Geplaas deur	Gerhard van Huyssteen Saterdag 06 Mei 2017
Die Afrikaanse taalkundige prof Ilse Feinauer (Universiteit van Stellenbosch) het in 1981 haar meestersgraad met die onderwerp “Die taalkundige gedrag van vloekwoorde in Afrikaans” verwerf. Daarin het sy ŉ klomp onderwerpe oopgeskryf, waaronder vloekwoordinlywing – die fenomeen dat ons ŉ vloekwoord in die middel van ŉ woord kan invoeg, byvoorbeeld “asse-bleddie-blief” of “onge-flippen-looflik” (maar nie *as-bleddie-seblief of *on-flippen-gelooflik nie).
Dit was die eerste Afrikaanse verhandeling wat ek ooit in my lewe van hoek tot kant gelees het.
Selwers het ek in die 1990’s in my meestersgraadverhandeling die metaforiese basis van seksuele uitdrukkings in Afrikaans ondersoek, asook hoe sulke woorde in Afrikaanse woordeboeke hanteer word. (Die voorbeelde is helaas te skunnig vir publikasie in ŉ Saterdagkoerant.)
Die bekendste obsene handgebaar is beslis die ene waar jy jou palm na jouself toe draai en dan die middelvinger “floep!” die lug in laat skiet. Daar is ŉ bekende mite dat dié gebaar sy oorsprong in 1415 by die Slag van Agincourt had toe die Engelse triomfantlik hulle middelvingers vir die Franse gewaai het om aan te dui dat hulle steeds die pyl-en-boog (“yew”) kan aftrek en skiet (“pluck”). En al die Engelse het vermakerig geskree: “Pluck yew, pluck jew!” Maar dis net ŉ storietjie, want die eerste vermelding van dié gebaar vind ons al in ŉ komedie van die Griek Aristofanes in die jaar 423 VHJ.
En in Afrikaans?
ŉ Informele ondersoek op Facebook bring die volgende patroon aan die lig:
Jy [wys/gee/gooi] (vir) iemand [ŉ/die] [vinger/middelvinger/zap]
Die meeste mense is dit eens dat dit iets beteken wat gepaardgaan met die uitdrukking “maak soos ŉ polisiekar…”
Die beskrywendste segswyse kom egter, soos gewoonlik, uit ŉ kindermond. Anna Davel vertel dat ŉ vriend van haar se kindertjie in ŉ padwoede-insident tussen haar pa en ŉ ander motoris daarna verwys het as “vloekvingertjie gooi”.
Hierdie rubriek het in gewysigde vorm in Beeld van 06 Mei 2017 verskyn.
Lees 5504 tye
Meer in hierdie kategorie: « Om 'n storie te maak	Wetenskap en joernalistiek is moeilik maats »