Nuusflits November 2017
Vrystaat Landbou Spesiale Kongres
Henk Vermeulen sê dankie!
Terugblik op 2017 - Vrystaat Landbou Werksaamhede
Die wrede werklikheid - Plaasaanvalle April 2016 tot November 2017
10 Punt Plan vir groter veiligheid op plase/kleinhoewes in die Vrystaat
Jongboer van die Jaar Kompetisie 2018
Nuwe Mediabeampte / Webjoernalis
Belangrike skakels na ons webtuiste
Tydens die afgelope Kongres van Vrystaat Landbou op 10 & 11 Augustus 2017, is die nuwe voorgestelde struktuur deur die Kongres goedgekeur.
Daar is verder besluit dat ‘n spesiale Kongres vroeg in 2018 byeengeroep sal word om die nuwe struktuur te wettig. Die besonderhede van die Spesiale Kongres is as volg:
Datum: 7 Februarie 2018
Registrasie: 09:30 – 10:00
Plek: Bavaria Saal, OUD STUDENTE (Ingang is oorkant Vrystaat Landbou se kantoor in Nobelstraat, Brandwag, Bloemfontein)
Sperdatum vir registrasie: 19 Januarie 2018
Doel van die Spesiale Kongres is dus tweërlei, naamlik:
Konstitusionele veranderinge met betrekking tot VL se nuwe struktuur, wat aanvaar is by Augustus 2017 kongres, goed te keur.
Die Raad van VL se nuwe struktuur te verkies.
Die afgelope byna 11 jaar by Vrystaat Landbou was vir my en my gesin ’n voorreg om saam met u almal te kon trek en stuur aan die landbou voertuig.
Dankie vir die geleentheid wat u as organisasie my gebied het om u te kon dien. Met die puik leierskap in die Vrystaat en goeie landbouers wat ek met trots kan sê my mense is, is baie vriendskappe gesmee. Persoonlik kon ek baie leer en ’n groei leerkurwe in my eie lewe beleef.
Baie sterkte word u as lid en as organisasie toegewens.
Mag hierdie feestyd ’n rustigheid oor u almal kom met die wete ons Verlosser leef!
Ek groet u graag met die volgende woorde van William Arthur Ward: “The adventure of life is to learn. The purpose of life is to grow. The nature of life is to change. The challenge of life is to overcome. The essence of life is to care. The opportunity of life is to serve. The secret of life is to dare. The spice of life is to befriend. The beauty of life is to give.”
Die vraag “Wat doen Vrystaat Landbou vir lede” kom dikwels voor en daarom het ons dit goed gedink om in die laaste Nuusflits van 2017 vir u ‘n terugblik te gee op aksies wat vanjaar uitgevoer is wat vir lede ‘n verskil maak. Die aksies wat genoem word is slegs hoogtepunte en indien u navrae oor ‘n spesifieke aspek (soos bv. dieselrabat) het, kan die kantoor geraadpleeg word.
Nasionale Minimumloon – VL het voorlegging gedoen en dit teengestaan. Voorlegging op webtuiste beskikbaar.
Departement Arbeid Nasionaal versoek om die aansoekproses vir kwytskelding te vergemaklik. Landbou- ekonome moet Departement Arbeid help met riglyne.
Ongevalle Kommissaris kan eise nou per e-pos doen. Mev Annamarie Marais van die Bloemfontein Kantoor Departement Arbeid bied kursus aan om u te help of om landbouvereniging toe te spreek.
Word tans op 2 vlakke hanteer, naamlik:
1) Nasionaal – beveg wetgewing oor grondsake soos 50/50 model. VL dien op komitees van Agri SA wat senior regslui sien, asook met die Departement praat soos: 50/50 beleid; grondoudit; grondplafonne. VL plaas ook suksesstories op Agri SA se databasis. Bo en behalwe bogenoemde, het VL addisioneel bygedra vir die volgende van Agri SA Regshulpfonds – Salem saak R19 919.32; Databasis oor grondbesit R33 959.46
2) Provinsiaal –
Die Staat het reeds 240 plase in die Vrystaat gekoop waarop sogenaamde “caretakers” is. 200 van die 240 plase is onproduktief. VL beding dat ons lede betrokke kan raak by die plase. ‘n Produksie ooreenkoms kan aangegaan word wat Departement Grondsake onderteken, maar nie ‘n onderverhurings ooreenkoms nie.
Uitsettingsake en restitusie eise – lede word bygestaan deur Gernie Botha, VL regsadviseur
Een van VL Veiligheidslessenaar se oorhoofse doelwitte is om ons grondstrukture funksioneel en aktief te kry binne die Landelike Beveiligingsplan (LBP) in die Vrystaat. Ons wil d.m.v. ons betrokkenheid sterk beheer en leiding gee as ‘n noodsaaklike rolspeler in die plan. (‘n Tipiese bevel en beheer aksie!)
Waarop het ons klem gelê – aksies – uitkomste?
1) Verhoudings met die SAPD in die Vrystaat
10 Imbizos tussen landbouers en SAPD waar daar eerlik en reguit gepraat is oor dienslewering en saamwerk aksies, vertroue en wantroue.
VL is betrokke in die volgende strukture van die SAPD waar waardevolle inligting gekry kan word om te sorg dat u saak hoog prioriteit bly geniet op die Provinsie se veiligheidsagenda:
Prioriteits komitee vergaderings 18
Cluster vergaderings 28
SANW vergaderings 6
Prov Joints 9
3 vergaderings is belê met die Provinsiale kommissaris en topbestuur waar konfidensieel oor dienslewering, plaasaanvalle, veediefstal, plaasbesettings en ander bedreigings bespreek is.
2) Wit/Bloulig aande word op cluster stasie verband aangebied. 1150 landbouers met 655 voertuie asook 200 SAPD lede was betrokke en baie sigbaar in die provinsie.
Veediefstal sake: 3 677, vee terug gevind 8 913. ‘n Arrestasiesyfer van 35,31% waarvan 91, 73% van die wat gearresteer is suksesvol vervolg is in die hof. Saam met RPO moet ons hierdie syfers begin bestuur.
Wepener moord: VL betrokke om ‘n privaat ondersoekspan in te kry wat tot gevolg het dat SAPD saak weer heropen het en arrestasies uitgevoer is.
3) 11 Potensiële plaasaanvalle die jaar in die Vrystaat voorkom. Asook nabetragting vergadering gehou na elke plaasaanval.
4) Nasionale en Internasionale veiligheidskonferensies bygewoon en opgetree.
5) Interprovinsiale veediefstal voorkomingsforum vergadering bygewoon, Gauteng, Mpumalanga, Noord-Kaap en Noordwes. 6 die jaar
6) Veiligheidstoerusting Agri Securitas fondse bekom die jaar vir landbouverenigings R429 518.85 (8 landbouverenigings). Vanaf 2013 het VL se verenigings reeds R2 186 355.05 vanaf Agri Securitas ontvang vir beveiliging.
7) Deurlopende weeklikse skakeling met intelligensie strukture (6 formele) vergaderings t.o.v. bedreigings
8) ‘n Vergadering met landboubesighede is gehou om graandiefstal hok te slaan wat deur sindikate bedryf word. Oud Polisie Kommissaris George Fivaz was ook teenwoordig. Het sy waardering uitgespreek oor VL se benadering.
9) Nuusflitse word gebruik om veiligheidsaspekte vir u uit te lig.
Wetgewing / Konsepwetgewing
Nagaan en kommentaar wat betref die Norme en Standaarde m.b.t. skade veroorsakende diere;
die Konsepwet wat betref Haatspraak en Haatmisdade;
Rykdombelasting (Davis Kommissie); konsep Regulasies itv Wet op Eiendomswaardasies asook deelname aan openbare deelname proses;
nagaan en kommentaar wat betref Wysigingswetsontwerp op Uitbreiding van Sekerheid van Verblyfreg;
konsepwet op Regulering van Landboubesit;
Submissies wat betref die Nasionale Minimum Loon en kommentaar oor die uitwerking wat dit op die landbousektor sal hê. In die verband is dit belangrik om daarop te let dat deelname aan die proses die bedrag vanaf R12 000 per maand per werker verminder het tot ongeveer R3 500 per maand per werker.
Salem & Other vs The Salem Community & Other (Konstitusionele Hof) - Regskomitee was betrokke in die evaluering van die saak en die uiteindelike besluit om finansieël by te dra tot kostes gesien in die lig van die feit dat die saak van groot belang is vir grondeienaars wat betref die huidige beginsels daarin vervat.
MP Msiza vs DG of Rural Development (Appèlhof) – Regskomitee betrokke in besluit om toe te tree as vriend van die Hof in saak waarin arbitrêre aftrekkings vanaf die prys van grond sonder voldoende redes gemaak is. Appèlhof bevestig beginsel dat markwaarde ondere andere as beginpunt vir tersaaklike berekeninge sal wees en saak dus van groot belang vir georganiseerde landbou.
Vrystaat Landbou vs Regering van RSA (Hooggeregshof) – Regering het Grondwetlike plig om sy burgers teen misdaad vanaf buurland (Lesotho) te beskerm. Tans besig met petisie na Appèlhof.
Besproeiing en watersake
Dr Jack Armour dien op CCAW - die Coordinating Committee for Agricultural Water - vergader kwartaalliks. Help lede hulle saak verdedig waarop DWS direktiewe uitgereik is. Die CCAW besin ook oor SEB in water regte oordragte.
Dr Jack Armour dien op 2 WNK (Water Navorsingskommissie) komitees. Probleme in die besproeiingslandbou soos deur lede rapporteer word aan die WNK deurgegee en gesolisiteer akademiese navorsing word dan daaroor gedoen as gedeelte van die Water Navorsingsheffing wat besproeiingsboere betaal op hulle water gebruik.
Noue skakeling met AgriSA en gepaste inligting aan lede deurgegee
Individuele lede gehelp met navrae oor rekening probleme, uitstaande rekeninge, direktiewe, water beperkings, ens.
Manyeleti Prospekteringsaansoek te Heilbron, Koppies, Sasolburg, Parys. Deelname aan openbare deelname proses en vestiging van Forum om hierdie aangeleentheid te opponeer en besware aan te teken.
Betrokke met die stig van mynbou forums om as georganiseerde front van geaffekteerde landbou grondeienaars mynbou en prospekteer aansoeke aan te vat deur aktiewe betrokkenheid in die EIA proses van publieke deelname.
Die jaar leiding gegee deur die Prospekteringfase van 5 aansoeke; Rhino Oil & Gas, Motaung Energy, Tetra4 en White Rivers Exploration (Oribi - Bothaville) en die Publieke deelname fase by 2 nuwe aansoeke; Manyaleti & Africary.
Rhino Gas & Eksplorasie, Noordelike en Oostelike gedeeltes van provinsie wat moontlik deur Omgewingsmagtiging geraak gaan word, bespreek die aangeleentheid op Nasionale Vlak en versoek hulp van Agri SA om te appèlleer teen die toestaan van Omgewingsmagtiging. Appèlle teen drie aansoeke in die provinsie eventueel ingedien.
Altesaam 15481 kopieë van die VL Sê Julie 2016 uitgawe is saam met die Farmer’s Weekly van 29 Julie 2016 verkoop en/of aan intekenaars gestuur. Dit is ook aan VL se sowat 4000 lede gestuur. Die gratis advertensie wat ons by Farmer’s Weekly en Caxton met die eerste uitgawe ontvang het, is sowat R220 000.
29 Persverklarings reeds die jaar in Afrikaans & Engels uitgestuur na die pers. Opsommend: Veiligheid 17; Grondsake 2; Rampe (brande) 3; Arbeid 1; Jongboere 2 en ander 4. Alle persverklarings is op ons webtuiste beskikbaar onder die hofie “Media”.
Het klagtes by ICASA ingedien van swak en geen selfoon sein langs die Lesotho Grens asook verswakkende sein in sekere landelike gebiede. Ondersoek is ingestel tot die landelike gebiede en sein is versterk. Ongelukkig kon min aan die Lesotho sein gedoen word weens internasionale ooreenkomste.
Bydrae tot Agri SA se geskrewe kommentaar oor ESKOM se versoek vir ‘n 19.9% verhoging
VL voorlegging aan NERSA 15 November – sien webtuiste en sosiale media om voorlegging af te laai
Individuele lede gehelp met navrae oor rekening probleme, transformator diefstal, kragprobleme, ens.
Vergader maandeliks met Departement Paaie om vordering op ingediende klagtes te evalueer asook die stigting van en werksaamhede van pad-rade te druk.
Het in Januarie 2017 die nuwe LUR Mashinini se samewerkingsooreenkoms op paaie ooreenkoms uitgerol – die doelwit was om 3 prioriteitspaaie per distriksmunisipaliteit te identifiseer en ten minste 1 gesamentlike projek uit te rol. Daar is net 2 suksesvolle gevalle aan ons terug gerapporteer; die her-gruis van 3km tot die Oranje Brug oor die Oranjerivier saam met lede onder leiding van Leon Strauss en ‘n gesamentlike projek op Frankfort wat die staat sou R700 000 gekos het en met samewerking met landbouer net R300 000 gekos het.
Het 31 Oktober met Departement Paaie se 5 distriks- hoof pad -ingenieurs / -superintendente vergader om onder andere die hoofkwessies om grondpaaie uit te lig oor die hele Vrystaat. Daar was dringende behoefte aan kritiese strook her-gruis, vervanging van oop geskraapte dreineringspype en die skoonmaak van dreineringspype en leivore. Die redes vir die agteruitgang was geïdentifiseer as swak en te min ordentlike skraap van paaie, te min arbeid by paaiekantore vir grondvlak werk en die skuif van geld begroot vir her-gruis. 3 verteenwoordigers van Bultfontein Landbouvereniging het die vergadering bygewoon.
Dr Jack Armour en mnr Francois Wilken het Zastron DBU 03 November besoek om terugvoer op hulle paaie en lisensie kantoor klagtes te gee en saam op ‘n pad vorentoe te besin. Daar was besluit dat ZDBU hulle Streekverteenwoordiger op hoogte moet hou met hulle probleme en klagtes en dat die DBU so gou moontlik met die hoof pad -ingenieurs / -superintendent vergader.
Besoek Moedersdeel Landbouvereniging saam met die distrikspadingenieur 22 November om kern probleme uit te wys en op nood maatreëls te besluit totdat die paaie departement die probleme ordentlik kan oplos.
Volgens Vrystaat Landbou (VL) se databasis het daar 48 plaasaanvalle sover die finansiële jaar vanaf 1 April 2016 tot en met 28 November 2017 in die Vrystaat plaasgevind. Agtien 18 in die Noord-Vrystaat, 13 in die Oos-Vrystaat en 17 in die Suid-Vrystaat. Die hoë misdaad areas in die afgelope finansiële jaar tov plaasaanvalle is Clocolan (5) en Bloemfontein (5), gevolg deur Ficksburg, Hoopstad en Theunissen elk 3 insidente beleef het. Boerdery gemeenskappe in die volgende dorpe het 2 insidente sedert April 2017 gehad nl Bothaville, Kroonstad, Ladybrand, Marquard, Tweespruit, Vredefort. Die dorpe wat langs die RSA/Lesotho grens geleë is, het 48 aanvalle beleef nl Clocolan, Ficksburg en Ladybrand. Sewe-en-twintig (27) van die 84 dorpe in die Vrystaat het plaasaanvalle in boerdery gemeenskappe die afgelope finansiële jaar ervaar.
Maande van die jaar: Die maande van die finansiële jaar waartydens die meeste aanvalle plaasgevind het, is Augustus (12) en Oktober (8).
Tipe geweldsmisdade: In die finansiële jaar was daar 6 moorde, 3 op produsente in Ficksburg, Ladybrand, Wepener en 3 op werkers/bewoners op plase in Ficksburg, Jagersfontein en Theunissen. Van die 48 aanvalle was 30 op produsente, 3 op beide produsent en werkers terwyl 15 werkers/bewoners op plase was wat geteiken is. Nege (9) aanvalle was op kleinhoewes terwyl die oorgrote meerderheid op plase plaasgevind het. Verdere geweldsmisdade wat deel vorm van die definisie van plaasaanvalle is poging tot moorde (11) gevolg deur huis- of besigheids roof (gewapende rowe – 32); verkragting (1); aanranding met die opset om ernstig te beseer (ETB) (1).
Dag van die week: Die prominentste dag van die week wanneer aanvalle plaasvind is Dinsdae (9) gevolg deur Donderdae (8) met Maandae en Saterdae met elk 6 insidente.
Tyd van dag/nag: Die meeste aanvalle 23/48 vind in die tydgleuf van daglig plaas (06:00-18:00) terwyl 12/48 in die voornag (18:00-24:00) plaasvind.
Slagoffer analise: in 20/48 aanvalle is 2-6 slagoffers aangeval, dus nagenoeg 41.67% van aanvalle is meer as 1 persoon aangeval. 30 slagoffers was jonger as 50 jaar oud.
Oortreder analise: In 23 (47.92%) aanvalle was daar 2-3 aanvallers wie dit gepleeg het, terwyl in 15 aanvalle was daar 4-6 aanvallers terwyl in 5 aanvalle die getal aanvallers nie bekend is nie.
Tipe instrument gebruik in aanvalle: in 33/48 aanvalle is ‘n vuurwapen deur oortreders gebruik (68.75%).
Tipe items geteiken: 10/48 aanvalle is kontant geroof, in 12 aanvalle is selfone geroof; 8/48 vuurwapens geroof; terwyl in 10 insidente niks geroof is nie.
Hoe oortreders van toneel vlug: In 11/48 plaasaanvalle is ‘n voertuig gebruik om na en van die toneel te beweeg deur oortreders. In 9 aanvalle het hul gevlug met slagoffer se voertuig.
Waar aanvalle plaasvind: 19/48 aanvalle het binne wonings plaasgevind deurdat slagoffers oorval is deur aanvallers (nie gehoor het hoe hul huis betree het, dmv venster/diefwering/veiligheids hek oopgebreek); 12/48 moontlik agv nalatigheid (maak deur oop wanneer klop aan deur; deure staan oop; gaan uit wanneer honde blaf, krag afgesit word, pomp gaan afsit, ens);
Arrestasies: 15/48 aanvalle is arrestasies uitgevoer deur SAPD in samewerking met landbouers wie mobiliseer en paaie afsper (oortreders binne hou en/of siviele arrestasies uitvoer). Daar kon wel in-tussen arrestasie uitgevoer wees deur SAPD wat nog nie bygevoeg is op die databasis nie.
Landbouers word versoek om veral mbt die Feesseisoen wanneer daar ‘n toename in misdade te bespeur word, te let op hul veiligheid. Die VKB VL veiligheids lessenaar het 10 punte saamgestel wat van kardinale belang is waardeur elke lid eerstens moet fokus op ‘n bemagtigende omgewing ter voorkoming van ernstige gewelds- en eiendoms verwante misdade op landbougrond.
Bemagtig uself met VOORAF INLIGTING EN KENNIS om na u eie veiligheid om te sien – neem EIENAARSKAP (veiligheid begin eerstens by uself);
BRONNE VAN INLIGTING op plase is werkers/bewoners wat benut moet word; WEET WIE U IN DIENS HET, dus integriteits keurings (kriminele rekord “check”) tov alle werkers en of bewoners op plase is van kardinale belang;
Groter INSKAKELING EN BETROKKENHEID van landbouers in die LBP tov gesamentlike misdaad voorkomings aksies in landbou gemeenskappe met SAPD;
KAMERA STELSELS in direkte/indirekte omgewing om woning vir identifisering van vooraf beweging;
ALLE MISDAAD VERWANTE INLIGTING moet deurgegee word na VL Landelike Veiligheid vir verdere skakeling na intelligensie strukture;
ALLE MISDADE op landbougrond moet AANGEMELD word – verwantskap tussen eiendomsverwante misdade (EVM) en ernstige gewelds misdade (EGM - plaasaanvalle)
GOEIE VERHOUDING TUSSEN SAPD, georganiseerde landbou, landbouers en werkers/bewoners op plase op alle vlakke
BYWONING VAN MAAND/CLUSTER vergaderings tov beplanning van wit/blou lig patrollies/misdaad voorkomings operasies, terugvoer op aangemelde sake en impak/omvang van misdade op landbougrond;
Gebruik KLAGTE KANAAL tov bevel/beheerlyn indien diensleweringsprobleme ervaar met SAPD
Gebruik AGRISECURITAS BEFONDSING vir veiligheids toerusting in landelike gebiede
Lede word versoek om asseblief slegs deur middel van APAC geregistreerde spekulante en kopers vee te verkoop. Daar is kriminele wat landbouers besteel en bedrieg deur vee te koop of poog om te koop sonder dat hul identiteit bekend is. Landbouers moet waak daarteen om aan enige persoon vee te verkoop telefonies alvorens identiteit nie bevestig is nie. Landbouers moet ook verder waak daarteen dat persone hul kontak dat hul vee teruggevind is en hul ‘n sekere bedrag geld moet betaal alvorens die vee teruggehandig kan word.
Indien enige probleme ondervind word, word landbouers versoek om met die RPO se provinsiale voorsitter van die Veediefstal Voorkomings Forum Mnr Johann Stadler in verbinding te tree of die VKB/ VL veiligheidslessenaar te kontak. Verder moet landbouers daarop attend wees dat kriminele klein kalfies steel wat nog nie getatoeër of gebrandmerk is nie.
Ons is baie opgewonde oor ‘n prys wat moontlik gemaak word deur Case IH / Northmec, naamlik ‘n oorsese reis na een van hul fabrieke!
Alle jongboere tussen die ouderdom van 18 – 40 jaar word aangemoedig om deel te neem. Sluitingsdatum is 26 Januarie 2018!
Jóhann Thormählen is aangestel as nuwe mediabeampte / webjoernalis in die plek van Alani Janeke. Hy begin 1 Desember 2017.
Jóhann is tans werksaam by die Universiteit van die Vrystaat se Kommunikasie en Handelsmerk afdeling. Hy is ‘n vryskut radio rugbykommentator vir die SAUK (RSG). Hy beskryf homself as hardwerkend en toegewyd, met ‘n oog vir detail.
Vrystaat Landbou sien uit daarna om Jóhann in die landbou familie te verwelkom!
Grondsake & SEB:
Grondwaardasie en onteiening: Handleiding vir lede
Agri SA Grondoudit
Vrystaat Landbou Nersa Aanbieding
Analise van jaarlikse misdaad statistiek Apr 2016 – Maart 2017
Wenke vir veiligheid op die plaas
Mynbou en Minerale
Kennisgewing van Tetra4 oor beplande omgewingsimpakstudie by Virginia/Notice from Tetra4 about planned environmental impact study at Virginia
Paaie en Lisensies:
Gruisgroewe: Nuwe bepalings en kontrakteurs deur departement aangestel - http://vrystaatlandbou.co.za/afrikaans/index.php/komitees/kommersiele-komitee/paaie-lisensies/dokumente
Verskil tussen Agri SA en AfriForum
Verskeie Agri SA verklarings
Absa Agribesigheid se markverslae is beskikbaar by – http://vrystaatlandbou.co.za/afrikaans/index.php/vslandbou-media/ekonomiese-verslae
Mnr Henk Vermeulen
Hoofbestuurder – Vrystaat Landbou
Nobel str 4, Brandwag
Tel: 051 4444 609
Faks: 051 4444 619