Die storie van Nkwe is die storie van die Annandales – ’n familie wat ten tye van ons April 2003 uitgawe al 108 jaar lank in Tierpoort gebly het. In dié uitgawe het die 84-jarige Oom Francois Annanadale vir ons die oorspronklike 1895 kaart en transport van sy grond en die Anglo-Boere-oorlog oorblyfsels wat hy in die verskansings op die berg agter sy huis gekry het, gewys.
Hy het vertel dat mense toe reeds 45 jaar lank in die poele van die Pienaarsrivier swem oor naweke. Nkwe-oord het homself gemaak, het hy gesê en al wat hy en sy vrou Bettie gedoen het, was om ’n toegangsprys te begin vra.
Die Paarlse Sindikaat het die plaas van Gerhardus Cornelis Oosthuizen gekoop vir £6 000 en de Ville was een van die mans wat namens die sindikaat sake gedoen het. Die sindikaat het vir oupa Oosthuizen ’n pragtige Bybel gegee, versier met egte goud wat uit die plaas gehaal is, maar selfs dié goud het hulle verloor toe oupa ’n tweede keer trou met ’n Bester-vrou wat na sy dood vort is met die Bybel.
In Julie 2006 berig ons dat ’n lugfoto wat ons die vorige maand geplaas het, stories oopgekrap het oor die Erasmusse van die plaas Grootfontein.
Erasmus-afstammeling Elta Viljoen en haar man Frans bly steeds op ’n deel van die oorspronklike plaas wat haar oupagrootjie, Generaal Daniël Jacobus Elardus Erasmus, met ’n perd in Paul Kruger se tyd uitgemeet het. Sy seun Petrus Johannes Ernst, Elta se oupa, het die grond by hom geërf en op sy beurt nagelaat aan sy seun Pieterman, wat saam met sy vrou Sannie op die foto verskyn. Pieterman se seun Danie het die deel van die plaas waarop die 1880 familie-opstal is, geërf. Hy het ’n deel van sy grond verkoop en dit is waar die landgoedontwikkeling Grootfontein gebou is. Danie het 30 ha van die grond oorgehou en het ten tye van ons berig steeds in die opstal gewoon.
’n Ander deel van die plaas het aan Kokkie Erasmus behoort. Hy het ’n perderesiesbaan gebou wat vandag as Sinovichrylaan, wat van Garstfonteinweg- verlenging tot by die Delmaspad loop, bekend staan.
In Augustus 2007 vertel ons die verhaal van Paul August Moes, ou Pretoria se bekendste boemelaar. Ou Moes se voorliefde vir drank en mooi meisies het hom blykbaar op ’n jong ouderdom reeds die afdraande pad laat loop. Hy is in die Wes-Indiese eilande as die erfgenaam van ’n sigaarfabriek, wat hy so amper-amper weggedrink het, gebore. Sy familie het hom weggestuur Suid-Afrika toe waar hy as tolk ingespan is. Hy was Nederlands, Duits, Frans, Engels en ’n bietjie Spaans magtig.
Later het dit so sleg met die verslete Ou Moes gegaan dat hy snags in ’n leë klavierkas geslaap het. Op die vraag of die muskiete hom nie te veel pla nie, het hy gesê: “Nee, nooit. Jy sien, in die eerste helfte van die nag is ek te dronk, en in die tweede helfte van die nag is hulle te dronk.”
In 1916 is die gedeelte van die plaas met die huis op deur ’n seun van Donkie, Jacobus Wolmarans, aan ’n sakevennoot van Sammy Marks, J Levin, verkoop. Die huis en grond is in 1924 deur JB Wouda gekoop en sedertdien woon sy nageslagte daar.
JB Wouda was Dave Brink, wat sy hele lewe nog daar bly, se oupa. Dave se ma, Ella Brink, was ’n bekende in die omgewing en het die grootste deel van haar lewe, tot en met haar afsterwe ’n paar jaar gelede, in die ou opstal gewoon.
In die mid-1880’s was daar ’n kroeg genaamd Gaiety Bar op Kerkplein waar President Paul Kruger se seuns bekende gesigte was, berig ons in Mei 2009.
Albertus Broodryk, soos die Boere hom spottenderwys herdoop het, het met alles onder die son handel gedryf. Later was hy betrokke by in- en uitvoere en het aandele in die mynbedryf, en verskeie plase in Transvaal gehad. Hy het as kandidaat vir die Volksraad gestaan en het die verkiesing met ’n enkele stem verloor.
In Januarie 2010 vertel ons die verhaal van die Struben-plaas, ‘The Willows’, die Strubenbroers Harry en Fred, en ’n mislukte boerdery wat tot die ontdekking van goud gelei het. Harry het ‘The Willows’, geleë langs ’n buurplaas genaamd ‘Hazeldean’, in 1862 gekoop en sy broer Fred het as sy assistent gewerk. Op ‘The Willows’ het Harry vele mislukte boerderypogings met volstruise en beeste gehad. In 1870 het hy besluit om met skape te begin boer en sit af Aliwal-Noord toe met sy gesin en ’n wavrag vol ivoor wat hulle vir skape geruil het.