Mollusk - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
Die molluske (Amerikaanse spelling) of weekdiere (Britse spelling) is die groot en diverse filum (Mollusca) van ongewerweldes wat 'n verskeidenheid bekende diere insluit wat bekend is vir hul dekoratiewe skulpe of as seekos. Dit wissel van piepklein slakke, mossels en perlemoen tot die seekat, inktvis en inkvis (wat ingewikkelde senuweestelsels het en as die intelligentste ongewerweldes beskou word).
Weekdiere word gekenmerk deur 'n ware selom; 'n liggaam wat tipies verdeel word in die drie dele van die kop, viscerale massa en spiervoet; orgaanstelsels vir sirkulasie, asemhaling, spysvertering, uitskeiding, geleiding van senuwees en voortplanting; en die meeste weekdiere het een of meer skulpe en is bilateraal simmetries (Towle 1989). Anders as die nou verwante anneliede, het weekdiere nie liggaamsegmentasie nie.
Met meer as 100.000 erkende spesies (Feldkamp 2002), is weekdiere die tweede mees gevestigde dierfilie ná Arthropoda. Die reuse-inkvis, wat tot onlangs nog nie in sy volwasse vorm lewendig waargeneem is nie, is die grootste ongewerweldes, hoewel dit waarskynlik is dat die kolossale inkvis nog groter is.
Weekdiere word bekend as 'n voedselbron, waaronder musjolle, kammossels, calamari (seekat), mossels, perlemoen, oesters en ander skulpvis ('n term wat ook sommige skaaldiere insluit). Dit is ook van onskatbare waarde vir voedselkettings, wat as 'n belangrike voedselbron vir vis dien, en hul sensitiwiteit vir besoedeling maak hulle uitstekende monitors van waterkwaliteit.
Weekdiere trek egter ook 'n beroep op mense se innerlike aard wat skoonheid soek, aangesien hul verskeidenheid van vorm en kleure vreugde bied, en hul beelde word gebruik om mure, juweliersware, skilderye, tapyte, ensovoorts te versier. Die pêrel van 'n oester of 'n varsmossel, en die moedermoeder van 'n perlemoen, het miskien min praktiese waarde, maar word as sieraad beskou.
Aan die negatiewe kant beskadig slakke en slakke gewasse, en slakke dien as alternatiewe leërskare van skistosome, 'n parasiet wat mense besmet.
Die term "weekdier" kom van 'n Latynse term wat "sag" beteken, en verwys na die liggame van hierdie ongewerweldes, hoewel die meeste 'n dopbedekking het. Octopuses en slakke is onder diegene wat nie so 'n dop het nie. Die wetenskaplike studie van weekdiere word genoem week diere.
Anatomie en eienskappe
Terwyl die meeste weekdiere mariene is, is daar ook baie varswater- en aardspesies. Sommige is roofdiere, soos seekatte en inkvisse, wat prooi met tentakels en aangehegte suiers vang en 'n skerp, chitineuse snawel en radula gebruik om die prooi dood te maak en te vreet. Ander, soos oesters en mossels, is fyn filterinvoerders. Terwyl sommige weekdiere klein is, gemeet in millimeter, kan die reuse-inkvis tot 20 meter lank word en meer as 3.360 kilogram weeg (Towle 1989).
Weekdiere is triploblasties (met drie primêre kiemlae: die ektoderm, mesoderm en endoderm) protostome. Die belangrikste liggaamsholte is 'n bloedgevulde hemocoel. Hulle het 'n ware seloom (eukoom; vloeistofgevulde liggaamsholte in die mesoderm). Enige seloomiese holtes is egter verminder tot oorblyfsels rondom die harte, gonades en metanephridia (nieragtige organe).
Die liggaam van 'n weekdier word gewoonlik in drie verskillende dele verdeel: a kop, met oë of tentakels, a gespierde voet, en viscerale massa die organe huisves. Die spiervoet word gebruik vir voortbeweging en die kop bevat die sinorgane, serebraal ganglia en mond (Towle 1989). Die hart en organe van voortplanting, spysvertering en uitskeiding is in die viscerale massa geleë.
Weekdiere het 'n mantel, wat 'n vou van die buitenste vel is wat die viscerale massa bedek. By die meeste spesies skei hierdie mantel 'n eksterne kalsiumkarbonaat af.
In die organisasievlak van hierdie filum kan orgaanstelsels van al drie primêre kiemlae gevind word:
Senuweestelsel (met brein)
Excretory System (nefridium of nefridia)
Sirkulatoriese stelsel (oop bloedsomloopstelsel)
Asemhalingstelsel (kieue of longe)
Al die spesies van die filum Mollusca het 'n volledige spysverteringskanaal wat vanaf die mond begin en na die anus gaan. Baie het 'n voedingsstruktuur, die radula, meestal saamgestel uit chitien. Radulae is uiteenlopend binne die Mollusca, en wissel van strukture wat gebruik word om alge van rotse af te skraap, tot die harpoenagtige strukture van keël slakke. Kephalopode (inkvis, seekatte, inktvis) het ook 'n chitineuse bek.
Die kieue van weekdiere trek suurstof uit die water en gooi afval weg.
Ontwikkeling gaan deur een of twee trochophore stadiums, waarvan een (die veliger) uniek is aan die groep. Dit dui op 'n noue verwantskap tussen die weekdiere en verskeie ander protostome, veral die anneliede.
Weekdiere word gewoonlik in nege of tien klasse georganiseer, waarvan een slegs uit fossiele bekend is, maar die ander met bestaande (lewende) verteenwoordigers.
Klas Aplacophora - solenogasters, wurmagtige wesens in die diepsee; 250 spesies.
Klas Caudofoveata - diepsee wurmagtige wesens; 70 bekende spesies; nou algemeen erken as 'n subklas van Aplacophora.
Klas Polyplacophora - chitons; 600 spesies, hoofsaaklik diere wat op rotse op mariene kuslyne leef; skulpe verdeel in agt afsonderlike plate.
Klas Monoplacophora - diepsee limpetagtige wesens; 11 lewende spesies
Klas Bivalvia (ook Pelecypoda) - mossels, oesters, kammossels, mossels; meestal sittende en filtertoevoer; 8.000 spesies; het dop met twee kleppe (bivalvia beteken 'twee kleppe') en 'n gespierde voet wat kan swel en diere in die substraat kan trek.
Klas Scaphopoda - slagtande; 350 spesies, almal seewier
Klas Gastropoda - naakstokke, slakke en slakke, limpe, kegels, seerasse; see-engel, seevlinder, seebloem; die grootste en mees diverse weekdierklas met 'n geskatte 75.000 tot 150.000 spesies; die meeste het 'n enkele dop, maar slakke en ander het geen dop nie; gastropoda beteken "maag-voet."
Klas Cephalopoda - inkvis, seekat, nautilus, inktvis; 786 spesies, almal seewier; het 'n groot, goed ontwikkelde kop en 'n prominente voet met baie tentakels (kephalopod beteken "kop-voet").
Klas † Rostroconchia - fossiele; waarskynlik meer as 1000 spesies; waarskynlike voorouers van tweekolwe.
Klas † Helcionelloida - fossiele; slakagtige wesens soos Latouchella.
Geskiedenis van weekdiere
Mollusk-fossiele is van die bekendste en word vanaf die Kambrium aangetref. Die oudste fossiel blyk te wees Odontogriphus omalus, gevind in die Burgess Shale. Dit het ongeveer 500 miljoen jaar gelede geleef.
Op grond van 'n vergelyking van lewende monsters word algemeen aanvaar dat weekdiere en anneliede (gesegmenteerde wurms, Phylum Annelida) nou verwant is en 'n gemeenskaplike voorouer het (Towle 1989). Hulle het soortgelyke patrone van embriologiese ontwikkeling en het 'n kenmerkende larwervorm (die eerste fase van die larfontwikkeling, die trochophore), onder andere faktore (Towle 1989). Dit was waarskynlik die eerste groepe wat 'n ware selom gehad het.
Binne die weekdiere suggereer Brusca en Brusca (1990) dat die tweekleppe en scaphopods sustergroepe is, net soos die maagdiere en die blusvoëls, soos aangedui in die onderstaande verhoudingsdiagram.
Die ontwikkeling van 'n dop kalsiumkarbonaat sou 'n beduidende aanpassingswaarde gewees het, maar sou ook die oppervlakte vir gaswisseling verminder, wat 'n struktuur soos kieue benodig (Towle 1989).
Al die groot weekdiere het 'n skelet, hoewel dit evolusionêr verlore gegaan het in sommige lede van die filum. Dit is waarskynlik dat die voor-Kambriese voorouers van die weekdiere kalsiumkarbonaatspikels in die mantel- en buitenweefsels gehad het, soos in sommige moderne lede. Die skelet is, indien aanwesig, hoofsaaklik uitwendig en bestaan ​​uit kalsiumkarbonaat (aragoniet of kalsiet). Die slak- of maagdopskulp is miskien die bekendste weekblad-dop, maar baie slakke en opistro-takke het die dop geïnternaliseer of geheel en al verloor. Die tweekleppige of mosselmateriaal bestaan ​​uit twee stukke (kleppe), met spiere en 'n elastiese skarnier. Die blêrkopdop is voorheen uitwendig en vertrek, soos aangedui deur die ammoniete en nautiloïede, en nog steeds besit deur Nautilus vandag. Ander blêrkopvoëls, soos inktvis, het die dop geïnternaliseer, die inkvis het meestal organiese chiteïne inwendige skulpe, en die seekatte het die dop heeltemal verloor.
Brusca, R. C., en G. J. Brusca. 1990. ongewerweldes. Sunderland, MA: Sinauer Associates. ISBN 0878930981
Feldkamp, ​​S. 2002. Moderne Biologie. Austin, TX: Holt, Rinehart, en Winston. ISBN 0030565413
Starr, C. en R. Taggart. 2002. Biologie: die eenheid en diversiteit van die lewe. Pacific Grove, CA: Thomson Learning. ISBN 0534388019