Jy blaai in die argief vir 2015 April.
Is Afrikaans deel van ons Vryheid?
Ons het Vryheidsdag gevier deur in die Distrik Ses Museum te gaan rondloop met die kroos. Saam met ons was Zack, ’n bestuurder by ’n groot selfoonmaatskappy, en sý seun.
Ek en Zack filosofeer baie, so vandag was Rhodes en kolonialisme ook deel van die woordpotjie wat ons geroer het. ’n Deel van dié gesprek was ook hoe ’n mens Nkandla en soortgelyke vergrype versoen met die ideaal van vryheid en gelykheid?
Natuurlik draai ’n mens se kop ook na jou eie plek, jou eie vryheid, jou eie taal… Net hierna deel ek graag ’n aantal wyse woorde oor Afrikaans; woorde van Japie Gouws, besturende direkteur van die ATKV-groep en ’n klompie Afrikaanse kunstenaars, maar eers terug na die museum.
Zack se ouers is destyds geskuif.
Terwyl ons daar was, het ons vir meneer Benjamin raakgeloop. Hy kon ons ’n foto wys waar hy as jong seuntjie op die trappies van ’n huis in Distrik Ses sit. Hier is hy soos hy vandag lyk.
So word die geskiedenis werklik.
Ná die besoek aan die museum, het Zack vir ons pannekoek gebak.
Vryheid, gelykheid en Pannekoek!
Soos beloof, iets oor Afrikaans en Vryheid: Ek hét verlede week hieroor berig, maar die ATKV het nou vir my ’n dokument gestuur met ’n ander deel van Japie Gouws se toespraak, wat ek vandag, op Vryheidsdag, graag deel. (Kliek hier vir ’n berig en foto’s van die geleentheid verlede Maandag.)
“Taal en kultuur is ideale instrumente om nasiebou en versoening te bewerkstellig”, het Japie Gouws, besturende direkteur van die ATKV-groep, by die WOORDtroFEES toekenningsgeleentheid op Stellenbosch gesê.
“Die Afrikaanse huistaalgemeenskap, saam met ander Suid-Afrikaners wat elke dag Afrikaans gebruik, is meer as 20 miljoen mense”, het Gouws gesê. “En Afrikaans is allermins net wit; 60% van Afrikaans huistaalsprekers is bruin, swart en Asiër”.
Dit het tyd geword dat die Afrikaanse gemeenskap met mekaar in debat tree oor hoe ons ons sprekers se erfenisse gaan ontgin en erken en bewaar. Daar moet, op ‘n kreatiewe en inklusiewe wyse, werk gemaak word van bekende maar veral ook onontginde erfenisgoedere wat erken en bewaar moet word.
“Die groter inklusiewe Afrikaanse taalgemeenskap behoort leiding te neem met projekte vir nasiebou en versoening”, het Gouws gesê. “Ons is uitstekend geposisioneer om dit te doen.
“Afrikaans, as wesentlike en waarskynlik die mees inklusiewe taal in Suid-Afrika, behoort aan die voorpunt te staan van hoe nasiebou en maatskaplike kohesie prakties kan werk”.
“Ons is dit nie net aan Afrikaans verskuldig nie, maar ook aan die hele Suid-Afrika”.
Karen Zoid, wat ‘n toekenning tydens die geleentheid ontvang het, het beaam wat Gouws gesê het. Sy het bygevoeg dat ons moet doen wat ons goed doen, sonder om dit geforseerd te doen.
Simon Witbooi, beter bekend as Hemelbesem, en Jacques de Villiers, die bekroonde sanger Joshua na die reën, het Gouws se standpunt ondersteun.
Gouws het Afrikaanse feeste, soos die Woordfees, en alle Afrikaanssprekendes uitgedaag om hierdie geleenthede aan te gryp.
Die ATKV wend Wêreldboekdag aan teen geweld
(Foto: Mercia Eksteen)
Mercia Eksteen, die ATKV se kommunikasiebestuurder, het saam met Karien Brits, bestuurder: taalaangeleenthede, op die vooraand van Wêreldboekedag hulle voorstedelike lewens agter diefwering en hoë mure verruil vir ŉ nag in Soweto.
Te midde van die xenofobiese geweld, is hulle twee met openbare vervoer na Soweto en het die nag daar oorgebly by Suzie Matlhola, wat wyd bekend vir die Saterdagskool wat sy die afgelope 16 jaar in Soweto bedryf.
In die township het Britz en Eksteen boeke uitgedeel en voorgelees.
Hulle het ook ingeloer by die ATKV-tak Vorentoe, in Soweto.Tienuur die aand stap hulle twee toe deur die strate van Soweto terug na hulle gasvrou se huis. Eksteen sê hulle: “kan nie uitgepraat raak oor die rustige, byna plattelande atmosfeer” daar in die strate van Soweto nie.
Eksteen vertel: “Mense wat in Soweto woon en in ander dele van Johannesburg werk, haal douvoordag reeds busse en taxi’s om betyds by die werk te wees.”
Eksteen, Britz en Matlhola was dus gister, op Wêreldboekedag, stiptelik om 05h15 met hulle kartondose vol boeke in die pad geval na die bushalte.
Die twee wit gesiggies is hartlik ontvang op die bus en, nadat die doel van hulle reis in Tswana verduidelik is, was hul medepassasiers maar te gretig om te hoor wat in die boeke staan.
Hier is Eksteen se woorde: “Suzie het tussen die voorlesery benadruk hoe belangrik dit is dat ouers weer vir hulle kinders moet voorlees, en dat ouers soms die televisie moet afskakel. Nadat iemand iets in Suid-Sotho voorgelees het oor die vrede van God wat alle verstand te bowe gaan, het die passasiers spontaan saam begin bid – vir die land, en ook vir die dag wat voorlê. Daarna het die mense spontaan begin sing oor die liefde van God.”
Kunstenaars teen xenofobie by die US WOOORDtroFEES 2015
By die 2015 Woordtrofees het Japie Gouws, Besturende direkteur van die ATKV-groep, gesê die beste manier om xenofobie teen te werk, is om saam te werk; presies soos wat by die US Woordfees gebeur. Kunstenaars moet eenvoudig aanhou doen wat hulle goed doen, sê Gouws.
Gouws het ook gesê dat beeldestormlope mense kan ontstel, maar nog eens moet ons kyk na wat die kunste regkry. Afrikaans is nie ’n wit taal nie, die meeste moedertaalsprekers is nie eens wit nie. Nog eens wys die US Woordfees dit aan ons uit.
Saartjie Botha, die feesdirekteur, het in ’n kort toespraak gesê die fees het in 2015 met 34% gegroei. Hier is Saartjie Botha saam met die twee US Woordfeeshelde van 2015: Elwin September en Joey Farao.
Gewildste Poësie: Mede-wete deur Antjie Krog. Nita Cronjé, bestuurder van produksies en feeste by die ATKV, het die prys aan haar oorhandig.
Krog het een van haar mooi, ryp gedigte voorgelees.
Gewildste Prosa: Ikarus deur Deon Meyer.
Gewildste Leefstylboek: Die Dans met God deur Abel Pienaar.
Pienaar sê die vorige keer dat hy erkenning gekry het, was toe hy die antichris genoem is. Hierdie trofee beteken dus baie vir ’n godsdiensfilosoof.
Beste Speler: Tinarie van Wyk-Loots in Dogma en Orgie.
Sy het gesê sy mis vir André P. Brink, want die stuk sou vir sy verjaarsdag opgevoer word – toe word dit ’n huldeblyk.
Beste Byspeler: Richard September in Rondomskrik.
Beste Regisseur: Christiaan Olwagen vir Dogma, Die Seemeeu en Son.Maan.Sterre.
Beste Produksie: Saartjie Botha vir Dogma.
Beste Musiekgedrewe Produksie: Zoid. Zanne. Zolani. Karen Zoid, Zanne Stapelberg en Zolani Mahola met Carien Loubser as regisseur.
Karen het gesê Zolani is tans in Mosambiek om rassehaat en vreemdelinghaat teen te werk.
Beste Solo Musiekkunstenaar: Joshua na die Reën.
Beste Kontemporêre Musiekgroep: Mango Groove.
Beste Nuweling by Aan de Braak: Ont(Pop).
Beste Klassieke Musiekproduksie: Afrikaanse Lied deur die US Kamerkoor o.l.v. Martin Berger.
Beste Visuele Kunste-aanbieding: Museum: Van Been en As deur Sandra Hanekom.
WOW-Onderwyser van die Jaar: Me. Carol Adonis, Reygersdal Primêr, Atlantis.
WOW Skool van die Jaar: Bernadino Heights Sekondêr
Loukmaan Adams het die gehoor laat lag met sy musiek.
Hemelbesem het weer gesê “alles sal oukei wees” toe hy opgetree het.
Danie Marais van PEN Afrikaans ontspan ná die tyd. Kliek hier om PEN Afrikaans se beroep op die regering teen vreemdelinghaat te steun.
Marga Stoffer, uitgewersbestuurder van NB, ontspan ook ná die tyd.
(The English follows after the picture)
Haar naam is Athemesia. Sy praat Afrikaans en sy woon in die Durbanville Kinderhuis.
Sy is tien jaar oud en is reeds in graad 6.
Haar gunstelingkleur is PERS.
As sy groot is, wil sy ’n onderwyser word.
Sy het hierdie prentjie geteken.
Op 31 Mei gaan ek die Comrades oor 88 km kaalvoet hardloop om te help dat Athemesia en haar maatjies skoolskoene kan koop.
Ek het nie geld nodig nie, maar ek vra skaamteloos dat enige bydraes direk aan die Durbanville Kinderhuis gestuur sal word.
Her name is Athemesia. She speaks Afrikaans and she lives in the Durbanville Children’s Home.
She is ten years old and is in grade 6.
When she grows up, she wants to be a teacher.
She drew this picture.
On May 31, I’m running the Comrades over 88 km barefoot to help Athemesia and her friends buy school shoes.
I do not need money, but I shamelessly ask that any contributions would be sent directly to the Durbanville Children’s Home.
Ek salueer Helen Zille / I salute Helen Zille
Ek salueer Helen Zille; ek het dié foto einde 2013 geneem in haar kantoor.
Ek salueer ’n merkwaardige joernalis wat Steve Biko se dood oopgevlek het ten spyte van die apartheidsregering se beste pogings om haar stil te maak.
Ek salueer ’n merkwaardige, nederige mens wat Afrikaans, Engels, Xhosa en Duits vlot kan praat.
Ek salueer ’n merkwaardige mens wat, ten spyte van haar skedule, elke liewe week vir haar ma ’n brief skryf – met die hand.
Ek salueer ’n nederige politikus wat nie met blouligbendes rondjaag nie.
Ek salueer ’n slim politikus wat die DA uitgebou het tot ’n sterk, effektiewe opposisie.
Ek salueer ’n premier wat die Wes-Kaap as ’n model voorhou van hoe regering in Suid-Afrika behoort te lyk.
Ek salueer egter ook ’n waardige persoon wat op die regte tyd die leisels oorgee. In ’n Suid-Afrika wat nou, meer as twintig jaar gelede, rasbedônerd is, moet ons ’n sterk, swart leier hê om die kleptomane in die ANC uit te daag.
Helen Zille: Ek salueer jou. Womandla!
I salute Helen Zille; the picture at the top I took in her office at the end of 2013.
I salute a remarkable journalist who uncovered Steve Biko’s death despite the apartheid government’s best efforts to silence her.
I salute a remarkable, humble person who speaks Afrikaans, English, Xhosa and German fluently.
I salute a remarkable person who, despite her hectic schedule, sits down every week to write a letter to her mother – by hand.
I salute a humble politician who does not keep blue light brigades.
I salute a clever politician who built the DA into a strong, effective opposition.
I salute a premier who governs the Western Cape as a model to show South Africa what can be done.
However, I also salute a strong person who surrenders the reins at the right time. South Africa is now, much more so than twenty years ago, completely stuffed up by race and we need a bold, black leader to lead the challenge on the kleptomaniacs in the ANC.
Helen Zille: I salute you. Womandla!
Snaaks… genderstereotipes in lees?
Ek hou nie van genderstereotipes nie, maar soms val goed in jou sop en dan moet jy daarmee werk. Kom ek verduidelik:
Alta Cloete, een van ons lekkerste resensente, sê die ander dag vir my spanningsromans doen dit nie nou eintlik vir haar nie.
Dit laat my toe dink. Ek lees baie liefdesverhale, maar as jy my nou Mars toe stuur en sê ek kan elke tweede dag ’n e-boek ontvang, maar ek moet ’n enkele genre kies, dan sal ek beslis spanning kies, enige tyd, bo liefdesromans. Mea Culpa.
Toe lees ek Monique Bisschoff se lekker resensie van Henk Breytenbach se debuutroman, Kodenaam Icarus, en magtig, she gets it! Tog sê sy: “As ’n self-erkende liefdesslaaf, moet ek bieg: Henk Breytenbach se debuut, Kodenaam Icarus is nie juis die tipe boek wat ek sommer sal nadertrek nie.”
Nou ja. Lees gerus Monique se resensie. Dis kort, maar dit wys dat mense wat baie lees, soos Monique, oor genres heen kan lees én verstaan.
Ek het dieselfde gevoel gekry van ’n ander resensent in Die Burger: Helen Schöer het haar vooroordele gebêre en ’n puik resensie geskryf ná sy ’n lekkerleesboek, Gelyke kans van Santie van der Merwe, ordentlik gelees het. (Nota bene: dis ’n vrou wat hier geskryf het.)
Dit is wat ’n goeie resensent doen: Jy gaan krap verby jou eie vooroordele en soek na die hart van ’n storie.
Ek het ook vroeër oor dié twee tekste berig:
Lees my bespreking van Kodenaam Icarus hier; en my bespreking van Gelyke kans hier.
En dan is daar hierdie stuk wat ek ’n hele ruk vroeër geskryf het oor stereotipering:
Woekerende vroue = ((lesende brein – penis) x gelyke regte)
Lekker lees, almal!
Skuldig bekendgestel by Protea
Op Saterdag 11 April 2015 is Martin Steyn se Skuldig bekendgestel by die Protea Boekwinkel op Stellenbosch. Jono Amid het die gesprek gelei.
Dit was deels ’n tuiskoms, want Louis Esterhuizen het ook Martin se eerste boek, Donker spoor, hier bekendgestel en juis daarom was daar ook ’n mate van spanning, want Louis was geweldig positief oor Donker spoor. Sou hy weer positief wees oor Skuldig? ’n Tweede boek is altyd ’n probleem.
Die goeie nuus is: Louis is mal oor Skuldig. Die rede? Martin ontbloot die samelewing se moraliteit. Wie is skuldig? Is ons nie almal skuldig nie? Wie moet boet? Hoe moet ons die waarheid ontbloot?
Skuldig is ’n komplekse teks omdat ’n mens simpatie het met baie van die booswigte en maklik krapperig kan wees oor hulle wat die goeie order probeer handhaaf.
Louis sê hy het Deon Meyer se Ikarus gelees, wat hy baie geniet het, en toe pak hy Skuldig.Hy was ook benoud, want oor Donder spoor het hy destyds gesê dit was die beste krimidebuut in Afrikaans, en wat nou? Nou sê hy vir al sy kliënte: Koop Ikarus, want jy moet Deon Meyer lees, en koop Skudlig, want wanneer jy klaar is met Meyer en nog soek, dan is Skuldig die antwoord. “Maar,” sê Louis ook, “wees gewaarsku. Skuldig gaan jou nie los nie. Nou, twee weke later, bly daardie ou man in sy groentetuin steeds by my. Ek is nou op daardie ouderdom en ek lê nou en dink: Wat sal ek onder sulke omstandighede doen?”
Martin sê dit is vir hom belangrik om die grys gebiede in ons psige oop te skryf. Niemand is nét goed of nét sleg nie.
Jono Amid, wat die gesprek gelei het, het Martin gevra oor die dialoog in dié boek. Dit is meer “edgy” as in Donker spoor, maar steeds so goed soos in sy debuut, aldus Jono.
Martin sê die gesprekke is anders, want Menck en Winter, wat nou met hom saamwerk, moet mekaar nog vind. “Hulle leer ken nog mekaar se ritme,” sê Martin. Boonop is Menck nou die seniorvennoot, terwyl hy in die verlede agter Magson kon aanloop.
Jono het opgemerk dat Martin oor sy karakters praat asof hulle ou vriende is.
Dit ís eintlik so, sê Martin. Hy luister na sy karakters. Menck se dogter is byvoorbeeld maklik om te skryf, want sy is sprankelend. Die seun is moeilik, want hy is stug.
Jono vra toe oor Menck se goeie huislike omstandighede wat so anders is as die gewone storieboekspeurder s’n.
Martin sê dit is omdat daar in die werklikheid sulke mense bestaan. Hulle het gesinne en probeer hulle bes om die gesin en die moeilike werk te laat klop.
Martin sê hy probeer om liewer fiktiewe waremisdaadromans te skryf eerder as blote fiksie. Dit is waarom hy so geweldig puntenerig is met sy navorsing.
Hy doen dan ook baie moeite om ná die tyd vir mense wat hom help, boeke te gaan gee om dankie te sê.
Jono vra toe hoe Martin voel noudat sy boeke so goed doen? Beskou hy homself as ’n brand (’n handelsmerk)?
Daarop lag Martin en sê: “Izak sien my as ‘n brand, vir my gaan dit oor die stories.”
Martin is gewild. Dit kon ’n mens sien aan die manier waarop die gaste boeke gekoop en geselsies aangeknoop het.
Soos te vore het Martin fyn geluister en moeite gedoen met elke persoon se boek.
Helené Prinsloo, van BooksLive was ook daar. Martin het ná die tyd vir my ’n e-pos gestuur: “My sak het heeltyd vibreer soos sy getweet het.”
Ons salueer jou, Helené!
Volg Helené hier: https://twitter.com/helenayp
Volg Martin hier: https://twitter.com/martin0steyn
Die vorige hoof van BooksLive se Afrikaanse afdeling, Carolyn Meads, was ook by die geleentheid saam met haar geliefde.
Volg BooksLive hier: https://twitter.com/BooksLIVESA
Finaliste van ATKV-Mediaveertjies bekend
Die ATKV bekroon jaarliks uitblinkers vir hulle bydraes in die gedrukte/digitale media, televisie en radio. Die top drie finaliste in elke kategorie in alfabetiese volgorde (volgens van), is soos volg:
Beste aanbieder of onderhoudvoerder van ’n vermaaklikheids- of joernaalprogram
Martelize Brink – Oggend op RSG: Edwin Cameron – RSG
Ettienne Ludick – RSG Sport: Gary Player – RSG
Su-an Marais – Steve Hofmeyr: Toeka 3 – GROOTfm 90.5
Beste insetsel in ’n vermaaklikheids- of joernaalprogram
Martelize Brink – Oggend op RSG: Willeen de Villiers op Kassiesbaai – RSG
Johan van Lill – RSG Kuns: Ballet 80 jaar – RSG
Johan van Lill – RSG Kuns: Libertaskoor 25 jaar – RSG
Beste insetsel in ’n nuus- of dieptenuusprogram
Izak du Plessis – Monitor: Plaasaanvalle – RSG
Suzanne Paxton – Monitor: Kersfeesgedig – RSG
Anita Visser – Monitor: 40 jaar van Monitor – RSG
Beste vermaaklikheids- of joernaalprogram
Martelize Brink – Oggend op RSG – RSG
Kobus Rudolph – Klitsgras en Sekelbos – GROOTfm 90.5
André Liebenberg – My naam is Julius van der Wat – Radio Pretoria
Mia Malan & Darren Taylor – Ikhaya Loxolo – RSG
Johan Rademan – Robbeneiland: Simbool van demokrasie – RSG
Beste radiodrama of –teater
Bettie Kemp – Koning Lear – RSG
Margot Luyt – As die donker die son insluk – RSG
Johan Rademan – Ella se perde – RSG
Anton Brink – Oggendrooi – Radio Tygerberg 104FM
Benescke Janse van Rensburg – Bonanza – Radio Tygerberg 104FM
Anton Treurnich – Vuurvas – Radio Tygerberg 104FM
PRYSE VIR GEDRUKTE/DIGITALE MEDIA
Rochélle Human – Die bedreiging sluimer aanlyn – Beeld & Die Burger
Marelize Potgieter & Almari Wessels – Skuldig of nie: God sal besluit – Huisgenoot
Jaybee Roux – Werk dit regtig? – Vrouekeur
Pieter-Louis Myburgh – Duurste soustrein – Rapport
Jacques Pauw – Die moord op Anene – Rapport
Lydia van der Merwe – Outisme – Sarie
Yvonne Beyers – Oomblik vir oomblik – Huisgenoot
Terésa Coetzee – Te veel gespot, te min geskryf – Beeld
Hanlie Retief – Dok se diagnose oor haarself: Uitstekend! – Rapport
Danie Marais – Kruisbestuif: As kultuur en kuns gesels … – Taalgenoot
Elmari Rautenbach – Kamphoer: ’n Storie in twee stemme – Rapport
Hanlie Retief – Gee kans, hy wil genade hê – Rapport
Hanlie Retief – Grace Boltney – Rapport
Charlea Sieberhagen – ’n Saterdag in Brakpan – Beeld
Dana Snyman – Geskilder in vel en bloed – By: Media24
Vicus Bürger – As die toekoms sy eie lewe neem – Netwerk24
Dana Snyman – Sheila, jou seuntjie mis jou – Huisgenoot
Barend Vos – For what we are about to receive … – Lig
Erns Grundling – Ons wag op die marlyn – Weg
Eduan Roos – Hier is die transformasieplan – Rapport
Egmont Sippel – Sinneloos (… en mens wonder hoekom?) – Rapport
Laevelder/Lowvelder – Redakteur: Irma Green
Mossel Bay Advertiser – Redakteur: Suzette Herrer
Beer Adriaanse – Beskermhere
Louis Pretorius & Johan van Jaarsveld – Vallei van sluiers
Hélène Truter – Swartwater
Janhendrik Burger – Die lang kat
Quentin Krog – Sterlopers
Jozua Malherbe & Denny Miller – Swartwater
Johan van Jaarsveld – Vallei van sluiers
Donovan Pietersen – Delilah
Louw Venter – Swartwater
Lida Botha – Vallei van sluiers
Annie Malan – Swartwater
Beste aanbieder of onderhoudvoerder in ’n gesels- of joernaalprogram
Denver Vraagom – Kollig
Andre Weideman – Kwêla
Beste insetsel in ’n gesels- of joernaalprogram
Riaan Badenhorst – Kwêla: Athol Fugard
Wim Steyn – Dagbreek: PJ Kotze
Ben Heyns – Kwêla: Griekwastadmoorde
Beste gesels- of joernaalprogram
Andre Calitz & Ronel Moodie – Reis na Gister: Koos Kombuis
Amor Engelbrecht – Pasella
Jaco Loubser – Kollig
Beste aanbieder of onderhoudvoerder in ’n nuus- of aktualiteitsprogram
Bonné de Bod – 50/50
Bettie Kemp – Aktuele Oorsig
Waldimar Pelser – Insig
Wilma Alant – Robinson Regstreeks: Stories van hoop – blinde skoolkind
Bonné de Bod & Susan Scott – 50/50: Renosterwesies
Byron Taylor – Fokus: ’n Berg om te bid
Pieter de Vos – Robinson Regstreeks
Jaco Loubser – Groen Reis
Wim Steyn – Insig
Beste insetsel in ’n nuusbulletin
Phillip van der Walt – Afrikaanse nuus: Lions
Daniëlla van Heerden – eNuus: Woema in die woestyn & Vrygebore en vrydenkend
Marike Bekker – Ruk & Riel
Francois Nolte – kykNET 15 jaar
Henre Pretorius – Singstories
Jaco Loubser – Jou show met Emo
Johan Stemmet – Noot vir Noot
Wim Steyn – Vrydagnag Laat
Amor Engelbrecht – Naweek
Stephanus Rabie – Jan Braai vir Erfenis
Melanie Tait – DEKATv
Jaco Loubser – Huis van Davids
Jaco Loubser – Kokkedoor 2
Beste aanbieder in ’n vermaaklikheids-, leefstylprogram of werklikheidsreeks
Emo Adams – Jou show met Emo
Gerrie Pretorius – Leef jou reis met Gerrie Pretorius
Gerard Scholtz – DEKATv
Die wenners van hierdie toekennings word op Vrydag, 8 Mei tydens ’n glansgeleentheid by Vodaworld in Midrand bekend gemaak.
Gesels gerus op Twitter saam by #Veertjies2015.
Focus on Nina’s Eyes
Nina has the most wonderful eyes.
Canon EOS 5D Mark II & Canon EF24-70mm f/2.8L USM
1.6 seconds f22 ISO100 (70 mm, zoomed back)