Proe voor jy praat
4 Comments on Proe voor jy praat
Ek proe aan medisyne. Nie my eie nie, dié moet ek noodgedwonge afsluk, al proe dit hóé sleg. Maar toe my kinders babas was, het ek altyd aan alles wat hulle moes sluk, geproe – net genoeg sodat ek met oortuiging kon sê, "Kom nou, sluk, dis lekker!" Of dan, as dit maar sleg is, "Happie gou, dit sal jou laat beter voel," terwyl ek 'n lekkertjie reghou vir agterna.
Selfs my honde se stropies en poeiertjies word versigtig geproe. Dan weet ek hoe en waarmee ek dit moet verbloem, en of dit dalk glad nie eens nodig is nie – ek moet sê, party dieremedisyne (in mini-dosisse) is nogal verbasend lekker. Ja, ek is al skeef aangekyk, veral oor die diere se doepas, maar tot dusver is ek nog blakend gesond.
Nou wonder ek … voordat ons so vinnig is om iemand anders sonder deernis aan te sê om die medisyne wat die lewe voorskryf af te sluk – moet ons nie net self 'n slukkie vat nie? Of dan ten minste régtig 'n poging aanwend om uit te vind wat dit is waarvoor ons raad is "Ruk jou reg!" of "Dis nie so erg nie, kom oor dit!" As jy sélf geproe het hoe bitter daardie poeier of stroop is, gaan jy dalk twee keer dink voordat jy iemand se eina probeer regdokter met "Jy verbeel jou," of "Daar is mense met baie groter probleme."
Ja, iewers is daar dalk 'n bottel met 'n mengsel wat nóg bitterder is, maar die persoon waarmee (of waaroor) jy praat, moet hierdie een nóú afsluk. Deur dit met ander te vergelyk, help jy nie. Bly dan maar liewer net stil, want jou woorde maak dit nóg slegter.
En 'n ou soetigheidjie as die bitter besigheid afgesluk is, help baie – selfs al is dit net 'n skouerkloppie, 'n positiewe opmerking, of 'n ondersteunende posisie in 'n gesprek waar kritiek gelewer word.
Alle swaarkry kan ongelukkig nie in een sluk afgesluk word nie. As ek my hond se pilletjie in 'n lekker worsie kan probeer verbloem, kan ek mos dieselfde vir 'n medemens doen, dan nie? Net deur daar te wees, lojaal te bly, te probeer verstaan, te luister as dit nodig is, kan die bitter klein bietjie versoet word.
Dit was dalk wat Mary Poppins bedoel het toe sy gesing het, "A spoonful of sugar helps the medicine go down …"
Tags Afrikaans, dwang, medisyne, ondersteuning
Klein kleertjies … en gedagtes daaroor
4 Comments on Klein kleertjies … en gedagtes daaroor
My eerste baba gaan haar eerste baba hê. Binnekort, nog so 3 maande, dan verwelkom ons 'n dogtertjielyfie in ons harte en lewens.
Elke keer as ek my meisiekind sien, wil my keel sommer toetrek en my oë oorloop van 'n hele mengelmoes van emosies. Dis dan my baba, my mooie kind, en nog nooit was sy mooier nie!
Na 'n pragtige "baby shower" wat haar sus, my ander lieflike baba, vir haar gereël het, kon ek saamvlieg oor die blou berge vir 'n kosbare kuiertjie in die Kaap. Die shower was toe eintlik 'n wolkbreuk, met familie en vriendinne wat die mooiste geskenkies vir ons klein modepoppie aangedra het. In oorvloed!
Wat 'n enorme voorreg om in die opgewondenheid te deel, en te kan help om die klein stukkies omgee wat met soveel liefde van oral-oor kom, voor te berei vir die lyfie wat dit gaan aantrek!
Dit bring die lekkerste herinneringe van hoe ek dieselfde voorbereidings meer as 30 jaar gelede getref het … die reuk van groen Sunlightseep en klein flentertjies lap (hoewel nie naastenby so ougat nie) wat in die Vrystaatson wapper.
Op party van hierdie kleertjies is slim en oulike woorde geskryf: Born to be loved … So loved … Never forget how loved you are … I love the sunshine … Daddy's girl … Mommy's whole world en dan ook enetjie wat tong-in die kies verwys na die tyd waarin ons ons bevind: My parents did not practice social distancing!
Wyse woorde … elke kind wat gebore word, behoort só geliefd te wees, veilig in die wete dat Pappa en Mamma en nog 'n klomp ander mense hom/haar só liefhet. Ons lewe nie in die ideale wêreld of land nie, maar dankie tog vir die wete dat híérdie dogtertjie gaan aankom in haar eie klein wêreldjie wat aan alle kante deur liefde, deernis en omgee verskans is.
Ons kan nie wag vir die kleinding se aankoms nie … welkom solank in ons harte, klein prinses, en binnekort ook in ons wêreld. Mag jou voetjies veilig trap, en mag jou handjies altyd 'n groter hand hê om vas te hou.
Tags Afrikaans, Dankbaarheid, nostalgie, Onthou, mamma, moederskap, Bederf, Babadogtertjie
Vir 'n vreemde vrou
4 Comments on Vir 'n vreemde vrou
Ek ken jou nie, sou waarskynlik jou naam verkeerd uitspreek. Jy is 'n vrou, 'n mamma soos ek – een van daardie wat 'n leeu kaalhande sal aanpak om jou mense te beskerm.
Nes myne, is jou tong al baie keer stukkend gebyt soos jy moes keer om vir jou kind te sê, "Nee, nie só nie …" omdat jy besef het sy wil en moet sélf probeer. Ons albei het al male sonder tal gewens vir 'n wonderpleister of -salfie vir daardie seer hart, gekneusde ego of versplinterde droom.
Maar anders as ek, sit jy nou met jou kinders in 'n bomskuiling en luister hoe missiele val. As jou kinders klein is, is hulle by jou … ek verstaan jou paniek. Hóé beskerm jy hulle? Gaan julle genoeg kos hê? Water? Wat as iemand siek word?
Amper nog erger, as jou kinders nié meer klein is nie, is hulle veilig? Jou seun, jou man is moontlik 'n geweer in die hand gestop en beveel om te veg. Jy sou wou saamveg, ek wéét. Ek sou ook.
Ek voel magteloos, ek wens ek kon help. My magteloosheid is nie eens 'n druppel in die emmer teenoor die magteloosheid wat jy voel nie. Natuurlik nie – my mense en my bestaan word nie bedreig nie. Ek en jy kan te velde trek teen magsbeheptheid, betoog teen oorlogsmisdade, tier oor diplomate se leë woorde en dreigemente. Maar dit sal waarskynlik geen uitwerking hê nie.
So, al ken ek jou nie, vrou in Oekraïene, ek hou jou in my gedagtes vas, en brand 'n wit kersie vir vrede – in jou hart, jou land en in die wêreld.
Tags Afrikaans, Oekraiene, Vrede, Vrou
'n Jakkie vir 'n bibberlyf
6 Comments on 'n Jakkie vir 'n bibberlyf
Op 'n onlangse snikhete dag spring ek vinnig in die swembad en raak daarna sommer so in my nat swemklere besig. Nie lank nie, toe sak die sonnetjie en ek begin koud kry. Dit was amper bad- en bedtyd, so ek pluk vinnig my kamerjas bo-oor die swemgewaad aan …
Toe die droë, warm jassie snoesig om my klam-koue lyf vou, hol my gedagtes eensklaps terug, terug, terug na my kinderdae: eers as die jongste van vyf, en later as een van die "kleintjies" in 'n ry van sewe sussies.
Geld was nie volop nie, maar 'n see-vakansie was elke jaar op ons kalender. En, hier is nou die herinnering wat deur die kamerjas wakkergemaak is: my ma het jaarliks gesorg dat elke meisiekind 'n snoesige "strandjakkie" gehad het. Sy het dié snoesige, kleurvolle skeppings uit groot handoeke op die geel Bernina opgetower.
Ek hoor by my susse of hulle dit ook onthou. Een van die "groot sussies" onthou dat hulle ook bypassende toetrek-sakkies gekry het. Seker vir strandgoeters wat ons kleintjies nie nodig gehad het nie. Ek onthou plastiek-visnetjies, emmertjies en grafies, 'n strepies-sambreel, 'n groot opblaas-bal en houtspane en 'n rubberbal waarmee my pa altyd graag wou "bolle jol" … Ek onthou ook Sylvasun pilletjies in 'n bruin glasbotteltjie, wat ons vooraf begin drink het – ek is seker dit was nogal 'n duur item, maar Pappa Tom was ernstig oor sy dogters se velle en sonskade, selfs nog voordat sonskade regtig 'n ding was! Ek onthou veral die opgewondenheid wat ek saam met die eerste pilletjie kon proe – ons gaan amper see toe!
My ousus onthou ook 'n Hartenbos-vakansie, en dat die naam van ons huisie Jannewarie was. Ek onthou dit skielik ook, selfs dat dit 'n rooi houthuisie met wit trappies was, maar voordat sy dit genoem het, het ek niks daarvan onthou nie, en nooit daaraan gedink nie.
Dis opvallend hoe ons verskillende aspekte van dieselfde ding onthou. Hoe iets na baie jare van totale vergeet, skielik weer in volkleur in mens se geestesoog kan afspeel. En hoe die een herinnering 'n ander een kan wakker maak. Dit laat my dink dat ons onderbewussyn inderdaad 'n groot skatkis is, een wat ons grootliks onbenut laat lê.
Sou lekker snoesige herinneringe ons nie kon help om bietjie makliker deur moeilike tye kom nie? Dalk moet ons meer gereeld bewustelik probéér om goeie dinge te onthou. Moet ons nie meer dikwels ons eie onthou aanvul met dié van ander nie? En ook … kan ons nie meer gereeld 'n bibberlyf , en veral 'n bibber-hart (ons eie én veral ook iemand anders s'n) in 'n lekker knus jakkie toewikkel nie?
My eie Wonderland
3 Comments on My eie Wonderland
As ek eendag die heerser van my eie koninkryk is …
Wat 'n lekker manier om 'n dagdroom te begin! En omdat ek weet dit gaan nie regtig gebeur nie, kan ek gróót gaan as dit kom by wat ek alles gaan doen.
Eerstens gaan daar streng wette wees oor wie kinders en diere mag hê. Opleiding sal gegee word en toetse sal geslaag moet word. Geen onverantwoordelikheid en wreedheid sal geduld word nie. As jy gevang word dat jou kinders en diere verwaarloos is, uit is jy! Ons sal self toesien dat hulle die sorg, liefde en bederf kry wat 'n basiese reg is hier in ons land.
Plekke sal nie na mense vernoem word nie – selfs nie eens na dié wat regtig wonderlik en goed is nie. Nee, alle plekname sal uit die natuurlewe kom: blomme, plante, diere en voëls maak in elk geval mooier name en niemand kan een of ander negatiewe konnotasie daaraan heg nie.
Liefdadigheid en medemenslikheid sal sterk aangemoedig word. Die mense in my wonderland sal in elk geval almal gaaf wees. Maar dit sal streng verbode en strafbaar wees om goeie dade aan die media-klok te hang en die ontvangers daarvan op TV bloot te stel aan vernedering. Géén soetsappige uitbeeldings waar die weldoener deur trane oorweldig word oor sy eie goeie dade, terwyl die ontvanger ewe pateties toekyk of ongemaklik saam huil, sal toegelaat word nie! Hier by ons sal die linkerhand regtig nie weet wat die regterhand doen nie.
Kinders sal eers toegang tot elektroniese toestelle mag kry nadat hulle geleer het om te lees, en reeds aan die wonder van boeke bekendgestel is. Hulle moet eers kan touspring, rekspring, albasters rol, wegkruipertjie speel, boomklim, legkaarte bou, inkleur en uitknip voordat hulle elektroniese speletjies mag speel. Hulle moet by hulle ouers, oupas en oumas, ooms en tannies stories, versies en liedjies hoor en prenteboeke bekyk voordat hulle dit op skerms mag sien en hoor.
Grootmense sal 'n intelligensie- en volwassenheidstoets moet slaag voordat hulle op sosiale media toegelaat word. Nou dat ek daaraan dink … dalk moet daar net geen sosiale media wees nie: net gedrukte koerante en tydskrifte, en mense wat mekaar in die oë kyk en práát.
Ai, dis heerlik om te droom!
Tags Afrikaans, diere, Liefdadigheid, Skermtyd, Wense
4 Comments on Bed-bederfies
Ons het 'n ding in ons gesin… 'n gewoonte, tradisie, gebruik, ek weet nie juis wat om dit te noem nie. Ons het sekerlik meer as een, soos die meeste gesinne, maar vandag is dié een in my kop. Ek dink ook nie dis juis eksklusief of uniek nie, baie families doen dit seker op een of ander manier.
Ons noem dit "bedbederfies" – nie 'n woord wat jy in 'n woordeboek gaan kry nie. As ons by mekaar oorslaap, al is dit net vir een aand, kry jy hierdie bederfies: op jou bed, saam met 'n lekker skoon, sagte handoek. (Ons doen dit ook vir ander oorslaap-gaste.) Dit kan enigiets wees, 'n klein lekkertjie, 'n sepie, 'n roompie, sokkies … partykeer iets groter. Sommer om te sê welkom by my, dis lekker om jou hier te hê.
Ek weet nie eintlik wanneer of hoekom of wanneer dit begin het nie. Ek is net bly dit hét, en ek is bly my kinders het dit aangeleer, nou dat hulle hul eie huise het!
Eintlik moet ons almal ook buite ons huise sulke onnodige, amper sinnelose bederfies uitdeel. Lukraak, links en regs en sonder rede of patroon. Klein, amper onbenullige bederfies wat niks kos nie, maar baie beteken: 'n glimlag, al ken ek jou nie; 'n groet, al groet jy nie terug nie; 'n opsystaan of help-aangee in 'n winkel; 'n rybeurt in druk verkeer. Net om te sê ek síén jou, ek wéét jy is ook hier, jy is dalk ook haastig of bang of … wat ookal, maar jy is nie alleen nie, kyk, hier is ek ook.
Hoekom? Want dis lekker om dit te gee, en dalk is die ontvanger bietjie verbaas, selfs oorbluf … maar dit maak dit net nóg lekkerder.
Tags Afrikaans, Bederf, Hartlikheid
Die Lewe nostalgie
Borrels vol drome
10 Comments on Borrels vol drome
Blaas jy nog borrels?
My pa het gesê meisiekinders loop nie kaalvoet nie, ry nie agterop motorfietse nie (behalwe syne!) en kou nie kougom nie. Vir my was my pa se woord wet, so ek kou vandag nog nie kougom nie. Maar ek blaas borrels!
In 'n groot gesin soos ons s'n, met sewe sussies, was daar maar altyd een wat die grense bietjie getoets het, en ek onthou goed hoe ten minste twee van my groter susse tydens 'n kuier by die familie "op die Rand" saam met die nefies en niggies in hulle kamer kougom gekou het. (Dit was dieselfde kamer waar ek altyd skelm fotoboekies gelees het – nog 'n taboe van my pa, wat dit "duiwelsbybels" genoem het, en gesê het dis eintlik net vir mense wat nie kan lees nie. Maar blykbaar was die Witwatersrand se reëls minder streng, want híérdie kinders kon alles doen – die nefies het tot gerook, en die oom het tatoes gehad!)
Met groot oë het ek gekyk hoe die groot kinders nie net die verbode lekkergoed oopmond kou nie, maar yslike borrels daarmee blaas. Die versoeking was te groot, en ek het eendag mooi gevra om ook te probeer. Ek onthou baie goed my totale paniek toe my eerste borrel bars en amper my hele gesig bedek! Hulle het heerlik gelag en my taamlik hardhandig hanteer om die "evidence" so gou moontlik van my gesig af te kry. Ek is nog 'n kosbare blokkie van die kosbare lekkerte gegee en opdragte van "Kou!" en "Maak gou!" en "Gee!" is geblaf, want blykbaar is 'n tweede koutjie die heel beste gereedskap op die taai besigheid van 'n mens se gesig af te kry. Die lastige klein sussie is nie weer toegelaat om saam te kou nie, en ek was maar tevrede met my verbode leesstof as vermaak. Ek vermoed nou ek was dalk die slagoffer van 'n tipiese grootsussie-poets, maar ek het verstaan hoekom my pa dié klewerige spul nie goedgekeur het nie.
Vandag twyfel ek of die grootmense nie tog maar geweet het wat alles in daardie kamer aangaan nie. Ek is amper seker my pa het geweet ek lees die Ruiter in Swart en Saal 10 daar op die grond tussen die twee beddens, en die kougom-etery en borrelblasery het met sóveel klipharde lagbuie gepaard gegaan dat dit nie regtig 'n geheim sou kon wees nie. Maar ek is seker die feit dat hierdie onwettige aktiwiteite altyd net anderkant die Vaalrivier gebeur het, het die opwinding vir ons net nóg groter gemaak, en die ouers het ons maar laat begaan.
Of dit hoegenaam verwant is aan my kindertyd se kougom-borrels, weet ek nie, maar ek het vandag nog 'n voorliefde vir borrels. Ek bad graag in baie, baie borrels, en kan die versoeking nie weerstaan om borrels te blaas met bad- en skottelgoedseep nie. Gelukkig is daar nog enkele lekker dinge uit my kleintyd wat vandag nog bestaan. As kinders het ons gewoonlik op Oukersaand elkeen so 'n botteltjie borrel-vloeistof gekry in die kussingsloop wat op ons beddens se voetenend gelê het, en op Kersoggend halfvol klein, goedkoop geskenkies was. Dié borrel-mengsels is nou nog vir my onweerstaanbaar, veral buite, as die son daardie borrels die mooiste kleure gee.
Ek wonder net of ons nie meer borrels moet blaas nie – nie klewerige borrels, weggesteek in 'n kamer agter 'n toe deur nie, maar buite, in die helder sonlig: pragtige groot, silwer borrels met tinte van pienk, blou en groen wat dans in die wind. Daar is net iets magies daaraan, en die betowering raak nie minder soos ek ouer word nie.
Ek het borrel-blaas as aktiwiteit gebruik om die lui mond-en wangspiertjies van my Chinese leerlinge aan te help, maar ek dink ook daar kan ander terapie in die borrel-blasery wees, as 'n mens bewustelik jou spanning saam met die borrels uitblaas en kyk hoe dit wegraak. Dink net hoe baie stres en bekommernis kan saam met een groot borrel verdwyn, of hoeveel klein jakkalsies kan in 'n streep klein borreltjies wegwaai.
Dit hoef ook nie net negatief te wees nie. Hoop, goeie gedagtes, drome en wense kan ook mos maar so saam met die mooi, blink borrels die heelal ingestuur word …
Kan ons tog maar net versigtig omgaan met mekaar se ragfyn borreltjies? Dit neem net een onnadenkende woord, negatiewe opmerking of gemene storie om met 'n skerp vinger 'n pragtige kunswerk en sy kosbare inhoud te vernietig …
Tags Afrikaans, Borrels, Spanning
Happies of hompe – help jouself!
1 Comment on Happies of hompe – help jouself!
As kind was my tannie Anna se kaas- en tamatietoebroodjies, wat met witbrood gemaak is, vir my 'n heerlike bederf. By ons huis het ek die bruinbrood met grondboontjiebotter en stroop saam met my baie sussies geniet en my trommeldik daaraan geëet. Sien, het ek baie later eers verstaan, 'n mens het nie witbrood en kaas nodig om jou magie vol te maak nie. Dis net 'n lekker bederf.
Interessant hoe 'n mens se idee van luuksheid verander. Al het ek dit nie destyds besef nie, was kaas 'n luukse wat in ons groot, saamgestelde gesin sou moes opsy staan vir ander noodsaaklikhede soos vyf, en later sewe, dogtertjie-lywe wat aangetrek moes word en magies wat met gesonde kos volgehou is. Nie dat ons luukshede gemis het nie – nee wat, sover ek kan onthou was ons dolgelukkig en blakend gesond.
'n Paar dae gelede bring Manlief 'n hele paar groot blokke kaas van die winkels af. Spaarsaam soos hy is, weerstaan hy baie moeilik 'n spesiale aanbod, en as dit nou beteken hy moet drie koop om een verniet te kry, dan maak hy maar so. Of, in die kaas se geval, mens weet nooit wanneer dit wéér so lekker goedkoop is nie. Ek kla glad nie, dis heerlik om altyd pakkies met gerasperde kaas in die vrieskas te hê!
Die roetine is dat die kaaskoper die rasper beman en ek die pakkies maak om te vries. Om onsself te bederf (en seker ook om na ons cholesterol-vlakke om te sien) los ons partykeer 'n groterige stuk heel, en dit word dan in skyfies op brood of beskuitjies gesny. Dit gebeur nie elke keer nie, en dit is juis die oorvloed kaas wat my aan die dink gesit het oor ons idees van luukshede en bederf.
Ek glo nie ons is fyn genoeg ingestel op mense wat minder kaas in die huis het as ons nie. (Lees asseblief nou my metafoor raak!) Ek dink ons moet makliker vir 'n bruinbrood-kind 'n witbrood-bederfie aanbied, sonder om iets daaroor te sê. Ons kan dan ook sommer ekstra baie kaas op daardie broodjie sit, al sou dit beteken ons volgende broodjie het minder op.
Ek is dankbaar dat ons "arm" genoeg grootgeword het dat ons doodgewone uitverkoping-kaas as 'n lekker bederf kan beskou. Dit is 'n voorreg om te kan kies of ek hierdie spesiale aanbod-kaas wil rasper of heel wil opeet. Solank ek net onthou dat dit nie vanselfsprekend is dat daar hoegenaamd kaas in die huis is nie! Maar ek moet ook nie skuldig voel as daar 'n houertjie met roomkaas in my yskas is en ek sommer 'n lepelvol net so skoon eet, bloot omdat ek na my kinders verlang nie, né?
Dit sal ook dalk goed wees as ons elke dag versigtig oorweeg hóé ons ons luukshede wil geniet: in klein-klein gerasperde happies, in dun skyfies, of sommer in hompe of lepelsvol. Ek dink nogal daardie kleiner happies wat net so nou en dan in klein mondjiesvol geniet word, verskaf groter plesier. Ons moet net onthou dat ons dit mag en moet geniet, en om so nou en dan vir iemand anders ook 'n broodjie aan te bied …
Dankie, tannie Anna, vir daardie lekker broodjies by jou kombuistafel op 'n Woensdag nà Kinderkrans.
Tags Afrikaans, Luukshede
1 Comment on Om saggies te val, op te klim en wéér te ry …
Een van baie dinge waarmee ek in my lewe gesukkel het, maar darem uiteindelik reggekry het, is fietsry. Ek kon my kleintyd verkyk aan my groot sussies wat met hulle swaar skooltasse agterop hulle fietse ewe flink in die oprit van ons huis "free" terwyl hulle kruisbeen op die een trap staan – en dan, sodra hulle deur die hek is, behendig die ander been oor die saal swaai, elegant gaan sit en terwyl ek die hek toemaak, straat-af verdwyn! Ek moet nou bysê dat hierdie sussies 8 en 10 jaar ouer as ek is, en dat hierdie herinnering kom van voordat ek skool toe is.
Ek was seker so 10 of 11 jaar oud toe ek een van hulle se blou Raleigh fiets geërf het. Ai, ek het my menigmale disnis geval in daardie einste oprit, soos ek hardkoppig probeer het om die kuns te bemeester. Uiteindelik kon my "groot" nefie, Johan (wat maar net 'n jaar ouer as ek is, maar in my oë alles kon doen) my leer ry. Ek dink die sukses van die fietsrylesse het meer in selfvertroue as vaardigheid of balans gelê, want hy het agter my aangehardloop en heeltyd geskree: "Ek het jou, ek het jou! Trap net!" Ek is redelik seker dat hy my eintlik na 'n paar treetjies gelos het om self te ry. Ek onthou goed hoe ek amper altyd oor my skouer gekyk het, gesien het dat hy nie meer die fiets vashou nie … en dan geval het!
Nou moet ek byvoeg dat ek later 'n meester was van saggies val. Tussen die twee sementstroke van die oprit was 'n strook gras en na 'n paar nerf-af knieë en elmboë het ek dit meestal reggekry om op die gras te val. Dit was maar Vrystaat-gras, beslis nie altyd lowergroen en sag nie, maar darem beter as die growwe, grys sement. Nog iets wat in my guns getel het, was my verbete vasberadenheid. My pa het 'n onverbiddelike reël gehad dat ek nie in die straat met my fiets mag kom voordat ek nie behoorlik kon ry nie – en ek wou só graag saam met my nefie gaan ry! Van moed opgee was daar geen sprake nie. (Dit was voor die dae van beskermende helms en skerms vir knieë en elmboë!) Ek het maar op my tande gebyt, die trane weggeknip, as dit nodig was die bloed afgevee en teruggeklim op die fiets wat my liewe, streng leermeester teen daardie tyd alweer regop gehou het.
Kan ons mekaar nie ook maar só help om die lewe se fiets te ry nie? Dit is mos nie soveel moeite om iemand vir die eerste paar treetjies regop te hou nie. Jy sal gou-gou ongemerk kan laat gaan, maar steeds naby genoeg bly om aanmoediging te gee, en as dit dan nodig is, bietjie spoegies aansmeer waar die nerwe gewaai het as dinge tóg skeefloop. Hoekom nie die val-slag bietjie sagter maak as jy kan nie? Jy kan mos maar help met die herstel-poging, al is dit net deur die fiets weer op te tel. Dit is darem só die moeite werd om saam op en af te spring en hande te klap as jou leerling die kuns bemeester om alléén reg te kom!
Ons moet ook dalk leer om nie so maklik moed op te gee nie. Die verlies aan waardigheid as ons misluk, weeg waarskynlik vir ons te swaar. As ons val, is ons eerste reaksie mos om te kyk wie het gesien! Pleks ons maar opstaan en weer probeer – die gekneusde ego sal gou plek maak vir die bevrediging van sukses. En ons moet leer om aan te hou trap, al is dit deur 'n paar versteekte trane, en nié heeltyd oor ons skouer te kyk nie. Vertrou jouself, en die een wat jou help.
Dink net aan die vreugde as jy met die wind in jou hare en jou fietsklokkie wat vrolik lui, die straat af jaag!
8 Comments on Jy mag ophou voor die einde
Ek is lid van 'n paar "boekwurm-groepe" op sosiale media. Onlangs vra iemand of ander leesgieriges ook al 'n boek begin het, maar dan eenkant gesit het en nie klaar gelees het nie. En daar ontketen dit toe amper 'n klein oorloggie!
Ek hoef maar net na myself te kyk om te sien dat boekmense vreeslik passievol kan wees oor boek-verwante onderwerpe. Die heen-en-weer stryery oor die verpligting om 'n boek klaar te lees of nie, het my aan die dink gesit oor 'n ooreenkoms tussen ons verhoudings met boeke en dié met mense om ons.
Dit het al baie met my gebeur dat ek 'n boek begin lees, maar dan glad nie daardeur geboei word nie, of dat ek ná 'n paar hoofstukke doodeenvoudig nie meer verder wil of kan lees nie. Partykeer is die karakters net nie na my sin nie – een van die boeke waar dit gebeur het, was nogal 'n blitsverkoper en is daarna in 'n suksesvolle film verwerk – The Girl on the Train. Ek kon eenvoudig nie van één karakter hou nie! Dit gebeur ook dat die karakters te suikersoet en onverteerbaar goed is. Partykeer is die storie te gewelddadig, partykeer weer te saai, soms is daar iets in die skryfstyl wat my irriteer, dalk is die intriges te veel of te ingewikkeld, te min of te voorspelbaar. Dit gebeur ook dat die skrywer se naam, die boek se titel, of die omslag-ontwerp my aangetrek het, maar toe nie aan my verwagtinge voldoen het nie.
Nét so werk dit met mense en hulle verhoudings. Ek praat nou van alle verhoudings – werkverhoudings, vriendskappe, familieverhoudings en ja, selfs romantiese verhoudings. Soms is twee mense net nie pasmaats nie. Soms wil die vonkie net nie in 'n behoorlike vlam ontwikkel nie. Partykeer is een of albei partye te negatief, of dalk te saggeaard. Dit mag wees dat almal wat hulle ken, dink die twee karakters is "blitsverkopers", maar die kombinasie werk net nie uit nie. Party verhoudings het ongelukkig te veel geweld, party is weer te saai. Soms is daar te veel irritasies, te veel intriges, dalk is daar te min vonk, te veel bagasie … net soos met boeke en lesers. En net soos my laaste boeke-voorbeeld, partykeer het 'n uiterlike voorkoms of reputasie aanloklik voorgekom, maar toe nie diep genoeg gestrek nie, of die werklikheid was nie soos die ideaal nie.
En wat dan gemaak? My standpunt oor boeke kan amper net so toegepas word op mense.
Daar is genoeg mooi boeke in die wêreld, ek hóéf nie te worstel met 'n boek wat ek nie geniet nie. Net so is daar genoeg mense in die wêreld met wie ek gemaklik in 'n verhouding kan wees, sodat ek nie nodig het om my lewe te kompliseer met mense wat nie waarde daaraan toevoeg nie. Dit klink koelbloedig, ja, maar is ek dit nie aan myself verskuldig om my omgewing te suiwer van konflik en negatiwiteit nie? Onthou, ek sit hierdie boek eers neer nadat ek 'n paar hoofstukke gelees het – ek gooi dit nie sommer eenkant toe net oor ek iets daaroor gehoor of gelees het nie. Nee, ek probeer eers, dink en oorweeg, en dan besluit ek. Baie belangrik – ek respekteer steeds daardie boek, en die skrywer: ek skeur dit nie uitmekaar en gooi dit in die vuur nie. Nee, ek maak dit net toe en bêre dit. Kan ons dit nie maar met mense ook so 'n bietjie sagter doen nie? Sou die wêreld nie 'n beter plek gewees het as mense mekaar minder verskeur en verbrand het nie?
Dit het wel ook al gebeur dat ek 'n boek eenkant sit, net om dit later (soms jare later) weer op te tel, en dan geniet ek elke woord. Ek was dalk net nie met my eerste probeerslag reg ingestel nie, of op daardie stadium nie op die regte plek daarvoor nie. Dinge kan verander. Die boek kan nie, maar ék kan! Hoeveel wroeging sou ons gespaar wees as ons dit ook van mense kon onthou – ek kan nie die ander mens verander nie, maar ék kan wel verander, die konteks kan verander, my perspektief kan verskuif, my denkwyse kan verbreed … en dan kan dinge dalk anders uitwerk.
Maar as dit nié gebeur nie, en daardie boek word nooit klaar gelees nie, is dit ook nie die einde van die wêreld nie. Daar is ander mense wat daardie boek gaan geniet, en daar is ander boeke wat ek gaan geniet. Mense, soos boeke, verdien soms 'n tweede kans en soms is 'n ander kombinasie nodig.
Maar een ding bly waar – ék, en net ek, kan my boeke uitkies, en besluit tot waar ek gaan lees. Net soos my mense.
Tags Afrikaans, boeke, Verhoudings
Die Lewe Motivering
2 Comments on Reëls, rooi kaarte en rebellie
'n Mens moet mooi dink voordat jy reëls maak. Behalwe dat 'n groot deel van die aarde se bevolking glo dat reëls daar is om gebreek te word, is dit 'n baie groot taak om reëls toe te pas. Die aard van die menslike natuur laat ons ook nie toe om, nadat ons 'n reël gemaak het, maklik te erken dat dit nou regtig 'n simpel idee was nie – ons sal eerder met ongekende ywer aanhou om daardie reël af te dwing as om terug te staan en dit liewer te herroep.
Natuurlik is dit dikwels 'n kwessie van opinie. Dieselfde reël wat vir my absoluut sinneloos is, is vir iemand anders lewensbelangrik. Ai, ek moes in my jonger dae baie keer so hard op my tande byt en reëls gehoorsaam en toepas wat vir my bitter min tot geen sin gehad het. Ja, dit sou prysenswaardig wees as ek ewe rebels met my vuis in die lug kon staan en protes aanteken teen daardie ondeurdagte verordeninge, waarvan baie vandag nie meer bestaan nie, dankie tog. Die feit is ongelukkig dat ek dan waarskynlik in die tronk sou beland, of my werk sou verloor het. Dit maak my skuldig, ek weet – deel van die skynheilige skare.
Baie van die reëls waarmee ek grootgeword het, was 'n weerspieëling van die skynheilige samelewing van daardie tyd. Toe ek begin skoolhou, is dames toegelaat om in die winter langbroekpakke te dra, mits die baadjie "polslengte" was. Ek het behoorlik kopgekrap oor dié pols-storie, totdat ek besef het dat dit eintlik beteken het dat die baadjie my boude moes bedek – maar dáárdie skandalige woord kon sekerlik nie in die Riglyne vir Damespersoneel verskyn nie. Nie baie lank gelede nie het ek en my vroulike kollegas nog geskater van die lag oor die vereiste dat dames ten alle tye "formele vormdrag" moes dra – sekerlik 'n oorblyfsel uit die patriargale tyd toe omies in donker pakke die "skoolkommissie" was wat saans nadat hulle van die Rapportryers- of Kerkraadsvergadering af gekom het, skoolreëls uitgedink het.
Moet my nie verkeerd verstaan nie: ek hou van dissipline. Ek verstaan dat reëls 'n mens veilig laat voel, dat orde 'n natuurlike instink is. Ja, ek is rebels (ek is in die sestigs gebore, natuurlik rebelleer ek!) maar die groot dryfveer agter my betoog is dat regverdigheid tog net die botoon moet voer. Wat vir die een geld, moet ook vir die ander geld. As 'n reël die lewe onnodig kompliseer, moet dit her-dink word. As dit nie duidelik is hoekom die reël daar is nie, moet dit nie daar wees nie. As dit nie die wêreld beter maak nie, moet dit (en sommer die persoon wat dit uitgedink het) verwyder word. As daar gereeld uitsonderings gemaak moet word, moes die reël nooit bestaan het nie.
Daar behoort ook 'n reël te wees teen die blindelingse gehoorsaam van reëls. Ek is telkemale in my onderwys-loopbaan tereggewys omdat ek die kinders in my klas aangemoedig het om dinge te bevraagteken. Net omdat dit in 'n boek staan, of omdat 'n grootmens dit sê, maak dit nie waar nie. Dink vir jouself, vertrou jou hart, doen wat reg voel, het ek hulle probeer leer. Ai, hoe hoop ek dat hulle dit doen!
Rugby en ander sportsoorte het nogal 'n goeie reël, wat ons meer in die alledaagse lewe moet toepas: as iemand, of 'n reël, ontwrigtend is, of negatief, of nie bydra tot die vooruitgang van die spel nie, hier is 'n rooi kaart. Skoert!
Eintlik, in die dieptes van my hippie-siel, glo ek dat ons elkeen 'n volledige stel reëls in ons menswees ingeweef het. As ons daarby sou hou, sou ons gawer, beter en sommer mooier gewees het, en ons wêreld sou nie so uitgerafel, afgetakel en opgemors gewees het nie.
Verbeel jou, sê-nou-net, die grondwet van die wêreld kon uit sulke eenvoudige reëls bestaan:
As dit nie vir iemand iets positiefs kan beteken nie, moet dit nie sê nie. As dit iemand of iets anders gaan benadeel, moet dit nie doen nie. As dit nie vir jou goed is nie, moenie deel daarvan wees nie.
Hou net genoeg vir jouself en deel die res.
Gee meer as wat jy vat.
Laat ander toe om van jou te verskil.
Wees onverskrokke as jy doen wat reg is.
Wees goed vir ander, en vir jouself.
Tags Afrikaans, Dissipline, Rebellie, Reels, Wette
Soms verskyn die monster in die vorm van uitsprake en stellings wat gemaak word oor aktuele sake. 'n Onlangse voorbeeld is die dame wat in haar kantoor of woonkamer sit en 'n nuusberig raaksien van militêre konflik 'n paar duisend kilometer van haar veilige, voorstedelike kokon. Sy kies dadelik kant, waarskynlik gegrond op haar oppervlakkige wêreldkennis, of dalk selfs 'n stukkie onthou van 'n laerskool-geskiedenisles of 'n Kinderbybel-oorlogstorie. Nou moedig sy "haar span" geesdriftig aan, basuin dit op haar sosiale media platforms uit, verander selfs haar profiel-foto om haar voorkeur te wys.
En jy, meneer, wat jou kop skud dat jou veelvuldige kenne bewe oor die meisies wat skamel-gekleed op loopplanke of skerms verskyn? Terwyl jy hoogheilig jou pofferhandjies oor jou boep vou, veroordeel jy hulle omdat hulle geen respek vir hulle liggame het nie, en ag jouself gelukkig dat dit nie jóú dogter / vrou / meisie is nie. Regtig? Is die gemorskos, drank en sigarette waarmee jy jou liggaam bombardeer jou manier om respek te betoon? Wanneer jy uit die Bybel aanhaal om die jonges se tatoeëermerke, lewenstyl en modes te verdoem, onthou jy dat vuil taal, onbehoorlike gedagtes, en ja, 'n geskinder, deur dieselfde Bybel afgekeur word?
15 Comments on Graadkry
9 Comments on Moeilike mens
As iemand sê: "Ek wil nou nie moeilik wees nie …" dan weet ons mos – hier kom moeilikheid! Net soos ons dadelik regskuif vir 'n sappige skinderstorie sodra iemand reken dat hy of sy "nou nie wil skinder nie." Maar wat presies is dit om moeilik te wees?
Wat is 'n moeilike mens nou eintlik? As daar dan nou iets soos 'n moeilike mens is, moet daar mos ook 'n maklike mens wees – wat is dit? As iemand as 'n moeilike mens beskryf word, is dit 'n kompliment of 'n belediging?
In my ondervinding word die term "moeilike mens" dikwels gebruik as 'n verskoning vir pleinweg 'n mislike mens. Iemand wat sommer dwars en befoeterd is, en self nie in staat is om 'n aanvaarbare verskoning daarvoor uit te dink nie, is baie lief daarvoor om hom- of haarself te beskryf as 'n moeilike mens. As ek die term dan in reguit, eerlike taal moet probeer vertaal, sou ek dus uitkom by iets soos "vol strooi, sonder geldige rede iesegrimmig, taktloos en onbeskof".
Maak geen fout nie, ek kry gereeld my eie moeilike oomblikke. Ek raak moeilik, bitter moeilik, oor sekere dinge. Skynheiligheid maak my onmoontlik moeilik. Mense wat hulleself die reg toe-eien om ander te oordeel en dan sommer luidkeels verkondig dat een of ander individu of groep hel toe sal gaan, so asof hulle sélf die sleutels van die hemel hou – ja, hulle maak my verby moeilik. Mens-monsters wat kinders, ou mense en diere verwaarloos … mense wat lieg, en dink die res van die mensdom is te dom om dit agter te kom … mense wat hulle monde uitspoel oor dinge waarvan hulle niks weet nie … mense wat hulle mag misbruik … pretensieuse mense … mense wat nie ekskuus kan sê nie … die lys is lank. Dit maak my moeilik – dan verloor ek my humeur, my selfbeheer, my maniere en blaas stoom af.
Ek erken ruiterlik dat hierdie stoom-afblasery nie 'n goeie ding is nie. Dis nie bevorderlik vir 'n beeld as 'n waardige en voorbeeldige, of selfs net 'n ordentlike vrou nie. Die woordeskat wat ek soms gebruik in die proses van stoom-afblaas, is nie wat my ouers my geleer het nie, dis nie wat ek my ouers of ander rolmodelle ooit hoor gebruik het nie, dis nie wat ek my kinders doelbewus geleer het nie (maar ons weet mos almal hoe maklik kinders die donkerder skakerings van taal aanleer …) en dis nié 'n goeie voorbeeld nie. Maar dis ten minste eerlik! En dit hou net vir 'n kort rukkie aan, dan is dit verby – dit verander darem nie die hele ekke in 'n "moeilike mens" nie. Of so hoop ek!
Dis darem ook nie asof ek heeldag en aldag loop en stoom afblaas nie. Ek probeer om nie soos 'n dronk soldaat met 'n outomatiese geweer oral skote af te skiet en mense om my af te maai nie. Meestal probeer ek gaaf wees, ander help, die aarde oppas, lief wees vir amper almal (ek trek die streep by boelies en korrupte politici) en oopkop wees oor mense wat anders as ek dink, glo en leef.
So … die beste waarvoor ek dan seker kan probeer, is dat mense wat my ken, my nie as 'n moeilike mens sal beskryf nie. Moeilik om te verstaan, ja, daarmee kan ek nog saamleef; selfs moeilik om van te hou. Maar nie sommer net ongekwalifiseerd moeilik nie. Dan liewer befoeterd, beneuk, kwaai, vol strooi, humeurig, plofbaar – maar verkieslik eerlik!
Dis mos maklik!
4 Comments on Roomys-rykdom
Ek het grootgeword in die tyd van roomyskarretjies – drie- of vierwiel-fietse met 'n vierkantige houer voorop. Die roomysverkoper het 'n klokkie gelui en ons het dan straat toe gehardloop en hom voorgekeer. Ek onthou goed hoe my groter sussies my moes oplig sodat ek binne-in kon kyk na die koue lekkerte en dan my keuse kon maak. Die roomyse wat ons kon bekostig, het 3 of 5 sent gekos. Daar was ook so 'n dubbele een, met twee stokkies, wat mens kon deel as jy dit versigtig in twee gedeel het met 'n mes. Daar was sjokolade oor die boonste punt, maar dit was duur … 'n hele 9 sent.
Toe ek groter was, het mens waentjies gekry wat sulke temerige deuntjies gespeel het, en draairoomyse verkoop het. Dit was te duur vir ons, maar gaandeweg het hulle die ander roomyswaentjies verdring totdat hulle klokkies nooit meer in die strate gehoor is nie. Daar was wel in my hoërskooljare 'n paartjies wat by die bushalte gestaan het. Dit was in 'n doodloopstraatjie agter die een hoërskool – al die busse het daar bymekaargekom met kinders wat hulle van al die skole af aangery het, en daar moes ons dan oorklim in die busse wat na die onderskeie woonbuurte toe gery het. Ek het nooit by hulle roomys gekoop nie, omdat ek altyd te bang was ek sal die bus verpas. Of dalk het ek nie geld gehad nie, of ek was dalk net nie lus vir roomys so ná 'n lang skooldag nie. Miskien het die feit dat ek nie die klokkie al van die vorige straat af gehoor het, my sente in my kouselaai bymekaar gemaak en opgewonde by die hek gewag het nie, die betowering gesteel …
Ek weet dat die roomyse wat vandag in die supermarkte in deftige yskaste lê, seker baie lekkerder is as doerietyd se karretjie-roomys. Dit word waarskynlik in meer higiëniese toestande gemaak, vervoer, en verkoop! Die foeliepapier waarin vandag se roomys toegdraai is, kom maklik af, en klou nie op party plekke vas sodat jou vingers later taai is van sukkel om dit af te kry nie. Tog verlang ek terug na daardie ondervinding: die geluid van die klokkie, die sussies wat mekaar in die huis roep, dan die koue "rokie" wat uit die bek van die roomysman se waentjie in my gesig blaas as hy die dik deksel oopmaak, my sussies se hande om my lyf terwyl ek uitsoek, die trots van my éie geldjies in die vereelte hand van die glimlaggende roomysman neersit, en daarna die oopmaak en eet op die gras voor die huis …
Wat presies is dit nou eintlik wat my so nostalgies maak? Die roomys? Verlang na my susse? Sommer net kleintyd se rykdom-in-armoede? Ek weet nie. Ek vermoed dit kom saam met die besef, so op dag 126 van hierdie grendeltyd, dat die groot rykdom in die klein dingetjies lê – daardie wat selfs nog minder as 3 sent kos.
Tags Afrikaans Roomys Grootword
3 Comments on Pasmaats
Ek sien 'n mode-artikel in 'n tydskrif waar dinge wat glo goed bymekaar pas, saam groepeer word. Soos swart en wit, rompe en stewels … jy kry die idee. Later snuffel ek op sosiale media en sien hoe mense uitsprake maak oor dinge waarvan hulle duidelik nie kennis het nie, kommentaar lewer op artikels wat hulle ooglopend nie gelees het nie en woorde gebruik wat hulle nie kan spel nie. Die besef tref my: as ons meer gereeld pasmaats gebruik het, sou die wêreld dalk 'n bietjie beter, makliker, sagter gewees het.
Natuurlik is daar die dinge wat ons almal wéét hoort bymekaar, en ons tref hulle selde een-een aan (in mý huis, in elk geval!) – soos sop en brood, fliek en springmielies, slappap en botter, swem en koffie … maar dan is daar ongelukkig kere wat een pasmaat kaal staan sonder sy maatjie.
Neem nou byvoorbeeld woede en kalmte. Daar behoort 'n wet te wees wat jou verbied om jou te vererg sonder om diep asem te haal. (Ja, ek praat van en met myself!) In dieselfde kategorie val passie en balans. Dit is sekerlik omdat hulle ook soos ek gedink het, dat die ouer mense so gereeld gebid het vir krag en genade. Daardie twee is pasmaats – sonder genade gaan krag in die meeste gevalle dodelik gevaarlik wees.
Dan is daar drome en harde werk. Walt Disney word dikwels onvolledig aangehaal: dit is nie waar dat 'n mens alles kan doen waaroor jy kan droom nie – dit verg dekselse harde werk! Ja, die koning van fantasie hét gesê "If you can dream it, you can do it," (alhoewel hierdie beroemde woorde blykbaar deur Tom Fitzgerald, wat vir Disney gewerk het, gesê is) maar hy het ook gesê: "If you have a dream, turn it into a goal" en "All our dreams can come true if we have the courage to pursue them." Enige dromer weet dat die skep en bereik van 'n doelwit, en die moed om dit waar te maak, bitter harde werk is!
'n Ander paartjie wat tog te dikwels geskei word, is sukses en nederigheid. Ons arme wêreld loop krom onder die las van mense wat sukses behaal het, en toe vergeet het dat hulle dit eerstens nie alleen reggekry het nie, tweedens nie alleen in stand kan hou nie, en derdens op die ou einde nog maar dieselfde mens is as vóór hulle sukses. Ek glo daar het nou name by jou opgekom – party dalk wêreldberoemde figure, en ander dalk mense (of monsters) wat jou lewenspad gekruis het.
Moraliteit en lojaliteit. Ja, hulle rym selfs! Dis goed en wel om 'n stel morele reëls te hê, en daarsonder sien ons mos hoe die wêreld wreed en lelik raak. Maar pak tog maar die toga en hamer weg waarmee jy so graag oordeel. Wat jý as reg of aanvaarbaar beskou, is nie noodwendig die begin en einde nie. Buitendien het jy nie altyd al die feite nie, en ken jy gewoonlik nie die konteks waarbinne die optrede wat jy so verdoem, gebeur het nie. Temper jou vuur en swael maar 'n bietjie met deernis, en veral met lojaliteit. Daardie kennis, vriend of familielid wat oor jou selfgemaakte werklikheid se grense getrap het en wat jy toe met een dramatiese swaai van jou toga en een genadelose kap van jou hamer gevonnis het … verdien hy of sy nie iets meer nie?
Deftigheid en opregtheid. O, ek het 'n DING oor pretensie. Daar is tye, baie tye, wanneer 'n goeie skeut "kommin" nodig is! Die meeste van die tyd, inderdaad, is dit in my oë beter om net te wees soos jy is, te sê wat jy voel en te doen wat jou binnegoed vir jou sê om te doen. Natuurlik moet jy jou oordeel aan die dag lê en darem nog basiese maniere en goeie smaak aan die dag lê. (Verwys terug na woede en kalmte …) As mense net wil besef dat aangeplakte deftigheid presies dít is: aangeplak! En daai gom steek aan die kante uit. dit maak borrels in die middel en die ergste van alles, dit gaan nie hou nie …
Dit is nou maar eenmaal soos grondboontjiebotter en konfyt, soos kort rokkies en hoë skoene – hulle kan een-een werk, maar saam is hulle beter!
Tags Afrikaans, balans
Eet en drink vir onthou en dink
6 Comments on Eet en drink vir onthou en dink
Ek luister na 'n reisprogram en 'n man vertel van sy ondervinding met die mense en kos in Portugal. My dierbare oud-kollega en absolute reis-rolmodel, Isabel, deel die mooiste foto's van kos en speserye en mense in Marokko. Ek lees 'n artikel raak oor 'n stryery in koskringe oor die oorsprong van Maleier-kookkuns … en ek besef net weer hoe 'n groot rol kos in ons kultuur speel.
Toe ek destyds in Thailand moes begin werk soek, het ek verkies om nie in 'n stad te gaan skoolhou nie, en tot die meeste van my baie jonger kursus-kollegas se verbasing, was ek baie opgewonde om in 'n "deep rural area" in die noord-oostelike hoek van Thailand geplaas te word. In retrospek moet ek erken dat dit dalk tóg effens onbesonne was! Ek sal nooit vergeet hoe die behoudheid al stywer om my hart getrek het soos die groot bus my al dieper in die nimmereindigende oerwoude ingeneem het, terwyl Engels geleidelik van al die padtekens verdwyn het nie – om nie te praat van die paniek toe ek in die middel van die nag by 'n verlate busstasie afgelaai is met die naam van 'n hotel op my selfoon as enigste verwysing na waarheen ek op pad is!
Nadat ek deur twee wild-vreemde Samaritane na die hotel toe geneem is (taxi's werk nie meer ná middernag op die platteland nie) en daar met ope arms ontvang is, was my volgende smakie van Thai-hartlikheid later die oggend toe die hotel-eienaar aandring; "We drink tea!" omdat dit nog te vroeg was vir my bus (wat toe 'n trok was!) die oerwoud in. My Thailand-blogs vertel van hierdie hotel-engel, Nillapong, maar vandag dink ek uit 'n ander hoek aan my ondervindings daar: dat die meeste van my vriendskappe oor iets te ete of te drinke aangeknoop is, en dat die helderste herinneringe op een of ander wyse aan eet of drink gekoppel is.
Ek sal nooit vergeet hoe ek 'n padda geëet het nie!
Ek het my Chinese buurvrou braaibroodjies leer eet, én haar geleer om dit te sê!
Plat op die grond, knie-aan-knie, op gevlegte grasmatjies is ek in Thai-huisgesinne verwelkom en soos 'n koningin behandel terwyl ek op hulle heerlike tradisionele kos getrakteer is. Soos 'n wafferse tiener het ek op warm aande agterop Thai-bromponies of op my eie groen fiets deur die strate van "my dorpie" gezoem en is oral deur inwoners voorgekeer om iets saam te eet of te drink. My huisbaas het gereeld op sy bromponie opgedaag met stapels heerlike vrugte – al kon hy amper niks Engels praat nie, het hy met 'n breë glimlag en groot gebare beduie dat dit vir my is, want "you like, you like!" Naweke het die baas van die taalskool se man ons met sy rooi 4×4 diep die oerwoud ingeneem om daar te gaan werk – altyd met sakke vol padkos op die agtersitplek, afgesluk met soyamelk en coconut water – een van die min smake wat ek maar net nie kon leer liefkry nie. Die mense in die jungle villages het selde opgedaag sonder armsvol vrugte, groente of kruie. En een van my laaste en kosbaarste herinneringe aan my verblyf daar in die oerwoud is die vroutjie wat my met 'n piesang getroos het toe ek so bitterlik gehuil het oor my weggaan …
Hierdie kuiers by ons blyplek het dikwels gepaard gegaan met saamsing-sessies ook. Jack (met die kopdoek) was die dorp se musikant.
Ek het daardie vissies help vang!
Hier in my eie huis word die lekkerste kuiers om die eetkamertafel gekuier – voor, tydens en na etes wat uit almal se gunstelinge saamgestel is. Van vroegoggend koffie en beskuit sommer in pajamas bo-op iemand se bed, of in die kombuis, tot laataand warm sjokolade of slaapteetjies … die innigheid en intieme saamwees gaan maar net dikwels gepaard met eet en drink. Dit is nie seisoensgebonde nie: in die winter is lekker dik sop, kerriekos en bredie of warm melkkos in aanvraag, maar daardie warm koffie binne-in die swembad op 'n somermiddag, melk-ysies of roomys in die somerson bied ook heerlike agtergrond vir onvergeetlike tye. Net soos koffie uit die pienk fles saam met soetkoekies op die strand … dan is ons nog nie eens by prentjie-verjaardagkoeke of die Kersfees-oormaat van kleintyd tot onlangs nie!
Ek sal dit maar moet erken – kos is die kern van my hele herinnering-skat!
Tags Afrikaans, kos, kuier, Thailand
Plakkies teen die pyn
3 Comments on Plakkies teen die pyn
Soos baie vrouens glo ek dat 'n mens nooit te veel skoene kan hê nie. My pa het my geleer dat 'n meisiekind nie kaalvoet moet loop nie. Daardie reël het ek eers as grootmens verbreek, en ek moet bieg, ek het my eie twee meisiekinders aangemoedig om kaalvoet te loop. Maar nou nog, as ek die slag kaalvoet loop, verbeel ek my ek hoor my pa wat sê: "Waa's jou skoene?!" Ek dink dit is hoekom ek 'n ding het oor 'n vuil vloer, en dikwels in 'n winkel se aantrekhokkie wilde bewegings uitvoer as ek iets wil aanpas en noodgedwonge my skoene moet uittrek.
So 'n bietjie meer as 3 jaar gelede het ek in Thailand op pad skool toe deur 'n woeste stroom water fietsgery. Die vorige dag was daar nog 'n pad, en die volgende dag kon ek weer doodnormaal daar ry. "Rainy Season" in Thailand is regtig rainy season en propvol verrassings. In die proses het ek een van my plakkies verloor – 'n cheapie wat nog saamgegaan het van Suid-Afrika af. Gelukkig het ek 'n netjiese paar skoene by die skool gehad vir die dag, en daardie middag het ek sommer by 'n straatstalletjie vir my nuwe plakkies aangeskaf. Ek kan nie onthou presies wat ek daarvoor betaal het nie, maar ek weet dit was minder as 100 Thai Baht. (1 Thai Baht is 49c in SA geld.)
Daardie blou Thai plakkies het die res van my verblyf in Thailand hard gewerk, en was deel van die baie min klere wat dit gemaak het om saam terug te kom Suid-Afrika toe. Hier het ek dit baie gereeld gedra, maar ek begin nou agterkom dat hulle dalk oor hulle beste tyd is. Ek is traag om daarvan ontslae te raak – miskien is dit nostalgie, omdat dit my herinner aan daardie kosbare tyd, miskien is dit blatante materialisme, want ek gaan beslis nie weer sulke ordentlike plakkies hier te koop kry teen minder as R50 nie! Hoe ookal, dit het my weer laat dink aan die wysheid wat in skoene opgesluit is.
Die eerste waarheid in daardie paar blou plakkies is dat geldwaarde baie dikwels nie die regte waarde weerspieël nie. Vanselfsprekend. Ek glo dat elkeen wat hier lees, 'n paar voorbeelde kan noem van dinge wat min of niks gekos het, maar wat jy letterlik vir "geen geld ter wêreld" sal verruil of opgee nie. Ek praat nou nie van daardie goed wat geld nie kan koop, soos tyd saam met jou geliefdes nie. Nee, regte egte harde materiële dinge.
Tweedens – elkeen van ons het iets nodig om 'n buffer te wees tussen ons sensitiewe voetsole en die vuil vloere van die lewe. Dit verskil van mens tot mens. Party ouens gebruik 'n knorrige gesig daarvoor: as ek net stuurs genoeg voorkom, sal die stofkorreltjies van ander mense se dikwels goedbedoelde inmengery nié tussen my tone beland nie. Party kruip in hulle dop, ander raas en baklei, en so trek ons elkeen maar ons eie skoene aan om oor die lewenspaadjie te stap.
Die derde waarheid wat my plakkies my nou laat besef, is dat verandering nie altyd sleg is nie. Al was hulle baie doeltreffend om my deur die Suidoos-Asiese moesonseisoen te beskerm (darem in samewerking met my helder-oranje reënjas en 'n verskeidenheid sambrele!), hulle tyd is nou verby. Hierdie wete is bevestig deur 'n doring wat my in die relatiewe veiligheid van die sypaadjie reg voor my huis dwarsdeur my plakkie se sool raakgesteek het. Al is hy al dun, kon my plakkie darem daardie doring verhoed om in my voet agter te bly. Feit bly staan – ek sal nuwe plakkies moet kry.
Ja – hulle is ongelukkig ook daar: daardie venynige en skerp einas, op plekke waar mens dit die minste verwag. Gelukkig is daar gewoonlik iets , al is dit 'n stokou en verslete iets, om die ergste pyn te keer. Dikwels is mens se beskerming iemand wie se teenwoordigheid jy, soos 'n oorbekende plakkie, nie eens meer aldag bewustelik waardeer nie.
Ek sal die gemaklike bekendheid van my blou straatplakkies altyd onthou en waardeer … en waarskynlik sal ek alle toekomstige plakkies ook aan hulle standaarde meet.
Ek en my plakkies voor my blyplek tussen die rysland en die oerwoud, met my reënjas, op my "maatskappyvoertuig" … Augustus 2017
Tags Afrikaans, beskerming, Skoene
1 Comment on It's raining, it's pouring!
Rainy season in Thailand is from July to October. It is not the most popular tourist season. Monsoon rain is probably not the kind of weather you appreciate if you only have a week or two to enjoy a holiday.
I am deeply grateful for the rain. It provides a welcome reprieve from the heat. Yes, it is inconvenient sometimes, but in my case the pros far outweigh the cons. I love many things about rain, and maybe because the rain is so much more intense (and regular) here, those things become more pronounced:
I love umbrellas. When I was a little girl, one of the best gifts I received was a small plastic umbrella. I distinctly remember standing under the spray from the oscillating garden sprinkler, feeling like a magician under the protection of my own little dome. Here in Thailand, very few people go anywhere without an umbrella. Most students have theirs hanging from their backpacks. The colours, shapes and sizes are just part of the fun. They get up to all kinds of mischief with their umbrellas and it provides a visual feast in front of the classroom doors where they leave them during lessons.
I love the children's sense of fun. I never tire of watching them jumping over, and very often into, puddles. Of course they splash each other "accidentally" – they are children! I love how they instantly remove their shoes (sometimes, but not always, producing a pair of plastic or rubber slip-ons from their backpacks) and keep going through the water which is often ankle-deep. Remember, this is monsoon rain – it does not drain away instantly. It remains entertaining to watch a student shaking a tree branch to drench unsuspecting friends after a downpour. The best part is how nobody is ever annoyed by this – the victims, onlookers and perpetrator always join together in uproarious laughter!
I love getting drenched. Luckily I do, because it happens to me quite often. I cannot stay indoors when rain is in the air as that is virtually all the time. So, when I'm out on a ride and the rain starts, I have to stop and put on my raincoat (which is always in the handlebar basket) but by the time I'm covered up, it's actually too late. So lately I just enjoy the shower and dry off again. Apparently Thai germs cannot swim, as I have not yet had even as much as a light cold.
I love thunder and other rain sounds. Being a Free State child, I have always loved that deep and powerful rumbling. It sounds exactly the same here, and I must admit, it does spark a bit of homesickness. The sound of the rain on the corrugated iron roof is much, much louder here – not just because the roof is a bit lower but because the rain comes down here like nothing I have ever experienced. It literally crashes down, blinding, deafening and seemingly non-stop. It always stops, yes. Eventually. Even the serious tropical storm Sonca which has caused havoc in my immediate surroundings, is moving away after three days of constant rain.
I love how the sun always comes back after the rain. There is a life lesson here, of course. I will refrain from pointing out the obvious …
Lastly, and very importantly of course, I absolutely love rainbows. I don't care what scientists say about reflection, refraction and light spectrums. Rainbows are magic miracles and I will never cease to be awed by their appearance. I see many rainbows here, probably because the sun grasps every opportunity, however short, to appear between the very frequent showers. And even though I've often said that Asia is a totally different world, the rainbow colours here do not differ from those in South Africa. They shimmer over these kind, fun-loving people in exactly the same combination and order as over my own rainbow nation at the bottom end of Africa.
Unfortunately, despite being named for the magic arc, my people don't appear to understand the harmony that goes with a rainbow. Maybe someday we will learn.