You are here: Home » Content » Natuurwetenskappe Graad 7 » Om die sprinkaan en sy oorlewingsvermoë te ondersoek en te beskryf
Tags are descriptors added by lens makers to help label content, attaching a vocabulary that is meaningful in the context of the lens.This content is ...In these lensesGETSenPhaseNS Tags7th Afrikaans Course LO1:AS7.1.1 LO1:AS7.1.2 LO2:AS7.2.3 LO2:AS7.2.4 Assignment Assignment This module and collection are included inLens: Siyavula: Natural Sciences (Gr. 7-9)By: SiyavulaModule Review Status: In ReviewCollection Review Status: In Review
MemorandumSprinkaan: Nee, ja, 61. Groot: 2Klein: 31. Groot: 2 Klein: 32. Drie3. Vier4. Nee. Voorvlerke hard en leeragtig, agterstes sag en kan oopvou, kry groot oppervlak5. Plastiekagtig, hard6. Voelers7. Nee. Daar is asemhalingsopeninge op elke segment van die agterlyf.8. Ja. Monddele sit onder aan kop. Snyvlakke, en voelers.9. 6 Pote.10. Nee. Die agterpote is sterker.11. Nee. Die wyfie en mannetjie lyk verskillend. By die sprinkaan het die wyfie ‘n lêboor, by die mannetjie is ‘n koppelingsorgaan.12. Beskerming: harde uitwendige skelet, maar kan met voelers voel. Verloor nie water nie, kan sonder water klaarkom. Kan goed beweeg: loop, soms spring en vlieg. Kan kos soek weens beweegvermoë, kan sien, goeie monddele.13. Leerder moet van ‘n werklike dier afteken, indien moontlik.Lewensiklus: volwassene, eiers, larwe, papie Opdrag 3:Afhanklikheid van water: kan in droë toestande oorleef, kan lewe in omgewings waar daar nie sterk kompetisie van ander diere is nie. Eksoskelet verhoed waterverlies, eet plante wat voldoende water bevat. Verkryging van voedsel: sprinkaan kan vinnig en ver beweeg om voedsel te soek . Eiers kan droë toestande oorleef en broei uit as die grond vogtig word (reën) en daar dus groen plante gaan wees. Insekte met volledige metamorfose: oorleef as papie, die eiers broei uit wanneer voedsel beskikbaar is. Asemhaling: die buisies in die liggaam vervoer die gasse en bly vogtig (droog nie maklik uit soos by die erdwurm nie.Sintuie en kommunikasie: ruik en voel met antenne; het ‘n oordrom op eerste segment van die agterlyf, maak geraas deur die agterpote teen die growwe vlerke te skuur (sprinkaan; ander insekte doen dit anders, maar die belangrike is dat hulle kan kommunikeer).
InhoudAKTIWITEIT: Om die sprinkaan en sy oorlewingsvermoë te ondersoek en te beskryf [LU 1.1, LU 1.2, LU 2.3, LU 2.4]DIE SPRINKAANDie sprinkaan behoort tot die grootste groep in die diereryk, naamlik die insekte.Wat weet jy al van hierdie groep?Werwelkolom: ja of nee?_____________________________________________ Pote: gelit of nie?______________________________________________ Getal pote _____________________________________________________Ondersoek: Vang ‘n paar verskillende insekte en bring hulle saam klas toe. Vorm groepies van twee of drie en bestudeer die insek in die groep waarvan die liggaamsdele maklik onderskei kan word. ‘n Sprinkaan of kriek werk goed. Beantwoord die volgende vrae (probeer jou bes om goeie antwoorde te gee sodat jy ‘n goeie punt kan kry):1. ‘n Insek het groot sowel as klein oë. Hoeveel oë tel jy?Groot: ___________________________________ Klein: ___________________________________2. In hoeveel hoofdele sou jy die liggaam verdeel? _______________________3. Hoeveel vlerke het die insek? As die vlerke teen die liggaam gevou is, lig hulle op en kyk versigtig. ______________________________________4. Is al die vlerke dieselfde? ___________________________________________Beskryf. ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________5. Hoe voel die insek se huidbedekking? __________________________________________________________________________________________________________________________________________6. Waarmee dink jy voel die insek?____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________7. Het die insek ‘n neus om asem te haal? Beskryf.____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________8. Het die insek ‘n mond? Beskryf.________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________9. Hoe weet jy dit is ‘n insek wat jy besig is om te bestudeer?____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________10. Is al die pote ewe sterk ontwikkel? ____________________________________Wat neem jy waar? ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________11. Lyk die punte van die agterlyf by al die insekte van dieselfde soort dieselfde? _____________________________________________________________________Beskryf. ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________12. Die insek is besonder goed aangepas om in verskillende omstandighede te kan oorleef. Beskryf (verwys na beskerming, waterbehoefte, beweging, vermoë om kos te soek).________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________13. Maak ‘n tekening van die insek soos van die kant gesien.LiggaamsbouFigure 1Die liggaam bestaan uit drie hoofdele: die kop, bors en agterlyf. Die insek het ‘n eksoskelet wat uit ‘n sterk leeragtige stof bestaan wat ons chitien noem. Die drie pare gelede pote is aan die bors vasgeheg. Twee pare vlerke word ook op die bors gedra: die voorstes is leeragtig en lê plat teen die liggaam; die agterstes is sag en vou soos waaiers onder die voorstes in. Die kop dra:- twee antennes (voelhorings) waarmee die insek kan voel;- drie klein oë wat ons enkelvoudige oë noem;- twee groot of saamgestelde oë; en monddele.Die agterlyf dra geen aanhangsels nie, behalwe klein geslagsorgane op die punt wat by die mannetjie en wyfie verskil. Op elke segment van die agterlyf is daar ‘n asemhalingsopening.BewegingInsekte is baie beweeglik. Dink maar aan die ratsheid van ‘n vlieg en die afstande wat sprinkaanswerms kan vlieg.Die pote is gelit. By die sprinkaan is die agterpote sterker ontwikkel sodat hy kan spring.Die voorste vlerke vou dwars oop en balanseer die insek tydens vlug (soos die vlerke van ‘n vliegtuig), terwyl die sagte agterste vlerke soos waaiers oopvou en die eintlike vliegwerk doen.Figure 2VoedingDie sprinkaan is ‘n plantvreter met monddele wat baie goed vir dié doel aangepas is. Daar is onder meer twee voelertjies waarmee hy die voedsel kan voel sodat hy dit in die mond kan instoot. Daar is ook twee kake met snyvlakke wat die plantmateriaal fynkerf. Die sprinkaan het dus bytende monddele.Figure 3Ander insekte het dieselfde monddele as die sprinkaan, maar die vorm kan baie verskil om by ander voedingswyses aan te pas. Hulle kan byvoorbeeld lekkend wees (die vlieg), suigend (sommige motte) of stekend (die muskiet).AsemhalingOp elk van die eerste agt agterlyfsegmente is daar aan weerskante ‘n asemhalingsopening. Hierdie openinge lei na ‘n netwerk van buisies (trageas) wat deur die hele liggaam vertak en lug vervoer.Handhawing van waterbalansDie eksoskelet van die sprinkaan vorm ‘n waterdigte huidbedekking. Dit beteken dat die liggaam nie vog verloor nie en dus in droë toestande kan oorleef. Die plantmateriaal wat die sprinkaan vreet, bevat voldoende water.VoortplantingJy het in graad 6 geleer dat ‘n vlieg ‘n volledige gedaanteverwisseling of metamorfose ondergaan vandat die eier uitbroei totdat daar ‘n volwasse vlieg ontwikkel het. Kan jy die stadiums nog onthou? Vul hulle op die onderstaande illustrasie in.Figure 4Die sprinkaan ondergaan nie ‘n volledige metamorfose nie. Nadat die mannetjie en wyfie gepaar het, lê die wyfie eiertjies met haar lêboor in die grond. Klein sprinkaantjies broei uit wat lyk soos die volwassene. Soos wat hulle groter word, vervel hulle ‘n paar keer. Ons praat dus van ‘n onvolledige metamorfose.Die sprinkaan en ander insekte in die ekosisteemOpdrag 3:Verduidelik hoekom die sprinkaan en ander insekte besonder goed by hulle omgewing aangepas is.Afhanklikheid van water:______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Verkryging van voedsel (onderskei tussen die sprinkaan en ander insekte wat ‘n volledige metamorfose ondergaan). Sprinkaan:______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Insekte met ‘n volledige metamorfose:______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Asemhaling (Wenk: hoekom is insekte nie meer so afhanklik van ‘n vogtige omgewing soos die erdwurm nie?):______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Sintuie en kommunikasie (Wenk: doen ‘n bietjie navorsing – kan sprinkane hoor en kan hulle geluide maak?):_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
ASSESSERINGLeeruitkomste 1:Die leerder is in staat om met selfvertroue op weetgierigheid oor natuurlike verskynsels te reageer, en om binne die konteks van wetenskap, tegnologie en die omgewing verbande te ondersoek en probleme op te los.Assesseringstandaard 1.1: Dit is duidelik wanneer die leerder ondersoeke beplan: beplan eenvoudige toetse en vergelykings en dink na oor hoe om dit billik te maak;Assesseringstandaard 1.2: Dit is duidelik wanneer die leerder ondersoeke uitvoer en data versamel: organiseer en gebruik toerusting of bronne om inligting te versamel en aan te teken.Leeruitkomste 2:Die leerder ken, interpreteer en pas wetenskaplike, tegnologiese en omgewingskennis toe.Assesseringstandaard 2.3: Dit is duidelik wanneer die leerder inligting interpreteer: interpreteer inligting deur kernidees in die teks te identifiseer, patrone in aangetekende data te vind en gevolgtrekkings te maak uit inligting in verskeie vorme (bv. prente, diagramme en geskrewe teks);Assesseringstandaard 2.4: Dit is duidelik wanneer die leerder kennis toepas in ‘n variasie van ‘n bekende situasie: pas konseptuele kennis toe deur ‘n begrip wat onderrig is met ‘n variasie van ‘n soortgelyke situasie in verband te bring.
« Previous module in collection Om inligting oor die erdwurm te interpreteer
Next module in collection » Om enkele Aragnide te bestudeer
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on Mar 18, 2009 6:42 am -0500. Add to a lens