Jan 2017 – NG Gemeente Pinelands
Posted on 29 Jan, 2017 30 Jan, 2017
Miga 6:1-8 – 2017
29 Januarie 2017 Pinelands
Eendag lank, lank gelede het die mense aan die einde van die week ontspan en rondom die braaivleisvure dikwels die afgelope week se lot by mekaar bekla, gemurmer oor die daaglikse geswoeg en gesweet wat nooit tot ‘n einde kom nie. ‘n Priester is ook genooi en kla nog harder as die res – “Julle dink julle werk hard. My week kom nooit tot ‘n einde nie, want ek moet nog voorberei vir môre se diens!” ‘n Student wil sy rabbi beïndruk en gooi ‘n bietjie Skrif in die gesprek in: “Die Prediker berei ons mos hierop voor – ‘alles kom tot niks, alles kom tot niks…’” Een van die oudstes om die vuur maak keelskoon en vertel die volgende legende wat uit Mesopotamië kom, die streek wat hier aan die weste van hulle lê (Sumerië, Akkadië, Assirië, Babilonië): “Aan die begin was daar net gode en godinne op die aarde gewees. Hulle moes die lande bewerk, water aanlê na leidamme, gereeld onkruid uittrek, swoeg en sweet om ‘n bestaan te voer. Hulle het mettertyd begin murmer en mor oor hul alewige werkery en onderling gepraat oor wat hulle te doen staan. Hulle gaan soek toe advies by die god Enki, die Sumeriese skeppergod wat besig was om te slaap in sy onderwatertuiste. Enki stel voor dat hy skepsels – mense – sal maak met die doel om die gode te dien en die harde arbeid oor te neem. Dan sou die lewensgehalte van die gode en godinne aansienlik verbeter. Enki neem toe klei uit die omgewing van sy onderwatertuiste, maak mensefigure daarvan, en blaas lewensasem in elke figuur, maar hy het die lengte van die mense se lewens beperk. Net die gode sou vir ewig lewe. Die mense is onmiddellik in die werk gesteek. As die gode se dienaars moes hulle die lande bewerk, watervore aanlê en kos vir die gode voorberei en bedien. Met hulle harde werk het hulle lewe na die land gebring, en die gode en godinne, wat lewe aan die mense gegee het, was gelukkig.”
Na afloop van die storie is daar ‘n lang stilte om die vuur. Eindelaas sê een van die manne moedeloos: “Ons het so gehoop dat ons God, Yahweh, anders sou wees as die ander volke se gode, anders as Enki en Baäl en Astarte en noem maar op. Maar op die ou-end is hulle almal dieselfde. Alle mense is slawe van hul eie god/gode. Moses het gesê dat God ons sal red uit die mag en slawe-arbeid van die Egiptenare, maar kyk net waardeur het Hy ons alles gesit, kyk hoe het Hy ons deur die eeue afgesloof. Ons is nie vry nie, ons onderdrukker se naam het verander. Hy help ons nie eens meer om ons eie land te behou nie – die Mesopotamiërs is besig om ons van alle kante af in te val en oor te neem!”
Die aand kan die profeet Miga nie slaap nie. Hy rol rond in sy bed en dink na oor die gesprek rondom die vuur. In sy geestesoog sien hy ‘n hofgeding en die twee partye wat teenoor mekaar staan is ewe bekend aan hom: In die beskuldigde bank sit sy volk Israel, en die aanklaër is niemand anders nie as Yahweh.
Yahweh het ‘n appeltjie te skil met sy volk. Die Engelse “a bone to pick” klink eintlik soveel beter. Die berge en die heuwels word as getuies opgeroep because they have seen it all – hulle is getuies van die verhouding tussen God en sy volk deur die eeue heen.
6:1 Luister asseblief wat die Hére sê: “Staan op, stel jou saak vir die berge, laat die heuwels jou stem hoor.”
2 Luister, berge, na die saak van die Here, en die onverganklike fondamente van die aarde; want die Here het ‘n saak teen sy volk, en teen Israel sal Hy in ‘n strydgesprek tree.
3 “My volk, wat het Ek aan jou gedoen? En hoe het Ek jou moeg gemaak? Antwoord vir My!
4 Het Ek jou dan nie uitgebring vanuit die land van Egipte nie; het Ek jou dan nie vanuit die huis van slawe verlos nie? Ek het vir Moses en Aäron en Miriam voor jou uit gestuur.
5 My volk, onthou asb wat Balak, koning van Moab, beplan het (sy bose planne), en wat Bileam, seun van Beor, hom geantwoord het. Vanaf Sittim na Gilgal, dit alles sodat julle die geregtigheid van die Here sal ken!”
Ons hele geskiedenis getuig van my bemoeienis met julle! Hoe kan julle My beskuldig? Hoe kan julle My vergelyk met die heidense heersers en afgode?
As reaksie op God se moedelose kreet lyk dit dan asof die volk tot insig kom, besef dat hulle nie die historiese feite van God se heilsdade kan betwis nie, en hulle vra hoe hulle die saak met die Here kan regstel. In daardie tyd, wanneer ‘n onderhorige koning of onderdane na ‘n rebellie teen sy opperheer tot oorgawe gedwing is, moes hy ‘n swaar prys betaal om die vorige verhouding reg te stel. Mens kon iedergeval nie in die teenwoordigheid van die heerser kom sonder ‘n geskenk in jou hand nie. Wat sal dit kos om hulle los te koop, om die boete te betaal sodat hulle nie tronk toe hoef te gaan nie?
6 “Met wat sal ek kom staan voor die Here, sal ek myself buig tot die God van die hoogtes? Sal ek kom staan voor Hom met brandoffers, met jaaroud kalwers?
7 Sal die Here gelukkig wees met ‘n duisend ramme, met tienduisende strome van olie? Moet ek Hom gee my eersgeborene vir my oortreding, die vrug van my liggaam vir die sonde van my siel?”
En deur die aanbied van offers word God nogmaals gelyksgestel aan die heidense gode. En word die gedagte versterk dat die volk iets moet gee, iets moet betaal, hoe groter hoe beter, om hulself los te koop uit hul skuld.
8 “Hy het bekend gemaak vir jou, Mens (Adam), wat goed is. En wat anders is dit wat die Here van jou soek as om te doen wat reg is (bevorder geregtigheid), en om hesed (kindness to people) lief te hê en om nederig (of dalk aandagtig) te loop/wandel met jou God. (Niks anders nie as dit.)”
Miga weet dat God, anders as die heidense gode van die OT, nie kyk wat in ons hande is wanneer ons kerk toe kom of in ons kamers voor Hom stil word nie. Hy kyk wat in ons harte is en hoe dit in ons lewens tot uitdrukking kom. God vra nie in die eerste plek besittings en geld nie, Hy vra mense. En dit beteken dat Hy vra dat ons verhoudinge reg moet wees – ter wille van onsself en ons eie lewensvreugde en moontlikhede, ook ter wille van ons medemense. Daarom, wanneer die volk moedeloos wil weet “wat sal ons dan saamvat na die Here toe?,” dan lees ons in vers 8: “Mens, die Here het jou bekend gemaak wat goed is.” Dws “Jy weet alte goed wat vir My belangrik is. Julle is verhoudingswesens. Leef so dat jou verhoudinge gesond is.”
Bevorder geregtigheid. Dit beteken om in te tree vir diegene wat te na gekom word, om op te staan vir die waarop neergesien word. Jy mag net afkyk op iemand anders as jy besig is om hom/haar op te trek. Die Amerikaanse filosoof en politieke aktivis Cornel West: “Never forget that justice is what love looks like in public.”
Wees lief vir hesed, die liefde wat nie grense stel nie, ‘n liefde wat nie van mense (ontvangers) gevangenes of slawe maak nie, maar wat hul vry maak, ‘n liefde wat die beeld van God uitstraal, maar ook in ander na vore bring. Die Engelse woord “kindness” (the quality of being gentle and considerate, of caring for others; synonyms: kind-hearted, warm-hearted, tender-hearted).
Wandel>lewe in nederigheid (en aandagtig) saam met jou God.
Die afgelope naweek het die braaivleisvure weer hoog gebrand. Rondom die meeste daarvan is daar geen woord oor die gode, God of godsdiens gerep nie. Maar by sommige het die gesprek tog in daardie rigting geloop. Sommige NG predikante in die Wes-Kaap sou vir hulle vriende vertel van die brief uit die moderatuur wat ons die week ontvang het: “Die moderatuur van die Sinode van Wes-Kaapland versoek alle gemeentes in die sinodale gebied om Sondag 5 Februarie as ‘n dag van verootmoediging in te rig – met spesifieke verwysing na die buitengewone toestande in die natuur. Die versoek is om in al die gemeentes te bid vir reën in die droogte geteisterde dele van ons land, maar terselfdertyd ook die Here te dank vir die wyd verspreide reëns wat onlangs op verskeie plekke geval en selfs droogtes gebreek het. Verder word ook gevra dat gebid word vir die brandgeteisterde dele van ons streek, asook dele waar die brandrisiko hoog is.”
Ander sou dalk inhardloop en Ivor Price se artikel in Vrydag (27 Jan 2017) se Burger gaan haal om voor te lees: Opskrif: Kom kerk toe, bring net jou bankkaart:
“As ’n predikantskind was ek nog altyd gefassineer deur die sielkunde agter die kollektebord in Sondageredienste.
Toegang is dus gratis, maar jy beter jou bankkaart saambring want ’n kollekte word opgeneem.”
Iets ontbreek vir my in die versoek van die moderatuur. Ongedurigheid toe ek dit lees. Hoe belangrik die natuur ook al is, kan ons mos nie net dae van verootmoediging uitroep wanneer reën, droogte en brande die land verdrink, verdroog of verteer nie?! Waar was die dag van verootmoediging na die afgelope Buitengewone Algemene Sinode toe ons as kerk daarin misluk het om in kindness die hand uit te reik na die kroon van God se skepping, na mense wat na sy beeld geskep is en na wie toe ons die geleentheid gehad het om die hand uit te steek en hulle in te trek, maar toe het die kerk gekies om eerder daardie hand te gebruik om klappe uit te deel… Hoe kan ons offers van verootmoediging bring as ons nalaat om geregtigheid te bevorder en liefde uit te leef? God soek nie offers nie. Hy soek nie mense wat neerbuig as hulle nie ook bereid is om saam te loop nie.
Net so soek God nie ‘n gemeente waar die dienste so ingerig word dat mense in die verleentheid gestel word as hulle nie ‘n geldelike offer in hulle sak het nie. God en sy guns is nie te koop nie. Nie eens teen die hoogste prys nie.
Nou wat is dit dan wat Hy van ons wil hê!?! Mens, Hy het vir jou bekend gemaak wat goed is. En wat anders is dit wat die Here van jou soek as om te doen wat reg is (bevorder geregtigheid), en om hesed (kindness to people) lief te hê en om nederig te loop/wandel met jou God. (Nederig sluit in die wete dat jy nie beter is as ander mense nie, ook nie beter is omdat jy anders is as ander mense nie.)
Posted on 22 Jan, 2017 30 Jan, 2017
Posted on 15 Jan, 2017 30 Jan, 2017
Jesaja 49:1-7 – 2017
15 Januarie 2017 Pinelands
Verlede week en hierdie week: die eerste 2 van 4 knegliedere in Deutero-Jesaja.
Proto / Eerste (1-39): voor ballingskap (Jesaja as outeur)
Deutero / Tweede (40-55): tydens ballingskap (naamlose outeur)
Trito / Derde (56-66): na ballingskap (dissipel van vorige outeur)
Deutero-Jesaja bevat 4 knegliedere: 42: 1-9; 49: 1-6; 50:4-9; 52:13-53:12.
– Geeneen van die liedere gee vir ons duidelikheid oor die identiteit van die dienaar nie (profeet/ander getroue individu/Kores/die volk – [nee]?). Dat die profeet (Jesaja?) in sy dag en tyd nog nie vir Jesus van Nasaret in die oog gehad het nie, maar eerder iemand in sy hier en nou.
– Jesus het wel die amp van knegskap by uitstek vervul en ons word as volgelinge van Jesus ook daartoe geroep (soos Paulus en Barnabas – Hand 13:47).
In die eerste kneglied (Jes 42) is die Here aan die woord. In die tweede lied (49) is die kneg aanvanklik self aan die woord en stel hy dan later die Here aan die woord (vss 5).
Teks: Jes 49: 1-7
1 Luister na my, eilande,! Gee aandag, nasies van ver! [Praat nie met Israel, maar met die nasies]
Die Hére het vanaf die baarmoeder my geroep, [voor my geboorte al!]
vanuit die ingewandes van my moeder het Hy my naam genoem.
2 En Hy het my mond gemaak soos ‘n skerp swaard,
in die skadu van sy hand het Hy my verberg;
Hy het my ‘n skerp (of getoetste of spesiaal verkose) pyl gemaak,
in sy pylkoker versteek Hy my. [Aanvanklik het niemand geweet ek is geroep nie]
3 Hy het vir my gesê: “My dienskneg is jy, Israel, deur wie Ek verheerlik sal word.
4 Maar ek het gesê/gedink: “Tevergeefs (vir niks) het ek gewerk,
vir leegheid en ‘n damp (vapour/vanity) het ek my afgesloof,
maar waarlik: die Here sal aan my reg laat geskied
en my God sal my beloon.
5 En nou sê die Here, Hy wat my vanaf die baarmoeder gevorm het as dienskneg vir Hom
om terug te bring Jakob na Hom toe en dat Israel nie verstrooi sal word nie (chiasme);
en ek sal vereer word in die oë van die Here,
en my God is my krag; [hierdie laaste 2 frases misplaas?, eerder aan einde van vs 4?]
6 (nou) sê Hy: “Dit is vir jou te lig geweeg (lightly esteemed) om vir My ‘n dienskneg te wees
om te laat opstaan die stamme van Jakob en om die oorgeblewenes van Israel terug te bring (chiasme);
Ek maak jou ‘n lig vir die nasies om my verlossing te wees tot by die uithoeke van die aarde.
7 So sê die Here, die Verlosser van Israel, haar Heilige,
vir die een wat diep verag is, vir die een wat deur die nasies verafsku word, ‘n dienskneg (>slaaf) van regeerders: “Konings sal sien en hulle sal opstaan, leiers/prinse sal buig,
ter wille van (le’ma’an) die Here wat getrou is (nê’ma’an), die Heilige van Israel wat jou gekies het.
Die woord kneg (ebed) in die OT het ‘n omvangryke betekenis gehad. Dit is gebruik vir mense in die laagste van laë posisies (slawe), maar ook vir mense in baie hoë posisies (konings en koninklike amptenare, ook profete – hier sou ons dan wegdoen met die woord “slaaf” soos ons dit vandag verstaan en eerder “kneg” of “dienaar” gebruik en toelig.) Knegte was dus onderhoriges (slawe), maar ook verteenwoordigers van ‘n hoër gesag (Abraham se slaaf/kneg was sy verteenwoordiger om nms hom vir Isak ‘n vrou te gaan kies), of selfs die hoogste, gesag – Moses, konings en profete was verteenwoordigers van God op aarde. Die woord ebed kon dus sterk vanaf vernederende skeldnaam tot eretitel.
Met die uittog uit Egipte is die volk Israel as kneg van die Here verkies. Maar die volk en hul leiers het hulle status as geroepe knegte dikwels misverstaan en ook misbruik – hulle het gedink hulle kan doen wat hulle wil en opgehou om diensbaar te wees en die wil van Here (Jes 42: reg en geregtigheid, versorging van weses, weduwees, armes en vreemdelinge) na te streef. Daarom dat hulle in ballingskap beland het.
Die eens vername “knegte (konings, priesters, dienaars) van die Here” raak ballinge in ‘n vyandige land – ironies steeds ebeds/knegte, maar nou in die sin van slawe van die vyand. Nie meer verteenwoordiges van God nie, maar nou vernederdes onder die nasies. Hulle twyfel of hulle nog die volk van God is. Die woorde “roeping” en “verbond” klink skielik hol . Dit lyk asof God magteloos is om hulle te help. Wat hulle nodig gehad het was iemand wat hulle sal terugroep na God toe, iemand wat hulle sal verseker daarvan dat hulle sal terugkeer na hulle land toe iemand wat vir hulle hoop kan gee wanneer daar geen hoop onder hulle meer te vinde is nie.
In hierdie desperate omstandighede hoor ons hoedat ‘n naamlose persoon (ons hoor nooit wie hy was nie) opstaan en sy stem laat hoor, ‘n niksnuts wat gedink het dat alles wat hy doen tevergeerfs is en wat self nie by geboorte geweet het dat hy geroep is nie, wat eers later in sy lewe tot die oortuiging gekom het dat die Here destyds al, in die skoot van sy moeder, die roeping van knegskap op hom gelê het. Hierdie man durf dit om in God se naam die nasies aan te spreek en om oor God se verhulde plan te begin praat (1-2). Hy durf dit om God se beloftes ernstig op te neem en om dit wyd en syd te verkondig. Sy eerste taak is om binne sy onmiddellike konteks die Israelitiese slawe in ballingskap terug te roep na God toe (nr 1) en om hulle van hul eie terugkeer na hulle land toe te verseker (nr 2).
Hy het egter ook ‘n tweede taak en dis nog veel meer omvangryk as die herstel van die volk Israel nadat die Babiloniërs hulle verslaan het. God se redding het nie net die volk in die oog nie, maar die wêreld, die ganse aarde, tot by elke uithoek. Om kneg van God te wees beteken nie net om kneg onder jou eie mense te wees nie, maar om kneg vir die nasies te wees – om vir ieder en elk ‘n lig te wees wat God se verlossing verkondig.
Dit is wat dit beteken om kneg van die Here te wees. Die vraag is nou: Watter soort mens sien kans hiervoor? Wie kan moed hou wanneer dit lyk asof jou werk alles tevergeefs is en jy jou afsloof vir niks – stank vir dank? Wie kan vasbyt wanneer God se plan (ook vir jouself) nog verhul is?: Ja, die Here het jou mond ‘n skerp swaard gemaak waarmee jy mense kan oortuig en jy is ‘n pyl wat spesiaal getoets en uitgekies is vir die taak, maar Hy steek jou weg in sy hand en sy pylkoker, dat jy geroep is, is nie vir almal so opsigtelik nie. Wie kan dapper met hierdie taak voortgaan as dit lyk of die taak heeltemal te groot is – so groot dat jy God voor die hele wêreld moet verteenwoordig? Wie sien hiervoor kans? Wie is diensbaar en afhanklik genoeg?… Wie is dapper en standvastig en amper roekeloos genoeg vir hierdie taak?
Wanneer ons ‘n voorbeeld soek om na te streef, moet ons na die evangelies toe blaai. In Jesus van Nasaret het God vir ons kom wys hoe ware knegskap lyk. Maar waarop het dit uitgeloop? Jesus is nie deur die mense gekroon vir sy woorde (swaard en pyl) en sy dade nie, Hy is gekruisig.
Bygesê: Het God regtig menseknegte nodig om sy werk vir Hom te doen? Nee, ons moet mooi verstaan – dis nie menseknegte wat God se werk vir Hom doen nie, dis God self wat sy werk deur hierdie mense doen. Knegskap is ‘n roeping en dit kom van God af. Dis sy plan, Hy wat roep, Hy wat toerus en wat eretitels gee – dis alles God se werk, maar hierdie werk word nie buite sy knegte om volvoer nie, maar via hulle.
Ons sing in lied… van knegte met koningsgesag – dws nie slawe nie, maar dienaars. Tog is daar altyd hierdie twee kante. Jesus wys dit vir ons. Hy kan as koning gekroon word, maar Hy kies om as kneg gekruisig te word. Soos Paulus en Barnabas word ook elkeen van ons geroep om na die beeld van Jesus knegte van God te wees. Ek sluit af met Douglas Lawrie se vraag hieroor: Wat is die swaarse deel van knegskap? Om tot die uiterste toe verneder te word – soos Jesus? Of om as gevolmagtigde die ganse wêreld namens God aan te spreek – soos Jesus? Is daar inderdaad iemand onder ons wat vir hierdie ondankbare, of is dit nou dankbare, taak kans sien?
Kan ons onsself knegte van die Here noem. Is dit nie darem baie aanmatigend om te sê ek en ons is geroep om ‘n lig vir die nasies te wees nie? Ongelukkig is dit nie ons keuse nie. Of dalk eerde: gelukkig is dit nie ons keuse nie.
Leonard Cohen se lied van verlede week: Anthem: “There is a crack in everything, that’s where the light gets in”
Sy lig skyn deur die krake. Lig wat nie net inkom nie, maar na buite toe uitskyn vir die nasies om te sien…