PressReader - Weg! Platteland: 2015-09-01 - Vry­loop of fik­sie?
Vry­loop of fik­sie?
“Ons wil kos kweek op ’n na­tuur­li­ke, e­tie­se ma­nier. Ál meer ver­brui­kers wil weet hoe hul­le kos ge­pro­du­seer word en ons klan­te maak staat op ons om kos op die­self­de ma­nier groot te maak as wat hul­le sou as hul­le die kans ge­had het,” sê Craig.
Maar die A­li­sons het gou ag­ter­ge­kom daar is geen be­heer­lig­gaam in Suid-a­fri­ka wat toe­sien dat dit wat pro­beer voor­gee om “free ran­ge” te wees in­der­daad so is nie – en nou is hul­le hul­le eie wag­hond.
“Die de­par­te­ment van landbou, bos­bou en vis­se­rye kom in­spek­teer ons el­ke ses maan­de en het die plaas as ‘free ran­ge’ ge­ser­ti­fi­seer. Ons wens an­der wa­re vry­loop­boe­re wil die­self­de moei­te doen. Daar is nou wet­ge­wing vir ko­se­ti­ket­te, maar as dit nie ge­po­li­si­eer word nie, hoe weet ver­brui­kers dit is waar?” vra Vic­ky.
Die hen­ne by Hig­hveld word aan­ge­hou vol­gens ver­skeie die­re­wel­syn-vry­he­de: “Ons glo hoen­ders moet toe­ge­laat word om soos hoen­ders op te tree. Hul­le moet doen wat vir hul­le na­tuur­lik is. Hul­le het te al­le tye goeie kos en skoon wa­ter no­dig, as­ook be­skut­ting teen die son, be­sker­ming teen na­tuur­li­ke roof­die­re, die vry­heid om ei­ers te lê wan­neer hul­le wil (son­der kuns­ma­ti­ge lig), toe­gang tot baie ruim­te, en die vry­heid om ’n sand­bad te ge­niet en rond te hard­loop en te skrop. Dis vir ons die lek­ker­ste ding om die hoen­ders dop te hou ter­wyl hul­le na­tuur­li­ke ge­drag toon,” sê Craig.
On­der dié da­mes is ’n sand­bad dui­de­lik ’n groot guns­te­ling. Nie net raak hul­le daar­mee van ir­ri­te­ren­de vel­pa­ra­sie­te ont­slae nie, maar dis ook ’n so­si­a­le ak­ti­wi­teit – groe­pies hen­ne skop o­ral in die sku­re en kam­pies taam­li­ke stof­storm­pies op.
Die hen­ne kry E­pol-graan­voer en word geen die­re­ne­we­pro­duk­te, hor­mo­ne of roe­ti­ne-an­ti­bi­o­ti­ka toe­ge­dien nie. Voer maak on­ge­veer 70% van die in­set­kos­te uit en neem ook jaar­liks toe – een ton lê­meel kos on­ge­veer R3 500.
“Ons wil nie hoen­ders in hok­ke aan­hou nie – dis nie hoe ons wil boer óf leef nie. Met die vry­loop­be­na­de­ring moet jy heel­tyd weet wat aan­gaan en din­ge be­stuur... ter­self­der­tyd moet ek by­voeg ons lê­sku­re word só ont­werp dat dit die mi­ni­mum ar­beid no­dig het: Daar’s ’n ket­ting­voer­stel­sel, nip­pel­wa­ter­pun­te en nes­bok­se. Die wa­ter en voer word ou­to­ma­ties toe­ge­dien. Al wat ons moet doen, is om die ei­ers te ver­sa­mel, die mis een keer per week om te dol­we, en die hoen­ders te ont­wurm en ent­stow­we toe te dien vir siek­tes soos Ne­w­cas­t­le en aan­steek­li­ke bron­chi­tis.”
A­RENDS­OOG Die hoen­dersku­re word snags toe­ge­maak en dan om 08:30 oop­ge­maak – teen dié tyd het die hen­ne al 90% van hul­le ei­ers ge­lê; bui­te het die ge­veer­de span­ne­tjie toe­gang tot baie plek en sappige groen gras­sies.