Finansiële Krisis, Deel 2 – praag.co.za
In die deel 1 van die krisis het Amerikaanse subprimaverbande Amerikaanse banke gekelder en 'n finansiële krisis in Amerikaanse effektebeurse veroorsaak wat uiteindelik internasionale gevolge gehad het.
Die ondergang van die Amerikaanse verbruiker as die enjin van ekonomiese groei in Sjina en Suid-Asie 18 maande gelede, het selfs Europese ekonomieë in resessie gedompel, en het die res van die wêreld ontwrig.
Daar is egter steeds geen duidelike redes vir die nou historiese Amerikaanse finansiële krisis van 2008 nie. Daar is ontleders wat na onverantwoordelike finansiële instrumente verwant aan subprima verbande as die sondebok verwys, terwyl die Amerikaanse regering beskuldigend na beleggingsfirmas staar.
Myns insiens is die krisis die eerste tekens van 'n nuwe energiekrisis, wat nog steeds nie opgelos is nie, en wat oor die volgende dekade gaan vererger. Onverantwoordelike begrotings in die VSA en ander Westerse lande het ook 'n rol gespeel, maar die sneller was die olieprys van oor die $140 per vat in 2008, wat aannames oor ekonomiese groei in Westerse begrotings ondermyn het.
Die Amerikaanse effektebeurs het oor die laaste jaar taamlik herstel, en hoewel die krisis in Griekeland aandelepryse in die VSA negatief gaan tref, het die sentrum van die krisis nou na Europa verskuif.
Daar is tekens dat die Amerikaanse ekonomie oor die kort termyn sterker as die Europese ekonomie sal vaar, maar daar is donderwolke op die horison in die vorm van piekolie (en die gevolge van die krisis in die Golf van Meksiko. Die volgende Amerikaanse krisis is reeds oorgehaal, maar sal eers later begin. Dit is naamlik die geweldige vlak van Amerikaanse regerings skuld, wat nou vergelykbaar met die grote van die Amerikaanse ekonomie is (en wat snel groei; in 2009 het die Amerikaanse regering 2 triljoen dollars in belasting ingebring, en ongeveer 4 triljoen dollars gespandeer).
Die begin van Deel 2 van die Groot Resessie is in Griekeland. Dit is moontlik dat ingryping deur Duitsland en Frankryk die krisis kan afweer, maar ek glo dat dit ten beste die onvermydelike net sal vertraag.
Die EU het twee onmiddellike doelstellings in verband met die Griekse krisis: Eerstens om effektebeurse te ondersteun, en tweedens, om die Euro te beskerm. Beide die doelstellings vereis dat banke wat verbande op Griekse skuld gekoop het solvent gehou word met finansiële bystand, en 'n syfer van 500 miljard Euros word genoem – die totaal kan groei tot 700 miljard Euros in die volgende paar maande.
Europese en veral Duitse kiesers is erg omgekrap oor die Griekse krisis, veral omdat hulle belastinggeld aangewend word om die Grieke, wat dekades lank reeds onverantwoordelik spandeer, te red. In Griekeland het onluste uitgebreek, en veral sosialiste en kommuniste het uit hulle post-1989 sluimer ontwaak om weereens die toon in die strate aan te gee.
As Deel 2 van die krisis ontvou soos dit moet, sal eers Portugal, dan Spanje, dan Ierland, dan Brittanje en Italië, deur die Griekse tragedie gaan, met verskeie variasies op die tema. 'n Finansiële smelting in Brittanje of Italië, wat groot ekonomieë is, sal wêreldwye gevolge hê, wat selfs die Amerikas en Afrika dieper in Resessie kan dompel.
Die prentjie sal oor 'n paar jaar ontwikkel, en soos die VSA, sal Europa anders lyk, beide ideologies en ekonomies, aan die einde daarvan. Daar is reeds bespiegelings in die pers dat die EU die uiteindelike slagoffer kan wees, en saam daarmee, drome oor 'n Europese supermoondheid wat die wêreld met Sjina en die VSA deel.
Deels word die Groot Resessie veroorsaak deur piekolie wat die onderliggende energiekrisis veroorsaak, en andersins is dit die gevolg van dekadeslange onverwoordelike begrotings en spandering deur verskeie Westerse lande, met die VSA toonaangewend in die opsig. 'n Derde faktor is die ekonomiese gevolge weens die afname in bevolkingsgroei in Europa.
Piekolie in Westerse lande is veroorsaak deur afnames in olieproduksie in die Westerse hemisfeer, veral in die Noordsee en in die Amerikaanse olie provinsie. Die afname in bevolkingsaanwas is te wyte aan 'n veranderde sosiale en ideologiese klimaat en is myns insiens te wyte aan die einde van die Kerk en die seeviering van linkse ideologieë. Die einde van die Protestantse en Katolieke lewenswyse (wat soms "Sosiale Konserwatisme" genoem word), het gevolge, waarvan een die afname in geboortes is.
Ekonomiese groei in ontwikkelde state is proporsioneel met bevolkingsgroei (meer verbruikers, meer belastingbetalers, meer produksie en dus meer ekonomiese aktiwiteit, en omdat die faktore eksponensieel groei, dus soortgelyke groei in BNP).
Afnames in bevolkingsgroei veroorsaak dus afnames in die groei van die BNP, wat dan begrotings ontdaan maak. In somtotaal is beide faktore (die energiekrisis en afnames in bevolkingsaanwas) te wyte aan limiete in die natuurlike bronne waarop Westerse beskawings gebou is. Limiete op water, krag en voedsel lê die vermoëns om te groei aan bande.
Die faktore ondermyn eksponensiële groei in Westerse ekonomieë, en saam daarmee die vermoëns van regerings in Europa en Noord Amerika om hulle begrotings te laat klop. Goedkoop, maklik ontginbare, ru-olie is deur 'n piek in 2005, en die totale ru-olie produksie uit alle bronne gaan in 2012 (of miskien 'n bietjie later, tussen 2014 en 2016) deur 'n maksimum.
Intussen begin die realiteit van piekolie in die Westerse lande deurdring, en die Amerikaanse Departement van Energie het onlangs 'n verslag bekend gemaak wat die datum (vir piekolie) tussen 2011 en 2015 plaas. Dit volg kort op soortgelyke skattings in Brittanje ('n studie deur Britse Nyweraars) en in 'n verslag deur World Energy Outlook. Die verslae verskyn ook in 'n periode van skerp toenames in aanvraag na ruolie in Indië en Sjina.
Wat is in die vooruitsig? Die Groot Depressie het 'n dekade lank geduur, en daar is geen rede waarom die Groot Resessie ook nie so lank , of selfs langer, kan duur nie. Ons is pas deur die eerste fase ('n krisis wat in die VSA ontstaan en daarna oor die wêreld versprei), en is nou aan die begin van die tweede fase.
As robuuste groei nie herstel nie, sal tekorte in begrotings problematies bly. Uiteindelik is die enigste uitweg inflasie, en in die geval van 'n voortslepende energiekrisis, stagflasie (dit gebeur omdat mens nie rykdom uit niks kan produseer nie). In die opsig is daar reeds tekens dat inflasie in kos en brandstofpryse sedert die middel van 2009 gestyg het.
Die res van die tweede fase van die energiekrisis sal nou hoofsaaklik in Europa woed, met gevolge vir die res van die wêreld. Hou maar dop hoe Portugal, Spanje en die VK oor die volgende paar jaar bondspring om bankrotskap te vermy. Die derde fase van die Groot Resessie sal later hoofsaaklik aan die inflasie van geldeenhede gesien word. Dit is nog in die toekoms; op die stadium is baie ekonomieë steeds eerder deflasionêr.
In die era van kommoditeits tekorte (ruolie, goud, metale soos litium, koper, raar aardmetale, en dies meer, en dan ook veral landbougrond) is daar tekens dat beplanners in Sjina druk besig is om feite op die grond te skep: Sjinese boerderye, myne, olie-ontginning en ander investering is besig om oral in Afrika pos te vat. Dit is die Tweede Kolonisasie van Afrika. Julius Malema mag dit verwelkom, maar wat die werklike langtermyngevolge is, sal ons nog sien.
In die opsig moet mens opmerk dat die Europese feit in Afrika in trurat is, en dat Sjina besig is om die vakuum te vul. Op 'n dag gaan Beijing belangriker word as Londen, waarna Afrika onherroeplik gaan verander.