Afrikaanse Skoolprojekte: August 2018
Soms wanneer jy uitblink in akademie, sport en kultuur kry jy ongegronde kritiek vanaf uiters mededingende eweknieë of diegene wat geen van hierdie aktiwiteite doen nie. Hoe kan jy dit hanteer?
Ons het die belangrikheid van buitemuurse aktiwiteite vir kinders en tieners in ons vorige blog artikels bespreek. Dit is goed om ander aktiwiteite te doen buiten om op skoolwerk te fokus, om ’n gesonde en gebalanseerde lewenstyl te leef. Meer as net lekker tydverdryf, help dit kinders om belangrike en noodsaaklike vaardighede te ontwikkel. Buitemuurse aktiwiteite is ook uiters voordelig vir kinders se breinontwikkeling – wat bewys is deur verskeie wetenskaplike studies. Wetenskaplikes het ook ontdek dat dit kinders se akademiese prestasie verhoog. Ons het die noodsaaklikheid om balans tussen buitemuurse aktiwiteite en skoolwerk te handhaaf ook bespreek.
Jy sal dit geniet om hierdie ongelooflike insiggewende artikels te lees as jy nog nie het nie:
· ‘4 Voordele van oefening en sportaktiwiteite op die brein.’
· ‘4 Voordele van musiek op die brein.’
· ‘4 Positiewe uitwerkings van visuele kuns op die brein.’
· ‘Vind balans tussen skoolwerk en buitemuurse aktiwiteite.’
As jy daarvan hou om te leer en om aan sport-, kuns- en kultuuraktiwiteite deel te neem, is die kans groot dat jy baie tyd daaraan spandeer. Aangesien jy soveel tyd aan hierdie aktiwiteite bestee, sal jy vanselfsprekend wil vorder met hierdie vaardighede. Jy sal gedrewe wees om hard te werk, want dit laat jou goed voel en as jy dit lank genoeg doen en hard genoeg daaraan werk, sal jy resultate sien en daarin slaag.
Om in een aktiwiteit uit te blink, stel jou ook in staat om goed te presteer in ander aktiwiteite en so aan. Jy sal met energie gevul word en ’n positiewe ingesteldheid hê om meer dinge uit te probeer. Jy sal waarskynlik ook die eerste keer wat jy dit probeer vinniger vorder, as gevolg van baie ander vaardighede (soos fyn motoriese vaardighede, hand-oog-koördinasie, kognitiewe vermoëns, verbeterde geheue en konsentrasie, ens.) wat jy reeds aangeleer het deur ander aktiwiteite. Hoe meer vaardighede jy het, hoe meer sal dit mekaar aanvul. Dit sal jou help om ’n beter weergawe van jouself te word. Is dit nie wonderlik hoe die menslike liggaam funksioneer nie?
Soms kan daar egter ’n nadeel wees om goed te presteer op soveel vlakke. Sommige van jou eweknieë mag jou as ’n “oorpresteerder” beskou – ’n neerhalende term om as sulks op ’n negatiewe manier na jou te verwys, omdat hulle self nie die dissipline of motivering het om enige aktiwiteite te doen nie, of omdat hulle nie so goed soos jy doen nie, weens ’n gebrek aan vaardighede, talent en ander redes. Ja, ’n aantal faktore kan hier betrokke wees. Kinders in sommige gesinne het dalk nie die finansiële sekuriteit om hul in staat te stel om deel te neem aan party van hierdie aktiwiteite nie. Van hulle het moontlik ander persoonlike probleme om mee te deel, soos om geboelie of mishandel te word of hul ouers gaan deur ’n egskeiding ens. Nogtans kan hulle dalk begin om ’n nare dinge oor jou te sê as jy presteer en hulle doen nie. Waarop dit min of meer neerkom, is jaloesie.
In hierdie artikel bespreek ons die volgende maniere om jaloesie van eweknieë te verstaan en te oorkom:
1. Wat is jaloesie?2. Waarskuwingstekens wanneer ’n bepaalde persoon of groep jaloers op jou is.3. Die verskillende soorte jaloesie en hoekom dit gebeur.4. Die effek en gevare wat jaloerse mense op jou het.5. Doen ’n mate van introspeksie.6. Besin oor watter aktiwiteite jou jaloerse eweknieë doen (of nie doen nie).7. Praat met die spesifieke jaloerse individu(e) om konflik op te los.8. Kry ander persone betrokke of soek professionele hulp wanneer dinge handuit ruk.9. Fokus op jouself en jou vaardighede. Jy kan nie almal tevrede stel nie.10. Inspireer ander om hul doelwitte in die lewe na te streef.
1. Wat is jaloesie?
Die lewe kan soms, meer dikwels as nie, soos een groot kompetisie voel! Om ’n perfekte lewe aan ander te vertoon, blyk soos die begin en einde vir baie mense. Veral in ’n wêreld waar almal voortdurend obsessief is om hulself, hul prestasies, besittings en verhoudings in foto’s op sosiale media te plaas. Kinders word dikwels gedruk om buitengewoon goed op skool en in buitemuurse aktiwiteite te presteer – veral om hierdie status van “perfeksie” te handhaaf vir hul ouers wat daarvan hou om hulle op ’n sosiale media-podium te plaas. Daar is niks verkeerd met ouers wat wil hê dat hul kinders die beste moet presteer as wat hul moontlik kan en dan wys hoe trots hulle op hul kinders is nie. Kom ons kyk egter rasioneel na dit, soms kan dit alles buitensporig raak. Wanneer kinders sien dat mense wat ouer as hulle is in ’n manier optree wat as “pronkerig” beskou kan word, sien hulle dit as aanvaarbaar en sal dit natuurlik kopieer. Geen wonder dat hulle verwar word as hul ouers dit nie goedkeur wanneer hulle dinge te vêr neem en begin om foto’s op te laai wat elke minuut van hul “fantastiese” lewens vertoon nie...
Volwassenes ervaar druk, mededinging en jaloesie vanaf lewensmaats, medewerkers, bure ens. van tyd tot tyd. Die meeste het egter geleer om sulke emosies vanweë beide kante van die spectrum te beheer, sodat dit nie hul lewens uitermatig negatief beïnvloed nie. Kinders aan die ander kant is baie broos aangesien hulle nog nie die hanteringsmeganismes geleer het hoe om iemand wat jaloers is op hulle te behandel nie. Hulle is ook nie seker wat om te doen wanneer hulle jaloers raak op ander mense nie. Om hierdie rede kan die lewe van ’n kind op skool in sommige gevalle selfs meer kompleks wees as dié van volwassenes. Om slim, aantreklik, snaaks, ryk, populêr, atleties of kunstig te wees, kan netsowel ’n lys wees om af te merk vir kinders van alle ouderdomme. Wanneer hulle tekort kom in enige van hierdie, kan dit tot ’n verskeidenheid gedagtes, gevoelens en emosies lei. Wanneer jaloesie die hoof faktor is, kan dit vir hulle en hul slagoffers ernstige probleme veroorsaak wanneer dit nie behoorlik aangespreek word nie.
Voordat jy gevoelens van jaloesie kan aanspreek of weet wat om te doen wanneer iemand anders jaloers op jou is, moet jy verstaan wat jaloesie is.
Jaloesie is ’n komplekse emosie wat verskillende gedagtes en gevoelens in ’n persoon insluit. Dit kan wissel vanaf gevoelens van onsekerheid, vreesagtigheid, bekommernis, wrewelrigheid, bedreigheid en jaloesie. Veral teenoor iemand met wie jy jouself vergelyk – hul eienskappe, persoonlike waarde, voordele en besittings. Hierdie gevoelens ontstaan in die sin dat jy bekommerd is oor jou eie posisie. Jy is bang om te verloor wat jy het as gevolg van die ander persoon. Met ander woorde, jy is bang dat daardie persoon dit van jou af sal wegneem. Jaloesie word dikwels as sinoniem met afguns beskou. Die verskil is egter dat afguns ’n nouer verband hou met jou verlange om iemand anders se eienskappe, besittings en sukses te hê, met ander woorde om te begeer wat hulle het, terwyl jy wens dat dit by hul ontbreek as gevolg van die afwesigheid daarvan in jou eie lewe. Ter wille van eenvoud sal ons hierdie twee konsepte as vereenselwig beskou in hierdie artikel.
2. Waarskuwingstekens wanneer ’n bepaalde persoon of groep jaloers op jou is.
Wanneer jy in sekere aktiwiteite op skool uitblink, is dit baie waarskynlik dat jy ’n paar mense sal teëkom wat jou daarvoor sal kritiseer. Nie almal sal werklik bedoel om aan jou uiterste skade te veroorsaak nie. Byvoorbeeld, sommige mense mag dalk net jaloers wees op jou goeie akademiese punte omdat hulle wens hulle het harder gewerk om soortgelyke resultate te behaal. Ander mag dalk werklik bedreig voel deur jou goeie punte, aangesien hulle glo dat jy hulle daardeur sleg laat lyk. As gevolg daarvan glo hulle dat jy hul posisie gesteel het om die beste in die klas te wees – selfs al klink dit absurd. In plaas daarvan om deur jou eie akademiese prestasie geïnspireer te word, sal hulle jou tot hul laer vlak bring deur jou sleg te laat voel omdat jy hard gewerk het. Hulle kan selfs tot uiterstes gaan om jou toekomstige kanse vir sukses te saboteer.
Hier is ’n paar maniere waarop jy kan agterkom dat hulle jaloers is en moontlike skade aan jou kan verrig:
· Om geblameer te word vir onregverdige voorregte of voordele.
Mense wat jaloers op jou is sal probeer om jou pogings en prestasies te verkleineer deur dit toe te skryf aan blote geluk of talent waarmee jy gebore is en nie in die eerste plek eintlik verdien om te hê nie – aangesien hulle ’n tekort aan talent en toewyding het om aan hul vaardighede te werk. As hulle nie in ’n welgestelde gesin gebore is nie, sal hulle byna sekerlik die verskoning gebruik dat jou ouers welaf is en dus afrigters ens. kan bekostig wat jou gehelp het om beter as hulle te presteer. Hulle sal hul mislukkings op jou ouers blameer, omdat hulle betrokke is by jou lewe en vir jou die nodige aandag en ondersteuning gee sodat jy aan jou vaardighede kan werk. Hulle sal ook probeer om die onderwysers, tutors en afrigters te blameer, omdat hulle jou bevoordeel, spesiale aandag aan jou gee en wenke met jou deel wat jou help om hulle te wen.
· Deur gedreig te word deur mededingers of niksdoeners.
Jaloerse mense kan so vêr gaan as om vir jou te sê dat jy nie weer beter as hulle mag presteer of na klasse of lesse gaan nie, anders sal daar gevolge wees… Dit impliseer dat as jy dit doen, sal hulle ernstige stappe neem om te verhoed dat jy dit weer sal doen in die toekoms.
· Deur geboelie te word deur verbale of fisiese mishandeling.
’n Paar insidente waar daar name genoem is in die klas, bv. om vir ’n slim jong seun ’n “boekwurm” te noem, kan vererger in voortdurende dreigemente in die gange en uiteindelik eindig met ’n gewelddadige daad na skool. Dit kan moontlik ’n bloedige neus en gebreekte ribbes a.g.v. ’n groepaanval insluit. Mense onderskat dikwels die feit dat wanneer boelies nie ’n onmiddellike reaksie of meer plesier uit ’n spesifieke aksie kry nie sal hulle die intensiteit van hul aanvalle verhoog.
3. Die verskillende soorte jaloesie en hoekom dit gebeur.
Voordat ons maniere kan kry om jaloerse mense te hanteer, moet ons verstaan waarmee ons werklik te doen het.
· Materiële jaloesie.
Materiële jaloesie ontstaan wanneer kinders ontdek dat nie almal dieselfde lewenstandaard of lewensgehalte as hulle het nie en dus te begeer hulle wat ander het. Sommige kinders is geseën om in baie ryk families gebore te wees. Sommige is hoër-middelklas of laer-middelklas. Dan aan die ander kant van die spektrum, is sommige baie arm. Jaloesie kan by al hierdie klasse ontstaan. Om te leef in ’n samelewing wat baie materialisties en verbruikersgedrewe is, help nie jong kinders se wêreldbeskouings nie. Die kinders wat uiters ryk is, vergelyk hulself met ander welgestelde kinders. Net wanneer jy dink jy het alles, word iets nuuts op die mark bekendgestel en as jy dit nie eerste kry nie, is jy slegter af. Die middelklasse kyk na die hoër-klasse se lewenstandaard. Hulle kan uiters mededingend onder mekaar wees. Byvoorbeeld, wanneer hul ouers ’n salarisverhoging gekry het en vir hulle duur nuwe speelgoed en klere gekoop het, is hulle gretig om met dit te spog. Is dit nie logies vir ’n arm kind, wat bitter min of amper niks het, om dit wat ander mense het te begeer nie?
Dit is maklik om ander mense se besittings te begeer as dit jou hooffokus in die lewe is. Daar is niks verkeerd om jou lewenstandaard te verbeter deur hard te werk nie. Ongelukkig, wanneer gierigheid en jaloesie betrokke is, kan dit ’n baie gevaarlike speletjie word. As jy rykdom najaag, kan jy uiteindelik so arm wees – dat geld die enigste ding is wat jy eintlik het. Moet nooit ander bedrieg en van hulle te steel om te kry wat jy wil hê nie.
· Akademiese jaloesie.
Akademiese prestasies, algemene kennis en algehele intelligensie kan prominente faktore wees vir jaloesie by skoolkinders. Om te leer en eksamens te skryf oor die werk is immers oorwegend waaroor skool gaan. Dit is natuurlik dat nie alle kinders ewe vinnig ontwikkel of ewe slim is nie. Kinders se punte sal verskil volgens vakke. Alhoewel, daar is ’n paar kinders wat konstant in die top 5 van hul klas is vir elke vak.
As jy iemand is wat goed presteer in jou skoolwerk is dit wonderlik! Ongelukkig gaan moontlik nie al jou eweknieë entoesiasties wees as jy beter as hulle doen nie. ’n Aantal dinge kan verkeerd loop. Hulle mag dalk begin om jou name te noem wat jou sal seer maak. Hulle mag dalk jou boeke en huiswerkopdragte steel. Hulle mag dalk probeer om jou punte te saboteer deur jou valslik van oneerlikheid te beskuldig.
· Talent of vaardigheid-verwante jaloesie.
Saam met grootword kom die wonderlike geleentheid vir kinders om hul vermoëns en natuurlike talente te ontdek. Hulle ontwikkel hierdie vaardighede deur hard aan dit te werk en hulself te druk om te sien hoe ver hul perke gaan. Natuurlik, as jy besonder begaafd is met ’n bepaalde vaardigheid, kan sommige kinders jaloers wees daarop as hulle dit nie so goed kan doen nie, of as hulle heeltemal misluk daarmee. Dit gebeur dikwels as hulle sien jy kry ander gee vir jou erkenning vir jou talente en hulle kry nie krediet vir hul eie goeie eienskappe en vermoëns nie.
· Sosiale jaloesie.
Almal het ’n inherente behoefte dat mense van hulle moet hou en vir hulle lief moet wees. Dit is deel van wat ons mens maak. Vanuit ’n biologiese perspektief soek babas aandag van hul ouers omdat dit noodsaaklik is vir hul oorlewing – vir voeding en beskerming. Namate hulle ’n bietjie ouer word, leer hulle vaardighede soos praat en speel, wat beteken dat hulle waarde sal heg aan ander verhoudings as net met hul ma en pa. Wanneer hulle hul sosiale kringe uitbrei, sal hulle ook ontdek dat nie alle kinders presies soos hulle is nie. Hulle sal van ander kinders hou, of nie hou nie, op grond van hul ondervinding met hulle. Hulle sal ook besef dat nie almal ewe veel van hulle sal hou nie. Aangesien al hierdie sosiale konstrukte redelik nuut is vir kinders, kan dit tot sosiale drama lei wanneer hulle deur ander vriende verwerp word. Dit word nie noodwendig beter as hulle ouer word nie. Tieners raak net so ontsteld as hulle nie uitgenooi word na ’n vriend se partytjie nie. Netso as ’n ander persoon in die pad staan van ’n bestaande vriendskap. Om nie eers te praat van sosiale jaloesie as gevolg van gewildheid nie!
As baie mense van jou hou en jy baie ware vriende het, kan ander mense wat nie so bevoorreg is met dieselfde sosiale status as jy, jaloers raak op jou. Jou verhouding met ander kan vir hulle benoudheid veroorsaak, omdat hulle minder geliefd en uitgesluit voel. Hulle glo dat jy moontlike vriende van hulle af wegneem. Dit is ’n baie moeilike situasie om in te wees, want ons weet almal dat skoolkinders baie onvoorspelbaar kan wees. Wie weet tot watter uiterstes jaloerse kinders sal gaan? Die een dag is hulle gaande oor jou, die volgende kan ’n skinderstorie oor jou soos ’n veldbrand versprei. Die dinge wat opgemaak is word net meer sensasioneel na elke periode. Jy kan so al jou vriende verloor.
· Broer en suster jaloesie.
Jaloesie tussen broers en susters is baie algemeen. Die ouer een kan maklik voel dat die jonger een meer voorregte het as wat hulle gehad het op dieselfde ouderdom, terwyl die jonger een kan voel dat die ouer een bevoordeel word, omdat hy of sy eerstehands dinge ervaar. Miskien is hulle baie soortgelyk en dus baie mededingend. Die een wil altyd probeer om beter te presteer as die ander. Dit raak regtig kompleks wanneer een waarskynlik slimmer, meer aantreklik of meer gewild is as die ander. Wanneer ouers, onderwysers, vriende en ander eweknieë broers en susters met mekaar vergelyk, help dit nie. Dit verbreed net die afstand tussen die twee.
Jou broer of suster kan baie antagonisties en kwaadwillig teenoor jou raak as hulle voel dat ander mense jou altyd as meer belangrik beskou. As die probleem nie aangespreek word nie, kan so ’n wrok jare duur – lank na kinderjare.
4. Die effek en gevare wat jaloerse mense op jou het.
Jy kan waarskynlik een of twee ongegronde kommentare oor jou voorkoms, karakter en prestasies weerstaan. Byvoorbeeld, as jy ’n “onnosele sportman” genoem word as jy die skool se ster atleet is, sal dit nie jou soveel ontstel aan die begin nie, veral as dit van nie-sportiewe mense af kom. Dit sal egter begin om jou te pla as hulle aanhou om jou name te noem en dit erger word. Wanneer valse gerugte versprei word, soos dat jy steroïede gebruik om beter te presteer, kan dit jou prestasie in daardie aktiwiteit negatief beïnvloed. Dit is veral erger wanneer dit vanaf ander atlete wat elke dag saam met jou oefen kom. Dit kan selfs veroorsaak dat jy heeltemal ophou. Afhangende of die jaloesie vir jou in haat verander, kan hulle jou selfs dwing om op te hou deur jou mondelings en fisies aan te val. In sulke gevalle kan dit ’n baie traumatiese ervaring wees en baie sielkundige probleme veroorsaak.
Hier is van die effekte en gevare van wanneer jy geteiken word deur mense wat jaloers is op jou:
· Om ’n swak selfbeeld te ontwikkel.
Jou selfbeeld kan ’n knou kry as jy voortdurend gekritiseer en aangeval word deur jaloerse mense. Hulle sal enigiets doen om jou af te bring. Selfs al is jy werklik uitstekend in dit wat jy doen en die beskuldigings teen jou is nie waar nie, kan jy begin om in jouself, jou vermoëns en selfwaarde te twyfel. Lees ons blog artikels ‘Hoe om ’n gesonde selfbeeld te ontwikkel’ en ‘5 Wenke om jou selfvertroue binne en buite die klaskamer op te bou’ vir ’n hupstoot in jou selfbeeld en selfvertroue.
· Om hulpeloos en onbevoeg te voel.
Jy kan begin dink dat dit nie saak maak hoe goed jy presteer nie. Jy sal nooit goed genoeg of indrukwekkend genoeg wees vir ander om erkenning vir jou prestasies te ontvang nie. Jy mag dalk voel dat daar niks is wat jy kan doen nie en dat daar niemand is om jou te help nie, aangesien niemand dit sal verstaan nie.
· Om aggressief te raak teenoor eweknieë wat jou boelie.
Dit is nie maklik as mense jaloers op jou is nie. Hulle sal dit nie maklik erken nie, maar dit wys in hul optrede. Hulle terg jou voortdurend, noem jou name en boelie jou selfs. As jy voel dat almal jou oordeel en teen jou is, kan jou algemene houding verander vanaf gewoonlik kalm na voortdurend opgewerk en kwaad. As jy lank genoeg met sulke negatiewe emosies rondloop, kan dit jou verander om baie opvlammend en aggressief te wees. Jy sal maklik iemand se kop wil afbyt oor die geringste negatiewe opmerking of vorm van kritiek – van almal af, selfs diegene wat jou lief het en goed bedoel.
· Om eweknieë in ruil te boelie en mondelings of fisies aan te val.
As jy in ’n situasie is waar jy bedreig voel en/of aangeval word, is daar hoofsaaklik twee maniere om dit te hanteer – veg of vlug. Die voormalige, veg, is ’n besonder algemene reaksie wanneer dinge fisies raak. Met alle middele het jy die reg om jouself te beskerm as jy in gevaar is. Ongelukkig lei weerwraak net tot meer geweld en die probleem word nooit opgelos as daar geen ingryping is nie. Dit kan ook gebeur dat jy eerste die aanval begin, voordat die ander persoon die geleentheid kry om jou aan te val! Later begin jy almal aanval wat net in jou rigting lyk, ten spyte dat hulle jou nooit van tevore aangeval het nie. As hierdie siklus voortduur, verander jou rol vanaf die slagoffer na die boelie.
· Om geïsoleer te word.
In die hoop om negatiewe kritiek van eweknieë te vermy, vermy jy hulle letterlik. Jy vermy nie net diegene wat jaloers en gemeen is nie, maar jy wil ook nie met jou vriende, broers en susters, ouers of onderwysers praat nie. Niemand nie. Jy glo dat as jy jouself isoleer, gee jy niemand die geleentheid om iets negatief oor jou te sê nie, daarom kan jy nie seerkry nie.
· Om ’n verwronge beeld van jou vriende en eweknieë te ontwikkel.
Jy sal begin om die verhoudings wat jy in jou lewe het, te betwyfel. Is die mense regtig daar omdat hulle van jou hou vir wie jy is, of is hulle net jou vriend vir hul eie persoonlike aanwins? Jy wonder of hulle jaloers op jou is. Sê hulle negatiewe dinge agter jou rug? Hoe lank voordat hulle jou verraai?
· Om jaloers te raak op ander mense wat goed presteer en nie uitgesluit word nie.
Boelies teiken sekere geïsoleerde individue wanneer hulle alleen is. Hulle boelie nie lede van ander groepe gelyktydig nie. Boelies kan alleenlopers wees, maar dikwels is hulle self deel van ’n groep of verskeie groepe. As gevolg van die invloed van een of twee spesifieke individue binne daardie groep, oortuig hulle die res van die groeplede volgens dieselfde manier op te tree teenoor hul teikens.
As jy die teiken is, sal jy bewus wees van die feit dat jy uitgesonder is. Dit gebeur nie met almal nie. Jy voel baie alleen in hierdie situasie. Jy kan moontlik ander mense wat nie geteiken word nie te verwyt – veral as hulle soortgelyke eienskappe, belangstellings en status as jy het. Wat maak hulle so spesiaal dat hulle vrygestel word van dieselfde swaarkry as jy? Jy kan selfs jaloers raak op hulle. Hoe doen hulle dit alles terwyl dit blyk asof dit geen moeite van hul verg nie?
· Om geestelik ineen te stort en depressief te voel.
Wanneer jy uitgesonder word deur mense wat jaloers op jou is en hulle voortdurend probeer om jou lewe moeilik te maak, sodat hulle jou kan afbreek, kan jy dit net vir so lank weerstaan. As jy alleen is, nie baie ware (of geen) vriende het nie en nie hulp kan kry vanaf ander eweknieë, ouers of onderwysers nie, word jy in ’n baie gevaarlike posisie geplaas, aangaande jou geestesgesondheid. Jy kan ’n geestelike ineenstorting kry en depressief raak. Dit is nie ’n eenvoudige saak nie. Lees ons artikel ‘Sien die tekens van nood in tieners raak en hoe om hul sielkundige welstand te verseker’ as jy aan stress, angstigheid en depressie lei.
· Om op te gee op jou akademie en tydverdryf aktiwiteite – en uiteindelik om jou lewe te leef.
As jy ’n geestelike ineenstorting ervaar het en depressief is oor jou omstandighede, sal jy uitgeput en geestelik gedreineer wees. Jy sal nie dieselfde dryfkrag hê as wat jy eens gehad het om jou doelwitte en drome te bereik nie. Deelname aan sport- en kultuuraktiwiteite sal iets van die verlede wees. Jou gedagtes sal ook nie helder wees om op akademie te fokus nie. Lees ons artikel genaamd ‘Wat behels ’n gesonde en gebalanseerde leefstyl?’ om jouself daaraan te herinner om nie jou akademie en ander aktiwiteite waarvan jy hou op te gee as gevolg van dit wat ander mense daarvan sê nie. Dit is belangrik vir jou om ’n diverse, gesonde lewe te lei.
5. Doen ’n mate van introspeksie.
Introspeksie beteken “om na binne te kyk”. Introspeksie behels om na te dink oor jou eie optrede, daaroor te besin en jou emosies daaroor te ontleed. Dink oor jouself en oor hoe jy in hierdie situasie beland het. Wanneer het dit begin en wat kon moontlik bydra het tot dit? Het jou houding op ’n sekere tyd hulle die indruk gegee dat jy dink jy is beter as hulle en jy kyk neer op hulle? Wees eerlik, as jy dit gedoen het en/of voortgaan om op hierdie manier op te tree, is jy verkeerd en moet daaraan werk.
Selfs as jy beter presteer as jou eweknieë, moet jy nooit dink dat jy “onoorwinbaar” is nie. Jy kan dus nie net doen en sê wat jy wil hê. As jy dit doen, sal jy vir hulle net ’n rede gee om nie van jou te hou nie en dus sal hulle negatiewe dinge oor jou sê. Onthou, daar sal altyd iemand wees wat beter is met ’n spesifieke aktiwiteit as wat jy is. Dink daaroor. As jy tweede teen hulle kom, wat dalk vir jou kan voel asof jy verloor het, hoe sal jy deur hulle behandel wil word? Jou eweknieë het hul eie talente en belangstellings waarin hulle meer geneig is om te presteer. Net omdat jy nie daarvan hou om dit te doen nie, maak dit nie minder belangrik nie. Prys hulle daarvoor.
Wees gegrond en dankbaar vir die geleenthede wat jy in die lewe gegee is. Ja, jy het ongelooflik hard gewerk daarvoor, maar jy is nie gewaarborg om sukses te behaal in die toekoms nie. Soms werk die lewe net nie uit soos jy beplan het nie. As jy per ongeluk ’n been breek, sal jy nie die wedloop kan hardloop nie. As jy ’n verkoue kry voor ’n sang optrede, sal jy nie eers ’n noot uitkry nie. As jy nie die aand voor jou finale eksamen geslaap het nie, sal jy nie helder kan dink wanneer jy die vrae moet beantwoord nie. Al het jy voorheen alles gegee, het omstandighede net so uitgewerk dat jy ongelukkig misluk het. Jy sal op jou laagste wees, want jy weet jy kan beter doen, alhoewel nie almal anders dit weet nie. Daarom sal jy vriende en ’n ondersteuningsgroep wil hê. Jy sal dankbaar wees dat jy respekvol en ondersteunend teenoor hulle was. Wanneer hulle deur ’n rowwe tyd gaan, moenie hulle verlaat of erger laat voel as wat hulle alreeds doen nie. Jy weet nooit wanneer jy hul ondersteuning gaan benodig as jy deur iets soortgelyk gaan nie.
Jou introspektiewe antwoord hoef ook nie altyd tot die gevolgtrekking te kom dat dit jou skuld is nie. Soms gebeur hierdie dinge en dit is buite jou beheer. Dit is egter goed om daaroor te dink vanuit verskeie oogpunte.
6. Besin oor watter aktiwiteite jou jaloerse eweknieë doen (of nie doen nie).
Vra jouself af aan watter aktiwiteite jou jaloerse eweknieë deelneem. Vergelyk dit met jou eie en weeg dit op. As hulle nie buitemuurse aktiwiteite doen wat soortgelyk aan joune is nie (of niks doen nie), kan hulle jaloesie nie na jou gerig word omdat jy beter as hulle nie, omdat hulle nie hulself die geleentheid het om teen jou te kompeteer nie. Die rede vir hul jaloesie teenoor jou kan verband hou met iets anders as jou talente en vaardighede. Miskien is dit jou finansiële posisie of dalk is hul negatiewe reaksies as gevolg van iets anders.
As hulle wel deelneem aan buitemuurse aktiwiteite of hul skoolwerk ernstig opneem, bepaal of hulle net een ander aktiwiteit of verskeie aktiwiteite doen. As hulle baie doen, sal hulle nie ewe goed in elkeen wees nie. Miskien fokus jy net op een en spandeer meer tyd om daardie vaardighede te beoefen. So kon jy hulle daarmee klop of hul plek in die span inneem. Vra jouself hoeveel tyd en moeite bestee hulle eintlik daaraan. As hulle net op een aktiwiteit fokus en jy hulle daarin geklop het of hulle hul posisie in die span gekos het, sal hulle waarskynlik meer ontsteld wees, want daardie aktiwiteit is hul hele wêreld. Miskien is jy net ’n bietjie beter daaraan en hulle het nie geleer hoe om teleurstelling te hanteer en hul emosies te beheer nie. Dit is nie jou skuld dat jy deelneem en jou bes doen nie.
Is jou aktiwiteit iets wat vanself as begeerlik beskou kan word, soos ruiterkuns of skermkuns, omdat mens ’n bietjie meer geld benodig om dit te doen en/of dit nie maklik toeganklik is nie?
As sulke jaloerse mense wel uitstekend presteer, maar is pronkerig, trots en word ongelooflik bedreig deur enigiemand wat hul titel moontlik kan wegneem, het hulle ’n groot sielkundige probleem.
7. Praat met die spesifieke jaloerse individu(e) om konflik op te los.
Een van die maniere om die kwessies rakende ’n jaloerse persoon aan te spreek, is om hulle regstreeks te konfronteer. Jy sal die situasie baie fyn moet hanteer, aangesien hulle dit waarskynlik nie sal verwag nie en die situasie kan baie maklik skeef loop.
Nooi hulle uit om op ’n bepaalde tyd en plek met jou te praat. Besluit op ’n goeie plek gedurende die dag. Moenie hulle aanspreek in ’n groepsituasie waar hul vriende deel van die gesprek kan raak nie. Vra hulle om weg te tree om ’n privaat gesprek te hê, alhoewel jou en hulle vriende naby kan wees. Moenie ’n plek kies wat afgesonder of buite bereik van ander mense is nie, indien jy verbaal of fisies aangeval word en onmiddellik hulp moet kry.
Berei vooraf vir die gesprek voor. Neem ’n paar aantekeninge in jou gedagtes van punte wat jy graag wil aanspreek. Wees ferm maar hoflik oor die situasie en moenie hulle ook name noem of hulle aanval nie. Jy wil die probleem oplos, nie brandstof op die vuur gooi nie.
As jy noem dat hulle jaloers is mag hulle aanvanklik dit ontken. Hulle sal ontsteld wees dat jy bewus daarvan is dat hulle jaloers is en die vrymoedigheid het om daaroor te praat. Noem egter spesifieke insidente en gebeure om jou stellings te grond. Sê vir hulle hoe dit jou laat voel.
Jy kan die atmosfeer verlig deur aan hulle te verduidelik dat almal hul eie unieke talente het. Al is daar iets waaroor julle in kompetisie is met mekaar, is daar dinge wat hulle kan doen wat jy nie kan nie. Jy kan noem dat dit beter is om vriende te wees, omdat julle alreaads soortgelyke belangstellings het. Noem die eienskappe wat hulle het wat jy bewonder. Dit is nie nodig om mekaar te vergelyk of ’n wedywering te begin wanneer julle teen mekaar meeding nie. Laat weet hulle dat dit nie ’n persoonlike aanval op hulle is nie, byvoorbeeld wanneer jy hul plek in die span geneem het of die kompetisie gewen het. Jy het slegs hard gewerk en jou bes gedoen. Jy sal bly wees vir hulle as hulle gewen het, want op die ou end wil jy hê dat die beste persoon moet wen. As jy bereid is om ’n vriendskap met hulle te bou, stel voor dat julle saam begin oefen of bied aan om hulle te help met ’n oefenprogram en ’n paar wenke.
Vra dat hulle jou gevoelens in ag sal neem in die toekoms. Selfs as julle wegstap en nie weer met mekaar praat nie, kan julle mekaar met wedersydse respek behandel.
8. Kry ander persone betrokke of soek professionele hulp wanneer dinge handuit ruk.
Nadat jy met die individue gepraat het wat jou angstigheid veroorsaak en hulle steeds nie in hul gedrag verbeter het nie, moet jy leiding van jou ouers, onderwysers en die skoolsielkundige kry. Jou ouers en/of skool kan hulle ouers kontak om hul bewus te maak van die situasie. Hul ouers kan met hul praat en dissiplineer. Onthou dat in sommige gevalle, “om uit te praat” kan veroorsaak dat hulle selfs meer antagonisties teenoor jou optree.
As die situasie ’n punt bereik waar die aanvalle en afknouery gewelddadig geword het, moet jy leiding kry van professionele persone, soos prokureurs, wat jou regmatig kan help om dit op te los.
9. Fokus op jouself en jou vaardighede. Jy kan nie almal tevrede stel nie.
Sommige mense het ’n jaloerse aard. Hulle is ontevrede met hulself en het dieper onderliggende persoonlike sake om aan te spreek. Jy kan nie hulle help nie en as hulle nie bereid is om hul foute te erken en daaraan te werk nie, sal hulle waarskynlik nie verander nie. Jy moet op jouself fokus, ten spyte van negatiwiteit rondom jou. Jy hoef nie bang te wees om weg te breek vanaf sekere vriendskappe nie. Jy hoef ook nie in te pas by die res nie. Onthou: “Die een wat die skare volg, gaan gewoonlik nie verder as die skare nie. Diegene wat alleen loop, sal waarskynlik hulself vind op plekke waar niemand voorheen was nie.” ~ Anoniem.
· Fokus op die positiewe.
Hou jou fokus op die vriende en familie wat jou ophef en jou doelwitte en drome ondersteun. Moenie ophou om die aktiwiteite waarvoor jy lief is te doen net omdat ander mense jaloers is op jou prestasies nie. Dit is al wat hulle wil hê – om jou af te bring. Bemeester jou vaardighede en bewys al jou kritici verkeerd.
· Weerhou negatiwiteit.
Wanneer jy op die negatiewe fokus, sal jy negatief raak en dit kan jou prestasie en gelukkigheid beïnvloed.
· Betoon dankbaarheid.
Wees dankbaar vir al die geleenthede wat aan jou gegee is. Kompeteer en gee jou bes in alles wat jy doen. Moet nooit terughou of om verskoning vra vir wie jy is nie.
10. Inspireer ander om hul doelwitte in die lewe na te streef.
Die skilder, kunstenaar en geestelike onderwyser, Satsuki Shibuya, het gesê: “Deur te doen waarvoor jy lief is inspireer jy die harte van ander.” Jy moet altyd jou beste gee, ongeag die omstandighede. Wanneer jy jou bes gee, sal jy ander aanmoedig en inspireer om ook hul drome na te volg. Die hoeveelheid mense wat jy sal inspireer, sal veel meer wees as die hoeveelheid mense wat bitter, afgunstig en jaloers is op jou prestasies.
Etikette: Afguns, Boelies, Broers, Druk, Eweknieë, Jaloesie, Kompetisie, Konflik, Misbruik, nood, Oorkom, Positief, Prestasies, Sielkunde, Susters, Vaardighede, Vriende, Wedywering, Wrewel
Sport, kuns en kultuur het baie voordele, maar dit moet nie jou verhinder om jou huiswerk te doen nie.
Oral rondom ons is daar druk om te presteer. Akademies, op die sportveld, op die verhoog en selfs sosiaal. Ons word verwag om in elke aktiwiteit wat ons kies om te doen uit te blink en soms kom die verwagtinge van onsself af. Ons kyk na ons vriendekring en sien hulle doen goed in toetse, word as kaptein aangewys van hul sportspanne, sing in die koor, neem deel aan die debatspan en op een of ander manier het hulle ’n groot vriendekring. Hoe doen hulle dit? Hoe balanseer hulle skool, sport, kultuur en ontspanning? Waar kry hulle die tyd?
Zig Ziglar het eenkeer gesê “Die probleem is ’n gebrek aan rigting, nie ’n gebrek aan tyd nie. Ons het almal net vier en twintig uur per dag.” Ons glo dat die balansering van skoolwerk en buitemuurse aktiwiteite neer kom op tydbestuur. Tydsbestuur is die proses van beplanning en beheer van tydsbesteding aan spesifieke aktiwiteite. Tydsbestuur verhoog effektiwiteit, doeltreffendheid en produktiwiteit. Ons glo wanneer al jou aktiwiteite goed beplan en uitgevoer word in hul spesifieke tydsraamwerke, sal daar genoeg tyd wees vir ontspanning en pret aktiwiteite.
In hierdie artikel gaan ons kyk na die volgende belangrike maniere om jou tyd te maksimeer en hoe om skoolwerk en buitemuurse aktiwiteite balanseer:
1. Prioritiseer jou aktiwiteite.2. Bestuur jou tyd.3. Hantering van druk en hersiening van jou plan.
1. Prioritiseer jou aktiwiteite.
Wanneer dit by jou aktiwiteite kom, moet jy dit kategoriseer van die mees belangrik tot die minste belangrik. Op hierdie manier sal jy maklik weet aan watter aktiwiteite jy meer tyd moet toeken wanneer jy ’n skedule opstel. As jy jou aktiwiteite prioritiseer, oorweeg om ’n ouer, onderwyser of voog te vra om te help, want as jy op skool is, dink jy dalk om ’n videospeletjie te speel die is belangrikste ding, maar in werklikheid is jou wiskunde punte nie wat dit behoort te wees nie. ’n Ouer, onderwyser of voog kan help deur leiding te gee met die groter prentjie.
Moenie ’n aktiwiteit as ’n geheel prioritiseer nie, maar breek dit eerder in komponente op om beter te verstaan waarop jy moet fokus. Byvoorbeeld, natuurlik moet skoolwerk jou belangrikste prioriteit wees as ’n groeiende kind. Jy moet egter skoolwerk in die verskillende vakke verdeel. Jy kan selfs die verskillende vakke in hul verskillende modules verdeel om jou aktiwiteite beter te prioritiseer. As jou Lewensoriëntering punte baie hoog is, omdat die inhoud van hierdie vak natuurlik vir jou kom, maar jou Engelse punte is nie goed nie, prioritiseer eerder jou Engelse huiswerk bo Lewensoriëntering huiswerk. Onthou, jy moet steeds jou Lewensoriëntering-huiswerk voltooi, maar jy moet meer tyd spandeer op Engels.
Ons stel voor dat jy ’n lang lys maak van al die aktiwiteite wat jy gedurende die maand doen. Evalueer dan die belangrikheid van ’n aktiviteit met hierdie vier vrae:
· Hoe belangrik is dit vir jou?
· Hoe goed presteer jy tans in die aktiwiteit?
· Hoeveel tyd word daar benodig om goed te doen in die aktiwiteit?
· Dra dit by tot jou sukses op die langtermyn?
Wanneer jy die vier vrae beantwoord het, rangskik die aktiwiteite en begin met die beplanning van ’n skedule om meer tyd toe te ken aan die aktiwiteite wat hoër prioriteite opneem.
2. Bestuur jou tyd.
Om jou tyd effektief te bestuur, sal ’n groot verskil in jou produktiwiteit maak. Jy sal meer oor ’n korter tydperk bereik, bloot omdat jou tyd nie verlore raak nie. Dit beteken nie dat daar geen vrye tyd of tyd sal wees om te ontspan nie, dit beteken bloot dat die tyd wat jy neem om te ontspan, geskeduleer sal word. Inteendeel sal jy jou vrye tyd meer kan geniet, want jy weet dit is welverdiend en gepas om ’n breek te neem. Dit verhoed dat jy nie belangrike take uitstel nie en sal algehele stres verminder omdat jy weet wanneer dit gepas is om al die pretaktiwiteite te doen.
Daar is baie maniere om ’n skedule op te stel. In ons vorige blog artikel ‘4 Wenke wat jou sal help om 'n skedule vir 'n suksesvolleskooljaar op te stel’, bespreek ons maniere om verskillende soorte skedules op te stel en hoe om daaraan te voldoen.
’n Goeie manier om jou tyd te bestuur, is deur Covey se tydbestuur matriks. Hierdie rooster is geskep deur Stephen Covey wat die beste verkoper ‘The Seven Habits of Highly Effective People’ geskryf het. In hierdie matriks verduidelik hy dat jy jou tyd effektief bestuur kan deur ’n tabel wat Belangrike, Nie Belangrike, Dringende en Nie Dringende aktiwiteite toon nie. Wanneer jy jou aktiwiteite in die tabel lys, sien jy duidelik waarop jy moet fokus. Hieronder is die visuele voorstelling van die tydbestuur matriks.
Stephen Covey se tydbestuur matriks.
In die tabel kan jy sien daar is vier kwadrante. Kwadrant 1 verteenwoordig die Dringend en Belangrike take, Kwadrant 2 verteenwoordig die Nie Dringend en Belangrike take, Kwadrant 3 verteenwoordig die Dringende en Nie Belangrike take en Kwadrant 4 verteenwoordig die Nie Dringend en Nie Belangrike take.
Kwadrant 1 bevat take wat Dringend en Belangrik is, take wat byvoorbeeld punte voor gegee word en gevolge sal hê indien hulle nie betyds voltooi is nie. Hierdie kwadrant is vir sperdatums en belangrike krisisse wat dadelik opgelos moet word. Dit is take wat nie veronderstel is om te veel tyd op te neem nie en wat vinnig en doeltreffend voltooi kan word. Hierdie lys moet ook so kort moontlik wees (want jy wil verkieslik so min as moontlik krisisse of problem hê). Jy moet hierdie take altyd eerste voltooi. Voorbeelde van kwadrant 1 take: Huiswerk wat die volgende dag ingehandig moet word; laaste minuut voorbereiding vir ’n toets; ’n werkopdrag wat jy op ’n inhandigingsdatum moet ingee; ’n taak wat jy vergeet het om te doen, maar nou voltooi moet word.
Kwadrant 2 bevat aktiwiteite wat Nie Dringend is nie, maar baie Belangrik is. Dit is take wat jy moet uitvoer vir jou langtermyn sukses. Hierdie take is nie dringend nie of het nie ’n sperdatum, maar dit is beslis belangrik. Hierdie blok bevat take wat jy vooruit kan beplan en dit help om te voorkom dat krisisse en spertye te naby raak as jy vooraf werk. Die meeste van jou tyd moet hier bestee word. In hierdie blok sal jy dissipline en deursettingsvermoë bou, aangesien dit gewoonlik langtermyn doelwitte bevat. Byvoorbeeld: As jy droom om ’n tenniskampioen te word, moet jy 4 – 5 keer per week oefen. Gebruik hierdie blok om tennisoefeningstye in te voeg. Nog ’n voorbeeld is om vooraf voor te berei vir ’n toetssiklus of die eksamen. Jy het dalk ’n doelwit om 4 onderskeidings aan die einde van die jaar te kry, maar jy moet elke dag fokus om opsomming van elke vak te maak.
Onthou asseblief dat kwadrant 2 op langtermyndoelwitte fokus, dit sluit ook verhoudings in, so skeduleer kwaliteit tyd saam met jou vriende, familie en jou ouers in. As jy nie die verhoudingstyd in hierdie matriks skeduleer nie, sal jy waarskynlik nie sosiale interaksie hê nie en alleen begin voel of depressief word. Beplan tyd vir jou vriende en prettige dinge wat jy wil doen - dit hou jou ook gesond en gemotiveerd.
Die derde kwadrant is vir take wat Dringend is, maar Nie Belangrik is nie. Dit kan gesien word as die onderbrekings- of afleidingsblok, omdat onvoorsiene en onbelangrike dinge kan gebeur wat jy in hierdie blok moet byvoeg. Hierdie blok steel gewoonlik baie tyd, want ons kan dink dat iets baie dringend is om te voltooi (soos die vyfde vergadering van die studenteraad in ’n week of wanneer jy na ’n studiegroep toe gaan net om ou werk wat jy reeds verstaan, weer te hersien), maar dit help nie regtig ons langtermyn sukses nie. Probeer dus om jou tyd in hierdie blok te verminder.
Kwadrant 4 is waar al die uitstel en tydverspilling gebeur, want dit is dinge wat jou nie help om jou doelwitte te bereik nie. Hierdie blok bevat take wat Nie Dringend en Nie Belangrik is nie. Byvoorbeeld, om ure op Facebook of Instagram te wees, YouTube-video’s te kyk waar jy nie regtig iets nuuts leer nie, of ’n TV-reeks in oormaat te kyk. Selfs om met vriende te kuier terwyl jy weet jy moet eintlik leer vir ’n toets wat jy die volgende dag skryf. Dit beteken nie dat vriendskap nie belangrik is nie (dit is baie belangrik), maar selfs lekker aktiwiteite met vriende kan geskeduleer word wanneer dit welverdiend is. Maak seker jy spandeer die minste tyd in hierdie kwadrant, of maak seker dat die tyd wat jy hier spandeer, welverdiende vryetyd is. Skeduleer dinge in hierdie blok soos om ’n nuwe fliek te gaan kyk, en maak seker jy gaan eers die fliek kyk nadat alles in die eerste kwadrant voltooi is.
Wanneer jy leer hoe om effektief Covey se tydbestuur matriks te gebruik, sal jy take sonder paniek of stres uitvoer, omdat jy die belangrikheid van elke aktiwiteit verstaan en die korrekte hoeveel tyd daaraan toeken.
3. Hantering van druk en hersiening van jou plan.
Wanneer jy baie buitemuurse aktiwiteite aanpak, kan jy dikwels gestres voel, omdat jy moeg is, daar baie druk op jou is en jy sal party dae voel asof jy alles wil los. Dit beteken dat jy dalk ’n breek nodig het, of dat jy te veel op een slag afgebyt het. Evalueer jou prioriteitslys en bepaal of jy regtig lief is vir al die aktiwiteite op die lys. Byvoorbeeld, jy mag dalk baie daarvan hou om in die skool se musiekgroep (“band”) te speel, maar jy geniet regtig nie koor nie. Hierdie twee aktiwiteite is beide musikaal aangedryf, dus kan jy sê dat jy die koorgroep wil verlaat omdat dit nie bydra tot jou geluk of sukses nie. Kies jou buitemuurse aktiwiteite goed en moenie sekere aktiwiteite uitvoer wat nie bydra tot jou geluk nie.
Nog ’n voorbeeld is as jy regtig wil studeer in ’n mededingende veld, soos om medies te gaan swot, en jy weet jy moet goeie punte behaal. Om goeie punte te kry is alreeds baie druk, daarom moet jy die druk van ander aktiwiteite verminder. Jy moet oorweeg om een sportaktiwiteit te verlaat en eerder na ekstra wiskunde- en wetenskapklasse te gaan, want dit sal die druk van jou studies verminder.
Laastens, moenie druk ervaar deur wat ander mense sê nie, hetsy jy baie buitemuurse aktiwiteite of min buitemuurse aktiwiteite het. Ons is almal individuee. Moenie jouself met ander vergelyk nie. As jy net wil deelneem aan 1 of 2 buitemuurse aktiwiteite, is dit heeltemal aanvaarbaar. As jy wil probeer om alle buitemuurse aktiwiteite wat by die skool beskikbaar is uit te probeer, doen dit dan. Moenie bang wees vir wat ander mense dink of sê nie, jy is uniek en jy kan jou eie keuses maak oor hoe jy jou tyd spandeer. Jy sal met tyd leer wat jy kan en nie kan doen nie.
Die balansering van skoolwerk en buitemuurse aktiwiteite kan moeilik wees omdat ons almal se aandag partykeer afgelei word en soms fokus verloor. Die beste manier om weer op die regte pad te kom, is om eenvoudig jou prioriteite reg te stel, ’n skedule op te stel en daarby te hou. Victor Hugo het gesê: “Hy wat elke oggend die transaksies van daardie dag beplan en die plan volg, span ’n lyn wat hom deur die labirint van die besigste lewe sal lei.”
Hoe balanseer jy skoolwerk en buitemuurse aktiwiteite en watter ander tegnieke gebruik jy om jou prioriteite te organiseer?
Etikette: balans, buitemuurse aktiwiteite, Druk, kultuur, ontspanning, Skool, Sport, tydbestuur
Teken en skilder is nie net lekker tydverdryf nie, maar ongelooflik belangrik vir ontwikkeling van die brein.
Visuele kunste bestaan uit ’n uiteenlopende spektrum van kunsvorms wat visueel van aard is. Dit sluit in teken, skilderkuns, beeldhoukuns, handwerk, keramiekkuns, fotografie, film, argitektuur en ontwerp. Toegepaste kunste soos grafiese ontwerp, binnenshuise ontwerp, industriële ontwerp en mode ontwerp val ook binne die kategorie van visuele kunste.
Uit hierdie lys is dit duidelik dat ons omring word deur kuns. Alhoewel nie elke visuele kunswerk wat jy in jou daaglikse lewe teëkom het die merkwaardigheid wat toegeskryf word aan kunswerke wat jy in ’n museum of gallery sal vind nie, maar visuele kuns, in al sy vorme, maak die lewe mooier, meer interessant, vermaaklik en aangenaam. Deur kuns te skep, sal jy baie meer voordele van die brein ontvang, asook verbetering van lewenstyl gehalte, as om net na kuns te kyk. Om na kuns te kyk kan egter ook ’n aangename ervaring wees wat jou wêreldbeskouings kan verbreed en jou emosies positief beïnvloed.
Alhoewel kuns oral rondom ons is, ons samelewing beïnvloed en ook een van daardie dinge is wat onverklaarbaar ontsagwekkend is, word dit nie altyd beskou as ’n fundamentele aspek van onderwys of in die werksplek nie. Byvoorbeeld, kunsopleiding sal nie eerste op die podium geplaas word in ’n akademiese konteks wanneer dit vergelyk word met wetenskap en wiskunde, of selfs teen ander buitemuurse aktiwiteite, soos sport nie – veral wanneer begrotings betrokke is. Sommige van hierdie argumente is binne perke geldig. Daar is egter baie bewyse wat daarop dui dat die voordele van kuns jou op ’n persoonlike vlak kan help, asook om jou op ’n groter vlak te verbind met die wêreld rondom jou. Selfs al kan hierdie voordele nie op dieselfde wyse as gestandaardiseerde toetsuitslae uitgedruk word nie, is die positiewe neurobiologiese, kognitiewe en sielkundige effekte op die brein goed gedokumenteer. Die Renaissance-man – uitvinder, skilder, beeldhouer, ingenieur, anatomis en wiskundige, onder andere, Leonardo da Vinci, het die volgende gesê: “Beginsels vir die ontwikkeling van ’n volledige verstand: Bestudeer die wetenskap van kuns. Bestudeer die kuns van wetenskap. Ontwikkel jou sintuie – leer veral hoe om te sien. Besef dat alles verbind is aan alles anders.”
’n Verfkwas sal nie noodwendig ’n pasiënt se lewe op die operasietafel red nie, maar die kreatiewe denkvaardighede wat in kunsklas bevorder is, kan daartoe lei dat mediese spesialiste ’n unieker benadering het om geneesmiddels vir siektes te kry. Dieselfde geld vir baie ander beroepe. Die geheim is om maniere te kry om kuns deel te maak van jou lewe. Dit sal jou help om ’n beter weergawe van jouself te word en die wêreld om jou positief te beïnvloed. Laat kuns toe om op sy eie meriete te staan vir wat dit vir jou as persoon doen en wat dit vir die mensdom as geheel doen.
In hierdie artikel bespreek ons die volgende voordele van visuele kuns op die brein:
1. Neurobiologiese Voordele.2. Kognitiewe Voordele.3. Sielkundige Voordele.4. Lewenstyl Gehalte en Prestasie Voordele.
· Om visuele kuns te skep verhoog breinplastisiteit.
Neuroplastisiteit, ook bekend as breinplastisiteit en neurale plastisiteit, is die brein se vermoë om veranderinge regdeur jou lewe te ondergaan. Hierdie funksie stel die brein in staat om nuwe verbindings te vorm of bestaande verbindings te verander (deur middel van sinapse, die strukture wat neurone in staat stel om ’n elektriese of chemiese sein na ’n ander neuron te stuur), amper asof om self te herbedraad (“re-wire”). Plastisiteit bepaal die aantal verbindings en hoe hierdie verbindings geraak word asook hoe lank hierdie verbindings sal duur. Breinplastisiteit maak ook voorsiening vir verandering in die volume van grysstof. Sonder plastisiteit is dit nie moontlik vir die brein om vanaf baba jare na volwassenheid te ontwikkel nie. Die brein sou ook nie van ’n besering kan herstel nie.
Wanneer jy deelneem aan ’n onbekende of komplekse aktiwiteit, skep jou brein nuwe verbindings tussen die breinselle. ’n Duitse navorsingspan het ’n artikel getiteld ‘Hoe Kuns jouBrein Verander: Differensiële Effekte van Visuele Kunsproduksie en KognitieweKunsevaluering oor Funksionele Brein Konnektiwiteit’ gepubliseer, waarin hulle die skepping van kuns en die evaluering van kuns vergelyk het. Hul bevindings het tot die gevolgtrekking gekom dat wanneer jy visuele kunste skep, dit kommunikasie tussen verskillende streke van die brein stimuleer, wat die brein dwing om te verander of nuwe verbindings te skep. Deur middel van fMRB (“fMRI”), kon die navorsers groter ruimtelike verbetering in funksionele konneksie van die agterste gesinguleerde korteks [“posterior cingulate cortex” (“PCC”)] en prekuneus [“precuneus” (“preCUN”)] na die voorste en spesifieke dele van die parietale kortikale (“parietal cortices”) sien. Kunsevaluering het nie verbeterde resultate op hierdie gebied opgelewer nie.
Kognisie is die verstandelike aksie of proses om kennis en begrip te verkry deur middel van gedagtes, ervaring en sintuie. Wanneer jy kuns skep word jou brein se kognitiewe vermoëns op verskeie maniere uitgeoefen, wat lei tot verbeterde breinfunksionering.
· Om visuele kuns te skep verbeter geheue.
Die neurologiese voordele van kuns te skep sluit die bevordering van breinplastisiteit in, wat ’n groot rol speel in konnektiwiteit tussen die verskillende dele van die brein, soos genoem. Hierdie verbindings het ook ’n impak op die manier waarop ons brein nuwe inligting inneem, verwerk, stoor en die lengte hoe lank dit sal duur – met ander woorde die kognitiewe vermoëns wat verband hou met ons geheue.
Die mediale temporale lobbe is sentrale komponente in die verwerking van geheue. In dieselfde artikel ‘HoeKuns jou Brein Verander: Differensiële Effekte van Visuele Kunsproduksie enKognitiewe Kunsevaluering oor Funksionele Brein Konnektiwiteit’, het navorsers gesê dat die kreatiewe proses van kunsproduksie lei tot verbeterde geheueverwerking, aangesien dit vereis dat gestoorde inligting verbind word met nuwe inligting. Dit is bewys deur die verhoogde funksionele konnektiwiteit in die agterste gesinguleerde korteks [“posterior cingulate cortex” (“PCC”)] en prekuneus [“precuneus” (“preCUN”)] in die middel temporale girus [“middle temporal gyrus” (“MTG”)] en superieur temporale girus [“superior temporal gyrus” (“STG”)].
· Om visuele kuns te skep verbeter meetkundige redenering deur visuospatiale vermoëns.
Visuospatiale funksie, of ook genaamd visueel-ruimtelike funksie, verwys na die brein se kognitiewe prosesse rakende visuele persepsie van ruimtelike verhoudings. Dit behels die vermoë om ruimte te identifiseer, integreer en ontleed asook die besonderhede, struktuur en ruimtelike verhoudings in meer as een dimensie van die vorm daarvan. Sulke vaardighede word benodig vir beweging, ruimtelike navigasie en diepte- en afstandswaarneming.
Kuns is baie afhanklik van vorms, fatsoene, spasies en lyne. Hierdie elemente is ook teenwoordig in meetkunde, alhoewel dit ’n ander funksie verrig. Meetkundige redenasie gebruik kritiese denke, logiese argumente en ruimtelike redenering om verhoudings te vind en probleme op te los. ’n Studie deur Pablo Tinio, PhD, en Roni Reiter-Palmon,PhD, het die verhouding tussen visuele kunsstudies teenoor dramastudies tot die meetkundige redeneringsvermoë van kinders getoets, wat in hul graad 9-skooljaar begin het, tot aan die einde van graad 10. Die resultate het getoon dat kinders wat in visuele kunsstudies betrokke was, het meer in meetkundige redenasie verbeter as kinders wat in dramastudies betrokke was. Visuele kuns kan dus ’n middel wees om wiskunde punte in die skool te verbeter, maar ook nuttig wees vir ander beroepe wat baie staatmaak op meetkunde in hul werk.
· Om visuele kuns te skep verbeter jou koördinasie.
Wanneer jy kuns skep, word fyn motoriese vaardighede en uitstekende hand-oog-koördinasie benodig vir die gebruik van verskillende gereedskap. Byvoorbeeld om te teken met potlode, penne en kryte, of die gebruik van ’n kwas om te verf, of om ’n beeld te vorm met klei ens. Kuns koördineer die klein spiere van die vingers en hande met die oë en bevorder knaphandigheid en akkuraatheid van hierdie vaardighede.
· Om visuele kuns te skep korreleer met hoër akademiese prestasie.
’n Studiewat in 2007 deur Ellen Winner en Lois Hetland van die kunsopvoedingsprogram, Project Zero, by die Harvard Nagraadse Skool vir Opvoedkunde, gepubliseer is, het bekend gemaak dat daar geen wesenlike bewyse is dat betrokkenheid in visuele kunste soos skilderkuns, tekening en beeldhoukuns akademiese prestasie direk kan verbeter nie. Hul bevindinge dui daarop dat as ’n kind byvoorbeeld met wiskunde sukkel dit nie ’n geskikte en effektiewe manier is om daardie probleme op te los deur kunsklasse te begin neem nie. Verder was hul bevindinge oor die uitwerking van kuns op ander nie-kunsverwante vaardighede ook onbeslis.
Natuurlik was hul verslag met mate van teenkanting ontvang, met sommige wat terugverwys het na vorige studies, soos die verslag deur die ArtsEducation Partnership, wat tot die gevolgtrekking gekom het dat kuns positiewe akademiese voordele vir geletterdheid en wiskunde insluit. Sommige het ook kommer uitgespreek oor die gebrek aan herhaling van die uitkoms van hul studies, en verklaar dat daar nog baie navorsing oor die onderwerp gedoen moet word.
Nietemin het Winner en Hetland nie teruggestaan van hul bevindings nie. Hulle is self baie passievol oor kuns en het gesê dat kuns op sy eie voorwaardes meriete moet verdien, nie in verhouding tot ander akademiese vakke nie. Net soos Wetenskap nie ‘geldigheid’ van ander gebiede af benodig nie (alhowel dit beïnvloed word en invloedryk is op ander). Daar is baie groter voordele wat verkry kan word deur kuns wat nie andersins verkry kan word nie. Sulke voordele kan ook nie gekwantifiseer word deur gestandaardiseerde toets resultate nie. Hierdie voordele kan aspekte insluit soos om jou met die groter wêreld te verbind, soos aangedui in die 2005-verslag van Rand Corporation.
Dit blyk uit ’n oorvloed van verslae dat kuns kinders help om akademies te presteer op ’n manier waarop die raaisel nog nie wetenskaplik opgelos is nie. Die NasionaleVergadering van Staatskunsagentskappe (NVSKA)(“NASAA”) wat ’n steekproef geneem het van 25 000 Amerikaanse studente met ’n hoë vlak van kunsopleiding ervarings, het getoon dat hierdie studente hoër jaar-eind punte behaal het en beter in gestandaardiseerde toetse gedoen het in vergelyking met studente met min of geen betrokkenheid by die kunste nie. Baie soortgelyke assesserings het tot dieselfde gevolgtrekking gekom. Die Centerfor Arts Education het in hul 2009-verslag gepubliseer dat daar ’n positiewe verband tussen kunsopvoeding en gradeplegtigheidkoerse (“graduation rates”) is. Dit beteken dat skole wat die minste toegang tot kunsopvoeding bied, die hoogste uitsakkoerse (“dropout rates”) gehad het en skole wat die meeste aangebied het die hoogste gradeplegtigheidkoers gehad het. Alhoewel daar baie ander veranderlikes hier betrokke is, impliseer hierdie bevindings dat die integrasie van kuns met ander vakke help met akademiese prestasie.
· Om visuele kuns te skep verbeter jou taal- en begripsvaardighede.
Vir jong kinders wat nog in hul ontwikkelingsfases is, bied die daad van kuns skep die geleentheid om woorde te leer vir verskillende kleure, vorms, materiale en aksies. Hulle sal uiteindelik hierdie beskrywende woorde begin gebruik om oor hul eie kunswerke te praat, asook hul gevoelens oor kunswerke en ander kunsverwante en nie-kunsverwante opderwerpse verbaal uit te druk. Hierdie onderwerpe kan insluit: emosies, innovasie en kreatiwiteit, abstrakte konsepte en intelligente redenasie.
Dit word ondersteun deur ’n kunsstudie genaamd LearningThrough Art wat by die Solomon R. Guggenheim Museum gedoen is. Die studie het behels dat kinders by kunstenaars leer oor kuns en dat die kunstenaars hulle help om hul eie werke te skep. Hul bevindings het getoon dat die kinders wat aan hierdie program deelgeneem het, het hoër punte behaal in ses verskillende kategorieë van kritiese denk- en geletterdheidsvaardighede (meer in die mondelinge eksamen as die skriftelike eksamen) as die kinders wat nie deelgeneem het nie. Daar word voorgestel dat hulle hoër punte gekry het omdat hulle waardevolle kritiese-denkvaardighede tydens hul besprekings oor kuns aangeleer het.
Die brein is verantwoordelik vir jou geestelike toestande. Kuns kan die sielkundige aspekte van jou verstand, soos jou gemoed en emosies, op verskillende maniere beïnvloed, aangesien dit so uiteenlopend kan wees. Terwyl kuns beslis nie net oor opheffende of rustige onderwerpe (soos reënboë en watervalle) moet handel nie, kan die werklike kreatiewe proses om kuns te skep opheffend wees. Om kuns te skep is intellektueel stimulerend, aangesien dit voorsiening maak vir self-ekspressie, kreatiwiteit en innovasie. Kunsproduksie verlig stres en lewer baie ander positiewe geestelike uitkomste op.
· Om visuele kuns te skep verminder stres.
Dr. Girija Kaimal, assistent professor aan die Departement van Kreatiewe Kunsterapieë, Drexel Universiteit, het onlangs die bevindings van ’n studie wat sy gelei het vir die effek van kuns op stres in ’n artikel genaamd ‘Vermindering van Kortisolvlakke en Deelnemers se Reaksies’ gepubliseer. Die studie het bevind dat 45 minute van die skep van kuns tot beduidende verlaagde kortisolvlakke in die liggaam gelei het.
Cortisol is ’n steroïedhormoon wat ’n verskeidenheid prosesse reguleer. Dit sluit in metabolisme, bloedsuikervlakke en immuunreaksie, asook vermindering van inflammasie en hulp met die formulering van herinneringe. Kortisol word ook dikwels die “streshormoon” genoem as gevolg van die verband met stresreaksie. Hoër kortisolvlakke korreleer met hoër vlakke van stres.
Die wetenskaplike studie deur dr. Girija Kaimal se span het getoon dat 75% van die deelnemers laer kortisolvlakke gehad het, wat op laer stresvlakke aandui, nadat hul kuns geskep het. Hul harttariewe en bloeddruk was ook laer. Die kalmerende en stresverligtende effek is bevestig deur skriftelike dokumentasie deur die deelnemers self.
Die deelnemers se ondervinding met die skep van kuns voor die studie en natuurlike kunstalent (of gebrek daaraan) het nie ’n uitwerking op die uitslae van die resultate gehad nie. Vir sommige is dit dalk goeie nuus, aangesien dit beteken dat jy nie ’n indrukwekkende beeldhouer en skilder soos Michelangelo hoef te wees om die stresverligtende voordele van kreatiwiteit te ervaar nie.
· Om visuele kuns te skep bou jou selfvertroue en selfbeeld.
Alhoewel daar ’n verband is tussen selfvertroue en selfbeeld, is dit nie presies dieselfde nie. Lees ons blog artikels ‘Hoe om ’n gesondeselfbeeld te ontwikkel’ en ‘5 Wenke om jouselfvertroue binne en buite die klaskamer op te bou’ vir inligting oor die verskille en hoe jy dit op ander maniere kan verbeter.
Om kuns te skep is ’n wonderlike manier waarop jy vertroue in jou eie vermoëns, asook jou selfbeeld, kan bou. Wanneer jy kuns skep, laat jy jouself en ander toe om meer oor jou te leer, deur self-ekspressie. Dit is ’n goeie manier om jouself en jou werk bloot te stel. Kuns stel jou in staat om gesprekke te begin en besprekings te hê oor jou kuns en ander kunswerke en kunstenaars. Dit is ’n manier om te leer hoe om jou werk krities te beoordeel, te leer wat ander daarvan dink en te groei in die proses. Jy sal leer dat nie almal van jou werk sal hou nie en nie almal sal dieselfde van elke kunswerk hou of nie hou nie. Jy sal leer om hul menings te waardeer – soms kan jy waardevolle dinge uit hul ervarings leer en goeie advies kry. Jy sal ook leer om na jouself te luister en dikwels teen dit wat ander sê te gaan. Dit is hoe baie groot deurbraak-werke tot stand gebring is – deur kunstenaars wat uniek was en risiko’s geneem het. Kuns sal jou help om jou eie identiteit te vind en te bevestig.
4. Lewenstyl Gehalte en Prestasie Voordele.
Visuele kunste kan ander aspekte van jou lewe verbeter en jou toelaat om ’n gelukkige, gebalanseerde en vervulde lewe te lei.
· Om visuele kuns te skep verhoog kreatiwiteit.
Die skep van visuele kunste vereis natuurlik ’n mate van kreatiwiteit, as dit nie reeds duidelik was nie. Kreatiwiteit is egter nie net ’n vaardigheid waarmee jy gebore is of nie. Kreatiwiteit kan geleer en verbeter word, soos op dieselfde manier as wat oefening jou spierkrag verbeter. Kuns moedig jou aan om dinge vir jouself uit te vind. Hierdie vaardighede en vermoëns kan dikwels net verkry word deur dit self te doen, deur verkenning. Elke kunstenaar het ’n unieke manier van dink, werk, ens. wat bydra tot die uniekheid van ’n kunswerk.
Kunsopvoeding is ’n platform wat kinders die geleentheid bied om te leer, te groei en te ontwikkel buite die vaardighede wat in die klas geleer word. Die blote daad om verskillende kleure verf te meng moedig jong kinders aan om risiko’s te neem, wat ’n mate van nuuskierigheid sal bevorder om uit te vind hoe ver hulle grense kan verskuif om iets nuuts te skep. Uiteindelik leer dit hulle om hulself te druk op maniere buite die omvang van net die meng van verf. Hierdie ingesteldheid is ’n groot bate om as ’n volwassene te hê.
Om kreatief, vindingryk en innoverend in die samelewing te wees beteken dat jy oplossings vir probleme kan vind op maniere wat uniek en meer doeltreffend is as om net tradisies en aanwysings te volg. Hierdie eienskappe laat jou toe om op verskeie maniere positief by te dra tot die samelewing en dit te verbeter. Dink aan die vindingryke uitvindings en dienste wat ons wêreld verander het. Daar het baie ure van baie harde werk en kreatiewe probleemoplossing daarin gegaan.
Kunsklas kan wel ’n waardevolle bydraende faktor wees wanner ’n maatskappy die besluit moet neem om jou as Hoof Uitvoerende Beampte (“CEO”) aan te stel, in plaas van ’n ewe-hardwerkende en gekwalifiseerde, maar nie-kreatiewe, werknemer wat ook vir dieselfde posisie aansoek gedoen het. Hierdie stelling word ondersteun deur meer as 60% van 1 500 Hoof Uitvoerende Beamptes van 60 lande en 33 nywerhede wêreldwyd wat deelgeneem het aan die IBM 2010 Global CEO Study. Hulle het kreatiwiteit aangewys as die belangrikste faktor wat nodig is vir sukses in die toekoms.
Deur hierdie artikel hoop ons om jou te inspireer om kuns te skep, deur jou ook bewus te maak van die vele voordele van kuns. Dit is ’n uitstekende manier van uitlating en wonderlike manier om jouself uit te druk. Jy sal ’n wêreld ontdek waarin jy wonders kan vind, en ’n bietjie van daardie wonders saam met jou terugbring en dit met die res van die mensdom kan deel.
Laat weet ons watter soort visuele kuns jy die meeste geniet om te skep.
As jy van hierdie artikel oor die brein gehou het, kan jy gerus hierdie artikels oor die brein en ander buitemuurse aktiwiteite lees:
‘4 Voordele van oefening en sportaktiwiteite op die brein.’
‘4 Voordele van musiek op die brein.’
Etikette: begrip, Brein, Geheue, geletterdheid, Koördinasie, Kreatiwiteit, kuns, Kunstenaar, Stres, Vaardighede, vertroue, Visuele Kuns
Hoe om jaloesie van eweknieë te verstaan en oorkom...
Vind balans tussen skoolwerk en buitemuurse aktiwi...
4 Positiewe uitwerkings van visuele kuns op die br...