Coenie is beslis Afrikaans se beste woordsjef | Netwerk24
Deur Gerhard van Huyssteen 22 Junie 2018 00:01
Wie is Afrikaans se beste liriekskrywer tot nog toe?
Dis waarskynlik ’n onbegonne taak, maar vir my is daar een wat kop en skouers uitstaan …
Sy eerste kasset, Skoppensboer, het ek gekry toe ek 14 jaar oud was. Tannie Anna Snyman was Schweizer-Reneke sedorpsbiblioteektan­nie, en benewens dat sy my André P. Brink en Etienne Leroux se boeke (toegesmokkel in Konsalikboekomslae) laat lees het, het sy my vertel van dié nuwe, omstrede sanger wie se musiek pas deur die SAUK verbied is.
Buite, in die winterson, / Maak ek my oë toe / En dan is ek weer veertien; / Kan ek nog adamsvye proe
Word die man dan nie oud nie? Raak sy woorde nie op nie? Vergeet hy nooit ’n noot agter die klavier nie?
Verlede Vrydagaand, meer as 30 jaar later, had ek die voorreg om die bekendstelling van sy 21ste album, Pure Coenie, in Pretoria by te woon. Ag, liewe aarde tog, wat ’n belewenis! Word die man dan nie oud nie? Raak sy woorde nie op nie? Vergeet hy nooit ’n noot agter die klavier nie?
Van anderkant die Melkweg / Stuur ek ’n liedjie vir jou aan / omdat ek nie meer daar is nie, / so ver op reis moes gaan
Maar dis nie net sy diepsinnige lirieke, sy eieklankige komposisies of virtuose klavierspel wat my die meeste aangryp nie. Coenie is by uitstek ’n woordsjef. Hy wéét hoe om woorde op unieke maniere bymekaar te stapel:
Die katakombes van die stad – / ja, die skadu’s teen die muur / roer en skuif onrustig / voor ’n steeg se oker vuur
Dis byna onmoontlik om met presiesheid te weet waar en wanneer ’n mens ’n sekere woord geleer het. Ek kan egter sonder twyfel sê dat ek vir die eerste keer in my lewe die woorde “firmament”, “karmosyn”, “baggerboot”, “kopersamowar”, “kaddisj” en selfs “doeane en aksyns” by Coenie gehoor het. Ek weet van Paternoster, Kamieskroon en Komaggas slegs deur sy musiek.
Ek sprei my kelkiewynkaros / Waar die horison die môre los / En iewers staan ’n kokerboom / Kniediep in die geel en droom
En sy bydrae tot Afrikaans se woordeskat? Ek loop bou ’n korpussie van die lirieke van slegs 67 van sy liedjies, altesaam amper-amper 12 000 woorde. Hierin kry ek 57 woorde wat nie elders in ’n groot korpus van 50 miljoen woorde voorkom nie; dus byna een nuwe woord per liedjie!