‘Zuma speel vir tyd’Ramaphosa en Zuma. Foto: Flickr/GovernmentZA Pres. Jacob Zuma gaan nog veel langer met Suid-Afrika wees as wat verwag word, bloot omdat hy tans sterk weerstand bied teen enige pogings om hom vroeër uit die kussings te lig. Theo Venter, politieke ontleder van die Noordwes-Universiteit se sakeskool in Potchefstroom, het gesê hy sal beslis nie nou al wil sê of dit ŉ uitgemaakte saak is dat Zuma wel Donderdag die 2018-staatsrede sal lewer nie. “Vandag en môre sal bepalend wees vir wie die staatsrede gaan lewer. Dit is ondenkbaar dat Zuma dit sal doen, maar hy dring daarop aan, en ons weet Zuma het al van te vore talle ondenkbare dinge gedoen. “Tog kan daar niks goeds kom indien Zuma wel hierdie jaar se staatsrede lewer nie en die kanse is goed dat dit in ŉ katastrofe sal ontaard wat sleg sal wees vir die beeld van die parlement, die regering, Suid-Afrika en sy mense,” het Venter gesê. Die ANC se nasionale werkkomitee (NWK) het Maandagmiddag ŉ spesiale vergadering belê nadat die top-ses van die ANC Sondagaand ŉ vergadering met Zuma by Mahlamba Ndlopfu, die presidensiële ampswoning in Bryntirion in Pretoria, gehad het. Die top-ses, wat bestaan uit Gwede Mantashe, voorsitter van die ANC; David Mabusa, adjunkpresident; Ace Magashule, sekretaris-generaal; Paul Mashatile, tesourier-generaal en Jesse Duarte, adjunk-sekretaris-generaal, het Zuma sonder adj.pres. Cyril Ramaphosa, die ANC se president, in opdrag van die NWK gaan spreek. “Die gesprek moes handel oor die vroeë uittrede van die president en die top-ses sou net die sogenaamde ‘modalities’ of onderdele van die uittrede met hom bespreek,” het Venter gesê. Hoewel dit nog nie bevestig kon word nie, blyk dit dat Zuma bloot geweier het om te loop. Hy het boonop ŉ lys van eise vir sy vroeë uittrede gestel. Van sy eise was ŉ waarborg dat sy regskostes betaal sal word, dat hy sekere pligte sal kan nakom soos om steeds staatshoof van die land by die volgende Brics-beraad in Julie te wees en die weermag te mag groet. Venter reken die algemene gevoel is dat soos sake tans staan Februarie normaal sal verloop met Zuma wat die staatsrede op die agtste sal lewer en Malusi Gigaba, minister van finansies, wat sy begrotingsrede op 21 Februarie sal lewer. “Tussen hierdie twee geleenthede, op 18 Februarie, sal die NUK bymekaarkom om ŉ besluit oor die president te neem.” Hy meen Zuma is besig om terug te druk teen enige planne vir ŉ vroeër uittrede en speel daarom vir tyd. “ŉ Mens wonder altyd hoekom iemand vir tyd sal speel, veral as die uitkoms dieselfde sal wees, maar om tyd te koop is die strategie van iemand wat nie ŉ plan het nie en so word tyd self die plan, want wie weet wat kan gebeur as daar genoeg tyd is.” Venter het ook bespiegel oor die moontlikheid van ŉ soort PW Botha-truuk: “ŉ Aankondiging dat Zuma ŉ toeval gehad het of ongeskik is en nie sy pligte vir die staatsrede kan nakom nie sal alle probleme onmiddellik oplos en die land verhoed om deur die trauma te gaan van nog ŉ Zuma-staatsrede.” Hy reken egter dat die mosie van wantroue teen Zuma wat op 22 Februarie aangehoor word, nie nou realistiese politiek is nie. “Die ANC sal nooit toelaat dat die EFF so ŉ soort oorwinning behaal nie, daarvoor is daar net te veel van ŉ intense kompetisie tussen die twee politieke partye.” Tog kan ŉ mens nie help om te wonder of dit sleg vir Ramaphosa sou wees indien Zuma langer bly voort ploeter as staatshoof van die land nie? “Ja, die risiko vir Ramaphosa raak al hoër. Hy word wyd as ŉ politieke wonderseun beskou en dit raak al moeiliker indien ŉ ou ongeleerde man soos Zuma in sy pad bly staan en dit blyk hy kan niks aan hom doen nie. “Daar is mense wat glo Ramaphosa is heel onkant betrap deur sy oorwinning op die ANC se leierskapkonferensie. Ek het dit ook self by die konferensie opgetel, hy was ongelooflik bly dat hy gewen het, amper soos of hy nie gedink het hy staan nie werklik ŉ kans nie. Die stemme wat die Vrystaatse hof gekanselleer het, het tot ŉ groot mate hiertoe bygedra. “Daarom dink ek sy span sukkel tans om die mas op te kom en ŉ werklike merk te maak,” het Venter gesê. Indien Zuma se teenstanders wel sou wil hê hy moet nie die staatsrede lewer nie, sal die NWK ŉ konsensus bereik voor ŉ dringende vergadering van die NUK belê word. Die NUK is die enigste gesagsliggaam binne die ANC wat iemand soos die president kan herroep. Dit sal alles voor Donderdagaand se staatsrede moet gebeur. En terwyl Zuma dalk nog tot in die helfte van hierdie jaar Suid-Afrika se staatshoof kan wees, is die kanse egter goed dat Suid-Afrikaners ná hierdie week presies sal weet hoe die steun tussen Ramaphosa en Zuma binne die ANC verdeel is na aanleiding van wat hierdie week oor die president besluit word.