NG Gemeente Pinelands – Page 2 – ‘n Tuiste vir elkeen
Posted on 27 Jan, 2019 27 Jan, 2019
1 Korintiërs 12:11-31a
Ons is almal waarskynlik goed vertroud met vanoggend se teksgedeelte.
Soos met baie ander dinge waarmee ons vertroud raak, kan dit gebeur dat die verrassende en vernuwende karakter van so ’n beeld vir ons verlore gaan.
Daarom wil ek vanoggend ’n bietjie tyd daaraan spandeer om hierdie baie bekende beeld weer in die konteks te plaas waarin Paulus dit vir die eerste keer in sy briewe aangewend het.
Die eerste ding waaraan ons oor Paulus en die eerste Christene se wêreld herinner kan word, is dat daar geensins sprake was van wat ons vandag ‘universele menseregte’ sal noem nie.
Dit was ’n wêreld waarin jou sosiale status, waar jy ingepas het – of nie ingepas het nie – alles oor jou bepaal het. Die idee dat álle mense, bloot omdat hulle mense is, daarom gelyke waardigheid en regte het, was nog nie eers op die horison nie. Dit was ’n hoogs gestratifiseerde, patriargale wêreld, ’n wêreld van insiders en outsiders.
Om beter te verstaan wat dit vir die vroeë Christene sou beteken het, kan ons eenvoudig kyk na wat Paulus se sosiale status was. Waar sou iemand soos Paulus ingepas het?
Een ding waaroor Paulus baie trots was, was dat hy ’n Romeinse burger was. As ons byvoorbeeld in die boek handelinge oor Paulus se vele sendingreise lees, is daar ten minste drie geleenthede waarop Paulus vir mense daaraan herinner: “Ek is ’n Romeinse burger.”
Hoekom was dit vir Paulus so belangrik om dit te sê?
Wel, as ’n Romeinse burger het jy sekere voorregte geniet. Jy was as ’n regspersoon beskou; iemand met stemreg. Jy kon vrylik rondbeweeg en dieselfde regte in verskillende stede geniet. Jy kon ’n testament opstel. Jy kon iemand voor die hof daag, of self gedagvaar word. Maar jy mag nie sonder ’n verhoor gestraf of gemartel word nie.
Daarom dat Paulus, toe hy byvoorbeeld in Filippis in hegtenis geneem is en wreed gemartel is, sê hy in ’n stadium vir die tronkbewaarder: voordat jy my nog verder rondstoot, moet jy dalk net kennis neem, ek is ’n Romeinse burger. Skielik is hulle anders behandel. Dit was soos om ’n Europese paspoort te hê, jy kon vrylik deur die wêreld beweeg met die sekerheid dat jy oral goeie behandeling sou ontvang.
Hierdie voorreg was egter nie vir almal beskore nie. Die grootste hoeveelheid mense wat in die Romeinse ryk se dorpe en stede gewoon het, was nie Romeinse burgers nie. Hierdie groepering mense het bekend gestaan as peregrini (waar ons woord ‘pelgrim’ vandaan kom); hulle was immigrante, trekarbeiders en is as vreemdelinge beskou.
Soos baie vlugtelinge en staatlose persone in ons wêreld vandag, het hierdie groepering mense baie min voorregte en sekuriteit geniet: Jy het geen stemreg gehad nie. As jy doodgegaan het, het al jou besittings die eiendom van die stad geword. Jy kon reis, maar jy was nie daarvan verseker dat jy oral dieselfde behandeling sou ontvang het nie. Jy kon enige tyd, sonder ’n verhoor in hegtenis geneem word, gemartel word, en die doodstraf ontvang. Vir laasgenoemde was ’n hout kruis natuurlik ’n gewilde instrument, omdat dit ’n baie duidelike boodskap oorgedra het aan almal wat dit sien: ken jou plek!
As jy nie ’n Romeinse burger was nie, was jy dus ’n buitestander sonder veel waardigheid of regte. Maar daar was nog ’n derde kategorie waarin jy kon beland het; jy kon ook ’n slaaf gewees het. Slawe was letterlik die besitting van iemand anders. Sonder die toestemming van jou eienaar mag jy nêrens heen gereis het nie, mag jy nie besittings gehad het nie, mag jy nie getrou het nie. ’n Slaaf mag sonder regsgevolge deur hulle eienaar gestraf of selfs doodgemaak word.
Soos ek vroeër genoem het, so te sê alles oor jou bestaan is bepaal deur waar jy volgens hierdie kategorieë ingepas het – en daar was nie veel wat jy daaraan kon verander nie.
Buiten sy status as ’n Romeinse burger, was daar nog iets waaroor Paulus baie trots was: Hy was ’n Jood. Meer nog, hy was ’n geleerde Jood, ’n dissipel van Gamaliel, een van die mees verligte Rabbi’s van die dag.
’n Mens hoef nie ’n groot kenner van Palestina in die eerste eeu te wees om te besef dat die Joodse wêreld waaraan Paulus behoort het, net so veel sosiale lae en klas-skeidings as die Romeinse wêreld gehad het. Lees net vlugtig deur die Nuwe Testament en jy kom agter dat die wêreld waarin Jesus en die eerste Christene geleef het, ’n konstante stryd was om te bepaal wie is in en wie is uit.
Is jy ’n man of ’n vrou? Is jy ’n Jood of Samaritaan of ’n Heiden? En wie is werklik God se uitverkore mense? Wie bepaal waaroor Jood-wees rêrig gaan? Die Sadduseërs? Die Fariseërs? Die Rabbi’s?
En jy het gedink die identiteitspolitiek van vandag is kompleks?
Wanneer Pauls dus vir ’n jong Christelike gemeente in die hawestad Korinte skryf dan is dit van die komplekse sosiale werklikhede wat ons in ons agterkoppe mag hou. ’n Wêreld van sosiale lae, met streng-gedefinieerde skeidings tussen kulturele groeperings wat nie maklik oortree kon word nie; ’n wêreld waarin dit ’n saak van lewe of dood was om presies te weet wie jy is, waar jy inpas, en veral, waar jy nie inpas nie.
As ’n mens met hierdie komplekse sosiale werklikheid in gedagte deur Paulus se briewe aan die gemeente in Korinte lees, kom ’n mens gou agter dat daar iets baie buitengewoon aan die gebeur was. Korinte was ’n hawestad – baie kosmopolitaans, met groot diversiteit, ’n plek wat gewemel het van die handeldryf, ’n lewendige kulturele en intellektuele sentrum.
Wat hierdie Christelike gemeenskap in Korinte besonders gemaak het, was dat dit ’n groot verskeidenheid mense van elke agtergrond en sosiale status ingesluit het.
Vroeër in die brief se Paulus, met sy tipiese taktloosheid, dat meeste van hulle – menslik gesproke – nie eintlik oor hulle agtergrond kan spog nie (hulle is nie wys nie, nie invloedryk nie, nie van adele afkoms nie). Mens kan dus aflei dat baie van hulle peregrini was, trekarbeiders, swerwers, vlugtelinge, vreemdelinge.
Later, in 1 Kor. 6, vermaan Paulus weer vir sommige van die Korintiërs omdat hulle lede van hulle gemeente in die hof gedagvaar het. Net Romeinse burgers kon hof toe gaan. Hiervan kan ons dus aflei dat daar ook Romeinse burgers in die gemeente was.
Uit vanoggend se teks weet ons ook daar was Jode en slawe in die gemeenskap.
Die prentjie wat ’n mens van hierdie gemeenskap in Korinte begin vorm is van iets baie vreemd en onwaarskynlik: ’n plek waarin hierdie diverse groeperings mense – Romeinse burgers en trekarbeiders, slawe en handelaars, Jode en Grieke – met mekaar saamgeleef en gemeng het.
Dit is hiérdie mense wie Paulus die liggaam van Christus noem.
Maar wat hy sien is nie ’n eksotiese, dog idilliese werklikheid waarin mense vreedsaam en sonder konflik, soos in die paradys, met mekaar saamleef nie. Inteendeel, dit is duidelik dat daar diepe verdeeldheid geheers het.
Sy hoë agting vir hulle is gegrond in ’n diepe oortuiging dat hulle die produk is van God se handewerk is en nie die van mense nie. Soos die opstanding van Jesus alle redelike verwagtings en goeie verstand oortref, so is hierdie weird gemeenskap se bestaan ’n radikaal nuwe ding, iets wat niemand kon verwag nie. Paulus leef met die oortuiging dat God in Jesus ’n radikaal nuwe werklikheid tot stand gebring het, en hierdie mense in Korinte is een van die gestaltes wat hierdie nuwe werklikheid in die wêreld neem.
Hulle is die liggaam van Christus.
Met hierdie beeld van ’n menslike liggaam, probeer Paulus vir die gemeenskap self taal gee om van hierdie nuwe werklikheid wat hulle is, sin te maak.
Sy hoop was waarskynlik dat, as hulle hulself ’n bietjie beter kan verstaan, kan hulle dalk ook lewe op ’n manier wat ooreenstem met wie en wat hulle ten diepste as ’n nuwe skepping van God se Gees is.
So wat is dit wat Paulus deur hierdie beeld van ’n liggaam vir hulle sê?
Wel, kom ons begin met die mees verrassende opmerking:
En ons is tog álmal deur die een Gees gedoop in een liggaam – Jode of Grieke, slawe of vrymense – en ons is almal met een Gees deurdrenk.”
In een sin, bevraagteken Paulus die diepste veronderstellings van ’n samelewing waarin alles oor jou bestaan bepaal is deur jou status as Jood of Griek, as Romeinse burger of slaaf.
In sy brief aan die Galasiërs, stel Paulus dit nog sterker:
“Daar is nou nie meer Jood of Griek, nie meer slaaf of vrymens, nie meer man of vrou nie, want julle almal is één in Christus Jesus!”
Daar is iets waaraan jy kan behoort waarin al hierdie vorme van status irrelevant is. Daar is ’n plek waar julle op ’n gelyke vlak kan ontmoet, oog in oog mekaar kan sien.
Wat Paulus hier sê was dus nie ’n common-sense sosiale teorie nie. Dit was ’n gevaarlike idee wat gegrond is in wat Paulus beskou het as die groot geheimenis van God wat ons in Jesus Christus leer ken het: naamlik, dat lidmaatskap tot God se mense nooit kan afhang van enige voorwaardes nie. Inteendeel, in Jesus ontmoet ons God se universele welkom aan alle mense.
Julle roem julle in die gees van die Grieke of die gees van die Jode, maar “ons is almal deur een Gees deurdrenk,” die Gees van Jesus.
As daar ’n Gees is wat hierdie liggaam bymekaarhou en laat lewe dan is dit God se universele welkom aan alle mense. Dit is die patroon, die wet, die ritme van hierdie gemeenskap: welkom!
Die motivering en energie en entoesiasme vir hierdie nuwe vorm van behoort, vir hierdie plek waar mense mekaar op ’n gelyke vlak kan ontmoet, kom dus nie van mense af nie, maar van God. Dit is God se inisiatief. God se welkom aan alle mense.
Soos ’n refrein hoor ons hoe Paulus, alles toeskryf aan God se inisiatief:
“Maar nou het God die ledemate, elke enkele een van hulle, in die liggaam geplaas volgens God se besluit.”
“Maar God het die liggaam so saamgestel dat God meer respek toegewys het aan die deel wat dit die meeste nodig het, sodat daar nie verdeeldheid in die liggaam sal wees nie, maar die ledemate in gelyke mate vir mekaar sal sorg.”
“God het aangewys priesters, profete, leraars ens.”
God plaas elke ledemaat presies waar God vir hom of haar wil he. Of en waar jy behoort in hierdie liggaam, hang dus nie af van mense se bepalings of veronderstellings nie, maar van God se besluit om alle mense te verwelkom.
Hierdie teologiese oortuiging het verrykende praktiese gevolge.
Want as daar een ding is wat jy verseker van jou vreemde, onaantreklike, ongehoorsame, moeisame mede-Christene weet, dan is dit dat God hulle hier verwelkom het, dat God hulle baie graag hier wil hê.
Maar die liggaam metafoor neem dit nog verder. Die welstand van hierdie organisme wat ons is, die gesondheid van die geheel is afhanklik van die welstand en betrokkenheid van elkeen van die ledemate.
Ons houding teenoor mekaar reik dus dieper as verdraagsaamheid en diensbaarheid. As ledemate van ’n liggaam word ons houding teenoor mekaar bewondering en ’n dankbare afhanklikheid.
Die siekte van een ledemaat is die siekte van die hele liggaam, net soos die vreugde van een ledemaat die vreugde is van die geheel. As een seerkry kry almal seer; as een floreer, floreer almal.
En dit is waar Paulus se gebruik van die liggaam metafoor so uniek is. Daar was natuurlik ook ander stemme wat die liggaam as ’n metafoor vir die samelewing gebruik het.
Daar was byvoorbeeld ’n Antieke Romeinse geskiedkundige van voor Paulus se tyd, wat vertel het van ’n dag toe die oproerige werkers van Rome in protes in die stadsplein betoog het. Hulle is uiteindelik bedaar toe iemand opgestaan het en vir hulle ’n preek afgesteek het oor hoe hulle, net soos almal wat in die stad woon, noodsaaklik is tot die welstand van Rome. Daarom moet hulle skouer aan die wiel sit en hulle deel doen vir Rome.
’n Mens kan onmiddellik sien hoe dit ’n ander gebruik is van die beeld as wat ons by Paulus teëkom. Laat ek afsluit deur hierdie voorbeeld langs ’n meer hedendaagse voorbeeld te plaas.
Dit is nie moeilik om jou voor te stel hoe die besturende direkteur van ’n groot maatskappy vir ’n skoonmaker van die geboue sê: “weet jy wat, ons sou nie ons werk kon doen sonder jou bydrae nie.”
Dit sou egter iets anders wees as die besturende direkteur vir die skoonmaker vra vir hulp deur te sê: “Ek het jou meer nodig as net waarvoor jy aangestel is. Ek het jou persoonlike ondersteuning nodig.”
Net soos dit iets anders sou wees as die BD vir die skoonmaker sê: “Jou seun se motorfietsongeluk is ’n saak wat ons almal raak; wat kan ons doen om jou te ondersteun?”
Net soos dit iets anders sou gewees het as die skoonmaker vir die BD sê: “Ek weet dat jou egskeiding vir jou en jou familie ’n helse slag en ’n groot verlies was. Ons dink aan jou.”
Of verbeel jou die BD sê vir die skoonmaker: “Ons moet van jou af weet wat jy dink billik of onregverdig is aan die manier waarop hierdie maatskappy bedryf word. Ons belowe om dieselfde agting aan jou stem te verleen as enige ander stem. Ons belowe om nie net te luister nie, maar daarvolgens op te tree.”
Julle is die liggaam van Christus.
Dit is meer dinamies en wederkerig as om te sê: “elkeen het hulle deel om by te dra, selfs die minste.”
Dit is eerder ’n geval van: Elkeen het ’n gawe om te gee. Elke persoon het elke ander persoon se gawes nodig. Elkeen se probleem of pyn is elke ander persoon se uitdaging en seer. Elkeen verdien eer, elkeen verdien beskerming en sorg. Dit is wat dit beteken om deur een Gees deurdrenk te wees.
Mag ons al hoe meer ontdek dat dit is wie en wat ons ten diepste is. En mag ons al hoe meer word wat ons ten diepste is.
Posted on 20 Jan, 2019 22 Jan, 2019
Daar is merkwaardige ooreenkomste tussen die manier waarop Johannes in sy evangelie oor Jesus praat as die Woord wat mens word en hoe daar in die Hebreeuse Bybel oor Wysheid gepraat word in die gestalte van ’n vrou.
In Spreuke 8 vind ons byvoorbeeld ’n loflied wat aan Wysheid gerig is. Daarin sê Wysheid:
“Die Here het my geskep, Hy het met my begin; ek is die eerste wat Hy gemaak het, lank, lank gelede. Ek is lankal daar, van die begin af, voor die aarde daar was.”
Dit klink baie op die begin van Johannes se evangelie, ook ’n loflied:
“In die begin was die Woord, en die Woord was by God, en die Woord was God… Alles het deur Hom ontstaan, en sonder Hom het selfs nie een ding wat bestaan, ontstaan nie… in Hom was lewe, en dié lewe was die lig vir die mense.”
Soos Jesus word Wysheid ook beskou as dit wat vir mense lewe gee. Wysheid sê:
“Wie my vind, vind die lewe self en geniet die guns van die Here.”
Toe Johannes sy evangelie geskryf het was hy op soek na taal wat hom sou help om die betekenis van Jesus se lewe aan sy gemeenskap oor te dra. Hierdie taal het hy, onder andere, in Israel se Wysheidstradisie gevind; en dan veral in die manier waarop Wysheid in Spreuke gepersonifieer word, die gestalte aanneem van ’n persoon, van ’n vrou.
In Spreuke 9 word Wysheid byvoorbeeld voorgestel as ’n vrou wat studente uitnooi om by haar tuis te gaan en aan haar heerlike kos en wyn te smul. (Ek wens meer van my dosente was so!) Vrou-wysheid se hande staan vir niks verkeerd nie. Sy het haar eie huis gebou, haar vleis het sy self geslag en voorberei; maar wat my die meeste beïndruk, is dat sy selfs haar eie wyn gemeng het!
“Kom eet by my, kom drink van die wyn wat ek gemeng het! Sien af van onkunde en leef! Betree die weg van insig!”
Wat ’n mens in hierdie beeld opval is dat wysheid nie te make het met verhewe insigte of spekulasies nie; wysheid word nie voorgestel as die alleen denker wat afgesonder sit en bepeins nie – ook nie soos in die Griekse en Romeinse Wysheidstradisie waarin ’n vergadering mans in die stadsplein sit en idees uitruil of redeneer nie.
Nee, ons sien hoe wysheid betrokke raak by die mees alledaagse sake: met die bestuur van ’n huishouding. Wysheid maak seker dat daar aan haar gaste se behoeftes voorsien word. Sy verleng haar gasvryheid aan wie ook al dit verlang. Sy skep ’n ruimte waarin mense kan skuil, waar hulle kan tuiskom. Sy berei voedsel voor om hulle liggame te verkwik; wyn en goeie geselskap om hulle harte met vreugde te vul.
Sy laat blyk dat wysheid meer is as ’n saak van die verstand en intellek. Dit sluit ook in smaak en reuk en fyn aanvoeling – ’n fyn ingestelde oplettendheid aan die behoeftes van ander, ’n gereedheid om diensbaar te wees, ’n beskikbaarheid om aandag te skenk. Wysheid het te make met die volheid van ons bestaan. Alles word daarby ingesluit, van die voorsiening van ons basiese behoeftes, tot hoe ons mense tuis laat kom in ons huise, tot die skorrelgoed wat na ’n feesmaal gewas moet word.
Wanneer vrou Wysheid haar studente in haar tuiste innooi, nooi sy hulle nie om in ’n lesinglokaal te kom sit nie – sy nooi hulle om by haar etenstafel te kom aanlê. Hulle moet eet en drink. Hulle moet kou aan wat Wysheid vir hulle leer. Hulle moet dit verteer en opneem in hulle liggame. Soos goeie wyn moet haar insigte hulle harte warm maak. Hulle moet wysheid beliggaam. Woord moet vlees word.
Volgens Johannes is Jesus God se wysheid wat gestalte vind in ’n menslike lewe en onder ons kom woon.
Aan die begin van die evangelie, wanneer twee belangstellendes vir Jesus begin volg, draai hy om en vra: “wat wil julle hê?” Hulle vra toe vir hom: “Rabbi, waar bly U?” En Jesus antwoord hulle, “kom kyk!”
“Kom kyk!” Soos vrou-Wysheid nooi Jesus sy dissipels uit om by hom tuis te gaan. Dit is nie genoeg om ’n klomp dinge oor hom te weet en te glo nie. ’n Mens moet self kom kyk en proe en geniet. Om ’n dissipel van hierdie rabbi te wees, moet ’n mens hom volg. Sy lewenstyl, sy bewussyn, sy manier van kyk na die wêreld en na mense moet in húlle lewens, in hulle gewoontes en ritmes en liggame opgeneem kan word.
Dissipelskap is nie iets wat ’n mens van ’n afstand af, objektief en wetenskaplik kan oorweeg, om uiteindelik, na oorwegings, te besluit of dit die moeite werd is nie. Dit is deur naby aan hom te leef en te maak soos hy maak dat God se wysheid by ons begin tuiskom en smaak gee aan ons lewens.
Ek dink dit is in hierdie lig waarin ons hierdie eerste “teken” van Jesus by ’n bruilof in Kana kan verstaan.
Vanoggend se teks, kom aan die einde van ’n gedeelte waarin Jesus sy eerste dissipels roep om hom te volg; maar dit is ook die eerste in ’n reeks van Jesus se ‘tekens’, soos wanneer hy later die brood vermeerder, of mense van siektes genees.
Dit is interessant dat Johannes nooit verwys na Jesus se wonders as dunamis of kragtoertjies nie, maar eerder as semeia; as‘tekens’. Johannes beskou Jesus se wonders as simbole wat heenwys na wat Jesus se lewe, dood en opstanding vir ons beteken.
Aan die einde van sy vertelling oor die gebeure in Kana, gee Johannes vir ons ’n leidraad oor hoe ons hierdie gebeure moet interpreteer: “Hy het sy heerlikheid geopenbaar en sy dissipels het in hom geglo.” Dit gaan dus hier oor twee sake: Oor Jesus se heerlikheid en oor dissipelskap.
Maar waardeer het Jesus presies sy heerlikheid bekend gemaak? En hoekom het daardie gebeurtenis so ’n groot indruk op die dissipels gelaat? Wat is die betekenis van hierdie teken dan, en hoe kan it ons help om met groter vertroue en gehoorsaamheid dissipels van Jesus te wees?
Ek dink dit sê reeds baie dat die eerste geleentheid waarop Jesus sy heerlikheid aan die wêreld bekendmaak, by ’n bruilof plaasvind. Dit is ’n geleentheid van vreugde, feesviering, genot en gasvryheid.
Troues in daardie geweste het gewoonlik nie korter as drie dae geduur nie, en soos vandag was dit baie, baie, baie belangrik dat die wyn nie opraak nie. Vir die wyn om op te raak sou vir die bruidspaartjie ’n geweldige verleentheid gewees het. Dit sou ’n skande vir die bruid se ouers gewees het om nie die wet van gasvryheid te volbring deur vir hulle gaste te voorsien nie.
Jesus se eerste teken is dus om ’n partytjie aan die gang te hou; dit is om ’n getroude paartjie – op hulle dag van blydskap – van ’n groot verleentheid te spaar. Sonder dat hulle, of selfs hulle hoof-kelner iets agterkom (behalwe dat die wyn al hoe lekkerder raak!), gaan hulle voort met hulle fees, geniet hulle die wyn wat voorberei is deur God se wysheid.
Johannes het ’n fyn humorsin gehad. In die eerste plek let hy op dat die water wat Jesus gebruik om wyn mee te maak, eintlik bedoel was vir die Joodse reinigingsgebruike. Dit is dus met goeie rede dat die kelners nie vir die hoofkelner gesê het waar hulle so pas die ‘wyn’ geskep het wat hulle vir hom bring om te proe nie. Hy sou nooit sy mond daaraan gesit het as hy geweet het dis die opwaswater wat hulle vir hom bring nie!
Later sou Jesus en sy dissipels deur skrifgeleerdes daarvan aangekla word dat hulle die reinheidswette verontagsaam wanneer hulle are in die veld pluk en dit eet sonder om hulle hande en voete te was.
Nou omskep Jesus opwaswater in die heerlikste wyn. Daar sou later nie meer water wees vir mense om mee te was nie. So wat? Is dit nie belangriker dat hierdie egpaar hulle vernedering gespaar word nie? Is dit nie belangriker om in hierdie dae die lewe en die liefde te vier nie?
Dis asof Jesus vir ons wil sê, dit gaan nie oor die puntenerige nakom van wette nie, maar of ons die smaak kan geniet wat God se wysheid aan die lewe gee. Die wysheid van God se goeie skepping, dit waardeer alles tot stand kom, is ’n oorvloedige gasvryheid wat welkom heet. Om met wysheid te lewe is om te leer hoe om hierdie gasvryheid na te boots.
Jesus, ’n terloopse gas by die bruilof, is eintlik ook die ewige Gasheer – die wysheid van God in wie ons leef en beweeg en lewe het. Dit getuig van God se nimmereindigende vermoë om die alledaagse in iets heiligs te omskep.
Dit bevraagteken ook die skeiding wat ons so dikwels maak tussen die heilige en die sekulêre. By ’n bruilof in Kana, sê Johannes vir ons, het Jesus sy heerlikheid openbaar. Wat is Jesus se heerlikheid?
Hierdie opmerking het my onmiddellik laat dink aan die Kerkvader van die 3rde eeu na Christus Irenaeus se definisie van God se heerlikheid: “The glory of God is a human being fully alive.”
Jesus se heerlikheid kan dus nie beperk word tot die tempel nie. Dit is nie iets wat ons uithaal om by eredienste te vertoon, net om dit weer in ’n veilige plek weg te bêre tot volgende Sondag nie.
In die lig van wat by Kana gebeur het, kan ons waag om Irenaeus se definisie om te keer: Waar ook al mense – mense, nie Christene nie, net mense – waar ook al mense ten volle lewe, daar kan ons verwag om Jesus se glorie en majesteit, sy skoonheid en heerlikheid te aanskou.
Is dit nie merkwaardig hoe dikwels Jesus se heerlikheid anoniem is nie? Soos by die bruilof in Kana. Byna niemand, selfs nie eers die hoofkelner of die bruidspaartjie, het geweet dat Jesus die water in wyn omskep het nie; en tog het hulle nog tot laat in die aand toe, in die ligkring van sy heerlikheid gedans.
Die teoloog, Debbie Thomas, het my hierdie week egter herinner dat hierdie verhaal, net soos ons lewens, nie net ’n storie van oorvloed en feesviering is nie.
Ons aandag val meesal op Jesus – en in my geval op die liters heerlike wyn wat hy gemaak het, maar Thomas herinner ons daaraan dat die verhaal eintlik met sy Moeder begin.
In die eerste sin van sy vertelling gee Johannes al vir ons ’n leidraad dat sy ’n belangrike rol gaan speel. “Op die derde dag was daar ’n bruilof in Kana, en Jesus se moeder was daar. Ook Jesus en sy dissipels is na die bruilof genooi.” Dis asof Johannes wil sê: “Watch die vrou! Moenie sig van haar verloor nie.”
Jesus is die wysheid van God, maar vrou-Wysheid was ook daai dag daar. Te midde van die feesvieringe en afleidings, nog voordat Jesus agtergekom het dat daar iets fout is, let sy moeder op: “Maar hierdie mense het nie meer wyn nie.”
Sou daar op daai dag ’n ‘teken’ op Kana plaasgevind het as Jesus se moeder nie opgelet het dat daar ’n krisis is en met hierdie waarheid vir Jesus onderbreek het nie.
Mens kan amper sien hoe sy na Jesus toe kom en in sy oor fluister: “Hulle het nie meer wyn nie.” Jesus se reaksie is afwysend: “Wat het dit met ons te make? Hoekom pla jy my? My uur het nog nie aangebreek nie.”
Maar haar oortuiging dat Jesus iets hieraan kan en behoort te doen, is net so groot soos haar oortuiging dat iets fout is. Sonder om met Jesus te redeneer, draai sy na die dienaars: “doen wat ook al hy vir julle sê.”
Debbie Thomas dink na oor hierdie rol wat Jesus se moeder speel. Sy sê:
It’s an odd and provocative role, but I’m grateful for it, because it allows me a place in what otherwise feels like an inaccessible narrative. I have no idea how to turn gallons of water into gallons of wine. But I do know how to say what Jesus’s mother says. Sometimes, it’s the only thing I know how to say. “There is need here.” “Everything is not okay.” “We’re in trouble.” “They have no wine.”
Die rol wat Jesus se moeder hier inneem, dink ek help ons om ons eie rol as dissipels van Jesus beter te verstaan. Ons kan nie water in wyn verander nie. En dalk is een van die belangrikste en mees bevrydende lesse dat ons nie hoef nie.
Wat as ons rol eenvoudig is om, soos Maria, met fyn aanvoeling en aandag te lewe sodat ons na Jesus toe te kom en in sy oor te kan fluister: “hulle het nie meer wyn nie.”
“hulle het nie kos om op die tafel te sit nie.”
“hulle het nie genoeg klaskamers nie.”
“hulle is raad-op.”
“hy het nie vriende nie.”
“ek het nie meer krag nie.”
Soos Maria, hoef ons nie die diepe geheimenis van God se bestemde uur te weet nie. Daaroor mag ons maar verkeerd wees. Hoe kan ons dit in elk geval weet?
Tog word ons geroep om met vrymoedigheid die waarheid – hoe pynlik ook al, hoe hopeloos dit ook vir ons mag lyk, hoe magteloos ons ook voor daardie werklikheid mag voel – met vertroue na Jesus toe te neem.
Die versoeking is soms groot om dit nie te doen nie. Ons wil nie die partytjie versteur nie, smeer eerder ’n lagie vernis oor en hoop niemand kom iets agter nie.
Soms is dit juis ons magteloosheid wat ons verhoed om iets te sê: Ons is so bang dat ons dalk geen oplossing sal vind nie dat ons eerder die moeilike waarheid vermy.
Dalk is wysheid dan eenvoudig die vertroue en gehoorsaamheid die skaarsheid en onreg van die wêreld voor die oorvloed van God se genade te kom neerlê;
om nooit op te hou om die gebrokenheid van mense voor die helende sorg van God te bring nie;
om daarop aan te dring dat die oorweldigende dilemmas van ons lewens ’n gehoor ontvang voor die kreatiwiteit van God;
om daarop aan te dring dat die lelike van die wêreld, altyd gesien moet word in die lig van God se heerlikheid.
En om dan, soos Maria vir die dienaars gesê het: te doen wat ook al hy vir ons sê.