Uitstekende hofsaak oor voortslepende en vals grondeise - Jy en die RegJy en die Reg
Tuis › Artikels › Uitstekende hofsaak oor voortslepende en vals grondeise
Baie grondeienaars is slagoffers van werklike boelietaktiek deur grondeisekommissarisse in verskillende provinsies. In baie gevalle word vals grondeise ingedien wat eenvoudig net nie teruggetrek word nie. Die nadeel hiervan is dat hierdie grondeise vir jare uitgerek word en dit hang soos 'n swaard oor die boer se kop. Die grondeienaar moet ook self al die regskoste i.v.m. so 'n vals eis betaal en hierdie koste kan duisende, selfs miljoene, rand beloop.
Die grondeisehof het onlangs baie goeie nuus vir grondeienaars gegee deur 'n uitspraak op 25 Mei 2020. Die eis van die Mavundulu-gemeenskap oor 28 stukke grond in die New Hanover-distrik tussen Greytown en Pietermaritzburg het 'n regter geweldig ontstel. Die regter was so ontsteld dat hy die eiser se prokureurs en advokate verbied het om 'n sent vir hulle dienste te ontvang.
Regter A Canca het ook tereg gesê dat belastingbetalers vir die eisers se verteenwoordigers, die prokureurs en advokate, betaal en dis waarom hulle net voortstoom. Die prokureurs en advokate moes ook alle gelde wat alreeds aan hulle betaal is, terugbetaal aan die staat.
Hy het ook die minister van grondhervorming beveel om die 25 grondeienaars se regskoste te betaal. Hy het verder daarop gewys dat die plase wat ter sprake is grond is wat in 1837 reeds deur die Voortrekkers bekom is. In 1851 en 1853 is die grond deur die Britte aan Duitse setlaars gegee nadat Brittanje Natal geannekseer het. Hierdie grond is daarna onderverdeel en verskeie kere gekoop. Daar is egter geen sprake hier dat die grondeisers kon slaag met hulle eis nie.
Die regter gebruik 'n mooi voorbeeld en sê die grondeis is soos 'n vaart op die Titanic wat tot mislukking gedoem is en waarmee hulle 22 jaar voortgeploeter het. Die regter voer vêrder aan dat die Mavundulu-gemeenskap nie kwalifiseer as 'n gemeenskap nie en dat dit duidelik is dat hulle getuienis op hoorsê berus. Hulle getuienis het slegs aangetoon dat hulle voorvaders plaaswerkers was en dit beteken glad nie dat hulle geregtig is op die grond nie. Die regter het ook die grondeisers se deskundiges gekritiseer en gesê dat hulle nie werklik deskundiges is nie.
Die regter het aangevoer dat verstandige regsgeleerdes die getuienis nagegaan het voor daar besluit is om met die saak in die hof voort te gaan en hy beskou dus hierdie regsgeleerdes wat namens die grondeisers opgetree het as roekeloos en hulle moes geweet het dat daar geen vooruitsig op sukses was nie.
Hierdie saak se regskoste het miljoene rande beloop vir die grondeienaars en het werklik baie onsekerheid vir hierdie boere veroorsaak. Die hoop is dat hierdie saak die staat meer waaksaam sal maak teen vals grondeise en om sake waar daar geen meriete is nie en wat vir jare en jare net lê en niks gebeur nie, terug te trek.