Dis 'n weeksoggend, iewers aan die einde van die winter, 2009. Ek kuier by Stefans Grové by sy huis in Muckleneuk. Die winteroggendson belig die klavier in Stefans se sitkamer. Ons gesels 'n bietjie; dan word die klavier oopgemaak. Ek speel Yemoja. Nog met horte en stote, want dis moeilike musiek en nog nie heeltemal onder my vingers nie. Ek haal die einde. Stefans gee my 'n klop op die skouer en sê, goed, nou kan ons begin werk. Ons werksproses het min te doen met tegniek. Dit is eerder 'n soort verbeeldingsreis waarop Stefans my neem. Yemoja is 'n mitiese karakter, sê hy. Sy is die "great mother of the waters": soms teer en sag, soms brutaal. Die hele werk is vol van hierdie soort spanning tussen donker en lig, teerheid en woede, want dit alles bestaan in die een persoon, in Yemoja self. Jy moet nie die veranderinge in atmosfeer antisipeer nie, sê hy. Elke oomblik moet net "gebeur". Jy moet self die geweldige kontras voel, in die manier hoe jy die musiek benader. Jy moet Yemoja verstaan voor jy haar kan speel.
In hierdie artikel word gestel dat dit moontlik is om analise vanuit die uitvoerdersperspektief te benader, en dat so 'n benadering 'n belangrike bydrae tot die kennisveld kan maak. Uitvoerders se verstaan van 'n werk word gegrond op 'n konstellasie van verskillende tipes betrokkenheid by die werk, wat elk diverse parameters vir die verstaan van die werk skep. Verskeie faktore skep 'n matriks waarbinne uitvoerders tot insig oor musikale komposisies kom. Die fisiese meganika van spel, die tegniese problematiek en die lyflikheid van uitvoering stel een dimensie van hierdie komplekse konstellasie voor. Die emosionele artistieke interpretasie van die werk manifesteer op 'n ander vlak as beliggaamde kennis. Die verstaan van 'n musikale komposisie wat deur middel van die uitvoerder se lyflike en beliggaamde ervaring van die musiek teweeg gebring word, lei wel tot insae in die analitiese problematiek van die werk, alhoewel die kennis wat op hierdie wyse ingewin word, uniek is aan die spesifieke uitvoerder se perspektief. Wanneer hierdie kennis op 'n self-refleksiewe wyse geïnterpreteer en geartikuleer word, word die analise breër toeganklik.
Uitvoerders het 'n behoefte aan 'n eerlike interpretasie van die teks soos dit deur die komponis op papier vasgelê is; tog is die sleutel tot so 'n soort interpretasie nie noodwendig beperk tot "korrekte" voordrag van die spesifikasies van die teks nie, maar word dit gedryf deur die mees oortuigende verstaan van die bedoeling met die werk. Hiermee kan bedoel word dít wat in die komponis se verbeelding bestaan, maar ook die "bedoeling" of energie van die materiaal self.
Die persoonlike kreatiwiteit van uitvoerders is verwikkel met die lyflikheid van hul verhouding met die musiek. Die besluite in terme van interpretasie wat deur die uitvoerder gemaak word, is onafskeidbaar deel van 'n fisieke en beliggaamde betrokkenheid by die werk. Interpretasie projekteer die spesifikasies en beperkings aangedui in die teks, en bou daarop voort om die inhoud van die musiek te verstaan en die betekenis daarvan oor te dra (tot die mate wat die teks hierdie betekenis kan saamvat). Die uitvoerder ontwikkel egter ook 'n metafisiese vlak van verstaan. Hierdie vlak van verstaan vervat 'n balansering van die verbeeldingswêreld van die betrokke komponis sowel as dié van die uitvoerder. In my geval verskaf dít wat ek sien as die kreatiewe "draad" of onderstroom van 'n komposisie, die artistieke Gestalt van die werk, die sterkste impetus vir my interpretasie van die komposisie. Dit word gedeeltelik geopenbaar deur die teks, maar is ook gesetel in my eie unieke insig in die artistieke onderstroom van die betrokke werk.
Dit is nie die doel van hierdie artikel om 'n kritiese beskouing van die politiese implikasies van Afrosentrisme in Grové se werk aan te bied nie, maar eerder om 'n analitiese strategie voor te stel wat potensieel 'n nuwe perspektief op Grové se oeuvre en meer spesifiek die komposisie Yemoja kan bied. Die metodologie sal dus hier nie gebruik maak van 'n bestaande teoreties-analitiese model nie, en sal ook poog om weg te beweeg van die neiging om Grové in 'n noue Afrosentriese konteks te benader. In hierdie artikel sal daar eerder 'n analise voorgestel word wat die komplekse konstellasie van faktore eie aan die uitvoerder se subjektiewe ervaring van die komposisie as vertrekpunt gebruik.
Lawrence Ferrara lewer oortuigende kritiek op die algemeen aanvaarde bevoordeling van 'n analitiese model bo die persoonlike ervaring van die musiek deur die analis. Hy stel dit as volg (Ferrara 1984:356):