by sy sekretaresse betrap het. Gelukkig weet sy nog nie van al die ander skelmpies wat hy oor die jare gehad het nie, anders, sê hy, sou dit nog slegter met hom gegaan het. Nou is hy hier in Frankryk om weg te kom van die gemors af, om te rus en homself weer te vind.
“Dis wonderlik,” sê hy. “Europa is so bevrydend na die verstikkende konserwatisme van ons eie land. Kyk om jou. Almal is vry om te doen wat hulle wil. Kyk die twee daar, hulle maak liefde oop en bloot op die strand en niemand steur hulle daaraan nie. Wonderlik. Ek wil nooit weer huis toe gaan nie.”
Soos gewoonlik het ek nie geweet wat om te sê nie. Die hele ondervinding was vreemd. Ek het nog nooit met ‘n kaal man, omring deur ‘n ander klomp kaal mense gesit en gesels nie. Mens weet nie waar om te kyk nie. As jy jou kry dan sit en staar jy na twee mooi tieties hier vlak by jou. Dan kyk jy maar na die nat kringe wat jou bierglas op die tafel maak tot die kringe jou laat dink aan tieties.
Kan mens met toe oë op die strand tussen honderde kaal mense sit en met ‘n kaal man gesels?
Toe ek my bier klaar gedrink het, het ek verskoning gemaak want ek moes terug hotel toe om te gaan voorberei vir die volgende dag se vergaderings. Ons het egter gerëel om mekaar weer die volgende middag op dieselfde plek te ontmoet.
“En los die klere by die hotel ou pel,” het hy my gemaan. “Raak los, bevry jouself, dis wonderlik.”
Maar toe ek wegloop het hy kop onderstebo bly sit soos ek hom gekry het, soos ‘n man wat baie moedeloos was. Nie soos ‘n man wat bevry was nie.
Die volgende middag stap ek weer af strand toe soos ons afgespreek het. Die keer met my swembroek, ‘n T-hemp en kaal voete.
Die vriend sit by die tafel en wag toe ek daar aankom. Ons bestel whisky op ys en kyk in stilte na warm gebakte kaal lywe op die sand.
“Jy het jou dom gehou op skool,” sê my vriend uit die bloute uit. “Die meisies was mal oor jou. Ek dink dit was juis oor jy so afsydig was. Meisies kan dit nie vat as ‘n mooi man nie in hulle belangstel nie.”
Dit was nuus vir my. Ek het altyd gedink dit was die meisies wat afsydig was teenoor my.
Ek het nie geweet hoe om op die opmerking te reageer nie. Toe bly ek maar stil en kyk na die kaal lywe om my.
“Jy is nie gay nie, is jy?” vra hy.
“Nee,” sê ek. “Nee ek is nie gay nie. Ek is getroud. Twee kinders.”
“Sê niks,” merk hy droog op. “Baie gay ouens is getroud.”
Ons drink in stilte aan ons whisky en kyk na twee kaal jong mense wat langs ons lê en vry.
“My meisie op skool het jou baie gelike. Ek wou jou bliksem toe sê my vriende jy doen karate, jy sal my doodmaak.” Hy kyk na my met sy kop skeef gedraai. “Het jy karate gedoen,” vra hy.
Ek antwoord hom nie. Drink my whisky en kyk na die kaal mense.
“Ek het op ‘n plaas grootgeword, het jy dit geweet? vra die vriend.
Ek skud my kop. “Nee ek het nie,” sê ek.
Hy steek ‘n sigaret aan en blaas die rook behaaglik die lug in.
“Rook jy?” vra hy en hou die pakkie na my uit.
“Nee,” sê ek. “Nog nooit probeer nie.” En ek wonder skielik hoekom nie. Al my vriende rook. Hoekom het ek nie die gewoonte aangeleer nie. Is my lewe dan so saai?
“My pa se stokperdjie was vliegduiwe. ‘n Vreemde ding vir ‘n boer, het ek altyd gedink.”
Ek kyk hom half verbaas aan. Nie oor die stokperdjie nie, maar oor die vreemde wending in die gesprek. Hy interpreteer dit dat ek met hom saamstem.
“Nee sowaar. Vliegduiwe,” sê hy. Hy kyk lank na die twee vryers hier langs ons voor hy verder praat.
“Baie bekers en trofees gewen. Veral met een duif wat hy Marko Polo genoem het, al was dit ‘n wyfie duif.”
Hy skud die as van sy sigaret af en vat ‘n sluk whisky. Sy gesels is stram vandag. Nie so glad en moeiteloos soos op skool nie.
“Maak nie saak hoe ver hulle haar van die huis af gelos het nie, as sy uit die hok losgelaat word is dit pyl reguit huis toe. Die ander duiwe sal nog een of twee maal draai om hulle koers te bepaal voor hulle die terugtog aanpak. Nie sy nie. Uit die hok reguit huis toe. Elke keer.”
Ek staan op en stap tussen die kaal lywe deur see toe. Hy volg my met die glas in sy hand. Ek loop met my kaal voete in die water. Die water is verbasend warm.
“Twee jaar lank het sy elke wedren gewen wat sy gevlieg het,” gaan hy voort met die storie. “Toe meteens verloor sy belangstelling.” Hy loop in die see in tot die water by sy kniëe kom en urineer loshande in die see.
“In plaas van reguit huis toe vlieg, begin sy ompaaie vat, so asof sy die wêreld verken. Eers kom sy net een of twee uur na die ander duiwe by die huis. Later daag sy ‘n dag na die ander eers op.”
Ons loop terug na die tafel toe. Twee kaal mans en hulle meisies het intussen daar gaan sit. Ons gaan sit teen ‘n skuins sandwal daar naby.
“Toe op ‘n dag daag sy glad nie weer by die huis op nie,” vertel hy verder. “Mense het gereeld vertel dat hulle haar weer gesien rondvlieg het, gewoonlik iewers op ‘n buurdorp, soms selfs in ‘n ander provinsie.”
Van agter die sandwal waar ons sit kom die fyn geluidjies van ‘n meisie wat orgasme bereik. Dit breek die gedagtegang van my vriend. Hy steek weer ‘n sigaret aan, trek die rook diep in en blaas dit stadig uit. Dit lyk of hy dit intens geniet. Dalk moet ek dit tog een maal probeer.
“Toe begin hy Sartre lees. Nausea,” vertel hy.
Ek kyk hom onbegrypend aan.
“My pa, nie die duif nie,” sê hy gesteurd. ” En Kierkegaard en Dostoyevski. Die eksisitentialisme fasineer hom. Kafka.” Hy kyk afgetrokke na ‘n welbdeelde kaal meisie wat voor ons op haar rug lê en boeklees.
“Eendag gaan ek nog so ‘n meisie hier op die strand spyker,” sê my vriend sonder veel geesdrif.
Ek kyk op my horlosie. Dit word laat.
“Toe verdwyn hy, my pa. My pa, nie die duif nie. Die duif was toe reeds ‘n paar maande lank weg.”
Ek merk dat sy hare reeds grys begin wys, en sy hande bewe effens.
“Weg, een oomblik was hy nog iewers op die plaas rond en toe is hy weg.”
Sy vingers is geel van die nikotien en hy is maer, eintlik vrek maer.
“’n Buurman het later vertel hy het Pa langs die spoorlyn wat by die plaas verby loop gesien. By die siding. Daar was ‘n goederetrein. Pa het met die treindrywer gestaan en gesels.”
Sy oë is te groot vir sy kop. Ek dink dis omdat hy so maer is. En hulle is nat soos ‘n klein hondjie s’n.
“Hy het ‘n verslete klein tassie in sy hand gehad, het die buurman gesê. En ‘n hoed op sy kop, sy ou plaashoed met die sweetkolle op.”
Ek weet nie wat om te sê nie, ook nie of hy verwag dat ek iets moet sê nie. Sulke persoonlike goed maak my ongemaklik.
Moet ek nou ook vir hom van my pa vertel? Is dit wat hy vewag?
Hy bly stil en ons kyk hoe ‘n seuntjie en ‘n dogtertjie, so omtrent vyf of ses jaar oud, hand aan hand en poedel kaal by ons verby loop.
“Dis wat my so beïndruk van hierdie land, wat my soveel moed gee vir die toekoms,” sê my vriend en hy wys na die twee kinders.
“Hier is die tiranie van die kerk verbreek. Die mag van die samelewing, die bekrompe, stiksienige “clan” is verslaan. Die individu is bevry, hy kan nou onbevange wees wie hy is. Individualisme, nie konformisme nie is die toekoms.”
Hy kyk my selfvoldaan aan. Hy het ‘n openbaring beleef.
“Wat,” vra ek hom, “is die verband tussen individualisme en individuasie?”
Vir ‘n oomblik gluur hy my vyandig aan, dan kyk hy weg en trek diep aan sy sigaret.
Vir ‘n lang ruk sit ons in stilte. Ons kyk nie vir mekaar nie.
“Ons moes toe van die plaas af,” hervat hy sy storie. “Pa het nooit weer huis toe gekom nie.”
Ons drink whisky in stilte en kyk na twee jong mense vlak by ons wat mekaar intiem betas in aanloop tot die liefdesdaad.
“Daar was gerugte dat hy kondukteur op ‘n trein was iewers. Ook dat hy’n boemelaar in Johannesburg was. Maar ek dink ek het hom eendag agter ‘n trop skaap in die Karoo gesien. Hy was skynbaar bywoner skaapwagter by ‘n boer daar,” sê my vriend half verskonend. “Ek kon my ook misgis het. Dit was jare nadat ek die duif se nek omgedraai het.”
Die twee jongmense langs ons is nou luidrigtig besig om hulle drif uit te spook.
“Jy het Marko Polo se nek omgedraai?” Hoekom? vra ek hom uit die veld geslaan.
Maar my vriend se aandag is nou ten volle by die jongmense. Hy het balangstelling in my en in sy eie storie verloor. Ek merk dat hy besig is om ‘n ereksie te kry.
“Dis laat,” sê ek en staan op. My vriend bly sit en is besig om met homself te speel.
Ek loop terug hotel toe.
Daar is iets bedroewend pateties aan ‘n kaal, middeljarige man wat homself in die openbaar sit en bevredig.
Ek voel bedruk. Ek verlang huis toe, na my vrou en my kinders en my hond.
Posted in Louwie | Tagged Frankryk, stories, Vrye liefde | 9 Kommentaar
op Augustus 27, 2009 at 2:29 nm Bertus! die piesangverkoper
op Augustus 30, 2009 at 10:30 vm Joh
Tereg, die vryheid wat sosiale liberalisme en materialistiese hedonisme voorhou is leë drogbeelde wat die eie-ek net verder verslaaf en bedwelm.
op September 1, 2009 at 11:34 vm Emil
Ag Joh, ek weet darem nie – ‘n stukkie hedonisme en bohemiese leefwyse hier-en-daar is seker nie te versmaai nie.
Maar “O aarde!” vir die vertelling.
op September 1, 2009 at 12:47 nm Joh
Emil, dit klink vir my soos die moordenaar wat ter verdediging aangevoer het dat hy sy slagoffer net “‘n bietjie” doodgemaak het. 😉
op September 1, 2009 at 12:48 nm Bertus! die piesangverkoper
Hierdie is ‘n fantastiese stuk, en dit is nogal juis in Frankryk waar ek telkens daardie bevryde ennui optel. Ek wonder of die lewe nog lekker kan wees as daar nie sonde is nie.
op September 1, 2009 at 9:02 nm Louwie
“Briljant” en “Fantasties,” heng dankie, en “O aarde” is ok maar reg. Elsa was erg ontstig oor die storie. Is ook OK. Stories is nie altyd net soet en stroperig nie.
Hedonisme, nou ja, ons wens maar almal, veral as ons jonk is! En wie het gepraat van sonde PV? As ek reg onthou is daar `n Buddhiste skool wat juis seks gebruik as metode om satori te bereik.
Maar die “bevryding” in Europa het wel gou oorgegaan in `n nihilistiese uitkyk op die lewe. Selfs gedurende die hedonistiese fase was hulle maar erg depressief. Daar is seker niks meer depressing as lustelose, liefdelose seks nie.
Sekulere materialisme het vir `n wyle die massas bedwelm, en futlose seks vervang, maar nou dat Mamon sy glans verloor het is die gepeupel weer terug by depressie.
Wat nou as nie seks of geld meer vir opwinding kan sorg nie?
op September 2, 2009 at 8:29 nm flippiefanus
“Wat nou as nie seks of geld meer vir opwinding kan sorg nie?” Christelike herlewing! Dis maar altyd die antwoord. Is dit nie eenvoudig totaal obvious uit hierdie storie van jou nie?
op September 3, 2009 at 8:47 nm Louwie
FF ek is nie so seker van die Christelike deel nie. Geestelike herlewing wel sekerlik.
Daar is mense wat beweer dat die morele en geestelike verval juis is as gevolg van die kerk se leë beloftes en verdoeselde aanhang van die kapitalistiese materialisme.
op September 4, 2009 at 10:23 nm Bertus Piesangverkoper
Een oom het altyd gese^: “There is nothing as overrated as bad sex, and nothing as underrated as ‘n good shit.”