Chris Chameleon: Saam sing voor die duurste vioolChris Chameleon (Foto verskaf) Kenners is mos nou eintlik mense wat weet. Of behoort te weet; beter te weet. Dit sou lekker gewees het as ŉ mens in ŉ heelal gewoon het waarin jy ook altyd hierdie kenners kon glo. Dit sou alles soveel makliker gemaak het, of hoe? Maar helaas is alle kenners, voor hulle kenners is, ook mense. En mense… wel, nou ja. Daarom dink ek dis altyd goed om eers ŉ bietjie te kyk wat het gebeur in ŉ heelal, nie ver van hier nie, op ŉ planeet met die naam ‘Hiër’. Die storie gaan so: In ŉ heelal, nie ver van hier nie, het al die viole op die planeet Hiër eendag skielik opgeraak. Daar was nêrens ŉ enkele viool te bespeur nie. Nie in enige konservatorium nie, nie in ŉ museum nie, nie eens in die paleis van die heerser van daardie wêreld nie. Maar daar was wel een onbespeurde viool: ŉ Dravistarius Monto, ŉ oorblyfsel uit die goue eeu van Hiër se mees uitnemende viool-era. Hierdie viool was in die besit van ŉ ene mnr. Fister, ŉ industrialis van buitengewone rykdom, invloed en boonop die vervaardiger van een van die mees kosbare verbruikersitems op die planeet: Elix, ŉ lewensverlengende doepa wat op ŉ gereelde grondslag deur byna elke bewoner van Hiër gebruik is. Maar hierdie agtergrond is van minder belang as die viool wat hy in sy kluis gehad het. Die viool het as erfstuk in sy besit gekom. Geslagte reeds is die viool in boedels van vader na seun oorgedra, telkens met slegs die volgende drie voorwaardes: Teen die tyd dat Fister die viool by sy pa geërf het, was daar nog net ŉ paar ander viole oor en hy het in vier blitsige operasies korte mette van hulle almal gemaak. Nou mag die geagte leser dalk wonder waarom die Hiërigene (die demoniem van hierdie besondere beskawing) nie net eenvoudig nog viole gemaak het nie? Wel, die geheim van vioolvervaardiging was ook in die besit van slegs die vioolmakers, en is telkens uitgewis tesame met hul viole. Mnr. Fister was dus die enigste wat die geheim besit het. Verder was dit ook so dat ŉ mens met ŉ paar basiese items handgereedskap, fundamentele vakmanskennis en ŉ gesonde dosis natuurlike talent gedurende die goue eeu viole kon maak, maar dat die wetenskap sedertdien sodanig ontwikkel het dat die hele proses (soms doelbewus) ongelooflik gekompliseer is, sodat slegs diegene met ŉ enorme begroting en ŉ makro-ekonomiese skakeling die infrastruktuur kon vestig vir die vervaardiging van viole. Die ganse Hiërdom het swaar gely onder die nuwe vioollose werklikheid, maar ŉ besondere foltering het die vioolspelers geteister – hulle kon nie doen nie, dit wat hulle die graagste wou doen, dit waarvoor hulle in die wieg gelê is, hul nering, hul passie, ja selfs obsessie: viool speel! Mnr. Fister het dit geweet, en hy self het ook ŉ behoefte gehad aan pragtige vioolmusiek. Maar hy kon nie sommer dat enige lieplapper sy hand aan hierdie kosbare tegnologie slaan nie. Nee, dit moes ŉ uiters bekwame, goed opgeleide violis wees wat boonop gespesialiseer het in spesifiek daardie komposisies wat in die boedelvoorwaardes omskryf is. Mnr. Fister het ook geweet dat, net soos dit vir sy belange gevaarlik sou wees as iemand anders skielik die vermoë sou ontwikkel om viole te vervaardig, dit ook ongunstig vir hom sou kon uitspeel as iemand ŉ ander deuntjie speel as die een wat hy voorskryf. Want musiek is mos nou maar eenmaal so: dit verander die gedagtes, dit vermurwe die hart, dit wysig die trajek van die gees; en elkeen van hierdie afwykings kompliseer mnr. Fister se bedryf. Want dit maak sy kliëntebasis meer onvoorspelbaar, dit skep dalk ŉ voet in die deur vir sy kompetisie en speen diegene wat afhanklik is van sy produk. Daarom is dit belangrik vir hom om volkome beheer uit te oefen oor wat gehoor word en deur wie dit gespeel word. Mnr. Fister het met sy vooropgestelde keuringsvereistes op soek gegaan na die mees bekwame violis. Na ŉ lang soektog het hy hom gevind, ŉ ene Jongeheer Jaamen, uit die Noordweste van die provinsie Scienta, naby die grens van Dogmata. Die Jongeheer Jaamen was ŉ besonder behendige speler, met ŉ voor-die-hand-liggende gebrek aan verbeelding. Boonop was hy ŉ vioolverslaafde wat bereid was om elke en enige gewetensbeswaar onder die bus van sy bevoorregte bemagtiging te gooi. Soms het hy effens gehunker na van die ander komposisies wat hy geleer het voor die vernietiging van die voorlaaste viool. Maar hy was geensins bereid om sy huidige, voordelige situasie in gevaar te stel vir die klein plesiertjie van ŉ ander deuntjie nie. En so het die ganse beskawing van Hiër uiteindelik hul musikale uitlewing moes vergestalt onder die hegemonie van ŉ enkele vioolspeler, gespeel op een enkele viool met ŉ enkele repertoire. Later sou hulle kinders groot word en op skool leer dat daar slegs een viool is, en slegs een speler wat vertrou kan word om die allesomvattende repertoire van Hiër uit te voer. En só karring dit nou nog steeds aan. Maar onderling, in die kroeë van donker stegies, agter geslote deure in huise van die weerbarstiges, in komplot klubs en daar, in die mees verborge kamers van die harte van musikaal begaafdes, word vrae gevra, word gekarring aan nuwe komposisies, word eenvoudige instrumente gemaak en vorm die waarheid van ŉ nuwe lied, wat kom om die ou deuntjies soms aan te vul, soms te herbesin, soms te kortwiek en soms tot drek te verklaar met die magie van hul helderheid. Die lied van die gees, die oerlied, die onblusbare harmonie, die in die heelal reeds verweefde sang van God.