Brown gaan Eskom-kontrakte vanaf beurtkrag-era ondersoekArgieffoto: GCIS Lynne Brown, minister van openbare ondernemings, het Donderdag gesê ŉ ondersoek is van stapel gestuur oor Eskom-kontrakte wat terugdateer tot 2007, en dit benadruk dat sy bewerings wil ondersoek oor korrupsie wat betref die kragvoorsiener se steenkoolkontrakte. Brown het gesê sy sal die spesiale ondersoek-eenheid versoek om die bevindings van sewe ondersoeke te gebruik wat die afgelope paar jaar by Eskom gedoen is as basis vir ŉ volskaalse ondersoek. Die bevindings sal dan aan ŉ afgetrede regter oorhandig word. “Daar is talle bewerings van korrupsie. Ek het gesê daar is sewe verslae wat deur die raad hanteer sal word. Ek wil ook sien dat die sewe verslae, onder andere deur PwC en Deloitte, gebruik word, en omdat die SOE die struktuur het van forensiese ouditeure en forensiese ondersoekbeamptes, het ek dink dit sal die beste wees,” het sy tydens ŉ perskonferensie voor haar begrotingstoespraak gesê. “Dit sal ook toepaslik wees indien ŉ afgetrede regter gebruik kan word om die inligting te verwerk sodat ons ŉ duidelike aanbeveling kan hê wat om te doen. Ek wil regtig ŉ regter of ŉ afgetrede regter hê sodat ek glad nie hoef te twyfel oor die geloofwaardigheid van die ondersoek nie.” Sy het gesê die departement stel nog die verwysings op, maar het bevestig dat die bevindings van die voormalige openbare beskermer, Thuli Madonsela, se sogenaamde staatskapingsverslag ook ingesluit sal word. Dié verslag het daarop gewys dat Eskom se uitvoerende hoof Brian Molefe moontlik uit sy pad gegaan het om ŉ steenkoolkontrak aan die Gupta-familie se Tegeta Exploration toe te ken. Die PricewaterhouseCoopers-ondersoek waarna sy verwys, het die Tegeta-steenkoolkontrak ondersoek en het, kragtens die bevindings wat vandeesmaand deur die nasionale tesourie vrygestel is, bevind dat die behoorlike prosedures nie gevolg is nie. “Dit is hoofsaaklik kwessies oor aanskaffing, dit wat in die publiek beskikbaar is. Ek wil hê die hele steenkoolproses moet ondersoek word.” Sy het dié ondersoek aangekondig twee dae nadat sy deur die parlementêre komitee oor openbare ondernemings veroordeel is dat sy toegelaat het dat Molefe weer as uitvoerende hoof van Eskom aangestel word en die ANC het haar daarvan beskuldig dat sy vir LP’s gelieg het. Die minister het aan die komitee gesê sy het in April uitgevind dat Molefe nie ná Madonsela se verslag in November bedank het nie, maar dat hy eintlik ŉ vervroegde aftrede versoek het en dat hy tot dusver op onbetaalde verlof was, ná hy vir ŉ kort tydperk as ANC-LP gedien het. Sy wou nie direk op die ANC se kommentaar reageer nie, maar het dit benadruk dat sy nie gelieg het nie. “As die leierskap sê ek moet kom, sal ek myself daar verdedig,” het Brown bygevoeg. “Ek lieg nie vir die parlement nie.” Sy het aanvanklik die besluit, om Molefe weer by Eskom aan te stel, verdedig en gesê hy is nie skuldig bevind aan enigiets sedert Madonsela se verslag bekend gemaak is nie, maar geen verdere ondersoek het plaasgevind nie. Die ANC het haar intussen versoek om sy aanstelling te herroep en sy het vandeesweek ŉ U-draai gemaak en aan LP’s gesê sy het besluit om nie die DA se hofaansoek, om sy aanstelling tersyde te stel, teen te staan nie. Die vakbond Solidariteit het intussen ook by die aansoek aangesluit en na bewering hofdokumente ingedien wat beweer dat Brown in kennis gestel is oor die bepalings van Molefe se kontrak met Eskom. Natasha Mazzone, woordvoerder van die DA, het gesê minister Brown se “reputasie ssal nooit weer na dié week se fiasko herstel nie”. Sy het Brown versoek om die Eskom-raad te skors en forensiese ondersoekbeamptes na die maatskappy se hoofkantoor te stuur om dokumente te konfiskeer, voordat dit dalk vernietig word. Pravin Gordhan, voormalige minister van finansies, het gesê die tyd het aangebreek dat die Eskom-raad bedank of afgedank word. Hy het gesê Molefe en Eskom se finansiële hoof Anoj Singh moet nie net vir hul optrede by Eskom ondersoek word nie, maar ook by Transnet, waar hulle dieselfde poste beklee. Brown het egter gesê die ondersoek sal net Eskom dek.