Die Gautengse LUR van onderwys, Andrek Panyasa Lesufi, is ’n interessante man. ’n Groot deel van veral die swart bevolking dink die wêreld van hom. Hy is ’n LUR wat “op sy pos” is, en word gesien en gehoor waar daar ook al moeilikheid in die Gautengse skoolstelsel is. Hy is gereeld in die media en hou een maal per week ’n mediakonferensie – gewoonlik op ’n Sondagmiddag by sy huis. Hy is selfs genoem as ’n opvolger van die huidige minister van basiese onderwys, Angie Motshekga. ’n Ander deel van veral die wit (en Afrikaanse bevolking) is van mening dat hy ’n oorlog teen Afrikaans as onderrigtaal in skole voer – en sommer op die koop toe antiwit sentimente het.
Lesufi het ’n luisterryke struggle-geskiedenis, veral vir iemand wat nou maar 51 is. Volgens sy amptelike profiel was hy in 1985 (op 17-jarige ouderdom) in aanhouding as apartheidsaktivis. Hy het in 1995 (nogal ná die eerste demokratiese verkiesing van 1994) weer in ’n Durbanse tronk beland – skynbaar omdat hy “hoër onderwys se transformasie-agenda gedryf het”. Wat sy oortreding was, word nie geopenbaar nie. Dit word ook nie gesê waarin en óf hy ’n eerste graad aan die destydse Universiteit van Natal behaal het nie. Hy het wel ’n MBA (maar ons weet nie van watter universiteit nie). Hy het reeds diep spore in die ANC in Gauteng getrap en is adjunkvoorsitter van die organisasie in Gauteng.
Hoeveel skole is daar op Lesufi se “wagbeurt” (soos hy graag self sê) die afgelope vyf jaar in Gauteng gebou? Volgens die Gautengse Departement van Onderwys self is daar in 2014/15 dertien skole gebou, in 2015/16 sestien, in 2016/17 agt, in 2017/18 ’n skrapse ses en net vier in 2019. Van die totaal van 1 000 wat hy belowe het, het hy slegs 47 gebou – 4,7% van wat hy beloof het.
’n Ander probleem wat Lesufi veroorsaak, is dat hy dikwels die grense van sy verantwoordelikhede as politieke hoof van die departement oorsteek en sommer self bestuurshoof speel – en dan uitsprake maak oor alles en nog wat. Daarmee neem hy die pligte van die onderwyshoof van die provinsie by die aangestelde amptenaar oor. Daarby skiet hy ook dikwels uit die heup – dink maar waar hy adresse van onderwysers (wat later onskuldig aan rassisme blyk te gewees het) op sosiale media versprei het.
Moet Lesufi ’n slaagpunt hiervoor kry? Oordeel maar self. Toegegee, sy mediaprofiel is indrukwekkend, en hy lyk en klink asof hy “iets doen”… maar die feite bewys die teendeel.
Onder Afrikaanstaliges is Lesufi natuurlik meer berug, veral oor sy houding oor Afrikaans in Gauteng se openbare skole. Hy en sy verdedigers (soos Adriaan Basson van News24) hou vol dat hy niks teen Afrikaans as onderrigtaal in skole het nie, hy is net ernstig oor integrasie in skole. Maar in Mei 2019 (op nasionale TV) is hierdie mite aan flarde geskiet toe hy hom klaarblyklik vir ’n vraag oor die elektroniese rekenaarstelsel vir nuwe toelatings vervies het. Die strekking van sy opmerking was iets soos, “Waarom veg mense vir Afrikaanse onderrig, daar is tog nie meer Afrikaanse universiteite in Suid-Afrika nie? Ek beskerm eintlik hierdie leerders sodat hulle nie in ’n taal leer waarin hulle nie verder kan studeer nie”. Afgesien daarvan dat dit feitelik verkeerd is (NWU-Potchefstroom en Stellenbosch bied nog Afrikaanse onderrig aan), is dit neerbuigend en arrogant verby. Hy kon net sowel gesê het: Ek, die grote Lesufi, beskerm hierdie klomp Dutchmen teen hulself! Ek help hulle om nie in hierdie agterlike taal te studeer nie.
Daar is nie meer ’n enkele openbare skool in Gauteng (of in die res van die land) waar Afrikaans as onderrigtaal gebruik word, waar daar net wit leerders is nie. Dit het Lesufi self uitgevind na die Overvaal-insident in 2018, toe ’n voormalige swart leerder van Hoërskool Overvaal vir die skool in die bresse getree het. Daar is dus nie meer skole vir die sogenaamde “klein basies” nie…
Hy is gevaarlik vir die ANC (nasionaal en in Gauteng) deurdat hy verwagtings skep waaraan hy nie (kan) voldoen nie, en hy maak beloftes wat hy nie hou nie (soos die 1 000 skole). Dit gaan hom en die ANC die een of ander tyd inhaal. ’n Goeie mediaprofiel gaan hom net tot op ’n punt help. Hy gaan die ANC nie help om Gauteng te behou nie.
Hy is ook ’n gevaar vir goeie intergroepverhoudinge. As dit vir pres. Cyril Ramaphosa ’n prioriteit is om ’n president vir alle Suid-Afrikaners te wees, is Lesufi se houding en uitsprake ’n onoorkombare struikelblok. Hy het die twyfelagtige eer om die één persoon te wees wat gematigde Afrikaanssprekendes van alle rasse die meeste te polariseer en van die ANC en die regering te vervreem, en hulle agterdogtig oor hul verbintenis tot veeltaligheid en moedertaalonderrig te maak. En as mens The Citizen se bogenoemde berig as maatstaf neem, besef selfs Engelssprekendes dit.
Ramaphosa moet dus versigtig wees om opgewonde oor Lesufi te raak – of blind te wees vir sy tekortkominge. Hy is nie die goeie LUR vir onderwys wat hy homself in die media maak nie. Hy het sommige van sy pligte gruwelik versuim en is ’n las vir die ANC wat die organisasie op die medium termyn duur te staan gaan kom. En hy staan lynreg in Ramaphosa se pad om versoening tussen alle Suid-Afrikaners – spesifiek met miljoene Afrikaanssprekendes – te bewerkstelling.
Die probleem wat Lesufi skep is dat skole oorvol geprop word met tot 42 kinders in die klaskamers. Verder is daar heelwat onderwysers per dag afwesig en die kinders van afwesige onderwysers word ook nog opgedeel en gestuur na die onderwysers wat teenwoordig is. Dit beteken dat dit nie ongewoon is vir die onderwysers om met tot 50 leerlinge in ñ klas te sit nie. Met die hedendaagse swak dissipline kan jy jou net indink hoe moeilik dit is vir die onderwyser moet wees om klas te gee onder die omstandighede. Daarom is dit geen wonder dat soveel onderwysers afwesig… Lees meer »