Nuuskommentaar: Het Mantashe steelhou teen Zuma ingekry?Gwede Mantashe en president Jacob Zuma Foto: Vathiswa Ruselo via RDM Kort voor pres. Jacob Zuma se sogenaamde 8 Januarie-toespraak die naweek in Gauteng, het die sekretaris-generaal van die ANC, Gwede Mantashe, gaan voetsoolwerk doen in onder meer Evaton. Tydens sy “long walk” het hy veel te sê gehad wat vir die ore van die media bedoel was. Sekerlik die interessantste was sy opmerking dat korrupsie saam met diewe en faksionalisme groot bedreigings vir die toekoms van die ANC inhou. Hy het groot gewag gemaak daarvan dat (die ANC) korrupsie moet vasvat; nie net onder die klein mensies nie, maar ook diegene in die hoogste gestoeltes moet vasgevat word. Slegs dan sal die gewone lid oortuig wees van die ANC se erns om korrupsie vas te vat. Die enigste manier waarop Mantashe hieroor geloofwaardigheid gaan wen, is as die ANC die daad by die woord voeg. Sal die ANC werklik ŉ ander deuntjie begin sing en die pogings om die meer as sewehonderd aanklagte van onder meer korrupsie teen Zuma heringestel te kry? Nie sommer nie, al lyk dit soms asof Mantashe nie veel ooghare vir Zuma het nie. Mantashe se uitlatings was egter so wydlopend dat van die media, wat die loop meegemaak het, glad nie oor die fokus teen korrupsie verslag doen nie, maar oor ander aspekte soos dat takke moet leer om die regte en nie die gewildste mense nie as leiers te nomineer. Veral name van mense wat “in die donker” ingesmokkel word, moet verwerp word. Mantashe se uitlatings is veral belangrik omdat dit die eerste ANC-leier is wat ŉ voorneme-vooruitskouing vir 2017 gee. Zuma se Nuwejaarsboodskap, wat die SAUK tot vervelens op opeenvolgende dae in ooreenstemmende nuusbulletins heruitgesaai het, het meer aan ŉ interskole se “groot brêgh” herinner as ŉ belangrike toespraak van ŉ staatshoof. Buitendien is daar die albatros van geloofwaardigheid. Asook die gespog van die ANC oor prestasies, sonder om in ag te neem dat ook ŉ ander vrotsige regering min of meer dieselfde en dalk selfs meer, met die hulpbronne sou kon bereik. Hoewel die 8 Januarie-toespraak eintlik ŉ “huishoudelike” ANC-“hêppenieng” is (waarvoor die Gautengse regering vir die naweek drankregulasies verslap het), is dit tradisioneel ook die geleentheid waar die land vroeg ŉ blik kan kry van wat in die staatsrede wag. Die ANC (en Zuma in die besonder) ondervind immers steeds moeite om ŉ onderskeid te tref tussen die ANC en die regering (behalwe as die ANC in ŉ moeilike posisie verkeer en die onderskeid getref word om blaam te verplaas). Tensy Zuma homself weer verkiesbaar stel om aan die einde van die jaar tot ANC-president herkies te word en wel verkies word, is hierdie sy afskeidstoespraak in hierdie hoedanigheid. Zuma se toespraak volg ook kort nadat die ANC (en gevolglik ook die Departement van Internasionale Betrekkinge) ŉ yslike windeier gesluk het deur die DA-burgemeester van Tshwane se besoek aan Taiwan in die skerpste taal te veroordeel. Solly Msimanga word selfs van hoogverraad beskuldig. Maar, so herinner Netwerk 24 die land vandag in sy hoofartikel, in 2014 het minister Rob Davis nog ŉ handelsafvaardiging na Taiwan gelei en bande met Taiwan geloof. Die regering handhaaf ook ander betrekkinge met Taiwan. Die vyeblaar wat nou voorgehou word, is dat Msimanga ereburgerskap van die hoofstad Taipei ontvang het. In nog ŉ artikel skryf die bekende Rhoda Kadalie onder meer die volgende: “Dit is tyd dat die ANC homself herskep om ŉ mate van vertroue onder landsburgers te wek, anders gaan hy ŉ uitgerekte dood tegemoet wat op hewige verliese in die verkiesing van 2019 sal uitloop. “Pres. Jacob Zuma was byvoorbeeld die hele 2016 in die kollig omdat hy (onsuksesvol) die ondergang probeer bewimpel het van dié wat sy pogings dwarsboom om ontslae te raak van enigeen wat met aanklagte teen hom sal volhard nadat hy afgetree het. Hy het ook diegene geteiken wat sy verhouding met die Gupta-broers probeer ontrafel. “Die openbare beskermer se staatskapingsverslag, op aandrang van Zuma self, was nóg ŉ spyker in ŉ doodskis wat maar nie wil toeklap nie.” Lees gerus die hele artikel via die skakel. Is Mantashe se uitlatings ŉ vroeëre aanduiding van die ANC se herskepping wat Kadalie oordeel vir die party nodig is? Kom Zuma nog geloofwaardig oor vir ŉ groot deel van die land se mense, of sit baie mense eenvoudig die TV af wanneer die SAUK met heruitsendings van dieselfde Zuma-toespraak baie kykers die wille waks in maak? Is daar nog enige sin daarin om ŉ perdevy as ŉ regte vy te probeer verkwansel? Tog, Zuma-bashing het ŉ beperkte doel. So onverdiend soos dit ook mag wees, die kiesers moet tog ook verby Zuma na die ANC van môre (na die einde van vanjaar maar veral na 2019) kyk, omdat Zuma se termyne nader aan die eindfluitjie kom. Soos selde tevore, hang die ANC se voortgesette lewensvatbaarheid van Zuma se opvolger af. En tensy die ANC in 2019 nie ŉ volstrekte meerderheid behaal nie, gaan die keuse van Zuma se opvolger die land hetsy positief of negatief raak. Hou dus maar nuus oor die Solidariteit Beweging dop oor sy stappe vanjaar om ŉ groter mate van kulturele selfbeskikking te bewerkstellig. Maar nie net dophou nie, neem deel. Want met die onvoorspelbaarheid en veral blaamverplasing van die ANC, is daar min waarborge dat taal- en kultuurgemeenskappe se grondwetlike regte gaan oorleef. Onthou, die dae van ŉ goedige Zuma wat saam met Steve Hofmeyr en ander bekende Afrikaners braai en Zuma wat vir die Afrikaner ŉ eie Nkandla gun, is lankal verby en diep onder die stof begrawe.