‘n Saak van Lewe en Dood – De Novo Boekeblad
Lewe en dood, ons oer-dilemma… Ons begeer die lewe, maar ons weet die dood wag – en al konsentreer ons voluit op die lewe, is die doodsgedagtes immer met ons, te meer so omdat ons in ’n met dood deurdrenkte wêreld leef.
In 1974 het Ernst Becker, ’n Joods-Amerikaanse kultuur-antropoloog, die Pulitzer-prys ontvang vir sy boek The Denial of Death. Die hooftema van sy boek is dat die mees fundamentele probleem van die mensdom, wat in sy kern gewortel is, sy vrees vir die dood is. Hy begin sy boek met die volgende stelling: “The idea of death, the fear of it, haunts the human animal like nothing else; it is a mainspring of human activity – activity designed largely to avoid the fatality of death, to overcome it by denying in some way that it is the final destiny for man. The fear of death is a universal. No individual, no culture, regardless of age, location or history, is exempt from it. The fear of death is part of the structure of human existence.”
Stephen Cave, skrywer van Immortality: The Quest to Live Forever and How It Drives Civilization, begin sy lesing voor ’n Amerikaanse gehoor met die volgende inleiding: “I have a question: Who here remembers when they first realized they were going to die?” Hy vertel dan dat sy oupa oorlede is toe hy nog ’n jong seun was en dat hy daarna snags lê en wonder het wat dit nou eintlik beteken dat sy oupa dood is. Waarheen het sy oupa gegaan? Dit het vir hom gevoel asof ’n gat in die realiteit sy oupa ingesluk het. Toe spring daar ’n skrikwekkende gedagte in sy kop: As dit met sy oupa kon gebeur, kan dit mos ook met hom gebeur. Cave sê een of ander stadium van die mens se ontwikkeling, het die besef tot hom deurgedring: “Ek gaan eendag doodgaan.” “This is, if you like, our curse. It’s the price we pay for being so damn clever. We have to live in the knowledge that the worst thing that can possibly happen one day surely will be the end of all our projects, our hopes, our dreams, of our individual world. We each live in the shadow of a personal apocalypse. And that’s frightening. It’s terrifying.”
Tyler Volk, skrywer van die boek Death, verwys na die navorsing, met Becker se boek as agtergrond, wat oor die afgelope aantal dekades in die veld van die sosiale sielkunde gedoen is en bekend staan as die “terror management theory” (TMT). TMT is deur Sheldon Solomon, Jeff Greenberg en Tom Pyszczynski in die vroeë tagtigerjare ontwikkel . Sedertdien is daar reeds meer as 300 empiriese navorsingstudies in tientalle Westerse lande gedoen om TMT se effek op menslike gedrag te probeer bepaal. Dit fokus op die oer-dilemma waarin die mens hom bevind, naamlik dat daar in die mens ’n instinkmatige dryfveer of begeerte is om te wil leef, maar dat ons bewus is dat die dood onafwendbaar is en dat ons uiteindelik gaan sterf. Hierdie paradoks is die oer-dilemma waarvoor die mens te staan kom. Dit veroorsaak angs. Hierdie angs (“terror”) het ’n bepalende invloed op hoe ons oor die wêreld en ons plek daarin dink en op ons lewens- en wêreldbeskouing – en ons probeer dan ons inherente bewustheid van ons weerloosheid en sterflikheid teen werk deur kulturele geloofstelsels (of wêreldbeskouings) aan te hang wat sin aan die lewe gee en selfwaarde verhoog.
My boek is in vier afdelings ingedeel. Deel een handel oor lewe, wat dit is en hoe dit op aarde ontstaan het. Deel twee handel oor die dood, wat dit is en wat gebeur wanneer ons doodgaan. Deel drie handel oor ons soeke na onsterflikheid. Deel vier, as afsluiting, handel oor die sin van die lewe in die lig van ons bewustheid van ons eie verganklikheid.
Ek is ’n leek, nie onderleg in die wetenskap, teologie, sielkunde of filosofie nie en hierdie is beslis nie ’n poging tot ’n akademiese verhandeling oor die onderwerp van lewe en dood nie. Daarteen is ek nie opgewasse nie. Hier is geen nuwe idees of insigte nie en ek gee slegs weer hoe ek dit verstaan na aanleiding van wat ek oor die onderwerp in boeke en artikels op die internet nagevors/gelees het.
Klik hier vir inhoudsopgawer
DIE OER-DILEMMA 7
Die Oerknal en die ontstaan van die heelal 39
Die ontstaan van die eerste lewe op aarde 46
Die reg om dood te gaan 79
Is selfdood sonde? 90
Wat van die geval van Jesus? 93
Wie het Eugene Terre’blanche doodgemaak? 96
Ickle, ockle, blue bottle 98
Die hoender, die blinde man en God 101
Om bietjie langer te wil lewe 116