PressReader - Weg! Ry & Sleep: 2016-01-01 - An­ti­bi­o­ti­ka
Die moets en moe­nies
Toe ek ge­vra is om oor an­ti­bi­o­ti­ka te skryf, het ek am­per in my Jeep ge­klim en lie­wer ’n paar draaie in die dui­ne gaan ry. An­ti­bi­o­ti­ka is ’n in­ge­wik­kel­de me­die­se saak waar­oor jy hand­boe­ke kan skryf. Jy sal baie breë-spek­trum-an­ti­bi­o­ti­ka op bos­velds­a­fa­ri’s te­ë­kom. Maar om dit vir e­nig­iets te drink is pre­sies die­self­de as wat jy met ’n seer keel na jou huis­dok­ter gaan. Dis nie net dom nie, dis ook ge­vaar­lik! Kom ons kyk wat an­ti­bi­o­ti­ka pre­sies is, en waar­voor dit ge­bruik word.
An­ti­bi­o­ti­ka maak nie vi­rus­se dood nie. Die mees­te lug­we­gin­fek­sies, soos ver­koue en griep, word deur vi­rus­se ver­oor­saak. An­ti­bi­o­ti­ka sal dus niks daar­aan doen nie.
An­ti­bi­o­ti­ka is ont­wik­kel om in­fek­sies of siek­tes te be­han­del wat deur bak­te­rieë ver­oor­saak word, wat lug­weg­siek­tes soos long­ont­ste­king en kink­hoes in­sluit. Dit kan ook ge­bruik word vir u­rien­weg-en ve­lin­fek­sies, en bak­te­rieë in won­de.
Op ’n bos­a­von­tuur kan jy op ver­skeie ma­nie­re ’n bak­te­ri­ë­le in­fek­sie op­doen: be­smet­te wa­ter (cho­le­ra en in­ge­wands­koors); be­smet­te kos (voed­se-l­ver­gif­ti­ging, E.co­li, sal­mo­nel­la en bo­tu­lis­me); die lug, wan­neer be­smet­te men­se op jou nies of hoes (tu­ber­ku­lo­se); kon­tak met die­re (milt­sie­ke); kon­tak met be­smet­te men­se (keel-in­fek­sie).
Die reg­te pil vir die pyn
Ver­skil­len­de an­ti­bi­o­ti­ka werk op ver­skil­len­de ma­nie­re. Pe­ni­sil­lien ver­nie­tig by­voor­beeld die bak­te­rie se sel­wand, ter­wyl an­der an­ti­bi­o­ti­ka met die sel­wer­king in­meng.
Wan­neer jy bre­ë­spek­trum-an­ti­bi­o­ti­ka op ’n bos­velds­a­fa­ri saam­neem waar jy ver van ’n hos­pi­taal af gaan wees, ont­hou die vol­gen­de:
Raad­pleeg eers jou huis­dok­ter. Soos ek reeds ver­dui­de­lik het, ver­rig ver­skil­len­de an­ti­bi­o­ti­ka ver­skil­len­de funk­sies. Vra dus jou dok­ter oor an­ti­bi­o­ti­ka vir: Bak­te­ri­ë­le in­fek­sies van die sag­te weef­sel – daar­die sny op jou hand wat ont­steek het na­dat jy die spaar­wiel om­ge­ruil het. Tand- en oor- in­fek­sies. Di­sen­te­rie, as jy na ge­bie­de reis waar dit al­ge­meen voor­kom. Blaas­in­fek­sies. Ver­al vroue is vat­baar hier­voor.
KEN DIE SIMP­TO­ME
Dis dalk mak­lik om ’n sep­tie­se sny­plek uit te ken, maar dis heel­wat moei­li­ker om ’n blaas­in­fek­sie ek ko­lon­pro­ble­me ver van die hos­pi­taal te di­ag­no­seer. Vra voor­af jou dok­ter uit oor die simp­to­me en wat­ter an­ti­bi­o­ti­ka daar­voor ge­skik sal wees.
LEES DIE AAN­WY­SINGS
Din­ge soos al­ler­gieë, me­di­ka­sie, al­ko­ho­l­in­na­me en bloot­stel­ling aan die son sal al­les ’n in­vloed hê op hoe men­se op an­ti­bi­o­ti­ka re­a­geer. Lees die pam­flet in die pil­bok­sie – in hier­die ge­val is die aan­wy­sings baie be­lang­rik!
Ek sal nooit die ge­bruik van an­ti­bi­o­ti­ka son­der dui­de­li­ke kli­nie­se te­kens van ’n bak­te­ri­ë­le in­fek­sie goed­praat nie. Daar­om moe­dig ek al­mal aan om op te lees oor die ge­va­re van an­ti­bi­o­ti­ka en an­ti­bi­o­ti­kum-weer­stan­dig­heid.
An­ti­bi­o­ti­kum-weer­stan­dig­heid kom voor wan­neer die bak­te­rie mu­teer om hom­self teen die mid­del te be­skerm. As dit ge­beur, be­te­ken dit ’n an­ti­bi­o­ti­kum wat van­te­vo­re ge­werk het, werk nie meer nie. As jy dus an­ti­bi­o­ti­ka drink wan­neer jy dit nie reg­tig no­dig het nie, gaan dit een­dag nie meer werk wan­neer jy dit drin­gend no­dig het nie.
As jy weer reis, maak se­ker jy pak die reg­te an­ti­bi­o­ti­ka in vir die reg­te siek­tes. En moe­nie dit soos lek­ker­goed uit­deel vir el­ke pyn of loop­neus nie.
Moe­nie an­ti­bi­o­ti­ka ge­bruik son­der dui­de­li­ke kli­nie­se te­kens van ’n bak­te­ri­ë­le in­fek­sie nie.”