PressReader - SA Jagter Hunter: 2017-05-01 - Her­laai­pot­pour­ri – Deel 5
Her­laai­pot­pour­ri – Deel 5
SA Jagter Hunter - 2017-05-01 - INHOUD - Deur KAS­SIE KASSELMAN
Ek het ’n paar vrae ont­vang wat han­del oor druk en druk­be­heer. Of­skoon elk­een se­ker­lik ’n we­ten­skap­li­ke be­re­de­ne­ring reg­ver­dig, sal ek pro­beer om so kort en prak­ties moont­lik daar­op te re­a­geer.
Ek het ’n .375 H&H- en ’n 7x57 Mau­ser-ge­weer. Is dit no­dig dat ek al­tyd mag­num-slag­dop­pies in die .375 en stan­daard-slag­dop­pies in die 7x57 Mau­ser moet ge­bruik? Soms is die slag­dop­pies wat ek nor­maal­weg ge­bruik nie be­skik­baar nie, en dan is dit ’n ge­suk­kel.
Nee, jy hoef be­slis nie nood­wen­dig mag­num-slag­dop­pies te ge­bruik net om­dat die ge­weer ’n mag­num-ka­li­ber is nie. E­ni­ge slag­dop­pie wat die dryf­mid­del ef­fek­tief ont­brand, is die reg­te slag­dop­pie. Die vraag is hoe ’n mens weet wat­ter slag­dop­pie die kruit ef­fek­tief ont­steek? Ek gaan kort­liks vier van die fak­to­re wat die hand­laai­er be­ïn­vloed, uit­lig:
Wan­neer’ n re­la­tief vin­nig­ver bran­den­de ge­weer dryf mid­del in’ n mag­num-ka­li­ber ge­bruik word, sal die kruit ge­woon­lik vol­le­dig uit­brand met ’n stan­daard-slag­dop­pie. As ’n mag­num-slag­dop­pie ge­bruik word, brand die kruit vin­ni­ger uit, met an­der woor­de, daar ont­staan hoë druk bin­ne ’n baie kort tyds­be­stek, wat ver­oor­saak dat die ak­sie en die dop­pie aan baie hoë druk on­der­werp word. Die ge­weer “s­kop” dan ge­woon­lik ook meer. Om­dat die kruit dan ge­woon­lik uit­brand voor­dat die koe­ël die loop ver­laat, ver­laag die druk ag­ter die koe­ël ter­wyl dit in die loop is en na­dat die kruit uit­ge­brand is. Dit het ’n la­er tromp­snel­heid tot ge­volg as wan­neer die kruit sou aan­hou brand en druk op­bou tot­dat die koe­ël die loop ver­laat. Die .375 H&H is ’n goeie voor­beeld wan­neer die pa­troon met S335 ge­laai word met’ n stan­daard­slag­dop­pie vir’ n 300 gr-koe­ël, teen­oor dryf­mid­dels soos S355 of S365 waar­voor mag­num-slag­dop­pies ge­bruik be­hoort te word.
Wan­neer ’n dub­bel­ba­sis-bal­kruit ge­bruik word, is dit feit­lik al­tyd’ n ge­ge­we dat mag­num­slag­dop­pies ge­bruik be­hoort te word, om­dat die che­mie­se sa­me­stel­ling van dié kruit ’n slag­dop­pie met ’n war­mer vlam (flits) wat lan­ger brand, be­no­dig om ef­fek­tie­we ont­bran­ding van die kruit te ver­kry. Hier maak dit nie saak wat die ka­li­ber van die ge­weer is nie. Selfs ’n .223 Re­ming­ton wat met S321 (dub­bel­ba­sis-bal­kruit) ge­laai word, werk be­ter met ’n mag­num­slag­dop­pie.
’n An­der fak­tor is die loop­leng­te van die ge­weer. Hoe kor­ter die loop, hoe “war­mer” moet die slag­dop­pie wees om die kruit vin­ni­ger te laat brand om te ver­hoed dat ’n groot per­sen­ta­sie on­ver­bran­de kruit die loop ag­ter die koe­ël ver­laat. Hoe lan­ger die loop, hoe meer moet die hand­laai­er ver­se­ker dat hy die reg­te kom­bi­na­sie van koe­ël­ge­wig, keu­se van dryf­mid­del en slag­dop­pie kom­bi­neer vir ef­fek­tie­we werk­ver­rig­ting.
La­pua ver­vaar­dig by­voor­beeld dop­pies vir ka­li­bers soos die .308 Win­ches­ter en die 6mm C­reed­moor wat met klein­ge­weer­slag­dop­pies ge­laai moet word vir die lang­loop-ge­we­re wat vir se­ke­re skiet­dis­si­pli­nes ge­bruik word. Dié is juis om te ver­se­ker dat die kruit sta­di­ger ont­brand om vir ’n lan­ger tyd druk te laat aan­hou ont­wik­kel, so­dat ho­ër tromp­snel­he­de be­reik kan word vir die lang­af­stand­sko­te. Die­self­de dop­pies sal nie nood­wen­dig so goed pres­teer soos dop­pies wat met groot­ge­weer­slag­dop­pies ge­pas word in ge­we­re met nor­ma­le 24”- of kor­ter lo­pe nie.
Die ge­wig van die koe­ël wat ge­bruik word, speel ook ’n rol met die keu­se van kruit en slag­dop­pie. ’n Lig­te koe­ël bied min­der weer­stand teen die druk en kan tot ge­volg hê dat die kruit nie vol­le­dig in die loop uit­brand nie. ’n Mag­num-slag­dop­pie mag dan die reg­te me­di­sy­ne wees.
PMP se slag­dop­pie, soos ook dié van Hir­ten­berg en an­de­re, is soms ’n baie goeie keu­se om te ge­bruik, om­dat dit ’n flits-in­ten­si­teit tus­sen dié van ’n stan­daard- en mag­num-slag­dop­pie pro­du­seer. Dit le­wer meest­al uit­ste­ken­de re­sul­ta­te vir wan­neer jy on­se­ker is oor wat­ter slag­dop­pie om te ge­bruik. Bal­lis­tie­se sag­te­wa­re gee ’n baie goeie aan­dui­ding van die ef­fek­ti­wi­teit van die uit­bran­ding van kruit.
On­ge­luk­kig toon pro­gram­me soos QuickLOAD nie die bal­lis­tie­se ef­fek­ti­wi­teit van ver­skil­len­de slag­dop­pies aan nie, al­tans ek kon nog nie uit­vind waar en hoe ’n mens dit sien nie. Ons kan aan­neem dat QuickLOAD se da­ta die werk­ver­rig­ting met stan­daard­slag­dop­pies ver­teen­woor­dig. »
Bei­de hier­die dop­pies toon te­kens van hoë druk. Let op na die mer­ke wat die uit­wer­per se gat in die gren­del­kop op die dop­pe ge­maak het. Die dop­pie regs het ook sy slag­dop ver­loor.