Kruisverhoor: Wet wil musikante, maar nie akteurs nie, beskerm | Netwerk24
Deur Dawie Boonzaaier 20 Junie 2021 00:00
Die Wysigingswetsontwerp op die Beskerming van Kunstenaars is weer oop vir openbare kommentaar nadat dit 15 maande op die president se lessenaar gelê het vir goedkeuring. Hoe lank veg julle nou al vir regverdige uitbetalings vir tantième van heruitsendings?
Al vir meer as 20 jaar, maar hierdie nuwe wetgewing gaan nie die probleem oplos of TV-kanale dwing om tantièmes te betaal nie. Akteurs pas nêrens in met hierdie nuwe wet nie. Dit is geskryf met musikante in gedagte wat staatmaak op kollektiewe geld van 'n organisasie soos Samro (die Suid-Afrikaanse Musiekregte-Organisasie). Ons kort aparte wetgewing vir akteurs wat tantième hanteer, maar my kommentaar hieroor is met die vorige ronde voorleggings (oor hierdie wet) voor die parlement geïgnoreer.
Die president het die wetsontwerp weer oopgemaak vir kommentaar nadat die Amerikaners gekla het die nuwe wet bied nie voldoende beskerming van hul kopiereg nie. Het hulle 'n punt beet?
Ek't geweet die president gaan nie die wetsontwerp onderteken nie, want dit tas internasionale kopieregte aan. Goddank het sy regsadviseurs hierdie probleem raakgesien, want daardie wetgewing is só swak. Ons as akteurs moet liewers self druk op TV-kanale begin plaas om vir ons tantième te begin betaal.
Wat is die huidige probleem met die uitbetaling van tantième?
Tantième word deur die SAUK betaal – vir elke heruitsending word 15% van die akteur se oorspronklike vergoeding, soos aangepas vir inflasie, betaal, en in spitstyd (tussen 18:00 en 20:00) is hierdie tantième 25%. Die probleme by die SAUK is egter hul katastrofiese administrasie. Oor die R3 miljoen se fakture in tantième, wat klaar deur die SAUK goedgekeur is, is nog nie deur hulle uitbetaal nie. Boonop moet hulle ekstra rente betaal vir elke laatbetaling. Ek't dit al telkemale aan hulle uitgewys. Dis onbevoegde amptenary wat nie eens e-posse kan beantwoord nie. Ek het by AfriForum hieroor gaan aanklop, en hulle het sonder om te aarsel vir ons 'n regspan gegee. Ons is besig om hofstukke voor te berei.
En ander TV-kanale?
MultiChoice en kykNET betaal nie tantième op reekse wat hulle vervaardig nie, en geen wet dwing hulle om dit te doen nie. Ons akteurs is nie baie gelukkig daarmee nie, maar ons moet eet en kan nie vir die werk wat hulle bied nee sê nie. Al wat hulle kan dwing is 'n morele verpligting.
Die nuwe wetgewing sou nie 'n verskil maak nie?
Bied tantième werklik 'n oplossing vir werklose kunstenaars om 'n passiewe inkomste te verdien?
Ja, as iets etlike kere heruitgesaai word, kan dit bedrae word wat die pot aan die kook hou. Die bedrae word vir inflasie aangepas, dis nie peanuts nie.
Daar is argumente dat akteurs finansieel bloot beter moet beplan – is hierdie argument regverdig?
Volgens my moet persoonlike finansiële beplanning 'n verpligte vak vir dramastudente word. Jy's 'n eenmansaak, 'n onafhanklike kontrakteur wat nie jouself moet afhanklik maak van die staat vir sorg nie.
Wat staan hulle te doen?
Baie van ons uitgawes kan afgetrek word by belasting. Daardie aftrekkings kan 'n welvaart-kitty word waarmee jy moet spaar, maar akteurs besef dit nie. Hierdie goed vang jou aan die einde van jou lewe. Ons is mos maar 'n happy-go-lucky klomp wat nie aan sulke goed dink nie.