Die NG gemeente Britstown is 'n meer as 130 jaar oue gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Noord-Kaapse dorp Britstown in die hart van die Karoo. Die dorp is geleë aan die N12, halfpad tussen Beaufort-Wes en Kimberley. Dit was vroeër jare die middelpunt van 'n groot en vooruitstrewende boerderygemeenskap, maar ontvolking van die platteland het ook hier sy tol geëis. Teen 2013 was dit ’n klein gemeente met nagenoeg 200 belydende lidmate wat in vier dorps- en vier plaaswyke ingedeel is. Die plaaslike ouetehuis is as ’n aparte wyk bedien. In die Jaarboek van die NG Kerke 2016 word die getal dooplidmate aangegee as 19 en die belydende lidmate as 127. In 1985 was dit onderskeidelik 497 en 217; dus 'n afname van amper 80 persent in die sieletal in net meer as 30 jaar.
Thomas Philippus Theron het hom in 1870 gevestig op 'n deel van die plaas Gemsbokfontein, bekend as De Put, waar hy as privaat skoolmeester in diens getree het van J.J.F. Britz, algemeen bekend as Hans Brits, die destydse plaaseienaar. In 1875 het Theron die tweede keer in die huwelik getree, met Aletta A. Blomerus, 'n plaaslike bruid en lid van 'n familie wat later 'n belangrike aandeel in die gemeente Britstown sou hê. Dié ondernemende man, wat intussen ook begin boer het, het hom uit die staanspoor beywer vir die welsyn van die plaaslike gemeenskap en was later 'n Kaapse parlementslid en gesiene lid van die Afrikanerbond.
Theron was oortuig van die noodsaaklikheid van die stigting van 'n dorp wat ook as die middelpunt van 'n NG gemeente kon dien en so stig hy in 1876 'n komitee waarin hy, Johannes van Zijl, Jozua Loots, G. du Preez, H. Nieuwoudt, F. Viljoen en C. Viljoen gedien het. Theron het die onderhandelinge gelei vir die aankoop van die nodige grond en so word die koopbriewe op 27 September 1876 opgestel. Op hierdie datum het die komitee twee stukke grond van N.J.S. van der Merwe aangekoop teen 'n bedrag van £4 750. Terselfdertyd het Hans Brits £2 750 ontvang vir 'n kwart van die plaas Gemboksfontein. So het die dorpskomitee in besit gekom van 'n stuk grond van meer as 9 800 ha. Die dorp Britstown is aangelê op die gedeelte van De Put wat van Hans Brits aangekoop is, vandaar dan ook die plek se naam. Een van die eerste erfhouers op die pas gestigte dorpie was Thomas P. Theron en hy het volgens oorlewering ook die eerste dorpshuisie hier opgerig.
Omdat hy en sy medekomiteelede kerkmense was, wou hulle ook 'n gemeente hier stig. Tot in daardie stadium het die lidmate van die NG Kerk in die omgewing kerklik onder die gemeente Richmond (gestig in 1843), Victoria-Wes (1844) en Hopetown (1854, as Hoopstad) geval, maar toe die dorpskomitee eers die grond vir 'n nedersetting bekom het, het hulle sterk gevoel vir 'n eie kerk en gemeente, nader aan hul woonplek. Op 'n gemeentevergadering op 10 Julie 1876 onder voorsitterskap van dr. J.J. Kotzé, die predikant van Richmond, waarskynlik op De Put in Hans Brits se opstal, is besluit om 'n nuwe gemeente op te rig en transport van dié plaas, wat vir £7 500 gekoop is, aan die kerkraad te gee. 'n Kommissie sou hiertoe benoem word.
Naas die gewone godsdiensoefeninge wat elke Sondag op De Put waargeneem is, is ook begin met bidure: elke Vrydagaand op die dorp asook enkele plase in die omgewing. In die eerste godsdiensverslag, wat melding maak van die bidure, word ook gesê: Alles is hier nog in sy eerste wording. Daar moet nog vir 'n pastorie gesorg word, en spoedig dink mense om met die bou van 'n sogenaamde noodkerk te begin.
Op 18 Februarie 1878 het die kerkraad onder voorsitterskap van dr. Kotzé ds. Gerrit van Niekerk, wat 'n jaar vantevore uitgetree het as die NG gemeente Hopetown se leraar weens swak gesondheid, beroep. Buiten 'n jaarlikse salaris van £400 is 'n gratis woning hom ook aangebied. Hy het die beroep aangeneem. Met ds. Van Niekerk se bevestiging op 20 Julie 1878 het die jong gemeente 'n nuwe fase in sy ontwikkeling betree. Die gemeente het besonderse probleme gehad, waarna ds. Van Niekerk ook in sy eerste godsdiensverslag na die Ring verwys het. Die gemeente is gestig uit die lidmate van drie gemeentes en dit sou 'n ruk duur voordat die gemeentelede hul "selfstandigheid as 'n afsonderlike gemeente" sou verstaan en besef. Ook was daar 'n protes hangende teen die grenslyn tussen Britstown en Victoria-Wes, waardeur die kerkraad, aldus ds. Van Niekerk, in die uitvoering van hul pligte in vele opsigte gestrem is.
Daar was darem ook ligpunte, want sedert die koms van ds. Van Niekerk was daar 'n lewendige belangstelling in die bywoning van die eredienste en daar het 'n mooi gees van samewerking geheers, onder meer vir die bou van 'n noodkerk.
Volgens ds. A.P. Smit was ds. Van Niekerk 'n deeglike mens wat sy bediening ernstig opgeneem het. In die sowat ses jaar dat hy hier gearbei het, het hy hegte fondamente gelê en belangrike baanbrekerswerk verrig. In sy tyd is die noodkerk in 1879 voltooi, die ruim en stewige pastorie in 1880 gebou en afbetaal, en in 1879 is begin met plaaslike sendingwerk. Onder sy leiding is ook in 1879 'n kerkskool op die dorp gestig en die onderwys onder moeilike omstandighede bevorder. Hy het baie moeite gedoen met die Sondagskool en was 'n toonbeeld van deeglikheid in sy kanselwerk en huisbesoek. Hy en sy vrou het hier 'n Sustersbidgeselskap gestig wat elke Woensdagmiddag byeengekom het.
Teen die einde van 1879 was ds. Van Niekerk so siek dat daar vir sy lewe gevrees is. Hy het herstel, twee beroepe bedank, maar oplaas dié na Middelburg, Kaap aangeneem en sy afskeid op 13 April 1884 in 'n oorvol kerk geneem.
Ds. Samuel Peter Helm het die herderstaf op 30 Augustus 1884 hier opgeneem. Hy het gestam uit 'n vrome sendinggeslag. Sy oupa, eerw. Henry Helm, was 'n sendeling van die Londense Sendinggenootskap en sy moeder 'n dogter van eerw. Wiliam Anderson, ook 'n sendeling van die LSA in Suid-Afrika. Ds. Helm het egter net twee jaar en agt maande in die gemeente gearbei, want hy het altyd sterk tot sending onder die heidene geneig en so 'n beroep aangeneem van die Buitelandse Sendingkommissie om as helper en opvolger van eerw. Stephanus Hofmeyr na die Soutpansbergsending te gaan.