Kospryse: Dit kan jy verwagArgieffoto Boere kry swaar in die voortslepende droogte en dit het ŉ domino-effek wat almal gaan raak, van primêre produsente tot verbruikers, meen Johan Pienaar, adjunk uitvoerende direkteur van Agri SA. Pienaar sê Agri SA doen tans ŉ ontleding om ŉ profiel op te stel van die algemene oorsake van die voortslepende droogte. “Daar het ná ons vorige opname ’n bietjie reën geval, maar nie genoeg om die boere uit die nood te help nie,” het hy verduidelik. “Daar was wel laat graanaanplantings, maar die oes gaan baie minder wees.” Pienaar sê die geskatte oes sal vanjaar draai by ongeveer sewe miljoen ton. “Dit beteken ŉ drastiese verhoging in kospryse. Die prys van mieliemeel het byvoorbeeld onlangs baie hoog gestyg. Dit het te doen met die droogte, maar ook die feit dat ons sukkel met invoer weens groot tekorte.” Die ontleding behoort teen einde Mei voltooi te wees, waarna Agri SA beter vir die toekoms sal kan beplan. Pienaar sê die droogte raak almal, van primêre produsente tot verbruikers. “Ons beplan ook om by banke te gaan aanklop vir moontlike ondersteuning aan boere wat werklik gebuk gaan onder die voortslepende droogte.” Johannes Möller, president van Agri SA, het intussen in reaksie op die nasionale begroting deur die minister van finansies gesê dit sal dwaas wees om nie te erken daar is wel groot druk in die landbousektor nie. “Dit sal baie kortsigtig wees om die ekstreme ekonomiese druk in die land te ontken,” het hy gesê. Rooivleisprodusente Intussen blyk dit dat dit beter gaan met die rooivleisprodusente. “Dit wil voorkom asof die aanbod die vraag oorskry, wat beteken daar is ŉ merkwaardige daling in pryse. Met ŉ droogte waardeur die boere tot op hede is, behoort rooivleis se pryse hemelhoog te wees, maar dit is nie so nie omdat boere slag in plaas van red,” het Gerhard Schutte, hoof uitvoerende beampte van die Rooivleis-produsenteorganisasie (RPO), gesê. Verbruikers moet dus nou die geleentheid benut om veral lams- en beesvleis aan te koop. “Die produsenteprys van lamsvleis het die afgelope maand met 30% gedaal. Die algemene produsenteprys van lamsvleis is tans 5,8% laer as in 2015. Die beste tyd om te koop, is nou.” Hoewel die produsenteprys van beesvleis 4% hoër is as in 2015, het dit die afgelope maand met meer as 8% gedaal. Schutte raai mense egter aan om eerder by die groot maat aan te koop. “Dit is beter om grootmaatvleis te koop en dan die snitte te verwerk soos jy dit wil hê, omdat verbruikers nou baie kan bespaar. Dit is egter nie sulke goeie nuus vir die boere nie.” Graan SA Jannie de Villiers, hoof uitvoerende beampte van Graan SA, het gesê hoewel nie oorhoofs positief nie, is daar tog positiewe aanduidings in die graanbedryf. Die prys van brood het ook die afgelope maand gedaal weens verlaagde koste wat ingevoerde graan betref. “Daar is sprake dat die invoer van graan met 10% verhoog gaan word, maar dit behoort geensins die prys van brood te raak nie.” De Villiers het ook gesê Graan SA het sy verbasing uitgespreek teenoor die grootte van die voorlopige produksieskatting deur die Nasionale Oesskattingskomitee (NOK). Terwyl die mark tussen 5,5 miljoen en 6,5 miljoen ton vir die jaar verwag het, is die geskatte oes 7,4 miljoen ton. “Die oes gaan beslis laer wees as verlede jaar. Die 7,4 miljoen ton bly ŉ vooruitskatting, en ons kan nie vir seker sê dat die oeste wel iets gaan oplewer nie omdat daar baie laat aanplantings gemaak is. Maar as die oes enigsins soos die geskatte vooruitsig is, kan dit ŉ daling in pryse beteken.” Melkprodusente Dr. Koos Coetzee, MPO-ekonoom, sê in ŉ verklaring melkproduksie het in April vanjaar gedaal met meer as 5% teenoor die eerste gedeelte van die jaar. Dit het ook in Januarie en Februarie vanjaar gedaal, maar weer in Aprilmaand begin styg weens die verminderde produksie van suiwelprodukte. Coetzee sê die droogte is in sommige gebiede so erg dat boere byna al hulle koeie moet verkoop. Die swak rand beperk ook invoer. Intussen het die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) ook vroeër vanjaar sy globale vooruitskattings vir 2016 en 2017 afwaarts aangepas. Melkproduksie vir die vorige maand het met meer as 7% gedaal teenoor Maart in die vorige jaar. “Produsentepryse is verlaag in Augustus, September en Oktober 2015 omdat produksie steeds hoë vlakke gehandhaaf het. Pryse het egter effens toegeneem tot die jaareinde verlede jaar. Verbruikers kan egter nie binnekort enige dalings verwag nie, omdat nog verdere prysverhogings vanaf vroeg vanjaar aangekondig is, en daar nog geen aanduiding is dat dit gaan daal nie,” het Coetzee gesê. Die negatiewe groei in melkproduksie word steeds gehandhaaf. Boere is onder ernstige druk om hoër insette te lewer en staande produsentepryse en verdere vertragings in die verhoging van produsentepryse kan produksievermoë ernstig beskadig. Bronne: Agri SA, Graan SA, MPO, RPO