In die dae voor 1990, in die tyd van kolonialisme en veral van apartheid, was ’n persoon se velkleur die vernaamste faktor in die bepaling van sy regte en behandeling. Dit het bepaal waar jy mog woon, waar jy mog wees, by watter skole of onderwysinstellings jy mog studeer, met wie jy in die kooi mog klim of trou, watse soort werk jy mog doen, die aard van jou politieke regte – te veel om op te noem.
As historikus kan ek verkláár hoe en waarom daardie stelsel ontstaan het. Ek kan ook sien waarom die stelsel misluk het. En as mens, as Christen met ’n regverdigheidsgevoel, kan ek insien dat die stelsel, soos hy in die praktyk toegepas is, immoreel was, ondanks die idealistiese motiewe van sommige van die beleid se vaders.
Sedert 1994 het die konstitusionele hof ’n jurisprudensie geskep wat – kom ons noem dit maar by die naam – die Grondwet verkrag het.
’n Goeie voorbeeld is die manier waarop die flagrante verengelsing van universiteite en skole, ondanks artikels 29, 30 en 31 (die kultuurartikels) van die Grondwet, vergoeilik is. Nog ’n voorbeeld is die wyse waarop die hof die kwessie van regstellende aksie benader het. Die huidige interpretasie van art. 9, wat diskriminasie verbied, is dat enige regstellende-aksie-maatreëls kragtens 9(5) billik is. Daarmee het die hof sy ANC-onderrok baie ver laat uithang.
Die ervaring elders in die wêreld leer ewenwel dat dit nuttig is om die wet aan jou kant te hê, maar nie genoeg nie. Die Nederlandse spreekwoord sê jy moet nie alleen reg hê nie, maar reg kry.
Nou ja, stakings kén ons deesdae in Suid-Afrika. Daar gaan haas geen week verby sonder dat daar êrens in die land gestaak word nie.
Die rasionaal agter dié skema, soos trouens die hele benadering tot regstellende aksie, is dat die agterstand wat swartes deur die apartheidsbeleid opgeloop het, nog lank nie ingehaal is nie. Spesiale maatreëls is nodig om dit reg te kry.
Meer nog: Die bestaan van sulke dramatiese sosiaal-ekonomiese verskille in die land is ’n destabiliserende faktor. Dis ook objektief in die wittes se belang dat die agtergeblewenes opgehef word en hoop vir die toekoms kry.
En wat van die kinders van Piet van der Merwe, ’n wit man wat sy werk verloor het en in ’n plakkerskamp moet woon? Wat sy brood verdien deur by parkeerplekke rond te hang en aanbied om mense se motorkarre te was of te bewaak?
Dis waarom Pule Mabe, ’n ANC-woordvoerder, op die Solidariteit-staking gereageer het deur te sê dat dit die Grondwetlike Handves van Menseregte “misbruik vir afstootlike redes wat ons demokrasie wil ondermyn”.
Gelukkig is daar nog onafhanklike kragte in die samelewing. Tot my verrassing is die MRK nie heeltemal deel van die heersende bende nie, en ook ’n groot deel van die media – en die breë Solidariteit-beweging – behou nog hul onafhanklikheid.
Daar gaan dalk heel waarskynlik ‘n staking van voedsellewering wees omdat verskeie boere nie kan/wil lenings kry om hulle oes in die grond te sit nie. Die onsekerheid op die korttermyn oor die grond kwessie gaan op die langtermyn ‘n tekort aan kos veroorsaak. Hou dit in gedagte.
Die apartheid-kaart kan nie vir altyd gespeel word nie. Dit is nou jare later, en als wat gewerk het, is afgebreek. Ons is van ‘n Eerste-wêreld land, na rommelstatus toe gevat.
As jy uit jou situasie wil kom, kry jy nie 5 kinders en gee vir elkeen ‘n krummeltjie om van te leef nie, jy kry dalk een, en jy sorg dat jy jou als gee vir daardie een.
Sowat 15 000 swemmers het tydens vanjaar se byeenkoms die waters trotseer. Hoewel baie van die swemmers elke jaar van die geleentheid gebruik maak om hul persoonlike doelwitte te bereik, is daar ook baie wat tydens die byeenkoms die tyd en voorbereiding benut om hul kant vir liefdadigheid te bring.
Psalm 68:6 – God is ŉ Vader vir swak mense, vir kinders wat nie ouers het nie. Hy staan aan die kant van hulpelose weduwees. Hy beskerm hulle. Daar uit sy hemelse woning wat eenkant is, steek God sy hand uit na die swak mense.
My eie kinders beskaam my, maar ek bedoel dit glad nie negatief nie. Hulle is ŉ wonderlike voorbeeld van jongmense wat omgee vir weeskinders, en daarom bou hulle huise waarin vigs-wesies onder pleegsorg geplaas word. Baie van die wesies woon nou vir die eerste keer in ŉ huis van stene en sement. Terwyl ek hier skryf, is my kinders besig om huise 14 en 15 te bou. Weeskinders, weduwees en vele ander mense met ander probleme kry baie swaar. As gevolg van baie moeilike omstandighede is hulle baie swak. Die psalm en baie ander dele in die Bybel maak dit duidelik dat God sy hand uitsteek na hierdie swak mense. Hy het beslis deernis met hulle en gee baie om vir hulle. Hy is die Vader wat baie van hulle nooit geken of nooit gehad het nie. Ek en jy moet by God se plan en hart inval en ŉ verlengstuk van sy hart en hande word na hierdie mense toe. Ons moet deur ons omgee en optrede vir hulle wys daar is ŉ Vader wat sorg, ŉ Vader wat liefhet en omgee.
Stuur ‘n foto van jou ouma en vertel ons waarom sy die koelste ouma in die wêreld is! Stuur jou inskrywing na [email protected] met “Koelste ouma” in die onderwerpveld.
Inskrywings sluit op 30 Augustus om 23:59 Suid-Afrikaanse tyd. Inskrywings wat hierna ontvang word, sal nie in berekening gebring word nie.
Dit is ongetwyfeld so dat vir sommige “blankes” hul wit(terige) velle ’n aanspraak op iets besonders is (claim to fame). Vir ander is dit ’n biologiese “toevalligheid” waardeur hul, en hul kinders se lewe op die een of ander wyse van die wieg tot die graf regeer.
Getrou aan die Afrikaner se diep Christelike lewenswyse het die Afrikaner ook ’n sin vir geregtigheid gehad, en was die beleid van afsonderlike ontwikkeling by baie eindelik op ’n regverdige bedeling bestem. Trouens, enduit het baie geglo in hierdie ideaal, met ongelukkige struikelblokke en maatreëls wat onvermydelik was om die einddoel te bereik.
Onlangs skryf dr. Braam Hanekom, direkteur van die Sentrum vir Openbare Geskiedenis, op Netwerk 24 ná ’n besoek aan Bloemfontein onder meer soos volg oor die stad se toekomsvooruitsigte (en huidige voorkoms teenoor die vroeëre van ’n Rosestad): “Rassevooroordele vier steeds hoogty. Die mense van die stad het geleer om daarmee saam te leef en is meestal goed gekamoefleer.”
Hanekom maak op wortels met die stad aanspraak (sy ma het hier grootgeword), en dat hy die stad goed ken. Tog gee hy die indruk van iemand wat in die styl van oudpres. Thabo Mbeki tydens ’n blitsbesoek aan Suid-Afrika oor die land gevlieg en toe verklaar het die vreeslike armoede bestaan nie, want ’n mens sien dit nie. Minstens sommige inwoners ervaar wel wat Hanekom waarneem, maar ander ervaar ook ’n stad waarin daar baie goedgesindheid is, al kos dit bietjie betrokkenheid en selfs delfwerk. Hierdie skrywer het nog selde soveel rasseharmonie beleef soos tydens die judotoernooie waarby hy danksy sy jongste seun se deelname betrokke is. Dieselfde geld vir die Kinderhuis van wie onder meer feitlik ’n hele satelliethuis by die judo betrokke is.
’n Groot gevaar is natuurlik dat mense soos die uwe self in die proses van selektiewe ervaring in dieselfde slaggat trap as ’n regering van ouds wat deur sy vinger op die Cebe-clan (Lennox en kie) te gehou het, gemeen het dat hulle die Suid-Afrikaanse pols voel en alles min of meer klopdisselboom gaan.
Op die gevaar af om die bedoelde konteks deur ’n té selektiewe aanhaling te verander, word die volgende aanhaling van die bekende Dawie Jacobs van Sterrewag weergegee: “En ja, ek beleef ook ’n land waar minderheidsgroepe aan alle kante alles deur ’n kleurbril sien en rassevure aan die brand steek.”
Dan ’n tipe Griekwa-deels-ontwaking, en ŉ magdom ander. Die mees komplekse is egter waar die wit mense verwyt word vir afstandplasing, en selfs afstoot.
Terselfdertyd word in veral akademiese kringe soos prof. Jonathan Jansen, na bruin mense as swart verwys. Die indruk, reg of verkeerd, is dat dit ’n soort ere-swartskap is wat dan ook ander bruin mense sou insluit soos wyle prof. Russel Botman, indertyd rektor van die US. ’n Groep bruin Afrikaanse skrywers word dan ook deur die media, asof dit nou die politiek-korrekte agenda is, “swart Afrikaanse skrywers”. (Daar sal wel “etniese” swart skrywers teenwoordig wees.)
As iemand twyfel oor die gevolge van rasse-onmin (en die jaarlikse rassebarometer fyn dopgehou word), leef hy nie in dié wêreld nie. Die koerante dra oorvloedige berigte oor onwettige grondbesetting wat behoorlik vlamgevat het ná nie net die ANC se beleidsverandering oor grondgryping sonder vergoeding nie (eintlik handel die betrokke artikel 25 van die Grondwet oor alle vorme van eiendom), daar word selfs in van die berigte en artikels gemaan pres. Cyril Ramaphosa het met die wyse van sy aanvanklike aanbieding ’n perd opgesaal wat moeilik gery gaan word.
Teen hierdie agtergrond: “Is dit nog billik om na witheid as ’n godsdiens te verwys?” Ja, vir diegene wat die titel “white supremacists” verdien wat Don Zuma alle wit mense, in plaas van net die skuldiges opgelê het, nogal op ’n spesiale dag wat teen rassisme uitgeroep is, is die wet wel soos ’n godsdiens. In baie gevalle is dit al wat hulle in hul eie oë watwonders maak.
Maar vir verreweg die meeste word gesien hoe internasionaal-erkende minderheidsregte (wat internasionaal ’n deel van menseregte uitmaak) geërodeer word of in die spervuur kom. Minderheidsregte is egter ’n pakket wat verkieslik in geheel, of baie na daaraan moet kom. Iemand wil nie net sy moedertaal in die huis praat nie, maar verkieslik ook in sy kerk, skole en ja, universiteite. Hy wil nie vae teorieë oor die bevordering van diversiteit en veeltaligheid hoor, maar in die praktyk sien hoe sy taal voor sy oë aggressief weggeveeg word nie.
Laat die Afrikaner sy godsdiens wat hy liefhet, koester. Dis meestal Calvinisties, al word al meer charismatiese kerke ’n werklikheid. Gewoonlik kan hulle saam oor kerkverbande heen gou ’n kringetjie vorm en saam vir ’n siek kollega bid of een wat slegte nuus gekry het. Om die eentalige spyskaart (sedert onlangs) van die hospitaal baas te raak, kan vir ’n boerseun soos die uwe ’n skraps ete beteken.
Die kabinet het Gordhan Vrydag in ŉ verklaring geloof vir sy pogings om vertroue in die Suid-Afrikaanse ekonomie te herstel, maar het ook hul besorgdheid uitgespreek oor die konflik tussen Gordhan en die Valke en die feit dat Gordhan ŉ verklaring oor die aangeleentheid uitgereik het.