Die term poëtiek dui op opvattings en teorieë oor die literatuur as 'n kunsvorm. In poëtikas. word uitsprake gemaak oor wat die literatuur is, hoe dit funksioneer, watter middele dit gebruik en wat die doel daarvan is. Twee hoofsoorte word onderskei: outeurspoëtiek en genrepoëtiek.
Kommentaar oor eie werk, literêre credo's, ESSAYS en manifeste is voorbeelde van eksterne outeurspoëtiek. In hierdie eksterne poëtikale geskrifte verduidelik of regverdig outeurs dikwels bloot hul eie skeppende praktyk, maar soms het die uitsprake soveel tiperende waarde dat dit 'n literêre PERIODE of 'n algemener kunsopvatting karakteriseer. Martinus Nijhoff se poëtikale essay "De pen op papier" (1961: 1063 e.v.) is van lg. 'n voorbeeld. Hierdie opstel bevat sy beroemde ALLEGORIE oor die Rottevanger van Hameln, wat aan die digter die raad kom gee om nie met sy eie lippe nie maar met 'n fluit musiek te maak. Poësie is dus nie die belydenis van die digter se gevoel nie; dit is 'n instrument om gevoelens buite die digter se ervaring op te wek of te vertolk.
Nijhoff verduidelik hiermee nie alleen sy eie voorliefde vir die gestaltevers nie, maar sluit ook aan by 'n poëtikale tradisie: die "objektiewe" of "*simbolistiese" tradisie wat sedert Mallarmé, Valéry, Rilke, Eliot e.a. 'n vername deel van die Westerse poëtiek uitmaak (Sötemann, 1985: 100).
'n Digter soos Nijhoff se poëtiese oeuvre is in harmonie met sy poëtiek van objektiwiteit. By ander digters is die relasie tussen poësie en poëtiek veel minder harmonies. Latere poëtikale opvattinge kan ook dramaties van vroeëres verskil. Paul van Ostaijen is só 'n digter; as klassieke EKSPRESSIONIS, soos hy homself in die opstel "Wies Moens en ik" noem (1979: 328 e.v.), verwerp hy én die poëtiek van sy romantiese fase én die gevoelspoësie van sy jongelingsjare. Of die relasie nou harmonies of disharmonies is, wat 'n skrywer óór die aard, die funksie, die middele en die doel van die literatuur sê, vorm 'n belangrike INTERTEKS by sy skeppende werk.
Die status van werkinterne poëtikale uitsprake is 'n problematiese saak. Uitsprake van bv. 'n romankarakter oor die ROMANKUNS kan dien om hom te karakteriseer (IRONISEREND, HUMORISTIES; vgl. Droogstoppel in Multatuli se Max Havelaar) of om 'n gemeenskap waarin sulke denkbeelde moontlik was of is, te teken. In hierdie gevalle word 'n werkinterne poëtikale KODE gevestig wat nie summier as die kode van die outeur of van sy tyd kan geld nie.