LitNet Akademies: Maritha Snyman gesels oor die plek van middelmoot-literatuur in die literêre sisteem - Maritha Snyman | LitNet
Die skryf van 'n boek veronderstel die aanvang van 'n kommunikasiegeleentheid. In die boek word 'n kode gebruik om 'n boodskap aan 'n onbekende ontvanger te stuur. Volgens Verdeber se kommunikasiemodel word die kommunikeerder se eie waardes, agtergrond, ervaring, kennis, ensovoorts onbewustelik in die boodskap geënkodeer. Nog voordat die boodskap by die ontvanger uitkom, is daar verskeie geleenthede waar geraas die betekenis van die boodskap kan versteur. Die ontvanger dekodeer die boodskap deur onbewustelik gebruik te maak van sy eie waardes, agtergrond, ervaring, kennis, ensovoorts, terwyl nog heelwat geleenthede van geraas moontlik is. Dit spreek vanself dat dit volgens hierdie model uiters onwaarskynlik is dat 'n teks dieselfde betekenis vir twee of meer lesers sal hê. Daar is altyd interpretasie in die proses betrokke. Daarom is elke leser se lesing geldig: die professor s'n én die "gewone" lesers s'n.
Want soos geld 'n onontbeerlike faktor in die publikasieproses is, kan boeke ook nie bestaan sonder maatskaplike betrokkenheid nie – en ek gee nie om as ek weer as 'n gevaarlike populis bestempel word nie. Die "gewone" leser is net soos die "ingeligte" leser onlosmaaklik deel van die literêre sisteem. Dis die gewone leser wat vir die lekker lees wat boeke koop en die publikasie van alle Afrikaanse boeke verseker. Snedige resensies waarin menings nie gemotiveer of gerelativeer word nie, doen nie die literêre sisteem goed nie. Mag ek pleit vir 'n evalueringstelsel (en behoorlike resensies) soos in die geval van films, waar elke teks volgens sy intensie beoordeel word? Mag ek daarop wys dat Shakespeare se dramas as massavermaak ontstaan het? En mag ons nederig bly in die meganismes wat ons gebruik om ander in- of uit te sluit, aan te prys of af te maak, aangesien ons soms gruwelike foute maak.
Ten slotte sou dit dalk positief wees as letterkundiges en leserkundiges kan saamspan en navorsing doen waarin letterkundige oordele van uitgesoekte tekste met 'n leserstudie kombineer word. Dit kan uiters insiggewend wees. Terug | Back
Literatuur in die marge: Die plek ...
Hennie van Coller, LitNet Akademies-ges... | Een honderd jaar later: die Swart Grond Wet 27 van 1913