Issue 3, 2006 Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif - Volume 17,
Volume 26 (2015) Volume 25 (2014) Volume 24 (2013) Volume 23 (2012) Volume 22 (2011) Volume 21 (2010) Volume 20 (2009) Volume 19 (2008) Volume 18 (2007) Volume 17 (2006) Volume 16 (2005) Volume 15 (2004) Volume 14 (2003) Volume 17,
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 351 –360 (2006)
Unfair contract terms legislation : the implications of why we need it for its formulation and application
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 361 –385 (2006)
&apos;n Behoorlike begrip van die redes waarom statutêre beheer oor onbillike kontraksterme noodsaaklik is het etlike implikasies vir die wenslike inhoud en toepassing van sulke wetgewing. Die belangrikste rede waarom die verbruiker gewoonlik geen invloed op die inhoud van standaardkontraksterme het nie, is die hoë transaksiekoste verbonde aan die lees en onderhandeling van sodanige terme. Dit lei dikwels daartoe dat die standaardterme van &apos;n verbruikerskontrak nie as die selfbeskikking van een van die partye tot die kontrak beskou kan word nie (en dus van sy outonomie of kontrakteervryheid nie). Een gevolgtrekking is dat inhoudelike kontrole geregverdigd is, ook op grond van substantiewe onbillikheid alleen in gepaste gevalle. Dit is dus problematies dat die Suid-Afrikaanse Departement van Handel en Nywerheid in hul konsep-verbruikerswetgewing slegs prosedurele faktore in die lys van faktore noem wat in besonder in ag geneem moet word by beoordeling van kontraksterme vir onbillikheid, behalwe vir die vraag of die goedere gemaak is op spesiale aanvraag van die koper (wat nie dikwels relevant sal wees nie). Voorstelle vir verbetering van hierdie lys word dus gemaak. Daar word ook gepleit vir &apos;n genuanseerde begrip en toepassing van prosedurele faktore wat die realiteite van standaardvorm-kontraktering in ag neem. Die redes waarom regterlike kontrole te beperk is, lei tot &apos;n beter begrip van die wenslike uitkomste van onbillike kontrakstermewetgewing. Die belangrikheid van voorkomende beheer het ook implikasies vir die substantiewe bepalings van sodanige wetgewing. Gedetailleerdheid voorsien deur lyste van verbode en verdagte terme (&apos;&apos;swart&apos;&apos; en &apos;&apos;grys&apos;&apos; lyste) kan veral in vinnige, effektiewe voorkomende en reaktiewe beheer &apos;n belangrike rol speel.
Death, mourning and melancholia in post-modern contract - a call for (re)establishing contract&apos;s connection with the ethical
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 386 –411 (2006)
Hierdie artikel poog om die verhouding tussen dood, rou en &apos;n etiese benadering tot die kontraktereg te problematiseer. Daar word geargumenteer dat die moontlikheid van die etiese verhouding bedink kan word in &apos;n bewussyn van onvervangbare enigheid (dood) van beide die self en die ander. Wanneer die moontlikheid van die etiese verhouding herbedink word, impliseer dit noodwendig &apos;n heroorweging van die reg wat poog om die realiteite waarbinne die etiese kan geskied, te reguleer en selfs af te dwing. Die artikel neem die kontraktereg as voorbeeld en argumenteer dat die kontraktereg &apos;n voorbeeld is van hoe die reg ontkoppel word van die etiese en wat die gevolge daarvan is. Daar word geargumenteer dat die reg herbedink kan word deur &apos;n proses van rou. Hierdie proses geskied na melankolie en behels &apos;n spesifieke omgaan met &apos;n narratief van dood en rou: &apos;n terugkeer na die eties-politiese prosesse van die &lt;i&gt;polis&lt;/i&gt; wat essensieël is vir die moontlikheid van transformasie. Die artikel steun op werke van Derrida, Gillian Rose, Drucilla Cornell en Grant Gilmore. Die allegorie waardeur die argument deurgaans beweeg is die verhaal van Leontius wat afkomstig is uit Plato se <i>Die Republiek.&lt;/i&gt;
Liability for products in the Consumer Protection Bill 2006 : a comparative critique
Max Loubser and
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 412 –453 (2006)
Die Verbruikersbeskermingswetsontwerp 2006 maak voorsiening vir skuldlose aanspreeklikheid van vervaardigers en andere teenoor verbruikers van defekte produkte. Tot op hede is aanspreeklikheid vir skade weens defekte produkte gegrond op skuld, meestal nalatigheid. In <i>Wagener and Cuttings v Pharmacare Ltd&lt;/i&gt; 2003 (4) SA 285 (SCA) was die Hoogste Hof van Appèl nie bereid om af te wyk van die skuldgrondslag vir hierdie soort aanspreeklikheid nie -in die uitspraak is gesõ dat reëls ten opsigte van skuldlose aanspreeklikheid vir defekte produkte deur die wetgewer geskep sal moet word. Hierdie Wetsontwerp skep nou sulke reëls, soortgelyk aan re?ls wat reeds in talle ander regstelsels geld. Prominente voorbeelde van sulke reëls is te vinde in die Amerikaanse <i>Restatement Third, Torts: Products Liability&lt;/i&gt; en die Europese riglyne vir produkteaanspreeklikheid van 1985, wat tot die aanname van ooreenstemmende wetgewing in al die Europese lidlande gelei het. Die Verbruikersbeskermingswetsontwerp volg in &apos;n groot mate die Europese model, in besonder die <i>Consumer Protection Act&lt;/i&gt; 1987 van die Verenigde Koninkryk. &lt;br&gt; In hierdie artikel word aangevoer dat &apos;n stelsel van skuldlose aanspreeklikheid vir defekte produkte in Suid-Afrika om beleidsredes geregverdig is, maar dat die Europese model nie as &apos;n ongekwalifiseerde sukses ervaar is nie en dat die onkritiese navolging van hierdie model sekere onduidelikhede skep; en dat die beoogde ree¨ ls in sekere opsigte nie goed aanpas by die beginsels van die Suid-Afrikaanse deliktereg nie. Besondere vrae wat vanuit hierdie perspektief bespreek word, sluit in die volgende: Ten opsigte van watter produkte - in die Wetsontwerp genoem &apos;&apos;goods&apos;&apos; - moet skuldlose aanspreeklikheid erken word (ook vir defekte in grond en gebrekkige inligting?); wanneer moet &apos;n produk as &apos;&apos;defek&apos;&apos; beskou word (is die maatstaf van verbruikersverwagtinge - &apos;&apos;consumer expectations&apos;&apos; - &apos;n geskikte een en is dit versoenbaar met die onregmatigheidsvereiste vir deliktuele aanspreeklikheid?); wie moet as verweerders teenoor die verbruikers van &apos;n defekte produk aanspreeklik wees (vervaardigers, verspreiders en ook andere?); vir watter soort skade moet aanspreeklikheid erken word (moet buiten vergoeding vir saakskade en liggaamlike besering ook ekonomiese verlies vergoed word?); watter verwere moet vir die vervaardiger of verspreider beskikbaar wees (ook die sogenaamde ontwikkelingsrisikoverweer - &apos;&apos;development risk defence&apos;&apos;?); en vrae oor spesiale ree¨ ls vir kousaliteit en verjaring.
Wegval of vermindering van verryking as verweer
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 454 –465 (2006)
It is generally accepted that the quantum of the liability of the unjustifiedly enriched party is the lesser of either the amount by which he has been enriched or the amount by which the claimant has been impoverished <i>sine causa&lt;/i&gt; at <i>litis contestatio.&lt;/i&gt; Some qualifications to this general rule have been acknowledged since Roman law. One of the exceptions concerns the defendant who had knowledge or implied knowledge of the unjustified enrichment. Where the enriched party was aware of the unjustified enrichment or where such knowledge is imputed to him, he cannot plead the diminishment of the quantum of the enrichment. He will be liable to compensate the claimant the full amount of the latter&apos;s impoverishment. <br>In <i>Mndi v Malgas&lt;/i&gt; 2006 2 SA 182 (EPD) the claimant was charged and paid exorbitant interest rates of 30% per month on a personal loan by the appellant. The interest claimed and paid clearly exceeded the statutory maximum then allowed under the Usury Act 73 of 1968 of 32% per year. Under the Act, any claim for interest that exceeded the stated maximum is without any legal foundation and constitutes an offence. Section 7 explicitly states: &apos;&apos;Any borrower or credit receiver . . . who . . . has paid an amount which exceeds the amount which in terms of this Act could lawfully have been recovered from him in connection with such transaction, may, at any time within a period of three years as from the date of such payment, recover from the person to whom he made the payment, a sum equal to the amount overpaid by him.&apos;&apos; <br>In the &lt;i&gt;Mndi&lt;/i&gt; case the court found that the enrichment of the appellant was unjustified, but held that the claimant could only partially succeed with her claim for the recovery of the interest of more than R28 692, 60 that she transferred into the banking account of the appellant. The court held that the claim must be limited to a mere R4 435, 40, ie, to the extent that the appellant retained the interest she received. The appellant purported that she paid five-sixth of the excess interest to her club members in their illegal loan scheme. <br>It is submitted that this decision not only does not indicate why the statutory measure of &apos;&apos;a sum equal to the amount overpaid&apos;&apos; was not applied, but neglected to refer to the qualification of the enrichment principle. It must be assumed that the appellant should have been aware that the claimed interest rate was illegal and the subsequent reception of the amount in her account unjustified.
The significance of the Vienna Convention on the International Sale of Goods for the harmonisation and transplantation of international commercial law
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 466 –481 (2006)
Ten spyte van die bewering wat soms gemaak word dat een van die oogmerke van egsverelyking is om met die harmonisering van die reg te help, beweeg regsvergelykers en harmoniseerders dikwels nog in twee verskillende intellektuele wêrelde. Hierdie artikel poog om n brug te slaan tussen die´ twee wêrelde deur te kyk na die harmonisering van die internasionale koopreg wat tot dusver deur die Weense Konvensie insake die Internasionale Verkoop van oedere (die <i>Vienna Convention on the International Sale of Goods&lt;/i&gt; - kortweg CISG) teweeg gebring is. <br>Die skrywer kom tot die gevolgtrekking dat &apos;n unifikasie van regsreëls die beste bereik word deur &apos;n unifikasie van substantiewe reg deur middel van óf verdrae óf modelreëls. Hy beskryf die CISG as moontlik die´ suksesvolste internasionale instrument waardeur eenvormigheid in die oepassing van internasionale koopreg bewerkstellig is.
Parental rights and responsibilities in the Children&apos;s Bill 70D of 2003
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 482 –493 (2006)
Hierdie bespreking lewer kommentaar op die bepalings rakende ouerlike gesag in die Children&apos;s Bill 70D-2003. Dit ondersoek die nuwe terminologie vir ouerlike gesag en ouerlike regte soos deur die wetsontwerp voorgestel asook die substantiewe veranderinge in die inhoud van ouerlike gesag. Spesifieke aandag word aan die bepalings rakende ongetroude vaders en geskeide ouers gewy. Die gevolgtrekking is dat verskeie aspekte van hierdie bepalings moontlik onkonstitusioneel kan wees omdat dit nie die beste belange van kinders uitdruklik bevorder nie. Ander bepalings mag ook moontlik op grond van seksuele orientasie diskrimineer.
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 494 –504 (2006)
Wanneer partye &apos;n skriftelike kontrak sluit, is daar onvermydelik veel wat nie uitgedruk word nie. Die aard en omvang van die onuitgedrukte bedinge in &apos;n kontrak is deur die hoogste hof van appèl in die <i>Seven Eleven</i>-saak oorweeg. Die hof onderskei tussen stilswyende bedinge en inbegrepe bedinge. Eersgenoemde is volgens die hof gegrond op die werklike of vermeende bedoeling van die partye, terwyl inbegrepe bedinge van regsweë in &apos;n kontrak ingelees word. Die hof steun egter vir hierdie standpunt op gesag waar Engelsregtelike bronne verkeerd aangehaal en uitgelê is. Wat die hof gevolglik nie insien nie, is dat daar nie twee nie, maar drie soorte onuitgedrukte bedinge in &apos;n kontrak kan voorkom, naamlik stilswyende bedinge wat op die onuitgedrukte ware bedoeling van die partye gegrond is; inbegrepe bedinge, wat op die vermeende bedoeling van die partye soos gemeet aan die sogenaamde &apos;&apos;omstander toets&apos;&apos; gegrond is; en insidentele bedinge wat van regsweë in bepaalde benoemde kontrakte ingelees word.
Observations on the (un-) Constitutionality of section 118(3) of the Local Government : Municipal Systems Act 32 0f 2000
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 505 –531 (2006)
Artikel 118(1) van die Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Stelsels 32 van 2000 stel as voorvereiste vir die registrasie van die oordrag van &apos;n eiendom die voorlegging aan die registrateur van aktes van &apos;n sertifikaat, uitgereik deur die munisipaliteit binne wie se gebied die eiendom geleë is, waarin gesertifiseer word dat alle munisipale skulde, vir die twee jaar periode voorafgaande aan die aansoek vir sodanige sertifikaat, betaal is. Volgens artikel 118(3) maak &apos;n bedrag verskuldig aan die munisipaliteit &apos;n las uit op die eiendom in verband waarmee die bedrag verskuldig is, en geniet dit voorrang bo enige verband wat teen die eiendom geregistreer is. <br>Die Konstitusionele Hof het in <i>Mkontwana v Nelson Mandela Metropolitan Municipality; Bissett v Buffalo City Municipality; Transfer Rights Action Campaign v MEC for Local Government and Housing, Gauteng&lt;/i&gt; 2005 2 BCLR 150 (2005 1 SA 530) (KH) tot die slotsom gekom dat artikel 118(1) getoets aan artikel 25(1) van die Grondwet nie &apos;n arbitrê re ontneming van eiendom veroorloof nie en dus grondwetlik is. Dit laat die vraag onstaan of artikel 118(3), die operasionele stalmaat van artikel 118(1), ook grondwetlike aanvegting ingevolge artikel 25(1) sou kon oorleef. <br>In hierdie artikel word betoog dat artikel 118(3) na alle waarskynlikheid ongrondwetlik is. Die´ gevolgtrekking volg, eerstens, uit &apos;n aanlê van juis die kriteria wat in die <i>Mkontwana</i>-uitspraak aanleiding gegee het tot die bevinding dat artikel 118(1) grondwetlik is. Tweedens word die moontlikheid ondersoek dat sekere substansië le argumente oor (byvoorbeeld) beleidsoorwegings wat in die <i>Mkontwana</i>-uitspraak nie behoorlik uit die verf gekom het nie, in die oorweging van die grondwetlikheid van artikel 118(3) weer geopper sou kon word - en na alle waarskynlikheid die gevolgtrekking sal versterk dat artikel 118(3) ongrondwetlik is.
Professor Sir TB Smith en die ontwikkeling van die Skotse reg, oftewel, wat maak &apos;n regsakademikus suksesvol?
Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 532 –540 (2006)
The Scottish jurist Professor Sir Thomas (TB) Smith QC (1915-1988) has left a contested legacy. While some dismiss him as a neo-civilian nationalist, who held unrealistic views about both the past and future of Scots law, others have greatly admired his efforts in promoting its principled development, especially during a rather dark age of Scottish legal scholarship. This note comments on aspects of Smith&apos;s legacy in the light of the recent publication of Elspeth Reid & David L Carey Miller (eds) <i>A Mixed Legal System in Transition-TB Smith and the Progress of Scots Law&lt;/i&gt; Edinburgh University Press 2005. This collection of essays by Scottish and foreign scholars, of whom a number knew him personally, contains the first sustained attempt at evaluating Smith&apos;s achievements and failures, thereby introducing more substance in a debate which for long has been clouded by emotion. Of particular interest, from a South African perspective, is to contrast Smith&apos;s legacy with that of his contemporary and friend, Professor JC de Wet (1912-1990) of Stellenbosch, and to draw some conclusions about factors which influence the success of legal academics.