Oor die laaste wals - Fanie Os Oppie JasFanie Os Oppie Jas
Op 23 Augustus 1998 het 'n Air Gabon-straler my by Gatwick afgelaai, waar 'n trein my ingesluk en by Victoria-stasie uitgespoeg het. En daar, op platform 7, het ek die eerste keer haar ritme gevoel. Sy het nie te danig beïndruk met my gelyk nie – ek was per slot van sake net een van duisende wat elke dag aan haar voorgestel word – maar desnieteenstaande het sy my in haar arms geneem en vir die eerste keer haar daaglikse dansie met my begin uitvoer.
Aanvanklik het dit maar beroerd met ons dansery gegaan. Ek het immers nie 'n enkele persoon geken nie, niks besit nie, en nie eers geweet waar ek daai eerste aand my kop sou neerlê nie. Ek het oor geen noemenswaardige werksondervinding beskik nie en my wêreldbeskouing was, om die minste te sê, naïef, en boonop uiters beperk. Maar sy was geduldig en sy het my telkens my foute vergewe.
Mettertyd kon ek begin antisipeer in watter rigting sy my volgende sou druk, en ons het inderdaad gemáklik in mekaar se teenwoordigheid begin voel. Ek het nuwe vriende gemaak – in Walthamstow, Leyton, Turnpike Lane en Southfields. Ek het ook 'n vaste betrekking gekry wat (net-net) genoeg ponde verskaf het om die geleenthede wat sy so mildelik bied, na behore te kon benut.
'n Paar maande na ons eerste ontmoeting het ek netjies begin inval by haar skoffelbewegings. Danksy 'n koerant en 'n stel oorfone kon ek die uitdagings van underground-spitstye die hoof bied. Ek het begrip begin ontwikkel vir die waarde van BOGOF-specials by Sainsbury's en Tesco, en ek het geleer dat 'n pub 'n veilige hawe is midde-in die warrelwindbestaan wat sy van haar inwoners vereis.
Later het ons passies meer kompleks geraak, en nóg later het sy selfs haar slag met 'n wye verskeidenheid dansstyle begin toon. In die straat buite Brixton se tubestasie en by die Notting Hill Carnival het ons gesamba. By die Royal Opera House en die statige teaters van die West End het ons grasieuse balletpassies uitgevoer. By die Dankfees en by Ukkasie het ék háár geleer om te sokkie, en by die Wembley Arena en by Camden Market het ons saam-saam ons nekke styf geheadbang. En dan was daar die tye wat ons soos malkoppe los gedans het: by die vuurwerkvertonings op oujaarsaand langs die Teems, en op wolklose somersdae in Hyde Park.
Soms het ons net langsaam heen en weer gewieg op die talmende maat van 'n hartseerlied. Die dag toe die bomme ontplof het, 7 Julie 2005, was een só 'n dag. En soms moes ons vir 'n wyle heeltemal ophou dans, omdat sy net eers vir 'n rukkie wou gesels. Dit het in die Tate Modern voor Ai Weiwei se kunswerke gebeur. Dit het ook in Covent Garden voor 'n groep Hare Krishnas gebeur, en dit het in Oxfordstraat gebeur toe die meisie van Amnesty International die skille voor my oë weggevat het.
Met die verloop van die jare het ek begin glo dat my en haar passies perfek gesinchroniseer was, maar telkens, nét wanneer ons dansery blote roetine begin word het, het sy op my toon getrap, of ek op haar rokspant. Ek sal nooit daardie ellendige gevoel vergeet toe daar by my kar ingebreek is nie, of hoe my bloed gekook het toe 'n spreker by Speaker's Corner my as 'n rassis uitgekryt het, bloot op grond van my verbintenis met die land van my herkoms.
Maar wat ek straks die meeste van haar danslesse waardeer, is dat sy my gewys het hoe om met myself te dans. Om te dans asof niemand kyk nie. Om die relatiewe anonimiteit wat sy bied, tot my voordeel te gebruik. Om idees en ideologieë te ondersoek en te beoordeel, vry van die berispende blik van oom so-en-so en tannie die-en-daai. Om 'n kritiese denker te word, weg van die vermanende oog van 'n Afrikanergemeenskap. Sy het my geleer om myself te aanvaar, en meer belangrik, om ánder te aanvaar. Want soos sy altyd sê: "daar is niks wat jou beter as enigiemand anders maak nie. Ook nie slegter nie. Net anders."
Sy het nie net my oë oopgemaak nie. Sy het inderdaad ook my kóp oopgemaak.
En nou berei ek my voor vir my laaste wals met haar, want op die horison staan 'n nuwe dansmaat op my en wag. En dis met vertroue wat ek die nuweling tegemoet stap, veilig in die wete dat háár passies my nie sal kan ontsenu nie.
Ek sien uit na my ontmoeting met my nuwe minnares, maar die trane lê vlak wanneer ek aan ons eersdaagse afskeid dink, want my eerste liefde sal ek nooit vergeet nie. En ek gaan haar mis. O hel, ek gaan haar mis…