BrowseUploadSign inJoinBooksAudiobooksComicsSheet MusicWelcome to Scribd! Start your free trial and access books, documents and more.Find out moreCharlize Ek leef my droomCHRIS KARSTEN
Ek leef my droom
Hierdie boek is gepubliseer in die jaar waarin Human & Rousseau sy vyftigjarige bestaan vier.
Kopiereg © 2009 Chris Karsten Eerste uitgawe in 2009 deur Human & Rousseau, ’n druknaam van NB-Uitgewers, Heerengracht 40, Kaapstad Teksredakteur: Annelie Ferreira Voorplatfoto: Gallo Images/Contour Photos Bandontwerp: Anton Sassenberg Tipografie deur petaldesign Geset in 10.5 op 14.5 pt Minion Gedruk en gebind deur Paarl Print, Oosterlandstraat, Paarl, Suid-Afrika ISBN 10: 0-7981-5027-0 ISBN 13: 978-0-7981-5027-9 Alle regte voorbehou. Geen gedeelte van hierdie boek mag sonder die skriftelike verlof van die uitgewer gereproduseer of in enige vorm of deur enige elektroniese of meganiese middel weergegee word nie, hetsy deur fotokopiëring, skyf- of bandopname, of deur enige ander stelsel vir inligtingsbewaring of -ontsluiting.
V ir Sim o n e
Haar kleintyd 11
Pelgrim 11 Herkoms 14 Rabbedoe 22 Ouma 28
Monster-waagstuk, 2002–2003 167
Ma en dogter 167 Aileen Wuornos 172 Die moorde 178 Patty Jenkins 182 Lesbiese rolle 186
Benoni, 1991 34
Treurspel 34 Raaisel 50
Debat 191 Op die kruin 196
Op pad, 1991–1992 53
Wenner 53 Model 62 Ballet 66
“Nuwe” Charlize 204
Herskepping 204 Naaktheid 210 Omstredenheid 215 Kinderprojek 228
Los Angeles, 1993 71
Hollywood 71 Die casting couch 80 Vloermoer 85
Myners en strokies, 2004–2006 230
North Country 230 Lelike rolle 236 Geldsake 243 In haar hangkas 251
Eerste rolle, 1994–1995 88
Deurbraak 88 Diere 94 Villa 99
“The Next Big Thing”, 1996 103
“Is ek ’n ster?” 103
Die filmmaker, 2007–2009 258
Amerikaanse burger 258 Verwonde vroue 262
Uit Afrika, 1997–1998 115
“Verraad” 115 Die rocker 119 “Ek is hier!” 124
Op pad na veertig 279
Eie mens 279
Bronneregister 287 Danie Theron se geslagsregister 296 Polisieverklarings 298 Charles Theron se boedel 299 Oscarwenners van 2004 300 Filmografie 301
Ná die eerste golf, 1999–2001 135
Pa en dogter 135 Razzie 146 Hedonis 150 Ierse liefde 154
Heldeverering is die grondslag waarop Hollywood gebou is. Maar soms tree iemand uit hierdie droomfabriek na vore wat nie bewonder word net omdat sy beroemd is nie. Charlize Theron is meer as net ’n glansgesig; sy het persoonlikheid, sy het menings, sy is van vlees en bloed. En sy’t ’n woordarsenaal wat ’n begaafde matroos sal laat bloos, kan in tekkies en jeans ’n kroeg vol mans met veerpyltjies uitstof, en in ’n aandrok vir Demi Moore en Ashton Kutcher met Hollywood Domino’s klop. Sy skater uit die maag, en is voor op die wa, selfs parmantig. Sy is sonder pretensies en troon onbeskaamd op spykerhakke bo die geselskap uit. Jy kan haar, met die eerste aanblik en tot jou eie skade, aansien vir ’n dowwe dolla. Maar sy het ys in haar are; oor Charlize maak jy nie ’n sommer ’n blondinegrap nie. Die gevoel is dat sy jou nek kan knak. Wat is dan haar geheim, om van ’n plot op Putfontein te vorder tot die panteon van sterre? Blote geluk, of toeval, is dit nie. Dat sy beeldskoon is, het gehelp. Maar iets besonders is in haar raakgesien. Boweal het sy geloof en vertroue in haarself en sy wéét hoe om verbete aan haar droom te klou. Vandat sy as jong tiener vir Tom Hanks en Daryl Hannah in Splash gesien het, was sy oortuig sy kon die rol van die meermin beter vertolk. Maar duisende ander jong meisies kom met dieselfde kwaliteite en drome in Hollywood aan. Min slaag. In die vroeë negentigs is die musikant en sanger Jackson Browne nog in ’n romantiese verbintenis met die einste Daryl Hannah en veral bekend vir twee trefferalbums, The Pretender en Running on Empty. In “Boulevard” sing hy oor die hoop en die wanhoop van jong aspirantaktrises in Hollywood.
Down at the golden cup / They set the young ones up / Under the neon light / Selling day for night / The hearts are hard and the times are tough / Down on the boulevard the night’s enough / Nobody knows you / Nobody owes you nothin’ / Nobody shows you what they’re thinking / Nobody baby . . . Maar hy het nie rekening gehou met ’n tawwe Afrikanermeisie wat in 1993 ook hier aanland nie. Net veertien jaar later, aan die begin van September 2007, word meer as ’n straatblok van een van hierdie einste boulevards waaroor Browne sing vir drie dae afgesper tydens die verfilming van Hancock, waarin Charlize teenoor Will Smith speel. Dit veroorsaak groot verkeerschaos in die hart van Hollywood. ’n Geïrriteerde motoris sê aan ’n joernalis: “Dis sleg genoeg vir verkeer wanneer daar ’n première in Hollywood Boulevard is. Maar vir drie dae! Nie elkeen in hierdie dorp is ’n toeris of in die filmbedryf nie.” Hy is waarskynlik onbewus daarvan dat die vroulike ster in die nuwe prent in dieselfde beroemde Hollywood Boulevard ontdek is. Vandag is sy op die Alys en het ’n Oscar op haar kaggelrak, en het sy haar as filmmaker gevestig. In 2008 word sy voor die vrystelling van Hancock uitgevra of sy nie soms in hierdie dolle geroesemoes van Hollywood verlang na meer sorgelose dae nie, soos in Benoni. “My lewe ís sonder sorge. Ek het as aktrise begin sonder opleiding of kennis van hierdie bedryf. Maar ek het baie gelees, biografieë van groot akteurs, Marlon Brando, James Dean, wroegende akteurs. Ek het gedink dis wat jy moet doen as jy ’n werklik goeie aktrise wil wees: wroeg. Maar ek het dit gehaat. Ek het ’n slag gedink as dit is waaroor Hollywood gaan, kan ek dit nie doen nie. Jy raak te afgeslote, jou lewe word koud. Die probleem is, in die filmbedryf leef jy soos in ’n vistenk. Mense wys vingers, kritiseer jou, probeer jou aftrek. “Maar toe eksperimenteer ek met ’n rol wat ek regtig geniet het. Ek kon lag en grappies maak. En van toe af was die lewe goed. “Ek glo aan dissipline. As jy werk, werk jy; as jy leef, leef jy. Ons kry net één kans. Ek wil nie eendag dink ek het hierdie een opgemors nie. Ek weet vir ’n feit as ek op my sterfbed lê, wanneer dit ook al is, sal ek kan sê: ‘This has been one helluva ride.’”
My lewe as kind was nie oor my ma wat rondloop en sê: “Kyk hoe mooi is jy” nie, maar oor: “Het jy die koei gemelk?”
Charlize, InStyle, 1998
Min mense is ooit volkome vry van hulle herkoms, daarom soms die heimwee na ou plekke vol vae, maar aangename herinneringe. Meermale is ons teleurgesteld op ons terugreis, want wat ons begroet, is nie altyd waarop ons gehoop het nie. In Februarie 1997 onderneem Charlize háár pelgrimstog om afskeid te gaan neem van Plot 56 op die Putfonteinse landbouhoewes naby Benoni in Gauteng. Sy is toe al byna ses jaar uit dié huis waarin sy grootgeword het, die huis waarin sy ’n prinses was en haar eerste kinderdrome vleuels gekry het. Ook die huis waarin haar pa op ’n verskriklike winternag gesterf het. Maar teen 1997 is die onskuld van die kind weg. Toe dwaal hier nog net die spoke rond. Dit is ’n hartseer groet, maar in Hollywood is sy “The Next Big Thing” en die onderskeid tussen kuns en lewe reeds wasig. Miskien nie in haar kop nie, maar ten minste in baie van haar uitsprake wanneer sy haar herinneringe aan Putfontein oproep. In daardie eerste ylhoofdige Hollywood-jare verwys Charlize dikwels nostalgies na haar Afrikaherkoms, na koeimis tussen haar tone, na haar boerbok, die rondloperdiere waarmee sy grootgeword het, kinders wat op donkies skool toe ry. Maar in latere jare glip opmerkings deur wat soms lyk na regstellings op hierdie byna pastorale prentjie wat sy graag voorhou. Die spontaneïteit wat haar as kind al gekenmerk het, behou sy egter steeds, wend dit selfs tot haar voordeel aan, saam met ’n goeie skeut hals-
starrigheid wat so noodsaaklik is vir oorlewing in Hollywood. Ná die vrystelling van Mighty Joe Young word sy in Desember 1998 in ’n onderhoud met die modetydskrif Vogue geprojekteer as ’n mengsel van kinderlike onskuld en Boeretaaiheid saam met ’n gemaklike seksualiteit, ’n soort Suid-Afrikaanse weergawe van Ava Gardner: “Charlize Theron is a Boer, which in Afrikaans means dwelling on the earth. ‘That is what we were.’” Háár “dwelling on the earth”, die stukkie Putfonteinse aarde wat Charlize as kind bewoon, is egter skaars ’n plaas, nouliks ’n vae, geromantiseerde afskynsel van Karen Blixen se koloniale Out of Africa. Hiervoor kan ’n mens haar verskoon, want as jong kind was sy besig om haar fantasieë uit te leef op ’n hoewe van twee hektaar, waar sy tog na aan grond en diere grootgeword het. Sy stam inderdaad uit ’n familie van boere sowel as Boere, soos tereg in Amerikaanse onderhoude na haar verwys word. Haar voorsate was plaasboere én Boerekrygers. Nou boer sy in Hollywood. Nou leef sy haar fantasieë nie meer uit op net twee hektaar nie, maar oor die ganse wêreld. Ná haar Oscar skryf ’n Suid-Afrikaanse koerantrubriekskrywer: “Soos die engele het Los Angeles sy bestaan aan die versending van boodskappe te danke. Maar waar die engele voor God se troon sing, het die engele van Los Angeles ’n goddelike orde van hulle eie gestig: hulle is die boodskappers van hulle eie heerlikheid. Dáárom moet hulle so hard aan hulle kortstondige glans werk. Of ’n mens nou goedkeurend of afkeurend na Los Angeles kyk, bly dit ’n feit dat dit die eerste wêreldhoofstad in die geskiedenis is wat sy posisie te danke het aan die openlike en volgehoue skepping van illusies. Hierin is Charlize ’n uitstekende leser en vertolker van die stad van illusies, Suid-Afrika se koningin van die videosfeer.” In Augustus 2008 gaan besoek ek hierdie nuwe speelveld van haar, Los Angeles, legendariese plek van engele, illusies en narsisme. Ek kry haar eerste Hollywood-spore by 115 South Fairfax Avenue, teen die buitemuur ’n lewensgrootte embleem van ’n plaasnooi in silhoeët. Dis geen illusie nie; dit is waaragtig so. Dáár is sy, ’n meisie met vlegsels en gieter in die hand, ’n paar bushaltes suid van Hollywood, in een van Tinseltown se besigste strate wat al die wêreldberoemde boulevards kruis met hulle be-
towerende beelde van glans en glinster: Wilshire, Beverly, Santa Monica, Sunset, en Hollywood Boulevard self. Sou dié meisie met die vlegsels heimwee vir Charlize gebring het toe sy in 1993 die eerste keer haar voete in hierdie vreemde stad gesit het? Of in die Farmer’s Market skuins oorkant Fairfax, waar celebrities op ’n Saterdag sonder Gucci’s, grimering of ophef om kosstalletjies, jazz en countrymusiek met gewone Angelenos meng? Sy vertel hoe gerieflik die Farmer’s Market was waar sy ’n toebroodjie met grondboontjiebotter en konfyt vir $1,50 kon koop voor sy verder haar voete seer geloop het, af na Wilshire Boulevard se vername agentekantore, of op na Hollywood Boulevard, spesifiek die stuk tussen La Brea en Gower, waar die mites en legendes van Hollywood vasgevang is en waar die wit Hollywood-teken agter teen die heuwel van Griffith Park jou bly lok en bekoor. Dit is hier, in Hollywood Boulevard, waar sy sprokiesagtig in ’n bank ontdek is. Die bank is lankal gesloop. Op die hoek van Hollywood en Vine het ’n nuwe toringkompleks met duur apartments verrys. In die Broadway Hollywood-gebou het sy later self ’n eksklusiewe penthouse gekoop met ’n uitsig op Hollywood Boulevard, ’n paar honderd tree van haar sypaadjiester op die Hollywood Walk of Fame. Vir Charlize het die dolosse perfek geval, dink ek, my oë op ’n tenger jong meisie, miskien elf, twaalf, nie ouer as dertien nie. Op die Hollywood Walk of Fame voor die Kodak sit sy op ’n opvoustoel, lang roesbruin hare, rooi rokkie, haar dun beentjies in pers tricots. Sy sing vir verbygangers en toeriste onder begeleiding van kitaarspel. Die kitaarspeler is vyftien, miskien sestien. Hy kan haar broer wees. Agter hulle staan ’n klerekoffertjie. Voor hulle val munte en eendollarnote. Ek onthou hoe Charlize as jong meisie ook eens mense teen betaling in ’n winkelsentrum in Benoni met haar kitaar gaan vermaak het. Hierdie enetjie staar my sonder glimlag of emosie aan toe ek haar afneem, asof sy deur my kyk, miskien met ’n kop vol drome, dat háár naam ook eendag op ’n ster verewig gaan word tussen dié van Charlize en Nicole Kidman en Halle Berry. Almal daar om haar voete. Boulevard of Broken Dreams, word hierdie stuk straat ook genoem.
Oor Charlize se afstamming word gereeld in oorsese publikasies daarna verwys dat sy aan moederskant (Maritz) van Duitse en aan vaderskant (Theron) van Franse herkoms is. Charlize se voorouers kan direk teruggevoer word tot die eerste Hugenote in Suid-Afrika. Nadat sy in 2004 die Oscar vir Monster wen, publiseer die genealogiese afdeling van die Hugenote-Gedenkmuseum in Franschhoek naby Kaapstad ’n artikel oor die stamverwantskap tussen Charlize en kmdt. Danie Theron, beroemde Boereheld van die Anglo-Boereoorlog (1899–1902). Hierdie artikel kom ook onder die aandag van die Amerikaanse Hugenotevereniging, wat toe besig is met ’n reeks projekte oor die Franse Hugenote se bydrae tot en invloed op die Amerikaanse samelewing, onder meer in die teater en kunste. Twee jaar tevore was die naam Danie Theron ook wêreldwyd in die nuus: toe Nelson Mandela in 2002 die Danie Theron-standbeeld by die Voortrekkermonument se Fort Schanskop in Pretoria onthul. Ná self byna drie dekades in tronke bring Mandela as vryheidsvegter grootliks op Afrikaans hulde aan Theron wat vir die Afrikanersaak teen Britse imperialisme geveg en gesterf het. Die Theron-stamvader is vermoedelik Jacques Thérond, wat op 11 Mei 1668 in Nîmes, Languedoc, Frankryk, gebore is en op 2 Desember 1739 in Drakenstein naby Kaapstad sterf. Hy was getroud met Marie Jeanne Du Pré van Béthune in Artois, wat in 1763 in die distrik Tulbagh in die Kaap dood is. Daniel Johannes Stephanus (Danie) Theron is op 9 Mei 1872 in Tulbagh gebore, die negende van Willem Wouter Theron se vyftien kinders. Groot gesinne was kenmerkend van hierdie aardse boeremense, en sekerlik nie beperk tot Afrikaners nie. Charlize se ouma Bettie kom uit so ’n groot gesin en het self ses kinders gehad. Op haar agterstoepie op Kuruman deel sy (toe al 78) met my die geheim van die “ou mense” se baie kinders. Sy sê vanslewe is almal saans vroeg kooi toe ná ’n dag se harde, eerlike werk. En weer uit die vere voor die son jou in die katel betrap. Die gebruik soggens was dat die eerste een wat wakker word, gewoonlik ’n kind, almal in die huis wek en dan die vuur gaan stook vir koffiewater. Dit is dán, in hierdie lomerige tydjie van nog ’n bietjie inlê voor die koffie kom, dat die kans in die hoofslaapkamer benut is om die gesin gou uit te brei!
Die latere Boereverkenner Danie Theron kwalifiseer hom eers as onderwyser en toe as regsgeleerde en open sy eie prokureursfirma in Krugersdorp, net wes van Johannesburg. Hy ontmoet vir Hannie Neethling en hulle raak verloof. Maar in Augustus 1898 sterf Hannie tot Theron se diepe skok onverwags aan longontsteking. ’n Ruk ná haar dood kom hy die eerste keer onder landwye aandag weens ’n weerspannige streek kenmerkend van die Therons. Ses maande voor die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog, in April 1899, is W.F. Moneypenny, vars uit Engeland, skaars twee maande redakteur van The Star in Johannesburg. In ’n klimaat wat allermins bevorderlik is vir goeie verhoudinge tussen Afrikaners en Engelse meen Moneypenny dit gepas om in sy koerant neerhalend na “the ignorant Dutch” te verwys. Soos baie Boere in daardie tyd het Theron ’n kort patriotiese lont en hy gaan eis ’n apologie van Moneypenny. Toe dié weier, gee Theron hom ’n paar warm klappe wat sy bril breek. Op Dinsdag 25 April 1899 verskyn Theron op aanklag van aanranding in die hof en verweer “uiterste provokasie”. Hy word tot tronkstraf van twee maande of ’n stewige boete van £20 gevonnis, wat sy ondersteuners terstond by die hof insamel en betaal. Kort ná die uitbreek van die oorlog stig hy die Theron-Verkenningskorps (TVK) wat konsentreer op spioenering en guerrilla-aanvalle op Britse magte. Hy sneuwel op 5 September 1900 in ’n geveg in die Gatsrand naby Fochville tussen Johannesburg en Potchefstroom. Sy TVK-manskappe begrawe sy oorskot in die Pienaar-familiekerkhof by Elandsfontein en in 1903 word hy langs sy verloofde, Hannie, op haar familieplaas, Eikenhof, langs die Kliprivier herbegrawe. Hy was nooit getroud nie en laat dus geen direkte nasate agter nie. Een van sy broers was Charles Jacobus (Charlie) Theron, kind nommer dertien, wat hom later as boer en spekulant in Namakwaland bevind het, tot so ver noord as Vioolsdrif aan die Oranjerivier, grens tussen Suid-Afrika en Namibië. Charlie laat doop een van sy seuns Danie, na sy Boereheldbroer. Namakwaland is ’n harde streek, genoem na die inheemse NamaquaKhoi-bewoners, met plekname wat getuig van geesryke, aardse verbondenheid. Vioolsdrif het sy naam volgens oorlewering te danke aan ’n musikant wat net onthou word as Jan Viool.
Dit is op Springbok (ook Suid-Afrika se nasionale diere-embleem), hoofdorp van hierdie dor gebied en aan die begin van Namakwaland se wêreldberoemde veldblommetyd, dat Danie Theron van Pofadder en die aanvallige Bettie Beets van Vioolsdrif op 8 Augustus 1947 trou. Bettie is net sewentien jaar oud en reeds vyf maande swanger en hulle eerste kind, Charles, word ’n paar maande later op 27 November 1947 gebore. Charles trou op sy beurt later met Gerda (née Maritz), en hulle het ’n dogter, Charlize. Aan moederskant is Charlize se Maritzvoorsate nog genealogies onvolledig en net teruggespeur tot haar ma, Gerda, se grootouers, Phillipus Rudolf Maritz en Gerda Jacoba Aletta Kruger van Tsumeb (Namibië). Charlize se oupa en ouma aan Maritzkant (Gerda se ouers) is Jacob Johannes Maritz en Johanna Maria Barindina Stofberg. Gerda is op Prieska in die Noord-Kaap gebore, een van vier kinders. Danie en Bettie Theron se verbintenis lewer ná Charles nóg drie spruite op: Hennie, Danie en Elsa, voordat die huwelik begin verbrokkel. Naas hulle rebelsheid is die Theronmans – en nie net húlle nie – dikwels in huislike konflik met hulle vrouens oor strawwe drinkgewoontes. Op hulle beurt was die Theronvroue sterk en uitgesproke – géén man sou op hulle koppe sit nie. Toe daar vir Bettie Theron in dié huwelik net krummels oorbly, vat sy haar drie jongste spruite oor die Oranjerivier na die suide van Suidwes-Afrika (huidige Namibië) waar sy haar tweede man, Willie Kruger, ontmoet. Hulle het nog twee dogters, Yvonne en Karen, voordat hy haar ontval. Bettie se oudste, Charles, bly aanvanklik op Springbok in die skoolkoshuis agter wanneer sy ma Suidwes toe trek. Daar voltooi hy sy matriek en is in sy laaste skooljaar hoofseun. Hy is ’n akademiese uitblinker en goeie sportman, maar sy ma onthou hom veral as ’n pligsgetroue en hardwerkende jong seun op sy ouerplaas. In 2008 gesels ons by haar woonplek op Kuruman oor haar seun Charles en haar kleindogter Charlize, wat so baie van hierdie goeie eienskappe van haar pa geërf het. Hoeveel nagte het dié seun nie in die vrugteboord geslaap nie, sodat hy in die vroeë oggendure op sy pos kon wees om vir hulle leibeurt water uit die kanaal uit te keer.
Steeds, ná al die jare, raak Bettie bewoë wanneer haar geliefde seun ter sprake kom, veral die manier waarop hy dood is. En as sy oor Charlize praat, wat haar ouma en haar pa se name deel (Charles en Elizabeth) en haar ouma nou verwerp het, besef ek dié sterk vroue het klein hartjies. Ná skool sluit Charles hom by sy gesin in Suidwes aan, nou in Otjiwarongo in die noorde van dié land. Hier in Otjiwarongo sien Charles in 1968 die pragtige Maritzdogter raak. Gerda se spoorwerkerpa sterf op 9 Februarie 1968 in ’n ongeluk, skaars tien dae ná Gerda se vyftiende verjaardag. Sy is in st. 8, ses jaar jonger as Charles. Haar hare is heuningblond, haar rokkies kort, en almal ken haar as Koot. Sy word later Gerda en noem haarself ook Gerta. Maar as Koot woon sy en haar suster en twee broers saam met haar weduweema, Hannie, in ’n stasiehuisie langs die treinspoor in Otjiwarongo. Sy blink uit in atletiek, maar die gesin is arm en daar is vir haar nie veel geleenthede nie. In 2004 lig Charlize self die sluier so effe oor haar ma se grootwordjare: “Sy was blond terwyl haar sibbe donker was; sy was lank en hulle was kort. En sy was ontevrede met die min geleenthede wat sy gehad het as jongste kind in die gesin – sy moes tuisbly en haar ma versorg. Sy was baie talentvol, ’n goeie gimnas en goed in sport. Maar sy is nooit aangemoedig nie; daar was nie kanse vir haar nie. Al die ander kinders is weg en sy moes tuisbly. Op negentien het sy gerebelleer en padgegee. Jare later sou besoeke aan haar ma haar humeurig stem. “Ek het die invloed van haar agtergrond gevoel op die manier waarop sy my grootgemaak het. Alles wat sy nié gehad het nie, wou sy vir my gee. Op 19, toe sy weg is, het sy gevoel sy wil dié dinge kry wat sy nooit gehad het nie.” (Gerda was nie negentien toe sy van haar ma weg is nie, want op agtien was sy en Charles al getroud.) Die aantreklike Charles is in Otjiwarongo die de facto-broodwinner en versorger van sý weduweema en die ander vyf sibbe. Maar Bettie besluit in dié tyd om suidwaarts na Keetmanshoop terug te keer, waar die lewenskoste draagliker is en ’n groot huis vir al die kinders meer bekostigbaar. Gerda, smoorverlief op Charles, los skool, los ma Hannie en suster en broers, en trek saam met die Therons af Keetmanshoop toe. Charles kry vir haar werk as telefoniste by sy werkgewer.
Gerda is omtrent twee jaar volwaardig lid van die Therongesin met Bettie as matriarg wat haar hande vol het met al die spruite. En Gerda, of Gertruida, onthou Bettie, was tóé al ’n koppige een – en minirok wou sy dra, so skaamteloos kort dat jy haar broekie kon sien as sy net effe draai. En kwáái; van haar is al gesê sy sal jou blindederm uithaal sonder verdowing. Charles is 23 toe hy en Gerda op Vrydag 29 Januarie 1971 trou, twee dae nadat sy agtien word. Charles werk toe vir ’n padboumaatskappy en hy en Gerda voer aanvanklik ’n soort nomadiese lewe in woonwaens met die bou van nuwe paaie in die Noord-Kaap. Tydverdryf in sulke harde verlatenheid vind padbouers dikwels in ’n bottel. Charlize beweer later haar pa het aanvanklik opgehou drink toe hy en haar ma getroud is. Vir hierdie inligting is Gerda klaarblyklik haar enigste bron. Met Charles en Gerda se verhuising Witwatersrand toe maak Charles ook kennis met die verhuring en administrasie van swaar masjinerie vir grondverskuiwings en padkonstruksie. Toe sy werkgewer hom vir ’n paar maande Skotland toe stuur vir verdere ervaring, gryp die jong egpaar die geleentheid gretig aan. Ná hulle terugkeer na Suid-Afrika ontdek Gerda teen Kersfees 1974 sy is swanger. Gerda is 22 jaar oud toe haar en Charles se dogtertjie op Donderdag 7 Augustus 1975 gebore word. Die ingenome pa stuur onmiddellik ’n telegram aan sy ma in die Noord-Kaap. Die telegram, gerig aan “Bettie Kruger”, met posstempel “Birchleigh” (’n woonbuurt van Kemptonpark aan die Oos-Rand), lui: “7 lb dogter gebore albei wel liefde.” Bettie, wat die telegram steeds in ’n album bewaar saam met baie aandenkings, foto’s en briefies van Charlize aan haar ouma, meen die “7 lb” was moontlik ’n tikfout van die poswerker wat die telegram versend het. “Charlize was maar ’n tenger ou dingetjie, sonder ’n enkele haartjie op haar kop.” Maar die kaalkopbaba word ’n pragtige dogtertjie met ’n sagte ronde koppie. Haar trotse pa streel graag met die palm van sy hand oor hierdie kaal babakoppie en gee haar die bynaam “Kieriekoppie”. Hierdie troetelnaam bly in ’n verkorte afleidingsvorm vassteek, en Charlize word vir vriende en familie vir altyd “Kerrie”. Selfs ná die wêreldroem van ’n Oscar
praat die familie met deernis en trots van “ons Kerrie wat so baie bereik het”, en haar ma noem haar in hulle private gesprekke Kerrie. Charlize sê later sy het eers op vier begin hare kry, ongeveer die tyd toe hulle na die plot op Putfontein verhuis het. Namate sy ouer word, verander Charlize se babablonde hare in ’n ligte bruin, die kleur wat dit sou bly en wat ’n mens ook in In the Valley of Elah (2007) sien. “Dis regtig ek. Dis die natuurlike kleur van my hare. Dis ek met baie min grimering, dis soos ek lyk,” sê sy in 2008 aan ’n Ierse koerant. Kort ná Charlize se geboorte duik daar ’n geleentheid vir Charles op om sy eie besigheid te begin. Soos sy gebruik voor belangrike besluite, vra hy eers sy ma se advies op Kuruman. Hy is onseker oor die groot stap, want daar is nou ’n kind in hulle huis in Farrarmere in Benoni. Maar hy het ’n kans vir ’n kontrak vir grondverskuiwings by Bapsfontein en as hy ’n tweede verband op die woonhuis kan uitneem, sal hy sy eerste masjinerie kan aanskaf. Hy bespreek dit ook met Gerda en besluit om by die diep kant in te spring. (Charlize gebruik in latere onderhoude dikwels die metafoor van swem of verdrink om haar eie lewenspad te beskryf.) Dit is ’n goeie besluit van Charles. Met sy dood skaars twaalf jaar later word ietwat oordrewe gesê dat Charles Theron meer padboumasjinerie gehad het as die hele Transvaalse provinsiale administrasie. In 1980 koop hy ’n hoewe van 2, 237 ha in die Rynfieldlandbouhoewes, ook bekend as Putfontein, waar hy genoeg ruimte het vir sy groeiende besigheid. Op Plot 56 in Sewende Weg in Cloverdene, sowat 14 km van Benoni, oos van Johannesburg, begin Charles en Gerda konstruksiemasjinerie uitverhuur en registreer hulle G & C Construction en G & C Plant Hire. Die buurt het ’n landelike atmosfeer en die hoewe is groot genoeg om die groot voertuie te berg, operateurs te huisves en ’n paar koeie en honde aan te hou. Die industrialisasie van die Witwatersrand het reeds na hierdie hoewegebiede oorgespoel sodat dit die ideale omgewing is van waar sakeondernemings bedryf kon word met maklike toegang tot snelweë na die Oos-Rand met sy aaneengeskakelde nywerheid- en mynbousentra soos Benoni, Boksburg, Brakpan, Germiston, Springs en verder aan tot in Johannesburg. Dit is hierdie paddastoelstede om Johannesburg, ook na die weste, wat ingesluit word by die benaming Witwatersrand, waar die wêreld se rykste
goudare in die negentiende eeu ontdek is en steeds ontgin word. Die indruk wat die besoeker kry, is van mynhope en skagte en rokende fabriekskoorstene tot ver verby Putfontein – ’n effens ander prentjie as die een wat in 2000 in ’n onderhoud met Charlize in Tatler geskets word: “Sy het ’n halwe wêreld verwyderd [van Los Angeles] op ’n plaas grootgeword naby ’n klein dorpie met die naam Benoni, omtrent ’n uur se ry deur digte bosse van Johannesburg af.” Dit is dié soort verwysing na Charlize se “plaasagtergrond” wat vir Amerikaners en Europeërs ’n byna eksotiese perspektief verleen aan hierdie ster uit Afrika wat in die middel negentigs opgang in Hollywood begin maak. En Charlize is duidelik traag om hierdie beeld reg te stel. Die punt is dat sy van vroeg af ’n intuïtiewe aanvoeling vir die bedryf het. Sy het nie net ’n liefdesverhouding met die kamera se lens nie, maar het ook ’n besondere begrip van hoe die koppe ágter die skerms werk. Sy ken die waarde van persepsie en beeld, en wat is in Hollywood aanlokliker as so ’n beeldskone plaaskind uit Afrika? Die Broadway-dramaturg en Hollywoodse draaiboekskrywer Ben Hecht, wat twee Oscars verower het ondanks sy uitgesproke sinisme oor die filmbedryf, skryf in sy biografie A Child of the Century dat roem in Hollywood met net ’n goeie reklameagent aan die lewe gehou kan word. Charlize verstaan dit en druk al die regte knoppies – in so ’n mate dat sy later selfs as ongenaakbaar beskryf word. Hiervoor ontlok sy respek van die Hollywood-grootbase, want hulle is self genadeloos. Dit is moeilike jare vir Charles en Gerda ná hulle babadogtertjie se geboorte. Hulle werk hard aan hulle nuwe besigheid, maar Charles het ’n werkywer wat hom al as skoolseun onderskei het. Ook Gerda is ’n harde werker, al word haar tyd nou verdeel tussen baba en werk. Sy en Charles begin binne ’n paar jaar die vrugte pluk. Charles is trots op sy mooi vrou en hulle dogtertjie, maar almal wonder van selfs voor hulle troue af oor die versoenbaarheid van Charles en Gerda se uiteenlopende geaardhede. Charles is gasvry, meelewend, lok mense aan, en sy huis en kroeg staan vir almal oop, vertel sy suster, Elsa, aan my. Dit word die plek waar vriende en familie graag saamtrek vir lag en gesels en kuier. Gerda is meer ingetoë, selfs kil en knorrig
wanneer haar huis vertrap word. En sy het ’n bitsige tong. Haar man se joviale gesteldheid en drinkery saam met vriende krap aan haar. Die botsing van hulle persoonlikhede lei tot rusies, en wanneer hy laat tuiskom, sluit sy soms die huis se deure en moet hy buite in die woonwa gaan slaap. Met Charlize se opvoeding is dit Gerda wat grootliks sorg vir ouerlike tug en dissipline, die borsel of skoen inlê as dit nodig is om die jong boompie in die regte koers te buig. En hiermee is sy nie traag nie. Charlize vertel later dat Gerda haar selfs met ’n klerehanger bygekom het. Haar tante, Elsa Malan, onthou hoe sy ’n slag tussenbeide moes tree toe Gerda vir Charlize pak wou gee omdat Charlize nie haar hare met opknapper gewas het nadat sy ure in die swembad deurgebring het nie. Gerda was erg ontsteld dat die kind se mooi, lang hare sou verniel van al die son en chemikalieë. Oor haar ma se tug sê Charlize: “Ek het harde slae op die boude gekry. Ek kan nie sê hoe dankbaar ek daarvoor is nie. My ma het my gedissiplineer. Dit kan nie vandag in Amerika gebeur nie, want sy sal in die tronk gegooi word, en dis jammer, want ek het dit altyd verdien. Nooit het ek gedink dis onregverdig nie en het altyd agterna vir haar om verskoning gaan vra, omdat ek geweet het ek was verkeerd. “Sy het my met enigiets geslaan wat sy in die hande kon kry: ’n hareborsel, skoen, veral ’n skoen. Ek is eenkeer geslaan omdat ek onbeskof was teenoor ’n vrou in ’n winkel. ’n Ander keer is ek skool toe met afdrukke van Disneykarakters op my bobene omdat die figuurtjies op ’n klerehanger was wat sy gegryp het. Ek het tamatiesop geëet voordat ek my skoolklere uitgetrek het en toe van die sop op my klere gemors. Ek het daardie slae verdien, want ek was oneerbiedig. My ma het al die wasgoed gedoen en gekook, die huis versorg terwyl sy ook die besigheid bedryf het. Ek het dit verstaan. Ek moes respek betoon. Ek het nie die klere gewas nie, sý het.” Charles maak sy stem dik om Charlize goeie maniere te leer, maar ’n dik stem is omtrent al waartoe hy in staat is. Veral vir Gerda se kwasterigheid loop hy lig, en soek gou witvoetjie as hy aan haar kwaai kant beland, want hy is geen engel nie. Maar Charlize is die punt van Charles se hart.
Sy is mooi en talentvol, en hy spog graag met haar, van kleins af al. “Sing ’n bietjie vir ons,” por hy haar op familiekuiers, en sy vat haar kitaar en sing en dans. Sy is gebore vir vertoon en aandag. Gerda onthou in Huisgenoot hoe Charlize in gr. 1 met ’n kitaar skool toe is om die kinders te gaan vermaak. Op twaalf het sy vir sakgeld in ’n winkelsentrum in Benoni kitaar gespeel en R50 per dag verdien.
Op die hoewe ontluik Charlize in ’n pragtige kleuter en op ses al begin sy ’n liefde en aanvoeling toon vir dans, en word sy na haar eerste danslesse gevat. “As kind was ballet my flieks . . . om te dans, om jou te verbeel jy’s ’n prinses of ’n feetjie. Ek het altyd my eie klein fliek opgemaak,” vertel sy in 1997 in die eerste vloedgolf van onderhoude met die vrystelling van haar eerste twee flieks, 2 Days in the Valley en That Thing You Do! Daar is toe ’n byna onversadigbare behoefte om met hierdie pragtige jong skoonheid uit Afrika te gesels, haar menings te vra oor alles en nog wat. Haar gesig en lyf verkoop tydskrifte van Turkye tot in Swede, van Hongarye tot in Australië, en haar publisiteitsdanse is ligvoets en spontaan, haar sensualiteit vars en getemper. Sy ken die spel; die geheim is om nie alles te wys nie, net te terg. In 1998 onthou sy die hoewegebied só in ’n onderhoud: “Dit was die soort dorpie waar kinders met donkies skool toe gery het. My beste maat was my troetelboerbok genaamd Bok. Ek was die soort kind met ongelooflike drome. Ek wou ’n kitaarspeler word, toe ’n danser, en my ma het hierdie drome altyd probeer akkommodeer.” In ’n ander onderhoud: “Ek het nie ryk grootgeword nie, maar my ma het al my drome ernstig opgeneem, selfs al was hulle hoe vergesog. As ek een week sê ek wil ’n klassiekekitaarspeler word, het ek kitaarlesse gekry. As ek sê: ‘Ma, ek wil skilder’, het sy gesê: ‘Oukei, kunsklasse’; wanneer ek konsert wou hou, het sy die mans se sakevergadering onderbreek en hulle na die woonvertrek laat kom waar ek vir hulle in my ma se klere en skoene gedans het. Dis soos ek grootgeword het. Wanneer daar mense was, was dit: Vermaak!” Charlize begin haar skoolopleiding in die Laerskool Putfontein, so drie kilometer van hulle hoewe in Sewende Weg. Gepas reg langs die skool in
hierdie konserwatiewe Afrikaanse gemeenskap deel die NG kerk van die Benoni-Oos-gemeente dieselfde reusekoeltebome in Kerkstraat, Putfontein. Dit is ’n plek waar kinders kaalvoet skoolgegaan het. Of hulle ook op donkies skool toe is? Wel, miskien, maar ek twyfel. In 2008 word vertel dat sy met ’n elektriese gholfkarretjie skool toe gery het, selfs met ’n Beach Buggy. Die gholfkar kan mens glo, want haar pa het haar gruwelik bederf. Maar die donkies, vermoed ek, is later bedink as fiktiewe byspelers tot hierdie klein pastorale tablo. Jong Charlize is ’n opgewekte en spontane kind, met die selfvertroue wat enkelkinders dikwels kenmerk en sy het ’n goeie streep koppigheid. Sy is ’n rabbedoe wat graag saam met seuns speel en meeding. Sy geniet die buitelug en die ruimte van die hoewes. Vir ’n klein kind is twee hektaar sekerlik byna ’n plaas. Hier swem sy, ry sy perd, val ’n slag af en breek haar sleutelbeen. Op ses begin sy met private balletklasse en is ook lief vir sport. Sy neem by die skool deel aan atletiek en is lid van die st. 2-korfbalspan. Sally Beal was haar gr. 2-onderwyseres by die Laerskool Putfontein, waar Charlize later hoofmeisie was, soos haar pa hoofseun op Springbok. “Ek kon tóé al sien daar steek iets in hierdie kind.” Retseh Jansen, op laerskool een van Charlize se beste maatjies, onthou goed hoe Charlize in hulle laerskooldae al haar fantasiewêreld uitgeleef het. “Ons was toe nog te klein om van Hollywood te weet, maar sy was oortuig sy gaan eendag op TV wees.” Jansen onthou ook dat Charlize se pa haar bederf het. “Hulle was taamlik welaf en Charlize was die enigste kind.” Vir die sewejarige Charlize was daar niks lekkerder nie as om haar klasmaats met dans en sang te vermaak. Selfs al het hierdie vertonings nie altyd volgens plan verloop nie, het dit Charlize nooit van stryk gebring nie. Eenkeer het sy tydens ’n balletuitvoering voor die hele skool gestruikel en geval. ’n Ander kind sou in trane uitgebars het. Charlize het net geglimlag, haar rokkie reggetrek en aangehou dans asof niks verkeerd was nie. Beal meen dit is dié eienskap wat haar in latere jare deur die gesin se probleme gedra het. Op greinerige tuisvideo’s fladder sy vol selfvertroue soos ’n vlinder oor die verhoog. Dat Charlize énige soort dans geniet het, blyk uit foto’s van
haar laerskooldae waarop sy selfs in Volkspeledrag verskyn, ’n tradisionele Afrikanerdansvorm. Op twaalf maak sy skoonskip in verskeie danskompetisies in die Oos-Rand en haal die plaaslike gemeenskapskoerant met ’n foto. Toe Charlize in 2004 die Oscar wen, is een van haar neefs aan moederskant, Kobus Maritz, ’n 32-jarige afleweringsman vir wegneemetes in Kimberley. Hy vertel hoe hy en Charlize kleintyd op die Therons se kleinhoewe saamgespeel het, hoe sy toe al motorfiets gery het en hoe hulle saam gaan hengel en veerpyltjies gespeel het. “Sy was een van daardie meisies wat nie omgegee het om saam met die seuns vuil te word nie – ’n regte klein rabbedoe.” (In ’n toneel in North Country gooi sy veerpyltjies na ’n bord en dit is selfs vir ’n onkundige oog duidelik dat daardie arm, pols en vingers jare se pyltjie-ervaring het.) Sy leer ook op ’n jong ouderdom kar bestuur en word ’n vernuftige bestuurder. Jare later, met die verfilming van The Italian Job, gaap die monde op die filmstel oor die behendige manier waarop sy die Mini Coopers hanteer. Charlize sê in 2000: “Ek het nog altyd van die dualiteit gehou om saam met die manne vuil te word en daarna in ’n aandrok en met oorringe die glansding te doen.” Maar dit is in die relatiewe afsondering van die hoewe dat sy haar ook in en om die huis sélf vermaak in ’n fantasiewêreld wat sy vir haarself begin skep namate sy in die inryteater van Benoni kennis maak met Hollywood se verbeelde lewe. Dit is gewoonlik Vrydagaande dat hulle die komberse inpak en sy en Gerda inryteater toe gaan, met Charles wat sy vriende se geselskap verkies. Vrydagaande word die nuwer vrystellings uit Hollywood vertoon. Een van die eerste prente wat ’n blywende indruk op haar maak, is Tom Hanks se Splash. Later ry sy met haar fiets om video’s in Cloverdeneweg te gaan huur. Prente soos Say Anything (1989) en Dirty Dancing (1987), met ’n jong Patrick Swayze teenoor wie sy sou optree in Waking Up in Reno, bly in haar vrugbare verbeelding vassteek. “Sheena, Queen of the Jungle (1984) het my lewe verander,” word sy dikwels later aangehaal. Ná haar rol as ’n vrouemyner in North Country noem sy in ’n GQonderhoud in 2008 spesifiek Meryl Streep se Kramer vs. Kramer (1979) en
Silkwood (1983) – albei flieks oor sterk vroue wat ondanks teenkanting die stelsel aanvat – wat haar ook van haar grootwordjare bybly. Sou Charlize haar dalk met haar eie keuse van karakterrolle op die lees van Meryl Streep skoei? Oor die invloed van fantasie in haar vormingsjare vertel sy later: “Ek het as kind ’n baie aktiewe verbeelding gehad en was versot daarop om my gesig te grimeer en kostuums aan te trek om rolle te speel, of stories te vertel.” Charlize onthou hoe sy haarself in haar ma se grootmensklere in rolle in haar gunstelingprente begin inleef het. “Ek onthou toe ek Splash gesien het, het ek afgunstig en ’n bietjie verlief gevoel – want Tom Hanks is so oulik en wie is die blondine [Daryl Hannah] en waarom kan ek nie sy wees nie? Toe het ek die eendedam skoongemaak en in die skoon water ingeklim en my verbeel ek is daardie meermin op wie ek so jaloers was.” Oor haar landelike jeug sê sy: “Ek voel verskriklik bevoorreg dat ek die onskuld van die natuur konstant om my kon hê. Ek het nie rekenaarspeletjies of Nintendo gehad nie. Ons het skaars TV gehad. Ons het drie ure per dag TV gehad en ek het met een TV-kanaal grootgeword. [Suid-Afrika het eers in 1975 beperkte TV-uitsendings gekry.] “Ek het op mitologie [van die tokkelos] grootgeword, van mense wat stories om vure vertel het. Jou verbeelding is al wat jy gehad het. Ek was nooit ’n skugter kind nie en kon my só in my verbeelding uitleef. Ons het nie baie gehad nie, nie weens armoede nie, maar ek het skaars ’n pop gehad, bloot omdat ek nie daarin belanggestel het nie. Vir my was alles in die kop.” In 2008 sê sy in die New York Times: “Ek was as kind gewoonlik kaalvoet, met geen Game Boys, geen rekenaars nie. Ons het sanksies gehad, so daar was geen konserte nie. Jy moes jouself vermaak.” Was daar in haar kammawêreld ’n ontluikende tienerseksualiteit? Wanneer sy nou al die beroemde akteurs in haar rolprente soen, onthou sy dalk haar heel eerste soen? word sy in 2000 gevra. “Natuurlik. Hy het draadjies aan sy tande gehad. Ons was buite agter die huis en ons het pas na Friday the 13th gekyk. ’n Regte romantiese fliek! Daar staan ons toe soos ons dit beplan het. Soos, oukei, jy kom oor en dan kyk ons die fliek en dan soen ons. Sy naam was Nicky. Ons staan daar in die agterplaas en ek is soos, ‘Jy wil dit doen . . . wil jy dit doen? Wel,
oukei, kom ons doen dit.’ En daar staan ons so lank en redeneer daaroor, dit was aaklig. Toe’s dit donkerte, spoeg en tong . . . ek was twaalf, dink ek, twaalf of dertien.” Pottie Potgieter, wat op Putfontein gewoon het, onthou die Therons. “Sy was haar pa se oogappel, maar dis eintlik haar ma wat agter haar sukses staan. “Gerda het Charlize altyd ge-groom en ge-polish. Sy was ’n mooi kind en haar ma het gesorg dat dit nie ongesiens verbygaan nie.” Nog ’n skoolvriendin sê: “Ek het altyd geweet sy sal dit ver bring. Sy was van kleins af ’n flukse meisie. Sy het dieselfde deursettingsvermoë as haar oorlede pa.” Sy verower in haar sewe jaar in dié laerskool talle trofeë, medaljes en ander toekennings vir ’n verskeidenheid uitvoerende kunsvorme, van ballet en Spaanse danse tot sang en toneel. Michèle Pöhl-Phillips, wat vir Charlize dansklasse gegee het van sy ses tot dertien jaar oud was, noem haar ’n uitsonderlike student. “Sy was ’n slag die lojale swaeltjie in ons skooluitvoering van Oscar Wilde se Happy Prince. In die sterftoneel was sy so dramaties, daar was nie ’n droë oog in die gehoor nie.” Gillian Bonegio het Charlize in Spaanse dans onderrig, en na haar liefde vir flamenko sou Charlize ook later dikwels verwys. Bonegio sê oor Charlize: “Sy het ’n wonderlike sin vir humor gehad, was prakties, nederig en vol selfvertroue. Die oomblik dat sy op ’n verhoog verskyn het, was die gehoor oorrompel. Dit was nie net haar skoonheid nie, ook haar elegansie. Sy was altyd anders, ouer as haar jare. Altyd spesiaal. “Op ’n Spaansedans-kampioenskap het Charlize vier tellings te vroeg opgestap en toe sy agterkom sy is te vroeg, het sy gedraai, en met die draai haar waaier verloor. Ek sit daar in die gehoor met my hart in my keel en wonder wat sy nóú gaan doen? Maar sy gaan net aan, improviseer met haar arms en doen die dansstappies en lyk net absoluut normaal. Niks kon haar van stryk bring nie.” Van Charlize se ballet uit haar hoërskooldae onthou Bernice Lloyd, haar balletonderwyseres aan die Hoërskool Die Kruin (later die Skool vir die Kunste) in Johannesburg, só: “Sy het op dertien aan haar skoolmaats gesê sy was ’n prinses in ’n vorige lewe. Haar klasmaats – byna almal kinders van die platteland – het haar geglo.” Belangriker, sê Lloyd, dit het gelyk of Charlize dit sélf glo . . .
“Een middag het net Charlize vir haar balletles opgedaag. En toe ek die ander meisies later uitvra waar hulle was, want hulle ouers betáál vir die klasse, sê hulle: ‘O, jy weet, Charlize was ’n prinses in haar vorige lewe en ons is die slawe wat haar koshuiskamer moes skoonmaak.’ Die kinders het haar byna verafgod. “Charlize het onmiddellik uitgestaan. Sy was vasberade, bogemiddeld, en baie langer as die ander. Haar skoonheid het jou eerste getref. Sy het vir my gesê: ‘Ek gaan nog eendag baie beroemd wees, weet jy.’ Ek het nie gedink sy gaan ’n aktrise word nie, eerder ’n ballerina of ’n model. Sy sou in elk geval ook in enige van dié twee loopbane suksesvol gewees het. Sy was ook baie musikaal.” Boonop het sy vroeg al ’n gedugte sakesin gehad. Soos blyk uit die sjokolade wat sy gekoop het om in die koshuis teen ’n wins van die hand te sit. Oor Charles se dood sê Lloyd: “Uiterlik het sy nie veel emosie gewys nie. Sy het ’n paar dae ná die voorval teruggekom skool toe.” Die voormalige onderwyseres het Charlize se ouers klaarblyklik goed geken en sy beskryf Charles en Gerda as ’n sjarmante paartjie. “Hy was uiters aantreklik,” sê sy en voeg by (oënskynlik onversoenbaar met Charlize se eie herinneringe aan haar pa): “Haar pa was altyd daar, skoolkonserte, vergaderings . . .” Bonegio onthou dat Charlize enkele dae ná haar pa se dood terug was op skool asof niks verkeerd was nie. “Sy kon haarself regruk en haar lewe hervat soos ’n ware kunstenaar.” In 1988, toe Charlize nog volgehou het dat haar pa in ’n motorongeluk dood is, sê sy aan Jamie Diamond van die tydskrif Mademoiselle oor haar pa en haar ballet: “Hy was daar. Soms. Hy het nooit geweier dat ek lesse neem nie. Maar hy was nooit by my uitvoerings nie. Hy was ’n alkoholis. Dit was nie ’n goeie huwelik nie. Dit was vir my goed om op kosskool te wees om weg te kom daarvan.” Ná That Thing You Do! oor die Amerikaanse popkultuur van die sestigs illustreer sy in 1996 haar afsondering as kind op die hoewe só: “Wat die popkultuur betref, was ek as kind seker vyf jaar agter enigiemand anders. Maar my ma het my onder ’n kombers by die inryteater ingesmokkel om na flieks te gaan kyk wat ’n R-ouderdomsperk gehad het. Op tien het ek die riller The Shining gesien. Op dertien het ons ’n sekspraatjie [‘the birds-
and-the-bees talk’] gehad, en daarna na Fatal Attraction gekyk. My ma was so cool. Flieks was ’n manier waarop sy die geheime van die lewe aan my verduidelik het, en ek het deur films geleef.” Die sogenaamde “agterstand” met pop is van die vreemde voorbeelde wat sy dikwels in haar onderhoude tydens haar opgangsjare in Hollywood gebruik om ’n beeld te probeer voorhou van amperse onskuld, ongekunsteldheid selfs. Maar nooit naïwiteit nie. Dit is moeilik om te glo dat ’n tiener wat lewenslesse by haar ma leer aan die hand van Dirty Dancing en Fatal Attraction, ’n meisie vol selfvertroue wat mense met kitaar en sang in ’n winkelsentrum vermaak en haar vriendinne in ’n skoolkoshuis, ’n agterstand in moderne popkultuur sou hê. Dieselfde jaar (1996) waarin sy die opmerking oor haar popagterstand maak, woon sy ’n konsert van Cyndi Lauper in Los Angeles by en vertel agterna dat sy as tiener so ’n groot bewonderaar van Lauper was dat sy selfs haar hare ’n slag pienk gekleur het. ’n Vriendin wat saam met haar op hoërskool was, vertel ook byvoorbeeld van hulle pret in die koshuis met Charlize altyd vooraan. “Sy sou op haar bed staan, en terwyl die liedjie ‘Black Velvet’ speel, die sang namaak, toneelspeel met gebare en mal gaan terwyl sy lekkergoed uit haar kas na ons gooi om te vang. “En sy sou gemaak-ekstaties kreun: ‘O, Keanu Reeves, Keanu Reeves . . .’ Jy weet, die tipiese st. 7-skoolmeisie wat dol is oor hierdie groot akteur. En later sien ons die toneel [in Sweet November] en kan skaars ons oë glo . . . sy soen dan vir Keanu Reeves!” (“Black Velvet” is Alannah Myles se 1990-treffer.)
Met haar ouma Bettie het Charlize as dogtertjie ’n hegte band gehad. Bettie is ná Charlize se geboorte weer getroud, dié slag met Christo Moolman, ’n motorelektrisiën op Kuruman in die Noord-Kaap. Hiervandaan het sy dikwels op Benoni gaan kuier, waar haar dogter Elsa en dié se gesin op Plot 25 op die hoek van Cloverdeneweg en Derde Weg ingetrek het, naby Charles en Gerda op Plot 56. Ná haar pa se dood verbreek Charlize en Gerda egter alle bande met Bettie en die res van die Theronfamilie. Nooit, in enige onderhoude, verwys sy ooit weer na haar ouma nie. Soos later blyk, het Charlize hierdie band
geknip nadat Bettie gesuggereer het dat Charlize se optrede vroeër die aand van haar pa se dood moontlik onregstreeks tot die treurspel gelei het. Maar dat daar eens ’n liefdevolle band was tussen ouma en kleindogter (ook Bettie se eerste kleinkind), blyk uit die talle briefies, foto’s en geskenkies van Charlize aan haar ouma. Tydens verskeie gesprekke met Elsa, Charlize se tante en Charles se suster, begin ’n prentjie ontvou van komplekse familieverhoudinge, veral met Gerda. Ek kom ook onder die indruk van die hegte familieband tussen die Therons, die byna heldeverering vir Charles, wat as jong seun gehelp het om ’n gesin sonder pa bymekaar te hou, en die sentrale rol wat hy tot met sy dood vervul het. (Ek hoor ook hoe Elsa al haar telefoongesprekke uit George na haar ma, Bettie, op Kuruman afsluit met die woorde: “Ek’s lief vir Mamma.”) In 2008 gaan kuier ek by Bettie Moolman op Kuruman. Sy en haar bejaarde man, wat steeds werk om die pot aan die kook te hou, bly in ’n tweeslaapkamerwoonstel agter op die erf van ’n ander kleindogter, binne stapafstand van die NG Moederkerk. Voor op die sypaadjie groei ’n reusekameeldoring. Ek sit saam met haar op tuinstoele onder ’n afdak by die agterdeur. Bettie, met gryswit hare los tot byna op haar skouers, roep vir tee en steek ’n sigaret aan – en nie die eerste van die oggend nie. Sy lag. “Die kinders wil hê ek moet ophou rook.” Agter in die tuin is Bettie se blomme in vrolike kleure. Sy sê sy is soggens douvoordag al in haar blombeddings. Op 30 Januarie 2009 sal sy 79 jaar oud wees, en het reeds ’n nier en deel van haar dikderm weens kanker verloor. Ek soek in haar gesig na trekke van haar pragtige, wêreldberoemde kleindogter. Om die mond kan jy dit opmerk, maar dit is moeilik om gesigte te vergelyk wanneer die kloof van ouderdom 46 jaar is. “Watter kleur is Charlize se oë nou eintlik?” vra ek. “Soms word gesê dis blou, soms groen, soms skakerings tussenin.” “Grys.” Haar antwoord is sonder ’n nanosekonde se aarseling. “Dis presies die kleur van haar pa se grys oë. Charlize het dieselfde dromerige oë as Charles, dieselfde hartseer oë . . .” Sy noem haar kleindogter “Charliese”. Die skinkbord met tee kom op die lap waarmee die bolaaierwasmasjien bedek is.
Sy wys na die deure van die dubbelmotorhuis wat opgerol is. In die motorhuis staan rusbanke en gestoffeerde stoele. “Ons gaan die garage nou as sitkamer inrig. Die woonstelletjie is te klein. In die garage is genoeg sitplek as die kinders en kleinkinders kom kuier.” Sy skink nog tee en steek nog ’n sigaret aan. “Maar ek weet nie of Charlize ooit weer daar uit Hollywood hier sal kom kuier nie. Een van die kinders sê hulle het gelees [Stuart] Townsend wil haar graag bring sodat ons weer by mekaar kan uitkom, maar Gerda is glo daarteen gekant. Daai Gerda . . .” ’n Hollywood-ster in ’n garagesitkamer? Sy staan op vir ’n toer deur haar woonstel. Teen mure en op tafels en kassies wys sy trots die foto’s van haar mooi dogters en kleindogters. By elkeen steek sy vas, vertel ’n storie. Die sepiakiekie is van haar jonger suster, toe nog jonk. “Kyk hoe pragtig was sy,” sê Bettie. Die Theronvroue, dink ek, is inderdaad nie net sterk nie, maar móói mense, jy kan die goeie gene sien wat aan Charlize oorgedra is, van albei kante af, want Gerda is self ’n mooi vrou. Maar tussen al die geraamde foto’s val dit my eensklaps op, nie wat daar is nie, maar wat afwesig is: waar is Charlize se gesig dan? Hier is geen huldiging van ’n befaamde kleindogter nie. Hier is geen uiterlike vertoon van ’n Theronspruit se wêreldroem nie. Geen foto van Charlize met haar Oscar nie, al het die hele Theronclan daardie nag saam met die res van Suid-Afrika gebars van trots. Die verklaring is hartseer en baie ironies: van Charlize is al derduisende foto’s geneem wat elke aspek van haar loopbaan toelig, sy’t selfs haar eie fotograaf. Maar dié ouma het nog nooit ’n spesiale foto van haar kleindogter ontvang vir ’n raam teen ’n muur nie. Sy moet Charlize se gesig op tydskriffoto’s deel met vreemdelinge oor die res van die wêreld. Al wat sy het, is dié wat sy eens van ’n klein dogtertjie ontvang het. Ouma Bettie bring die spesiale Charlize-album en ’n rooi bliktrommeltjie saam buitetoe. Sy beklee miskien nie ’n ereplek teen ’n muur nie, maar in album en trommel word Charlize wel gekoester. Uit die trommeltjie haal Bettie ’n pakkie geborduurde sakdoekies wat ’n jong Charlize vir haar ouma as geskenk gegee het. Die vingers streel oor die sakdoekies. Sy sit dit terug, klik die deksel toe. Ek sal graag wil weet hoe die ratte op daardie oomblik
in haar kop werk. Dit is amper gewyd om haar swyende vertroeteling van ’n memento van byna twintig jaar te aanskou. Daar is ook geskenke ná ’n vakansie op Mauritius. En die briefies, saam met foto’s wat Charlize van kleins af aan haar ouma gestuur het, is almal plegtig en georden in die album. Daar is Charlize op klasfoto’s, in balletrokkies, saam met haar hondjie Lulu, pienk strikkie om die nek. Ontelbare families het soortgelyke foto’s in albums van klein dogtertjies wat almal dieselfde lyk. Party glimlag met haasbekke, ander is skugter vir die kamera, sommige stuurs, sommige duidelik vrypostig. Charlize lyk asof sy vir die lens van ’n kamera gebore is, in gemaklike poses, ’n opvallende, natuurlike skoonheid. Dit kos nie ’n kristalkyker om voorspellings oor háár te doen nie. Bettie wys ’n kop-en-skouers-foto van Charlize in haar laerskooldrag. Haar lang ligbruin hare is in twee poniesterte weerskante van haar kop met twee rekbobbels vas, netjies, maar die een bobbel hoër as die ander, nogal vir amptelike skoolfoto’s. “Toe sy die foto vir my stuur, het ek dadelik die skewe bobbels gesien en gebel om te hoor hoekom Gerda die kind se hare dan so skeef vasgebind het. Charlize sê toe haar ma was die oggend voor skool te besig en haar pa het haar hare uitgeborsel en die twee poniestertjies vir haar gemaak.” Sy wys ’n getikte briefie en vertel die staaltjie agter dié briefie. Charles het in 1983 ’n tikmasjien vir sy besigheid se korrespondensie gekoop. Bettie kuier toevallig by hulle toe Charles die tikmasjien in sy kantoor kom neersit en sy ma aansê om te sorg dat Charlize, toe agt jaar oud, nie met die nuwe tikmasjien speel nie. Hy ken haar vlytige vingertjies. Maar hy is skaars uit of ouma en kleindogter smee ’n komplot. Charlize kan haar onhandige voorvingers net nie van die aanloklike toetse van die tikmasjien afhou nie, en ouma rol ’n vel papier in en gaan staan wag by die deur om te waarsku as haar pa aan ’t kom is. En Charlize begin tik: n Brakkie ag n brakkie wil ek kerswees he so dat hy sans kan waghou en voor my bed le ek skryf vir kersvadr n broevie om te vra vir n brakkie ag n brakkie en skelem weg te jag Chalize t
O, hoe lekker het sy en Charlize nie oor dié briefie gelag nie, onthou sy. Die tikpoging, met die datum 4 Junie 1983 in Bettie se handskrif, bewaar sy saam met Charlize se ander briefies in haar netjiese kinderlike handskrif, almal vrolik en selfs oordadig in kleurpotlode met kleurryke blommetjies en hartjies versier. Op 5 Desember 1984, nege jaar oud, skryf sy aan haar ouma op Kuruman:
Ouma ek is nog baie lief vir Ouma geniet dit in koereman. Liefte van Charlize
Op 17 Julie (sonder jaartal, maar klaarblyklik toe al meer taalvaardig):
Liewe Ouma Hoe gaan dit daar. Hier gaan dit goed. Ek hoop nie Ouma is siek nie. Ouma die griep het my. Ouma ek gaan weer dans, maar hierdie keer gaan ek toe-toe dans doen. My paps se baard is al baie lank en my mamas laat haar hare groei. Ouma moet vir my ’n briefie skryf. Ouma ek moet nou groet. Ouma ek is jammer dat die briefie so kort is, maar volgende keer skryf ek ’n langer brief. Onthou ek het ouma nog baie, baie lief. Groete van Charlize
Op haar eie briewe aan Charlize ná Charles se dood, selfs na ’n adres in Hollywood, kry Bettie nooit enige reaksie nie. “Dinge was sedert daardie donker nag nooit weer dieselfde nie. Ek treur steeds oor my seun se dood. Ek treur oor my kleindogter wat my nie wil ken nie. Ek is bly sy het dit so ver gebring, maar ek is net baie hartseer dat haar pa nie hier is om haar sukses te sien nie.” Tog bly sy hoop om hierdie kleindogter van haar weer te sien, of ten minste haar stem te hoor, want Bettie weet nie hoeveel verjaardae sy nog het nie. “Ek gee nie om of sy beroemd of ryk is nie, ek wil haar net graag weer sien.” Ek groet en los my aansteker vir haar; sy’t hare opgerook. En ek kan nie help om te dink wat Charlize hier op Kuruman mis nie, weg van faam en
rykdom. Hoe meet ’n mens die illusies van Hollywood teen ’n album en bliktrommeltjie vol ongeveinsde liefde en verlange? Jy kan jou amper ’n tafereel verbeel, daar op die plastiekstoele by die agterdeur: Ouma en kleindogter se geboë koppe dig bymekaar oor goeie herinneringe, Charlize se geskater. Maar toe ek onder die kameeldoring in my kar klim, is ’n ander beeld in my kop, die beeld op die foto wat die Charlize-album afsluit. ’n Bietjie bisar, maar seker gepas in hierdie nagedagtenis aan die twéé mense wat Bettie op een nag verloor het: die foto van Charles in sy kis, oë geslote asof hy net slaap.
Charlize: Ek leef my droom by LittleWhiteBakkie893 viewsEmbedDownloadDescriptionBOEK UITTREKSEL Deur Chris Karsten. Uitgegee deur Human & Rousseau, 'n druknaam van NB Uitgewers. http://www.nb.co.za http://nb.book.co.za/blog http://lwb.book.co.za/blogBOEK UITTREKSELDeur Chris Karsten. Uitgegee deur Human & Rousseau, 'n druknaam van NB Uitgewers.http://www.nb.co.zahttp://nb.book.co.za/bloghttp://lwb.book.co.za/blogInterests: Types, Books - Non-fictionRead on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.Copyright: © All Rights ReservedDownload as PDF or read online from ScribdFlag for inappropriate contentShow moreShow less