© Randall Wicomb
© Sarie Ensemble
Vandag in die Geskiedenis: 24 April 1533
Prins Willem van Oranje gebore
Prins Willem van Oranje (ook soms genoem “Willem de Zwijger” en “Vader des Vaderlands”) is in Dillenburg (Wes-Duitsland) in die beroemde kasteel van die Grawe van Nassau gebore. Sy ouers, Juliana van Stolberg en graaf Wilhelm van Nassau-Dillenburg, was oortuigde aanhangers van die Hervorming, wat reeds sedert 1517 sy invloed op die geestelike, politieke en staatkundige lewe van Wes-Europa laat geld het.
Vandag in die Geskiedenis: 23 April 1914
Die erkenning van Afrikaans in die Kaaplandse Provinsiale Raad
CJ Langenhoven stel in die Kaaplandse Provinsiale Raad voor “dat deze Raad zijn goedkeuring Hecht aan die toenemende handhaving door het Onderwijs Departement van deze Provincie van het gesonde beginsel van onderwijs door medium van de moedertaal der leerlinge, zoals neergelegde in de Onderwijs Ordonnantie, en verder aanbeveelt dat dat beginsel verder uitgebreid worde door het gebruik van het Afrikaans-Hollands als medium op onze lagere scholen tot en met de Vierde Standaard waar het Hollands volgens wet die voertaal is: mits dat geen leesboeken in het Afrikaans geschreven, voorlopig worden toegelaten tenzij dezelve voorsien zijn van een getuigschrift van goedkeuring door een of meer personen van erkende bevoegdheid, daartoe benoemd door hetzij de Superintendent van Onderwijs, hetsij de Zuid-Afrikaanse Akademie voor Taal, Letteren en Kunst: en mits het gebruik van zodanige leesboeken niet toegelaten worde waar het betrokken schoolkomitee erbezwaar tegen heeft.”
Vir die eerste maal in die geskiedenis het Afrikaans amptelike erkenning verkry. Die versigtig bewoorde mosie (slegs boeke was onderhewig aan goedkeuring) is sonder teenstem aanvaar nadat Langenhoven die Koukus van Engelssprekendes toegespreek het. Hy het hulle oortuig dat Afrikaans geen “poverty-stricken patois” was nie en dat dit in belang van elkeen was om sy opvoeding ook in Afrikaans te geniet.
Daardeur sal elkeen voordeel trek in sy of haar beroep, persoonlike omgang, politieke bedrywigheid, besigheidsverhoudings, ens. Hy het hulle gewaarsku dat hulle nie ’n wig tussen Afrikaans en Hollands moes probeer indryf nie, omdat almal uit selfverdediging dan sou saamstaan. Voordat hy die mosie ingedien het, het Langenhoven ’n onderhoud gehad met die destydse minister van justisie, Nicolaas de Wet.
Dié het hom verseker dat daar ingevolge artikel 137 geen beswaar kon wees nie: toe die Akademie, as hoogste Taalliggaam, gelyke beregtiging aan Hooghollands en Afrikaans verleen het, het hulle die wet reg geïnterpreteer.
© Alabama Studentegeselskap
Vandag in die Geskiedenis: 22 April 1819
Die Slag van Grahamstad vind plaas
Die Slag van Grahamstad het op tydens die Vyfde Grensoorlog plaasgevind. ‘n Xhosa-mag onder die bevel van Nxele is verslaan deur die Britse mag gelei deur lt.kol. Thomas Willshire.
Vandag in die Geskiedenis: 21 April 1892
Ds. NJ van Warmelo oorlede
Dit is die sterfdag van Nicolaas Jacobus van Warmelo, wat in Gouda, Nederland, op 8 September 1835 gebore is. Hy was een van die baanbreker-predikante in Transvaal en ’n groot patriot. In 1864 word hy predikant van die Ned. Hervormde gemeente te Schoemansdal.
In daardie pioniers- en jagtersgemeenskap het hy en sy vrou ’n belangrike opvoedkundige en beskawingsrol gespeel. In 1868, na hy Schoemansdal in 1867 verlaat, vertrek hy na Heidelberg, waar hy tot aan sy dood werk. Op kerklike terrein het hy ’n belangrike en leidende rol in die Ned. Hervormde Kerk gespeel.
Met die kerkvereniging van 1885, gaan hy saam met die stigting van die nuwe, verenigde kerk en word die eerste skriba van die Sinode. Die mislukking van die kerkvereniging het sy laaste lewensjare versomber. Van Warmelo het hom volkome met die republikeinse Afrikaner en sy vryheidstrewe vereenselwig, veral in die jare 1877–1880. By die groot volksvergadering te Paardekraal 1880, waar besluit is om die Engelse juk af te gooi, het hy met sy prediking die groot bydrae gelewer om die burgers al hulle vertroue op God te laat stel.