Uit die Argief: Die oorlewing van die nie-dominante tale van Suid-Afrika ‒ 'n Kommentaar deur Neville Alexander - LitNet
Uit die LitNet-argief:
Hierdie onderwerp word vandag veral rondom die kwessie van die handhawing en oorlewing van Afrikaans as amptelike taal in Suid-Afrika bespreek. Hierdie feit is weer van die geskiedenis van ons land afkomstig, want wit Afrikaanssprekende mense het tot 'n groot mate en in hul eie bewussyn hul voordele en voorregte reeds ivm die taalstryd, dws teen die oorheersing deur Engels en Groot-Brittanje, verower. Maar, soos ek netnou sal uitwys, ons sou 'n groot fout begaan as ons in Suid-Afrika na apartheid dié vraag net in terme van Afrikaanssprekende mense wou ontleed.
Op die oog af wil dit dus voorkom asof die lemmingsvaart na eentaligheid op die planeet onstuitbaar is. In ons eie konteks sou dan beweer kon word dat dié van ons wat op meertaligheid, moedertaalonderwys, gelyke regte aan alle tale, edm aandring, eenvoudig die skrif aan die muur nie wil lees nie.
(Cultural) diversity is itself a valuable heritage that should be preserved: that Babel of languages, that patchwork of religious and ethical systems, that panorama of myths, that potpourri of political and social traditions, accompanied as they are by many forms of irrationality and particularism. One of the principal challenges to the human race is to reconcile universalizing factors such as science, technology, rationality, and freedom of thought with particularizing factors such as local traditions and beliefs, as well as simple differences in temperament, occupation, and geography. (Gell-Mann 1994:341)
Dit wat in die Europese Unie aan die gang is, dws die behoud en bevordering van veeltaligheid in die verskeie lande van die Unie en in sy verskillende institusies, is vir ons in Afrika, en veral in Suid-Afrika, van die grootste belang omdat daar, natuurlik onder heeltemal ander omstandighede, 'n suksesvolle model van veeltalige samelewing daargestel word. Die feit dat Europa oor die eeue heen die hulpbronne, vaardighede en kennis bymekaar gebring het wat so 'n bestel moontlik maak, gee vir ons die voordeel van agterlikheid, soos Leon Trotsky dit eenkeer formuleer het. Ons kan baie, maar let wel, nie alles nie, by hulle afloer en by ons omstandighede aanpas. Watter infrastruktuur, en veral binnetaalse intrastruktuur, ons benodig, om 'n sukses van ons projek te maak, word vir ons konkreet voorgewys. Teen die agtergrond van wat ek hier geskets het, behoort dit duidelik te wees dat hierdie model, en nie die Anglo-Amerikaanse model van eentaligheid nie, vir ons die aangewese een is. Die Engelse eentaligheid sal terloops op een of ander tyd weens sy siklopiese swakheid tot die nederlaag van die reus lei!
Ek besef vandag dat dit nodig is dat taalwetgewing wat van toepassing op die privaatsektor is, ernstig oorweeg sal moet word. Dit is vir my verbysterend om te moet erken dat die triomfalisme van die anglofiele party in Suid-Afrika ons op dieselfde soort ramp afstuur wat destyds deur die hubris van Verwoerd en Eiselen veroorsaak was. Afgesien daarvan dat 'n beleid van uitsluitlik Engels op handels- en industriële gebied uit die ekonomiese hoek gesien kontraproduktief is, moet dit tog duidelik wees dat deur so 'n beleid die middelmatigheid in ons hele samelewing ingeprogrammeer word. Dit bevoordeel net Engelssprekende mense en saai doodgewoon die drakesaad van toekomstige konflik.