DIE kat kom terug, lui die ou gesegde. Dié sêding het bes moontlik ontstaan by die feit dat jy hierdie viervoetige huisdier per motor selfs in Boesmanland kan gaan aflaai, maar dat hy altyd weer sy pad terug na sy menslike base sal wil vind.
Dié karkassie uit die Steentyd is blykbaar versigtig langs ’n menselyk geplaas, saam met offerande soos sierade en klipgereedskap.
Nou het Franse navorsers die meer as 9000 jaar oue oorblyfsels van ’n kat op die antieke dorpie Shillourokambos op Ciprus gekry—en die maniere waarop dit begrawe was, dui daarop dat die kat ’n troeteldier was. Sy oorskot was slegs 40 cm van ’n ou mensegraf waarin ook voorwerpe soos gepoleerde klippe en seeskulpe was.
Boonop is die geraamtes van die mens en die kat op ’n identiese wyse bewaar. Die koppe van die geraamtes lê altwee na die weste, en dit kon doelbewus só gedraai gewees het. Die argeoloë reken dat die kat doodgemaak kon gewees het om sy baas tot in die graf te volg. Dit sou vir vroeë landbougemeenskappe sin gemaak het om katte aan te hou, omdat sulke diere die muise sou gevang het wat die mense se kosbare graan opgevreet het.
Maar al word Egipte dan nou nie meer as die huiskat se eerste tuisland beskou nie, kan niemand ontken dat die kat ’n belangrike rol in daardie ou kultuur gespeel het nie. Die Egiptenare het katte as verpersoonlikings van die godin Bast beskou en die doodmaak van ’n kat is met die dood gestraf. Katte wat gevrek het, is partykeer net soos mense gemummifiseer.
Soos alle lede van die katfamilie (byvoorbeeld die tier en, op die foto REGS, die luiperd) het die huiskat intrekbare kloue en ’n kompakte, gespierde en hoogs soepele liggaam. Die huiskat kan uitstekend onthou en toon ’n besondere aanleg om deur waarneming en ondervinding te leer.
Klik hier vir ’n tamaai groot foto van ’n tier. Die beeld behoort in ’n afsonderlike venster te verskyn.
Die lyf van die huiskat is uiters buigbaar. Daar is meer as 230 beendere in ’n katgeraamte, teenoor slegs 203 in die veel groter menslike skelet. Dis interessant dat die kat die lyf se posisie instinktief korrigeer wanneer sy kop nie haaks met die grond is nie. Wanneer hy dus van ’n redelike hoogte af op die grond val, land hy altyd op sy pote, al was hy ook op sy rug toe hy geval het.
Die kat se sintuie is skerp—en heelwat anders as die mens s’n. Die sig is ideaal vir jag, veral snags. Benewens die feit dat hy uitstekende nagvisie het, kan hy ook afstande met ’n besondere akkuraatheid skat. Die dagvisie van die kat is nie so goed as dié van mense nie. Hy sien makliker dat iets beweeg as dat hy die besonderhede van voorwerpe kan waarneem. Daar word ook gemeen dat hy slegs ’n beperkte reeks kleure kan sien.
Sy gehoor is uiters skerp en hy kan ’n hele reeks klanke waarneem, maar sy ore is tog minder sensitief vir die laer frekwensies. Dit kan dalk die rede wees waarom party huiskatte eerder op vrouestemme as op manstemme reageer.
Die smaaksin van die kat is iets besonders. Hy kan kwalik proe as kos soet is, maar is besonder gevoelig vir geringe veranderings in die smaak van water. Sy tong is so grof dat hy daarmee die vleis van bene kan afskraap, terwyl hy ook homself daarmee skoonlek.
Die snorbaard is ’n belangrike tasorgaan. Dit is gevoelig by die geringste aanraking en selfs in ’n baie dowwe lig kan ’n kat sy pad daarmee voel.
Die geluid wat ’n kat maak, word as "miaau" aangedui—en, soos almal weet, is dit ’n taamlik getroue klanknabootsing. Katte kan egter ook spin. Hierdie gespin is ’n eienaardige, brommende geluid wat die kat maak as hy rustig asemhaal.
Die huiskat raak gewoonlik geslagsryp wanneer hy of sy nege of tien maande oud is. Die wyfies is verskeie kere per jaar bronstig en die draagtyd, nadat hulle gedek is, is sowat 65 dae. Daar is gemiddeld vier katjies—wat blind, doof en hulpeloos in die wêreld kom—in ’n werpsel. Hul ogies gaan ná agt tot tien dae oop. Op sowat ses weke raak hulle gespeen.
KATTE het hulle reeds feitlik regoor die wêreld tuis gemaak—van snikhete dorslande tot ysige eilande, waar hulle ’n langer haarkleed bekom het om die koue te verduur.