OB eis optrede teen Gordhan oor ‘onwettige, geheime eenheid’Pravin Gordhan. Foto: ANA Die openbare beskermer (OB), Busisiwe Mkhwebane, het Vrydag verskeie regeringsfunksies, onder meer pres. Cyril Ramaphosa en die polisie, versoek om teen Pravin Gordhan, minister van openbare ondernemings, op te tree vir sy rol in die destydse stigting van die sogenaamde “rogue” eenheid in die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID). Die OB het vroeër vandag ŉ verslag op ŉ mediakonferensie in Pretoria bekend gemaak waarin sy die president versoek om kennis te neem van verskeie bevindinge oor Gordhan, destyds die minister van finansies. Mkhwebane hou in die verslag vol dat Gordhan destyds die Grondwet asook die uitvoerende etiese gedragskode oortree het en dring nou daarop aan dat Ramaphosa binne 30 dae teen Gordhan optree. “Die speaker van die Nasionale Vergadering moet binne 14 dae ná ontvangs van hierdie verslag Gordhan se oortreding van die etiese gedragskode … na die gesamentlike etiekkomitee verwys,” het Mkhwebane gesê. Sy het ook verder die nasionale polisiekommissaris, Khehla Sitole, gemaan om binne die volgende 60 dae teen Gordhan, Ivan Pillay, voormalige adjunkkommissaris van die SAID, en amptenare wat by die SAID se intelligensie-eenheid betrokke was, op te tree. So ook teen Gordhan se opvolger by die inkomstediens, Oupa Magashule. Mkhwebane het bygevoeg dat sy “uitsien na die volle implementering van regstellende aksie in al hierdie verslae”. Die OB ondersoek die beweerde stigting van ŉ intelligensie-eenheid in oortreding van die land se intelligensiekode tydens Gordhan se ampstermyn as kommissaris van die inkomstediens in 2007. “Die bewering dat Gordhan tydens sy ampstermyn as kommissaris van die SAID ŉ intelligensie-eenheid op die been gebring het wat teenstrydig was met die voorskrifte van die Suid-Afrikaanse Intelligensiediens, word gestaaf,” het die OB gesê. “Volgens nasionale wetgewing is die SAID nie een van die nasionale intelligensiestrukture ooreenkomstig die Wet op Nasionale Strategiese Intelligensie (NSI) nie en kan die SAID slegs met ander wetstoepassingsagentskappe binne die beginsels van koöperatiewe regering saamwerk om dit te bereik,” het Mkhwebane gesê. Volgens Mkhwebane het Pillay die sogenaamde “rogue” eenheid gestig sonder dat die Nasionale Intelligensie-agentskap (NIA), nou bekend as Staatsveiligheidsagentskap (SSA), betrokke was. Sy sê verder dat bewyse daarop dui dat die SAID ŉ eenheid tot stand gebring en bedryf het wat inligting vinnig versamel het. Volgens Mkhwebane moes Gordhan daarvan geweet het en was hy dus deeglik daarvan bewus dat die eenheid reeds aan die gang was. “Pillay het direk aan Gordhan gerapporteer,” sê sy. Die stigting van die eenheid met Gordhan se goedkeuring was dus teenstrydig met artikel 209 van die Grondwet wat stipuleer dat slegs die president sulke geheime inligtingversamelingseenhede mag stig, meen die OB. Sy het verder opgemerk dat Magashula onder eed gejok het toe hy die bestaan van dié eenheid ontken het. “Al is die eenheid nooit die ‘rogue’ eenheid genoem nie, was die operasies en funksies daarvan soortgelyk aan dié van die aksyns- en grensbeheereenheid, ŉ eenheid wat bestaan ​​het. Gordhan se optrede soos bedoel in die stigting van die intelligensie-eenheid is onbehoorlike en teenstrydig met artikel 209 van die Grondwet en kom dus neer op wanadministrasie soos verwoord in artikel 182 (1) van die Grondwet asook magsmisbruik soos verwoord in artikel 6 (4) (ii) van die Openbare Beskermerwet.”