Godsdiens in skole: ‘Beheerliggame sal uitspraak bestudeer’Argieffoto Foto: http://myhoustonmajic.hellobeautiful.com In die praktyk beteken Woensdag se hofbeslissing oor godsdiensbeoefening in skole dat openbare skole eintlik kan voortgaan soos gewoonlik. “Skole sal nou byvoorbeeld nie meer op hulle naamborde of webwerwe kan aandui dat hulle byvoorbeeld ŉ Christelike etos onderskryf nie, maar ek reken hulle kan steeds ŉ dominee oornooi om ŉ saalopening waar te neem, mits alternatiewe vir leerders beskikbaar is wat hulself nie met Christelike waardes kan vereenselwig nie – iets waarin die skole nog altyd geslaag het,” het Werner Human, ŉ prokureur verbonde aan Hurter en Spies, gesê. Die hooggeregshof in Johannesburg het Woensdag, in wat as ŉ waterskeidingsaak beskryf word, beslis dat godsdiens wel in skole beoefen mag word, maar dat ŉ skool nie ŉ enkele godsdiens mag bevorder nie. Dit blyk dat die regter egter nou die onus op skole en gemeenskappe laat rus om te bepaal hoe hulle gaan verseker dat godsdienspraktyke nie diskrimineer of leerders uitsluit nie. Openbare staatskole en skole wat afhanklik is van staatsfinansiering word deur die hof se beslissing geraak, maar dit het nie ŉ uitwerking op privaat skole nie. Paul Colditz, voorsitter van die Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (Fedsas), het gesê hulle sal die hof se uitspraak bestudeer om te bepaal presies wat die implikasies daarvan vir die skole en hulle beleid is. Fedsas het ses skole verteenwoordig wat in September 2014 voor die hof gedaag is oor die beweerde ongrondwetlikheid van die skole se godsdiensbeleid en die toepassing daarvan. “Ek dink dit is belangrik om te noem dat die applikant in hierdie saak, die Organisasie vir Godsdienste-onderrig en Demokrasie (Ogod), 104 aansoeke ingedien het waarvan net twee wel deur die hof toegestaan is. “Die eerste is dat ŉ skool geen bepaalde geloof, of een geloof ter uitsluiting van ŉ ander, mag navolg nie. Fedsas het nog altyd aanvaar dat ŉ skool ŉ godsdiens-etos mag hê, maar daardie etos mag nie teen leerders diskrimineer of hulle uitsluit nie, min mense sal hieroor stry. “Ons sal die tweede beslissing wat bevind het dat ŉ skool nie ŉ bepaalde geloof mag bevorder nie, moet bestudeer om die implikasies vir skole te bepaal, en kyk of dit reeds deur die skole se reëls rakende godsdienspraktyke beoefen word. Aan die hand hiervan sal ons besluit of ons met die hof se beslissing kan saamleef en of die ses skole verder regsadvies hieroor moet inwin,” het Colditz bygevoeg. Die burgerregte-organisasie, AfriForum, en die vakbond, Solidariteit, wat as vriend van die hof in die saak opgetree het, het albei ook bevestig dat die uitspraak wat gelewer is in fyn besonderhede bestudeer sal moet word om te besluit oor die regspad vorentoe. Volgens Carien Bloem, AfriForum se projekkoördineerder van onderwyssake, word ouerbeheerliggame van openbare skole demokraties verkies. Sou hulle op ŉ bepaalde godsdienstige etos vir ŉ skool besluit, moet dit uitvoerbaar wees sonder om ander leerders uit te sluit. “Soos duisende ouers aan AfriForum bevestig het, is dit dan ook tans die geval by openbare skole. Die mate waarin hierdie reg deur dié uitspraak aangetas word, sal bepaal watter verdere regsaksie die partye in die saak sal onderneem,” het Bloem gesê. “Soos Solidariteit dit verstaan, het die hof steeds ruimte gegee aan roepingsgedrewe onderwysers om hulself met ŉ Christelike etos by die skool te vereenselwig. Ek dink egter beheerliggame sal nou terug na die tekenbord moet gaan om te bepaal hoe hulle steeds Christelike waardes kan nastreef terwyl hulle verseker leerders met ander godsdiensoortuigings word nie uitgesluit nie,” het Juran van den Heever, woordvoerder vir Solidariteit, gesê. Teresa Conradie, ŉ verteenwoordiger van die Suid-Afrikaanse Charter of Religious Rights and Freedoms (SACRRF) het in ŉ onderhoud met Jacaranda FM gesê wat vir die organisasie uitstaan, is dat die hof die reg en die gesag van beheerliggame erken en bevestig het. “Beheerliggame is steeds die gesagsliggaam wat reëls rakende die beoefening van godsdienspraktyke kan vasstel. Hierdie reëls moet net regverdig wees en voorsiening maak vir vry en vrywillige deelname aan godsdienspraktyke en mag nie leerders uitsluit nie.” Conradie het gesê sy beskou Ogod se aansoek as net deels suksesvol. “Die aansoeker se versoek was tweeledig. Die aansoeker het die hof versoek om sekere gedeeltes van die skole se beleide oor godsdiensbeoefening ongrondwetlik te verklaar. In die tweede gedeelte was ŉ versoek aan die hof om ŉ interdik in te stel teen die ses skole se onderskeie godsdienspraktyke. Van hierdie 71 praktyke was baie spesifiek tot algemeen uiteengesit.” Volgens Conradie het die hof nie die aansoeker se aansoek vir die interdik teen hierdie 71 praktyke van die ses skole toegestaan nie. “Die hof het wel duidelikheid verskaf oor openbare skole se godsdiensbeoefening in sover dat hierdie skole nie een spesifieke godsdiens mag bevorder nie.” “Ogod dink nie daar is iets verkeerd daarmee om kinders van godsdienste te leer nie, maar dit is verkeerd om kinders te leer hoe om godsdienstig te wees. Ons het ook ŉ probleem daarmee dat die staat se infrastruktuur en geld aangewend word om ŉ enkele godsdiens te bevorder. Daarom verwelkom ons die hof se uitspraak,” het Hans Pietersen, stigter van Ogod, in ŉ onderhoud met 702 Talk Radio gesê. Pietersen het gesê hy het nie ŉ spesifieke probleem met Christenskap of Christelike skole nie. “Dit is maar toevallig dat daar so baie van hulle is – 80% van Suid-Afrika se bevolking dui aan dat hulle Christene is, terwyl sowat 2% Moslems en die ander geloofsrigtings ŉ verdere 5% van die bevolking verteenwoordig. Ons het gevoel dit is Ogod se plig om te verseker dat die speelveld vir alle geloofsrigtings gelyk gemaak word.” Hy het verder gesê hy glo nie Christenskap of die beoefening daarvan kan bydra tot sosiale kohesie of nasiebou help bevorder nie. “Skole wat sekulêr is, hanteer diversiteit veel beter. Ons organisasie is nie teen godsdienste nie, ons wil net hê alle godsdienste moet ewe welkom by skole wees.” Ogod het in September 2014 ses skole per hofaansoek voor die hof gedaag oor die beweerde ongrondwetlikheid van die skole se godsdiensbeleid en die toepassing daarvan. Pietersen het gemeen dit is ongrondwetlik om een godsdiens uit te sonder en dat die Christelike gebruike by die betrokke skole gestaak moet word. Die skole wat deur Fedsas in die hofsaak verteenwoordig word, is die Laerskool Baanbreker in Boksburg, Laerskool Garsfontein in Pretoria, Hoërskool Linden in Johannesburg, Laerskool Randhart in Alberton, Hoërskool Oudtshoorn en Langenhoven Gimnasium in Oudtshoorn. Anti-christelike fundamentaliste het al in Oktober 2009 gedreig dat skole met ŉ Christelike etos binnekort voor die hof gedaag sal word. AfriForum het toe reeds sterk standpunt daarteen ingeneem en gesê die organisasie sal skole teen sulke regsaksie steun. AfriForum is ŉ vriend van die hof en ondersteun die skole met regskoste.