AFRIKAANSE OPSOMMING: Die mikpunt van hierdie navorsing is om ’n spesifieke periode in die geskiedenis van die histories belangrike Karoodorp, Graaff-Reinet te belig. Die belangrikheid van die periode onder bespreking lê opgesluit in die feit dat Graaff-Reinetters in daardie tydperk in ’n reeks sosiaal verdelende konflikte gewikkel was wat die samelewing op ’n rassegrondslag verdeel het; die konflik was gebaseer op ’n individu se taalgebruik van hetsy Afrikaans of Engels. In die periode ná die Anglo-Boereoorlog het ’n Afrikanernasionalistiese tendens ’n houvas gekry op Afrikaanssprekendes op Graaff- Reinet en dit het hulle genoop om in alle erns die oorheersing van ’n Imperialistiese Britse sienswyse in die samelewing teen te werk. Dit het behels dat die belangrikheid van Afrikaans vir Afrikaanssprekendes belig is teenoor die Imperialistiese Ryksgesindes wat weer Engels as die summa summarum van tale aangevoer het. Hierdie twee groepe taalgebruikers het op etlike terreine vir mekaar die letterlike en metaforiese stryd aangesê: ondermeer in die politieke speelterrein op die dorp sowel as in die opvoeding van leerders en met die samestelling van skool- en afdelingsrade. Buiten die konflikte tussen die Afrikaans- en Engelssprekendes wat op hierdie verskillende terreine belig gaan word, kyk hierdie navorsing ook na die voorkoms van taalkonflikte binne Afrikanerkringe self en hoe dit tot uiting gekom in die keuse van ’n taal by godsdiensbeoefening op die dorp. In kort fokus hierdie tesis dus op die voorkoms en opbou van Afrikanernasionalisme op Graaff-Reinet in veral die tydperk ná Uniewording, maar dit kyk ook op ’n wyer vlak na die onderliggende sosiale tendense wat deur die dekades heen op hierdie relatief klein Karoodorp gemanifesteer het.