Korona-Krisis: Die ‘groot gelykmaker’ van ons tyd? Bog!, sê ek - Diskoers
Vanuit ‘n luukse borrelbad, kompleet met roosblare, kerse en ligte klassieke musiek in die agtergrond, meen die popster Madonna op haar Instagram-rekening op 23 Maart vanjaar dat die Koronavirus die groot gelykmaker van ons tyd is. ‘Die Koronavirus’ sê sy ‘het ons almal gelyk gemaak; wat so aaklig daarvan is, is wat so wonderlik daarvan is’.
Die ironie van hierdie superster se woorde laat mens byna kil. Maar hierdie bekende popster is nie alleen in haar ondeurdagte tipering van hierdie krisis nie. O, nee. Die afgelope paar weke wemel sosiale media met lekemenings van rusbank-gelykheidskrygers wat die Koronavirus bestempel as ‘die een wat nie diskrimineer nie’. Met die aankondiging van die grendelstaat broei ‘n gevoel van die eertydse High School Musical treffer ‘We’re all in this together!’ op sosiale media.
Tog, vra ek (en baie ander) myself af: Hoe lyk inperking in ‘n plakkershut in Mamelodi? Ter gelyke tyd smag ek self na ‘n staat van inperking in ‘n luukse herehuis met verskeie vertrekke, lugversorgers en ‘n uitgebreide yskas; soos dié in die landgoed ‘n paar kilometer in die straat af van my woonstel in die Ooste van Pretoria. Wanneer ek weer met my huiswerker praat om te hoor hoe dit met haar en haar kinders in Zimbabwe gaan, tref die koue realiteit van die kontinent waarop ons woon my weer. Meteens voel my woonstel soos ‘n herehuis.
President Cyril Ramaphosa, ‘Onse Cyril’ vir dankbare sommiges en vir geïrriteerde andere ‘Sy Hoogheid’, benadruk Suid-Afrika se ongelykheid met hierdie onrusbarende woorde: “… but our lockdown has revealed a very sad fault line in our society that reveals how grinding poverty, inequality and unemployment is tearing the fabric of our communities apart.”
Die realiteit van Suid-Afrika is kras en dikwels vulgêr. Die “ongelykste samelewing ter wêreld” het die Time-tydskrif onlangs op hul voorblad uitbasuin. In ‘n land soos hierdie is dit byna afstootlik om te meen dat die Koronavirus ‘nie diskrimineer nie’. Of dit gaan oor hande was in ‘n plakkershut sonder lopende water, paniekaankope twee dae voor die grendelstaat begin of bloot besig bly binne jou eie woning vir vyf weke is dit duidelik dat die gevolge van hierdie pandemie verseker nie gelyk is nie. Wat nog te praat van wie die hoogskwesbare tuberkulose lyers is wat so ontsettend vatbaar is vir hierdie virus: Meestal ontsettende armes wat aangewese is op erg gebrekkige openbare mediese dienste. Ook elders is dit duidelik dat almal nie hierdie krisis gelykmatig ervaar nie. In die VSA sterf minderheidsgroepe (en in die besonder Afro-Amerikaners) teen ‘n beduidende hoër koers as hulle wit eweknieë. Waarom? Meestal vanweë sosio-ekonomiese toestande wat drasties tussen hierdie groepe verskil, meen dr. Jerome Adams, Geneesheer-Generaal van die VSA.
Maar waarom dan hierdie waansinnige, byna absurde, roepstem dat Korona ons almal gelykmaak? Is dit miskien vanweë die post-modernistiese skuldgevoel wat in elkeen van ons af en toe na vore kom? Die vrees dat die beginsel van ‘harde werk werp vrugte af’ uitgedien is, dwing ons dalk om te gryp na enige iets wat net skyn na ware, formalistiese gelykheid. Die geykte idee dat geld jou nie teen die swaar van die wêreld kan skut nie.
‘n Vraag wat elkeen vir hom- of haarself sal moet antwoord.
Die realiteit sien egter heel anders daaruit. Die ongelykheid van ons nasie is nie aan ons onbekend nie. En ofskoon ek nie enigeen sy of haar rykdom wil ontsê nie, ongeag hoe hulle dit ook verkry het, meen ek tog dat daar nou ‘n geleentheid is vir elkeen om met dankbaarheid en nederigheid hand in eie boesem te steek en te vra waar kan ek ‘n verskil maak. Ongeag die grootte daarvan.
In die tegnologiese-era verloor die mensdom toenemend haar sin vir medemenslikheid, simpatie en hulpverlening. Sosiale bande word in die tyd van aanlyn-alles verruil vir skerms met kitsfeite, -oplossings en -produkte. Ons het as mensdom in ons menslikheid verarm.
Om bewus te wees van jou eie bevoorregting, ongeag die kleur of geur daarvan, behoort nie ontmagtigend te wees nie, nog behoort dit ‘n bron van skuldgevoel te wees. Veel eerder behoort dit ‘n besondere dankbaarheid en ootmoed te ontlok. Dankbaarheid teenoor jou voorouers, jou talente en jou God. Elkeen van ons beskik oor vermoëns wat ander kan ophef. Beide ‘ons’ en ‘hulle’. Dalk lê die geheim juis daarin om self te vra ‘waar kan ek help’ eerder as in verdediging teen die aanhoudende geneul van beskuldiging van onverdienstelikheid.
Een ding, tesame met belasting, die dood en ‘n korrupte ANC, bly seker. Maer jare lê vir ons voor. Nie alleen hier ter plaatse nie, maar regoor die wêreld heen gaan die ekonomiese gevolge van hierdie virus nog vir vele jare gevoel word. Die felheid gáán verskil. Vir my, in my Pretoria-Oos woonstel minder fel as vir die kinders van my huiswerker in ons verpletterde buurland. Nou is nie die tyd vir goedkoop stories oor gelykmakers nie. Die Koronavirus is veel eerder ‘n wekroep tot werksaamheid en ‘n geleentheid om iets van ons verlore menslikheid te herwin.
Marno is ‘n finalejaar LLB-student en het ‘n BA-graad in die regte. Hy is werksaam as ‘n assistent lekor in die Departement Publiekreg aan die Universiteit van Pretoria en hou van stimulerende gespekke oor bykans enigiets. Marno hou regtig baie van honde. Hy drink beide sy koffie en tee soet en met baie melk.