Leer jou kind lewensvaardighede | Life skills | YourParenting
Child » Positive parenting » Life skills » Leer jou kind lewensvaardighede	Leer jou kind lewensvaardighede
By Shanda Luyt Ons wys jou praktiese maniere om jou kind lewensvaardighede te leer sodat hy kan floreer wanneer hy nie meer onder jou beskermende vlerk is nie. Jou kind gaan volgende jaar graad 1 toe. Hy kan al tot 20 tel, ’n bal vang en sy eie naam lees. Maar kan hy ’n straat veilig oorsteek en was hy sy hande nadat hy met die kat gespeel het? Sal hy agterkom as iemand op ’n onbetaamlike manier aan hom vat?
Lewensvaardighede word dikwels afgeskeep wanneer ’n kind vir die “groot skool” voorberei word.As ons praat van lewensvaardighede, bedoel ons ’n wye verskeidenheid vermoëns: basiese veiligheids- en gesondheidskennis, sosiale en emosionele vaardighede, en ook liggaamlike vaardighede.
Al dié dinge kan dit vir jou kind makliker maak om tussen sy maats aan te pas en by Juffrou gewild te wees. Mense hou immers van ’n goedgemanierde kind wat sy emosies kan beheer en in ’n gestruktureerde omgewing kan inpas.
Lewensvaardighede behels onder meer dat jou spruit al weet wat goeie persoonlike higiëne is: Hy borsel sy tande, bad, was hande voor ete – en verstaan waarom al dié dinge belangrik is.
Hy weet ook wanneer iemand hom op ’n regte of verkeerde manier aanraak en hoe hy daarop moet reageer. Hy kan ’n straat veilig oorsteek en weet wat om te doen as hy in ’n gevaarsituasie beland.Dis ook belangrik dat hy weet wie en wat hy is en waar hy in die groter samelewing inpas.
Graad 1 sal ook vir hom baie makliker wees as hy sosiale vaardighede ken soos om beurte te maak en self konflik op te los. Hy moet ook nou sy eie probleme kan oplos want jy is nie meer die heeltyd daar om hom te help nie.
Met die maklike aktiwiteite hieronder kan jy vroeg al begin om jou japsnoet weerbaar te maak sodat hy in die groot skool sal floreer.
Gesond en veilig
Blaai saam deur tydskrifte en kyk of julle gesonde kosse en gesonde leefstyle kan herken. Knip dit uit en plak in ’n boek.
Speel huis-huis en doen al die gewone goed soos kastig gaan slaap, gaan bad of gaan eet. Beklemtoon heeltyd die gesonde goed in jou roetine, soos dat jy voor ete hande was.
Maak saam aandete. Hy kan die blaarslaai vir die mengelslaai breek of die komkommer met ’n stomp mes sny. Vertel hom watter kos is gesond en hoekom dit nodig is om iets van alles te eet. Laat hom aan die kosse proe.
Pak ’n verskeidenheid kos en lekkergoed op die tafel en vra jou kind om die gesondste kosblik daaruit te pak. Verduidelik vir hom hoekom sekere kosse gesond is en wat dit vir sy lyfie doen en hoekom ander kos ongesond is.
Speel dokter-dokter. Maak asof jy bloei en hy jou moet verbind. Vra hom so tussendeur: Mag jy aan ’n maatjie se bloed vat? “Nee”. Wat moet jy dan doen? “Juffrou gaan roep.”
Vra hom om te kyk of hy jou kan uitvang as jy iets ongesonds doen, byvoorbeeld as jy nie jou hande was nadat jy met die hond gespeel het nie. Probeer jy hom dan weer uitvang.
Slaan ’n tent in die agterplaas op en speel “wildernis”. Gebruik die geleentheid om jou kind dinge te leer soos hoe belangrik skoon water is en hoe ’n mens vuil water kan beveilig deur dit te kook.
Teken ’n prentjie van ’n kind en vra hom om dié deeltjies op die prentjie te merk waar iemand anders hom nie mag aanraak nie. Oefen sommer wat hy moet doen as iemand hom wil molesteer.
Speel polisieman-polisieman en brandweerman-brandweerman of verpleegster-verpleegster en gebruik hierdie rolspel om jou kind basies veiligheidsmaatreëls te leer soos om op die grond te rol as jou klere brand.
Blaai deur tydskrifte en kyk of julle enige “gevaarlike” goed kan identifiseer. Soek ook na simbole wat gevaar beteken.
Loop deur die huis en kyk of julle enige gevaarlike goed in die huis kan identifiseer. Laat hom vertel hoe hy dink dit kan hom seermaak.
Bou ’n mini-pad in jul erf en speel verkeer-verkeer. Julle kan selfs padtekens van karton bou. Oefen padreëls soos om die straat veilig oor te steek.
Ek en my lyfie
Speel Simon Sê en laat jou kind sy verskillende liggaamsdele aanraak.
Bou legkaarte wat uit verskillende liggaamsdele bestaan.
Teken sy lyfie af op ’n groot vel papier en sny dit in verskillende dele op. Laat hom dit weer met wondergom aanmekaarplak. Jy kan ook sy voet aan sy oor vasplak en kyk of hy dit regstel.
Speel “raak met jou . . . aan . . . ” Hy kan met sy neus aan die grond raak, met sy voet aan sy oor probeer raak, met sy oog aan sy knie en so meer. Gebruik ook die minder bekende liggaamsdele soos wimpers, elmboë en kuite.
Sing aksieliedjies soos die Hoky-Poky waar julle verskillende liggaamsdele gebruik.
Teken die helfte van sy lyfie en laat hom die ander helfte inteken.
Teken ’n ovaal vorm en maak afdrukke daarvan. Vra hom om die verskillende gesigsuitdrukkings daarop te teken: bang, hartseer, kwaad, vrolik. As hy nog daarmee sukkel, kan jy verskillende monde, oë en neuse teken en hom vra om dit uit te knip en die regte gesiguitdrukkings te kies om ’n sekere emosie weer te gee. Maak beurte.
Speel “Hoe loop jy?” Sê hy moet loop soos ’n bang hondjie, kwaai kat of hartseer kind.
Probeer julself met modelleerklei bou.
Sê wat jy dink ’n liggaamsdeel kan doen en dan moet jou kind sê of hy saamstem of nie, byvoorbeeld “Ek lek met my neus” of “Ek skop met my hande”. Maak beurte.
Maak vir julle ’n familieboek. Skryf bo-aan elke bladsy iets soos “Oupa is spesiaal want..." of “Die lekkerste van ’n pa is...” Laat hom die sin voltooi en ’n prentjie teken wat dit uitbeeld.
Maak ’n huisie met deure en vensters van ’n skoenboks. Teken dan die gesinslede op stukkies dun karton en laat hulle in die huisie staan.
Maak ’n familie-stamboom met foto’s van oupas en oumas, pa en ma en boeties en sussies.
Maak van papierborde plekmatjies van jul gesin se gesigte. Elkeen moet so na as moontlik aan die werklike persoon lyk en dieselfde haarkleur hê.
Ek en my wêreld
Gaan op uitstappies na plekke wat ’n mens in jou daaglikse omgang nodig kry soos die poskantoor (waar hy ’n brief kan pos), die polisiestasie en die biblioteek. Verduidelik vir hom wat die funksie van al hierdie plekke is en beantwoord al sy vrae.
Blaai deur ’n boek oor verskillende kulture en wys hom hoe mense van ander kulture aantrek en optree.
Blaai deur tydskrifte en kyk watter verskillende beroepe julle alles kan herken. Knip dit uit en plak dit in julle plakboek.
Teken die Suid-Afrikaanse vlag en kleur dit in.
Ek kan self
Gaan stap in die omgewing en bekyk die verskillende straatname. Leer jou kind wat sy adres is. Maak ’n rympie op sodat hy dit makliker onthou of speel hinkspel op die ritme daarvan: “Ek (spring) bly (spring) in (spring) Kortstraat (spring) nommer 11 (spring), Primrose (spring).”
Maak ’n liedjie van julle telefoonnommer.
Maak twee veters so 3 cm uitmekaar aan ’n plankie vas en leer hom om veters vas te maak. As hy dit eers baasgeraak het, kyk met ’n stophorlosie hoe vinnig kan hy sy veters vasmaak. Laat hom ’n paar keer probeer om sy tyd te verbeter.
Maak asof julle by ’n baie duur en deftige restaurant eet waar julle net die beste maniere moet uithaal. Dek die tafel op die regte manier en wys vir jou kind basiese tafeletiket.
Speel robot-robot. Hy is die robot en moet jou opdragte presies uitvoer, byvoorbeeld: Stap vorentoe. Gee drie tree links. Draai om. Alle opdragte word in ’n afgemete robotstem gegee.
Gee hom ’n lys opdragte en kyk hoe vinnig en flink hy dit kan uitvoer. Meet sy tyd met ’n kookwekker. Byvoorbeeld: Hy moet die tafel dek, ’n bottel vol water maak en vir jou koeldrank ingooi. As hy dit binne ’n sekere tyd voltooi, kan hy vir jóú drie opdragte gee.
Lees vir jou kind stories soos Lisa Maak ’n Plan (Lapa Uitgewers) waarin kinders met ’n probleem gekonfronteer word en dan self planne maak om dit op te los. Lees ook stories waarin spesifieke emosies aangespreek word. Gesels oor die emosies en of jou kind dit al ervaar het en hoe hy dit hanteer het.
Speel winkel-winkel met regte geld. Verduidelik vir jou kind watter geld hoeveel werd is en dat hy met die R5 meer kan koop as met die R2.
Strooi kleingeld op die mat en vra jou kind om al die vyfsente op te tel, dan al die tiensente en so aan.
Speel telefoon-telefoon. Praat met mekaar op verskillende maniere, soos met ’n maatjie of met ’n vreemdeling. Vra hom of hy kan sê wat is die regte manier om ’n telefoon te beantwoord. Oefen saam hoe om dit reg te antwoord en ’n boodskap te neem.
Kyk watter kleure julle kan herken as julle deur die dorp ry. Identifiseer ook die moeiliker kleure.
Speel mevrou-mevrou of meneer-meneer en praat in formele taal met mekaar met baie “assebliefs” en “dankies”. Oefen aanspreekvorme.
Speel speletjies waarin julle moet beurte maak soos Slangetjies en Leertjies of Ludo. Laat jou kind ook verloor sodat hy kan leer om hierdie emosies te hanteer.
Nooi maatjies om te kom speel en deel hulle in twee spanne. Gooi ’n hoop ou grootmensklere in die twee hoeke en kyk wie kan die vinnigste al die klere aantrek.
Nooi maatjies en organiseer hulle om speletjies te speel waartydens hulle moet beurte maak soos hinkspel (hopscotch), krieket en vroteier.