Die kleurryke geskiedenis van Suid-Afrika in presies duisend woorde
Die kleurryke geskiedenis van ons land in presies duisend woorde
Die spore van baie geslagte van mense lê spreekwoordelik gesaai oor die Suid-Afrikaanse bodem... van natuurgebonde jagter-versamelaars van millenniums gelede tot by gesofistikeerde rekenaargebruikers soos jy!
ORBLYFSELS dui daarop dat die "moderne" mens meer as
50 000 jaar gelede reeds in die teenswoordige Suid-Afrika aanwesig was. Die landstreek is moontlik nagenoeg 30 000 jaar gelede die eerste keer deur San-groepe (Boesmans) beset.
Die jongste argeologiese navorsing dui daarop dat die voorvaders van die Suider-Afrikaanse swartmense boere was wat van verder noord op die vasteland gekom het. Van nagenoeg die eerste of tweede eeu n.C. het hulle hulle in klein gemeenskappe langs die kus van die teenswoordige KwaZulu-Natal gevestig. Hulle sou later opwaarts versprei in die riviervalleie van die streek en nog later tot in die hoër liggende graslande.
Die eerste Europeërs wat hulle hier gevestig het, kom in 1652 onder leiding van die Nederlandse kommandeur Jan van Riebeeck na die Kaap. Die Afrikanerbevolking ("Boere") ontwikkel daarna grotendeels uit nasate van Nederlandse, Duitse en Franse immigrante.
Brittanje beset die Kaap in 1806 en baie Britse immigrante kom in 1820 na Suid-Afrika.
In die middel-1820's heers Shaka, grondlegger van die Zoeloevolk, reeds oor 100 000 mense en het hy 'n leër van 40 000 manskappe. Talle misnoegde Boere trek van 1836 af noordwaarts onder die Britse gesag uit (die "Groot Trek") en stig hul eie republieke in die noorde: die Oranje-Vrijstaat en Zuid-Afrikaansche Republiek of Transvaal. Daar is verskillende botsings tussen die Boere en die swart volkere, ook die Zoeloes onder aanvoering van Shaka se moordenaar, Dingane.
Die ontdekking van diamante (1867) en goud (1886) in die noorde lei tot 'n toestroming van Europeërs, maar intensifiseer die onderwerping van die swartmense. Die Boere verset hulle teen Britse pogings om hul onafhanklikheid van hulle weg te neem, dog hulle word in die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) verslaan.
In 1910 verenig die Kaapkolonie, Natal, die Oranjerivierkolonie en Transvaal om die Unie van Suid-Afrika te vorm—'n dominium of susterstaat van Brittanje in die Britse Gemenebes.
Tydens die Groot Depressie bevind 'n kommissie in 1931 dat byna 'n derde van die Afrikaners armlastig is, terwyl min Engelssprekende blankes onder die broodlyn lewe. Dit lei tot 'n (uiteindelik geslaagde) veldtog vir die ekonomiese bemagtiging van die Afrikaner—én sy politieke dominansie.
In die Tweede Wêreldoorlog is daar groot verdeeldheid tussen Engelssprekendes en baie Afrikaners, veral toe Suid-Afrika troepe stuur om aan die Britse kant teen Duitsland in Noord-Afrika en Europa te veg. Reeds in 1938 het Afrikaners die Ossewabrandwag gestig, 'n paramilitêre organisasie wat ten doel sou hê om "vaderlandsliefde" in te skerp. Tydens die oorlog word etlike duisende lede van die Ossewabrandwag weens beweerde ondermynende bedrywighede geïnterneer—ook John Vorster, 'n toekomstige eerste minister.
In Oktober 1960 besluit die Unie se stemgeregtigdes, almal blankes, dat Suid-Afrika 'n republiek moet word en op 31 Mei 1961 word die land amptelik die Republiek van Suid-Afrika. Die land onttrek hom ook uit die Statebond.
Die blanke regering van die Republiek swig in die begin van die laaste dekade van die twintigste eeu, veral toe die einde van die Koue Oorlog en die verbrokkeling van die eens magtige Sowjet-Unie die moontlikheid van 'n Kommunistiese oorname in Suid-Afrika laat vervaag. Die ANC word deur pres. F.W. de Klerk ontban en Nelson Mandela, 'n voorste ANC-gevangene, word in Februarie 1990 ná 27 jaar in die gevangenis vrygelaat.
Indringende samesprekings word hierna gevoer om 'n sterk nuwe grondwet uit te beitel. Die onderhandelinge dreig plek-plek om te ontspoor, maar die wedersydse besef dat daar geen vreedsame alternatief vir 'n onderhandelde ooreenkoms is nie, laat die onderhandelaars vasbyt. Uiteindelik is daar so minlike skikking dat die Nobelprys vir Vrede in 1993 saam aan Mandela en De Klerk toegeken word.
In April 1994 word die eerste vrye verkiesing in Suid-Afrika gehou. Ná meer as drie eeue van wit oorheersing word die beheer aan 'n regering van nasionale eenheid oorgedra. Suid-Afrika word ingedeel in nege provinsies, tans bekend as Gauteng, Limpopo, Mpumalanga, Noordwes, Vrystaat, KwaZulu-Natal, Wes-Kaap, Oos-Kaap en Noord-Kaap. Mandela word president en in Mei 1994 ingehuldig. Hy dra in 1999 die presidentskap aan Thabo Mbeki oor.