wat dit op hierdie bladsy by Wikimedia Commons op die wêreldwye web gelisensieer het ingevolge die Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0-lisensie. Kortom, vrye deling en die skep van afgeleide werke word vergun mits behoorlike erkenning gegee word en dit slegs versprei sal word ingevolge ’n lisensie wat identies is aan hierdie een.Amptelike lisensie
Bloedrooi gefuif sit sy daar... trommeldik gesuig deur ’n “rietjie” wat sy ewe vrypostig deur jou vel gesteek het. Sy en nie hy nie? Ja, glo dit maar. Die muskietmannetjie drink slegs nektar, vrugtesappe en selfs vuil water en sal nooit sy suigslurp met bloed bevlek om jou lewe te versondig nie!
KLEIN VOORWOORD: As jy ’n irriterende gesoem op die agtergrond kan hoor—en wil weghol omdat dit jou ore laat pyn—hou goeie moed. Ná die derde gesoem sal die muskiet genadiglik ophou met die gesanik!
Eers agterna krap jy vir ’n vale aan die rooi en bultende klein gevolge van die vrypostige muskiet se brassery.
Die muskietwyfie, het ons gesê? Inderdaad. Raar maar waar, die mannetjiemuskiet is geen bloedsuier soos sy nie. Hy’s ’n doodsedige jansalie wat heeltemal tevrede is om lewenslank aan niks anders as nektar te teug nie. Ook vrugtesappe en selfs vuil water is op sy geheelonthouer-spyskaart.
’n Aantal van die meer as 3000 muskietsoorte wat wêreldwyd voorkom, is die draers van al die pestilensies waarvan ons hierbo gepraat het. Suidelike Afrika is die gasheerstreek vir nagenoeg 500 muskietsoorte. Malaria is beslis die bekendste muskietverwante siekte, en in ’n ander Mieliestronk-artikel word breedvoeriger daarvan vertel.
’n Baie gevaarlike muskiet is Aedes aegypti, die soort wat in die tropiese en subtropiese dele van Afrika en die Amerikas die virus van geelkoors versprei. Hierdie muskiet het al duisende mense doodgemaak.
LINKS: ’n Insektekundige demonstreer in ’n reukmeter watter aantrekkingskrag sy hand vir geelkoors-muskietwyfies het. In die reukmeter is ’n skerm wat die lokmiddel (in hierdie geval sy hand) van die muskiete skei.
MAAR kom ons bekyk ’n bietjie een of meer van die aarde se ontelbare muskiete van naderby. Miskien het jy byvoorbeeld al gewonder presies hoe hierdie verfoeilike insekte daardie gewraakte zoei-geluid maak waarvoor hulle so bekend is. Al praat die digter van ’n muskiet wat ’n aria “sing”, is daar hoegenaamd geen ooreenkoms tussen die muskiet se geluid en my en jou musikale geneurie onder die stort nie. Dit het nie eens iets gemeen met die sang van voëls nie.
Hulle het die geelkoors-muskiet Aedes aegypti bestudeer en agtergekom dat vryerige muskiete ’n paringsduet lewer deur hul vlerke harmonieus saam te klap. Minnelied van die Muskiet... ’n mens staan weer verwonderd oor die harmonie in die natuur wat tot in die kleinste dingetjies bestaan!
Maar só vind meneer en sy liefdesmaat dan mekaar in die donkerte. En in die maand of wat waarin die wyfie leef, kan sy vier of vyf keer eiers lê, wat sy telkens bevrug met die manlike saad wat sy in haar liggaam hou.
WAT dit is wat muskiete na die mens toe aantrek, is steeds nie heeltemal duidelik nie. Daar is tot al vertel dat dit die reuke van ’n mens se voete is wat hulle die meeste verlei. Sodra jy jou skoene uittrek, sou hul aptyt aangewakker word deur die walms in hul onmiddellike atmosfeer—al sou jy ook self hóé oortuig daarvan wees dat jy nie met onwelriekende voete gepla is nie!
Hulle het besonder gevoelige sensors. Hiermee vang hulle jou reuk op aan die koolsuurgas wat jy uitasem en die melksuur aan jou vel. En as jy vir hulle lekkerder ruik as iemand anders, is jy die een wat môreoggend gaar gebyt is.
Hierdie steekbuis is ’n lang snoet met messies waarmee jou vel ongeërg oopgekerf word, waarna die muskiet haar snoet ’n millimeter of wat onder jou vel in een van jou haar-aartjies indruk voordat sy begin bloed suig.
Sy spuit ook speeksel in die wondjie in. Dit bevat ’n teenstolmiddel wat keer dat jou bloed op pad na haar maag stol. Dit is hierdie speeksel wat die steekplek agterna so hinderlik laat jeuk. Dit is, afhangende van die muskietspesie, ook só ’n druppeltjie spoeg waarin die kieme kan skuil wat ’n mens dalk kan laat siek word of doodmaak.
Voordat sy op jou liggaam feesvier, weeg die muskiet maar ’n piepklein breukdeeltjie van ’n gram. Wanneer sy binne ’n minuut nadat sy haar sit gekry het met jou vrag bloed wegvlieg, is sy baie swaarder. Haar kosbare buit het dikwels ’n massa van meer as 5 mg—drie keer meer as wat sy self weeg.
Nou het sy genoeg voeding om 70 tot 500 eiers te produseer, ook afhangende van die spesie. En daarmee word ’n nuwe geslag muskiete verwek wat jou met hernieude bloeddorstigheid in die somernagte uit die bed kan jaag. Tensy jy vooraf verstandig genoeg was om vir jou ’n doeltreffende muskietverdrywer te koop. Wyk, muskiet, wyk!
Die muskiet ondergaan in sy ontwikkeling van eier tot volwasse insek ’n volledige metamorfose. Nadat die wyfie haar trommeldik met jou proteïeryke bloed gevul het, lê sy haar eiers enkeld of in groepe (eiervlotte), meestal op water. Wyfies lê tussen 70 en ’n yslike sowat 500 eiers, na gelang van die spesie. (Party soorte lê wel hul eiers op plante of op die grond, waar hulle in ’n rustende toestand verkeer totdat dit reën.)
Die larwe is effens dikker by die koppenent en haal asem deur middel van lugpypies wat aan die agterpunt van die liggaam uitmond sodat hy telkens die stert na die oppervlak moet bring om lug in te neem.
Hy verander ná ’n week of twee in ’n papie nadat hy vier keer vervel het. Die papie, wat glad nie vreet nie en op sy beurt met twee snorkels op sy bors asemhaal, vervel ná twee tot drie dae—en die vlieënde muskiet kry sy koers in die lug in.
BO: Nog ’n nabyfoto van ’n muskiet en een wat sekere dele van die anatomie van hierdie soort insek duidelik aantoon. Muskiete behoort tot die orde van die egte vlieë (Diptera), wat net twee vlerke het pleks van vier. In die plek van die agtervlerke is daar twee balan­seerkolfies wat hul vlug stabiliseer. As ’n mens die balanseerders afsny, kan hierdie soort insekte glad nie in die lug funksioneer nie en sal hulle teen voorwerpe of die grond vasvlieg.