Drie jaar gelede, toe sy met navorsing vir dié boek begin het, het twee van haar seuns ook getrou. Dit is toe dat sy haarself afvra: “Is hulle toegerus vir dié groot stap?” Die ouerhuis is immers ’n soort “laboratorium in die kleine” vir die volwasse lewe.
Buiten die gewone uitdagings, stel ’n Derdewêreldland soos Suid-Afrika unieke uitdagings aan verhoudings. Geweld, misdaad, werkloosheid, onsekerheid oor die politiek, elf landstale wat dikwels verwarring veroorsaak – alles speel ’n rol. “Ons moet ruimte maak vir mekaar se verskille en minder veroordeel. In ’n patriargale samelewing soos Suid-Afrika leer baie jong meisies nog pa is die broodwinner, sterk en slim, en ma is gaaf en mooi. Later in hul lewe kan dit groot probleme skep.”
Gebruik ek-boodskappe sodat jy nie krities klink nie. “Ek voel soms jy dink ek is klaerig, maar eintlik wil ek net stoom afblaas en ’n drukkie hê.”
As jy oor ’n probleem wil praat, byvoorbeeld jou man se gewig wat handuit ruk, sê dalk: “Ek dink ons moet ’n bietjie gesonder begin eet en oefening doen.” Daar is krag in “ons”.
Wanneer jy sê jy het niks om aan te trek vir ’n sekere geleentheid nie en hy vra hoekom verloor jy nie net gewig nie. “Daar is ’n hele kas vol klere waarin jy sal pas.”
Wanneer hy jou geïrriteerd aankyk as jy kla oor ’n ma in die oueronderwyser-vereniging wat jou beledig het – en voorstel jy bedank uit die vereniging.
Die gevaarligte moet flikker as een van julle té gereeld emosioneel ver van mekaar af voel. As jy voel jou maat verstaan jou nie, bevind jy jou in ’n niemandsland, waar jy nie kán of wil deel nie.
Om empatie te ontvang, moet jy dit uitdeel. Hy weet waarskynlik nie wat om te “maak” met jou ongemak nie. Sy eerste “oplossing” is om die klere-situasie uit te stryk. Haar “oplossing” om hom beter te laat voel oor sy hare, is om dit as “niks” af te maak. Gebruik ’n ek-boodskap en sê: “Ek wil hê jy moet verstaan waardeur ek gaan. Ek voel nie lekker as jy dadelik ’n oplossing vir die probleem soek/anderpad kyk/dit as onbenullig afmaak omdat jy dalk nie weet hoe om dit te hanteer nie. Ek sal graag met jou oor die probleem praat. Miskien kan ons dan saam oplossings vind. Maar ek het eers nodig om te ontlaai.” Nou wéét hy/sy hoe jy voel.
Die grootste probleem duik op tydens ’n magstryd. Daar is afgebakende rolle vir leier, volger en vennote. In patriargale huishoudings is die man die leier. Hy is byvoorbeeld die broodwinner en neem die groot besluite. Die vrou sien om na die huissake en kinders en ondersteun haar man. (Sien ook kassie “Die nuwe, sterk vrou”.) Deesdae is die man en vrou dikwels vennote. Daar is nie sulke sterk “rolle” nie. Albei werk en dra by tot die huishouding se begroting en die kinders se opvoeding. In ’n magstryd voel een party “verlam” deur die maat se beheer. Frustrasie bou op. Verskeie wapens word ingespan deur die verontregte – kritiek, vergelykings. Stilstuipe, en beskuldigings. Emosionele afstand ontwikkel en dikwels raak mense so moeg vir die “toksiese verhouding” dat hulle dit beëindig.
Gebruik ek-boodskappe soos: “Ek kry swaar. Ons is besig om mekaar te vernietig. Ek wil jou vennoot wees en nie deur jou oorheers word of jou oorheers nie. Kom ons maak ander reëls vir ons verhouding.”
Wanneer jy voel die meerderheid van jou behoeftes word nie bevredig nie en jy voel die verhouding dra niks by tot jou lewensgehalte nie.
Manipulasie werk nie. Dit help byvoorbeeld nie jy weier om seks te hê omdat hy nie help met die huishouding nie.
Wat baie vroue deur die jare in die patriargale stelsel ervaar het, ervaar mans nou met die sterk matriarg, sê Ronel.
Ons lewe in ’n era van geslagsgelykheid en vroue kan dieselfde beroepe beoefen as mans. “Selfs bevryde mans sukkel soms om dit te verwerk, en dit kan tot minderwaardigheid lei. Skielik is hy nie noodwendig die broodwinner nie.
Vroue in gesagsposies by die werk sukkel soms om tuis hul ‘leierskapsrol’ af te skud en wil hul man en kinders ook soos werknemers hanteer. Hulle gebruik moontlik ’n gebiedende stemtoon en is krities.