Skermtyd en jou kleuter | Maroela Media
Skermtyd en jou kleuter
Hoeveel tyd is genoeg? Hoeveel tyd is gesond? Wat is die alternatiewe? Hoe vind 'n mens balans?
Rekenaars is hier om te bly. Of dit nou 'n iPad of grootskermrekenaar is, kleuters word daaraan blootgestel.
Selfvertroue: Kinders wat leer om 'n probleem op te los, voel trots op hulself. Dit maak nie saak watter probleem nie. En tabletrekenaars bied 'n eindelose bron van probleme wat kinders leer oplos in die vorm van speletjies.
Motivering: Verskeie studies bewys dat kinders beter leer as hulle beloon word met tyd op hulle tablette. Dis ook 'n baie nuttige manier om te dissiplineer: Die tablet word weggeneem as hulle ongehoorsaam is. So vervang die tablet die nuwe goue sterretjie of suigstokkie as motivering en die houtlepel as afskrikmiddel.
Leer lees: Daar is soveel speletjies waarmee die kinders speel-speel letters, syfers en klanke kan leer ken. Dit vervang egter nog nie die driedimensionele en interaktiewe 1:1-leer nie.
Probleemoplossing: Hulle word sommer van jongs af geleer dat 'n probleem net iets is wat na 'n slim oplossing soek.
Hand-oog-koördinasie: Daardie vingertjies moet blitsig skuif.
'n Tablet is te klein vir twee mense om werklik interaktief mee te speel, maar wanneer 'n kind op 'n ouer se skoot sit, kan storievertel 'n heel nuwe dimensie kry. Die vele opvoedkundige toepassings kan ook so saam-saam deurgewerk word.
Die kind is "mak" vir rekenaars wanneer hy skool toe gaan. Sy voorkennis maak latere sleutelbordvaardighede en programmering makliker.
Kinders uit laer sosio-ekonomiese agtergrond kan makliker op gelyke voet met meer welgestelde kinders kom, wanneer hulle met rekenaarspeletjies gestimuleer word. Hulle woordeskat kan ook op hierdie manier uitgebrei word. Kinders wat uit huise kom waar daar baie interaksie en stimulasie is, baat nie soveel daarby nie.
'n Aanhaling deur Rosie Flewitt, dosent aan die London University of Education:
According to one study, 40 per cent of children aged 8 and younger in the US had tablets in their homes in 2013 compared to 8 per cent in 2011. Rosie Flewitt, professor in Early Years and Primary Education at the Institute of Education in London, says touchscreens are particularly motivating for children, allowing them to use a tool they can see is important to adults. "There is an unquestionable body of research showing that new technologies can engage children," she says. Her own studies have shown that children who struggle to learn using books often made more progress with iPads.
Die rekenaar en iPad is dus so goed soos die ouer dit gaan toelaat om te wees. Oogkundiges beveel speelgoed aan wat met die rekenaar beheer kan word, soos Play-I, wat robotte vervaardig wat met 'n i-Pad beheer kan word. So word tegnologie met die realiteit, in 3D, gekombineer.
Te veel skermtyd is nadelig. Verskeie kenners sê dat 'n voorskoolse kind nie meer as 'n uur skermtyd per dag moet hê nie; verkieslik in twee periodes van 30 minute. Hou in gedagte dat kinders oor naweke soms 'n twee uur lange fliek kyk, dan iPad speel en later met Ouma gaan skype. Tussendeur speel hy op Ma se foon. Dit kan maklik 'n 8 uur lange marathon van skermtyd word.
Te veel skermtyd kan die oë benadeel. Die volgehoue fokus op die klein skerm plaas oormatige stres op die oogspiere. Uitgewers weet reeds dat kinders se oogspan ingekort word deur die klein skerm van hul selfone. Boeke word reeds in smaller formaat gedruk. 'n Sessie op 'n skerm mag nie 30 minute vir 'n kleuter oorskry nie. Dan moet daar eers 'n breuk wees, sodat die oë kan rus en die ogies weer die middellyn kan kruis met ander aktiwiteite.
Te veel skermtyd het 'n invloed op ons kinders se BMI. Daar is in 'n onlangse Britse studie met 11 000 skoolkinders bevind dat daar 'n direkte verband tussen oorgewig en verhoogde skermtyd is (4+ uur per dag). Kinders beweeg minder en peusel meer: 'n slegte kombinasie. Onthou dat aksiebelaaide skermtyd, soos Wii, 'n slim oplossing kan wees om hulle aan die beweeg te kry.
Te veel skermtyd het 'n invloed op kinders se emosionele ontwikkeling. Daar is 'n nuwe en baie ontstellende fenomeen wat wêreldwyd posvat: digitale demensie. Dit is waar die rekenaar en ander skerms vir 'n kind só belangrik raak dat hulle geen behoefte aan menslike kontak meer ervaar nie, dat hulle geheue só verswak dat hulle geen telefoonnommer kan onthou nie, dat hulle gewete heeltemal vervlak. Dr. Byn Gi-Won van die Balance Brain Centre in Seoel sê die oormatige gebruik van slimfone en skerms beïnvloed die gebalanseerde ontwikkeling van die brein. Hierdie kinders ontwikkel tipies net die linkerbrein en skeep die regterbrein af. Die kreatiwiteit word dus deur die skerm vir hulle op 'n skinkbord aangebied; hulle moet dit net manipuleer. Konsentrasie wat in die regterbrein gesetel is, ontwikkel swak en dit lei in tot 15% van hierdie oormatige gebruikers na vroeë demensie ('n vorm van Alzheimer se siekte). Hierdie term is vir die eerste keer in 2012 gebruik in die boek deur die Duitse neuroloog, dr. Manfred Spitzer, in sy boek: Digital Dementia.
Breinontwikkeling word geraak. Soos reeds genoem, raak kinders maklik aan tegnologie verslaaf, veral weens die "onmiddellike bevrediging" oftewel "instant gratification". Sielkundiges (Lin & Zhou) beweer dat enige kind wat 'n oormaat tegnostimulasie kry, subtiele breinveranderings ondergaan. Hulle eerste simptome is buierigheid, gebrek aan konsentrasie, slaapstoornisse en 'n oorlaaide sensoriese sisteem. Hierdie kinders is dus rusteloos en geen ander speletjies bied hulle dieselfde bevrediging as die tablet of rekenaar nie. Hulle artikel noem 'n aantal ontstellende tendense wat hulle in die breinskanderings van sulke kinders sien, soos atrofie (wegsterwing) van grysstof, witstof wat abnormaliteite toon, verminderde kognitiewe funksie, en verdunning van die korteks. Hierdie kinders ontwikkel makliker voedseldrange, wat dus ook die verhoogde BMI-indeks onder tieners verklaar.
Nederlandse sielkundiges, onder andere Sieneke Goorhuis, voer aan dat kleuters dommer word met iPads in die hand. Hulle voel dat hulle minder kreatief is as vorige generasies en dat veral hulle luistervaardighede, konsentrasie en uithouvermoë swakker Hierdie sielkundiges voel dat 30 minute die absolute maksimum skermtyd vir kleuters is.
iPad vs storieboek? Studies deur die Universiteit van Harvard (Augustus 2015) waar magnetiese resonansie van die brein van kleuters gedoen is terwyl hulle 'n storie op 'n skerm kyk versus wanneer dit vir hulle voorgelees word, wys dat voorlees die brein dwing om self visuele beelde te skep. Die visuele gebied van die brein werk baie hard terwyl 'n kind na 'n storie luister. Daar is heeltyd wisselwerking tussen linker- en regterbrein. Wanneer 'n kind na 'n skerm kyk, is die regterbrein baie onaktief. Stories luister is dus breingimnastiek. Kinders wat gereeld stories tuis hoor se Magnetiese Resonansie-toetse (MR) wys meer aktiwiteit in die linker-pariëto-tempero-oksipitale deel van die brein: dis die gebied waar taalbegrip en verbeelding gesetel is. 'n Kind wat met 'n voorgeleesde storie bed toe gaan, het dus 'n voordeel bo die een wat net na die storie op 'n skerm kyk. DUS: Slaaptydstories is baie belangrik.
Op die ou end is dit WAT jy met die skerm maak wat belangrik is. 'n Tablet, rekenaar, slimfoon of TV is geen voltydse kinderoppasser nie. Dit moet met omsigtigheid toegelaat word en verkieslik saam met ander mense geniet word. Niks kan die skoot van 'n ouer vervang nie. Nie eens die kleurrykste tabletrekenaar nie.
Christien Neser is 'n spraakterapeut en skrywer. Sy het 'n BA- in spraak & gehoor, Hons- (Frans) en MA-graad in toegepaste linguistiek behaal.
Baba en Kleuter, Des 2015, Daniella de Witt
Wietske Boon, Spelterapeut, www.childtherapist.co.za
Kennisplatform voor het onderwijs. http://wij-leren.nl – ipad-steve jobs. «Kleuters worden dommer van iPads»