PressReader - Kuier: 2015-04-08 - Wê­reld se eer­ste suk­ses­vol­le pe­nis-oor­plan­ting
Wê­reld se eer­ste suk­ses­vol­le pe­nis-oor­plan­ting
Ein­de De­sem­ber ver­le­de jaar is ge­skie­de­nis ge­maak toe ’n span van die U­ni­ver­si­teit van S­tel­len­bosch en Ty­ger­berg-hos­pi­taal die eer­ste pe­nis ter wê­reld suk­ses­vol oor­ge­plant het.
Kuier - 2015-04-08 - Inhoud - DEUR JACKIE PIE­NAAR-BRINK
Die jong X­ho­sa-man was e­mo­si­o­neel dood. Hy kon een­vou­dig nie daar­mee saam­leef dat hy sy pe­nis ná ’n ri­tu­e­le be­sny­de­nis ver­loor het nie.
Toe kom daar on­ver­wag­se hoop in die vorm van prof. An­dré van der Mer­we – tans hoof van die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch se u­ro­lo­gie-een­heid – wat vir ’n proef­stu­die be­sig was om pa­si­ën­te te werf met die oog op ’n pe­ni­soor­plan­ting.
Die jong man was een van tien wat op die oor­plan­tings­lys ge­plaas is. En na­dat ’n ge­slaag­de pe­ni­soor­plan­ting ein­de ver­le­de jaar op hom uit­ge­voer is, het die res op die wag­lys – on­der hul­le een wat voor sy ken­nis­ma­king met Van der Mer­we reeds gif ge­koop het om self­moord te pleeg – her­nieu­de hoop.
Soos die ont­van­ger van die pe­nis, is al­mal van die Oos-Kaap en het al­mal hul pe­nis ná ’n mis­luk­te ri­tu­e­le be­sny­de­nis ver­loor.
Die ont­van­ger was bin­ne vyf we­ke ten vol­le sek­su­eel ak­tief en kan ook weer nor­maal u­ri­neer. Na­dat die won­der­baar­li­ke nuus ver­sprei het, het dit nóg jong swart mans in die­self­de om­stan­dig­he­de ge­noop om Van der Mer­we a­no­niem te kon­tak. Hul­le val on­der ’n ge­skat­te 250 ge­val­le land­wyd – waar­skyn­lik ’n on­der­skat­ting – van jong mans wat jaar­liks hul pe­nis op hier­die wy­se ver­loor.
SKEN­KER IS DIE HELD
Vir Van der Mer­we is die groot held in hier­die he­le ver­haal die sken­ker – ’n jong, vol­was­se bruin man uit die Wes-Kaap. Uit re­spek vir hom en sy fa­mi­lie is Van der
Mer­we net be­reid om by te voeg dat hy uit ’n heg­te ge­sin kom wat be­sluit het al sy or­ga­ne kan ná sy dood ge­skenk word.
Van der Mer­we het ja­re lank ge­suk­kel om ’n sken­ker te kry, on­der meer om­dat daar in som­mi­ge kul­tu­re ge­glo word dat ’n oor­le­de­ne met al sy or­ga­ne graf toe moet gaan.
“Ek het eers ge­dink ek kan die pe­nis uit­haal en die vel los. Maar daar was kom­mer oor ’n limf-lek as jy da­de­lik ’n veloor­plan­ting sou doen. Die wa­re deur­braak van die he­le pro­jek was toe ek op die i­dee ge­kom het om iets soort­ge­lyks aan ’n pe­nis vir die sken­ker uit sy maag­flap te skep. Die i­dee was om iets vir die sken­ker daar te laat.”
En toe skie­lik, ná ja­re van nee’s, het hul­le op 9 De­sem­ber ver­le­de ge­hoor daar is ’n sken­ker.
Een van die nood­te­a­ters by Ty­ger­berg­hos­pi­taal is in­der­haas ge­reed ge­kry. Al­les – van die hart tot die lon­ge, le­wer, nie­re, pe­nis, vel en kor­ne­as – van die brein­dood jong man is be­skik­baar ge­stel.
Die so­lie­de or­ga­ne – die hart, lon­ge, le­wer en nie­re – is eer­ste ge­oes en ge­lyk­ty­dig daar­mee die pe­nis. Die vel, wat hoof­saak­lik vir oor­plan­tings by kin­ders met brand­won­de ge­bruik word, en die kor­ne­as sou la­ter volg.
DIE groot O­PE­RA­SIE
Die pe­nis is ver­wy­der deur Van der Mer­we en t­wee plaas­li­ke plas­tie­se chi­rur­ge – prof. Frank Gra­e­we (hoof van die af­de­ling plas­tie­se en re­kon­struk­tie­we chi­rur­gie aan die U­ni­ver­si­teit van S­tel­len­bosch) en dr. A­lex­an­der Zuhl­ke (se­ni­or spe­si­a­lis by die­self­de af­de­ling).
Soos ver­wag, het dit druk ge­gaan. ’n Oor­plan­ting­span van Jo­han­nes­burg het t­wee rye aan die een kant van die te­a­ter ge­vorm en Van der Mer­we en sy kol­le­gas t­wee rye aan die an­der kant. Daar was ook kli­nie­se as­sis­ten­te (on­der an­de­re ’n Ka­na­dees wat sy vlug Ka­na­da toe vir die o­pe­ra­sie ge­kan­sel­leer het), nar­ko­ti­seurs, sus­ters en ’n oor­se­se stu­dent.
Die pe­nis was ná t­wee uur klaar en ge­reed om ver­koel te word.“Ons het nog nooit ’n pe­nis le­wend ge­oes nie en het ge­dink ons gaan die aar­tjies ka­na­li­seer en met ’n spe­si­a­le op­los­sing deur­spoel wat dit koud maak,”ver­tel Van der Mer­we.
Maar die aar­tjies was so k­lein
dat hul­le niks kon in­kry nie. Dit het hul­le met die di­lem­ma ge­laat dat die pe­nis kon dood­gaan as dit nie af­ge­koel word nie.
Dit was toe dat Van der Mer­we be­sluit het om dit af te koel op die­self­de wy­se wat hy al hoe­veel keer ’n pri­a­pis­me be­han­del het. Laas­ge­noem­de is ’n al­ge­me­ne me­die­se pro­bleem en be­hels ’n lang­du­ri­ge e­rek­sie wat nie ver­band hou met sek­su­e­le sti­mu­la­sie nie. Dit word ge­woon­lik be­han­del deur ’n dik naald in die pe­nis te druk en die bloed te drei­neer. “Op die ou ein­de was ek dank­baar dat ek die pro­se­du­re al ge­doen het. Ek kon dit hier toe­pas om die pe­nis or­dent­lik te deur­spoel en af te koel. Daar­na is dit op ys ge­plaas.”
Ter­self­der­tyd het ’n kli­nie­se as­sis­tent by die af­de­ling plas­tie­se en re­kon­struk­tie­we chi­rur­gie, die pe­nis­flap vir die sken­ker uit sy maag­vel ge­maak. Dit was nou tyd om die te­a­ter ge­reed te kry vir die een nier wat by Ty­ger­berg oor­ge­plant sou word voor­dat die pe­ni­soor­plan­ting sou volg.
Die plan was dat Van der Mer­we in daar­die tyd­perk sou ont­span en, na­dat die te­a­ter weer skoon­ge­maak is, met die pe­ni­soor­plan­ting sou be­gin. Maar din­ge ge­beur nie al­tyd soos be­plan nie en min men­se be­sef dat Van der Mer­we op die ou ein­de daar­die dag ’n an­der pa­si­ënt se nier ook oor­ge­plant het.
Die ont­van­ger van die nier is vet­sug­tig en dit was ’n ge­suk­kel om soos nor­maal­weg deur die lies in te gaan.“Dit was vrek moei­lik en ek moes oor­neem,”sê Van der Mer­we oor die nier­oor­plan­ting.
Dit het be­te­ken dat hy on­ver­wags tus­sen die oes­pro­ses en die pe­ni­soor­plan­ting vir ’n ver­de­re vier uur in­tens moes kon­sen­treer om die nier­oor­plan­ting te doen.
Teen drie­uur daar­die og­gend het Van der Mer­we en sy span be­gin met die baan­bre­ker-pe­niso­pe­ra­sie wat ne­ge uur lank ge­duur het. Net voor die aan­vang van die o­pe­ra­sie het prof. Ra­fi­que Moo­sa, hoof van die de­par­te­ment ge­nees­kun­de, met die teen­ver­wer­pings­be­han­de­ling be­gin. Soos met e­ni­ge or­gaan­oor­plan­ting, moet
die ont­van­ger vir die res van sy le­we me­di­ka­sie ge­bruik om ver­wer­ping te voor­kom.
Toe die ont­van­ger uit­ein­de­lik na die oor­ge­plan­te pe­nis kon kyk – d­rie jaar na­dat hy sy­ne ver­loor het – het hy vol­gens Van der Mer­we net uit dank­baar­heid sy kop ag­ter­oor ge­gooi en sy oë toe­ge­maak – en weer af ge­kyk.
Die doel was ’n vol­le funk­si­o­ne­le pe­nis t­wee maan­de la­ter.“Ons was ver­ras deur die pa­si­ënt se vin­ni­ge her­stel,”glim­lag Van der Mer­we.“Al sy u­ri­nê­re - en voort­plan­tings­funk­sies is her­stel.”
Bin­ne vyf we­ke ná die o­pe­ra­sie het hy rap­por­teer dat hy vier keer per week seks het. Dit het se­dert­dien af­ge­neem tot een keer per week.
Vol­gens Van der Mer­we was dit nie no­dig om die ont­van­ger se se­men te toets om vas te stel of hy kin­ders kan ver­wek nie om­dat hy nor­ma­le tes­ti­kels het.
“Daar is geen re­de om te ver­moed dat hy ab­nor­ma­le se­men het nie om­dat daar nie fout met sy tes­ti­kels of py­pies is nie. Hy rap­por­teer nor­ma­le e­ja­ku­la­sie van ’n nor­ma­le vo­lu­me.”
Hy is nog in ge­reel­de kon­tak met die ont­van­ger, vir wie die o­pe­ra­sie won­de­re ver­rig het wat sy self­beeld be­tref.
Hier­die was slegs die twee­de keer dat hier­die ti­pe pro­se­du­re aan­ge­durf is, maar die eer­ste keer in die ge­skie­de­nis dat suk­ses­vol­le lang­ter­myn-re­sul­ta­te be­haal is.
Die an­der ge­val was in Sep­tem­ber 2005 in C­hi­na en die pe­nis is so­wat t­wee we­ke la­ter op ver­soek van so­wel die pa­si­ënt as sy vrou, ver­wy­der. As re­de is aan­ge­voer dat hul­le ’n er­ge siel­kun­di­ge pro­bleem daar­ond­om ont­wik­kel het.
Van der Mer­we ver­moed die man se vrou het ver­soek dat die pe­nis af­ge­sit word juis om­dat die vel so sleg ge­lyk het.“Daar was op­per­vlak­ki­ge ne­kro­li­se (weef­sel­af­ster­wing) van die vel. Ek ver­moed ver­wer­ping of dat dit dood­een­vou­dig op ’n ma­nier dood­ge­gaan het.”
Die eer­ste te­ken van ver­wer­ping, al­dus Van der Mer­we, sal wit stre­pies op die pe­nis wees.“Die vel ver­werp eer­ste en mens kan dit baie mak­lik sien.”
So­lank dit net die vel is en nie die spie­re en die res nie, kan dit met ste­ro­ïe­droom be­han­del word – iets wat hul­le weet dank­sy da­ta wat be­kend is van­weë ge­sig- en han­door­plan­tings.
“As ons dink die spie­re word ook ver­werp, moet prof. Moo­sa eg­ter die im­muun-on­der­druk­kers ver­hoog.”Nier­oor­plan­ting­stu­dies dui daar­op dat ver­al swart mans dan ’n groot ge­vaar loop om di­a­be­tes te ont­wik­kel. Van die ste­ro­ïe­de kan hul­le ook hi­per­ten­sie ont­wik­kel, ter­wyl daar na­tuur­lik die ge­vaar van in­fek­sies is.
Die he­le kwes­sie is ui­ters sen­si­tief. Van die ne­ge pa­si­ën­te wat nog op die wag­lys is, woon steeds in hul ou­er­huis en het selfs nie eens hul ou­ers oor hul pro­bleem in­ge­lig nie.“Hul­le maak die deur toe as hul­le toi­let toe gaan en sluit dit om­dat hul­le moet sit om te u­ri­neer,”ver­dui­de­lik Van der Mer­we.
Die ont­van­ger was be­wus van die me­di­a­kon­fe­ren­sie, maar het aan­ge­dui dat dit ’n groot pro­bleem in sy kul­tuur sou wees as sy i­den­ti­teit be­kend sou word. Sy mei­sie het wel daar­van ge­weet en hom deur­gaans by­ge­staan.
Die ont­van­ger was tot op 18 sek­su­eel ak­tief en het in sy ma­triek­jaar vir sy ri­tu­e­le be­sny­de­nis­se­re­mo­nie in die Oos-Kaap ge­gaan. Dit val daar in die win­ter in teen­stel­ling met die so­mer in die Wes-Kaap.
Soos die an­der mans op die wag­lys, het hy aan Van der Mer­we ver­tel dit was ’n baie trau­ma­tie­se ge­beur­te­nis. Hul­le moes t­wee-t­wee in ui­ters on­aan­ge­na­me om­stan­dig­he­de vir na­ge­noeg ’n week in ’n hut bly.
“Al­mal het ver­tel hoe ont­set­tend dors hul­le was en hoe hul­le vir lank (Van der Mer­we lei af vir na­ge­noeg d­rie dae) am­per geen wa­ter ge­kry het nie.”’n Bok­vel­riem­pie is om die pe­nis van die ont­van­ger ge­draai – ver­moe­de­lik van die ba­sis af op.
Uit­ein­de­lik het net na­ge­noeg een sen­ti­me­ter van sy pe­nis oor­ge­bly na­dat dit ná die be­sny­de­nis­se­re­mo­nie af­ge­sit moes word. Wat sy trau­ma ver­er­ger het, was dat die jong man met wie hy die hut ge­deel het, in hul hut ge­sterf het.
Dit het hom só erg ge­raak dat hy, on­danks die feit dat hy goed ge­vaar het, in ma­triek skool ver­laat het. Van­dag woon hy in die Wes-Kaap waar hy hom vol­gens Van der Mer­we op­ge­werk het in ’n re­de­li­ke ba­sis­lyn-werk.
Die oor­plan­ting is deel van ’n loods­stu­die wat in 2010 be­gin het met die doel om ’n pe­ni­soor­plan­tings­pro­se­du­re te ont­wik­kel wat in ’n ti­pie­se Suid-A­fri­kaan­se o­pen­ba­re hos­pi­taal­te­a­ter uit­ge­voer kan word. ’n Siel­kun­di­ge, ’n e­tie­se ken­ner en an­der on­der­steu­nings­per­so­neel het Van der Mer­we by­ge­staan se­dert die e­tie­se ko­mi­tee ein­de 2011 toe­stem­ming hier­voor ge­gee het.
Ná breed­voe­ri­ge na­vor­sing het Van der Mer­we en sy span be­sluit om de­le van die mo­del en teg­nie­ke wat vir die eer­ste ge­sig­s­oor­plan­ting ge­bruik is, te ge­bruik. Siel­kun­di­ge e­va­lu­e­ring het ’n groot rol ge­speel en wat die pa­si­ën­te op die wag­lys be­tref, kon daar nie ver­by die kwes­sie van kleur ge­kyk word nie: Hoe sou hul­le daar­oor voel as ’n wit man se pe­nis ge­skenk word?
Dit is breed­voe­rig met al­mal be­spreek en ’n klom­pie was aan­vank­lik skep­ties oor laas­ge­noem­de, sê Van der Mer­we. Hy voor­sien dat bo­been-vel van die ont­van­ger in die toe­koms oor die pe­nis ge­trek en die pe­nis­kop ge­ta­toe­ëer kan word so­dat die kleur met dié van die ont­van­ger oor­een­stem.
GELD, sKEN­KERS NO­DIG
Wan­neer die an­der ne­ge ge­o­pe­reer sal word, hang af van sken­kers en die be­skik­baar­heid van fond­se. Van der Mer­we hoop dat ’n borg vir min­stens een se im­muun­on­der­druk­kers – met ’n aan­vank­li­ke kos­te van tus­sen R15 000 en R16 000 per maand  ge­kry kan word.
Dis vir hom van die groot­ste be­lang dat die pro­jek nie oor hom of e­ni­ge lid van die span moet gaan nie.
“Ons sit met ’n klomp jong man­ne­tjies wat ge­help moet word. Ek is ver­skrik­lik bang ek lyk soos hier­die een of an­der fan­cy chi­rurg en die pro­jek ly ska­de. Ons moet die pro­jek só dryf dat ons ek­stra fond­se kry.”
’n Fonds is juis nou vir daar­die doel ge­stig en reeds ak­tief.“Daar is uit­ga­wes wat moei­lik is om te dek,”sê Van der Mer­we.
“Uit­ein­de­lik gaan kos­te die be­pa­len­de fak­tor wees. In Suid-A­fri­ka het ons ’n vas­te be­gro­ting. Dis hoe­kom dit so kos­te­doel­tref­fend moont­lik ge­doen moet word. Die mik­punt is mid­dels wat nie veel duur­der as goeie bloed­druk­mid­dels is nie. Ons hoop die sen­tra­le re­ge­ring sal be­lang­stel en meer be­fond­sing voor­sien.”
E­nig­ie­mand wat ’n gel­de­li­ke sken­king wil maak, kan ’n e-pos s­tuur aan Ashle­ne Ap­pol­lis by ap­pol­li­sa@sun.ac.za.
FO­TO TER IL­LUS­TRA­SIE: ’n Groep jong X­ho­sa-seuns ty­dens hul af­son­de­ring ty­dens hul ri­tu­e­le
be­sny­de­nis. LINKS EN BO: Die span chi­rur­ge en on­der­steu­nings­per­so­neel ver­le­de jaar in die te­a­ter van die Ty­ger­berg-hos­pi­taal ty­dens die baan­bre­kers­o­pe­ra­sie waar die eer­ste suk­ses­vol­le pe­nis-oor­plan­ting ter wê­reld ge­doen is.