James Augustine Aloysius Joyce (2 Februarie 1882 – 13 Januarie 1941) was 'n Ierse roman- en kortverhaalskrywer en digter. Danksy sy bydrae tot die modernistiese avant-garde-literatuur word hy as een van die invloedrykste en mees vooraanstaande skrywers van die 20ste eeu beskou. Hy het veral bekendheid verwerf met Ulysses (1922), 'n baanbrekende werk waarin verskeie episodes uit Homeros se Odussee langs mekaar in 'n verskeidenheid literêre style vertel word.
Hy het in Triëst, Parys en Zürich gewoon vir die grootste deel van sy lewe, maar al sy werke in sy geboortestad Dublin laat afspeel, en is een van die invloedrykste romanskrywers van die 20e eeu.
Daar het hy 'n groot bewondering vir die werk van Henrik Ibsen en Gerhart Hauptmann ontwikkel. In 1904 het hy Dublin vir goed saam met Nora Barnacle verlaat. Hulle is in 1931 getroud. In Triëst, Pola en Rome het hy as Engelse onderwyser gewerk. Sy seun George en sy dogter Lucia is in die tyd gebore, In 1913 het Joyce met Ezra Pound kontak gemaak, wat een van sy gedigte in sy bloemlesing Des imagistes opgeneem het. Hy het ook vir Harriet Shaw Weaver ontmoet, wat hom finansieel gesteun het.
In 1940, nadat die Duitsers beheer oor Frankryk verkry het, is Joyce na Zürich, waar hy op 13 Januarie 1941 oorlede is. In 1959 het Richard Ellmann (geb. 1918) se biografie James Joyce verskyn. Onder Joyce se eerste werke was 'n artikel wat hy in 1899 vir die Fortnightly Review oor Ibsen geskryf het en die essay The day of the rabblement (1901), 'n aanval op die lerse letterkundige teater.
In 1907 het die digbundel Chamber music en in 1927 die bundel Pomes Penyeach verskyn. Van 1904 af het hy aan 'n outobiografiese werk gewerk wat in 1916 as A portrait of the artist as a young man gepubliseer is. In die tyd het hy ook aan die kortverhale wat in 1914 as Dubliners gepubliseer is en aan 'n versameling sogenaamde "epiphanies" gewerk. Laasgenoemde is fragmente waarin die wese van 'n situasie of karakter onthul word.
In agttien episodes, wat elk 'n parallel in Homerus se Odysseus het en elk sy eie styl en woordgebruik het, word die lotgevalle en gedagtes van die hoofkarakters Stephen Dedalus, Leopold en Molly Bloom op 16 Junie 1904 ("Bloomsday") in die fynste besonderhede weergegee. Hy het die dag gekies omdat dit die dag was waarop hy en Nora verlief geraak het. Die karakterisering word deur middel van die sogenaamde bewussynstroom-tegniek gedoen, waardeur 'n karakter deur sy gedagtes uitgebeeld word.