BO: Hierdie mier is kriek se tier! ’n Valdeurkaakmier (Odontomachus bauri) van Costa Rica is op die punt om ’n jong kriekie te vang en te verorber. Valdeurkaakmiere is karnivoriese roofmiere en verskillende soorte word regoor die wêreld in die trope en subtropiese gebiede gevind. Hulle is bekend vir hul ongewone kake wat eensklaps kan toeklap wanneer ’n weerlose prooi daarin beland.
Die eerste insektekundiges wat miere bestudeer het, het dan ook ’n byna menslike verstandsvermoë aan hierdie vlytige gediertetjies toegedig.
ALLE miere op aarde—teen die jongste eeuwisseling was sowat 10 000 spesies al beskryf—is sosiaal en die meeste word deur een of meer koninginne geregeer. ’n Miernes kan ’n eenvoudige gaatjie in die grond wees met minder as ’n dosyn gesinslede tot ’n reusagtige grondhoop met meer as twintig miljoen miere.
’n Mieregemeenskap is al vergelyk met ’n kommunistiese stelsel waarin al die lede vir die staat werk. Miskien is die vergelyking nie heeltemal in die kol nie, maar ons kan wel sê dat hulle merkwaardig georden is en op mekaar staatmaak.
Die koningin is die belangrikste enkele lid van ’n kolonie. Sy skei feromone (chemiese reuke) af wat ’n uitwerking op al die ander miere het en dus ook die verskillende werkinge in die nes beïnvloed.
Mannetjies word in die reël as die mins aktiewe lede van die miernes beskou. Hul enigste taak in ’n betreklik kort lewetjie is om met die koninginne te paar.
Trouens, dit lyk selfs of die werkers ’n weersin het in ander werkers wat probeer reproduseer terwyl daar ’n koningin in die nes is. Hulle sal dié te lyf gaan en byt wat chemikalieë afskei wat hul vrugbaarheidstatus verraai, het navorsers aan die Arizona-staatsuniversiteit in Tempe, in die VSA, bevind. Wanneer daar geen koningin in die kolonie is nie, word broeis werkers egter nie deur hul onvrugbare susters gekeer om te probeer aanteel nie.
In baie miergemeenskappe is daar ’n spesiale werker, met ’n besonder groot kop en kragtige kake. Ondanks hul gedugte voorkoms, is baie van hulle bra bedees.
Werkverdeling is die leuse. Party werkers het ’n besliste voorkeur vir ’n besondere soort werk en raak spesialiste op daardie gebied. Ander verander gereeld van werk.
Nog ander lei ’n geordende lewe, bra soos die bye, en doen verskillende werke in verskillende stadiums van hul lewe deur trapsgewys van eenvoudige pligte tot ingewikkelder take te vorder.
En dan is daar ook sekere “werkers” wat skynbaar nooit ’n steek werk doen nie. Dit lyk of hulle heeldag ledig is en net kyk hoe die ander werk. (Net soos party mense, wil jy glo!)
Dit is nogal belangrik dat ’n mens hier na die “miershope” sal verwys—groot en sterk modderkonstruksies wat ook plek-plek op die velde in Suid-Afrika te sien is. Want dit wat ons so ligtelik miershope noem, is eintlik glad nie miershope nie maar termiethope, wat deur termiete gebou is. En dié termiete staan wel ook bekend as “rysmiere”, maar is in der waarheid hoegenaamd nie miere in die wetenskaplike sin van die woord nie. Elders op die Mieliestronk-werf word in besonderhede van termiete vertel.
Maar natuurlik het nie alle miere wat in bome of op ander plante rondskarrel hul neste in die bome nie. Hulle kan bes moontlik grondbewoners of veral ondergrondse boorlinge wees wat bloot gereeld die plante besoek agter die kos aan wat hulle daar kry.
’N MIERSWERM is een van die natuur se skouspele. ’n Vlieënde menigte vul die lug en dring geboue binne. Dikwels versamel hulle op hoë plekke soos bome, torings en bulte.
Swermvorming by miere is die paringsvlugte van ’n enorme klomp mannetjies en wyfies. Die mannetjies vrek ná die paring, maar vir die wyfies is dit slegs die begin.
(2) Ná ’n kort vlug land ’n wyfie op ’n takkie of iets dergeliks en skei feromone af om mannetjies aan te trek.
BUITEN die mense is die miere die enigste skepsels op aarde wat oorlog teen hul eie soort maak. Insekte soos bye en wespe maak ander dood om hul neste te beskerm, maar dis net miere wat oorlog maak om te kan oorwin.
Miere is gedurig op die verdediging. Nadat ’n vyand ’n nes oopgebreek het, sal sekere miere dadelik oor die indringer swerm en hom byt, terwyl ander sal laat spaander om die papies en eiers weg te steek.
Anders as bye versamel die meeste miere (daar is wel die uitsonderings) hul kos op ’n daaglikse grondslag en bêre hulle nie voorrade vir die winter nie. Trouens, hulle hiberneer (maak ’n winterslaap deur) as die weer dit vir hulle onmoontlik maak om kos te soek.
Só ’n verhouding is wedersyds voordelig. Die miere ontvang heuningdou; die sapsuigers word teen aanvallers beskerm en deur die gedurige vrywery van parasiete en swamme bevry.
Partykeer word van die “beeste” vir hul vleis geslag. Dis gewoonlik die oues of die sieklikes. Baie miere dun gereeld hul veetroppe uit wanneer dié groter raak as die boere se behoeftes.
DIE miere van die genus Mettor versamel hul kos (sade) in die groeiseisoen en bêre dit vir die droë seisoen in ondergrondse voorraadskure.
Namate die miere die sade vreet, gooi hulle die leë doppe op “vullishope” buite die nes. Dié vorm ’n kring om die nesingang wat tot 5 cm hoog kan wees en oor ’n wye gebied kan strek.