'Wêreld baie bekommerd oor Mosambiek' | Netwerk24
Deur Sarel van der Walt 22 November 2020 21:04
Die rede waarom die internasionale gemeenskap en veral die Europese Unie (EU) so angstig is oor wat in die noordelike Cabo Delgado-provinsie in Mosambiek gebeur, is omdat die situasie baie maklik kan handuit ruk.
'n Argieffoto van 'n toneel in die dorpie Nanjua in Cabo Delgado in die noorde van Mosambiek. Foto: Verenigde Nasies
So sê Liesl Louw-Vaudran, 'n senior navorser van die Instituut vir Sekerheidstudies (ISS) in Pretoria, oor die verslegtende situasie in Suid-Afrika se noordoostelike buurland waar meer as 2 000 mense die afgelope drie jaar weens aanvalle van Moslem-militantes in geweldpleging dood is.
Meer as 300 000 mense het al gevlug – onder meer na Pemba, die provinsiale hoofstad, en na ander provinsies.
Isis steun die militantes en het Suid-Afrika al gewaarsku om nie in te meng nie.
Sowat 50 mans en seuns is onlangs deur die militantes in die nedersetting Muidumbe onthoof, maar Al Jazeera berig meer as 1 000 Mosambiekse soldate het die dorpie ontset. 16 militantes is volgens die Mosambiekse polisie doodgeskiet.
"Daar is in die internasionale gemeenskap groot angstigheid en kommer oor wat gaan gebeur.
"Organisasies soos die Internasionale Rooi Kruis en die Verenigde Nasies (VN) is baie bekommerd oor die humanitêre krisis wat al hoe groter word. Baie lande, wat Frankryk insluit wie se Total-maatskappy groot belange in die gasvelde langs die kus het, is ook diep bekommerd.
Cabo Delgado is ryk aan olie én gas en verskeie lande het beleggings van miljarde dollars hier.
Dit word die afgelope ruk bespiegel dat die Russe besig is om 'n militêre basis in Mosambiek op te rig.
"Ons weet Suid-Afrika is ook baie bekommerd, maar dit word nie so duidelik gekommunikeer nie. Die Amerikaners hou ook die situasie fyn dop weens ExxonMobil se belange," sê Louw-Vaudran.
"Die EU en Frankryk wil graag help om die bedreiging wat die militantes inhou te stuit, maar ek dink daar is onsekerheid omdat hulle wil hê Afrika moet die leiding neem.
"Die probleem is Afrika – en Suid-Afrika as voorsitter van die Afrika-Unie (AU) – doen dit nie. Die gevaar is dat ander 'spelers' van buite Afrika betrokke kan raak en dit die situasie moontlik kan vererger.
"Daar is egter nog iets wat Afrika en Suid-Afrika kan doen. Ek dink Suid-Afrika kan regtig in die twee maande wat hy nog voorsitter van die AU is, iets doen.
"Suid-Afrika kan saam met die SAOG (Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap) 'n vergadering met die AU reël om die situasie in Mosambiek te bespreek en 'n oplossing te probeer vind," meen Louw-Vaudran.
Die realiteit is Mosambiek het nie beheer oor die situasie nie, maar die SAOG sal nie teen Mosambiek se wil betrokke raak nie.
"Mosambiek kan weier (dat die AU en die SAOG inmeng) omdat so 'n ingryping die indruk kan skep dat hy (Mosambiek) nie beheer oor die situasie het nie.
"Die realiteit is Mosambiek het nie beheer oor die situasie nie, maar die SAOG sal nie teen Mosambiek se wil betrokke raak nie," sê sy.
"Wat nou nodig is, is diplomatieke druk – en veral van Suid-Afrika – op Mosambiek om hom te oorreed om saam met die AU en die SAOG met 'n holistiese plan vorendag kan kom," sê Louw-Vaudran.
"Dis belangrik dat daar konsensus onder die SAOG-lande moet wees. Die streek moet inkoop in so 'n plan, maar veral Suid-Afrika omdat hy die enigste land in die streek is wat regtig die kapasiteit het om te help," sê Louw-Vaudran.
Die probleem met die SAOG is dat sy sekretariaat nie baie goed funksioneer nie.
Louw-Vaudran sê die ISS is gereeld met buitelandse ambassadeurs in Suid-Afrika in gesprek oor die situasie in Cabo Delgado.
Intussen het pres. Cyril Ramaphosa as AU-voorsitter drie oudstaatshoofde, Joaquim Chissano (Mosambiek), Ellen Johnson-Sirleaf (Liberië) en Kgalema Motlanthe (Suid-Afrika), as spesiale gesante na Ethiopië gestuur om die konflik daar te probeer besleg.
Ethiopië se pres. Sahle-Work Zewde het verlede week spesiaal na Suid-Afrika gereis om Ramaphosa namens Abiy Ahmed, Ethiopië se eerste minister en 'n oudstudent van die Tshwane-Universiteit vir Tegnologie, te vra om te help.