Buckingham-paleis (Engels: Buckingham Palace) is die amptelike woning van die Britse monarg in Londen. Dit is in Westminster geleë en staatsgeleenthede en koninklike onthale word hier gehou. Dit het ook ’n groot toerisme-aantrekking en dele van die gebou is sedert 1995 vir toeriste oop.
Dit is die afgelope 75 jaar vergroot, grootliks deur die argitekte John Nash en Edward Blore. Buckingham-paleis het in 1837 die amptelike koninklike woning geword toe koningin Victoria die troon bestyg. Die laaste groot veranderings is in die laat 19de en vroeë 20ste eeu aangebring; dit sluit die aanbou van die oosvleuel in met die bekende balkon waarop die koninklike familie tradisioneel byeenkom om die skare buite te groet. Die paleiskapel is egter tydens die Tweede Wêreldoorlog deur ’n Duitse bom verwoes. Die Queen's Gallery is in die plek daarvan gebou en het in 1962 vir die publiek geopen met werke van die Koninklike Versameling wat daar uitgestal word.
Die staatskamers, wat vir amptelike en staatsonthale gebruik word, is elke jaar van Augustus tot September vir die publiek oop. Koningin Elizabeth II en lede van die koningsgesin gebruik die paleis vir amptelike en staatsonthale. Die paleis het sy eie poskantoor en die unieke poskode SW1A 1AA.
Verskeie eienaars het dit van koninklike landhere gehuur. Die dorp Eye Cross het voorheen vervalle geraak en die gebied was merendeels leeg en onbewoon. Toe Jakobus I geld nodig het, het hy ’n deel van die eiendom verkoop terwyl hy op die ander deel ’n moerbeituin aangelê het vir die vervaardiging van sy. (Dit is nou aan die noordwestekant van die paleis.) Eindelik, in die laat 17de eeu, het Mary Davies die verkoopte deel van die eiendom van die eiendomsmagnaat sir Hugh Audley geërf.
Die paleis omstreeks 1837 met die Marmerboog, wat die seremoniële ingang tot die paleis was. Dit is geskuif om plek te maak vir die oosvleuel, wat in 1847 gebou is en die binnehof toegemaak het.
George III het die huis aanvanklik gekoop as ’n privaat huis, veral vir sy vrou, koningin Charlotte. Dit was hierna bekend as The Queen's House. Van hul 15 kinders is 14 hier gebore. Sint James-paleis het die amptelike en seremoniële koninklike woning gebly.
Teen 1847 het die egpaar besluit die paleis is te klein vir die hoflewe en hul groeiende gesin. Die nuutste aanbouing, die oosvleuel, wat deur Edward Blore ontwerp en deur Thomas Cubitt gebou is, het die sentrale binnehof toegemaak. Dit is vandag die "openbare gesig" van die paleis en bevat die balkon van waar die koninklike familie die publiek groet op belangrike geleenthede. Die balsaal en nog staatskamers is ook in dié tyd aangebou deur Nash se student sir James Pennethorne.
Net onder die staatskamers is ’n stel minder uitspattige kamers bekend as halfamptelike kamers. Die ingang is van die marmersaal af en die kamers word gebruik vir minder formele geleenthede soos etes en private ontmoetings. Sommige kamers is na spesifieke besoekers genoem, soos die 1844-kamer, wat in dié jaar versier is vir die staatsbesoek van keiser Nikolaas I van Rusland, en die 1855-kamer, ter ere van die besoek van keiser Napoleon III van Frankryk. In die middel hiervan is die kamer waardeur duisende besoekers stap na die tuin vir die koningin se jaarlikse tuinpartye. Die koningin gebruik ’n kleiner stel kamers in die noordvleuel.
’n Voorstelling deur die hof van aristokratiese jong dames aan die monarg het sedert die bewind van Edward VII plaasgevind. Dit was die jong vroue, bekend as debutante, se eerste verskyning in die openbaar as volwassenes. Hulle het volle hofkostuums gedra, met drie lang volstruisvere in hul hare. Hulle het die vertrek binnegekom, gebuig, ’n gechoreografeerde terugwaartse beweging uitgevoer en weer gebuig – alles in ’n rok met ’n sleep van ’n voorgeskrewe lengte. Ná die Tweede Wêreldoorlog is die seremonie vervang met ’n minder formele middagonthaal, sonder die buigings en hofkostuums.
Sy vrou, koningin Mary, was ’n kunskenner en het ’n groot belangstelling getoon in die Koninklike Versameling van meubels en kuns. Sy het dit laat restoureer en dit uitgebrei. Sy het ook baie bybehore in die paleis laat aanbring. Sy was verder verantwoordelik vir die versiering van die blou sitkamer.
Die paleis was minder gelukkig tydens die Tweede Wêreldoorlog, toe dit minstens sewe keer gebombardeer is – die ergste voorval was in 1940: ’n bom het in die binnehof ontplof terwyl koning George VI en sy vrou, koningin Elizabeth, in die paleis was. Talle vensters is gebreek en die kapel verwoes. Dekking daarvan is oor die hele land in bioskope vertoon om te wys arm en ryk kry ewe swaar. Die koning en koningin het is afgeneem waar hulle die skade ondersoek – die koningin, soos altyd met ’n glimlag en onberispelik geklee in ’n jas en bypassende hoed, het gelyk of dit haar glad nie pla nie. Dit is toe dat sy haar beroemde woorde geuiter het: "Ek is bly ons is gebombardeer. Nou kan ek die Ooseinde in die oë kyk."
Aan die agterkant van die paleis is die groot, parkagtige tuin wat saam met sy meer die grootste privaat tuin in Londen is. Die koningin hou elke somer haar jaarlikse tuinpartye hier asook groot funksies om belangrike koninklike mylpale, soos herdenkingsjare, te vier. Dit beslaan 16 hektaar en sluit ’n helikopterlandingsplek, meer en tennisbane in.
Aangrensend aan die paleis is die Koninklike Stalle (Royal Mews), wat ook deur Nash ontwerp is. Hier word die koninklike koetse, onder meer die Goue Staatskoets, gehou. Dié koets is in 1762 vir die eerste keer deur George III gebruik vir die parlementsopening en word sedert George IV deur die monarg gebruik vir hoofsaaklik kronings. Dit is laas gebruik met Elizabeth II se goue jubileum. Die perde wat in seremoniële optogte gebruik word, word ook hier aangehou.
Die Koningingalery, wat op die terrein van die voormalige kapel gebou is, is vir die publiek oop en bevat ’n afwisselende keuse uit die Koninklike Versameling.
Sowat 50 000 genooide gaste word elke jaar onthaal op tuinpartye, bankette en ander geleenthede. Tuinpartye, gewoonlik drie, word in die somer gehou, gewoonlik in Julie. Die paleis se voorhof word gebruik vir die aflossing van die wag, ’n groot seremonie en toeriste-attraksie (daagliks in die somer, al om die ander dag in die winter).
Die paleis behoort, nes Windsor-kasteel, aan die staat; dit is nie die monarg se persoonlike eiendom nie, anders as Sandringham House en Balmoral-kasteel. Baie van die inhoud van Buckingham-paleis, Windsor-kasteel, Kensington-paleis en Sint James-paleis is gesamentlik bekend as die Koninklike Versameling en behoort aan die monarg. Uitstallings daarvan kan in die Koningingalery (Queen's Gallery) naby die Koninklike Stalle deur die publiek besigtig word. Dit is deurentyd oop en uitstallings word afgewissel. Die gebou staan op die terrein van die paleiskapel wat in die Tweede Wêrldoorlog deur ’n bom verwoes is. Die paleis se staatskamers is sedert 1993 in Augustus en September vir die publiek oop. Die geld wat daaruit gemaak word, is aanvanklik gebruik vir die herstel van Windsor-kasteel nadat ’n brand in 1992 baie van die kasteel se staatskamers verwoes het.