Parlement aanvaar onteiening sonder vergoedingJulius Malema Foto: ANA In ‘n geskiedkundige keerpunt met potensieel ernstige gevolge het die parlement ‘n mosie aanvaar dat hy maniere ondersoek om die Grondwet te wysig sodat grondonteiening sonder vergoeding kan plaasvind. Dit was ‘n hoogs emosionele debat met ‘n ontstellend skerp skeidslyn tussen die politieke partye met ‘n ontstaansgeskiedenis in die eens gesegregeerde swart Suid-Afrikaanse politiek geskiedenis aan die een kant, en die eens gesegregeerde wit Suid-Afrikaanse politieke geskiedenis aan die ander kant. En dit sou onvolledig wees om uit te laat dat dit vir die lede van partye met ‘n swart ontstaansgeskiedenis kennelik een van die hoogtepunte van hul lewens was om die mosie, wat baie ander Suid-Afrikaners aan die land se toekoms sal laat twyfel, aanvaar te kry. Uiteindelik was die DA, VF Plus, ACDP en Cope die enigste partye wat teen die EFF-mosie, soos aangepas deur die ANC, gestem het. Die mosie is aanvaar met 241 stemme teen 83. Wat nou sal volg is dat die parlement se grondwetlike hersieningskomitee tot einde Augustus het om navorsing te doen oor hoe onteiening sonder vergoeding ingestel kan word sonder om die ekonomie, landbou en voedselproduksie te skaad. Die debat oor die kwessie was vurig en verdelend. Julius Malema, EFF-leier, het die debat ingelui deur die geskiedenis van swart grondverlies op te som en aan te voer die 1994-oorgang na demokrasie “versoening sonder geregtigheid” was. “Die tyd vir versoening is verby. Die tyd vir geregtigheid het aangebreek,” het Malema gesê. Hy het ook benadruk dat die EFF nie grond wil vat op gewelddadige of onwettige wyses nie. Alles moet wettig en vreedsaam gebeur – deur die Grondwet te wysig. “Waardigheid is belangrik, nie wraak nie,” het Malema gesê, maar bygevoeg dat swart solidariteit noodsaaklik is. Die minister van water en sanitasie, Gugile Nkwinti, het die EFF geloof vir hul inisiatief – ‘n teken van toenadering tussen die ANC-establishment en die EFF. Namens die DA het Thandeka Mbabama gesê onteiening sonder vergoeding kan nie deel van die oplos van die Suid-Afrikaanse grondkwessie wees nie. Volgens haar is die grootskaalse korrupsie en onbeholpenheid binne die ANC-regering die rede vir die mislukking van grondhervorming – dit help nie om die Grondwet te blameer nie. Volgens Mbabama is die ANC bekommerd dat die EFF hulle gaan omseil en hul kiesers gaan afrokkel. Sy het uitgewys dat die DA se grondhervormingsmodel in die Wes-Kaap se sukseskoers ses keer hoër as die nasionale sukseskoers is en dat meer as 82 000 titelaktes sedert 2009 in die Wes-Kaap oorgedra is. Russel Cebekhulu, IVP-LP, het gesê staatsgrond moet eerste herverdeel word. Dr. Pieter Groenewald VF Plus-leier, het gesê onteiening sonder vergoeding moet beveg word en uitgewys dat onteiening ook op stedelike eiendom van toepassing sal wees. Hy het bygevoeg mense moet nie polities apaties wees nie en die nuwe voorstelle teenstaan. Mcebisi Skwatsha, adjunkminister van samewerkende regering, het die versekering gegee dat alle verandering wettig, deurdag en ordelik sal geskied. Malema het die debat afgesluit met ‘n waarskuwing aan die DA dat die EFF sy steun aan DA-metroregerings sal onttrek as die DA nie sy sienings oor die grondkwessie wysig nie.