Trump maak fout met aanval op IranPres. Donald Trump. Foto: AP Photo/Evan Vucci Almal wat ’n paar jaar gelede die televisiereeks The Apprentice gekyk het, sal onthou dat Donald Trump ’n meester is in die skep van afwagting vir ’n groot aankondiging. Sedert hy in Januarie president van die VSA geword het, pas hy ook hierdie beginsel in die aankondiging van belangrike beleidsbesluite toe. Die afgelope paar weke het Trump groot afwagting geskep vir ’n belangrike aankondiging oor die kernooreenkoms wat twee jaar gelede tussen die VSA, Frankryk, Brittanje, Duitsland, China, Rusland, Die Europese Unie en Iran oor Iran se kernprogram gesluit is. Sedert die ooreenkoms op 14 Julie 2015 in Wene, Oostenryk, gesluit is, het die internasionale atoomenergie-agentskap in agt verskillende verslae bevestig dat Iran die ooreenkoms nakom. Iran se kernfasiliteite is deeglik deur die agentskap ondersoek en daar bestaan internasionale konsensus dat Iran sy deel van die ooreenkoms nakom. Trump het egter reeds tydens verlede jaar se Amerikaanse verkiesingsveldtog teen die ooreenkoms uitgevaar en dit as ’n swak en gevaarlike ooreenkoms beskryf. Sedertdien het hy herhaaldelik beweer dat Iran nie die ooreenkoms nakom nie. Volgens wetgewing wat deur die Amerikaanse kongres aanvaar is, moet die Withuis elke 90 dae sertifiseer dat Iran die ooreenkoms nakom en dat die verslapping van Amerikaanse sanksies teen Iran steeds in die VSA se belang is. Trump het hierdie afsnydatum gebruik om oor die afgelope paar weke afwagting vir sy groot toespraak oor Iran te skep. Verlede Vrydag het hy sy langverwagte toespraak gelewer waarin hy ’n hele lys klagtes teen Iran voorgehou het. Party van die klagtes, soos dat Iran die terreurgroep Al Kaïda ondersteun het, is lank reeds weerlê, terwyl ander meer geldige klagtes 30 en selfs 40 jaar gelede relevant was. Ná al die afwagting wat geskep is, moes Trump darem probeer om die persepsie te skep dat Iran die monster is wat, hoewel hy die woorde van die kernooreenkoms nakom, op een of ander manier nie die gees waarin die ooreenkoms gesluit is, eerbiedig nie. Trump het egter op advies van sy adviseurs en kabinetslede nie sover gegaan om hom aan die ooreenkoms te onttrek nie. Waarin hy egter wel geslaag het, is om die VSA se geloofwaardigheid oor Midde-Oosterse sake verder te ondermyn en die verhouding met Europese bondgenote, wat almal by die ooreenkoms staan, skade te berokken. Trump is toenemend onder invloed van drukgroepe, insluitende wapenvervaardigers, wat nie kan wag vir die volgende Midde-Oosterse oorlog nie. Ook Israel jaag die spanning tussen die VSA en Iran op in sy eie belang. Nog ’n belangrike bron van die kwaad is die spanningslyn tussen Soenniete- en Sjiïete-Moslemlande. Iran verteenwoordig die sentrum van Sjiïete-herlewing, terwyl die Amerikaanse regering reeds vir lank in ’n ongesonde verhouding met Soenni-lande soos Saoedi-Arabië staan. Trump se bewering dat Iran regoor die wêreld chaos saai is selfs meer verregaande as party van sy ander ongefundeerde opmerkings van die afgelope paar maande. Die realiteit is ongelukkig dat spanning en uiteindelik selfs oorlog met Iran vir die VSA en/of sy bondgenote in die Midde-Ooste min voordele kan inhou en die streek selfs in meer chaos kan dompel. Die Amerikaanse regering sal die verlede agter hom moet plaas en met groter realisme na hedendaagse Midde-Oosterse magsverhoudinge moet kyk. Dit sal egter net sonder die geraas van steunwerwingsgroepe kan gebeur.