Op 13 Januarie 2014, begin Wim Fourie, my man, reisgenoot, geesgenoot en inspirasie, sy laaste bloginskrywing " droommateriaal", met die volgende profetiese woorde: 'n Nuwe jaar verdien 'n nuwe uitsig. 'n Agterlaat van die oue en die blye ontvangs van die nuwe. Die nuwe jaar vra vir 'n nuwe foto.
Op 14 Junie 2014 sterf hy na 'n reis van elf jaar met prostraatkanker, wat op 3 Junie 2003 by hom gediagnoseer is. Reeds in 2014 het ek 'n besluit geneem om met hierdie blog, 'n oop-oog reis, voort te gaan, maar ek het nie die moed gehad om te begin nie. Op 4 Januarie 2016, ontvang ek 'n uurglas as geskenk van Wim se niggie, Alta en dit word die prikkel om te begin.
Die afgelope jaar en sewe maande stoei ek met die grootste verlies in my lewe. Hoe begin 'n mens oor na 'n sprokieshuwelik van agt jaar?. Ek luister weer na die lied van Carly Simon, waarna Wim in hierdie laaste blog verwys:
"Take a look around now
Take a new picture…
(The stuff that dreams are made of)"
Ek lees weer die woorde op die uurglashouer- " it's about time " en ek weet dat dit tyd is om 'n nuwe foto te neem.
" Being rich is having money; being wealthy is having time. You may search my time –worn face, you'll find a merry eye that twinkles. I am not an old lady, just a little girl with wrinkles. Time is precious, but truth is more precious than time. All great achievements require time. A wise person does at once, what a fool does at last. Both do the same thing: Only at different times. You will never find time for anything. If you want time, you must make it. Opportunity knocks at the strangest times. It's not the time that matters but how you answer the door. Regret for wasted time is more wasted time. "
Ek wil jou uitnooi om 'n nuwe foto te neem en saam met my oop-oog te reis.
'n Nuwe jaar verdien 'n nuwe uitsig. 'n Agterlaat van die oue en die blye ontvangs van die nuwe.
Die nuwe jaar vra vir 'n nuwe foto.
Carly Simon sing gepas:
(The stuff that dreams are made of)
Onwillekeurig dink ek terug aan die dag vyftien jaar gelede toe die liedjie in 'n Supermark in Barcelona gespeel het…
Toe die nagtrein vanaf Parys vroegoggend die stasie op Barcelona binnekom, is dit asof daar 'n vreemde stilte heers. 'n Afwagting.
Die perron is donker toe ons afklim. Ons is in 'n keldervlak van die stasie. Ons raap ons bagasie bymekaar en klim af. Ek ervaar 'n vreemde gevoel toe ek van die trein afklim. Behalwe vir die donkerte van die perron klink daar in agtergrond klassieke musiek. Dit voel asof ek deel is van 'n surrealistiese film noir. Ons beweeg met die roltrap na die boonste vlak van die stasie en verkyk ons aan die gewoel en al die winkels en besighede. Ons plaas al ons bagasie op 'n hoop en begin rondom ons kyk/verken. Iewers moet ons blyplek vind. Ek bly by ons bagasie-stapel terwyl die toervriende gaan soek vir verblyf. Hulle kom terug na 'n ruk en sê dat ons geholpe is met slaapplek vir ons paar dae in Barcelona.
Toe ons die bagasie optel om die blyplek te gaan opsoek, is my kamerasak weg. Ek kyk en soek tussen die stukke bagasie. Die swart sak is weg. Gesteel. Iewers het 'n skelm gesien dat die mense vreemd en onseker lyk en sy kans benut. Ek is kwaad – vir myself omdat ek nie die kamerasak oor my skouer gedra het nie, kwaad dat ek nie beter oog gehou het oor die bagasie nie, kwaad vir die dief, kwaad vir die vreemde stasie en stad. Ek is sommer kwaad dat ek in 'n vreemde plek beroof is van my kamera wat ek as student met swaarverdiende vakansiewerk-geld gekoop het een-en-twintig jaar vantevore. Kwaad ook veral omdat ek vroegoggend op die trein ook my videokamera en klaargeneemde films in die einste sak gepak het saam met my Asahi Pentax K1000 kamera. Al die foto's wat ek in Londen en Parys geneem is, is daarmee heen. En toe word ek eers kwaad, by die besef dat die dief soveel van my herinneringe gesteel het en seker die rolletjies film wat gebruik is, iewers in 'n asblik gaan weggooi. Die woede slaaan binnetoe en ek bly stil-kwaad. Ons probeer die diefstal by 'n sekuriteitswag aanmeld maar kom agter dat Engels nie so maklike voertaal in Spanje is nie.
Ons vind uiteindelik ons selfsorg blyplek. Dit is nie te onaardig nie en het selfs 'n uitsig oor 'n deel van die stad. Maar ek bly teleurgesteld-kwaad op my bed lê. Die toervriende gaan later die stad verken en kos koop maar ek bly agter en voel gefnuik. Hoe gaan ek op die res van die toer nou foto's neem? Al die wonderlike lande en stede wat voorlê en ek het geen getroue kamera in die hand om dit op film vas te lê nie.
Die aand gaan stap ons en begin die stad verken. Die binne-woede wil egter nie wyk nie. Ek kyk, maar ek sien nie. Ons stap deur 'n inkopiesentrum. By 'n musiekwinkel kyk ek na hulle klassieke musiek. die stasie het immers die toonaard van die besoek bepaal met die klassieke musiek wat daar gespeel het. Ek koop 'n dubbel-CD met swaar klassieke musiek en koorwerke. Terwyl ons verder stap luister ek die musiek op 'n Cd-speler. Dit resoneer die sombere swaarte wat ek ervaar.
Die volgende oggend koop ons kosvoorrade in 'n Supermark – kaas, kouevleis, brood en sap. Toe ek die deur van die yskas oopmaak om die sap uit te haal, raak ek bewus van die musiek wat op die agtergrond speel – Ek hoor Carly Simon se stem en spits my ore vir die woorde:
Take a look around now, change the direction. Adjust the tuning,
try a new translation. Don't look at your man in the same old way,
take a new picture. Just because you don't see shooting stars
Doesn't mean it isn't perfect can't you see…
It's the stuff that dreams are made of, it's the slow and steady fire
It's the stuff that dreams are made of it's your heart and soul's desire.
Op daardie oomblik besef ek dat ek nuut na my omstandighede moet kyk. Ek is in Barcelona, besig met 'n uitgebreide reis. Ek kan nie toelaat dat 'n simpele dief ook my reisvreugde steel nie. Ek moet n nuwe foto neem, met 'n nuwe kamera. Ineens word hierdie stad met sy diepklinkende heimwee-musiek vir my mooi. Toe ons later Gaudi se Familia Sagrada kerk besoek, is ek ontvanklik vir die vreemde bekoring van die gebou en die stad.
Met ons aankoms in Arles in Frankryk, koop een van die toervriende 'n nuwe kamera aan leen aan my haar ou kamera vir gebruik op die toer. Nou kan ek weer met my eie foto's herinneringe van ons reis vaslê. Sowaar: "take a new picture."
Eers later ontdek ek dat die titel van Carly Simon se liedjie, The stuff that dreams are made of, eintlik ontleen is aan 'n Shakespeare aanhaling. In The Tempest praat Prospero met Ferdinand en sê dan:
Ons kuier die afgelope vakansie in ons hartshuisie in Philippolis. Ons sit in die agterste vertrek wat ons destyds met die aankoop van die huisie die "Oneintlike vertrek" gedoop het omdat dit so oninteressant en deurmekaar was. Verlede jaar het ons deurgedruk en die vertrek omskep in 'n heerlike leef-en kuiervertrek. Ons sit by die greinhouttafel en gesels oor die transformasie wat die vertrek aan die huisie teweeggebring het. Ons kyk deur die antieke Oregon houtraam en sien die panoramiese prentjie van die geil wingerd, die bakoond, die stal, die plaashek en die rantjie wat sigbaar is, selfs ook die windpomp van 'n buurman. Ons is intens dankbaar vir die gulheid van die huisie en dink daaraan hoe ons sy intrinsieke potensiaal raakgesien het toe ons dit agt jaar gelede gekoop het. Die huisie se verhaal is so met ons eie verhaal verweef. Ons het immers na die huisie kom kyk op dieselfde dag as wat ons verloof geraak het.
Die dag voor oujaarsdag nooi ons 'n paar vriende oor vir 'n ete onder die wingerdpriëel. Dis laatmiddag en die son kleur die wingerblare 'n diepgroen. Ons sit om die tafel, skink 'n glas vonkelwyn en vier die onherhaalbare oomblik. Nou. Die intense belewenis van so héél oomblik. Van Goedheid en Guns. Ons neem 'n nuwe foto onder ons priëel. Die foto vertel van 'n droom bewaarheid : Om saam met my reisgenoot en vriende 'n feesmaaltyd te geniet om danke te sê vir 'n jaar met sy kwota swaar en goedheid, maar ook om dit op so goeie manier te kan afsluit. Om die seer van die jaar agter te laat en met 'n nuwe verwagting 2014 binne te gaan. Met 'n herwaardering van ons huisie wat aan ons geleen is. Van mekaar. Van liefde. Hoop.Geloof. Van die lewe…
Dankie Shakespeare en Carly vir die waarheid.
'n Oorrompelende liggroen lenteboom bevestig: die nuwe seisoen is hier. Om die verandering van die kaal takrangskikking na lewensgroen blaardraers te aanskou, is om die wederopstanding van die lewe te vier!
Saam met die nuutheid van die bottende seisoen ervaar ek onmiskenbaar die reiskriewelings in my lyf. Die meedoënlose winter het ons beperk tot ons klein leef-en werkkring. Nou nooi die nuwe seisoen ons om te ontdek en te waag. Om trein te ry en nuwe landskappe te ontdek.
Die boek wat ek lees, Mediterreense herinneringe, dra natuurlik by om my te laat droom oor allerlei eksotiese bestemmings en dorpies met die mooiste name wat musiekklanke oproep: La Maléne, Villeneuve, Minerve, Saint Julien-des-Molieres, L'Isle-sur-la-Sorgue…Op sy reis deur die Midi (Middagland, Land van die son) hou André P Brink noukeurig dagboek van al sy ervarings. Dit sluit veral die streke van Provence en Languedoc in.
Hy kom tot die gevolgtrekking: "Miskien is elke reis in 'n dieper sin 'n soektog – na pit, 'n essensie, 'n hart. En al kom jy op die duur maar net by 'n stukkie van jou eie hart uit, dan het jy – wie weet – 'n soort skat gevind waarvoor die man in die gelykenis sy grond gaan verkoop het."
In die dorpie Maillane is Brink in sy eie woorde op 'n klein piëteitsreis want dit is die tuisdorpie van Frederic Mistral, die skrywer wat Provincaals weer op die voorgrond gebring het. Teen die fasade van die dubbelverdieping huis waar Mistral gewoon het, is 'n sonnewyster aangebring met die inskripsie:
Gai lesert, beu ton soleu,
L'ouro passo que trop leu,
E deman ploura beleu …
Vrolike akkedissie, drink jou son,
die tyd gaan alte gou verby
en more reen dit dalk…
Dit lyk vir my of die inskripsie ook 'n Carpe Diem bevestiging is wat van pas is in die nuwe seisoen. Benut elke dag as 'n gawe van Bo. Leef met oorgawe. Dan eggo dit ook die woorde van die Prediker:
Solank jy onder die lewendes is, het jy hoop.'n Hond wat lewe, is beter
as 'n leeu wat dood is….
Doen met toewyding alles wat jou hand vind om te doen… (Pred (9:4,10)
Dit was dan juis ook met hierdie dringendheid om nie dinge uit te stel nie dat ek en my reisgenoot tydens ons kuier op Philippolis besluit het om plekke wat ons altyd net verbyry, van nader te verken.
Telkens as ons op die pad tussen Trompsburg en Philippolis ry, sien ons die afdraaibordjie na die ou stasie: PHILIPPOLIS WEG.
Dié keer besluit ons om te kyk hoe die ou stasie lyk. Ons draai af met die grondpaadjie en ry die stuk of drie kilometer tot by die stasie. Toe ons by die hek inry, word ons getref deur die vervalle toestand van die eertydse mooi stasie: Philippolis Weg.
Ons begin summier foto's neem van die ou naambord wat in sy verweerde toestand eintlik simbolies is van die verval en onbruik waarin die stasie verkeer sedert dit etlike jare gelede gesluit is. My reisgenoot stel haar kamera in om swart en wit foto's te neem, terwyl ek die kleurfoto's neem.
Dit word 'n interessante middag op die stasie – ons neem 'n paar detailfoto's van die spore, boute en moere wat dit vashou, sinjale en watertenk. Toe kom die stasiehuise aan die beurt. Die vreemde is dat juis die verval in die huise goeie fotomateriaal bied, maar tog is daar telkens 'n gevoel van hartseer om te dink dat dit eens bewoon was en dat die stasie 'n ontmoetingsplek was waar sommige persone se reis ge-eindig het en ander se reis weer begin het.
Uiteindelik stap ons weer na die perron. Dit is behoorlik of mens in jou gedagtes 'n prentjie kan sien van die stasie in sy bloeitydperk. Mense en goedere word hierheen vervoer en met opgewondeheid deur die wagtendes begroet. 'n Seun, 'n dogter keer terug van universiteit en sien met verlange uit na die kuier op hulle hartsdorpie.
Dit is asof ek weer die woorde en refrein van Richard van der Westhuizen se liedjie, Tussen Treine, in my kop hoor weerklink:
Elke keer was dit 'n afskeid.
Elke keer weer 'n begin.
'n Honderd haltes langs die spoor.
Elke stasie het sy eie skim.
Lê daar basies, net die leë spore.
Lê die leë spasies van die onskuld nou verlore…
Onwillekeurig dink ek terug aan die epiese treinreis wat ek meegemaak het in 1967. Ek en my suster was deel van 'n skooltoer na die destydse Rhodesië. Ons het vroegoggend op Virginia stasie opgeklim saam met die res van die toergroep en vir bykans drie dae gereis tot by die Victoria waterval by Livingston.
My ervaring van treinreis was baie beperk en dit het soos 'n reuse avontuur gevoel om die kompartement te betrek en alles te inspekteer: Die groen banke wat ook sou dien as slaapbank snags, Die klein vlekvrye staal wasbakkie. Maar die eintlike avotuur was die venster met die afbeelding van 'n springbokkop daarop wat kon afskuif. Dan kon jy jou kop uitsteek en die wind voel waai – 'n sensasie kry van beweging en spoed. Die avontuur was lekker totdat daar 'n stukkie steenkool jou oog beland het, dan het jy gou jou kop teruggetrek en hulp gevra om dit uit jou oog te kry.
Van die drie dagreise per trein om tot by ons bestemming te kom, onthou ek nie veel nie, net maar die opwindende gevoel om deur 'n onbekende landskap te beweeg met die geklik-klak van treinwiele op spore as agtergrondmusiek. Ook die gerusstellende gevoel om saans (as daar uiteindelik rustigheid kom in die koepee) aan die slaap geskommel te word deur die ritmiese klanke en ligte skommeling van die treinwaens.
Iewers tydens die reis het ons die liedjie van die Sandpipers Guantanamera opskep tot Koos van der Merwe en dit dan gesing waar ons afgeklim het. Oppad na ons eindbestemming het ons op Bulawayo gestop en die Matoppos met sy kenmerkende klippe besoek en Cecil John Rhodes se graf besoek. Op ons reis terug het ons weer by die Khami-reünies vertoef.
Ons paar dae by die waterval was soos reuse ontdekking van hierdie grootse natuurwonder. 'n Paar van ons het selfs die voorreg gehad om in 'n ligte vliegtuig oor die waterval te vlieg. Vir my dertienjarige gemoed was dit byna te veel om te absorbeer.
Met die terugkeer het ons ouers ons op die stasie ingewag. Soos gesoute reisigers het ons die verhale van ons reis een vir een opgediep en die soeweniers as bevestiging uitgehaal. Treinry was nou onlosmaaklik verbind met die reiservaring!
Die fotosessie op die verlate stasie van Philippolis Weg het skielik al hierdie herinneringe weer na vore gebring. Toe ek en my reisgenoot later die middag terugry Philippolis toe is ons opgewonde oor die foto's wat ons kon neem, maar tog hartseer oor die verlies aan die mooi herinneringe van treine en stasies.
Toe ons die swart en wit foto's kyk wat die middag geneem is, is dit ineens of ons die klanke van 'n wegstomende trein weer hoor. Ook die opbruisende gevoel onthou tydens die treinrit as jy jou kop by die venster uitsteek en die opwinding van ontdekkingsreisiger wees, ervaar.
Dan dink ek terug aan soveel dae.
Soveel stawe op die spoor.
Ja daar was voorheen 'n tyd van treine.
Waar en wanneer het ons dit verloor?
Ja die verlies van die verlore stasies bring hartseer, maar tog het elke reis jou nader aan 'n stukkie van jou kern en jou eintlike hartklop gebring.