Gratis regshulp gebied vir eerste grondonteiening-slagofferMaite Nkoana-Mashabane. Foto: Flickr/GovernmentZA AfriSake het Woensdag aangekondig dat die organisasie gratis regsaksie sal instel namens sy eerste lid wat ’n slagoffer word van onteiening sonder vergoeding weens ’n wysiging van die eiendomsklousule in die grondwet. Luidens ŉ verklaring van dié sakeregtewaghond sal alle lede van AfriSake, individue sowel as maatskappye, hierdie beskerming geniet. Dit kom nadat Maite Nkoana-Mashabane, die minister van landelike ontwikkeling en grondhervorming, Dinsdag tydens die Nasionale Forum vir Dialoog in Johannesburg, waar die regering se planne vir grondonteiening sonder vergoeding bespreek word, gesê het haar departement het reeds ŉ toetssaak vir grondonteiening sonder vergoeding geïdentifiseer en berei nou voor hiervoor. News24 berig Nkoana-Mashabane het gesê daar kan nie op die parlement gewag word om te kyk of en hoe die grondwet gewysig moet word nie. “As ons nodig het om jou grond te onteien, gaan ons dit doen, want dit is in die grondwet. Daar is elemente wat sê, as jy in Brussel woon en jy gebruik die grond wat my kinders moet voed om mee te spekuleer, dan sal ons dit doen,” het sy gesê. Piet le Roux, uitvoerende hoof van AfriSake, het Woensdag gesê AfriSake sal nie huiwer om regsaksie in hierdie verband in te stel nie. “Ons is gereed om regsaksie namens die eerste AfriSake-lid in te stel wie se eiendom ingevolge ’n wysiging van die eiendomsklousule in die grondwet sonder vergoeding onteien word en sal die regskoste daarvoor dra.” Le Roux sê verder dat AfriSake nie by só ’n onreg sal berus net omdat dit in die grondwet ingeskryf word nie. “Onteiening sonder vergoeding is diefstal, of dit grondwetlik gemaak word of nie.” “Boonop sal die verwatering van eiendomsreg in Suid-Afrika tot ernstige ekonomiese skade en maatskaplike ontwrigting lei – dit sal glad nie in openbare belang wees nie. Dit sal die vordering met grondrestitusie sedert 1994 omkeer, en die enigste twee bronne van suksesvolle grondhervorming – welwillendheid en die vryemark – belemmer, en laat Suid-Afrika dan met slegs regeringsgrondhervorming,” het hy gesê. “En om skande by skade te voeg, wys alle aanduidings dat die ANC en EFF van plan is om die staat die kurator of eienaar van grond te maak, wat sal lei tot selfs minder swart, bruin en Indiër-eienaars as wat tans bestaan. Enige ondermyning van die eiendomsreg van wit grondeienaars sal ook ten koste van die eiendomsreg van alle rassegroepe in Suid-Afrika geskied.” Benewens die voorbereiding aan ’n regsaak werk AfriSake ook aan ’n omvattende plan vir die beskerming van eiendomsreg. Hierdie plan sal in die besonder fokus op die voorgestelde wysiging van artikel 25 van die grondwet, maar ook op die beskerming van eiendomsregte in die algemeen. Le Roux het gesê meer hieroor sal eersdaags bekend gemaak word.