Hofuitspraak: Lys van ‘irrasionele regulasies’ | Netwerk24
Deur Llewellyn Prince 03 Junie 2020 07:45
Regter Norman Davis het in sy hofuitspraak wat van die regulasies van vlak 3 en vlak 4 van die staat van inperking ongrondwetlik en ongeldig verklaar het, ook die rasionaliteit van sommige daarvan met hul beoogde doelwitte getoets.
Hier is van die “irrasionele” regulasies wat hy in sy uitspraak in die hooggeregshof in Pretoria gelys het:
“As ’n persoon, jonk of oud, ’n terminale siekte (anders as Covid-19) het en stadig besig is om te sterf, is dit deel van menslike aard vir familie en geliefdes om die lyer te ondersteun om die lyding en afsterwe te vergemaklik.
“Verder is daar morele, godsdienstige en Ubuntu-noodsaaklikhede wat dit vereis.
“'n Mens kan die onwilligheid verstaan om ’n toestroming van besoekers te hê as die persoon aan die sterwe is binne ’n mediese fasiliteit uit vrees vir die verspreiding van Covid-19, maar wat as die persoon in sy of haar eie huis is of by die huis van ’n familielid of vriend?
“Geliefdes word deur die inperkingsregulasies verbied om hul huise te verlaat as hulle nie die versorgers van die pasiënt is nie, voorbereid is om hul getalle te beperk of om voorgeskrewe voorsorgmaatreëls te tref nie.”
'n Werker ontsmet die Ivory Park Secondary School in Midrand. Foto: Reuters
Maar as die persoon gesterf het, mag tot 50 mense volgens Davis gewapen met gesertifiseerde afskrifte van doodsertifikate provinsiale grense oorkruis om die begrafnis van die oorledene by te woon.
Volgens Davis is die teenstrydigheid van hierdie situasie nie net ontstellend nie, maar ook irrasioneel.
Die regter sê dan dat miljoene Suid-Afrikaners in die informele sektor werk.
Soos handelaars, visserye, konstruksiewerkers, straatverkopers, rommelversamelaars, haarkappers en talle ander.
“Hul kontak met ander mense is minder op ’n daaglikse basis as byvoorbeeld die bywoning van ’n enkele begrafnis. “Die algehele verbod wat op hulle afgedwing is blyk irrasioneel te wees in teenstelling met die oplegging van beperkings en voorsorgmaatreëls.
Davis het om hierdie irrasionaliteit verder te illustreer, verwys na die lot van haarkappers. “ ’n Enkelma as enkelbroodwinner vir haar gesin kan voorbereid wees om al die voorkomingsmaatreëls vir vlak 3-regulasies na te volg, maar moet sy nou toekyk hoe haar kinders honger ly terwyl sy minibus-taxi’s sien verbyry met passasiers wat nader aan mekaar is as wat hulle ooit in haar salon sou wees? Sy word ontneem van haar reg tot waardigheid, gelykheid, om ’n inkomste te verdien.”
Volgens Davis is daar ook verskeie klagte in die hofdokumente oor irrasionele hindernisse vir versorgers van kinders.
So ook is regulasies oor begrafnisse en sterftes irrasioneel.
“As ’n mens die verspreiding van die virus deur nabyheid wil verhoed, hoekom nagwake totaal verbied? Hoekom nie eerder tyds-, afstands- en toe kisverbiedings afdwing nie?
“Hoekom nie ’n nagwaak sonder die lyk toelaat nie? So ’n beperking op ’n kulturele praktyk sal ’n mindere beperking as ’n absolute verbod wees.
“As langafstandritte onder streng beperkinge toegelaat word, kan ’n nagwaak wat bygewoon word deur ’n beperkte getal treurende familielede onder soortgelyke beperkinge nie ’n groter bedreiging inhou nie. En treurende familielede se hartseer word selfs gekriminaliseer as hulle die regulasies skend.”
Regter Norman Davis
Davis sê daar is geen rasionele band tussen die gestelde doelwitte en beperkinge dat net familielede van die oorledene sy of haar begrafnis kan bywoon nie. “Wat gebeur as die oorledene ’n stambejaarde, ’n gemeenskapsleier of die tradisionele hoof van ’n klein nedersetting is?”
Volgens hom is beperkinge op oefening net so verwarrend. “As die lofwaardige doelwit is om nie groot groepe of mense te hê wat naby mekaar oefen nie, moet die regulasies dit sê in plaas daarvan om die organisering van oefening arbitrêr te verbied.
“Om die reg tot vryheid van beweging te beperk ten einde kontak met ander te verminder om die risiko van die verspreiding van die virus te beperk is rasioneel, maar om die ure van oefening tot arbitrêre bepaalde tye te beperk, is totaal irrasioneel.
“Soortgelyk kan dit nie betoog word dat dit rasioneel is om groot getalle mense vir draf op die promenade toe te laat nie, maar dat dit tot hoër infeksies sal lei as hulle een voet op die strand sit.”
“En wat van die arme ouma wat na vier kinders in ’n enkelkamersinkhuis deur die inperking moes omsien? Sy mag hulle steeds nie park toe neem nie, selfs al dra hulle almal maskers en vermy ander mense heeltemal.”
Die regter meen talle regulasies vir vlak 3 is ook irrasioneel.
Hy het bygevoeg dat daar tog regulasies is wat rasioneel is.
“Die regulasies wat verband hou met onderwys, die verbod op uitsettings, inisiasiepraktyke en die sluit van nagklubs en fiksheidsentrums, sowel as die sluit van grense is voorbeelde daarvan,” het hy gesê.
Meer oor: Regter Norman Davis | Pretoria | Hooggeregshof | Hofuitspraak
Vlak 3, 4 skend Grondwet; inperking se reëls bly eers geldig