GENESIS - REEKS NO 4: Kain en Abel - Tafelberg Gemeente (Dolerend)
GENESIS – REEKS NO 4: Kain en Abel
GENESIS-REEKS NO 4: Kain en Abel
Skriflesing: Genesis 4
Daar is ‘n noue verbinding tussen Gen 3 en Gen 4. In Gen 3 word die prinsipiële val van die mens beskryf en in Gen 4 sien ons hoe die smet onmiddelik versprei van ouer tot kind. In Gen 3 is die sonde teen God en in Gen 4 teen die naaste. Die beginsel bly sederdien presies dieselfde: Wie God nie vrees nie, het sy naaste nie lief nie. En: wie God vrees, het sy naaste lief. So eenvoudig soos ABC.
Dus: Wat in Gen 3 in kiemvorm gebeur, kry gestalte in Gen 4. Twee voorbeelde: 1 > Die stryd tussen die twee sade – die vrou se saad en die slang se saad – wat in 3:15 gegee is, mond uit in die geestelike konflik tussen Abel en Kain = die geregverdigde mens teenoor die mens in sy gevalle natuurlike onverloste toestand. 2 > Die vyeblare waarmee Adam in Genesis 3 sy (geestelike) naaktheid onsuksesvol probeer bedek en die dierevelle van bloed waarmee God vir Adam suksesvol klee, laat ons in Gen 4 sien dat ‘n skuldige sondaar die heilige God alleenlik kan nader op grond van ‘n offerhande van dood en bloedvergieting. Soos in Abel se geval. Maar Kain, wat sy geestelike naaktheid met ‘n bloedlose offer (vyeblare) probeer bedek, slaag nie.
Die sentrale waarheid van Gen 4 is dat die lewende God alleenlik aanbid kan word deur ‘n offerhande van bloed en dat daardie offerhande alleenlik gebring moet word deur vir God daarvoor te glo. Niks anders kan ‘n sondaar met God versoen nie.
Dit is dus baie belangrik om Gen 4 in die lig van Gen 3 te verstaan.
In Gen 3 wil die sondaar tot God nader, gekleed in ‘n vyeblare-gewaad, wat die produk was van sy eie vindingrykheid en arbeid en doenerigheid. Maar God vervang dit met die kleed wat HY ontwerp het en waarmee HY tevrede is – bloedvelle van diere wat in die sondaar se plek gesterf het. Dit is die heel eerste evangelieboodskap in die Bybel.
God se kleed wat Adam se naaktheid bedek, spel VIER waarhede uit: 1 > ‘n Sondaar kan nie met ‘n heilige God lewe sonder die geestelike kleding wat vir God aanvaarbaar is nie 2 > Die vyeblaar-kleed wat Adam self gemaak het, is onaanvaarbaar 3 > God self moet die korrekte kleed verskaf en die mens daarmee klee – sonder die mens se hulp 4 > Die aanvaarbare kleed kon slegs deur die dood van ‘n onskuldige offer verkry word. Adam het God se opdrag verag en daarom moes die straf in werking tree – daar moes aan God se geregtigheid voldoen word. Adam moes sterf. Óf Adam moes sterf óf ‘n ander in sy plek. Genade seëvier eers wanneer daar aan God se reg voldoen is. God kan nie genadig wees en maak asof die wet wat gebreek is, niks is nie. Daar moet EERS aan die eise van die wet voldoen word. Iemand moet sterf. Sonde kan slegs bedek word teen die koste van ‘n offer – wat lewensverlies impliseer. Dit is die waarheid wat ons sien in die dierevelle-klere waarmee God Adam se naaktheid bedek. Dis die beginsel van plaasvervanging/plekbekleding. Die onskuldige sterf die straf en dood van die skuldige. En die skuldige ontvang die blaamloosheid van die onskuldige!
Dit is die beginsels wat in Gen 4 uitspeel in Kain en Abel se offers. In Gen 3 maak God die BEGINSEL bekend op grond waarvan ‘n skuldige sondaar met Hom versoen kan word: plaasvervangende bloedvergieting! In Gen 4 word die praktiese uitvloeisel beskryf!
Dit staan nie eksplisiet in die teks nie, maar dis duidelik dat Kain en Abel die openbaringskennis van die Here moes gekry het van presies HOE Hy genader moes word – naamlik deur middel van offers wat met die bloed en lewensverlies van ‘n onskuldige dier gepaard gegaan het! Hebr 11:4 sê dat Abel deur die geloof geoffer het en volgens Rom 10:17 kom geloof deur dit wat mens hoor! Hulle moes dus kennis van die waarheid gehad het en dit geglo het. Die waarskynlikste is dat hulle die kennis van hulle ouers ontvang het. Abel het God daarvoor geglo en Kain nie.
Die fokus is nie soseer op die morele verskil tussen Kain en Abel nie, maar die verskil in die tipe offers wat hulle bring. Abel s’n was gegrond op die feit dat hy God geglo het en Kain se tipe offer was gegrond op die feit dat hy God nie geglo het nie. Kain was nie ‘n ateïs of kerklos mens nie. Hy bring immers sy offer. Hy aanbid. Hy glo aan God. Maar hy glo nie God se geopenbaarde waarheid nie. Daarom is sy offer bloedloos (terwyl daar sonder bloedvergieting geen vergifnis is nie – Hebr 9:22). Sy offer was ook die produk van sy eie arbeid, sy eie werke (waardeur niemand gered kan word nie – Rom 3:22).
Die feit dat Abel God se geopenbaarde waarheid geglo het, blyk daaruit dat hy ‘n diere-offer bring wat impliseer dat daar bloedvergieting moes plaasvind. Plaasvervangende sterwe.
Dit was dus weer ‘n kwessie van vyeblare teenoor diere-velle! En soos God nie Adam se vyeblare-kleed kon aanvaar nie, aanvaar Hy nie Kain se offer nie.
Kain reageer met woede en verontwaardiging – dat sy kosbare arbeid en werke van geen waarde voor God is nie. WAAROM kan hy nie met God wandel op grond van die uitdinksels van sy eie hart nie?
Deur al die eeue bly hierdie beginsels dieselfde. Die natuurlike mens, wat nie verlig is en lewendgemaak is deur die Heilige Gees nie, KAN NIE die dinge van die Gees van God verstaan nie. Die mens se natuur, wat nie lewendgemaak is nie, is opstandig teen die Here se waarheid en veral ook teen die waarheid van die noodsaak van plaasvervangende offer-sterwe en dat vergifnis alleen deur bloedvergieting kan plaasvind. Sulke mense se godsdiens en aanbidding het net die VORM van godsaligheid, maar die KRAG is nie daar nie (2 Tim 3:5).
Toe die Here sy offer afwys, het Kain blykbaar gedink dit gaan tot gevolg hê dat sy jonger broer oor hom sal heers, pleks van andersom. Want Kain was die oudste. En hy wou ten alle koste EERSTE wees. Maar nou was daar die vrees dat hy sy posisie as eersgeborene aan Abel sou moes afstaan. Dit sou nie gebeur het indien hy vir God geglo het en die regte offer gebring het nie. Want die Here het dit aan hom duidelik gemaak in vers 7: “Sonde lê voor jou deur en begeer jou maar jy moet daaroor heers” – bedoelende: “slegs deur die bloedoffer van ‘n plaasvervangende sterwe, kan jy oor die sonde heers. Anders gaan die sonde oor jou heers. Jy staan nie ‘n kans teen sonde nie. Slegs die offer wat by God aanneemlik is speel met sonde klaar”.
Maar Kain slaan die Here se woord in die wind en vermoor sy broer. Hy gaan dus oor tot moord juis omdat hy weier om God te glo oor God se openbaring aan hom betreffende die regte soort offer wat met sonde klaarspeel. Omdat hy God nie glo nie, het hy geen mag oor sonde nie. En dit lei tot moord.
En toe die Here hom vra oor sy broer, is hy so arrogant – so tipies van die onverlosde mens. So tipies van die boosheid van die mens se hart. Hy antwoord: “Ek weet nie waar hy is nie. Is ek dan sy oppasser?” Geen gebrokenheid, erkentlikheid, belydenis van sonde – niks.
Maar die onskuldige bloed van Abel het tot God geroep! So sprekende van die onskuldige bloed van Christus wat duisende jare later van die kruis af tot God sou roep. Maar nie om wraak nie, maar die verlossing van almal wat in Hom sou glo.
God is egter heilig en regverdig. En dit kom tot openbaring in die vonnis wat die Here vir Kain oplê. Dis eintlik ‘n 4-ledige oordeel. En dit is die presiese oordeel waarmee ELKE mens tot vandag toe in die wêreld gebore word. Van ELKE mens is hierdie 4 dinge waar. Dit is wat ons noem die erfsmet.
1 > Kain, jy is vervloek & verban 2 > Jy sal ‘n doellose rustelose swerwer wees 3 > Jy is uitgedryf uit die land 4 > Jy is verwyder van die Here se aangesig.
Geen wonder dat Kain uitroep in vers 13: “My straf is groter as wat ek kan dra!!” Hy is meer bekommerd oor die straf as oor wat sy sonde aan die Oneindige gedoen het. Hierdie uitroep sal egter die finale ewige onophoudelike uitroep wees van alle verlore mense in die verdoemenis: “My straf is groter as wat ek kan dra”.
Kain gaan woon toe ook in die land Nod. En Nod beteken “rondswerf” of “swerwer”. ‘n Plek sonder vrede en rus. Dis Kain se blyplek. Onophoudelike rusteloosheid. Ontsettend om te dink dat dit alles die gevolg is van die feit dat Kain nie vir God geglo het oor die tipe offer wat Hom behaag nie. Sonder die plaasvervangende bloedvergieting van die onskuldige offer, beland Kain in Nod.
Hierdie 4-ledige oordeel wat oor Kain gekom het, is die presiese geestelike toestand van alle mense ooit. En dit is die diepste rede waarom die mensdom en wêreld is wat dit is. Dit is ook die rede waarom GEEN nie-Christelike godsdiens of kultus of filosofie die mens kan verlos nie, want dit is bloedlose Kain-offers wat niemand van hierdie 4-voudige oordeel kan bevry nie. Slegs die mens wat op die punt kom om te ontdek wat sy/haar werklike moeilikheid is en dan vir God te glo vir Sy waarheid oor Jesus se plaasvervangende bloedoffer, slegs so ‘n mens ervaar dat die 4-voudige oordeel omgekeer is: 1 > Nie meer verban, maar aanvaar 2 > rustelose swerftog word beëindig 3 > kom tuis by die Vaderhuis 4 > leef weer by Gods aangesig!
Kain en Abel is dus verteenwoordigend van die hele mensdom wat ook slegs uit twee groepe bestaan: Diegene wat God glo vir Sy getuienis oor Sy Seun se plaasvervangende kruisoffer en diegene wat nie vir God glo vir Sy getuienis oor Sy Seun nie. Diegene wat op die bloedoffer van Christus steun vir hulle saligheid en diegene wat op enige ander soort bloedlose offer steun. Diegene wat God glo dat Jesus se meriete alleen hulle redding is en diegene wat vertrou op hulle eie meriete en pogings. Kain en Abel verteenwoordig twee groot strome van mense wat uiteindelik hulleself in die hemel en die hel sal ledig. Die hele mensdom – van geboorte tot ewige lewe of dood word deur Kain en Abel verteenwoordig.
Kain en Abel illustreer ook wat geloof en ongeloof is. ‘n Saak waaroor teoloë dik boeke skryf, maar wat eintlik so kinderlik eenvoudig is om te verstaan. Kyk na Kain en Abel!
Geloof = om God te glo (met verstandelike instemming) vir wat jy ontdek Hy aan jou belowe naamlik dat Jesus jou Redder is. Ongeloof = om NIE vir God te glo (met verstandelike ontkenning) vir wat Hy sê nie.
As ‘n mens verstandelik instem met ‘n feit, dan handel jy outomaties daarop. Jou WERKE bewys onmiddelik DAT jy glo! Dit is die duidelike boodskap van Jakobus 2 (tussen hakies). Dis presies wat Abel gedoen het.
As Piet vir Koos ‘n boodskap stuur: “Koos wil jy nie vanaand by my ‘n draai kom gooi nie? Daar is iets wat ek graag vir jou wil gee”. As Piet verstandelik instem op dit wat Koos hom meedeel, SAL hy die aand daar opdaag en die geld kry.
Adam en Eva leer vir Kain en Abel wat God gesê het HOE ‘n sondaar tot Hom moet nader – met die plaasvervangende offers van bloed. Abel stem verstandelik in en doen gevolglik so. Kain stem nie verstandelik in nie en doen gevolglik nie so nie.
Dis so eenvoudig soos dit.
En dan gebeur die verbysterende – wat God se hartklop so heerlik openbaar maak. Ten spyte van die 3-voudige oordeel oor Kain, gee die Here aan hom ‘n genadeteken om hom te bewaar in sy omswerwinge in Nod.
U sien, Kain het benoud gevra: “Wanneer ek in Nod woon en ‘n rustelose swerwer word, sal enigeen my kan doodmaak”. Hy vergeet natuurlik dat hyself ‘n moordenaar is en dat hy eintlik verdien om te sterf. Maar die Here gee aan hom ‘n merkteken en ‘n versekering: “Hierdie teken sal jou beskerming wees”. So absoluut genadig en onverdiend!
Wanneer die Here sulke tekens-en-versekerings uitdeel, kan mens nie help om nie aan die sakramente van doop en nagmaal te dink nie. Goddelike handtekeninge waarmee Hy Sy belofte van heil aan ons waarborg. Dit beteken nie dat Kain gedoop was of nagmaal ontvang het nie, maar dit wys vir ons hoe die Here reg van die begin af ‘n sekere vasgestelde werksmetode met die mens het. Die mens wat net die dood verdien. Maar die Here kom sê vir so ‘n mens: “Ek wil dat jy sal lewe. Ek weet dis te goed om waar te wees. Maar hier is my eie handtekening om jou te help glo”.
Die res van Gen 4 berig van hoe Kain getrou het en hoe sy nageslag uitgebrei het. Die vraag wat natuurlik onmiddelik in ons gedagte kom is waar Kain enigsins ‘n vrou kon kry. Uit die eerste verse blyk dit dat Kain en Abel Adam & Eva se eerste kinders was.
Die probleem is dat ons nie kennis het as die Bybel self dit nie vir ons gee nie, anders is dit net nuttelose spekulasie. Ons kan slegs sekerheid hê oor dit wat die Skrif bekendmaak.
Wat Genesis 4 NIE sê nie, is op watter ouderdom Kain vir Abel vermoor het. Hulle was nie noodwendig jonk nie. In ag genome die Bybelse gegewens wat ons het, kon hulle oor die honderd jaar oud geraak het. En hou in gedagte dat Adam 930 jaar oud geword het. Eva se naam beteken “lewegewer”, die Here het haar dus besonder vrugbaar gemaak. Indien Kain 50 jaar oud was toe die moord plaasgevind het (en Abel effens jonger) kon daar maklik reeds 40000 mense op aarde gewees het – Abel se moontlike nageslag maar veral Adam se nageslag. Genesis 5 vertel vir ons dat Adam se kinders baie oud geword het. Daarby was Adam en sy vrou perfek geskape en het dus perfekte gene gehad en sou hulle kinders met mekaar kon trou sonder dat daar noemenswaardige genetiese degenerasie plaasvind. Die Here het dit vooraf so bepaal, want hoe anders sou die wêreld bevolk kon word? Degenerasie sou uiteraard later al hoe meer plaasvind en die Here moes ondertrouery op ‘n stadium stopsit – alhoewel selfs Abraham nog met sy half-suster getroud was. Die Here het ondertrouery binne families dus eers heelwat later verbied – veral in die Levitikus-wetgewing – juis om die gesondheid & welstand van die nasie te verseker.
In ‘n neutedop: Die antwoord op die vraag lê heel waarskynlik in die geweldige ouderdomme wat die eerste mense bereik het en dus die groot getalle kinders wat hulle gehad het. Volgende week kom ons by hoofstuk 5 en sal ons fokus op Henog, wat juis een van die mees langlewende mense was wat ooit geleef het!