Nie te veel vrye mark, maar te veel staatsinmenging - Solidariteit WêreldSolidariteit Wêreld
Tuis › Nuuskantoor › Nie te veel vrye mark, maar te veel staatsinmenging
Nie te veel vrye mark, maar te veel staatsinmenging
Dinsdag | 21 Augustus | 2018
“Die hoë koste van gesondheidsorg maak ons almal siek. Dit is ʼn wêreldwye probleem en daar is nie goedkoop oplossings nie. Die Amerikaners bestee al 15% van hul reusebegroting aan gesondheidsorg, en dit is steeds nie genoeg nie. Daar is wêreldwyd hewige debatte aan die gang oor wie se skuld dit is dat gesondheidsorg so duur is,” het Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, gesê tydens die krisisberaad om die implikasies van die voorgestelde Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) te bespreek.
Buys het tydens sy toespraak gesê dat die belangrikste rede vir die hoë koste is dat daar nie ’n prys op mense se lewens of hul gesondheid geplaas kan word nie. As jou kind of jou ma se lewe in gevaar is, bereken jy nie hul gesondheid in geldwaarde nie. Die groot uitdaging is egter dat gesondheid wel geld kos, en die werklikheid is dat mediese inflasie al jare lank teen bykans dubbeld die gewone inflasiekoers styg.
“As dinge so aangaan, gaan dit nie aangaan nie,” het Buys gesê.
Die kern van Buys se toespraak by die krisisberaad was dat ’n deeglike oorweging van al die feite oortuigend daarop dui dat die probleem nie te veel mark is nie, maar te veel staat.
Buys het drie punte van belang uitgelig:
Die teorie van die ideale werking van ’n vryemark-gesondheidsorgstelsel
Die vryemarkstelsel het al oor en oor bewys dat gesonde mededinging tot die beste resultate vir verbruikers lei. Mededingende maatskappye verbeter metodes en verlaag koste. Die gehalte van dienste en produkte styg voortdurend en nuwe tegnologie, innovasie en navorsing lei tot nóg beter en goedkoper dienste en produkte. Diegene wat nie kan byhou nie gaan onder in ’n nimmereindigende proses van skeppende vernietiging. Die verbruiker is die wenner, met beter en goedkoper dienste en produkte wat oral beskikbaar is.
Dit is die teorie, en dit werk gewoonlik in die praktyk ook so. Met private gesondheidsorg is hierdie proses net andersom: “Mediese inflasie is baie hoër as gewone inflasie en verbruikers se keuses word minder as gevolg van beperkings op dienste, medisyne en verskaffers.”
Hoekom werk die vryemarkstelsel op die oog af nie vir gesondheidsorg nie? Buys gebruik die vergelyking tussen mediese uitgawes en ander uitgawes, soos kruideniersware, om dit te verduidelik: “Wanneer ʼn mediese fonds met ’n soort “kruideniersfonds” vergelyk word, word dit duidelik hoekom die stelsel nie kan werk nie. Gestel mense betaal ’n soortgelyke bedrag as wat hulle aan ’n mediese fonds bestee, aan ’n “kruideniersfonds” waarmee hulle by kettingwinkels en slaghuise kan koop wat hulle nodig het. Min mense gaan minder bestee as wat hulle betaal, en die meeste gaan meer bestee. Dit gaan bykans dieselfde uitwerking as ’n blanko tjek hê, waar iemand anders belowe het om vir die koste in te staan nie. Die kliënt en die winkel se belang lê by hoër aankope, terwyl die “kruideniersfonds” wat die rekenings moet betaal, die prys van lidmaatskap sal moet verhoog om nie bankrot te speel nie.”
Die gevolg is kosteverskuiwings. In plaas van werklike kosteverlaging is daar eintlik net kosteverskuiwing – van die mediese fonds na die fondslid, van die werkgewer na die werknemer, van die hospitaal na die mediese fonds en andersom. Kosteverskuiwings lei egter nie tot waarde vir enige rolspeler nie omdat besparing vir die een net ekstra koste vir die ander is.
Tot dusver het mededinging pasiënte se keuses en toegang tot behandeling beperk in plaas daarvan om versorging te verbeter en doeltreffendheid te verhoog.
Is daar werklik sprake van gesonde mededinging in gesondheidsorg?
“Mededinging behoort daarop gemik te wees om die waarde van die gesondheidsrand te verhoog, wat beteken dat daar gefokus moet word op die gehalte van behandelingsuitkomste per rand bestee. Gesondheid is nie ʼn kommoditeit waar koste die enigste faktor vir mededinging is nie. ʼn Kortsigtige fokus op korttermynkoste alleen kan die langtermyngesondheid van fondslede ondermyn. Die doel behoort te wees om te belê in behandeling en praktyke wat gesondheid en waarde oor die langer termyn volhoubaar verhoog.”
Hoe dit in die Suid-Afrikaanse praktyk uitspeel
Die groot probleem is dat geld nie die hoofrede vir die mislukking van die huidige swak stelsel vir openbare gesondheidsorg is nie, maar die staat se eie swak bestuur met sy onwerkbare personeelbeleid as hoofrede daarvoor. “Staatsinmenging het gelei tot verhoogde mediese koste, swakker diens en sieker mense in Suid-Afrika.”
“Natuurlik is daar baie goeie bedoelings om goeie en bekostigbare mediese sorg vir almal te verseker maar, soos Milton Friedman gesê het, ʼn beleid moenie aan sy bedoelings gemeet word nie, maar aan sy uitkomste en die geskiedenis getuig daarvan dat lande met ʼn genasionaliseerde stelsel swakker gesondheidsuitkomste, gerantsoeneerde mediese sorg, lang wagtye, groot tekorte aan dokters, ʼn skaarste aan medisyne en ondoeltreffende hospitale ondervind en verouderde en onvoldoende mediese toerusting het.”
Staatsbestuurde gesondheidsorg is al genoeg kere uitprobeer om onomwonde te kan sê: “Dit lei tot swakker gesondheidsorg, verminderde toegang tot dienste en hoër koste. Daarom lê die oplossing eerder by pasiënt-gesentreerde hervormings as by hardhandige staatsinmenging.”
Die staat se beheer oor die mark is die grootste oorsaak van die probleem wat met mediese sorg ondervind word, en dit is nie die oplossing nie. Die probleem is dus nie dat die vrye mark nie werk nie, maar dat die mark nie vry is nie.
Voorstelle om die probleem op te los
Buys sê dat die publiekself die grootste verantwoordelikheid vir hul eie welstand het: “Die meeste siektes het immers voorkombare oorsake, soos swak eetgewoontes, min oefening, rook, oorgewig en ʼn ongesonde leefstyl. Dit help nie ons verwaarloos ons liggame teen groot koste en kla dan oor die koste en diens van die mediese bedryf wat ons weer gesond moet maak nie.“
“Kom ons ontwikkel eerder ʼn nuwe en gesonder leefstyl omdat voorkoming nog altyd beter en goedkoper as genesing was.”
Buys het afgesluit deur te sê dat die NGV wel ʼn groot bedreiging vir almal se gesondheid inhou, maar weens die staat se onvermoë is dit eerder “soos ʼn skilpad as ʼn kwaai renoster wat op ons afpyl.”
Dit is lewensbelangrik dat ons nou van die tyd tot ons beskikking gebruikmaak om die beleid te beïnvloed.
Gee nóú jou kommentaar. Klik hier.