go kgopela thušo ya gago le go kgathatema ga gago le ga kantoro ya gago e kgolo ka go bolela ka mo go kgontšhago ka ga melaetša e bohlokwa ya Mpshikela wa A (H1N1) 2009 ka mo go setšhaba sa gago.
Leina la semmušo la saese la bolwetši bjo ke leuba la mpshikela wa A (H1N1) 2009. Bo thomile go la Mexico le Dinagakopano tša Amerika ka Aprele ngwaga o. Mathomong bo be bo tsebega ka mpshikela wa dikolobe ka lebaka la gore go be go gopolwa gore bo tšwa go dikolobe. Ga bjale , go dumelwa gore ke motswako wa ditho tša motho le tša dinonyana. Ke ka moo, bolwetši bo sa tsenelanego le go ja nama ya kolobe goba ditšweletšwa tša kolobe. Ga bjale bo tsebega bonolo ka leuba la mpshikela goba go tla ratega gore leina la semmušo la wona le šomišwe, A (H1N1) 2009.
Go tloga ka Aprele ngwaga o, twatši e ile ya patlalala ka lebelo go dinaga tše 166 lefase ka kakaretšo. Ka Afrika, go fihla ga bjale bo phatlaletše go dinaga tše 16 fela. Ka nako ya ge ke ngwala lengwalo le, twatši e amile batho ba 177, 457 (di tiišeditšwe ke laporethri) lefaseng ka kakaretšo ka mahu ao a hlatsetšwego a 1 457.
ka mo Afrika Borwa ga bjale, re šetše re hlatsetše ditiragalo tše 2 844 ka mahu a tshela.
Ka morago ga kopano ya bone ya Komiti ya Tšhoganetšo yeo e swerwego ka la 11 June 2009, Mokgatlo wa Maphelo wa Lefase (WHO) o phethile ka gore selekanyo sa leuba la lefase ka kakaretšo se fihleletšwe le gore Molaodikakaretšo, Nga Margaret Chan, o goeleditše leuba le (kgato ya 6).
Ka la 6 Julae, WHO e hlalošitše phatlalalo ya leuba le, mo dinageng tšeo di amegilego fela le go dinaga tše dimpsha tšeo di ka se bo širogego le go bo thibela. Ka mahlatse le ge go le bjalo, mola e le gore se se ka no ba bjalo, ba ile ba elelwa gore twatši ye e dutše ka bontši e le bonolo e bile e sa dutše e le yeo e sego kotsi ka tsela efe goba efe.
WHO e eleditše gore dinaga di swanetše go hlokomedišiša go fokotša khuetšo ya bolwetši mo ditšhabeng. Go dira se, poledišano ya mohola e bohlokwa.
Bolwetši bo phatlalala ka phetelo ya lerothinyana (mohl. ge motho yo a fetetšwego a gohlola goba a ethimola, wa goga moya wo o tšwelego ge ba gohlola goba ba ethimola; le ge e le gore ba gohlolela bogodimo, wa goga moya kgauswi le lefelo leo , o ka fetetšwa).
Batho ba bantši kudu lefaseng ka kakaretšo ba na le dika tše bonolo e bile ba ka se nyake kalafo efe goba efe yeo ikgethilego.
Mang le mang yo a nago le dika tše di lekanetšego goba tše dišoro o swanetše nyaka le hwetša tlhokomelo ya bjako ya kalafo.
Teko ya semmušo e dirwa ke Institute ya Setšhaba ya Malwetši a go Fetela, wo o lego go la Gauteng eupša ga bjale o ile wa phatlalatšwa go ya go la Kapa Bodikela. Diteko di dirwa ka tigelo ya ngaka. Diteko ka bontši ka kgopelo ya maloko a setšhaba ka bonoši ga e dumelelwe ka mo go tsela ya tlhokomelo ya maphelo ya lefapha la mmušo. Re a tseba gore mafapha a mangwe ka mo go tsela ya tlhokomelo ya maphelo ya lefapha la praebete ba dira diteko ka bontši ka kgopelo ya batho bao ba tshwenyegilego e sego ka kgopelo ya dingaka tša bona, eupša ga se ya digela ke WHO.
Kalafo yeo e kgethilwego ke Tamiflu.
dika tše bonolo ka go magoro ao a nago le kotsi yeo ikgethileng bjalo ka ge go boletšwe ka mo godimo.
Kalafo ka bontši ka Tamiflu e tla tliša twantšho ka bontši go seokobatši, gomme ya e dira gore e se be le mohola le go batho bao e ka phološago maphelo a bona.
Maitemogelo lefaseng ka bophara a bontšhitše gore go tswalelwa ga diinstitušene tša go ithuta le mafelo a mangwe bjalo ka Mabenkele a kgoparara ga se a šoma ka go emiša phatlalalo ya bolwetši. Eupša, go ile gwa hlola ditšhitišo tše dikgolo tša leago.
Re eletša gore morutwana goba morutiši ofe goba ofe yo a nago le dika tše bonolo o swanetše go dula ka gae. Ge go e na le barutwana le/goba barutiši ba bantši bao ba dulago gae, ka gona institušene yeo e amegilego e swanetše go boledišana le Kgoro ya Thuto ya Motheo, yeo e lego gore mmogo le mafapha a maphelo di tla eletša ka tsela yeo e swanetšego go latelwa.
ge o ekwa o ka re o na le dika tše di lekanetšego, dula ka gae o be o široge go kopana le batho ba bangwe.
Ke rata go le tiišetša gore sengwe le sengwe se dirwa ke ditsebi tša saese lefaseng ka bopha, ba šoma le WHO go leka go ka tšweletša moento. Ge dilo di ka sepela gabotse, moento o bjalo o ka ba gona mo dikgweding tšeo di fetšego pelo. Le ge go le bjalo, go na le kgonagalo ya gore go be le nyakego e ntši kudu ya moento ka tšweletšo ya bokgoni bjo bo lekantšwego - ga go na bokgoni bjo bo bjalo le botee ka mo Afrika.
Ditšhimollo tše bjalo tša moeto di šetše di thomile ka go la Europa le Amerika; ka go hloka mahlatse naga ya rena ga e na theknolotši goba bokgoni bja go dira seo.
Ke rata go le leboga go ba ke tšere nako go le balela lengwalo le, le go le leboga ka kholofelo ya gore le tla tšeakarolo ka mafolofolo ka go bolela le ka go fokotša dipoelo tša bolwetši bjo.