IT is ’n verskrikking wat sporadies toeslaan oor die wêreld, veral in die Ooste, maar ook in Afrika en in ons eie land—’n siekte so kwaadaardig dat ’n pasiënt teen sonop springlewendig kan wees en teen sononder in die lykshuis kan lê. Dit begin met braking, koors en buikloop, wat die liggaam met geweld ontwater.
As die besmetting onbehandeld en noodlottig is, verander die pasiënt se vel en verkleur dit spoedig tot ’n blouerige grys. Hy begin stuiptrekkings kry, sy oë sink weg in hul kaste en sy liggaam word koud. Sy polsslag verflou. Hy sterf.
Dokters het aanvanklik min van dié aaklige siekte begryp, maar dit het ’n vernuftige Engelse dokter gekos om die oorsaak daarvan vas te stel en uit te werk hoe om dit te voorkom. Die wêreld is ’n groot dank verskuldig aan dr. John Snow en sy baanbrekerswerk met cholera. Sy verhaal begin baie jare gelede in die oorbevolkte Londen wat deur die Industriële Revolusie geskep is...
Intussen het die dronkgeslane dokters steeds probeer antwoorde soek vir die dodelike cholera. Daar is selfs gereken dat dit deur die inaseming van giftige gasse veroorsaak word. ’n Mens kan jou die groot vrees voorstel, want hoe kan ’n mens nou ophou om lug in te asem?
Snow het ’n ander teorie gehad—dat cholera deur besmette kos of water veroorsaak word. Hy het die teorie reeds in 1849 gepubliseer, maar dit was eers met die epidemie van 1854 dat hy dit kon bewys. Hy het die plekke gekarteer waar mense aan die siekte dood is en aangedui dat besmette water die sondaar was. Snow het gevind dat cholera veral gewoed het aan ’n sekere deel van die Teems, die rivier wat deur Londen loop, wat erg deur stadsriool besoedel is.
In 1876 is die kommavormige bakterie wat cholera veroorsaak, onder ’n mikroskoop ontdek deur die Duitser dr. Robert Koch. Daarna sou almal weet wat cholera werklik is—’n akute aansteeklike dunderm-infeksie, wat veroorsaak word deur die inname van kos en water wat met die bakterie Vibrio cholerae besmet is, gewoonlik deur menslike ontlasting.
INTLIK word cholera nie deur die genoemde bakterie self verwek nie, maar deur ’n gifstof (enterotoksien) wat deur die bakterie geproduseer word. Ná 'n inkubasietyd van ses uur tot twee dae ontwikkel daar skielik ’n waterige diarree, met braking kort daarna. Die gevolg is ’n hewige ontwatering waardeur die liggaam liters vog kan verloor. Dit kan noodlottig wees, maar sterftes kan deur vinnige en korrekte behandeling voorkom word.
Vir mense wat na gebiede reis waar cholera endemies is, is voorkomende anticholera-inspuitings noodsaaklik. ’n Entstof wat van dooie bakterieë gemaak word, bied gedeeltelike beskerming vir ’n tydperk van drie tot ses maande ná immunisasie.
REGS: ’n Mikroskopiese beeld van ’n cholera-draende diertjie. Navorsing deur dr. Rita Colwell, ’n gewese direkteur van die Amerikaanse National Science Foundation, het die verband in Bangladesj aangetoon tussen uitbrake van cholera en klein skaaldiertjies van die diereplankton-familie. Dormante cholera-bakterieë skuil in die plankton totdat die omstandighede blykbaar reg is om seisoenaal te ontwaak en mense aan te val.