(Aangestuur vanaf Sowjet Unie)
- 1914–1985 Konstantin Tsjernenko
Wetgewer Hoogste Sowjet
Die grootste uitbreiding van die Sowjetse invloedsgebied ná die Kubaanse Rewolusie van 1959 en voor die Sowjet-Sjinese konflik in 1961
Die Sowjetunie, met sy hoofstad Moskou, was met 'n oppervlakte van 22,4 miljoen km² die grootste land ter wêreld. Hierdie enorme land het oor 'n ryk skakering van landskappe en inwoners (130 volke) en 'n groot potensiaal van bodemrykdomme beskik. Die land het in 'n baie kort tyd van 'n agterlike landbouland tot 'n industriële wêreldmag ontwikkel.
As deel van 'n poging om die land se ontbinding weens toenemende nasionalistiese en separatistiese bewegings te voorkom, is 'n referendum in Maart 1991 gehou, wat deur drie Sowjetrepublieke geboikot is, wat daartoe gelei het dat die meerderheid van die deelnemende burgers ten gunste van die bewaring van die unie as hernude federasie gestem het. Gorbatsjof se mag is aansienlik verminder na die Russiese president Boris Jeltsin se hoëprofiel rol om 'n staatsgreep teen te staan van die ekstremiste in die Kommunistiese Party. Aan die einde van 1991 het Gorbatsjof bedank en die Hoogste Sowjet het vergader en die Sowjetunie formeel ontbind. Die oorblywende twaalf Sowjetrepublieke het oorgegaan as onafhanklike post-Sowjet-state, met die Russiese Federasie – voorheen die Russiese SFSR – wat die regte en verpligtinge van die Sowjetunie aanvaar het en as die opvolgstaat erken is.
Nachodka se hawe
Nasa-Satellietbeeld van die Diomede-eilande in die Beringstraat (Rusland is links en die VSA regs)
Die noordelikste punt van die vasteland, wat aan die bopunt van die Taimir-skiereiland geleë was, lê op die 78° NB en die suidelikste punt, wat in Turkmenistan geleë was, lê op 38° NB. Driekwart van die landmassa het noord van die 50ste breedtegraad gelê. 'n Vergelyking van die geografiese ligging met die van 'n moondheid soos die Verenigde State maak die probleme wat daaruit voortspruit, begryplik.
Hier was die tydsverskil tussen die Sowjet-Russiese Groot Diomede-eiland en die Klein Diomede-eiland, wat slegs vyf kilometer van eersgenoemde aflê, 'n volledige etmaal (24 uur). Aan die Arktiese Oseaan het die Sowjetkus verskeie vlak see gehad wat deur groepe eilande van mekaar geskei word. Van oos na wes was dit die Oos-Siberiese See, die Laptefsee, die Karasee en die Barentssee.
Die Sowjetunie kan in verskeie min of meer parallelle gebiede verdeel word wat nie slegs ten opsigte van klimaat van mekaar verskil nie, maar ook ten opsigte van bodemgesteldheid en plantegroei. Die meeste groot eilande in die Noordelike Yssee het 'n poollandskap. Hier is die temperatuur byna altyd benede die vriespunt en die grond is permanent verys. Daar is geen bome of struike nie, maar slegs verskillende soorte mos, gras en 'n paar soorte blomme.
Die droë steppe gaan geleidelik oor in die halfwoestyn, waar daar verskillende soorte grand voorkom en die plantegroei skaars is. Sand-, klei-, en klipwoestyne word in Sentraal-Asië en Kasakstan aangetref. Vogtige, subtropiese gebied kom slegs langs die Kaukasiese Swartseekus en die Lenkoran-laagvlakte aan die Kaspiese See voor. Die bergstreke van die Sowjetunie het 'n hooggebergteklimaat- en plantegroei.
Oewer aan die Balchasj-meer
Die meeste riviere in die Sowjetunie vloei in 'n noord-suid-rigting. In die Europese deel van die Sowjetunie en Oekraïne kon daar dus verbindingskanale gegrawe word, wat dit moontlik gemaak het om van die Oossee na die Yssee of van die Kaspiese See na die Swartsee te vaar. Riviervervoer was nog altyd baie belangrik. Baie van die ou stede lê langs riviere. Hulle is meestal aan die hoë regteroewer van die rivier geleë, wat hulle teen oorstromings beskerm.
Die Sowjetunie het meer as 250 000 mere. Hulle is meestal geleë in die gebied wat vroeër deur 'n yskap bedek was: in die Europese deel en in Noord-Siberië. Ander mere is gevorm deur plooie en breuke in die aardkors; die Baikalmeer in Oos-Siberië is hiervan die beste en beroemdste voorbeeld. Geen meer ter wêreld is so oud (25 miljoen jaar) en diep (1 620 m) as die meer nie. Die natuurlike trog, wat 48 km breed en 644 km lank is, is met sowat 23 000 miljard m³ helder water gevul.
Dit het 'n oppervlakte van 31 500 km² en hou meer as 20% van alle oppervlak soetwater ter wêreld; dit is ook die grootste soetwaterbron (80%) in die Sowjetunie. In die droë steppe en woestyne is daar soutwatermere, soos die Aralmeer (66 500 km²) en die Balchasj-meer (sowat 20 000 km²), waarin daar dik soutlae is.
Setel van die Hoogste Sowjet in Moskou, 1982
Die Sowjetunie was die opvolgerstaat van die Russiese Ryk, maar was kleiner as gevolg van die onafhanklikheid van Pole, Finland en die Baltiese lande. Volgens 'n beleid van Lenin het hierdie besette gebiede van Keiserlike Rusland onafhanklikheid verkry en 'n groot aantal ander gebiede het ook wye outonomie verkry. Van die stigting van die Sowjetunie af was die regering gebaseer op die eenpartyheerskappy van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie.
Gedurende 1938 tot 1940 het die Sowjetunie Estland, Letland, Litaue, sekere gebiede van Finland, Pole, Roemenië, Mongolië en Hongarye beset. Onder die aanvoering van Josef Stalin het die Sowjetunie ná die Tweede Wêreldoorlog 'n groot wêreldmag geword. Politieke konfrontasie tussen die Sowjetunie en die Verenigde State het 'n aantal jare geheers en staan bekend as die Koue Oorlog.
In 1991 is die Sowjetunie ontbind ná 'n mislukte staatsgreep deur die militêre leiers wat ontsteld was met die rigting waarin President Gorbatsjof die land gelei het.
Republieke[wysig | wysig bron]
Die Sowjetunie het uit die 15 republieke hierbo bestaan, met 'n totale oppervlakte van 22 402 200 vk. km.
1 Januarie Nuwejaarsdag Новый Год
7 Januarie Oosters-ortodokse Kersfees Православное Рождество
23 Februarie Sowjet-weermag se dag День Советской Армии и Военно-Морского Флота Februarie-rewolusie, 1917,
Vorming van die Rooi Leër, 1918
7 November – 8 November Oktober-rewolusie Седьмое Ноября 1917; tans genoem День Примирения
In sport was die Sowjetse nasionale sokkerspan een van die die sterkste mededingende spanne en het sewe keer aan die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem en een keer die vierde plek bereik (in 1966). Vir die UEFA Europa-beker kon die Sowjetunie ses keer kwalifiseer en het die eerste toernooi ooit, in 1960, gewen. Tydens die Olimpiese Somerspele 1956 in Melbourne kon die Sowjetse nasionale sokkerspan die goudmedalje verower. Moskou, die destydse hoofstad van die Sowjetunie en die Russiese SFSR, het die Olimpiese Somerspele 1980 gehuisves, wat deur talle, veral Westerse lande geboikot is.
↑ "October 30, 1961 – The Tsar Bomba: CTBTO Preparatory Commission". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 March 2016. Besoek op 29 August 2018.
↑ "Status of Nuclear Powers and Their Nuclear Capabilities". Federation of American Scientists. Maart 2008. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 31 March 2014. Besoek op 19 March 2014.