Vanweë die toename van die lidmate in dié oorwegend Engelse stad, wat ook die NG Kerk eers betreklik laat betree het met die stigting van die NG gemeente Durban in 1913, en namate meer jong mense hulle hier kom vestig het, het die behoefte aan ’n ruimer kerk ontstaan. Die kerkraad het die Gereformeerde argitek Pieter Dykstra genader om dit te ontwerp. Hy het die ontwerp van die Gereformeerde kerk Louis Trichardt aangepas by plaaslike omstandighede. Ds. P.J. de Klerk het die hoeksteen op 15 April 1950 gelê. Die kerk en toring is van geelbruin siersteen gebou terwyl die deure en vensters deur pleisteromramings beklemtoon word.
Oom Corneels en tant Louisa du Plooy. Hy het 'n leidende aandeel gehad in die stigting van die Durbanse kerk in 1922. Hy was ouderling tot in die jare sestig en byna 17 jaar lank skriba.
Die gevolg van hierdie versoeke was dat die Algemene Vergadering di. D.P. du Plessis van Ladybrand en C.W.M. du Toit van Frankfort in 1921 na Durban afgevaardig het om ondersoek te gaan instel na die moontlikheid van die stigting van 'n Gereformeerde gemeente aldaar. 'n Vergadering van lidmate is gehou en die twee predikante is versoek om die Algemene Vergadering te vra om 'n gemeente in Durban te kom stig.
Op 21 Februarie 1925 is 'n hele paar belangrike versoeke tot die Algemene Vergadering OVS gerig. Eerstens word gevra dat 'n selfstandige gemeente te Pietermaritzburg gestig word. Dit het dan ook so gebeur. Tweedens word gevra dat die bediening deur konsulente verdubbel sal word sodat Durban en Pietermaritzburg elk agt keer per jaar besoek sal word. Hierdie versoek is 'n jaar later toegestaan en dit sou die twee gemeentes gesamentlik £60 per jaar kos.
Die jaar 1926 het die geboorte van die Boufonds beleef. Op 'n wenk van die konsulent, ds. J.V. Coetzee, het die ouderlinge die stigting van 'n boufonds 'n paar maande lank met die lidmate bespreek, en daarna op 3 Julie 1926 besluit die kerkraad dat 'n kommissie tydens die gemeentevergadering daardie selfde aand benoem moet word “om uit te vind wat 'n geskikte plot grond sal kos, asook wat dit sal kos om 'n saal te bou van omtrent 200 sitplekke groot, en om te begin kollekteer vir dié doel”. Daardie aand is brs. H. Grüne, Vergers, B.R. Kruger en C.M. du Plooy as kommissie benoem wat hierdie drie opdragte moes probeer uitvoer. (Hierdie kommissie het onveranderd bly voortbestaan totdat die eerste predikant, ds. J.P. van den Berg, op 7 Februarie 1931 bygevoeg is.)
Nog voor die einde van die jaar 1926 is daar reeds begin kollekteer vir die Boufonds. Soos wat dit die geval in die volgende fase van die gemeente se geskiedenis sou wees, moes hulle in hierdie vroeë jare kort-kort 'n saal soek waarin hulle leesdienste kon hou. Na die YMCA-saal 'n ruk lank gebruik is, moes 'n ander saal gesoek word, en dié keuse het op die Noorweegse saal geval wat teen £3 per maand gehuur is. Van Maart tot Oktober 1926 was hierdie saal saans nie tot hul beskikking nie en moes hulle klaarkom met een leesdiens per Sondag, dog daarna kon die dienste saans daar hervat word. In Julie 1928 is die huur van die saal verhoog tot £5 per maand en daarom het hulle na die Alexandrasaal verskuif. Hierdie saal was egter nie geskik nie en ná ses maande (Augustus 1929) bevind die gemeente hulle weer in die YMCA-saal.
Hierdie saal wat eintlik glad te klein was, veral met Nagmaalsgeleenthede, is gebruik tot aan die einde van April 1934 toe 'n groter saal in Russellstraat gehuur is. 'n Jaar later (April 1935) is die Masonicsaal in Smithstraat gehuur en dit het hulle bly gebruik totdat hulle eindelik in 1945 hul eie kerkgebou betrek het.
Dawid en Aletta Schoeman is in 1925 getroud. Hy was 'n stigterslid van die gemeente en albei het lidmaat gebly tot die afstigting van Durban-Wes in 1968. Hy het die panele vir die galery help bou en was met die gemeente se 50-jarige bestaan 76 jaar oud.
'n Belangrike ontwikkeling wat in 1927 plaasgevind het, was die stigting van die Jongeliedevereniging (die JV). Nadat ds. J.V. Coetzee die bydrae verduidelik het wat so 'n vereniging kan maak in die saambinding en opbou van die gemeente, is op 30 Oktober 1927 oorgegaan tot die stigting van 'n Christelike Jongeliede Vereniging op Gereformeerde grondslag. Nege lede het daardie aand aangesluit en 'n voorlopige bestuur is gekies. Op 28 Januarie 1928 is besluit om die saal elke tweede Sondagaand van die maand beskikbaar te stel aan die JV om vergadering te hou. Ondanks maer jare en moeilike omstandighede wat die JV al moes trotseer, het dit tot minstens die gemeente se halfeeufeesviering in 1972 bestaan.
Ná die aanddiens op 3 Oktober 1926 is br. D.H. Schoeman (stigterslid en nog in lewe met die halfeeuviering) bedank vir die “deeglike en geskikte” kissie wat hy gemaak het vir die Nagmaalservies en dit aan die kerkraad present gegee het.
Die eerste vyf jaar is die Sakrament van die heilige doop net saans ná die aanddiens bedien. Toe die ouers in die buitewyke egter begin kla het, is op 30 Julie 1927 besluit om dit smôrens ook te bedien in gevalle waar ouers nie die aanddiens kon bywoon nie.
Op 29 Julie 1928 (Sondagaand, ná die aanddiens en ná beëindiging van die gebruiklike gemeentevergadering) het die kerkraad sy vergadering hervat en dis met hierdie geleentheid dat die wenslikheid van 'n leraar vir die Natalse gemeentes die eerste keer in die notule verskyn. Drie maande later (20 Oktober) onderneem ds. J.V. Coetzee om met Volksrust te korrespondeer met die oog op die sluiting van 'n kombinasie met die drie Natalse gemeentes (Vryheid, Pietermaritzburg en Durban) en 'n predikant te beroep. Hierdie kombinasie is egter nie gesluit nie. Op 23 Februarie 1929 verskyn die beroep van 'n herder en leraar op die agenda van die kerkraad. Twee kerkraadslede van Pietermaritzburg is ook teenwoordig op die vergadering. Die behoefte aan 'n predikant is dringend gevoel – nie slegs vir Durban en Pietermaritzburg nie – maar ook vir die behoud vir die Gereformeerde Kerk van al die verstrooid wonende Gereformeerde lidmate in Natal. Daar is gevoel dat as in Durban goed georganiseer kan word, “die Natalse gemeentes nog 'n groot aanwins sal word vir die Gereformeerde Kerk in Suid–Afrika”.
Die koms van ds. Van den Berg het 'n opflikkering meegebring in die organisasie en bedrywighede van die gemeente: op 6 Julie 1930 is besluit om kerkraadsvergaderings voortaan sesweekliks te hou; 'n maand later is die vyfde wyk gestig; die Boufonds is teen 'n versnelde tempo opgebou en die boukommissie het nie gras onder sy voete laat groei nie.
Op 7 Desember 1930 deel ds. Van den Berg die kerkraad mee dat die gemeente reeds 'n opsie op die perseel in Congella geneem het, maar meer as 10 jaar sou nog verloop voordat 'n perseel in Congella eindelik aangekoop sou word. Vir hierdie uitstel was 'n hele paar faktore verantwoordelik, onder meer: Dit was die jare van die Groot Depressie; geld was skaars en werkloosheid 'n voortdurende bedreiging. Al die pogings wat aangewend is ter stywing van ons Boufonds het maar 'n skrale £100 per jaar opgelewer.
Intussen het sake in Durban nie stilgestaan nie. Eerstens het die Algemene Vergadering OVS dit so gereël dat 'n predikant die Woord een keer per maand hier bedien het. Verder kry die Boukommissie op 14 Februarie 1936 opnuut die opdrag om grond vir kerkbou te soek. Aangesien die lede van die bestaande Boukommissie egter almal bedags gewerk het en dus nie bedags navraag kon doen nie, is oudle. F.A.A. Kruger, H.B. Kruger en J.C. Kruger addisioneel daarin benoem. Op 4 April 1936 rapporteer hulle dat die kerkgebou op die hoek van Russel– en Smithstraat teen £3 000 te koop is. Ongelukkig is hierdie wonderlike geleentheid nie benut nie. In 1937 was die gemeente reeds £90 agterstallig ten opsigte van hul verpligtinge teenoor die Teologiese Skool op Potchefstroom. En toe kom die uitredding: 'n verkoping deur die susters gereël vir 27 November 1937 lewer die mooi bedrag van £75 op. Hierdie bedrag is met groot dankbaarheid deur die kerkraad ontvang en aan die Teologiese Skool gestuur. Intussen het die getalle so fluks toegeneem dat die gemeente op 12 Maart 1938 sy negende wyk kon stig.
'n Konsert (Meimaand) ten einde geld in te samel om Afrikaanse Bybels vir die gemeente se kinders aan te koop.
'n Kinderkonsert teen die einde van die jaar. Die opbrengs sou ook vir die aankoop van Bybels gebruik word, en ’n kroon (R1) sou aan die melaatses gestuur word.
'n Tiekie-aand (2 Junie) te Jacobs: die opbrengs sou vir die gedeeltelike delging van die Sinodale skuld gebruik word. (Dit het R24,50 opgelewer.)
Nog in die maand van ds. Wikus Vorster se bevestiging hier (Junie 1938) het die stywing van die Boufonds, die verkryging van 'n bouperseel en die oprigting van 'n kerkgebou die aandag geniet.
br. De Oude te nader met die versoek om 'n voorlopige plan te teken vir 'n kerkgebou met min of meer 500 sitplekke en om dan vas te stel of daar genoeg ruimte vir 'n pastorie sou oorbly.
Op 10 Maart 1939 is br. De Oude se planne vir die kerk en pastorie deur die kerkraad bespreek. Daar word besluit om:
ingeval die perseel aan die gemeente toegestaan word, ’n lening van £950 vir die pastorie by die stadsraad aan te vra en 'n begin te maak met die plantekening;
Intussen het die kerkraad – met die oog op die veranderde omstandighede deur die oorlog veroorsaak – besluit om voorlopig af te sien van die bou (of aankoop) van 'n pastorie. Die predikant en sy gesin moes dus maar nog in die woonstel in Innesweg bly woon. Op 28 Februarie 1941 besluit die kerkraad egter om so gou moontlik 'n pastorie te koop en die boufondsgeld vir hierdie doel te gebruik. In hierdie stadium was die uitslag van die oorlog baie beslis in die weegskaal en dus ook die toekoms van die muntstelsel. Op aanbeveling van die Pastoriekommissie besluit die kerkraad op 4 April 1941 om, met die goedkeuring van die gemeente, die huis geleë te McDonaldweg 346 aan te koop teen ongeveer R3 250, om hiervoor 'n maksimum van R2000 by die boufonds te leen teen dieselfde rentekoers (3,5%) wat dit toentertyd verdien het en om 'n Pastoriefonds te stig. Dis dan ook so deurgevoer.
Op 12 April 1942 het die gemeente met 'n swaar hart verneem dat ds. Vorster die beroep aanvaar het wat die kombinasie Ventersburg, Kroonstad, Theunissen en Odendaalsrus op hom uitgebring het. Die lidmate het egter berus, wetende dat gesondheidsoorweginge grootliks verantwoordelik was vir die besluit. Op 17 Mei 1942 het die gemeente afskeid geneem van ds. en mev. Vorster en, soos dit maar met gemeentes gaan, was hulle weer 'n tyd lank sonder predikant.
Op 25 Februarie 1939 neem die Diakonie die Armkas oor, en oudl. C.M. du Plooy skenk sy huisorrel aan die gemeente.
Op 7 Februarie 1942 weier die kerkraad om te voldoen aan 'n versoek van Pinetown dat die predikant soms ook daar op 'n Sondag sal preek. Rede vir weiering: Dit sal die kerkbesoek benadeel van lidmate wat buite Durban woon.
Bo en benewens die gebruiklike 2,5% van sy maandelikse inkomste wat hy vir kerklike doeleindes afsonder, moet elke lidmaat nou nog 1,25% addisioneel bydra sodat sy totale maandelikse bydrae nou 3,75% (of 3,75 sent uit die rand) van sy inkomste sal wees.
Elke lidmaat moet jaarliks 'n kollektelys neem. Verder besluit die kerkraad om die bogenoemde aanbevelings te laat dupliseer en dan 'n afskrif aan elke lidmaat te gee sodat almal op die hoogte van sake kan wees wanneer die gemeentevergadering op 6 Junie 1943 plaasvind.
Die aansoek om 'n boupermit moes egter sewe keer herhaal word voordat die boukontroleur eindelik op 10 Maart 1945 ingewillig het om dit toe te staan. In die proses is briewe geskryf, 'n deputasie gestuur, die hulp van die plaaslike Volksraadslid, J.R. Sullivan, ingeroep en naarstiglik gesoek na 'n bestaande kerkgebou wat te koop mag wees. En op hierdie dag, 10 Maart 1945, het die poppe begin dans soos uit die volgende uiteensetting sal blyk: Daar is besluit om:
"Die redevoering met dié geleentheid is waargeneem deur sy weleerw. ds. A.S.E. Yssel, van die Gereformeerde Gemeente, Reddersburg, Oranje-Vrystaat. Sy hooged., die burgemeester van Durban, kon weens 'n onvermydelike besoek aan Kaapstad nie teenwoordig wees nie. Hy het egter 'n persoonlike boodskap gestuur.
"Ingeslote by hierdie stuk word die volgende in die hoeksteen weggelê: 1. Die rede van die genoemde ds. A.S.E. Yssel. 2. 'n Uitgawe van Die Kerkblad – orgaan van die Gereformeerde Gemeentes in Suid-Afrika. 3. 'n Uitgawe van die tydskrif Koers – uitgegee te Potchefstroom, Tvl. ter voorligting van die Calvinistiese lewens- en wêreldbeskouing. 4. 'n Uitgawe van die Gereformeerde Vaandel" – uitgegee te Stellenbosch, K.P. vir dieselfde doel as dié in nr. 3 hierbo genoem. 5. Die uitgawe van 'n paar nuusblaaie. 6. 'n Paar muntstukke – party voorheen in gebruik, andere tans in gebruik. 7. 'n Kopie van die program van die verrigtinge. 8. 'n Uitgawe van ons Kerkalmanak.
"Met innige leedwese moet gemeld word dat oudl. H.B. Krüger sr. pas ses weke voor hierdie hoeksteenlegging deur die dood weggeneem is – 'n dag waarna hy verlang het. Hy was ook lid van die boukommissie.
"Hierdie dag is vir die gemeente 'n dag van groot vreugde. Innige dankbaarheid word betuig teenoor die Here vir al die seëninge en weldade wat Hy aan die gemeente geskenk het. Weens oorlogsomstandighede word slegs 'n gedeelte van die eintlike toekomstige kerk nou opgerig. Mag die gemeente so groei dat hierdie kerkgebou spoedig voltooi mag word en mag die naam van die Here in hierdie Godshuis reg verheerlik word en sy volk vertroos word."
In die veertigerjare was dubbelmediumonderwys die verklaarde beleid van die destydse (Verenigde Party-) regering. In 'n oorwegend Engelssprekende stad soos Durban het dit, volgens die mening van kerkleiers en alle Nasionaalgesindes, neergekom op die denasionalisering van die Afrikaanssprekende kind. Dit is dan ook geen wonder nie dat ds. Kruger op 26 Februarie 1944 'n ernstige beroep op die kerkraad gedoen het om moedertaalonderwys sterk te propageer by die ouers. Hy het aangevoer dat denasionalisering in die taal ook die godsdiens bedreig: dit maak mense minder vas aan hul kerk en godsdiens. Op 7 November 1943 vaardig die kerkraad ds. Krüger af na die Bloemfonteinse Volkskongres wat gehou is ingevolge 'n oproep deur die FAK om te protesteer teen die beleid van die owerheid om dubbelmediumskole in te stel in die plek van die reeds bestaande enkelmediumskole.
Nadat die kerkraad op 8 Januarie 1944 ds. Kruger se verslag gehoor het, word daar besluit om die voorgestelde stigting van CNO-skole heelhartig te steun. Tot die moedertaalstrydfonds is terstond bygedra. Op versoek van die Nasionale Instituut vir Onderwys en Opvoeding (NIOO) staan die kerkraad verlof toe aan ds. Kruger vir die tydperk 3 Desember 1944 tot 31 Januarie 1945 sodat hy die moedertaalstryd in die onderwys in Durban kon behartig. Ondertussen sou prop. G.P.L. van der Linde die kerklike werk in die gemeente waarneem. Toe ds. Kruger begin Februarie 1945 sy ampswerk in die gemeente hervat, was Afrikaansmediumklasse reeds ingestel by skole soos Sea View, Fynnland en Stamford Hill. Uit die Afrikaansmediumklasse aan hierdie en ander skole het daar mettertyd ná baie stryd 'n aantal volbloed-Afrikaansmediumskole ontwikkel, byvoobeeld die Saamwerk-Hoërskool, die drie Dirkie Uysskole en die Hoërskool Durban-Noord.
Gedurende die oorlogsjare het talle lidmate van die Afrikaanse kerke eenvoudig net in die stad verseild geraak. Dis dan ook geen wonder nie dat die kerkraad erg bekommerd was oor dié toestand. Op 3 Desember 1944 spreek die kerkraad die mening uit dat evangelisasie 'n aangeleentheid was wat gesamentlike optrede van die drie Afrikaanse kerke verg, maar dat die gemeente sy eie afgedwaaldes self sou bly bewerk tot tyd en wyl 'n aksieprogram vir gesamentlike optrede opgestel is. Op 13 Januarie 1945 is die saak 'n stap verder gevoer: die Susterkerke sou genader word ten einde 'n modus operandi op te stel om die verseildes (kerkloses) na hul onderskeie kerke te laat terugkeer. Ses maande later (16 Junie) deel ds. Kruger die kerkraad mee dat die NG Kerk lyste gaan uitstuur wat elke kerk in staat sal stel om sy eie lidmate te bearbei.
Aangesien die pastorie by McDonaldweg 346 ongesond was en boonop heelwat opknapping sou moes ondergaan, is op 6 Junie 1943 besluit om dit te verkoop en 'n ander te koop. In die hele Durban kon geen geskikte huurhuis gevind word nie. In 'n ommesientjie is 'n koper vir die pastorie gevind en is 'n huis, Teignmouthweg 85, aangekoop. Ook hierdie verkoop van die pastorie was nie sonder teëspoed nie: ons het benoude oomblikke beleef toe die koper kop uitgetrek het nadat alle dokumente reeds onderteken was. Die gemeente het egter gou 'n ander koper gekry. Op 8 Julie 1944 besluit die kerkraad om 'n begin te maak met die opbou van 'n pastorieskuld-delgingsfonds, en om mee te begin is die aandkollekte vir dié doel afgesonder.
Ds. P.J. de Klerk sou eindelik 23 jaar lank – meer as die helfte van die tydperk van sy ampsbediening – in die Gereformeerde kerk Durban dien. In dié tyd het hy onvermoeide ywer aan die dag gelê, nie slegs in belang van sy gemeente en die ander Natalse Gereformeerdes nie, maar ook in dié van alle Afrikaners in Natal. En in al die jare het mev. De Klerk, ’n toonbeeld van selfopoffering en mensliewendheid, hom getrou bygestaan. Die oorlog was reeds verby, en die lidmate se salarisse is van toe af periodiek verhoog sodat hulle betreklik welvarend begin word het. Boonop is die gemeente se geledere gestadig versterk deur die aankoms van staatsamptenare, onderwysers en ander beroepslui, en werknemers in die sakewêreld. Onder hierdie steeds gunstiger wordende omstandighede wat sowel die getalsterkte as die finansiële vermoëns van die lidmate betref, en onder ds. De Klerk se doelgerigte leiding, het die gemeente 'n tydperk van pragtige groei en bloei belewe: 'n stuk of sewe persele in en om Durban en aan die Noord- en Suidkus van Natal is vir kerkdoeleindes aangekoop, en twee maal is tot afstigting van gedeeltes van die gemeente oorgegaan. Ook het Durban ’n sendende gemeente geword.
Reeds met sy bevestiging hier het ds. De Klerk gesê dat die jong mense van oor die hele land "seker baie graag in hierdie mooi stad sou wou kom werk". Toe dit dan ook begin gebeur, is gevoel dat die gemeente 'n saal moes hê waar die jong mense hul vrye tyd kon deurbring. Op 11 April 1947 beveel die Katkisasiekommissie onder meer aan dat die Jongeliedevereniging aangemoedig word om geld in te samel vir die bou van 'n saal en dat die kerkraad aansoek doen om nog 'n strokie grond by die kerkperseel bygevoeg te kry. Op 26 Junie 1947 is gemeld dat die nodige vertoë reeds tot die stadsraad gerig is. Toe die stadsvaders hierdie aansoek weier, het die bestaande kommissie die burgemeester onverwyld gaan spreek en op 25 Julie 1947 berig hulle dat hulle baie simpatiek deur hom ontvang is en dat hy hulle aangeraai het om die aansoek om die 30 voet wye strook grond weer eens skriftelik in te dien en te vra dat die stadsraad sy vorige besluit in hersiening neem. Toe die oggendkoerant (Mercury) 'n paar dae later berig dat die stadsraad die aansoek weer geweier het, het ds. De Klerk daardie selfde dag nog 'n onderhoud met burgemeester Boyd gehad.
In Augustus 1968 het nog 'n skok gewag: Weens die sagtheid van die grond moes die fondamente op betonkolomme rus, en dit het die tenders verder die hoogte laat inskiet. Die laagste tender, dié van Norvo Construction (R478 800), is aangeneem. In hierdie stadium emeriteer ds. P. J. de Klerk wat hom so onvermoeid beywer het vir die oprigting van hierdie tehuis vir bejaardes.
Op 16 Januarie 1969 verneem die kerkraad dat die bouaannemer, Norvo Construction, reeds op die perseel doenig is en dat dit wil voorkom of die stadsraad van Kingsburgh die insluiting van die saal by die projek wil goedkeur. 'n Maand later is die amptelike toestemming in dié verband dan ook ontvang. In hierdie stadium het die kerkraad gevoel dat as saamwerkende kerkraad van die Stigting, hy graag meer duidelikheid wou hê oor sy verhouding tot daardie liggaam. Dit was veral sy verpligtinge (finansieel en ook andersins) ten opsigte van Mooi Hawens wat nie duidelik genoeg omlyn was nie. Daar is dus besluit dat die kerkraad voortaan op alle vergaderings van die Stigting verteenwoordig sou word. Oudl. Johann Buijs wat namens die kerkraad in die bestuur van die Stigting gedien het, het dan ook vanaf 3 Maart 1969 die vergaderings in Pretoria begin bywoon.
Op 10 Maart dien 'n verslag voor die kerkraad, naamlik dat die aard en omvang van sy verpligtinge tog nog nie duidelik was nie. Die kerkraadslede wat in die bestuur van die Stigting dien, kry hierop opdrag om die aangeleentheid te bestudeer en dan 'n verslag uit te bring, met spesiale verwysing na die gemeente se finansiële aanspreeklikheid ten opsigte van die boukoste van die gemeenskapsaal. Op 9 Mei 1969 rapporteer hierdie kommissie (by monde van oudl. Johann Buijs) soos volg na aanleiding van bogenoemde opdrag: (1) Die Stigting neem die leiding en aanvaar die verantwoordelikheid in verband met die verkryging van die nodige lenings, die oprigting en bestuur van tehuise of sentrums en die terugbetaling van gelde wat geleen is; daar word van 'n saamwerkende kerkraad verwag om binne sy ressort toesig te hou oor die belange van die Stigting deur middel van 'n plaaslike uitvoerende komitee wat vir hierdie doel aangewys word. (2) 'n Saamwerkende kerkraad besit die reg om persone te benoem om in die bestuur van die Stigting te dien. (3) Die Stigting het onderneem om die helfte van die boukoste (R30 000) van die saal te betaal en die kerkraad is versoek om verantwoordelikheid te aanvaar vir die ander helfte. (4) Die saal sal die eiendom van die Stigting wees, maar die plaaslike uitvoerende komitee sal dit beheer en gebruik. (5) Durban se kerkraad moet die sitkamers en die saal meubileer; die inwoners moet sover moontlik die slaapkamers meubileer; die Stigting sal die toerusting vir die eetsaal en die kombuis voorsien.
Op versoek van die Stigting benoem die kerkraad op 8 Desember 1969 'n kommissie (naamlik oudle. Sarel Smith, Johann Buijs en J. M. Hattingh) om toesig te hou oor die afwerking van die tehuis.
Gedurende hierdie tydperk het suster Lucea van der Walt as voorsitster opgetree en het die GSO net soos in die verlede, voortgegaan met al hul gewone bedrywighede: rommel is versamel en verkoop; koekverkopings en die jaarlikse gemeentelike funksie is gehou; in medewerking met Noord-Durban is 'n verskeidenheidskonsert op die planke gebring; met 'n troue is gespyseneer en allerlei gebak is voorsien met die afskeidsgeselligheid van die sendingleraar en sy gesin (ds. D.C. Coetsee). 'n Bedrag van R550 is aan die kerkraad oorhandig, die helfte daarvan ter delging van die skuld ten opsigte van die nuwe kombuis en die ander helfte vir die sending. En elke maand is iemand uitgenooi om die susters op hul vergadering oor die een of ander aktuele onderwerp toe te spreek.
Die twee nuwe predikante het sommer dadelik koers gekry, en met toegewyde ywer het elkeen op sy eie terrein momentum verleen aan ons gemeentelike bedrywighede, in besonder die voltooiing en ingebruikneming van Mooi Hawens, afstigting van die vyf wyke aan die verre Suidkus in 'n afsonderlike gemeente en vernuwing en die gemeentelike organisasie.
Op 20 Maart 1970 is dr. K.S. Van Wyk de Vries, voorsitter van die Stigting, teenwoordig op 'n vergadering van die kerkraad. Die volgende sake wat hy onder meer genoem het, het heelwat lig gewerp op die kerkraad verhouding met die Stigting en aanspreeklikheid ten opsigte van Mooi Hawens: (a) Die kerkraad is een van die vier saamwerkende kerkrade van die Stigting. Daar is ook vier semi–saamwerkende kerkrade. (b) Alhoewel die kerkraad die plaaslike bestuur van Mooi Hawens aanwys, moet hierdie liggaam aan die Stigting verslag doen en nie aan die kerkraad nie. (c) Ingeval die tehuis bankrot sou raak, sal die kerkraad nie vir die skulde aanspreeklik wees nie. (d) Die boukoste van die saal is nou by die res van die gebou ingesluit. Dit beteken dat die finansiële las op die kerkraad heelwat minder as R10 000 behoort te wees. Die grootste gedeelte van hierdie bedrag was in 1970 reeds beskikbaar. (e) Die plaaslike bestuur sal die aanstelling van personeel aan die tehuis behartig. (f) 'n Bedrag van R10 000 sal deur die Stigting aan die plaaslike bestuur beskikbaargestel word vir die aankoop van toerusting. (g) Die Stigting sal nie die sitplekke in die saal voorsien nie. (h) Teen Augustus 1970 sou daar met sekerheid gesê kon word wanneer die gebou in gebruik geneem sal kan word. Sy edele, minister Connie Mulder, is toe reeds gevra om die amptelike opening waar te neem.
Op 21 Augustus van dieselfde jaar gee oudl. J. Venter (verre Suidkus) kennis dat met die volgende vergadering van die kerkraad bespreek sal word: "Die toekomstige totstandkoming van 'n gemeente op Port Shepstone-Margate.” Op daardie vergadering (18 September) is die Suidkus–aangeleentheid behandel by wyse van 'n verslag deur ds. Du Plooy. Hy het die verre Suidkus intussen besoek en op 'n vergadering van lidmate daar is onder meer ook die kwessie van moontlike afstigting in die toekoms bespreek. Aan hulle is verduidelik dat die omstandighede onmiskenbaar daarop dui dat afstigting van daardie deel van die gemeente in 'n afsonderlike gemeente wel vroeër of later sou moes plaasvind, maar so 'n stap kon net dán gedoen word wanneer die gemeente wat gestig gaan, word alle laste – insluitende die finansiële – sou kon dra. Die lidmate is verder daarop gewys dat in hul besonderse geval hul finansiële verpligtinge, byvoorbeeld ook dié ten opsigte van die sending – sou moes bly voortbestaan.
Die kerkraad was dit hiermee eens en besluit verder dat, aangesien die perseel wat in 1957 reeds op Margate aangekoop is, nie geskik blyk te wees vir 'n kerkgebou nie, die kerkraadslede in die betrokke vyf wyke by die stadsraad van Margate ondersoek sou instel of 'n ander perseel verkrygbaar was. Aangesien die betrokke wyke 'n stewige boufonds gehad het, is oorweging ook geskenk aan die bou van 'n saal op Margate. Toe dit blyk dat nóg die stadsraad van Margate nóg die Natalse provinsiale administrasie persele vir kerkdoeleindes beskikbaar het, is 'n kommissie op 22 Januarie 1971 benoem om in samewerking met die finansiële en eiendomskommissie van die kerkraad nie slegs 'n standplaas vir 'n kerk en pastorie te probeer bekom nie, maar ook op die hele aangeleentheid van afstigting in te gaan. Lede van dié kommissie was oudle. J.R.L. Venter, A. van Tonder en J.H. van Wyk, en brs C.F. Hoogendijk en Vermeulen.
(en) Die kerkperseel, soos te sien op Google Maps, met die ou kerkie (nou die saal) op die voorgrond en die kerk op die agtergrond. URL besoek op 28 November 2015.