Dis altyd die eerste woord wat in ‘n wankelrige handskrif deur ‘n ondeunde graad 2-leerling aan die agterkant van ‘n skooltoiletdeur uitgekrap word. En dis dikwels die eerste woord wat jy skelmpies tot jou eie genoegdoening tydens een van jou eerste potjies Rummy gespel kry. Mits jy natuurlik twee konings en ‘n aas in jou hand hou. En soos jy in jare vorder, leer jy dat diÃ© kort, maar kragtige woordjie, met groot sukses in ‘n wye verskeidenheid sosiale scenario’s aangewend kan word.
Dit kan byvoorbeeld handig te pas kom om persoonlikhede mee te beskryf. Iemand kan dÃ©Ãºr dit wees en aan so ‘n persoon behoort mens geen verantwoordelikhede toe te vertrou nie, want mense wat dÃ©Ãºr dit is, is aan die slaap, al is hulle wakker. En sou iemand vÃ³l daarvan wees, beter jy wye draaie om hom loop. Niemand het ‘n mens wat vÃ³l is daarvan in sy lewe nodig nie. Aan die ander kant sal dit jou betaam om seker te maak dat jou vriende sÃ³nder dit is en indien jy ooit so gelukkig is om ‘n meisie te ontmoet wat sonder dit is, behoort jy op die daad met haar trou.
Hoewel dit verregaande mag klink, is dit ook moontlik om dit aan te jaag. En afhangende van die mate van erns waarmee jy dit aangejaag het, sal jy na afloop van die aanjaery jou daarÃ­n bevind. Geen mens wil ooit Ã­n dit wees nie, so diÃ© netelige posisie behoort ten alle koste vermy te word, veral indien jy jou sÃ³ diep in dit bevind dat jy later te vertelle sal hÃª dat jy sÃ³ benoud was dat jy dit so byna in jou broek gedoen het.
DiÃ© eenvoudige drieletterwoordjie, sÃ³ sag op die tong maar sÃ³ hard op die oor, word natuurlik ook dikwels in sy oorspronklike vorm aangewend om ‘n ernstige afkeer in iets uit te spreek. Enigiets wat nie jou goedkeuring wegdra nie, kan as sulks beskryf word. Ongemanierde winkelassistente, verkeersopeenhopings, Kurt Darren se musiek, reÃ«nerige weer, mense met slegte asem, ‘n stadige internetverbinding, ‘n kous met ‘n gat in, ‘n tandepastabuisie waarvan die doppie soek is — dit alles kan as dÃ­t gekategoriseer word.
Om iemand af te kraak bly egter steeds die mees relevante geleentheid om dÃ¡Ã¡i woord in te span. Wanneer iemand jou herhaaldelik teleurstel, kan jy aanvoer dat jy moeg is vir daardie persoon se dÃ­t. Of jy kan hom selfs beveel om dÃ­t te gaan doen, of hy nou ‘n behoefte daaraan het of nie. Aan die ewige klakous kan jy sÃª dat jy jammer is om van syne te hoor, terwyl die spekskieter van die pratery daarvan beskuldig kan word. En die babeleerder? Wel hy moet maar skerm teen die geldige bewerings dat hy soos dÃ­t lyk.
En deesdae, te oordeel aan die taal wat deur Jack Parow en kie gebesig word, kan ons woordjie onder bespreking klaarblyklik ook gebruik word om die oortreffende trap van ‘n byvoeglike naamwoord aan te dui. Mooi, mooier, k**mooi. Of lelik. Of slim. Of dom. Nie dat dit eintlik veel sin maak nie, maar wie is ek nou om die oordeel van die kontemporÃªre taalpasaangeÃ«rs te bevraagteken?
In die lig van bogenoemde kan diegene wat beweer dat Afrikaans ‘n sterwende taal is, dÃ­t gerus maar gaan doen. Afrikaans is springlewendig en ryk (ruik?) aan ontluikende juweeltjies. Die feit dat ‘n skynbaar onbeduidende drieletterwoordjie in sÃ³ ‘n mate kon vertak dat ‘n Afrikaansonderwyser potensieel ‘n hele les oor woordsoorte daarop kan baseer, dien as onweerlegbare bewys daarvan. En dÃ­t, vriende, is beslis nie ‘n k**storie nie.
Tags: AfrikaansKurt Darren