Lesersbrief: Die Gelofte: Mijne broeders en medelandgenoten…Van Rooy van den Berg skryf: Dit lyk of daar deesdae onder Afrikaners ’n nuwe waardering is vir die Gelofte wat Die Voortrekkers in 1838 voor die slag van Bloedrivier afgelê het. Duisende van daardie Voortrekkers se nasate (en ander Afrikaners wat hulle met daardie deel van ons geskiedenis identifiseer) het in die jare tot vandag toe weer en weer hierdie Gelofte afgelê en bevestig. ’n Pragtige getoonsette weergawe van die Gelofte, gesing deur bekende Afrikaanse kunstenaars, word vandag wyd gespeel en waardeer. Baie van die Gelofte-weergawes wat gebruik word begin met die woorde: “Hier staan ons…” Dit is wel bekend dat Andries Pretorius (die kommandant) en Sarel Cilliers (die geestelike leier) van die kommando wat opgetrek het teen Dingaan, in hul denke en besinning oor die aflê van ’n gelofte, ooreengekom het dat die kommando ’n gelofte aan die Here sal aflê op die voorwaarde dat die hele kommando, almal, moet instem daartoe. Almal het toe wel ingestem en ooreengekom om die Gelofte af te lê. Hierdie kommando wat die Gelofte by Wasbank afgelê het en daarna elke aand tot by Bloedrivier, was eensgesind en verbonde aanmekaar. Dit word bevestig deur die Gelofte te begin met die woorde: “My broers en medelandgenote”. Die verskeie weergawes van die Gelofte, bevestig hierdie verbondenheid. Jan Bantjes het tydens die optrek teen Dingaan ’n joernaal bygehou. Hy vertel dat “…de Hoofd-Kommandant degenen die de Godsdienst zoude verrigten, by malkander komen, en verzocht hen, met de gemeente te spreken dat zy allen volyverig in geest en in waarheid, tot God mogten bidden, om zyne hulp en bystand…” Bantjes noem hierdie strafkommando ’n gemeente wat almal saam in gees en waarheid is. Andries Pretorius verwys ook sewe dae ná die slag van Bloedrivier in ’n brief aan De Zuid-Afrikaan na hul eensgesindheid en ooreenkoms met mekaar wanneer hy skryf “… dat wy alhier onder elkander besloten hebben, om den dag onzer overwinning…” Hulle was ’n eenheid wat saam besluit het. Sarel Cilliers se weergawe van die Gelofte begin met die woorde: “Mijne broeders en medelandgenoten, hier staan wij thans…” Die Gelofte wat vandag algemeen gebruik word, is ‘n rekonstruksie van die weergawe van Sarel Cilliers. Hierdie rekonstruksie is deur G.B.A. Gerdener in sy biografie oor Sarel Cilliers gedoen en later deur die digter W.E.G. Louw in Afrikaans vertaal, en word al baie jare op Geloftedag weer deur Afrikaners afgelê en bevestig: “My broers en medelandgenote, Hier staan ons voor die heilige God van hemel en aarde om ‘n gelofte aan Hom te doen…” Sarel Cilliers se “My broers” sluit baie nou aan by Bantjes wat praat van die gemeente, en die term “Broers” dui op hierdie Voortrekkers se ankers in die Christendom en bevestiging dat hulle nie net geloofsgenote is nie, maar dat hulle mekaar vertrou soos broers. Dit bevestig ook iets van vroeër geslagte Afrikaners se nabyheid aan mekaar – hulle beskou mekaar in elk geval as familie, as broers en susters, ooms en tannies, neefs en niggies… Met die “medelandgenote” doen Cilliers weg met die term Immigrante-Boeren waarmee die Voortrekkers partykeer na hulself verwys het as mense wat getrek (migreer) het uit die Kaapkolonie. Hulle sien hulself reeds as bewerkers en bewoners van die land, selfs waar hulle daardie reg op die slagveld moet gaan verdedig. Verder is dit interessant dat volgens Cilliers se weergawe (en basies ondersteun deur Bantjes en Pretorius) word die Here nie hier aangespreek nie. Daar word oor die Lewende God in die derde persoon gepraat, amper soos Ps. 23 begin: “Die Here is my herder…” Diegene wat die Gelofte aflê doen hierdie belofte aan die Here terwyl hulle mekaar aanspreek. Terwyl hulle ’n gelofte aan die Here doen, gaan hulle ook ’n verbond met mekaar aan: “My broers en medelandgenote, Hier staan ons voor die heilige God van hemel en aarde om ‘n gelofte aan Hom te doen, dat as Hy ons sal beskerm en ons vyand in ons hand sal gee, ons dié dag en datum elke jaar as ‘n dankdag, soos ‘n Sabbat, sal deurbring, en dat ons ‘n huis tot sy eer sal oprig, waar dit Hom ook al behaag, en dat ons aan ons kinders sal sê dat hulle met ons daarin moet deel tot nagedagtenis ook vir die opkomende geslagte, want die eer van sy naam sal verheerlik word, deur die roem en die eer van oorwinning aan Hom te gee.” Die aanhef “My broers en medelandgenote” is ’n onlosmaaklike deel van die Gelofte. Waar ons as Afrikaners voor nuwe uitdagings staan in Suid-Afrika, gaan ons op 16 Desember weer landwyd Geloftefees vier, en die Gelofte weer aflê. Ons bely weer daardeur ons totale afhanklikheid voor die heilige God van hemel en aarde, maar terselfdertyd bevestig ons die band tussen ons Afrikaners, en verbind ons ons weer eens in vertroue aan mekaar as broers en susters, as families, as medelandgenote, as volk.