PressReader - Kuier: 2015-03-11 - IN­SPI­RA­SIE:
Ver­pleeg­ster in E­lim help an­der met haar ken­nis in vel­sorg
Toe die ver­pleeg­ster De­le­na Cloe­te be­sluit om op 56 ’n kort kur­sus oor vel­siek­tes te doen om­dat sy ge­dink het dit“sal goed wees,”het sy nooit kon droom sy sou hier­na le­wens ver­an­der en men­se se ge­bro­ke self­beeld help her­stel nie.
De­le­na (nou 64) sou ook nie kon dink sy sou op haar ry­pe ou­der­dom ge­nooi word om as spre­ker op te tree by ’n na­si­o­na­le der­ma­to­lo­gie­kon­gres of dat haar naam be­kend sou word on­der vel­ken­ners en der­ma­to­lo­gie-stu­den­te by Groo­te S­chuur-hos­pi­taal nie. Nog min­der het dit by haar op­ge­kom dat die werk wat sy in haar vel­kli­nie­ke ver­rig, die druk op plaas­li­ke dok­ters en hos­pi­ta­le sou ver­lig en sy deur die Wes-Kaap­se ge­sond­heids­de­par­te­ment ver­eer sou word vir dit wat sy in be­hoef­ti­ge ge­meen­skap­pe doen nie.
(De­le­na was ver­le­de jaar die naas­wen­ner in dié ge­sond­heids­de­par­te­ment se Ce­ce­lia Ma­ki­wa­ne Nur­ses Re­cog­ni­ti­on A­wards, wat ver­pleeg­sters ver­eer vir hul uit­staan­de werk.)
Sy is im­mers net ’n ge­wo­ne ver­pleeg­ster van die k­lein sen­ding­dor­pie E­lim, so­wat 30 ki­lo­me­ter bui­te B­re­das­dorp in die WesKaap, wat doen wat sy al ja­re lank doen. En dis om siek men­se te ver­pleeg.
Maar dis wan­neer jy De­le­na ont­moet en sy be­gin praat oor vel­siek­tes; hoe dit lyk en hoe jy dit moet be­han­del, dat jy vin­nig be­sef hier­die ver­pleeg­ster ken haar sto­rie.
Met haar sag­te, dog ferm stem en pro­fes­si­o­na­li­teit, dwing sy da­de­lik re­spek af. En met haar moe­der­li­ke be­sorgd­heid en wens dat ver­al be­hoef­ti­ge men­se be­tyds hulp soek vir me­die­se pro­ble­me, kruip sy gou in jou hart.
Die men­se van E­lim weet ook De­le­na se diens aan haar ge­meen­skap stop nie wan­neer sy die kli­niek se deu­re ag­ter haar toe­trek nie. Al klop jy ook in die vroeë og­gend­u­re aan haar deur vir hulp, sal sy op­staan.
De­le­na moes ook op wy­le oud­pres. Nel­son Man­de­la ’n in­druk ge­maak het toe hy haar in 1996 ont­moet het ty­dens ’n be­soek aan die E­lim-te­huis (vir ge­strem­de kin­ders), waar sy des­tyds ge­werk het, want sy is t­wee jaar la­ter na sy 80ste ver­jaar­dag­vie­rin­ge ge­nooi.
leef haar Roe­ping
De­le­na, een van 12 kin­ders wat in Lans­do­w­ne in die Kaap groot­ge­word het, is skaam-trots wan­neer sy oor haar loop­baan­hoog­te­pun­te en pres­ta­sies ge­sels.
Hoe cli­ché dit ook­al klink, ver­ple­ging was haar roe­ping,“want ek wou nooit iets an­ders doen nie”, be­gin De­le­na ver­tel.
Na­dat sy haar ver­pleeg­stu­dies vol­tooi het, het De­le­na eers by ’n paar hos­pi­ta­le
in die Kaap ge­werk voor­dat sy in 1975 op E­lim be­land het en by die E­lim-te­huis be­gin werk het.
De­le­na gee ’n lag­gie wan­neer sy ver­tel wat ’n groot ont­nug­te­ring sy by dié te­huis ge­kry het en dat sy glad nie op­ge­was­se óf vol­was­se ge­noeg was vir wat op haar ge­wag het nie. Sy glim­lag eg­ter stout wan­neer sy sê sy het da­rem haar man, Willy (78), hier ont­moet en moes ná hul troue in 1981 tog te­rug­keer E­lim toe.
“Ná ons troue het ek eers vir ses jaar ’n breek van ver­ple­ging ge­vat en my t­wee kin­ders, Kelly (32) en Nat­han (29), groot­ge­maak. Toe hul­le eers groot is, het ek weer kans ge­sien vir die E­lim-te­huis, maar hier­die keer was ek meer op­ge­was­se. Ek het uit­ein­de­lik 11 jaar by die te­huis ge­bly,” ver­tel De­le­na.
En van­dag maak sy nie net in die ein­ste E­lim-ge­meen­skap ’n groot ver­skil nie, maar ook in om­lig­gen­de ge­bie­de.
De­le­na het ná haar tyd by die E­lim-te­huis by die B­re­das­dorp-kli­niek be­gin werk. Dit was bu­si­ness as u­su­al tot De­le­na in 2007 ’n ad­ver­ten­sie vir ’n t­wee-maan­de-lan­ge der­ma­to­lo­gie­kur­sus by Groo­te S­chuur­hos­pi­taal ge­sien het en be­sluit het om aan­soek te doen. Sy moes eg­ter eers dr. Frans K­ri­ge, des­tyds waar­ne­men­de dis­triks­di­rek­teur, se toe­stem­ming kry. Sy e­nig­ste ver­eis­te was dat sy iets moes te­rug­ploeg in die ge­meen­skap.
De­le­na het ’n vel­kli­niek op B­re­das­dorp voor­ge­stel, maar geen i­dee ge­had wat­ter ver­skil sy in dui­sen­de pa­si­ën­te met vel­pro- ble­me se le­wens sou maak nie
aar eers moes sy deur die kur­sus kom en dit was meer in­tens as wat sy ge­dink het.
“Dit was ’n hel­se kur­sus. Ons moes on­der meer IT leer; prak­ties en saal­ron­des doen en ta­ke in­han­dig. Ek het nie ’n ge­dag­te ge­had van wat ek op hier­die kur­sus sou kry nie. Wat ek in hier­die t­wee maan­de ge­sien het, het my oë laat oop­gaan,”sê De­le­na.
Met haar te­rug­keer E­lim toe het De­le­na haar­self af­ge­vra“wat nou?”Sy het ’n roos­ter be­gin op­stel oor wat­ter dor­pe sy op wat­ter dae gaan be­soek om haar vel­kli­niek­diens­te aan te bied. Die dor­pe wat sy be­dien, sluit in B­re­das­dorp, Bar­ry­da­le, Suur­braak, S­wel­len­dam, Na­pier, Wa­en­huis­krans en S­truis­baai.
Toe sy in 2008 met haar kli­nie­ke be­gin, het sy nie ge­weet wat om te ver­wag en of dit suk­ses­vol sou wees nie. Haar ver­wag­tin­ge is eg­ter ver oor­tref toe pa­si­ën­te met meestal ek­seem, psi­o­ri­a­se, wit­kol­le, om­lo­pe en kol­le op die ge­sig, haar drum­pel be­gin deur­trap.
“Die kli­nie­ke was al­mal tri­al en er­ror. Ek was nog nat ag­ter die ore en el­ke dag, week, maand en jaar was ’n leer­skool,”sê De­le­na oor die be­gin­dae.“Maar van­dag is ek ’n bie­tjie meer er­va­re.”
De­le­na se hulp­bron­ne is be­perk, maar sy het dit wat sy het, ge­maak werk om haar pa­si­ën­te so doel­tref­fend moont­lik te be­han­del. So het sy by­voor­beeld fo­to’s met haar sel­foon van pa­si­ën­te se vel­pro­ble­me ge­neem en dít, te­sa­me met die pa­si­ën­te se ag­ter­grond, vir der­ma­to­loë by Groo­te S­chuur ge­stuur om haar te help as sy oor e­nig­iets on­se­ker was.
In 2013 het dit be­ter ge­gaan toe haar seun vir haar ’n iPad ge­gee het wat sy in haar werk kon ge­bruik.
Haar vel­kli­niek en die ge­hal­te van haar werk het so­veel in­druk ge­maak dat dok­ters in die S­wel­len­dam-om­ge­wing pa­si­ën­te met vel­pro­ble­me na De­le­na toe ver­wys het. Men­se van so­ver as Hei­del­berg (in die Wes-Kaap) kom sien De­le­na en sy het ook­al ie­mand van Ro­bert­son be­han­del.
Ter­self­der­tyd help haar kli­nie­ke ook pa­si­ën­te en hoef hul­le nie Kaap toe te gaan vir be­han­de­ling nie. Dit s­paar ook die ge­sond­heids­de­par­te­ment ver­voer­kos­te en plek by hos­pi­ta­le.
“Men­se sit en wag heel­dag om my te sien. Dis re­war­ding om te sien men­se kom te­rug om te wys hoe hul­le be­ter raak en weer vir hul voor­skrif­te kom vra. Dis lek­ker om men­se te kan help, ver­al die­ge­ne wat hul­self so be­dek om hul vel weg te steek. Deur hul­le te be­han­del, her­stel jy hul self­beeld ook,”sê De­le­na aan­ge­daan voor sy fo­to’s wys van vel­toe­stan­de wat sy al be­han­del het.
Ver­le­de jaar, sê De­le­na, het sy 1 600 pa­si­ën­te be­han­del en haar werk het nie on­ge­siens ver­by­ge­gaan nie, want in 2012, 2013 en 2014 was De­le­na ge­nooi om as spre­ker op te tree by die Suid-A­fri­kaan­se Der­ma­to­lo­gie-kon­gres.
“Dis ’n groot ding om ge­nooi te word om ’n spre­ker te wees! Ek moes ’n voor­leg­ging doen en se­ker maak al­les is reg. My se­nu­wees was klaar, want ek moes voor pro­fes­sors, der­ma­to­loë en an­der ver­pleeg­kun­di­ges praat. Ek het be­hoor­lik ge­be­we en eers oor my woor­de ge­val, maar daar­na het dit be­ter ge­gaan,”sê sy in­ge­no­me.
Groo­te S­chuur-hos­pi­taal en die U­ni­ver­si­teit van Kaap­stad s­tuur ook een keer per jaar me­die­se en ver­pleeg­stu­den­te na De­le­na toe om ’n uit­reik­pro­gram te kom doen en om ter­self­der­tyd by haar te leer.
RAAD aan an­der
De­le­na het ook raad ge­gee vir vel­toe­stan­de wat al­ge­meen on­der ons men­se voor­kom.
“Men­se be­vog­tig nie ge­noeg nie en wag te lank voor hul­le hulp vra,”meen De­le­na.
Vir ek­seem, sê sy, het jy niks fan­cy mid­dels no­dig nie – Va­se­li­ne is ook reg, so­lank dit net be­vog­tig word.
Die wit­kol­le, wat ons so baie sien, is as ge­volg van ’n swam-in­fek­sie en sy raai men­se af om me­kaar se kle­re te dra. Die swam-in­fek­sie in die kop, kan jy met an­ti­fun­gal-me­di­ka­sie be­han­del en sê dit kom meestal voor wan­neer haar­ma­sjie­ne saam ge­bruik word.
De­le­na is na aan af­tree, maar sy is bly dat sy tot dan steeds ’n ver­skil kan maak in ie­mand se le­we wie se self­beeld deur ’n vel­siek­te af­ge­ta­kel is.
HOOF­FO­TO EN BO: De­le­na Cloe­te doen meer as net ver­ple­ging waar sy haar vel­kli­niek­diens­te vir be­hoef­ti­ge men­se aan­bied.