“Die bedryf beleef ’n selfrespek-krisis,” sê Ronald Ennik, ’n direkteur van Leapfrog Property Group. Hy sê die probleme het in 2010 begin toe wrywing tussen die sektorale onderwys-en-opleidingsowerheid (seta) en die raad ontstaan het oor die instelling van nuwe kwalifikasiestandaarde. “Dit het groot verwarring by eiendomsagente veroorsaak.”
Volgens Sean McCauley, Rawson Properties se direkteur vir die noordelike streek en sakeontwikkeling, het eerbare agente die afgelope paar jaar hard gewerk om die bedryf se etiket van “gewetenloosheid” te probeer afskud. Maar dis alles ongedaan gemaak. Hy sê kopers is skielik onwillig om kontantdeposito’s te oorhandig. “Mense wat ’n huis vir R1 miljoen koop, moet ’n tjek van R100 000 oorhandig aan die eiendomsagent wat die transaksie hanteer. Nou wonder hulle of hul geld veilig is. Wie kan hulle in die huidige omstandighede blameer?”
Hy sê Machanik se ondergang het ’n groot swakheid in korporatiewe beheer in die wooneiendomsbedryf uitgelig. Dis iets wat die bedryf en die REAA saam moet regstel.
Vir Ennik is ’n belangrike kwessie die gebrek aan geld om die bedryf se beeld te help regstel. Die REAA sien wel om na die belange van eiendomsagente, maar Ennik sê baie agente betaal nie hul lidmaatskapgeld nie. Dit beteken daar is ’n tekort aan geld om die belange van agente te bevorder.
“Ons moet die bedryf as ’n eerbare loopbaanrigting hervestig. Maar hoe kan ons talentvolle jong mense lok sonder ’n bemarkingsveldtog met genoeg geld?”
Die eiendomsekonoom Erwin Roode is ook pessimisties. Hy sê huispryse sal waarskynlik tot in 2015 in reële terme krimp. Rolspelers in die bedryf skryf die huismark se swak vertoning toe aan hoë vlakke van huishoudelike skuld, ’n onseker arbeidsmark, banke se steeds hoë depositovereistes en ’n groot voorraad.
RE/MAX is ’n uitsondering. Sy agente behou ’n groot deel van die kommissie wat hulle verdien, maar moet self die bokoste en vir bemarking betaal.