Vanhu vo sungula ku tshama eka xihlala i maTaíno na maKharibiya. MaKharibiya a va ri vanhu lava vulavulaka Xiawaraka lava fikeke kwalomu ka 10,000 BCE. Twisisa ni ku humesa matsalwa yan'wana lama nga tirhisiwa eka Swiyenge swin'wana swo Dyondza (xik. xiviko). Pfhumba ro letela nhluvukiso wa vuswikoti eka vumaki bya vutumbuluxi ri tumbuluxiwile hi ku tirhisana na MAPPP SETA na Ndzawulo ya Vatirhi. Pfhumba leri ri seketeriwile hi timali hi Nkwama wa Vuswikoti wa Rixaka no fambisiwa hi pfhumba ra MAPPP SETAs CREATE SA. Minongonoko yo hluvukisa yi le ku simekiwa eka nkarhi wa sweswi eka tidyondzo to hambana, ku katsa ku humelerisa vuvatli, bindzu ra vuvatli, nhluvukiso wa xikumiwa, bindzu ra vuyimbeleri na thekinoloji ya vuyimbeleri? 2. Hilaha vupfumeri bya hina byi ti kombaka kona e ka vamatiko, va navela ku ti patsa na hina. Tsala ni ku endla n'wangulano wo olova (xik. n'wangulano na muakelani mayelana ni huwa leyikulu).