PressReader - Beeld: 2017-07-14 - Só het E­tien­ne van Heer­den hoof­ka­rak­ter sta­dig­aan leer ken
Só het E­tien­ne van Heer­den hoof­ka­rak­ter sta­dig­aan leer ken
Beeld - 2017-07-14 - Kuns & Vermaak - AJ Op­per­man
Hy sien dik­wels eers sy ka­rak­ters en gee hul­le la­ter le­we, sê die skry­wer E­tien­ne van Heer­den oor die hoof­ka­rak­ter in sy jong­ste ro­man. Dié ka­rak­ter was ook sy le­we lank ’n “ek­stra”.
Van Heer­den het by die be­kend­stel­ling van sy ro­man Die wê­reld van C­har­lie Oeng (Ta­fel­berg) op die In­ni­bos La­e­veld Na­si­o­na­le Kuns­te­fees met An­ne­ma­rie van der Walt ge­sels.
In die ro­man werk C­har­lie Oeng as ’n ek­stra op die stel van die rol­prent The Wor­ld of Su­zie Wong, wat tot ’n ma­te in ’n juk­sta­po­si­sie met Van Heer­den se jong­ste pen­ne­vrug tree. Die rol­prent is in 1960 uit­ge­reik.
“Dis so ’n ro­man­tie­se fliek van ’n B­rit wat in Hong­kong gaan skil­der en dan op ’n C­hi­ne­se vrou ver­lief raak. Daar is al baie stu­dies oor die ro­man [die oor­spronk­li­ke in­spi­ra­sie vir die fliek] ge­skryf, want dit is juis ’n ro­man wat hier­die mis­te­ri­eu­se Oos­ter­se vrou, die ste­re­o­ti­pe, skep. Sy is nie reg­tig ’n mens nie. Sy is net hier­die ro­man­tie­se fi­guur. Ek het met daai beeld ge­werk.”
Van Heer­den noem sy boek ’n soort bi­o­gra­fie van die ka­rak­ter C­har­lie Oeng, van sy kin­der­tyd as wa­ter­verf­skil­der, sy be­trok­ken­heid by ’n ben­de in Hong­kong en die ve­le an­der be­stem­mings waar­op C­har­lie hom be­vind – die man wat ’n sir­kel rond­om hom­self trek om vei­lig te voel.
Van Heer­den se skryf­ka­mer in S­tel­len­bosch heet Hier­na­maals, maar dié boek het nie daar be­gin nie. Dis ’n sto­rie wat ont­staan het toe hy op ’n slag weer in Cra­dock was, waar hy graag gaan skryf.
“Ek sien dik­wels ’n ka­rak­ter. En dis toe ’n C­hi­nees met ’n krui­wa, en die krui­wa is vol sout en hy het so ’n punt­hoed­jie op. In werk­lik­heid het ’n C­hi­nees met ’n groot blink Mer­ce­des ver­by my ge­ry. Só ’n ka­rak­ter stap by ’n mens in en dik­wels voel jy – on­be­wus­te­lik – jy ken reeds die ka­rak­ter. En dan is die pro­ses van ro­man­skryf om nuus­kie­rig te wees oor die ka­rak­ter. Jy soek daai ka­rak­ter wat jy op ’n ma­nier her­ken, maar jy ken hom ook nog nie. Maar hul­le loop so ver­by.”
In Hier­na­maals en in ver­skeie an­der plek­ke soos Am­ster­dam, Hong­kong en Istan­bul het hy ook C­har­lie se wê­reld ver­ken.
Van Heer­den is baie ver­troud met Am­ster­dam, maar Istan­bul moes hy gaan ver­ken om­dat een van die ka­rak­ters van daar af kom. “Ek en my vrou was daar­heen. Dit was ’n fan­tas­tie­se besoek.”
Die Hong­kong-besoek was eg­ter die moei­lik­ste deel van sy na­vor­sing. Sy dog­ter het hom daar­heen ge­neem.
“Ek was in ’n po­si­sie om net te be­leef. My dog­ter het al­les ge­re­ël. Maar wan­neer ek met Hong­kong ge­werk het, was dit my ver­ant­woor­de­lik­heid om e­ner­syds in my ka­rak­ter se kop te klim en te kyk hoe hy dit er­vaar. Jy kan nie skryf hoe die toe­ris se mond oop­ge­hang het nie. Daar is baie ge­ykt­heid ag­ter so iets.”
In Hong­kong word C­har­lie in ’n baie be­paal­de rol ge­plaas. Wan­neer C­har­lie daar aan­land, raak hy met ’n soort ben­de deur­me­kaar. “En dit gaan maar rof. Hy moet din­ge doen vir die ben­de wat nie goed is nie.
“En só be­land hy uit­ein­de­lik op die stel van die rol­prent The Wor­ld of Su­zie Wong. En klim daar op die boot. Hy speel ’n ek­stra. Die he­le i­dee van ek­stras is ook vir my in­te­res­sant.”
Van Heer­den het self ’n paar jaar ge­le­de as ’n “ek­stra”, as hom­self, in die se­pie 7de Laan ver­skyn.
“Jy voel ’n bie­tjie sil­ly. Jy staan daar rond. C­har­lie Oeng was só ’n ek­stra. En eint­lik is hy een sy le­we lank.”
Van Heer­den sê dit is ook uit­ein­de­lik een van die te­mas in die boek.
“Een van die groot ge­sprek­ke in die let­ter­kun­de dees­dae is hoe ons kyk na men­se wat an­ders is.”
Maar wan­neer ek met Hong­kong ge­werk het, was dit my ver­ant­woor­de­lik­heid om e­ner­syds in my ka­rak­ter se kop te klim en te kyk hoe hy dit er­vaar.
E­tien­ne van Heer­den