Grafika: Matrieks se wiskunde laat veel te wense oorDie vreugdevure brand hoog oor die matriekuitslae, maar daar is plek-plek rede tot kommer. (Foto: Megan Swart/Maroela Media) Suid-Afrika benodig dringend meer onderwysers in wiskunde, wetenskap, tegnologie en ingenieurswese omdat hierdie vakke hulle ŉ grondslag gee vir studies in verskeie kritieke rigtings. “Die gemiddelde uitslae wys egter dat gehalte-onderrig vir elke leerder ŉ ideaal is wat nog bereik moet word,” sê Baxolile Nodada, die DA se woordvoerder oor onderwys. Die uitslae van die 2022-matriekeksamen is Vrydagoggend bekend gemaak en hoewel die groep beter gevaar het as hul eweknieë van ŉ jaar tevore, is daar steeds kwessies wat kommer wek. Leerders se geneigdheid om suiwer wiskunde as vak te neem, is een daarvan. Angie Motshekga, minister van basiese onderwys, sê die 2022-groep het reeds vroeg in hul skoolloopbaan spesifieke steun gekry om hul prestasie in wiskunde en tale te verbeter. Sleutel- strategiese ingrypings, soos die Nasionale Remediërende Leesplan en die Wiskunde-ingrypingsprojek, is in 2013 ingestel om prestasievlakke van ŉ vaardigheidsvlak van 50% tot 60% te verhoog. “Die fokus van die departement van basiese onderwys om basiese vaardighede tydens die grondslagfase te versterk en geteikende ingrypings in die intermediêre fase, het ŉ positiewe uitwerking gehad om leerderprestasie te verhoog,” sê Motshekga. “Toe hierdie groep in gr. 3 was, het byna 60% minstens 50% vir wiskunde behaal, wat ŉ aansienlike verbetering van die vorige groep was.” Basil Manuel, uitvoerende hoof van die vakbond Naptosa, sê egter daar moet van nader na leerders se keuse van – en prestasie in – vakke soos wiskunde en rekeningkunde gekyk word. Wiskunde vs. wiskundige geletterdheid Altesame 460 708 leerders het in 2022 vir wiskundige geletterdheid ingeskryf, teenoor die 276 241 wat wiskunde as vak geneem het. Hoewel daar ŉ toename was in die getal leerders wat in 2021 wiskunde en wiskundige geletterdheid geneem het, het minder leerders verlede jaar rekeningkunde, besigheidstudies en ekonomie geneem. Net 37,2% van alle matriekleerders het verlede jaar wiskunde as vak geneem. Die meeste van dié leerders is in die Oos-Kaap, Limpopo en Mpumalanga. In die Wes-Kaap en Noordwes neem net ŉ kwart van alle leerders wiskunde. In die Noord-Kaap is dié syfer selfs minder en net 21% van leerders het wiskunde as matriekvak gehad. Daar is volgens die departement se syfers ook ŉ verskil in wiskundedeelname tussen leerders wat skoolgeld betaal, diegene in onafhanklike skole en diegene wat van skoolgeld kwytgeskeld is. Uit die leerders wat skoolgeld betaal, neem 37% wiskunde as vak, terwyl net-net 36% van diegene wat van skoolgeld kwytgeskeld is, wiskunde as vak neem. Onder onafhanklike leerders styg hierdie syfer beduidend en 47,8% van leerders neem wiskunde as vak. Slaagsyfer Terwyl nagenoeg ŉ derde van gr. 12’s wiskunde neem, slaag net meer as die helfte van hulle eindelik die vak. Die 55% van ingeskrewe leerders wat wiskunde in die afgelope senior sertifikaat-eksamen geslaag het, is boonop ŉ daling van die 57,6% van leerders wat dit ŉ jaar tevore deurgekom het. Ook in besigheidstudies het minder kandidate verlede jaar as in 2021 die vak geslaag. Die slaagsyfer vir tegniese wiskunde staan op 81,8% en altesame 14 657 het dié nuwe vak geneem. Tegniese wetenskap is nog ŉ nuwe toevoeging tot die leerplan en uit die 15 753 leerders wat die eksamen afgelê het, het 89,9% van hulle geslaag. Oor ŉ daling in deelname aan ŉ vak soos rekeningkunde sê Manuel ŉ besluit van die departement ŉ paar jaar gelede, naamlik dat rekeningkunde slegs in kombinasie met wiskunde geneem kan word, kan waarskynlik hiervoor die skuld kry. Die kombinasiebepaling is intussen opgeskort, maar hy sê die daling in leerders wat die vak neem, is waarskynlik nog ŉ nalatenskap van daardie besluit. Druk om te presteer Alle leerders neem wiskunde of wiskundige geletterdheid en daar is groot druk op skole en provinsies om goeie uitslae te lewer, sê Manuel. Die Wes-Kaap is ŉ paar jaar gelede daarvan beskuldig dat hy te veel leerders aanraai om eerder wiskundige geletterdheid te neem in ŉ poging om punte te verbeter. Omdat die provinsie fyn dopgehou is, blyk daar ŉ verbetering in hierdie patroon te wees. Prof. Nadine Peterson, dekaan van die onderwysfakulteit by die Universiteit van Johannesburg, sê sy is ook altyd bekommerd oor ŉ daling in die getal leerders wat wiskunde as vak neem. “In die skoolstelsel word wiskundige geletterdheid as die makliker opsie beskou en baie kinders word daarheen gekanaliseer. “Groter klem moet gelê word op die getal leerders wat suiwer wiskunde neem,” sê Peterson. Die probleem met leerders wat wegskram van wiskunde, lê egter nie noodwendig net op tersiêre vlak nie, maar ook in die grondslag- en intermediêre fase. Peterson sê wiskundige begrippe moet reeds vroeg vasgelê word en daarom begin leerders van naastenby gr. 5 met wiskunde sukkel – en word wiskundige geletterdheid ŉ al hoe makliker opsie. Wiskunde is egter deurslaggewend vir verskeie studierigtings wat medies en ingenieurswese insluit. Peterson sê daar is wel die afgelope paar jaar groot pogings aangewend, veral by universiteite, om te verseker onderwysopleiding fokus op ŉ sterk grondslag in wiskunde en lees.