‘Gat in osoonlaag begin herstel’ – VNFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Unsplash) ŉ Nuwe verslag wat deur die Verenigde Nasies (VN) vrygestel is, wys dat die aarde se osoonlaag stadig, maar teen ŉ merkbare tempo, oor Antarktika herstel. Sou die stand van sake nie merkwaardig versleg nie, sal die gat in die osoonlaag na verwagting oor 43 jaar ten volle herstel. Die VN doen een keer elke vier jaar ŉ wetenskaplike assessering van die grootte van die gat in die osoonlaag en het onlangs bevind dat daar inderdaad vordering gemaak is, berig NBC News. Dit kom meer as 35 jaar vandat elke nasie in die wêreld ooreengekom het om die produsering van sekere chemikalieë op te skort in ŉ poging om die osoonlaag, wat die aarde beskerm teen skadelike bestraling, te beskerm. “Die stand van sake raak nou beter wat betref die boonste stratosfeer en die gat in die osoonlaag,” sê Paul Newman, medevoorsitter van die assessering en hoofwetenskaplike by Nasa se Goddard-ruimtevlugsentrum. Luidens die verslag, wat Maandag by die kongres van die Amerikaanse Meteorologiese Vereniging in Denver bekend gemaak is, is die vordering stadig en sal die dikte van die osoonlaag eers teen 2045 na normaal terugkeer. “Ons sukses met die uitfasering van osoonvretende chemikalieë wys vir ons wat gedoen kan en moet word – as ŉ saak van dringendheid – om met fossielbrandstowwe weg te doen, kweekhuisgasse te verminder en sodoende temperatuurverhogings te beperk,” sê prof. Petteri Taalas, sekretaris-generaal van die Wêreld Meteorologiese Organisasie (WMO). Volgens Newman wys hul navorsing daarop dat die natuurlike weerpatrone oor Antarktika ook die grootte van die gat in die osoonlaag beïnvloed. Die grootte daarvan bereik gewoonlik ŉ hoogtepunt in herfs en die afgelope paar jaar was die gate ŉ bietjie groter as gevolg van hierdie weerpatrone. Tog dui die algehele neigings daarop dat die osoonlaag begin herstel. Daar is reeds vier jaar vantevore opgemerk dat die osoonlaag aan’t herstel is, maar die vordering was toe nog te matig. “Die syfers wat die herstel aangedui het, het intussen verbeter,” sê Newman. Volgens hom is daar veral twee chemikalieë, chloor en broom, wat die sondaars is as dit kom by die vernietiging van die osoonlaag. Luidens die verslag het die chloorvlakke in die laer vlakke van die atmosfeer met 11,5% verlaag sedert dit in 1993 ŉ hoogtepunt bereik het. Die teenwoordigheid van broom in die lug het intussen met 14,5% gedaal, sedert ŉ hoogtepunt in 1999 aangeteken is. “Die feit dat broom- en chloorvlakke daal, is ŉ bewys van die doeltreffendheid van al die ingrypings wat van stapel gestuur is,” sê Newman. David Fahey, medevoorsitter van die wetenskaplike paneel en direkteur van die Amerikaanse Nasionale Oseaniese en Atmosferiese Administrasie se chemiese wetenskappe-laboratorium, het bygevoeg dat daar oor die afgelope paar jaar ook ŉ merkwaardige ommeswaai was in die manier waarop die samelewing omgaan met stowwe wat die osoonlaag afbreek. “Dekades gelede kon mense by ŉ winkel ingaan en ŉ blikkie koelmiddels koop wat die osoon wegvreet, ŉ gaatjie daarin maak en die atmosfeer besoedel,” sê hy. “Nou word hierdie stowwe verbied en skoner chemikalieë is nou in mense se huise en motors teenwoordig.”