My storie begin toe ek op vierjarige ouderdom ‘n stiefpa kry: ŉ lang, lenige, saggeaarde “oom” met sielvolle oë. Hy het vinnig “pa” geword en ek en hy het goed oor die weg gekom . Hy het nooit veel emosie gewys nie, sy emosie was in sy oë. Daar kon jy agterkom of hy onder andere opgewek of treurig was. Ek kan nie onthou dat ek hom ooit kwaad gesien het nie. Dis die besonderse mens wat hy was.
Hy het goed vir ons gesorg. Een keer per jaar het hy vir my en my ma vir twee weke Margate toe gestuur vir ‘n sorgelose alsbetaalde vakansie. Hy self het nooit vakansie gehou nie; was te besig om dag in en dag uit sy winkel aan die gang te hou.
Sy passie was sy houtwerk. In sy kamertjie, in die agterplaas. Hy het die mooiste goed gemaak: leeslampe, staanlampe, tafeltjies, kombuisornamente. Vra maar en hy kon dit maak. ŉ Mens kon ook die liefde waarmee hy elke item spesiaal vir jou gemaak en met trots oorhandig het, duidelik aanvoel.
Dis om en by die tyd dat my ma my vertel het hoekom die liedjie Morningside haar so bewoë maak. Dit het haar aan my pa herinner. Net soos in die liedjie, maak hy hierdie mooi goed, en net soos in die liedjie het hy niemand om dit aan na te laat nie. Hy het geen kinders van sy eie nie en ek is mos sy stiefkind. Min het ek geweet…
Elke middag na hy tuisgekom het, is hy na sy werkskamer waar hy ontvlugting gesoek het en wonderlike houtwerk opgetower het.
My ma is ŉ paar jaar later oorlede en ek is intussen getroud. My pa het baie lief geraak vir ons dogtertjie. Sommer gou het hy vir haar die pragtigste handgemaakte popmeubels opgetower.
Hy was al diep in sy tagtigs toe ‘n niggie hom oorreed om by hulle te gaan woon. Ek was die dag daar toe hy sy meubels, wat hy nie kon saamneem nie, verkoop het. ‘n Boer van die omgewing het sy geliefde houtwerkmasjiene kom oplaai en ek het ‘n treurige uitdrukking in sy oë gesien asof hy besef het dat daar nou ‘n einde aan sy passie gekom het. Sy skouers het vir my sommer ewe skielik baie meer geboë gelyk, daardie dag.
Toe kom die tyding van die tweede beroerte. Hierdie keer was hy in die hoësorg afdeling en permanent bedlêend. Geskok het ons na die eens lang man gekyk waar hy klein en in ŉ patetiese bondeltjie onder die komberse gelê het. Hy kon nie praat nie. Ek het stil by hom gaan sit en sy hand vasgehou.
Toe dit tyd was om te vertrek het ek sy hand ‘n drukkie gegee en net gesê: “Dankie, Pa, dankie vir alles wat Pa vir my gedoen het.”
Hy het my hand saggies terug gedruk en sy oë het warm en opreg na my gekyk. Sy liefde was voelbaar en ek het gesukkel om my emosie vir hom te verberg. ‘n Traan het oor sy wang gerol en op die kussing geval.
Skielik het ek geweet wat hy probeer sê. Ek het in sy oë gelees dat hy my van die eerste dag af as sy eie seun beskou het! Ek het gewens my ma was daar om die liefde en emosie in sy oë te sien toe hy my probeer laat verstaan dat hy graag al sy houtwerkgoed aan my nalaat.
Ek het geweet dat ek hom nie weer lewend sou sien nie. Dit was ook so. Ons was net vier mense by sy verassingsdiens wat in die eetkamer van die ouetehuis plaasgevind het.
By die huis aangekom, het ek van vertrek na vertrek gestap en al die goed wat hy oor die jare gemaak het, met deernis aangeraak.
Hier is die brief wat Lize my die dood voor die oë gesweer as ek dit sou publiseer, sy het toe maar ingestem dat ek dit plaas, hier is dit nou, ongesensor! Baie dankie, Lize!
Ek het vandag 'n hele paar antwoorde gekry waaroor ek gewonder het as ek in 'n publieke toilet kom. Ek weet nou waarvoor die spesiale troggie daar is waarin mense hulle voete was as hulle uit die toilet kom. Ek weet ook hoekom die plakate agter toiletdeure geplak is wat jou waarsku dat jou voet kan gly as jy op die toiletsitplek probeer staan en hoekom die Chinese eintlik hul skoene voor die deur uittrek voordat hul die huis binnegaan en hoekom die vloere altyd papnat is.
Gewoonlik werk die knypers baie goed, goed genoeg sodat daar genoeg tyd is om eers die toilet skoon te maak voordat ek dit gebruik of om te kan uithou totdat ek by die huis is. Vandag was egter anders, ek moes toilet toe. Ek snol die trappe op in die winkelsentrum en ek bid stilletjies dat daar tog nie 'n lang tou mense moet staan nie.........daar gekom en ek sê dankie tog daar is nie 'n tou nie, maar die enigste twee toilette is beset. Ek wag, begin naderhand op en af loop in die toilet en skree hardop in my binneste : "maak tog net gou, die nood is hoog". "n Deur gaan oop en ek storm binne, steek vas en wil net omdraai om liewer vir die ander toilet te wag maar besef ek kan nie langer wag nie .......en gaan maar binne. Voor my is die gat in die grond, maar voordat ek by daardie gat kan uitkom is daar eers twee trappies wat ek moet op. Lankal is my omgewing ge "scan" .........geen toiletpapier, vloer papnat en uit my handsak ruk ek my pakkie natlappies in dieselfde beweging wat ek hom oor die hak agter die deur hang. ( Natlappies moet ek hê want ek sien nie kans om die waterpyp wat spesiaal vir afspuit is te gebruik nie..........vandaar die papnat vloere en die afwesigheid van toiletpapier. )
Skielik het ek te min hande want ek het nie neersitplek vir natlappies nie!! Die lappies word onder my ken vasgeknyp, die broekspype word tot amper hier bo in my lieste getrek, ook maar goed ek het nie 'n stywe kniebroek aangetrek vanoggend nie. Nou is dit die optog met die twee trappies om mooi netjies wydsbeen te gaan staan op die spesiale voetjies wat vir jou op die grond gemerk is. Dankie, nou weet ek ook ek moet muur toe kyk en nie deur se kant toe soos met 'n gewone toilet nie. Ek het laaaankal gedurende hierdie paar vlietende oomblike gewonder watter kant toe 'n mens nou eintlik moet gaan sit. Dankie tog bid ek verder dat ek nie 'n lang top of oorhemp aan het nie want ek sou nie genoeg hande hê om dit óók nog vas te hou nie.
Ek stap daar uit soos 'n kat met 'n piering room want ek het vandag iets reggekry waarvoor ek nog altyd bang was. Buite wag Dolf ewe geduldig soos altyd en ons begin aanstap. Na 'n paar minute kon ek hierdie oorwinning nie langer vir myself hou nie en sê vir hom : Pappa.............vandag het ek ge squad...........gewat..... vra hy. Ge "squad" man......... op daardie simpel gate van hulle in die grond. Ek kon nie sy kommentaar hoor nie want toe tref die werklikheid my en ek lag sonder ophou, ek dink hy het saam begin lag.
Die man van die Baai. Soos oorlede Nic Potgieter altyd gesê het: “Hy het te gou gegroet.” Neels was die eerste wenner in die 1980-94 TV Boeremusiek kompetisiereeks. Hy het 'n nuwe dimensie aan Boeremusiek gegee wat slaafs deur baie orkeste later in die kompetisie nagevolg is. Neels was 'n fyn kenner van musiek en dit het ten volle in sy konsertinaspel tot uiting gekom. Hy was ook 'n goeie organiseerder en het wonderlike Boeremusiekfeeste vir die Gilde in die Baai georganiseer.
Dit gebeur baie dat ’n mens, terwyl jy met kos besig is, jou aandag afgetrek word en jy nie seker is wat jy laas gedoen het nie of jy gooi sout in die bredie en die soutpot se deksel kom af en daar daal ’n ton (dit proe so) sout na benede. Jy hoor jou gunsteling liedjie speel op die radio wat in die kamer staan, en wanneer jy terugkom in die kombuis dan het die rys wat 3 minute gelde nog reg was aangebrand. Sulke dinge gebeur mos net wanneer jy dit nie kan bekostig nie. Jy het die laaste groente en vleis gebruik om sop te maak of jy kry gaste vir ete.
Daar is ook natuurlik foute wat jy nie kan regmaak nie. Dit is foute soos om ’n appeltert te bak en as jy die tert sny dan is dit kluitjie en jy kom agter jy het vergeet om die eiers in te gooi. Vra my dit het my al oorgekom. Iemand anders in my huisgesin het eendag ’n piesangbrood gebak. Nadat die piesangbrood uit die oond gekom het sien sy die piesangs lê op die tafel. Vir sulke foute het ek nie raad nie maar vir die glipsies is daar wel raad.
Wanneer jy te veel sout in die sop of bredie gegooi het kan jy altyd nog water byvoeg om die sout te verdun. Dit kan dalk probleme veroorsaak aangesien jou bredie dan ’n waterige sous sal hê. Die ander en maklikker manier is om ’n aartappel te neem, af te skil en dan net so in die bredie of sop te gooi. Die aartappel sal die meeste van die sout intrek. Wanneer die meeste van die sout so ingetrek is in die aartappel kan jy dan net die aartappel uithaal en weggooi. Dit is mos nou maklik genoeg.
Almal ken seker daardie reuk van gebrande kos. Dit gebeur as jy net gou iets anders wil doen. Terwyl jy nog so rustig is met die ander dinge dan tref daardie reuk jou. As jy eers die snuf in die neus gekry het is dit al te laat. Jy sal wat jy ook al gekook het moet van nuuts af weer kook, want die brand smaak kry jy nie uit die kos uit nie. Maar wat gemaak met die pot of pan ? Laat die pot of pan eers goed afkoel. Ek het al probeer om sout en asyn oplossing in die pan of pot te sit vir ’n lang ruk, maar dit werk nie altyd so goed nie. Maar gelukkig is hier ander raad. Nadat jy die meeste van die gebrande kos verwyder het moet jy water en materiaal sagmaak (Fabric Softner)middel in die pot of pan gooi. Laat dit oornag staan en maak dan die pan moeiteloos skoon.
As jy nou per ongeluk die brood nie geberê het nie en dit is effens hard kan jy darem nog iets daarmee maak. Sit dit in die mikrogolf vir ’n paar sekondes. Smeer die een kant met margarien en sit kaas daarop en rooster in die oond. Die huismense sal nie eers agterkom dit os drie dae gelede se vars brood wat hulle eet nie. Sny die brood in blokkies en rooster in die oond. Jy kry dan heerlikke croutons. Wat ek kan onthou is dat my Ma die snye brood redelik dik gesny het. Sy het dit dan elke snytjie brood in drie of vier repe gesny. Dit het dan oond toe gegaan om teen ’n lae hitte uit te droog. So het sy menigmaal vir ons regte “Ouma” beskuit gemaak.
Muf in kos kan jou redelik siek maak. As jy muf op kaas kry kan jy net die muf afsny en weggooi. Die res van die kaas is nog reg om te eet. As jy die maag daarvoor het kan jy gerus ’n stukkie van die muwwerige kaas eet. Dit gee die kaas nogal ’n heerlikke smaak. Muf op kaas is mos medisyne en kan jou nie skade aandoen nie. Met die ander kosse is daar net een raad en dit is asblik toe.
As ons SA se grootte in ag neem, bevat ons land 'n feitlik volledige geologiese geskiedenis van die aardkors, van 3500 miljoen jaar gelede (die Baberton area) tot die mees onlangse (die duine langs ons kus). Daar is ook die Bosveldkompleks (waar al die chroom en platinum gemyn word en wat die grootste sg. gelaagde stollingskompleks in die wêreld is), en die Witwatersrand se goudafsettings (by verre die grootste ter wereld), die Karookom met sy ongelooflike fossielrekord, die Kaapse plooiberge en Tafelberg, en nog baie meer. Ons behoort baie meer te maak van ons land se ongelooflike geologie, want dit kan toerisme geweldig bevorder.”
Hy skryf dan verder dat daar in Suid-Afrika verskeie meteoriet-impakkraters is. “Vredefort s’n is die grootste en, met ‘n ouderdom van 2 020 miljoen jaar, die oudste daarvan ter wêreld. Dit was aanvanklik ongeveer 300 km in deursnit, maar vandag is die grootste deel van die oorspronklike krater wegverweer. Net die sentrale deel is nog redelik sigbaar, en dit is ongeveer 60km in deursnit. Hierdie oorblywende deel is te sien in die sirkelvormige randjies wat jy rondom Parys sien. Die Parysgraniet, wat in die sentrum van die koepel voorkom, is baie gesog as 'n graniet vir geboue, vloere en kombuisblaaie.
Sowat 50 km noord van Pretoria se middestad is die Tswaing krater. Dit is met ‘n deursnee van net meer as 1 km baie kleiner, maar dit is baie meer indrukwekkend as die Vredefortkoepel, omdat jy met een oogopslag die hele krater kan sien. Hierdie krater is sowat 200 000 jaar oud en is veroorsaak deur 'n meteoriet van so 50 meter in deursnit (ongeveer so groot soos 'n halwe rugbyveld). Tswaing is een van die jongste en bes bewaarde meteorietkraters in die wereld. Daar is 'n wandelpaadtjie wat jou tot onder in die krater lei (dis sowat 50 meter diep) en waar jy ook soms van die wild wat daar is, kan sien Dit is geleë op 'n plaas van sowat 2 000 hektaar en word as 'n museum bestuur. Jy kom daar deur die Onderstepoortpad te volg en dan met die Soutpanpad deur Soshanguve tot by die krater aan te hou.
Naby Graaff-Reinet is nog 'n klein impakkrater, met die naam Kalkkop. Op die grens met Botswana in die Noord-Wes Provinsie is die Morokweng krater, wat ook 'n meteoriet-impakkrater is, maar wat minder bekend is en nie baie duidelik sigbaar is nie, omdat dit grootliks deur Kalaharisand bedek word.”
7. Wat is die doel van die kies- en oogtande? die kiestande kou die kos en die oogtande kyk dat hulle die kouwerk goed doen.
"Nee," sê Piet, "ek het Tale gaan swot op Tukkies en het my Honneurs behaal. Daar het ek toe ook my vrou ontmoet. Sy skryf gedigte en prosa en het 'n Meestersgraad in Letterkunde. My seun is 'n konsertpianis in
Amerika vir die Amerikaanse Philharmoniese orkes en my dogter is die hoofballerina in London se balletgeselskap.... Julle moet een aand oorkom dan hou ons 'n kultuur-aand. En wat het jy met jou lewe gedoen,
"Nee," sê Koos, "ek was mos al op skool al 'n bietjie bakleierig en het toe na skool maar 'n bokser geword. Daar het ek ook my vrou ontmoet, die dogter van 'n promotor, en in daai tyd kon vrouens mos nie boks nie toe
In die resep is daar nie 'n gesukkel met deeg of krummels nie. Meng net die bestanddele in 'n voeselverwerker, gooi dit in 'n tertbak en bak in die oond.
Sit die kaas, eiers, strooisuiker en suurlemoensap in 'n voetselverwerker en pols tot die mengsel glad is. Oppas dat jy dit nie te veel meng nie.
Gooi die mengsel in die bereide tertbak en bak dit in 'n voorverhitte oond vir sowat 35 - 40 minute, of tot dit gestol het. Haal uit die oond en laat heeltemal afkoel.
Wanneer die tert uit die oond kom, gooi die sousie oor en siedaar! Dit is nog verleideliker as jy 'n homp room bo-op skep.
Hoe kan 'n mens 'n hunkering na "om gelukkig te wees" bevredig? Hoe ervaar jy 'n gelukkige tevredenheid in jou lewe? Filosowe, sielkundiges, teoloë, dokters, motorwerktuigkundiges en karavaankampeerders het elkeen sy eie siening en filosofie hieromtrent.
Jy moet ten minste een maal 'n maand op die grasperk op jou rug gaan lê en vir 'n halfuur na die sterrehemel kyk. Nog beter as jy uit die stad kan kom en dit iewers op die platteland doen waar die sterrehemel meer helder en groots is. Hier in die stad verdof duisende liggies die sterre sodat jy die nagtelike hemelruim nie werklik in volle glorie kan ervaar nie.
Maak 'n punt daarvan om op 'n gereelde basis vir 'n liefdadigheidsorganisasie van jou keuse geld (of wat benodig word) te skenk.
Lees resensies en hou jou ore oop vir 'n goeie fliek. Probeer een maal 'n maand 'n lekker fliek te gaan kyk. Sommige van die Hollywood flieks is prul en nie die moeite werd nie - indien jy geleentheid het - gaan kyk na van die skitterende kunsflilms wat vertoon word. 'n Fliek-geleentheid moet 'n lekkerkry ondervinding wees met springmielies en koeldrank en pret.
Besoek plekke wat jy nog nie voorheen besoek het nie. Indien jy vir nóú nie ver kan reis nie, gaan kyk in jou omgewing na plekke wat jy nog nie besoek het nie, soos museums, kunsgalerye, 'n rivier of berg, natuurreservaat, 'n dam, winkeltjies in die stil deel van die dorp. Hier is byvoorbeeld mense wat in Kaapstad hul lewe lank bly, en nog nooit voet op Tafelberg gesit het nie. Beplan en spaar geld vir jou oorsese reis na verre lande waarvan jy nog altyd net gedroom het.
Dink na oor die geskiedenis en die lewe van mense en volkere en ontwikkel jou visie hieroor. Verkry 'n siening oor hóé die wêreld 'n beter plek gemaak kan word.
Daar is min dinge so goed as om op 'n aanbiddingsdag in 'n kerk te sit en deel van 'n gemeenskap van gelowiges te wees en die Skepper te lofprys en te aanbid.
Skaf vir jou nuwe parfuum aan. Sny jou hare in 'n aantreklike styl wat jou mooier en pragtig laat lyk. Koop vir jou 'n kledingstuk wat jou op jou beste laat vertoon. Betaal eerder twee keer soveel vir dit wat jy regtig wil hê as vir iets wat nie eintlik in jou smaak is nie. Lyk goed, voel goed.
Luister gereeld na musiek waarvan jy hou. Speel - veral op 'n wintersaand voor die kaggel - jou ou gunsteling musiek. Onthou, 'n mens behoort ook ten minste een maal 'n jaar 'n popkonsert of musiekuitvoering by te woon.
Dit is kos vir die siel om in die natuur wees. Pak 'n rugsak, trek jou stapskoene aan en tel daardie wandelstok op vir 'n dag in die berge en bosse en riviere. Of gaan hou piekniek onder die groot akkerbome. Gaan swem in die waterpoel onder die waterval. Ruik en leef en geniet die natuur.
As jy hierdie tien dinge gedoen het en jy voel nie meer positief en gelukkig nie, gaan terug na Mars waar jy vandaan kom.
Ek dink daaraan om 'n boekie saam te stel oor dinge wat jou gelukkig maak, en hoé om gelukkig te word. Stuur jou gedagtes, wenke en idees vir my aan en ek neem dit moontlik op en gee jou erkenning daarvoor.