Die volgende groot taalman was genl. J.B.M. Hertzog. James Barry Munnik Hertzog is op 3 April 1866 gebore. Na sy skoolopleiding op Jagersfontein en Kimberley studeer hy op Stellenbosch en in Amsterdam.
Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog word hy generaal.
Na die oorlog praktiseer hy as advokaat in Bloemfontein, maar tree dan in die politiek en stig in 1904 ‘n politieke party, die Oranje-Unie. In 1907 kry die Vrystaat selfregering en genl. Hertzog word Minister van Onderwys en Justisie. Ons het reeds gesien hoe hy sy beroemde onderwyswet deurgevoer het wat voorsiening gemaak het vir moedertaalonderwys.
In 1910 speel hy ook ‘n groot rol toe die Unie van Suid-Afrika tot stand gekom het. Hy word Minister van Justisie en Naturellesake. Hy bots met genl. Botha en stig in 1914 die Nasionale Party. In 1924 kom die Nasionale Party aan bewind en hy is die Eerste Minister van Suid-Afrika. In 1926 verkry hy volle afhanklikheid vir sy land.
Toe hy in 1906 sy onderwyswet opgestel het, het hy gesorg dat Hollands en Engels, albei erken is en tweetaligheid was ‘n vereiste.
Hy het geweet dat die tyd nog nie ryp was om aan te dring op erkenning van Afrikaans nie. Hollands moes dus naas Engels as taal behou word.