ANC ‘gewond, nie verslaan’(Argieffoto: Henk Kruger/ANA) ŉ Meningspeiling van die Social Research Foundation (SRF) oor die politieke stand van sake in Suid-Afrika wys dat die ANC in hierdie stadium gewond, maar nog nie verslaan is nie. Dit wys ook dat die ANC stedelike Suid-Afrika aan opposisiepartye afgestaan het en toenemend ŉ landelike party word. Die SRF, onder leiding van politieke ontleder en strategiese raadgewer dr. Frans Cronjé, het die peiling in Julie vanjaar landwyd onder 3 204 mense gedoen en het ŉ foutspeling van 1,7%. Die opname het onder meer bevind: Die SRF se navorsing wys dat die oorblywende provinsies vir minstens nog ŉ verkiesingsiklus onder ANC-beheer gaan bly. Die implikasie hiervan is, ondanks die algehele verkiesingsuitslae in 2024, dat Suid-Afrika se ekonomiese sentrums waarskynlik onder die beheer van ander politieke rolspelers gaan wees as dié wat die meerderheid van die landelike hartland gaan beheer. Die SRF het ook bevind onder groot partye (diegene wat na verwagting meer as 5% van steun in die 2024-verkiesing gaan verwerf), is die ANC en EFF raseksklusief in dié opsig dat hul ondersteuners oorwegend uit een rasgroep kom. Die DA is rasgewys die mees diverse party in die land en nie meer as ŉ derde van sy ondersteuners kom uit ŉ enkele rasgroep nie. Luidens die peiling kan Suid-Afrika se politieke toekoms een word waar “betreklik rasgeïntegreerde, meer stedelike, ietwat beter opgeleide, toenemend middelklas- en nogal kosmopolitaanse politieke partye Suid-Afrika se ekonomiese sentrums beheer”, terwyl raseksklusiewe partye kiesers uit laer sosio-ekonomiese landelike gebiede kan lok. Só lyk steun Die peiling het bevind die ANC het in hierdie stadium steun van 46,9% onder geregistreerde kiesers; steun vir die DA onder geregistreerde kiesers staan op 25,1% en dié vir die EFF op 12,8%. Indien ŉ verkiesing binnekort gehou word, sal die ANC naastenby 50% van stemme op hom verenig (indien 66% van stemgeregtigde kiesers hul kruisies trek). Indien 56% van kiesers stem, sal die ANC sowat 52% van stemme kry. Die DA sal volgens die peiling sowat ŉ kwart van stemme lok, met die EFF op sowat 11% en nuwelingparty Action SA op naastenby 5%. Cronjé sê indien Suid-Afrika se breë opposisie saamtrek, sal die ANC se vooruitsigte by die stembus al hoe droewiger lyk. “ŉ ANC-kieser is nie meer ŉ ANC-ondersteuner nie. Hulle besef sake loop nie in die regte rigting nie.” Hy beskryf dit as soortgelyk aan ŉ egskeiding, met ANC-kiesers wat toenemend voel die verhouding werk nie meer vir hulle nie en besef dit is nie meer die beste opsie nie. “Dan beweeg hulle weg, dan beweeg hulle weer bietjie nader aan die ANC,” sê Cronjé. “Dan bekommer hulle hul weer oor wat sal gebeur sonder hul lewensmaat.” Volgens hom kan die ANC selfs verdere steun verloor indien politieke partye vir hul kiesers wys dat hulle kan saamwerk om mense se maatskaplik-ekonomiese omstandighede te verbeter. “As hulle onder mekaar stry en baklei en nie die mas opkom nie, wonder kiesers of dit werklik ŉ beter alternatief [as ŉ ANC-regering] is.” Cronjé sê die ANC het self nie meer die vermoë om op sy eie te verhoed dat hy tydens ŉ nasionale verkiesing minder as 50% van stemme trek nie. “Sy enigste strategie is om die opposisie te verdeel. “Beheer oor wat met die ANC gaan gebeur, is eintlik in die hande van opposisieleiers en hul vermoë om op ŉ manier te kan saamtrek.” As die opposisiepartye onder mekaar baklei, versterk dit die ANC se kans – al is dit ŉ skrale kans – om vir nog vyf tot tien jaar die land te regeer, sê Cronjé, maar indien opposisiepartye saamwerk om die ANC te beveg, kan dit die party se steun tot ver onder 50% druk.