Getallegroei is permanent op die 'agenda' ..PB4.4 Home - Slider
Getallegroei is permanent op die 'agenda' ..PB4.4
Posted by thePLAN diePLAN on October 20, 2018 at 5:20 PM
Ds Geo de Kock
BYBELSE BEGINSEL VAN DIEPLAN - BOUBLOK
•	4.4 Getallegroei is permanent op die 'agenda' van die missionale kerk en kry aandag.
•	Deel 5.22 Groei – bl. 138-144
•	Week 7 – Dag 34 Jy bedoel seker groei – bl. 113-116
Markus 4:26-29 (ook Handelinge 2:40-42, 47; 1 Timoteus 2:1-4; Openb. 5:9-10)
Soos die tema aandui gaan dit om numeriese groei as eienskap van 'n missionaal-	ontwikkelende kerk. Die groot vraag is of hierdie gelykenis juis dít as sentrale boodskap dra. 'n Ondersoek na teksuitleg en toepassing moet dit vir ons uitklaar.
Hierdie kort gelykenis kom net by Markus voor. Verskeie teorieë waarom dit so is, bring ons nie by 'n seker antwoord nie, maar die belangrikste is om na die spesifieke boodskap daarvan te kyk in onderskeiding van die ander saaiergelykenisse (Müller).
Teksverband: Müller werp lig op die wyer verband waarbinne Jesus hierdie gelykenisse vertel. Hy het pas gehoor dat beide sy familie (3:21) en die geestelike leiers (3:22) Hom en sy optrede verwerp. Toe sy familie Hom soek (3:31-34), dui Hy aan dat sy intieme lewenskring baie wyer as net húlle is, nl. dié wat God se wil doen! Dan volg die gelykenis van die saaier (4:1-20), die doel gelykenisse (4:10-12) en die noodsaak dat dié wat hoor, moet luister (4:21-25). Ons teksgedeelte is die eerste gelykenis wat na die koninkryk van God verwys (vgl. 1:15 en 4:11).
Vers 26: "Met die koninkryk van God gaan dit só…": die eerste detail-inligting oor God se koninkryk. Dit is hoe God sy sake reël – hoe Hy regeer (Bratcher en Nida). Die saai-aksie word beskryf met 'n non-chalante uitgooi van die saad op die voorbereide grond, so half belangeloos, sonder om verder daaroor besorg te wees. Die aoristusvorm van die werkwoord vir "saai" dui aan dat dit 'n afgeslote handeling is. Die saaier se aandeel kom tot 'n besliste einde (vir eers).
Vers 27-28: Die groei van die saad word egter in die teenwoordige tyd beskryf. Die saaier gaan met sy daaglikse normale lewensroetine voort, heeltemal onbetrokke (passief en ledig) by wat in die saailand gebeur. Die saad is egter aktief besig om te ontkiem en te groei. Iets gebeur in en met die saad, "hoe, weet hy self nie." Hy kan niks daaraan doen en dit ook nie verklaar nie. 'n Wonderwerk is aan die gebeur. Dit gebeur "vanself" – automatē – "without visible cause" (Arndt & Gingrich soos aangehaal deur Bratcher en Nida), of "sonder die toedoen van mense" (Braun soos aangehaal deur Müller). Die wonder word verder stapsgewys beskryf – miskien sodat lesers dit nog meer intens kan besef? Met nie éen van die vier ontwikkelingstadia het 'n mens iets mee te doen nie – dit bly wonderbaarlik iets wat eie is aan die saad – 'n krag en energie wat van 'n droë, oënskynlik dooie pitjie 'n lewende plant maak wat duisendvoudig meer vrug lewer! Oor "die aarde wat die oes voortbring" word nie veel gesê nie. Die klem lê meer op die feit dat alles, dié wonder wat in die grond plaasvind, "vanself" gebeur. Die saad het "outomatiese" groeikrag (lewenskrag) wat daarin opgesluit lê…
Vers 29: Die saaier word weer aktief, want oestyd het aangebreek met koring ryp op die land. Die beeld van die sekel wat ingesteek word, is 'n aanhaling uit Joël 3:13. Letterlik staan daar die sekel word uitgestuur (sent forth) (Bratcher en Nida) – apostellō ! So kom die wonderwerk op die groot oesdag tot voltooiing (Müller). Hy noem tereg dat "oes" 'n baie bekende beeld in die Nuwe Testament is: "óf van die vrug van die sending (Luk. 10:2; Joh. 4:35) óf van die eskatologiese oordeel van die eindtyd (vgl. Matt. 3:12; 13:30; Gal. 6:7; Op. 14:15)".
Die gelykenis word ook beskryf as 'n kontrasgelykenis (Jeremias soos aangehaal deur Müller) – "die kontras tussen die onbegryplike groei van die kleine saad en die wonder van die grote oes", of dié tussen die passiewe boer en die aktiewe aarde wat automatē vrugdra, sonder die toedoen van mense. Dan, net in die volgende perikoop (:30-32) vind ons die gelykenis van die mosterdsaadjie as uitbeelding van die koninkryk van God – óok 'n kontrasgelykenis wat uitbeeld dat die Koninkryk van God onbeduidend klein begin het, maar met inherente groeikrag (soos in 'n klein saadjie) gegroei het tot 'n globale Ryk met ontelbare aanhangers (Linde en ander, 1977, p. 66). Let wel: onsigbaar klein en in geheim tot sigbaar baie groot, vir almal om te sien! (Stamper)
Wat sou dit alles beteken? Tereg waarsku Müller teen verklarings wat allegories en ook moraliserend neig. Met ander woorde teen geestelike betekenisse wat maklik aan elke aspek van die gelykenis toegesê word (saaier = prediker; saad = woord; saai = prediking; ens.) en dan ook die menslike verantwoordelikheid of plig om te saai… So kyk ons verby die sentrale betekenis van die gelykenis: die "verborge groei of onkeerbare groeiproses", wat met groot sekerheid geskied en ons bemoedig en troos.
Die koms van God se koninkryk, hetsy dit verwys na die prediking van die Woord (Lane soos aangehaal deur Müller), of aktiwiteite wat die koninkryk tot 'n werklikheid laat kom, of die algemene groei van die geloof in Christus, is wesenlik van so 'n aard dat dit met die grootste sekerheid gebeur, maar ten diepste buite-om menslike determinasie of werke heen. Müller haal Cranfield aan: "The Kingdom of God (becomes) a germinal principle implanted and at work in the soul and society." En ook Dodd: "Either it is a divine principle within the soul, which develops until the whole character is transformed; or it is a divine principle at work in society until society at large is conformable to the divine will." God is self besig om sy koninkryk op te rig! Lewe, God se wil en regering/beheer kan nie gekeer word nie. Die Ryk van God kom nie deur menslike inspanning nie.
Müller lig 'n belangrike motief uit waarom hierdie gelykenis deur Markus opgeskryf is – om as antifarisese en antiselotiese tendens te dien. Hy haal Grundmann aan: "God se ryk is sy oorspronklike besit wat Hy vir Homself hou…die mens kan dit nie oprig deur bekeringsaksies nie, nóg deur wetsvervulling soos die Fariseërs dit wou gedoen het, nóg deur geweld soos die Selote daarvan gedroom het." Nee. "Ons vertroue lê nie in statistiek en in kerklike aktiwiteite nie, maar is gegrond in God se woord en sy belofte." (Frick en Voigt soos aangehaal deur Müller.) "…die realisering van die Godsryk (is) nie 'n saak van menslike aktiwiteit, insig en wysheid nie… dit is 'van bo'. Dit is nie die resultaat van die spel van skeppende kragte of van die ontwikkeling van die geskiedenis van die mensheid nie… dit onttrek hom aan menslike begrip, berekening en verklaring. Nie deur missionêre aktiwiteit, nie deur bekeringsfanatisisme, nie deur slim metodes van mensbeïnvloeding, nie deur selfkastyding, ens. kom die Godsryk nie… onnodig is alle nerveusitiet, ongegrond alle resignasie." Thielicke (aangehaal deur Müller) wys daarop dat "wanneer ons op ons eie kraginspanning en –ontplooiing vertrou, ons vertroue op die eiemagtigheid (automatē ) van die Ryk verdwyn". Luther het "met 'n byna eensydige beklemtoning van God se aktiwiteit opgemerk: Terwyl ek my beker Wittenbergse bier drink, loop die evangelie…"!
Die saaigelykenisse wil dit duidelik maak dat die koms van God se koninkryk weerstand ondervind, maar híerdie een beklemtoon: God is in beheer – Hy waarborg die oes. Ons werk is "nooit om God se werk gedeeltelik aan te vul nie, alleen om werktuig van die alleenwerkende God te wees" (Voigt, soos aangehaal deur Müller).
Met die vraag na die Christologiese ontsluiting van die gelykenis kan mens nie sonder meer sê dat die saaier met Christus vereenselwig kan word nie (Müller) – nie sommer so direk nie. Wat wel waar is, is dat die koms van God se ryk teenwoordig is in Jesus Christus. In Hom het die nuwe tyd aangebreek, al is dit nog verborge. So sê Seim: "Die Ryk kom seker. Die waarheid van hierdie uitspraak hang aan die persoon van Jesus Christus; Hy staan daarvoor in en nooi in sy persoon ons uit tot geloof en hoop."
Beteken dit dat hierdie gelykenis óok sê dat die Kerk van Jesus Christus numeries groei? Myns insiens JA. Die leidraad is die woord "groei" as een van die hoof-eienskappe van die Koninkryk van God. Die groeimotief loop ook soos 'n goue draad dwarsdeur die Bybel, van Genesis tot Openbaring. Van Abraham wat by God gehoor het dat "al die volke van die aarde" in hom geseënd sou wees (Gen. 12), tot Openbaring (5:9-10) se nuwe lied wat sing van "mense vir God losgekoop uit elke stam en taal en volk en nasie…(-) 'n koninkryk…vir ons God (wat) oor die aarde (sal) regeer". Van een man, Abraham, tot baie, 'n Koninkryk; van een saad (simbolies Christus?) tot 'n ontsaglike groot oes. Dit impliseer numeriese groei 100 persent! "…nêrens in die Bybel (word) enige indruk geskep van God se Koninkryk wat kleiner word, krimp, agteruitgaan of selfs stagneer nie… God se Koninkryk is dinamies, lewenskragtig en borrel van groeipotensiaal." (Hancke). Waar wil 'n gemeente 'n sterker begronding vind vir aandag aan numeriese groei as in hierdie gelykenis uit die mond van Jesus in wie die volle potensiaal van God se Koninkryk beliggaam gelê het? Elke gemeente is 'n gestalte van die liggaam van Christus, sy Koninkryk wêreldwyd. Elke gemeente het inherente groeikrag (wonderbaarlik, outomatē , skeppingsmatig ingebou) wat kan bydra tot die algemene numeriese groei in die Koninkryk van God. Lesley Newbigin merk op dat "almal wat Jesus Christus ken as Heer en Verlosser 'n vurige begeerte behoort te hê dat ander ook sal deel in daardie kennis" (soos aangehaal deur Frans Hancke). Hier moet ons oplet dat dié waarheid en boodskap nie net bedoel is om die kerk skuldig te laat voel wanneer dit nié gebeur nie en om haar te beveel om haar litte te roer nie. Die doel van die gelykenis is om die kerk se oë oop te maak vir die wonderwerk in haarself ingeskape en om haar te troos en te bemoedig: God laat groei, ook ten spyte van onsself en buite ons om – die realisering van die oes hang nie van ons af nie, maar is reeds verseker. So ís die Koninkryk! Ons hoef nie soos Selote en Fariseërs koorsagtig te soek na allerlei (bedenklike, eiesinnige, magsugtige) maniere om die Koninkryk te laat realiseer nie – óns kan nie die saad laat ontkiem en groei nie… En tog, tóg skud die gelykenis ons wakker en laat ons na onsself kyk. Waarmee is ons besig? Verstaan ons werklik die dinamika van die Koninkryk van God wat numeriese groei so duidelik impliseer? Is ons wel Geesvervulde, oorgegewe, bruikbare werktuie in die hand van die alleenwerkende God? Is die dinamika in die lewe van die gemeente 'n weerspieëling van een van die kragtigste eienskappe van die Koninkryk van God, dat dit nie net sogenaamd "geestelik" nie, maar oorweldigend reëel ook numeries groei?
TEMA: God se Koninkryk gróéi… vanself! Daarom: kwistig saai en dadelik oes!
TEKS: Markus 4:26-29; Handelinge 2:40-42, 47; 1 Timoteus 2:1-4; Openb. 5:9-10.
Groei die kerk vandag? Om eerlik te wees moet ons erken dat daar al vir 40+ jaar kommer is oor 'n kwynende kerk! ... Die wêreldtoneel lyk nie goed vir die geloof in Jesus Christus nie. Vir baie mense lyk dit nié asof die Boodskap van die Bybel soos die kerk dit uitleef, 'n wêreldveranderende krag is nie.
Met hierdie neerdrukkende situasie neig ons om op twee maniere te reageer: óf ons soek naarstigtelik na allerhande maniere om mense tog net weer in die kerk terug te kry. Teoloë en kerkleiers, ja, ons almal, vra: wat kan ons doen om die gety te keer en die groei van die Koninkryk van God in 'n vorentoe-rat te kry? Of ons raak terneergedruk, moedeloos, swartgallig en verloor self maklik belangstelling. In baie van ons se gedagtes is dit asof 'n donker wolk oor die bestaan van die Christelike kerk hang.
Daarom is hierdie klein gelykenis wat die Here Jesus vertel het, vir ons so belangrik en kosbaar. Dit help ons om iets reg te verstaan – weer lig te sien en moed te skep – geloofsmoed! Maar geloofsmoed wat ons op 'n kragtige manier opnuut in beweging bring.
Wat bedoel ons met God se koninkryk? Dis natuurlik taal uit 'n tydperk van baie vroeër. Ons weet wat 'n koninkryk 'n paar eeue gelede was: die posisie van die koning op sy troon, in beheer van 'n bepaalde grondgebied, en sy onderdane wat hom dien en die land bewerk en natuurlik gehoorsaam is aan sy wil, sy wette.
In die Bybel word hierdie woorde gebruik sodat ons iets kan verstaan van God se regering oor sy mense op aarde… (verduidelike verder soos nodig). Daarom begin Markus die gelykenis met die woorde: "Met die koninkryk van God gaan dit só:…" Dan vertel Hy vir ons iets van 'n baie bekende en eenvoudige klein voorwerp , maar met 'n baie groot waarheid daaragter wat ons vandag gerus huistoe kan neem en waarmee ons regtig die toekoms tegemoet kan gaan met geloof en hoop. [Skriflesing]
•	Van saad tot oes!
Dié baie klein voorwerp is natuurlik die koringkorrel – baie daarvan, wat deur 'n saaier gesaai word. Ons kan aanvaar dat die grond waarop die saaier gesaai het, voorbereide grond was. Die saaier saai die saad en as hy klaar is, gaan hy huis toe en vergeet daarvan, besig met die roetines van elke dag. Intussen, met reën wat geval het, kan ons ook aanvaar, gebeur daar wonderlike dinge in die grond. Daardie klein saadjies begin vanself uitloop en verander in plantjies wat mettertyd al groter word en later are uitstoot met duisende meer koringkorrels (LW die ontwikkelingstadia). Die saaier self het géén aandeel aan die groei van die saad nie. Eers wanneer daar geoes word, kan ons aanvaar dat iemand weer 'n rol het om te speel – met die sekels.
Die belangrikste woord in hierdie gelykenis is seker "vanself". Dít is die belangrikste ding wat die gelykenis aan ons wil oordra. Jesus sê daardeur dat sy Vader se Koninkryk groei met 'n eie, ingeskape, inherente groeikrag en niks kan dit keer nie! Ten diepste het ons as mense nie 'n aandeel aan die groeikrag nie. Aan saai en oes ja, maar nié aan die groeikrag nie. Jesus sê: só is dit met God se regering op aarde en ook met sy mense. Dit groei en versterk voortdurend, al sien ons soms NIKS daarvan nie. Inteendeel, al sien ons soms net die teenoorgestelde: ekstremisme wat lei tot die dood van duisende Christene en ook baie ander lyding en teenstand; al kleiner-wordende kerke…
Maar Jesus sê ook vandag aan ons: moenie dat dit julle ontstel nie. My Koninkryk groei, al lê dit verborge in die aarde en in die geskiedenis. Dit is 'n geloofswerklikheid wat inbreek van buite en van bo. (Haal aan uit eksegetiese materiaal hierbo en in geraadpleegde werke.)
Dit is goeie nuus, nie waar nie? Dit laat ons weer bietjie opkyk met hoop. Dit troos ons in ons hartseer oor wat ons van die kerk sien. Dit gee ons nuwe moed.
•	Saai? Oes?
Maar dis nie al nie. Wat van die saai en die oes? Dít is waar ons in die prentjie pas. Die saaiery, so nodig as wat dit is, is 'n vinnige besigheid. Die Griekse woord vir saai is eintlik: "uitgooi", sommer-so. Dit laat my dink aan kwistig saai! Die wonderwerk gebeur verder vanself. Eers wanneer die oestyd aanbreek, tree iemand weer op die voorgrond, "steek dadelik die sekel in." Hier staan letterlik die sekel word "ingestuur" – soos 'n getuie (aposteloo!). Hier is nou 'n dringendheid en doelgerigtheid – die oes moet ín. Dit moet altyd dadelik gebeur, sonder om te huiwer, sonder om te wag.
Aan die een kant groei die Koninkryk van God vanself. Daarom moet ons nie probeer om God se werk só op allerlei maniere oor te neem asof die sukses daarvan net van ons eie drome, verbeeldingrykheid, energie, intelligensie, produktiwiteit en aktiwiteite, afhang nie. Maar, aan die ander kant beteken dit nie dat ons (die kerk) niks het om te doen nie. Dit maak ons juis aktief, terwyl ons vas op God vertrou! Die saaier én dié wat oes, word in werklikheid deel van die outomatiese groeiproses van God se Koninkryk – instrumente in die vanself groei van die Koninkryk van God op aarde.
Dis nou hier waar ons, die kerk, inkom. Die Koninkryk groei vanself, maar ons lewe en arbeid as gemeente moet dít duidelik vertoon dat ons in die saai- en oesbedryf is. As ons dít verstaan en aan aandag gee, om altyd kwistig te saai en dadelik te oes, sal die kerk weer groei, want die Evangelie se eie, innerlike groeikrag verseker dit! Dadelik oes beteken dat ons voortdurend gereed sal wees om as't ware op te tel/in te bring wat God alreeds daargestel en moontlik gemaak het in die harte van mense. Maar ons moet 'n keuse daarvoor maak en daarmee besig wees en bly!
Ten slotte – deur die krag van die Gees van Christus
Hoe is dit moontlik? Deur die krag van die Heilige Gees alleen: "Maar julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom, en julle sal my getuies wees (hier naby) en tot in die uithoeke van die wêreld." Biddende gelowiges ontvang hierdie krag.
Met hierdie belofte en met opgewondenheid oor wat die gelykenis ons oor God se Koninkryk wys, sien ons 'n oop pad vir die kerk om selfs weer sigbaar te groei. Hieraan moet ons as leiers én lidmate van die gemeente nooit ophou dink, bid en beplan nie!
BRATCHER, R. G., NIDA, E. A. (1961) A Translator's Handbook on the Gospel of Mark, Leiden: The United Bible Societies by E.J. Brill.
HANCKE, F. (2005) Ons is die Plan – Die Gemeente met 'n Verskil maak 'n Verskil… Pretoria: Instituut vir Sendingwetenskaplike en Ekumeniese navorsing (ISWEN).
HANCKE, F. (2006) Ons is die Plan– 9 Weke van Transformasie – 'n Bybelstudie met 'n verskil…
LINDE, H. et al (1977), God se Seun is hier!, Wellingtong: Bybelkor van die Hugenote-Kollege.
MüLLER, B.A. (1987) Markus 4:26-29, In: Burger, C.W. et al (red.) Woord teen die Lig II/2 – Riglyne vir prediking oor die gelykenisse en wonderverhale. Kaapstad: N G Kerk-Uitgewers.