Ontsnap die Ratrace | Manna Tydskrif's Blog
ONTSNAP DIE RATRACE – deur Timothy Kieswetter
Ek wil graag met jou deel hoe om te oorleef die dag as jy geld het. Hoe om te verhoed dat jy nie uitbrand nie. Hoe om jou lewe gesond te hou te midde van ŉ wêreldse sisteem.
ŉ Mens kry twee groepe mense in die lewe. Dié wie baie hard werk vir geld en dié wie se geld baie hard vir hulle werk. Aan watter groep wil jy behoort? Let op dat die begrip, “baie hard werk” in al twee groepe voorkom. Die Bybel sê dat as jy nie werk nie, gaan jy nie eet nie.
Wil jy hê dat die gawes, talente en salwing wat God vir jou gegee het moet vir jou hard werk? Ek gaan ŉ paar beginsels met jou deel wat jy deel van jou lewe moet maak as jy wil hê dat jou gawes vir jou moet werk.
Mens kry klomp boeke en kursusse wat jou help om beter te begroot en jou geld meer effektief te bestuur – ek beveel dit aan. Maar, wat ek agtergekom het is dat meeste mense nie ŉ probleem het om geld te maak nie, maar wel om geld te behou. Ons almal het al geld gemaak, of dit nou baie of min is. Maar, aan die einde van die maand wonder jy waar al die geld heen is!
Is jy op vlak1 of vlak 2?
In hierdie artikel gaan ek gereeld verwys na vlak 1 en vlak 2 mense. Vlak 1 is die persoon wat hard vir sy geld werk. Die persoon wat alles insit, om ŉ bietjie geld uit te kry. Mense op vlak een is aktief deel van die sogenaamde rat-race. Mense op vlak een bemoei hulself slegs met besigheid en alles wat daarmee saamgaan.
Die mense op vlak 2 bemoei hulself met bediening. Vir hulle is gehoorsaamheid aan God belangriker as enigiets. Sulke mense is gehoorsaam aan die drome en visioene wat God in hul harte geplaas het. Sulke mense is nie meer deel van die rat-race nie.
Mense op vlak 1 streef daarna om die leemtes in hul lewens deur ander te verwesenlik. Veronderstel jou pa se droom was om ŉ dokter te word, maar sy droom het nooit verwesenlik nie. Sy ideaal vir jou is om ŉ dokter te word sodat die leemte in sy lewe gevul kan word. Sommige ouers gee nie om wat die droom in hul kinders se harte is nie. Hulle probeer seker maak dat hulle kinders in ŉ rigting studeer wat hulle gekies het. Dis die grootste onreg wat enige ouer sy kind kan aandoen.
Sommige van die mense op vlak 1 leef ander mense se drome uit. Hulle leef die lewe wat hul ouers hul geforseer het om te leef – sodat hul ouers hul sal aanvaar. Hulle spandeer hul hele lewe om iemand te wees wie God nie vir hulle bestem het om te wees nie. Vlak 1 mense hardloop ŉ rat-race wat nooit vir hulle bestem was nie. Vlak 1 mense mis God se plan vir hul lewens.
Warren Buffet, die tweede rykste man in die wêreld, het gesê: “After all it is your life – so why give chance to others to rule over your life.” Die probleem met die rat-race is dat nadat jy dit gewen het, is jy nog steeds ŉ rot. Toe ek nog in die verlede wêreldse rykdom nagejaag het, het ek die punt bereik wat ek nog altyd wou bereik het in terme van finansies. Toe ek daar kom het ek besef dat daar niks is nie. Dis soos om in ŉ woestyn te wees en van ver af ŉ oase te sien, en wanneer jy eindelaaste daar kom, is daar nie water nie. Dis hoekom Salomo in Prediker sê dat alles ŉ gejaag na wind is. Salomo was een van die slimste en rykste mense in die wêreld en hy het geweet dat as jy nie God het nie, het jy niks nie.
Vlak 1 mense wen die rat-race, maar hulle bly rotte – hulle kan nie van hul eie natuur ontsnap nie. Jy en die verhoudings in jou lewe gaan nie vir altyd die rat-race kan hanteer nie. Ons is nie gemaak om die rat-race te oorleef nie. Jou liggaam gaan oppak, en jy gaan siek word. Dink maar net aan hoeveel kroniese siektes stresverwant is. Dink net hoeveel mense se gesondheid lei daaronder omdat hulle nie tyd gemaak het om gesond te eet en te oefen nie.
Ek het op ŉ stadium van my lewe elke dag uitgeëet. Ek het toe by die punt gekom waar ek my lewe wou balanseer. Ek het vir die Here gevra wat in my lewe moet bly en wat moet gly. Ek het gevoel dat die Here vir my sê dat ek moet begin oefen. Ek het verwag die Here gaan vir my iets sê soos: “Lees meer Bybel. Bid meer. Evangeliseer meer.” Om jou Christenskap te bevorder kan so eenvoudig wees soos om te oefen, want God stel belang in jou algehele welstand en gesondheid. God gaan nie altyd vir jou ŉ geestelike antwoorde gee as jy Hom vra hoe jy nader aan Hom kan kom nie.
Glo jy dat God jou vir ŉ spesifieke doel gemaak het? Dan is jy op vlak 2.
Jakob die Bedrieër
In Genesis 25 is die verhaal van Jakob. Alles wat ons glo moet uit die Woord gestaaf word. As jy ŉ teorie hoor, maar daar is nie ŉ skrif wat dit kan staaf nie, dan is dit nie die waarheid nie. Jakob was op vlak 1 en het eers later toe hy Israel geword het, na vlak 2 beweeg. Ek wil graag vir jou wys hoe Jakob van vlak 1 na vlak 2 gevorder het:
Genesis 25:21 – En Isak het die Here gesmeek met die oog op sy vrou, want sy was onvrugbaar; en die Here het hom verhoor, sodat sy vrou Rebekka swanger geword het. En die kinders het teen mekaar gestoot binne-in haar. Toe sê sy: As dit so gaan, waarvoor leef ek dan? Daarop het sy gegaan om die Here te raadpleeg. En die Here het haar geantwoord: Twee nasies is in jou skoot, en twee volke sal van mekaar gaan uit jou liggaam; en die een volk sal sterker wees as die ander volk; en die oudste sal die jongste dien.
Vanaf Jakob se geboorte het hy daarna gestrewe om eerste te wees. Sy pa, Isak was liewer vir Esau as vir hom omdat Isak van wildsvleis gehou het en Esau ŉ jagter was. Jakob het in die skaduwee van Esau grootgeword. Hoe baie van ons is nie in dieselfde bootjie as Jakob nie? Jy verwyt dalk jou ouers omdat hulle jou broer of suster voorgetrek het – en jy het bitterheid in jou hart omdat jy dink dat hulle beter ouers kon gewees het. Maar, een ding moet jy verstaan, elkeen kan net gee wat hy het. Jou ouers kon slegs vir jou gee wat hulle ouers vir hulle gegee het. Jy kan nie iets gee wat jy nie het nie. Weet net dat jou ouers vir jou die beste gegee het wat hulle kon. Maar dank die Here dat ons in Hom nuwe skepsels is, daarom kan ons nuut en van vooraf begin. Ons hoef nie dieselfde foute te begaan wat ons ouers begaan het nie. Ons kan vandag met ŉ nuwe gesonde kringloop begin!
My oupa en my pa was al twee manne van God. Daarom was ek in staat om al van jongs af te weet wie ek is en waarheen ek oppad is. Ek het nie nodig gehad om deur al die onsekerheid te gaan waardeur meeste mense op ŉ sekere ouderdom moes gaan nie. Ek het al die liefde en aanvaarding gekry wat ek nodig gehad het sonder dat ek dit verdien het, bloot omdat ek my pa se seun is. My begeerte is om my kinders met dieselfde onvoorwaardelike liefde en aanvaarding groot te maak.
Jakob was nie onvoorwaardelik deur Isak aanvaar nie – Isak het dit duidelik gemaak dat Jakob nie opmeet teen Esau nie. Nogtans het Jakob Isak se aanvaarding gesoek. Jakob het homself as Esau vermom om sy pa se seën te kry. Het jy al aspris dinge wat teen jou natuur is gedoen net om jou ouers se aanvaarding te kry? Elke kind het nodig om gereeld uit sy ouers se mond te hoor: “Ek is lief vir jou.”
Dit laat dink my aan die storie van ŉ bejaarde paartjie wat al vir omtrent 50 jaar getroud was. Die oom het op hul troudag vir sy vrou gesê dat hy vir haar lief is en het nie rede gesien om dit ooit weer vir haar te sê nie. Hy kon nie verstaan hoekom hy haar moet herinner aan iets wat nog nie verander het nie. Vrouens stem veral nie saam met hierdie stelling nie! Ek kan nie die effek wat ŉ bos blomme op ŉ vrou het begryp nie. Jou vrou kan so lou en koud soos nog iets wees – totdat jy vir haar ŉ bos blomme bring!
Genesis 25:29 – En Jakob het ŉ kooksel klaargemaak, en Esau het moeg uit die veld gekom. Toe sê Esau vir Jakob: Laat my tog sluk van die rooigoed daar, want ek is moeg. Daarom het hulle hom Edom genoem. En Jakob antwoord: Verkoop eers jou eersgeboortereg aan my. En Esau sê: Kyk, ek gaan sterwe, en wat baat die eersgeboortereg my dan? Toe antwoord Jakob: Sweer eers vir my. En hy het vir hom gesweer en sy eersgeboortereg aan Jakob verkoop. En Jakob het aan Esau brood en die kooksel lensies gegee; en hy het geëet en gedrink en opgestaan en weggegaan. So het Esau dan sy eersgeboortereg verag.
Baiekeer is die kinders wat voorgetrek word, onbewus dat hulle voorgetrek word. Het jy dalk ŉ broer of ŉ suster wie voorgetrek is en wie jy moet vergewe? Jy het dalk vergewe, maar jy het nie vergeet nie. Jy dink dalk dis onmoontlik om te vergeet, maar dit is nie. As God jou sondes vergewe, dink Hy nooit weer daaraan nie. Baie van ons wat nie kan vergeet nie, dink dat ons ook nie waarlik vergewe het nie. Om te vergeet beteken dat jy nie meer die persoon kwalik neem vir wat hy verkeerd gedoen het nie.
Jakob het begin terugbaklei deur te vat wat nie vir hom gegee is nie. Vlak 1 mense sal altyd die geleentheid aangryp om ander te verryk ten koste van ander. Hulle gebruik ander vir hulle eie gewin. Vlak 1 mense voel die heeltyd dat die wêreld hulle iets skuld. Hulle is die heeltyd in kompetisie met ander om bo uit te kom. Hulle is vasgevang in ŉ wedloop wat hulle nie kan wen nie.
Kom ons kyk verder na Jakob se lewe:
Genesis 27:1 – Toe Isak oud geword het en sy oë swak was, sodat hy nie kon sien nie, het hy sy oudste seun Esau geroep en vir hom gesê: My seun! En hy het hom geantwoord: Hier is ek! Toe sê hy: Kyk tog, ek het oud geword, ek weet die dag van my dood nie. Neem dan nou tog jou wapens, jou pylkoker en jou boog, en gaan uit in die veld en jag vir my ŉ stuk wild en maak vir my lekker eter klaar soos ek dit graag wil hê; en bring dit vir my om te eet ; sodat my siel jou kan seën voordat ek sterwe.
Rebekka het die gesprek tussen Isak en Esau afgeluister en het Jakob beveel om twee bokkies vir haar te bring sodat sy daarvan ŉ ete kan maak vir Isak. Rebekka het Esau se klere gevat en dit vir Jakob aangetrek en hom na Isak toe gestuur. Jakob het by Isak aangeklop en vir hom gesê:
Genesis 27:19 – Ek is Esau, u eersgeborene. Ek het gedoen soos u my beveel het. Rig u tog op, sit en eet van my wildsvlies, dat u siel my kan seën. Daarop het Isak aan sy seun gesê: Hoe het jy dit so gou gekry, my seun? En hy antwoord: omdat die Here u God dit my laat teëkom het. En Isak sê vir Jakob: Kom tog nader, dat ek jou kan betas, my seun, of jy waarlik my seun Esau is of nie. En Jakob het nader gekom na sy vader Isak, en hy het hom betas en gesê: Die stem is Jakob se stem, maar die hande is Esau se hande. Maar hy het hom nie geëien nie, omdat sy hande harig was soos sy broer Esau se hande; en hy het hom geseën. Hy het naamlik gevra: Is jy waarlik my seun Esau? En hy het geantwoord: Ja.
Dit was Jakob se stem maar Esau se hande en klere en Isak het Esau se seën oor Jakob uitgespreek. In die bogenoemde skrifgedeelte het Jakob leun op leun aan Isak vertel. Die probleem met ŉ leun is dat jy moet aanhou lieg om jou leuen weg te steek.
Genesis 27:30 – Maar toe Isak Jakob klaar geseën het en Jakob nog skaars van sy vader Isak af weggegaan het, kom sy broer Esau van die jag af, en hy maak ook ŉ lekker ete en bring dit na sy vader en sê aan sy vader: Laat my vader hom oprig en eet van die wildsvlies van sy seun, sodat u siel my kan seën. En sy vader Isak vra hom: Wie is jy? En hy antwoord: Ek is u seun Esau, u eersgeborene. Toe skrik Isak geweldig en sê: Wie is dit dan wat wild gejag en vir my gebring het? En ek het van alles geëet voordat jy gekom het, en hom geseën ook sal hy geseën bly! Toe Esau die woorde van sy vader hoor, skreeu hy met ŉ baie groot en bitter geroep, en hy sê vir sy vader: Seën my ook, my vader! En hy antwoord: Jou broer het gekom met bedrog en jou seën weggeneem. Daarop sê hy: Sou hulle hom Jakob noem, omdat hy my nou twee keer onderkruip het? My eersgeboortereg het hy geneem, en daar het hy nou my seën geneem!
Vlak 1 mense sal lieg en bedrieg om bo uit te kom. Vlak 1 mense glo dat die doel die middele regverdig. Vlak 1 mense is so slinks soos ŉ slang maar so onskuldig soos ŉ duif.
Jakob die oorwinnaar
Jakob het van sy broer af weggevlug:
Genesis 28:10 – En Jakob het uit Berseba vertrek en Haran gegaan. Daarop kom hy by ŉ plek waar hy die nag oorgebly het, want die son was al onder. En hy neem een van die klippe van die plek en sit dit onder sy hoof, en hy gaan lê en slaap op die plek. En hy het gedroom – daar is ŉ leer op die aarde opgerig waarvan die spits tot aan die hemel reik terwyl die engele van God daarlangs opgeklim en daarlangs neergedaal het. En kyk, die Here het bo-aan gestaan en gesê: Ek is die Here, die God van jou vader Abraham en die God van Isak. Die land waar jy op lê en slaap, sal Ek aan jou en jou nageslag gee; en jou nageslag sal wees soos die stof van die aarde, en jy sal uitbrei na die weste en ooste, en na die noorde en suide; en in jou en jou nageslag sal al die geslagte van die aarde geseën word. En kyk, Ek is met jou, en Ek sal jou bewaar oral waar jy heengaan, en Ek sal jou terugbring in hierdie land; want Ek sal jou nie verlaat nie, totdat Ek gedoen het wat Ek jou gesê het.
Daarop word Jakob uit sy slaap wakker en sê: Waarlik, die Here is op hierdie plek, en ek het dit nie geweet nie. En hy het bevrees geword en gesê: Hoe vreeslik is hierdie plek! Dit is hier niks anders as ŉ huis van God nie, en dit is hier die poort van die hemel. Toe staan Jakob die more vroeg op en neem die klip wat hy onder sy hoof gesit het, en rig dit as ŉ gedenksteen op; en hy het olie daaroor uitgegiet. En hy het die plek Bet-el genoem; maar die naam van die stad was tevore Lus.
En Jakob het ŉ gelofte gedoen en gesê: As God met my sal wees om my te bewaar op hierdie weg wat ek gaan, en aan my brood sal gee om te eet en klere om aan te trek, en ek behoue na die huis van my vader sal terugkom, dan sal die Here my God wees.
Vlak 1 mense gaan ooreenkomste met God aan. Jakob het vir God gesê dat hy Hom sal dien as God hom seën. Moet nooit ŉ ooreenkoms met God aangaan wat jy nie kan nakom nie.
Vlak 1 mense dink dat God agter hulle staan gereed om hulle enige tyd te ondersteun. Ek het vir lank gedink dat ek die Here ŉ groot guns doen deur rond te ry en te preek. Ek het gedink dat die Here nie sonder my kan klaarkom nie. Ek het gedink die Here het my opgelei om voor te loop. Ek was heeltemal verkeerd. En dis presies wat Jakob gedink het. Vlak 1 mense stel hulself altyd eerste.
“As ek dit nie doen nie, gaan niemand dit doen nie” – hoeveel keer het jy nie al daardie stelling gehoor of selfs geuiter nie?! Dis wat vlak 1 mense sê. Die wêreld het lank voor jy gebore was al bestaan. Dus, die wêreld gaan nie in duie stort die oomblik wat jy nie meer daar is nie. As jy dit nie gaan doen nie, is daar verseker iemand anders wat dit gaan doen. Dit maak nie saak wie jy is nie, as jy die dag sterf gaan die lewe soos normaalweg voort.
Vlak 2 mense is net dankbaar om ooggetuies te wees van wat God doen. Hulle voel glad nie verantwoordelik vir wat hulle sien of wat rondom hulle gebeur nie, want hulle weet dit sou in elk geval sonder hulle gebeur het. Hulle glo nie dat die wêreld sal vergaan die dag as hulle nie meer daar is nie.
Jakob het baie rykdom bekom. Maar, niks waarna hy op vlak 1 gestreef het, kon die leemte in sy siel vul nie. Hy het nog steeds gehunker na sy pa se aanvaarding al was Isak al dood.
Jakob het tot heel bo aan vlak 1 gekom en hy het agtergekom dat hy alleen is:
Genesis 32:24 – Maar Jakob het alleen agtergebly, en ŉ Man het moet hom geworstel tot dagbreek.
Jakob het op hierdie stadium sy lewe probeer laat balanseer. Hy het hier besef dat hy verantwoordelikheid moet neem vir wat in sy lewe aangaan. Die Man waarmee Jakob geworstel het was ŉ Engel van die Here wat God teenwoordig het.
Genesis 32:25 – En toe Hy sien dat Hy hom nie kon oorwin nie, slaan Hy hom op sy heupbeen, sodat die heupbeen van Jakob uit lit geraak het in die worsteling met Hom. Toe sê Hy: Laat My gaan, want die dag het gebreek. Maar hy antwoord: Ek sal U nie laat gaan nie tensy dat U my seën. En Hy vra hom: Hoe is jou naam? En hy antwoord: Jakob.
Dis interessant dat die Engel Jakob dieselfde vraag gevra het wat Isak hom gevra het. Toe Jakob op vlak 1 was, het Isak hom gevra wat sy naam was en hy het geantwoord: “Esau”. Dis interessant dat Jakob elke keer gevra word wat sy naam is, net nadat hy gevra het dat hy geseën word. Jakob het vir sy aardse vader gevra: “Seën my,” en nou vra hy dieselfde van sy Hemelse Vader.
Jakob kon nie op vlak 1 aanvaarding van sy aardse pa kry nie. Toe hy by sy Hemelse Vader kom, worstel hy met Hom om geseën te word. Net soos wat Jakob onvoorwaardelike aanvaarding en liefde by sy aardse pa gesoek het, het hy onvoorwaardelike aanvaarding en liefde by sy Hemelse Vader gesoek. Voor God vir Jakob geseën het, het God seker gemaak dat Jakob weet wie hy is. God wou seker maak dat die seën wat Hy oor Jakob uitspreek gaan Jakob as homself aanvaar en nie as iemand anders nie.
“Ek is Jakob.” Vir die eerste keer in sy lewe gee hy ŉ korrekte antwoord. Vir die eerste keer in sy lewe erken hy dat hy nie Esau is nie. En God sê vir hom:
Genesis 32:28 – Jy sal nie meer Jakob genoem word nie, maar Israel; want jy het geworstel met God en met die mense en het oorwin.
Die mens wat Jakob oorwin het, was homself. Hy het sy ou natuur, sy seer en sy slegte verlede oorwin. Jakob het sy pa en sy broer vergewe. Jy maak klaar met vlak 1 wanneer jy die mense wat jou seergemaak het vergewe. Vlak 2 begin deur terug te gaan en te sê dat jy jammer is. Jakob het na Esau toe gegaan en hom om vergifnis gevra, en Esau het hom vergewe.
Tussen vlak 1 en vlak 2 is daar ŉ breekpunt. Die breekpunt bestaan uit twee aksies. Onthou jy toe Jakob homself alleen gevind het? Die eerste aksie is om voor God stil te word. Die tweede aksie is om eerlik te wees oor wie jy is. Lewe jy iemand anders se lewe? Doen jy jou voor as iemand anders sodat jy aanvaar sal word?
Die belangrikste ding wat jy moet besef is dat jy jou eie lewe moet lei. Jy moet nie die leemte in jouself probeer vul deur wêreldse goed nie. Slegs jou Hemelse Vader kan die leemte in jou vul en jou genees. Slegs wanneer ons Sy koninkryk en die doel wat Hy vir ons het na-jaag sal ons ŉ vervulde lewe lei.
Mense wat deel is van die rat-race vind waarde in die resultate van hul werk. Hoe harder hulle werk, hoe beter die resultate en hoe meer waardig voel hulle. Hulle vind hulle identiteit in hul werk en die hoeveelheid geld wat hulle verdien. God se sisteem werk anders. Mense op vlak 2 vind hul identiteit en waarde in Christus. Hulle vind hulle waarde vanuit hulle verhouding met God.
Het jy al gesien by ŉ sushi-bar hoe die sushi so verby kom op die waaierband? Dis amper hoe vlak 2 werk. As jy in die rus van die Here ingaan en Sy stem gehoorsaam, stuur Hy geleenthede en seëning op jou pad sonder dat jy daarvoor hoef te “werk”. Dalk verstaan jy die skrif nou beter wat sê: “Doen wat jou hand vind om te doen en die Here sal met jou wees.” Geleenthede sal op jou pad kom omdat jy by die voete van die Here sit. As jy by die voete van die Here sit hoef jy nie hierdie goed te gaan haal of in te roep nie.
Maria het aan die voete van Jesus gesit terwyl Martha in die kombuis besig was. Martha het vir Jesus gesê dat Hy vir Maria moet aansê om haar te help, maar Jesus antwoord en sê: “Martha, jy is besorg en verontrus oor baie dinge; maar een ding is nodig; en Maria het die goeie deel uitgekies wat van haar nie weggeneem sal word nie.”
God is nie beïndruk met die baie werk wat jy vir Hom doen nie. Moenie Martha wees nie. Moenie jou waarde heg aan die werk wat jy doen, die hoë pos wat jy beklee of die hoeveelheid geld wat jy verdien nie. Martha was op vlak 1 en Maria was op vlak 2. Maria het haar identiteit by die voete van Jesus gevind, nie in wat sy gedoen of nie gedoen het nie. Vlak 1 mense word baie jaloers op vlak 2 mense want dit lyk asof hulle niks doen nie.
Hiermee sê ek glad nie dat jy minder vir die Here hoef te werk nie. Maar, moenie jou waarde heg aan dit wat jy vir die Here doen nie, maar aan die verhouding wat jy met Hom het. Jy hoef nie jouself die heeltyd aan God of aan ander te bewys nie.
Ontsnap die rat-race deur te besef dat jy eerste God se koninkryk en Sy geregtigheid moet soek. Ontsnap die rat-race deur die mense wat jou in die verlede seergemaak het te vergewe. Ontsnap die rat-race deur terug te gaan en “jammer” te sê. Ontsnap die rat-race deur by God se voete te sit, Hom te gehoorsaam en jou waarde en identiteit in Christus te vind. Ontsnap die rat-race deur te weet dat God jou onvoorwaardelik aanvaar en liefhet!
from → Nov-Des 2007, Timothy Kieswetter
← Ontdek jou potensiaal
‘n Passie vir Jesus →