Mikroskopiese ondersoek van die epidermis-selle van ’n ui
’n Skooltaak van Divan, ’n vurige Mieliestronk-aanhanger!
My mikroskopiese ondersoek van die
van ’n ui
BO: ’n Oopgesnyde ui, soos dié waarvan ek die selle mikroskopies ondersoek het.
Foto: GSFC / NASA
BO: ’n Samegestelde ligmikroskoop en sy dele.
Die doel van my eksperiment:
Ek wou die bou van’n plantsel—in hierdie geval die epidermis-sel van ’n ui—met behulp van ’n ligmikroskoop bekyk.
Die metode wat ek gevolg het:
Ek het ’n ui geneem en die droë buitevel daarvan afgeskil, waarna ek die ui met ’n mes in kwarte verdeel het.
Vervolgens het ek een van die vlesige skubblare aan die binnekant van die ui geneem en ’n vierkantjie van ’n halwe sentimeter daaruit gesny.
Ek het ’n ontleedtangetjie geneem en daarmee die dun vliesie aan die binnekant (die kant wat hol is) van die vierkantjie afgetrek. Hierdie vliesie was ’n lagie epidermis-selle van die bol van die uieplant.
Hierna het ek die lagie selle mooi uitgespreid op ’n skoon voorwerpglasie geplaas.
My monteervloeistof was ’n jodiumoplossing. Ek het ’n kameelhaarkwassie geneem en ’n druppeltjie van die jodiumoplossing bygedrup op die voorwerpglasie.
Toe neem ek ’n skoon dekglasie. Ek het die dekglasie teen die druppel jodium geplaas—en dit met ’n ontleednaald in posisie gehou —terwyl ek gesorg het dat die dekglasie ’n hoek van 45 grade met met die voorwerpglasie vorm.
Ek het die dekglasie versigtig laat sak om te verseker dat enige lugblasies na die kant toe weggedruk word.
My lagie selle was nou gemonteer (só ’n montasie word ’n preparaat genoem).
Met handdoekpapier het ek enige oortollige vloeistof verwyder, want ek moes sorg dat die voorwerpglasie droog was voordat ek dit op die tafel van die mikroskoop geplaas en dit in die knippe vasgeknyp het.
Ek het ook gesorg dat die voorwerp regoor die opening op die tafel van die mikroskoop was.
Ek het met een oog deur die oogstuk gekyk en die mikroskoop gefokusseer ten einde ’n duidelike beeld van my die lagie selle te verkry. Aanvanklik het ek die growwe stelskroef gebruik en daarna die fyn stelskroef om die beeld fyner in te stel. Ek het ook die kondensator en irisdiafragma verstel om te sorg dat ek die duidelikste beeld kry wat met my ligmikroskoop moontlik is.
Uiteindelik kon ek my preparaat onder lae en hoë vergrotings bekyk—en dit was nogal ’n belewenis!
Versigtig kon ek toe met ’n potlood teken wat ek sien. Ek kon die tekenwerk nie sommerso aframmel nie, want ek moes nougeset sorg dat die verhoudings tussen die verskillende dele darem so naby aan korrek is as wat ek dit kon weergee. (Agterna sou ek my beste skets natrek en beter afwerk met ’n pen.)
Ek het dit ook nodig gevind om die fyn stelskroef op en af te verstel sodat ek die epidemis-selle van die ui in meer besonderhede kon bekyk.
Watter apparate ek vir die eksperiment gebruik het:
1. Ontleedtangetjie (vir die aftrek van die viesie van die ui se skubblaar)
4. Kameelhaarkwassie, maar ’n ander soort drupper kan ook gebruik word (vir die drup van die jodiumoplossing)
5. Ontleednaald (vir die in posisie hou van die dekglasie)
7. Potlood vir aanvanklike sketse van selle
8. Pen vir beter afgewerkte skets van selle
Hier is my antwoorde op vrae wat aan my gestel is omtrent my eksperiment, oor selle en oor die mikroskoop:
Die eksemplaar (spesimen) wat ek bestudeer het, was ’n deel van ’n ui en gevolglik plantaardig. Ek het dus ’n plantsel ondersoek en nie ’n diersel nie.
Een waarneembare rede waarom dit ’n plantsel is, is dat ek duidelik kon sien dat dit ’n groot sentrale vakuool het (’n vakuool of selholte is ’n ruimte in ’n lewende sel). Terwyl dierselle een of meer klein vakuole kan hê, het hulle nie die volume van die sentrale vakuool nie—tot negentig persent van die volle selvolume! Die vakuool berg water en ione en kan gebruik word vir die berging van toksiene.
Die vorm van die selle wat ek waargeneem het, was langwerpig en baie rofweg reghoekig. Plantselle het selwande, wat hulle ’n soort reghoekige voorkoms gee.
Die struktuur wat verantwoordelik is vir die beskerming van die sel is die einste selwand. Dit bied ook strukturele steun aan die sel.
Die jodium is gebruik om die selle te kleur sodat hulle beter gesien en bestudeer kon word. Die selle is van nature kleurloos en dus moeilik waarneembaar.
Die funksie van die kern is om die beheersentrum van die sel te wees. Dit is ’n bolvormige liggaampie wat baie organelle (selorgaantjies) bevat. Die kern beheer baie van die werkinge van die sel en bevat DNS (in chromosome).
Die lense van ’n mikroskoop: die oogstuk en die objektief. Die samegestelde mikroskoop het twee stelle lense vir die groter vergroting van voorwerpe, te wete 1) die oogstuk, dit wil sê die lens waarin ’n mens kyk en 2) die objektief, of die lens die naaste aan die voorwerp. ’n Mens kan die objektief beskryf as die lens in ’n mikroskoop wat die eerste ligstrale ontvang van die voorwerp wat waargeneem word. Mikroskoop-objektiewe word in die reël ontwerp om parfokaal te wees, wat beteken dat die voorwerp in fokus bly al beweeg ’n mens van een lens na die ander. ’n Mens sal dikwels drie of vier objektiewe lense aan ’n mikroskoop vind. Hulle het meestal vergrotingsvermoëns van 4X, 10X, 40X en 100X. Gekoppel aan die mees algemene 10X-oogstuklens kry ons totale vergrotings van 40X (4X maal 10X), 100X , 400X en 1000X.
Die arm van die mikroskoop stut die mikroskoopbuis en verbind dit met die voetstuk (basis) van die mikroskoop.
En, les bes, hier is my skets van wat ek onder die mikroskoop waargeneem het!
Jodium is giftig as ’n mens dit inasem of insluk. Dit is erg irriterend vir die oë en vel. Dit sal ook die vel vlek, sowel as klere, lessenaars en vloere. Dra ’n beskermende bril en ’n voorskoot as jy jodium hanteer.