Mmegi Blogs :: A re nne re bue ka go baya…..
E tlaa re go tswela pele re re, morago ga dikgwedi ba ntse ba ile, basimane ba bowa ba bonwa kwa ga Mma Ditshenyegelo. Fa ba tsena, jaaka gale, ba fetela ka kwa mahuri ba feta ba nna fa tlase ga setlhare sa bone. Ba e bitsa emetshane, ya tla.
By Sebofo Motshwane Fri 24 May 2019, 14:58 pm (GMT +2)
Ba isa ganong, ba utlwa gore o dirile fela jaaka gale Mma Ditshe ga a fapoga gope. Memetso ya bulega, ba tlhwaafala basimane sa nna sa tla ka molomo. Fa se ntse se tla jalo, ga ngotlega. Ba tlhobaela, ba ipotsa gore, le sa ntse le le leleele jaana ba tlaa dira jang. A bo a se kgakala Monwedi. A ba raya a re, go na le sengwe o se beile golo gongwe mme o ka taboga a ya go se tsaya. Basimane ba botsa gore selo seo ke eng, se fa kae, A araba ka gore, le fa e se ga sepe, ke madi o a tlogetse kwa ga gagwe mme fa ba mo letla, o ka taboga a ya go a tsaya. Kgang ya nna monate, basimane ba itumela, ba mo rebola gore a a latele. A tswa ka kgoro Monwedi.
Gone mme a bowa? O sale jaaka a ile. Bale ba leba tsela ba bo ba lapa. Fa ba bona a sa bowe, ba ipotsa gore molato ke eng, o tshwerwe eng. Ba se tlhoka mme ba belaela gore, e rile a se na go bona madi ale, a tsaya e sele tsela, a leba ga Segaolane. Letsatsi lone le le kae? Le sa mo emela, le ntse le tsamaya. Fa ba bona gore le setse le ile, ba itlhoboga. Botlhe ba felela ba re, jaaka leina la gagwe, o nwetse Monwedi ga a na go bowa. Ba kgaogana ka ditsela, mongwe le mongwe a leba ga gagwe, pelo di se monate.
Fa Motswana a bua ka tiragalo e, o tlaa re, Monwedi o ne a baya basimane fa tshwene e beileng ngwana teng. A ba raya a re ba mo lete, o tlaa bowa, mme ya bo e le fa a ile; Ba leta foo ba bo ba tlhoboga, a nwetse Monwedi. Setswana gape se re, o ne a baya ba bangwe seatla matlhong. Ke gore, a ba tsietsa, a ba direla boferefere, a ba raya a re o tlaa bowa ntswa a ne a itse gore ga a ke a dire jalo. Ba sale jaaka ba beile seatla matlhong ba solofetse go mmona a bowa, naga ya nna kgologolo.
Motswana a nne a loisetse Setswana pele a re go na le go baya molatsa. Re itse gore, ka Setswana, go na le ditiro dingwe tse e reng pele ga di dirwa, batho ba kopane ba buisanye ka tsone. E re ba ntse ba tsweletse, ka mabaka mangwe, ba se ke ba utlwane, kana, ba dumalane, Fa go nna jaana, kgang e tlogelwe gore e tle e buiwe gape ka nako nngwe mme go twe, e bewa molatsa. A re re,
go na le mosetsana o bidiwa Thetlwana. Thetlwana o setse a godile e bile o ikagetse, o na le lelwapa la gagwe. A le koo, o tshwanetse go nyalwa. Ka ke yoo o a nyalwa, kgang e nna gore tiro e tlaa tshwarelwa kae, kwa ga mang Bangwe ba re, ka o na le lelwapa, tiro e direlwe kwa ga gagwe. Ba bangwe ba a gana ba re, Thetlwana ga a tsewe mo godimo ga setlhare, o na le batsadi. Ba re, a tiro e tshwarelwe kwa ga Kgophane le Thejane ba e leng bone batsadi ba ga Thetlwana. Bale ba ntse ba a gana ba re lenyalo le ye ga Thetlwana, batsadi botlhe ba ye koo, ga go ke go senye sepe, tiro e tlaa nna e dirwe sentle fela. Mabaka a nna a tswa ka go farologana mme kgang e nna thata batho ga ba dumalane gore tota tiro e ye kae. Go bona go ntse jaana, kgang e a tlogelwa gore e tle e buiwe gape nako nngwe. E name e eme jalo mme Motswana a re, o e baya molatsa. A re, kgang e bewa, e beilwe molatsa. Boemong jwa kgang, gape go twe mafoko a bewa, a beilwe malotsa.
Go sale foo, gape go nne le go baya pelo. E le sekai, a re re, Lehupu le Kgabala ba ruile dihutshane. Ka maraka (masaka) otlhe, dihutshane tse di a tsala. Kwa ga Lehupu di tshela bonamagadi, lesaka le tletse, fa tsa ga Kgabala tsone di tsalela ntsogotlhong kgotsa molemeng; ke gore, di tsala botonanyana thata. Go bona go ntse jaana, Kgabala ga a itumele. O bona loruo lwa gagwe lo tlaa se ke lo ate, lo ntsifale, ka lesaka le tletse dipholo fela, ga go na maroba a mantsi a a ka mo tsalelang. Kgabala o itekodisa Lehupu gore seemo se, ga se mo robatse ka o sa ntse a itlhaela. A re o ne a eletsa di ka tsala bonamagadi mme a itlhatlosa ka go rekisa maroba.
Go utlwa fa a tshwenyegile ka gore loruo lwa gagwe lo atisa botonanyana fela, Lehupu o raya Kgabala a re, a beye pelo, e tlaa re motlha mongwe dilo di fetoge, le ene a tshelelwe maroba lesaka le tlale. Ka go baya pelo, Lehupu o raya gore Kgabala a se tshwenyege, a se fele pelo, kgotsa, a se itlhoboge. O raya gore, Kgabala a solofele gore e tlaa re nako nngwe le ene dihutshane tsa gagwe di mo tsalele sentle jaaka a batla. E re lenatetshapuo le re ‘Go baya pelo,’seane sone se re, ‘Tsholofelo ya pelo ga e tlhabise ditlhong.’ Se loisiwe jalo Setswana se nne monate.