SKAAP AFVAL/SHEEP OFFAL
ZELIA'S HEART ON PACEMAKERS AND VARIEGATE PORPHYRIA IN SOUTH AFRICA
March 25, 2011 in - Hierdie artikel is vir Pink Polka Dot SKAAP KERRIE AFVAL / SULT / BRON / BRAWN Die skoonmaak proses van afval is die belangrikste.
Ek gebruik nie die kop nie, want dit is meeste van die tyd nie beskikbaar nie (tensy jy op ‘n plaas woon), maar ek ken die lang en groot proses… Jy moet hare op jou tande hê vir die voorbereiding! Hul bak dit of in die oond of kook dit vir ure in ‘n pot met baie, baie sout tot sag.
Dit is vandag bekend as ‘n “SMILEY” (dankie google vir die foto)
As klein dogtertjie het ek my ma dopgehou wanneer sy afval gekook het en my doodgegril met tye, maar die eindproduk was iets besonders en vandag kan ek dankie se ma, ek het goed geleer. My ma was 5jaar oud toe haar ma op die ouderdom van 26jaar gesterf het met die geboorte van haar 4de kind a.g.v. nierstuipe. Sulfas was in daai jare die enigste antibiotika en dodelik vir porfirie lyers. My ouma het Variegate Porfirie gehad en het baie swaar gekry, hul het geen idée gehad wat ‘n porfirie aanval veroorsaak het nie! Medikasie, son, alkohol en dieet was die groot sondebokke…
My ma het by my stiefouma, ouma-grootjie en tantes geleer hoe om afval voor te berei. Dit was deel van hul grootword jare. Soos die advertenisie op TV uitgewys het toe die seuntjie sy ouma vra: “What did you do when you were a child?” she replied: “We cooked” and on his question “What did you do for fun?” she replied: “We baked”. Hy kon nie verstaan dat jy die hele dag kook en bak nie. J Min wetend dat ons oumas sonder enige kombuis toerusting moes regkom; geen mengers of elektrisiteit. Dink net terug hoe ons gesukkel het met Eskom verlede jaar; sonder krag; alles het behoorlik tot stilstand gekom. Dankie tog my wonderlike man het ‘n enorme ‘generator’ geinstalleer. Twee weke terug was ons krag af van 9 vm tot 5 nm sonder enige waarskuwing. Ons is regtig verlore sonder krag, veral die jeug, het geen benul wat om te doen nie! Ons kan ons hoedens afhaal vir ons voorgeslagte; hulle het hard gewerk! Alles is met die hand bewerk; en hulle moes op ‘n koolstoof staatmaak. Voorbereiding het dae geneem… Ons het in ons kinderjare die ou strykysters op die koolstoof (Welcome Dover coal-wood cast-iron kitchen stove- common use early 20th century in South Africa ) warm gemaak en moes daarmee stryk. Ons moes gou leer, want ons het nie net die klere lelik verbrand nie, maar ook ons hande. Moes dit altyd met ‘n dik vatlap hanteer. Ek het gou geleer van klere pars met ‘n ou stuk nat laken’. Vandag vermy ek klere stryk so ver as ek kan…
(dankie google vir die foto)
Die lekkerste van die ou strykysters was ons ‘toasted sandwiches’ wat ons op die koolstoof gemaak het. Ons het dit plat gestryk tot bruin gerooster en gesmul!! Geen ‘sandwich toaster’ kan vandag naby kom nie! Ek dwaal al weer van die onderwerp af… My ma sou nooit afval/sult eet of koop as sy nie geweet het wie dit gemaak het nie. Hul was erg trots en perfeksionisties op die voorbereiding daarvan! Die kook van afval is so eg Suid-Afrikaans soos kan kom. Ek het my oupa op video (dit was in daai jare op ‘n 8mm film) waar hy heerlik met sy knipmes aan die skaapkop weglê … ons kinders het draaie om hom geloop – absoluut gefasineerd. Die lekkerste was die skaap tongetjie en wangetjies. Ek wou niks weet van die oë nie! Volgens my oupa was dit die lekkerste, lekker! Hy het ons aangemoedig om dit te eet, want dan sal ons nooit eendag hoef bril te dra nie… Geen wonder ek moet nou ‘n bril dra nie J
Die peertjies was ook ‘n groot ‘favourite’ van hom. My ma het altyd die harsings toegebind in die kleinpensie. Die eindproduk was die grootte van ‘n tennisbal. Dit was spesiaal vir my boetie, veral toe hy klein was. Ek dink hy sal nou, glad nie sy mond daaraan sit nie (sy vrou sal nie weet waarvan ons praat nie). Dit was murgsag en is in skywe gesny en bedien. As my pa skaap geslag het; wat ons van die plaas saamgebring het, was dit gewoonlik ‘n ete van pap, lewer, niertjies, skaapstertjie en netvet daardie aand. (of skilpadjies- lewer wat in netvet toegedraai en op die vuur gebraai is, my favourite). Ek het saam met my ma die dermpies skoongewas en dan het ons dit gevleg soos koeksisters en saam met die lewer, ens. gebraai en gesmul. Glo my dit was lekker… Ek was ‘n klein dogtertjie en glo my die herinneringe is baie sterk en die verlange na daai dae nog groter L
Moet sê die skaapslagtery het my glad nie aangestaan nie, my pa het ons altyd weggejaag. Ek onthou van ‘n dag toe my neef ‘n skaapgeslag het op my oupa se plaas in Swartruggens en toe was sy dragtig met ‘n tweeling. Ek was baie ontsteld; my eerste kennismaking met swangerskap en lewe en dood! Ek het my doodgehuil! My oupa het hom die pak van sy lewe gegee met die sambok… Die oumense was anders in daai jare… My oupa het geglo as jy ‘n dier slag of jag, moet alles opgebruik word en niks moet gemors word nie! Dit was taboo! Hulle het altyd gesê: “Kinders moet gesien, maar nie gehoor word nie!”
Die lekkerste vir my was natuurlik vark kaiings en spierwit varkvet. Ons het dit self uitgebraai teen ‘n stadige temperatuur en moes dit aanhoudend roer en roer … Daar was groot moeilikheid as dit te donker geword het. Ek was mal oor varsgebakte boerbrood met varkvet en Lyle’s stroop oor. Ongelooflik lekker. My pa het net sout en peper verkies. Botter kan nie naby kom nie en ek is een wat botter soos kaas op my brood eet. Wat ek ook mal oor was, was my stiefouma se haaspastei. Ongelooflik lekker, dit is die fynste vleis wat jy kan kry.J
Ongelukkig wil my seuns en man niks weet van afval of sult nie. My dogter eet wel my bron wat ek maak. Ek het my man ‘n paar jaar gelede gevang met ‘penskerrie’ baie fyn gesny met klein aartappeltjies. Hy het lekker gesmul, maar was glad nie gelukkig na die tyd, toe hy moes hoor wat hy geeët het nie…
Dit is harde werk, maar ‘n lekker uitdaging vir enige kok. J