Bloukrans and Moordspruit – The greatest nightmare in the history of South Africa. 16 February 1838 – South African Genocide
24Feb - by Don Deon - 0 - In Afrikaans Boere Geskiedenes Plaasmoorde Veiligheid Volksmoord
The greatest nightmare in the history of South Africa at Bloukrans and Moordspruit on 16 February 1838
The story I tell tonight is the most dreadful tale in the history of my people. It is a tale of sadness and a tale of unspeakable horror. An account that was so terrible that the hand of history trembled violently when it tried to write it town – and finally laid aside its pen when it found the words to painful to record.
Cornelia du Preez, one of the survivors of Blourans. The description of her image in the National Archive reads: Cornelia D du Preez (tweede huwelik, eerste huwelik met komdt. Pretorius). Geb. 1825 en was teenwoordig met die Moord van Bloukrans. TAB MHG 13267
Johanna van der Merwe oorleef 21 Zoeloe assegaaisteke
Johanna van der Merwe wat die Bloukrans moordaanval ondanks 21 assegaaisteke oorleef het. Die duikboot SAS Johanna van der Merwe van die SA Vloot wat onlangs herdoop is na SAS Assegai.
IN die laat herfs van 1987 gesels ek met Oom Flip Alberts van Outjo, Namibië. Hy was ‘n afstammeling van Gert Alberts, Dorslandtrekleier gedurende 1875. In 1928 is Oom Flip en sy familie via Swartbooisdrif na die destydse Suidwes gerepatrieer.
Hy toon aan my ‘n besonderse foto van oom Flip by ‘n graf naby Chiginkie in die suide van Angola. Dit is in 1957 geneem by die Humpata Fees. Volgens hom was dit die graf van Johanna van der Merwe, Voortrekker wat by Bloukrans 21 Zoeloe assegaaisteke oorleef het.
In W.A. de Klerk se Die Laer lees ek van Hannie van der Merwe. Sy was die dogter van veldkornet Gert van der Merwe, Dorsland Trek leier.
Ek doen navraag na die Voortrekker vrou Johanna. Skakel ook by die SA Vloot die bevelvoerder van die duikboot wat tot onlangs haar naam gedra het. Maar hy weet nie wie sy was nie!
Die kurator van die Voortrekker Museum in Pietermaritzburg weet net sy was met ‘n Delport getroud en het ‘n hoë ouderdom bereik. Hy meen sy het ‘n kleinseun in Bloemfontein. So bring Wessel Delport, die kleinseun, my op ‘n spoor. Die tydskrif Sarie het op 15 Julie 1970 ‘n artikel oor Johanna deur Felix Lategan onder die opskrif “Bloukransmoord” gepubliseer. Dit lui soos volg:
“So ‘n jaar of twee gelede was dit my voorreg om die Geloftedag viering op Bloukrans by te woon in die geselskap van die laaste oorlewende kleinkind van Johanna van der Merwe, die Voortrekker meisie wat in 1838 in die Bloukrans moordaanval 21 Zoeloe assegaaisteke oorleef en later in die Vrystaat twaalf kinders in die wêreld gebring het.
“Tant Ellen en haar man, oom Stoffel Scheepers, woon op Klaarwater aan die voet van die Drakensberg naby Geluksburg. Daar het ek die gasvrye oom en tante gaan oplaai Bloukrans toe, waar hulle as stoere patriotte die verrigtinge met oorgawe meegemaak het, en my ook die plek gewys het waar die sandklip vroeër was waarop die lyke van die vermoorde Voortrekker vroue en kindertjies na die moord `laat lê’ is.
“Onder die lyke is twee meisies lewend gevind, Johanna van der Merwe (tant Ellen se ouma) en Magrieta Prinsloo ondanks die vele assegaaisteke wat hulle van die Zoeloe krygers gekry het.
“Die groot sandklip op die plek waar die ongelukkige laer gestaan het, is vandag nie meer te sien nie; Dit is volgens mev. Scheepers in die Bloukrans monumentjie `ingekap’. Maar oom Stoffel, wat saam met sy skoonvader teenwoordig was toe die beendere wat aan die oopspoel was, daar opgegrawe is om op hoër terrein herbegrawe te word, is seker van die plek wat hy aan my uitgewys het.
“Hy vertel: `Ek onthou goed hoe twee swartbont osse die karretjie getrek het dit was swart oorgetrek waarop die kiste met die bene en assegaaie was . . . en sulke goed soos ‘n skoenveterskêrtjie.’
“Daar het oom Josia ons gewys: die rugstringe van ‘n vrou met die harpoen (weerhaak) van ‘n assegaai daarin afgebreek.
“Ek het tant Ellen gevra om my die verhaal van haar Voortrekker ouma te vertel soos sy dit uit die mond van haar vader en ander familie gehoor het. Die stuk vrouehero ek uit ons geskiedenis volg hier woordeliks soos ek dit op band opgeneem het daar in tant Ellen se voorkamer op Klaarwater.”
Sy vertel: `Meneer, Johanna Cornelia Magdalena van der Merwe is my eighe bloed-ouma. Ek is die jongste kind van Marthinus Delport, Johanna van der Merwe se tweede jongste seun hy het net die een naam gehad, soos sy Hugenote oupa. Meneer, ongelukkig het ek nie my ouma Johanna self in die lewe gesien nie, maar haar portret hang in die Voortrekker Monument in Pietermaritzburg.
`Die klip by Bloukrans: Kyk, dit was so ‘n hoghe klip hy het skuins in die grond gelê, so het Ouma my pa-hulle beduie. Dit is nou die klip waar die kinders oor gegooi is dis nou my ouma en Magrieta Prinsloo. Toe die Zoeloes die laertjie omsingel, sê die vroue: kom ons lê op die kindertjies . . . dit is te wreed om hulle teen die wawiele te laat doodslaan.
`Toe gaan die vroue en hulle lê op hulle babatjies. Ouma sê sy het nog vir haar pa die geweer en koeëls aangegee om te laai . . . Magrieta sê niemand leef meer nie kom ons druk ons koppe ook daar onder die vroumense in.
`Toe het hulle mos en hulle was die eerstes wat so gesteek is met die assegaaie. En elkeen wat gesteek was, het hulle oor die klip gegooi. My ouma het vreeslik lang hare gehad en die hare het so oor haar kop gegaan en die bloed het oor haar kop geloop.
`So het hulle maar almal doodgesteek en oor die klip gegooi weggegooi. Ouma had 21 steke saam met die harpoensteek hulle het hom (die assegaai) hier agter die blad uitgehaal, hulle kon hom nie terugbring nie. En Ouma het my pa-hulle honderde male gewys dat, as sy op haar maag lê, dan gooi hulle ‘n koppie water gelykvol in hierdie gat (in haar rug). So het my pa gedurig vir ons vertel hoe Ouma Johanna hulle dit vertel het. Sy was dertien jaar oud en Magrieta Prinsloo twaalf.
`Ja kyk, die klip was net onder ‘n suikerbosboompie. Oom Dail Bezuidenhout het toe (net ná die moord) van die ander laer af gekom ek meen van Weenen.
`Toe hy die rook sien, het hy saam met sy ou agterryer gejaag na die plek. Toe hy by die klip kom, sien hy Johanna en Magrieta Prinsloo leef nog. Toe het hy hulle neergelê onder die suikerbosboompie en teruggejaag en sy ou agterryer met ‘n draagbaar laat kom om die twee meisiekinders terug kamp toe te dra want hy sê: hier is nie meer ander lewe nie . . .’
Naskrif: Intussen het die drie Suid-Afrikaanse duikbote hul ou Afrikaanse name verloor. SAS Umkhonto, SAS Spear en SAS Assegai word hulle deesdae genoem. Die SAS Johanna van der Merwe is die enigste duikboot wat nog opereer. Dit heet nou SAS Assegai . . .
Die Burger 18 Desember 1999 Bladsy 3: Johanna van der Merwe oorleef 21 Zoeloe assegaaisteke
This poem is about the event:
By C Louis Leipoldt (1880-1947)
The Cape cobra emerges from its hole
And roams around the ridge:
“It has rained, the fields are wet,
And wet is the yellow-red soil.”
The meerkat comes, with sparkling eyes,
And he stands upright and waits.
And the old porcupine says: “I think
The rain is coming tonight.”
But the gecko squeaks: “It’s not rain at all!
It has dots, black and red:
Have you ever seen such rain in all your life –
As smooth, as stiff, as beautiful?”
And the wise Little Owl ventures its word:
“It’s blood, it’s human-blood!
It is human blood that feeds the roots
Of this world’s bushes.
Bloukrans , Boere , Boere Vryheid , Dingaan , Johanna van der Merwe , Moordspruit , Piet Retief , Tugela , Volksmoord , Voortrekkers , Zoeloe , Zulu