[Verkiesing] Gauteng: Fel stryd om die metro’sFoto: Reint Dykema Gauteng se drie metromunisipaliteite, Johannesburg, Tshwane en Ekurhuleni, kan volgens alle aanduidings ná die munisipale verkiesing op 3 Augustus nie meer onder ANC-beheer wees nie. Die ANC se steun in Gauteng het aansienlik afgeneem in die nasionale en provinsiale verkiesing in 2014. Die party het 2 348 564 (53,59%) van die stemme op hom gevestig, terwyl die DA se steun toegeneem het. Die amptelike opposisieparty het 1 349 001 (30,78%) van die stemme op hom gevestig. Die EFF het Cope onttroon vir die derde plek in die provinsie deur 451 318 (10,3%) stemme te ontvang. Die VF Plus het 52 436 (10,30%) van die stemme ontvang. Prof. Koos Malan, dosent in openbare reg aan die Universiteit van Pretoria, sê meningspeilings dui daarop dat die DA beduidend beter vaar in Johannesburg en Pretoria. “Wat ook opvallend is in die meningspeilings is die aanduiding dat die EFF betreklik stabiel gaan bly en glad nie die verwagte opwagting gaan maak soos gedink is nie.” Johannesburg Die ANC het in die 2011 munisipale verkiesing 1 272 354 (58,56%) van die stemme ontvang, terwyl die DA 752 304 (34,62%) van die stemme op hom kon verenig in Johannesburg. In die provinsiale verkiesing in 2014 het die ANC 821 109 (52,28%) van die stemme gekry, die DA 508 362 (32,37%) en die EFF 159 105 (10,13%) van die stemme. Volgens Malan is die DA se groeiende steun in die metro’s ook deels te danke aan die swart middelklas. “Ons sien die verskynsel dat as kiesers in die swart middelklas van die ANC af padgee, hulle óf na die DA gaan óf hul stem weerhou.” Tshwane Die ANC het in die 2011 munisipale verkiesing 800 367 (55,32%) stemme ontvang en die DA 559 286 (38,65%) stemme. In die provinsiale verkiesing in 2014 het die ANC 517 741 (49,31%) stemme op hom verenig, die DA 354 403 (33,75%) stemme en EFF 120 849 (11,51%) van die stemme. Malan meen dit is ook die geloofwaardigheid van die DA se swart leierskap wat ŉ rol speel. “Die DA se kandidate is mense wat buite die politiek presteer het en veral middelklas swart kiesers vind aanklank hierby.” Ekurhuleni Die ANC het in die 2011 munisipale verkiesing 968 302 (61,63%) stemme ontvang terwyl die DA 475 985 (30,29%) van die stemme op hom kon vestig. In die provinsiale verkiesing in 2014 het die ANC 622 192 (55,07%) stemme gekry, die DA 328 143 (29,05%) stemme en EFF kon 119 919 (10,61%) stemme op hom vestig. Die moontlikheid bestaan egter ook dat geen politieke party ná die munisipale verkiesing in die metro’s sal kan regeer sonder die hulp van ŉ koalisievennoot nie. “Dit is interessant dat, indien die maatstaf van politieke ideologie gebruik word, ŉ mens nie ŉ koalisie tussen die DA en EFF in die vooruitsig kan stel nie. Dit is duidelik dat politieke ideologie nie bondgenootskappe gaan bepaal nie,” meen Malan. “Op skrif is die DA en EFF ver verwyderd – veel meer as die DA teenoor die ANC en die EFF teenoor die ANC. Maar takties gesproke is die moontlikheid dat die DA en EFF ŉ koalisie sal vorm baie sterker vanweë twee groot redes.” Volgens Malan is die grootste rede vanweë beide party se weersin in pres. Jacob Zuma. “Die Zuma-faktor is wat die ANC en EFF uit mekaar se arms hou. Daar is ŉ geweldige wig tussen die ANC en EFF met Zuma wat bly. Die ander faktor is persoonlike vyandskappe. As mense weens persoonlike redes weersin het, is dit gewoonlik baie erger as ideologiese weersin.” Malan meen die DA en EFF kan genoeg steun in Pretoria en Johannesburg kry om nie ander partye te benodig vir ŉ koalisie nie. “Die effek wat ons hierdeur kan sien, is dat ŉ koalisie met die DA ŉ matigende invloed op die EFF sal hê. Die DA wil hom as ŉ goeie regeerder vestig en kan dus nouliks radikale standpunte handhaaf aangesien hy sy steun op lang termyn wil stabiliseer.” Die stryd om Ekurhuleni kan volgens Malan egter tot gevolg hê dat meer partye nodig sal wees om ŉ koalisie te vorm. Malan sê die ANC se tydsberekening was nog altyd baie goed met al die verkiesings sedert 1994. “Sy verkiesingsveldtogte het elke keer op die regte oomblik ŉ spits bereik, partykeer enkele dae voor die verkiesing, so dit kan nog die prentjie bietjie verander.” Malan meen egter die onluste wat ŉ ruk gelede in Pretoria gewoed het weens die ANC se burgemeesterskandidaat, kan tot gevolg hê dat baie van die ANC se ondersteuners eerder DA stem of glad nie stem nie. NOTA: Die totale aantal stemme is die totale aantal wyk- en proporsioneleverteenwoordiging-stemme.