Naamsverandering in Suid-Afrika – Dr. Pieter Mulder
Posted on May 29, 2020 May 29, 2020 - 13:35
Leave a comment Naamsverandering in Suid-Afrika Leave a comment
My vraag en die antwoord was eintlik vir die ANC parlementslede bedoel. Al die skilderye van vorige speakers en staatsmanne in die Suid-Afrikaanse parlement is enkele maande voor hierdie besoek in opdrag van die ANC verwyder en na die Parlement se kelder geneem.
Toe die Nasionale Party in 1948 aan die bewind kom, was daar sterk aandrang dat die skilderye van die Britse konings uit die parlement verwyder moet word asook Afrikaner "volksvyande" soos Rhodes, Jameson en Jan Smuts. Gelukkig het politieke volwassenheid geseëvier. Die skilderye het bly hang tot hulle in 1994 saam met al die ander skilderye deur die ANC verwyder is.
Na onafhanklikheid is Leopoldville en Salisbury in Afrika se name verander na Kinshasa en Harare. Die riglyn was dat die mense na wie dit vernoem is, geen verbintenis met Afrika het nie en terug is na hulle oorspronklike lande in Europa.
Met dit as argument kon jy verwag dat plekname soos Durban, wat na Sir Benjamin D'Urban, en Kimberley, wat na Lord Kimberley van Brittanje vernoem is, eerste na 1994 verander sou word. As kolonialiste is hulle lankal terug na Brittanje met geen verdere verbintenis met Suid-Afrika nie. Dieselfde geld vir Victoria-Wes, King Williamstown, Queenstown en talle ander. Tog is daar nog nie aan hierdie name geraak nie terwyl hoofsaaklik Afrikaanse name verander is.
In 'n veranderende land is dit onvermydelik dat sommige name uit die verlede vir 'n deel van die bevolking mag aanstoot gee. Waar so 'n naam wel sterk emosionele betekenis vir 'n ander deel van die bevolking het, behoort baie groter sensitiwiteit te geld en behoort die groep wat geraak word 'n groot mate van seggenskap oor die besluite te hê.
Voorbeeld: Durban lughawe is nou na Koning Shaka vernoem.
Die boodskap wat ek en baie Afrikaners die afgelope weke gekry het, is: "Ons wil julle bydrae en belasting hê, maar julle erfenis, helde en kultuur is nie aanvaarbaar nie". Watter ander boodskap stuur die verwydering van Steyn se standbeeld as dat wit en Afrikaanse studente nie by die Universiteit van die Vrystaat welkom is nie?
In Limpopo en Mpumalanga is meeste groot dorpe se name na 1994 verander. Daarteenoor het geen dorp in die Wes- of Noordkaap nog 'n naamsverandering ondergaan nie.
Ek verduidelik: "As jy Noord op die N1 ry kom jy eerste by Bela-Bela wat eers Warmbad was, daarna by Modimolle wat Nylstroom was en Potgietersrus wat nou Mokopane is. Na Mokopane kry jy Polokwane wat Pietersburg was en daarna Makhado. Verby Makhado kry jy Musina wat eers Messina was."
"Huh," reageer hy en vra: "Kan ek dalk na Messina vlieg?"
So 'n gesprek mag humoristies wees maar die implikasies vir die inwoners van dorpe wat so geraak word, is ingrypend.
Navorsing het bevind dat 'n naamsverandering 'n klein sake-onderneming 'n minimum van R60 000 sal kos. So 'n onderneming moet alle promosiemateriaal, briefhoofde, naamborde, advertensies op voertuie, drukwerk, ens verander. Die koste van kennisgewings aan alle kliente, aan alle verskaffers en die verandering van rekeninge is nie eens bereken nie. Vir 'n groot onderneming word hierdie bedrag op meer as R500 000 beraam.
Voeg hierby die koste om duisende padtekens, stadskaarte, atlasse, rekenaarnavigasieprogramme, ens. te moet verander.
In meeste van hierdie gevalle was dit ANC raadslede wat skielik voor 'n verkiesing met kosmetiese naamsveranderinge hulle ongelukkige ondersteuners probeer paai sodat hulle weer herkies kan word.
'n Internasionale riglyn is dat verandering net terwille van verandering nie aanvaarbaar is nie.
Met 'n verkiesing op pad is Grahamstad se naam skielik vanjaar na Makhanda verander. Dit is die eerste prominente Engelse naam wat 24 jaar na 1994 verander word. Port Elizabeth is blykbaar volgende aan die beurt.
Dat dit duidelik verkiesingstyd is, blyk uit Ismail Vadi, LUR vir Vervoer in Gauteng, se aankondiging voor verlede week dat William Nicol rylaan na Winnie Mandela verander gaan word.
Die prys vir hierdie politiekery is baie duur in terme van geld en duur in terme van gesindhede en toekomstige verhoudinge in Suid-Afrika.
Hoe lank na 1994 gaan steeds name verander word met groot kostes vir nuwe padtekens en kaarte? Soos met grondeise behoort daar 'n afsnydatum vir naamsveranderinge bepaal te word.
In die gees van versoening na 1994 is byvoorbeeld ooreengekom om nie lughawens na politici of prominente persone van enige kant te vernoem nie. So is Jan Smuts lughawe na Johannesburg Internasionaal en JBM Hertzog na Bloemfontein verander.
Hierdie ooreenkomste is die laaste tien jaar blatant verbreek. Ons is nou terug by die vernoeming van politici en prominente persone, maar eensydig net na die ANC kant toe. Die PAC het reeds gekla dat hulle helde geïgnoreer word. Johannesburg het OR Tambo geword en Bloemfontein Braam Fischer.