My St Gallen-simposium gevolgtrekking: SA moet perspektief behou, maar hoe? — alternatief
St Gallen. Foto via Peachi.
My St Gallen-simposium gevolgtrekking: SA moet perspektief behou, maar hoe?
January 20, 2017 by Nico de Wet in Nico de Wet
Ek slaak 'n sug van verligting terwyl ek 'n sitplek op die trein inneem. Daar was 'n stadium toe ek 'n bietjie paniekerig geraak het oor of ek die oggend-trein sou haal of nie. Terwyl ek met my tasse in die gietende reën in die stegies van die ou dorp van St Gallen gehardloop het, het ek gewonder of ek die afstand tussen die woonstel en die treinstasie onderskat het. Toe ek betyds by die stasie uitkom, was dit egter nie die einde van my probleme nie. Om die waarheid te sê, ek het soos 'n hond gevoel wat 'n bus ingehardloop het: Ek het hom gevang, wat nou? Weens die afwesigheid van 'n publieke vervoer-sisteem in my lewe, het ek vergeet hoe groot 'n treinstasie kan wees. In my beplanning het dit my heeltemal ontgaan dat daar tipies meer as een platform kan wees waar treine kom en gaan.
Terwyl ek verslae by een van die talle ingange van die groot stasie staan, sien ek vir die eerste keer die fyner skrif op my treinkaartjie raak en soek angstig die platform-nommer vir my trein. Ek kon egter nie verstaan wat op die kaartjie aangaan nie en probeer toe die mense rondom my vra om hulp, maar tot my skok kon hulle nie Engels verstaan nie. Gelukkig, op die ou end, kon iemand aflei wat my behoefte was en wys die persoon die korrekte nommer op my kaartjie uit. Na 'n kombinasie van "Thank you," "Danke," "Merci," "Baie dankie" en 'n Japannese buig, het ek daar weggehardloop en my platform en trein betyds gevind. Dankie tog.
Ek maak myself gemaklik op 'n sitplek langs 'n vensterbank en maak my oë toe in 'n poging om 'n uiltjie te knip. Ek was vier ure gelede nog in 'n nagklub, besig om met 'n Argentyn op 'n vreemde VH1-treffers mix te sokkie. Die dag voor dit het ek in die vroeë oggendure die Madiba-dans aan 'n klomp Indiese MBA-studente by 'n volgepakte huispartytjie ten toon gestel (in die land van die blindes is die een oog koning!). En die aande voor dit, is daar ook nie veel geslaap nie weens soortgelyke bedrywighede.
Een van die laataand partytjies by die symposium.
Ek is op pad na Freiburg, waar ek saam 'n ou vriend gaan kuier voordat ek terugkeer Suid-Afrika toe. Die treinrit is plus/minus vier ure lank, so daar is darem genoeg tyd om bietjie slaap in te haal. So dink ek. Maar terwyl ek vir die eerste keer in 'n lang tyd stilsit, en net my eie gedagtes vir geselskap het, word ek totaal-en-al oorweldig deur alles wat my sintuie die afgelope week waargeneem het. Dit is duidelik dat my kop vir 'n rustige oomblik soos dié gewag het om die prosesseringswerk onder my aandag te bring. Ek maak maar weer my oë oop, kyk deur die venster na die Switserse landskap wat verbybeweeg en begin my gewaarwordinge stuk-vir-stuk uit te pak.
Ek het die voorreg gehad om die St Gallen-simposium in Switserland by te woon as deel van 'n groep van 200 jongmense (sogenaamde "Leaders of Tomorrow") van regoor die wêreld. Helfte van die groep is uitgekies op grond van die baanbreker-inisiatiewe wat hulle aanpak en die ander helfte is gekies op grond van opstelle wat hulle vir die simposium geskryf het. Ek het in die laasgenoemde kategorie geval. Tussen ons gesê was ek heeltemal verras toe ek gekies is en wonder nou nog of hulle nie 'n fout gemaak het nie. Ek het my opstel op die nippertjie voor die sperdatum geskryf, net nadat ek die Up The Creek-musiekfees naby Swellendam bygewoon het. Benewens tyd, moes ek dus teen slaapverlies en wyngriep ook stoei toe ek 'n samehangende argument probeer bou het.
Daar was ook 600 ouer besigheidslui, politici, staatsamptenare en lede van burgerlike organisasies (sogenaamde "Leaders of Today") wat die simposium bygewoon het. Die simposium is eintlik op dié groep gemik. 'n Gedeelte van hierdie mense is genooi op grond van hul status as leiers in die samelewing. Die meerderheid moes egter 'n fortuin betaal om daar te kon wees. High society, ek sê jou.
Dis Leslie Maasdrop wat na die kamera kyk. Hy is adjunkpresident en die hoof finansiële beampte (CFO) by die BRICS-ontwikkelingsbank.
Die simposium vind elke jaar plaas en stem ooreen met die Wêreld Ekonomiese Forum, wat debatte rondom die ekonomie, die politiek en die burgerlike samelewing voer. Dit is egter kleiner en probeer doelbewus jongmense deel van die gesprek maak. Laasgenoemde is nogal 'n bakgat poging, reken ek.
Soos by baie ander konferensies is daar hoofsittings (plenary sessions) wat almal saam in 'n groot saal bywoon, en tussenin die hoofsittings is daar klein wegbreeksessies wat tegelykertyd plaasvind. Ek was nog nooit by 'n konferensie waar daar soveel verskillende wegbreeksessies was nie. In een van die tydgleuwe was daar vyftien sessies wat terselfdertyd plaasgevind het! Al die onderwerpe het bitter interessant gelyk, so dit was met elke slag baie moeilik om een te kies.
Die fasiliteerders by die konferensie was mense wat dikwels 'n verskyning op internasionale nuuskanale en in tydskrifte maak, soos Nina dos Santos (CNN), Lord Griffiths of Fforestfach (House of Lords, Verenigde Koninkryk), Andrew Hill (The Financial Times) en Stephen Sackur (HARDTalk, BBC). Die sprekers was beroemde en invloedryke leiers uit verskillende sfere van die samelewing. Dit was vir my nogal surrealisties toe ek op 'n stadium die uitvoerende voorsitter van die Rothschild & Co-groep in lewende lywe voor my sien sit en praat (sien hier vir hele program).
Stephen Sackur aan die woord.
Die standaard van gesprekke is iets wat ek lanklaas, indien ooit, beleef het. Ek moes soms myself herinner om my oë te knip. Die nugtere pragmatisme, breë verwysingsraamwerke, diepte van insigte en welsprekendheid wat die sprekers ten toon gestel het, het 'n vertroue by 'n mens ingeboesem waaraan jy nie gewoond is in Suid-Afrika nie. Die enigste prominente ideologie wat dikwels kop uitgesteek het, was 'n onwrikbare verbintenis tot samewerking.
Dié verbintenis tot samewerking het ek ook in verskeie gesprekke oor die Europese Unie (EU), wat ek met Europeërs by die konferensie gehad het, beleef. Met die Brexit-referendum wat bietjie meer as 'n maand weg was, was ek ywerig om die mense rakende die EU te pols. My saamgeflanste opname het Duitsers, Franse, Belge, Britte en 'n Griek ingesluit. Almal het erken daar is uitdagings, maar is oortuig hulle moet die ding laat werk. Dié positiwiteit het 'n groot indruk op my gemaak. Ek het ook weer opnuut besef wat 'n opwindende projek die EU eintlik is, veral gegewe die diversiteit en rowwe geskiedenis van die kontinent. In Suid-Afrika hoor 'n mens net die negatiewe nuus en is jy geneig om die heersende skeptisisme te deel. Dit voel egter anders as 'n mens in Europa is, en met Europeërs direk daaroor gesels. Bygesê, my respondente val waarskynlik almal in die sogenaamde "elite" van die samelewing: mense wat die vinnigste en maklikste die vrugte van transnasionale integrasie kan pluk.
So gepraat van elite, ons is soos adelstand by die konferensie behandel. Tussen-in sessies kon 'n mens die lekkerste koffie – en dit sê iets, want ek het 'n hele paar koffie-snobs in my lewe – by koffiekroeë wat regoor die perseel opgeslaan was, drink. Daar het kelners en kelnerinne met versnaperinge op skinkborde, wat klein ontploffings van genot in 'n mens se mond laat afgaan, op-en-af gestap. Die middag- en aandbuffets het geregte gehad wat 'n mens nie eers op payday by 'n restaurant sal bestel nie. Elke aand was dit oopkroeg, met 'n verskeidenheid van craft biere, wyne, whiskies, Cognac, en ek weet nie wat nog nie – alles van die beste ter wêreld. Daar was ook 'n cigar lounge met afficionados wat rondgestaan en jou gehelp het om sigare uit te kies (ook alles op die huis...) terwyl 'n Latyn-Amerikaanse jazz-orkes ons getrakteer het met 'n optrede. Dis die tipe van goed wat 'n mens in die flieks sien!
Die kroeg waar 'n mens nie hoef te betaal nie... altans nie voor die volgende oggend wanneer 'n mens wakker word nie.
'n Mens hou ook nooit op om met ander mense te gesels nie. Om te "network" is iets wat ek gewoonlik met 'n mate van ongemak doen. Nie by hierdie konferensie nie. Met minimum moeite en onderbreking beweeg 'n mens van een persoon na die ander. Almal is toeganklik, spontaan en wil graag gesels. Almal is ook interessant! Die jongmense wat ek ontmoet het, speel in die eerste ligas van hul onderskeie velde. Daar was onder andere studente van Harvard, Yale, Cambridge, Oxford, Nanyang en Tokyo. Daar was PhD-kandidate wat besig is om die menslike retina te bou, sintetiese veloorplantings te vervolmaak en robotte te ontwerp. Daar was stigters en hoof uitvoerende beamptes van ondernemings wat al miljoene kliënte het en goed op weg is om sogenaamde unicorn-status in die wêreld van beginbesigheid te bereik – en hulle is in hul twintigs!
Die toegang tot perspektiewe wat daar was, is iets waaroor ek tevore net kon droom. Ek kon eerstehands die opinies van ingeligte mense van amper enige land wat nuus maak inwin. Daar was Russe wat my vertel het wat hulle van die Weste dink, en mense van die Oekraïne wat my vertel het wat hulle van Rusland dink. En nee, geen moddergooiery nie. Albei kante se sieninge was genuanseerd.
Singapoerse studente van Sjinese en Bengaalse afkoms het aan my verduidelik hoekom nasiebou in Singapoer so goed werk. 'n Bestuurder van Google het vir my loopbaanadvies gegee. 'n Maori-leier het my gehelp om die publieke dialoë oor ras in Suid-Afrika en Nieu-Seeland met mekaar te vergelyk.
Ek het die onafwendbare einde van die wêreld oor 'n glas wyn met die jeugleier van 'n Switserse omgewingsdrukgroep betreur. En met 'n sigaar in die hand het ek 'n prominente jeugleier van Indië se Congress Party probeer oortuig dat sy 'n huwelik met haar politieke ambisies kan versoen (ek het natuurlik geen bymotiewe met die argument gehad nie). Dit was soos 'n Google Maps Street View vir opinies! Dit was fantasties.
Jong deelnemers van Mongolië, Suid-Afrika en Kanada.
Daar was 'n ander aspek van die interaksies wat ook 'n groot indruk op my gemaak het. Ek het op 'n stadium agtergekom dis nie net die ingeligtheid en diversiteit van opinies wat ek so positief ervaar het nie, maar ook die gemaklikheid rondom identiteit in gesprekke. Ek het bitter min van die essensialisme en identiteitspolitiek wat soveel van gesprekvoering in Suid-Afrika deesdae kenmerk ervaar. Dit was onbeskryflik bevrydend om saam met jongmense te kon droom en aan probleemoplossing deel te neem met minimale bewustheid van my eie of hul rasse, en geen ervaring van vooropgestelde agterdog vir mekaar nie.
Ek haal my dagboek uit my sak uit om my gedagtes neer te pen. Ek wil graag alles later onthou wanneer die abnormale van my daaglikse beleweniswêreld in Suid-Afrika weer normaal word. My sitplek op die trein is gelukkig by 'n tafel, so ek kan lekker gemaklik skryf.
Oorkant my sit 'n middeljarige man en werk op 'n rekenaar. Daar is 'n handboek langs die rekenaar waarin hy kort-kort rondblaai. Ek vermoed hy is 'n dosent wat vir 'n lesing voorberei. Oorkant die paadjie, aan die ander kant van die kompartement, sit daar twee meisies in hul vroeë twintigs (skat ek) wat albei diep vasgevang in dik leesboeke is. Ek onthou die fliek Before Sunrise en flirteer met die idee om 'n gesprek met een van die meisies te begin. Gelukkig, voordat ek myself in die verleentheid kon stel, stop die trein.
Die kompartement-deur gaan oop en 'n klomp skoolkinders stroom in terwyl hulle hardop lag en gesels. Amper al die leë sitplekke word ingeneem en die atmosfeer in die kompartement verander onmiddellik van diep, stille bepeinsing na 'n ligte, uitbundige vrolikheid. Ek vermoed die skoolkinders is op pad na 'n kamp, want almal het rugsakke en lyk baie opgewonde. Een van die groter kinders wat 'n hoed en baadjie aan het wat lyk soos dié van 'n kaptein in die vloot, marsjeer op en af die paadjie en deel skertsend bevele uit aan die ander kinders. Almal giggel.
Die kinders laat my gedagtes draai na die sosiaal-ekonomiese indrukke wat ek van Switserland gekry het. Die publieke ruimtes skep 'n ontspanne gevoel waaraan ek nie gewoond is nie. Met die uitsondering van een of twee bedelaars, kan ek nie die ekonomiese klasse van mense op straat uitken nie. Almal trek min of meer dieselfde graad van klere aan en lyk redelik gegoed. Wit- en bloukraagberoepe loop nie volgens etniese lyne nie. In die parke en by die straatkafees sit mense rustig en boeke lees en kinders beweeg rond sonder toesig. 'n Mens vergeet vinnig hoe verwronge die Suid-Afrikaanse samelewing is terwyl jy in Suid-Afrika woon.
Die tyd vlieg en Freiburg is om die draai. Ek probeer 'n paar voorlopige gevolgtrekkings oor my ervaringe in Switserland maak voordat ek afklim en vir die eerste keer in my lewe Duitsland in sy volle glorie beleef.
Die alomteenwoordige welstand en sekuriteit wat 'n mens in Switserland ervaar maak dit duidelik dat ons heeltemal té verdraagsaam en rustig teenoor die nood in Suid-Afrika is. 'n Samelewing hoef nie so akuut ongelyk te wees nie en ons hoef nie met die swaar gewete en onderliggende spanning wat ons daaglikse lewens weens hierdie ongelykheid kenmerk te leef nie. Ek weet in elk geval nie hoe 'n mens dit kan regverdig om toe te laat dat kinders in sulke omstandighede grootword nie; kinders wat geen seggenskap oor hul geboorteplek het en dit daarom geensins verdien nie.
'n Mens kan ook nie net toekyk hoe volwassenes uit die siklus van armoede probeer breek maar net nie vordering maak nie. Bo en behalwe basiese waardes van medemenslikheid wat ons behoort te motiveer om meer aktief hulp te verleen, hang ons eie veiligheid, gesondheid en welstand daarvan af. Elke geleentheid wat ons ignoreer om iets omtrent sistemiese armoede en die akute ongelykheid in ons samelewing te doen, maak ons aandadig in die voortsetting van die spanning, vrese, vervreemding en bitterheid in ons eie en nageslagte se lewens. Deur ons nalatigheid is ons letterlik besig om self die diewe, verkragters, moordenaars en populistiese opstokers groot te maak wat ons en ons kinders se lewens kan vernietig.
Dis egter moeilik om perspektief te behou en gemotiveerd te bly. Ek het nie besef hoe inhiberend, dreinerend, kortsigtig, afbrekend, polariserend en eng soveel van ons gesprekke in Suid-Afrika is nie. Wanneer 'n mens vasgevang is in die loopgrawe van die Suid-Afrikaanse publieke diskoers, weet jy dis erg, maar jy besef nie hoe erg dit regtig is voordat jy nie uit die land is nie. In die afwesigheid van voorbeelde wat as alternatief kan dien, raak dit so maklik die aanvaarde norm.
Aan die een kant is ons as Suid-Afrikaners seker bevoorreg dat ons vaardighede en 'n kapasiteit vir sosiale kompleksiteit ontwikkel wat skrik vir niks. Die magteloosheid, pessimisme en antagonisme waarteen 'n mens gedurig moet baklei is tawwe stoeiers, en as 'n mens op jou voete kan bly, bou jy sonder twyfel karakter. Maar aan die ander kant wonder ek tot watter mate jou potensiaal, talente en geestesgesondheid op ander terreine ingeboet word. Veral vir ons jongmense wat nog tande moet sny.
Dis moeilik om as jongmens opgewonde te wees en vertroue te hê in die koers wat Suid-Afrika as 'n politieke gemeenskap die afgelope paar jaar ingeslaan het. Dis vir my moeilik om te sien hoe die toenemende verdeeldheid – wat deur ons leierskap as iets soos mad scientists aangevuur word – deel kan wees van 'n helingsproses wat die Suid-Afrikaanse samelewing kan verander, soos wat dit deur die grondwet voorgestel word. Dit voel vir my eerder ons is besig om ons vermoëns direk te ondergrawe en kosbare tyd te verloor. Die konferensie het dit vir my baie duidelik gemaak dat die wêreld nie vir ons wag om ons stront uit te sorteer nie. Die wêreld beweeg vorentoe. Teen 'n spoed.
Ek en 'n Namibiër wat ek goed bevriend het, op 'n boot se dak op die Bodenmeer. 'n Dag van die konferensie se verrigtinge wat net op die jongmense gemik was, het op dié boot plaasgevind.
Die ironie is dat ons nie besef in hoe goeie posisie ons is om 'n toonaangewende wêreldmoondheid te word nie. Benewens ons ligging (beleggers koester hoë verwagtinge van Afrika in die volgende paar dekades), infrastruktuur, institusies en stelsels wat ons in staat behoort te stel om waarlik 'n gerekende speler in die bestaande wêreldorde te wees, het Suid-Afrika ook die geleentheid om 'n baanbreker in die vorming van 'n nuwe wêreldorde te wees.
Suid-Afrika is nie 'n nasiestaat soos baie Europese state wat in die afgelope drie eeue rondom vervaardigde kultuur-gemeenskappe (sogenaamde imagined communities in die Engelse literatuur) gebou is nie. Suid-Afrika is eerder 'n projek wat poog om verskillende gemeenskappe binne 'n stelsel van universele reëls en waardes in te trek wat almal se interafhanklikheid reflekteer, en aan almal gereg laat geskied sonder om aan die betrokke gemeenskappe of indiwidue se identiteite afbreek te doen. Op 'n manier is Suid-Afrika reeds wat die EU probeer regkry. Suid-Afrika se gom is reëls en waardes, nie kultuur, taal, godsdiens of etnisiteit nie. Suid-Afrika behoort dus grotendeels bevry te wees van die bagasie van die ou nasiestaat orde, en makliker leiding te neem in die ontluikende wêreld-dinamika van toenemende vloeibaarheid en verweefdheid.
Daarmee saam is Suid-Afrika ook 'n mikrokosmos van die wêreld. Nie net in terme van kulturele diversiteit nie, maar ook in terme van sosio-ekonomiese magsverhoudinge, gegewe ons geskiedenis en voortslepende, sistemiese ongelykheid. Ons is dus 'n goeie refleksie van die uitdagings wat die wêreld as 'n geheel in die sig staar. As ons vir die wêreld kan wys hoe 'n mens die speelveld vir diverse gemeenskappe wat in skreiend ongelyke verhoudinge teenoor mekaar staan op 'n opbouende manier gelyk kan maak, sal ons met aansienlike seggenskap leiding vir 'n meer gelyke wêreldorde kan neem.
Die geneuk is, hoe behou 'n mens die perspektief, inspirasie, deursettingsvermoë en veerkragtigheid wat nodig is om die land reg te ruk en sy potensiaal te verwesenlik? Hoe behou 'n mens daardie rou, nugter fokus en doelgerigtheid, sonder om in die moerasse van middelmatigheid ingetrek te word, en deur die aanhoudende negatiwiteit en vervreemding ontmoedig te word? 'n Mens raak so maklik deel van die probleem.
Die trein stop by my bestemming en ek klim af. Ek voel nou sommer opgewerk. Ek dink ek het 'n bier nodig. Gelukkig is ek in Duitsland, behoort nie te moeilik te wees om een te vind nie.
Ek wil almal wat in 1987 of later gebore is en 'n geregistreerde nagraadse student by 'n universiteit is, ten sterkste aanraai om aan die opstel-kompetisie vir die volgende St Gallen-simposium deel te neem. Die kanse is regtig goed dat jy geselekteer sal word (I mean, look at me). Dit gaan een van die mees opwindende, verrykende en stimulerende ervaringe van jou lewe wees en jy gaan interessante en wonderlike nuwe vriende maak (een van die vriende wat ek gemaak het se naam is Sokratis en hy kom van Griekeland! Hoe cool is dit?). Plus, jy sal geïnspireer word om Suid-Afrika 'n beter plek te maak. Doen dit!
Die sperdatum vir die opstel is 1 Februarie 2017. Dit is om die draai, maar jy het genoeg tyd as jy kyk hoe vinnig ek myne geskryf het. Registreer hier.