In die hart van hierdie gesprekke staan ’n strategie waarmee die ANC met vervelige reëlmaat die Afrikaners troef: In plaas daarvan om eerlik en reguit op die talle vrae van Afrikaners oor dinge soos die agteruitgang van die staat te antwoord, word die Afrikaners met skuldgevoelens verlam.
En laat daar geen twyfel daaroor wees nie, die ANC is meesters in dié politiek van skuld. Afrikaners word nie net telkens weer aan apartheid herinner nie, maar in die besonder aan hul sogenaamde koloniale verlede, synde dit dan – in die woorde van die ANC – ’n koloniale verlede van ’n besondere soort.
Die feit dat Afrikaners hulself ná sodanige gesprekke met die wete troos dat hulle darem met die groot menere van die ANC kon praat, grens aan die patetiese. In hulle harte weet hulle dat hulle weer eens niks reggekry het nie. En dat hulle nogmaals die stryd om idees verloor het.
Daarmee word nie voorgegee dat die onderskeid tussen koloniaal en antikoloniaal sinloos is nie. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n groot deel van die geskiedenis inderdaad deur die stryd tussen koloniale en antikoloniale magte gekenmerk.
Maar is dit alles so eenvoudig? Kan dié onderskeid in alle omstandighede gehandhaaf word? Is dit altyd so klokhelder duidelik wie tot die onderskeie kampe behoort? Kan die ANC sonder vrees van teenspraak beweer dat hyself nie deur die ‘koloniale’ erfenis beïnvloed (en self ten diepste daardeur gestempel) is nie? En kan hy werklik volhard met sy miskenning van die feit dat die Afrikaners (‘koloniste, dit wil sê uitbuiters, van ’n besondere soort’) ook ’n heroïese stryd teen die kolonialisme gevoer het?
As daar maar net vir ’n sekonde by die geskiedenis van die sogenaamde antikoloniale beweging stilgestaan word, is dit duidelik dat laasgenoemde deur enorme interne spanninge gekenmerk word. In die hart van hierdie spanninge staan die onontwykbare feit dat die antikoloniale beweging dikwels die koloniale kragte nageboots het. In die proses het dit dikwels gepoog om selfs méér koloniaal as hul eertydse koloniale meesters te wees.
Alhoewel die ANC nie noodwendig ’n sin vir ironieë in die geskiedenis het nie, is die ironiese gevolge van dié nabootsing duidelik. In plaas daarvan dat die antikoloniale magte in alle omstandighede helder en duidelik van die koloniale magte onderskei kan word, het hul nabootsing van laasgenoemde juis hierdie onderskeid ondermyn. Soveel so dat dit dikwels onduidelik geword het wie nou eintlik die koloniale kragte verteenwoordig en wie nie.
Kom ons staan by slegs ’n enkele tersaaklike voorbeeld stil, naamlik die moderne territoriale staat. Enigiemand wat hoegenaamd ’n greep op die geskiedenis van die moderne staat het, weet dat dié staat een van die heel belangrikste magsinstrumente was waarmee Europese moondhede die moderne koloniale tydperk ingelei, deurgevoer en bestuur het.
Deur middel van die moderne territoriale state het koloniale kragte hul eie politieke, militêre en ekonomiese skemas op groot dele van die wêreld neergelê. (Sien die kunsmatige landsgrense wat deur dié state op Afrika, die Midde-Ooste en Amerika afgedruk is).
Kortom, die gedagte dat die kolonialisme en die antikolonialisme skerp van mekaar onderskei kan word, is bloot ’n fiksie, ’n leuen waaragter die vergrype van die nuwe magshebbers versteek word.
As ons die ruimte gehad het, kon ons ook na ander voorbeelde as die staat verwys, soos die antikoloniale ANC se omhelsing van alles wat uit die sogenaamde koloniale Weste kom, soos Westerse lewenstyle en verwagtinge, die Westerse wetenskap en tegniek, ensovoorts. Om in ’n duur Duitse motor-kavalkades op moderne hoofweë te jaag en jouself tegelyk as antikoloniaal voor te hou, maak eintlik ’n bespotting van die eretitel ‘antikoloniaal’.