’n Mens hoor nogal dikwels digters sê dat ritme en klank, waarvoor hulle ook musikologiese terme soos “kadans” of “melodie” gebruik, die beginpunt van baie van hulle gedigte is. Lees ’n mens Afrikaanse gidse oor die lees van poësie soos T.T. Cloete se Hoe om ’n gedig te ontleed (1982) en A.P. Grové se Woord en wonder (vierde uitgawe, vierde druk 1977), sien jy dis presies ook die digterlike boustene waarop eerste in húlle gefokus word.
Omdat dit tans so relevant lyk, wil ek in ’n paar blogaflewerings die aandag toespits op tipografiese vorm, met name die ‘afkapping’ tot versreëls, as onderskeidende kenmerk van die digkuns, al dan nie. Ek hoop dat geïnteresseerdes kommentaar sal lewer en sodoende verdere gesprek hieroor aan die gang sal sit.
Trouens, dis eintlik nogal ironies dat klank en ritmiek, aan die een kant, en segmentering tot versreëls, aan die ander kant, ’n bietjie tot strydige opinies uitgegroei het oor wat die basiese elemente van die digkuns is. Die vroegste ‘gedigte’ in die literature waarvan ek meer as slegs iets weet, was in die meeste gevalle juis liedtekste; tekste wat vanweë musikale passasiebou – letterlik vanweë die praktiese eis dat by die singery van tyd tot tyd asemgehaal moes word – tot versreëls afgekap is. ’n Versreël het ’n basiese musikaal-ritmiese eenheid voorgestel; strofes groter sulke eenhede.
Vanaf die volgende blogbydrae gaan ek die betekenisimplikasies van segmentering tot versreëls aan die hand van ’n aantal ouer én nuwer Afrikaanse gedigte prakties aan die tand voel.