Baie mense het ’n mooi, romantiese idee van die Middeleeue. Maar die sowat tien eeue waarin hierdie tydperk val, is ook gekenmerk deur ’n jammerlike en patetiese verval van die mens.
Teen die jare 400 n.C. was die Romeinse Ryk so verswak dat hy nie meer die invallers kon weerstaan nie. In die loop van die eeu is die ryk opgekerf in baie koninkryke wat deur barbaarse opperhoofde regeer is.
Die handel, wat onder die Romeine nuwe hoogtes bereik het, is heeltemal vernietig en die weë na Rome het verbrokkel. Sonder handel en geld moes die mense hulle noodgewonge tot ’n landelike lewenswyse wend om te oorleef.
Biskoppe en ander hoë geestelikes wat hul lewe aan die kerk gewy het, het ook oor groot stukke grond regeer en baie soos die landhere geleef.
Op elke landgoed was ’n dorpie van eenvoudige hutte waarin die landvolk gewoon het. Die dorpenaars het omtrent alles geproduseer wat hulle, die landheer en die geestelikes nodig gehad het.
Die heersers het besef dat hulle nie hul onderdane sonder soldate kon beheer of beskerm nie, en in die loop van die agtste eeu het ’n regeringstelsel wat as die feodale stelsel bekend staan, in Europa ontstaan.
Dit was allereers ’n stelsel van grondbesit waarin mense grond verkry het in ruil vir dienste. Só byvoorbeeld kon ’n lyfeiene (iemand wat met lyf en lewe aan ’n heer behoort en dus eintlik net ’n soort slaaf was) van sy leenheer verlof ontvang om ’n bepaalde stuk grond vir sy eie gewin te bewerk. Die voorwaarde was dat hy sy leenheer se grond ploeg.
REGS: Feodale gemeenskap... landvolk aan die ploeg en arbei voor ’n kasteel, soos uitgebeeld in ’n Franse manuskrip van omstreeks 1415.
Die feodalisme was egter ook ’n lewensvorm, waarin ’n mens se geboorte geheel en al bepaal het watter status jy in die lewe sou beklee. ’n Lyfeiene sou byvoor­beeld nooit eens daarvan gedroom het om ’n ridder te wil word nie, en hy het feitlik geen hoop gehad om ooit iets anders as ’n lyfeiene te wees nie.
Die Middeleeue het onder Karel die Grote die grootste opgang beleef. Hy het die onderwys ver­beter en ’n skool gevestig met leerkragte wat ander skole en biblioteke ingerig en antieke manuskrifte gekopieer het. Hierdie hernieude belangstelling in geleerd­heid word die Karolingiese Renais­san.C.e genoem.
Jammerlik gebrekkig soos die stelsel was—met al die onreg en lyding wat dit vir die laer stande meegebring het—is dit algemeen beskou as die beste manier om ’n staat te bestuur wat van die landbou afhanklik is.
Van ’n ridder is verwag om eerbaar en dapper in die stryd te wees en om sy koning, sy kerk en sy dame te dien.
BO: Allerhande fanatasieverhale is om ridders geweef. In sekere van die legendes is hulle selfs deur drake geteister, soos hier waar een van die gedrogte ’n ridder op ’n lys vaskeer.
Jy is nou by hoofstuk 1 van Mieliestronk.com se reeks oor die Middeleeue. Klik hier onder op die skakel na enige verdere hoofstuk van jou keuse: