Blade Runner 2049: dystopiese visie, nou selfs meer vreesaanjaend. Warner Bros
Science fiction is vol met visioene oor die toekoms en die vele wonderlike dinge wat die mensdom kan bereik. Maar dit is ook vol waarskuwings - en ons moet versigtig wees om ag te slaan op die groot boodskappe wat nou meer relevant is as wat hulle ooit tevore was.
Robotte en AI
Sedert die woord "Robot" het eerste verskyn in die vroeë 1920's in die Engelse taal (hoewel dit deur 'n Tsjeggiese skrywer uitgevind is), het wetenskapfiksieskrywers gewaarsku oor die vervaging van die onderskeid tussen mens en masjien.
robots word meer en meer soos mense, sodat dit eendag moeilik kan raak om die twee van mekaar te onderskei. Maar was hulle ooit regtig so anders? Philip K. Dick suggereer moontlik nie, en sy visie van replikante in Droom Androids van elektriese skape? (1968) - wat 'n klassieke film, Blade Runner, sou word - stel beslis baie belangrike vrae.
Dit is nie net robots waaroor ons deesdae moet bekommer nie. AI is nou miskien 'n nog groter bedreiging as sy robot neefs. Van die onheilspellende HAL 9000 in Arthur C. Clarke se 2001: A Space Odyssey (1968), tot die 'welwillende' AI-karakter Mike in Robert A. Heinlein se The Moon is a Harsh Mistress (1966), is ons gewaarsku dat die mag van AI om elke aspek van ons daaglikse lewe te infiltreer, kan dit eendag ons ongedaan maak - en ons sal niemand anders as onsself te blameer hê nie.
Bedreigings van die groot anderkant
Wetenskapsfiksie is vol met invalsvertellings, waarvan die bekendste waarskynlik die klassieke The War of the Worlds van HG Wells is. Wells se roman, wat die eerste keer in 1898 verskyn het, is sedertdien aangepas in talle films, TV-reekse en selfs a musikale.
Natuurlik bind baie van hierdie vertellings 'n vrees vir invalle van een soort soort nader aan die huis, met swierende insekte of 'insekte' wat in die plek van die vreemde 'ander' gebruik word, soos in Heinlein se klassieke roman Starship Troopers (1959) en die filmaanpassing (1997).
Maar hoewel die indringers van Starship Troopers visioene oor die Koue Oorlog kan opwek ('n algemene tema - sien ook Invasion of the Body Snatchers), is die grootste bedreiging wat deur Wells veroorsaak word, die Heinlein en die res die bedreiging van die vyand nog nie bekend nie. Dit kan vertroostend wees om aan vyandelike indringers te dink as sinnelose hordes of raserige diere, maar hierdie uitbeeldings is heeltemal te simplisties en is ontwerp om 'n beroep op ons basiese emosies te gee.
Van al die bedreigings wat die mensdom in die gesig staar, is die grootste uitdaging by verre en 'n manier wat onsself inhou. Van korttermynisme en verkeerde prioriteite, tot bose ondernemings wat ons denke vorm (sien: The Space Merchants ), soveel wetenskaplike fiksie-outeurs vestig die aandag op die vele uiteenlopende gebreke in die menslike toestand en ons dikwels verkeerde pogings om ' doen goed".
Uitbreiding na die sterre kan sommige van ons kwessies op die nader termyn, soos klimaatsverandering, oorbevolking en 'n skaarste aan hulpbronne, oplos, maar 'n groter bedreiging hou daarby in dat ons waarskynlik te veel probleme ondervind met ons en dat ons herhaal dieselfde foute keer op keer.
Wetenskap vs natuur
Ondanks sy naam was wetenskapfiksie al baie jare baie nader aan wetenskaplike feit. Terwyl wetenskapfiksieskrywers soos Heinlein, Isaac Asimov en Frederik Pohl van onmiddellike kommunikasie en 'n wêreld van kennis op ons vingers gedroom het, het die toekoms nou en waarlik neergestort en leef ons in 'n tyd waar dit moeiliker is as ooit om waarheid en fiksie uitmekaar te vertel.
Maar hoewel sommige lesers dit in die geheel 'n positiewe ding kan dink (u lees immers aanlyn), het wetenskapfiksie baie te sê oor oortuiging en die misplaaste geloof in ons vermoë om die wetenskap te benut en ons kragte te gebruik om goeie.
In Flowers for Algernon (1966) word 'n man met 'n lae intelligensie omgeskakel in 'n genie, net om 'n fout te ontdek in die eksperiment wat hom sal laat regruk na 'n veel erger situasie waarin hy begin het. Terwyl die verhaal fokus op die opkoms en die val van 'n genie, onthul dit ook 'n gebrek aan menslike deernis by die wetenskaplikes en 'n gebrek aan begrip vir net waar hul optrede kan lei.
As ons die wetenskap wil gebruik om die natuur te verower, moet ons oplettend wees in die manier waarop ons dit aangaan. Vooruitgang ter wille van vooruitgang is nie altyd 'n goeie ding nie - en ons moet oppas vir korttermynisme en waak teen selfvoldaanheid in alles wat ons doen.
Uiteraard is een van die mees koue aspekte van wetenskapfiksie wat in ons hedendaagse wêreld werk, die manier waarop die werklikheid verdraai word, en word dit al moeiliker om waarheid uit fiksie te vertel.
In hierdie era van verbruikerskultuur, sosiale media en vals nuus, is die werk van Philip K. Dick meer relevant as ooit tevore, en ons moet ag slaan op sy waarskuwing in boeke soos Ubik (1969) en The Three Stigmata van Palmer Eldritch (1965), oor die gevare van die sug van vals realiteite - waarvan ons baie self skep (sien: sosiale media). Dit is so te sê die tydigheid en relevansie van Dick se werk, dat sy romans voortgaan om baie materiaal vir draaiboekskrywers te verskaf, van die onlangse TV-reeks The Man in the High Castle (2015) tot die krities bekroonde Blade Runner: 2049 (2017).
Al hierdie voorbeelde laat ons wonder, wat bedoel ons met 'regte'? Dick kom miskien nie tot enige gevolgtrekkings nie, maar hy wys ons hoe ons gevorm word deur die wêreld om ons. Tensy ons ons verhouding met die wêreld - en ons plek daarin - begryp, is daar nog min hoop oor.
Mike Ryder, mededosent in letterkunde en filosofie en bemarking, Lancaster Universiteit
Jy is hier: Tuis > Lewe > Reis en kreatiwiteit > 5 Donker waarskuwings uit die wêreld van klassieke wetenskapfiksie