Nuuskommentaar: Koalisie vir DemokrasieDie langverwagte aankondiging oor ‘n samewerkingsooreenkoms tussen uiteindelik vyf opposisiepartye het toe gistermiddag laat gekom. Nog gans te min werklike betroubare inligting is bekend om sinvol oor die kanse van hierdie Koalisie vir Demokrasie, soos dit bekend staan, analises te doen. Verskeie sterk, maar ook swak punte is in die individuele deelnemers ingebou. Die vyf partye wat hulle tot twintig beginsels verbind het, en wat binnekort byeenkom om ‘n lys saam te stel van die room van elk se kandidatepoel, is die Vryheidsfront Plus, Cope, die IVP, die UCDP en die ACDP. Elke party sal steeds bestaan, wat aan kiesers die geleentheid bied om vir ‘n party van hul eie beginsels te stem, of dan so na as moontlik vir hul eie beginsels, maar tog rondom twintig sleutelbeginsels kragte en talente saam te snoer. Die behoud van eie beginsels is by veral sommige van die deelnemende partye ‘n belangrike vereiste omdat daardie partye eintlik nispartye is. Die aksie, wat as ‘n Cope-inisiatief beskryf is, is na berig word oor jare uitgevoer. Uiteindelik het die UDM in taamlike bitterbektaal besluit om nie deel te neem nie. Die koalisie is egter oop vir ander partye om deel te neem, mits hulle hul tot die twintig ooreengekome beginsels verbind. Hierdie beginsels sluit volgens SAPA in die prioretisering van onderwys en opleiding, om die Wet op die Beskerming van Staatsinligting na die konstitusionele hof te verwys, die streng skeiding tussen party en staat te verseker, en die hersiening van die “geswolle” regering om doeltreffendheid en bekostigbaarheid te verseker. Niemand by sy volle positiewe kan fout hiermee vind nie. In ‘n behoorlike SWOT-analise sou ‘n horde positiewe punte op die tafel geplaas kon word. Veral danksy die Vryheidsfront Plus het die koalisie toegang tot ‘n uitstekende mediakommunikasievermoë. Saam het hulle ‘n taamlik uitgebreide infrastruktuur. Saam het hulle ‘n betreklike groot staatstoekenning wat partye wat in die parlement of provinsiale wetgewers verteenwoordig is, ‘n baie groot voorsprong bied bo partye wat nie sulke verteenwoordiging het nie. Die SWOT-analise sou egter ook verskeie swakhede en bedreigings opper. Van hierdie partye beleef ‘n ernstige afwaartse kurwe, soos byvoorbeeld uit die mees onlangse tussenverkiesings in Tlokwe blyk toe die UCDP (die enigste van hierdie partye wat kandidate gestel het) bitter swak gevaar het. In slegs een wyk kon die UCDP net-net ‘n dubbelsyfer aan stemme haal, en in een wyk slegs een stem trek. Die kreeftegang blyk al ‘n geruime tyd uit uitslae in tussenverkiesings. Die ACDP, ten spyte van goeie en selfs uitstekende parlementslede, betaal die prys van die leier, eerw. Meshoe, se jarelange uitdryf van knap en dinamiese mense uit die party. Cope het sy kwota probleme maar glo dit is nou agtergelaat en dat die party van die steun kan herwin wat dit kort na sy stigting gehad het. Die IVP het moontlik die kreeftegang begin stuit wat onder meer deur die opgang van die Nasionale Vryheidsparty se wegbreek begin het. Die opgang wat Jacob Zuma gemaak het, het klaarblyklik ook diep onder IVP-steun in KwaZulu-Natal geëis. Die Vryheidsfront Plus is die enigste van die deelnemende partye wat onlangs teen die verskerpte rassemaatreëls rondom “regstellende aksie” gestem het. Vanoggend, met die opstel van hierdie nuuskommentaar het nog geen van die deelnemende partye ‘n volledig stel inligting, soos die twintig beginsels, op hul webwerwe beskikbaar gestel nie. Dit maak dit dus moeilik om te beoordeel in watter rigting die koalisie nie-rassigheid wil aanpak – die meer “liberale” benadering waar nie-rassigheid die wegdoen van rassediskriminerende maatreëls behels, of die meer Afrikanistiese denke waar rassediskriminerende maatreëls teen almal wat nie “African Africans” is nie toegepas word tot sosio-ekonomiese ongelykhede uitgeskakel is en sekere gemeenskappe se vermoë om uit te presteer in die proses gestraf word? Om nog partye, veral partye wat nie in die parlement verteenwoordig is nie, te betrek gaan in veral sommige gevalle die wegwerk van berge van wantroue behels. Verskeie van hierdie deelnemende partye was tot onlangs individueel en selfs kollektief met ander partye in gesprekke oor samewerking, sonder dat laat blyk is dat hulle ook in ander gesprekke betrokke was. In enkele gevalle is selfs die koue skouer uitgedeel – steeds sonder om te laat blyk hoekom. Enorme werk om vertroue te herstel lê dus voor voordat die koalisie tot sy werklike potensiaal sal kan groei. Enige finale oordeel oor die potensiaal van die koalisie sal eers gemaak kan word wanneer meer inligting bekend word, en daar sterker aanduidings is oor hoe die partye se ondersteuners daarop reageer. Dit kan egter aanvaar word dat lesse van die verlede hard en duidelik geleer is, soos die geval was met die voorverkiesingskoalisies soos Alliansie 2000 Plus en soortgelyk, toe dit geblyk het dat twee plus twee soms in die politiek = 1 kan wees. Die sukses van die DA in hierdie opsig sou die aandag van die argitekte getrek het. Voorverkiesingskoalisies is nie heeltemal vreemd nie. Die bekendste is stellig die vaste koalisie tussen die twee Christen-demokratiese partye in Duitsland, die CDU van kanselier Angela Merkel, en die Beierse CSU. In Nederland word die hibridegeval aangetref van twee klein partye in die gereformeerde sfeer, die ChristenUnie en die SGP wat op allerlei maniere ooreenkomste sluit soos vir verteenwoordiging in die Europese Parlement en die Eerste Kamer. Gewoonlik is koalisies iets wat na verkiesings gevorm word, wat ‘n alledaagse verskynsel in proporsionele kiesstelsels is. Die koalisiegesprekke na ‘n verkiesing is ‘n omvattende proses, en die uiteindelike opstel van ‘n beleidsdokument – so dik soos ‘n ensiklopedie – ‘n intensiewe proses. Die Koalisie vir Demokrasie is nou in baie opsigte met baanbrekerswerk besig. En baie sal ook afhang van hoe die media op die koalisie gaan reageer.