Onderwerp: Deurbraak/ineenstorting? Thu Feb 11, 2010 6:08 pm
'Ons nasionale demokratiese revolusie (NDR) sal nie gestop word nie," het die ANC 'n ruk gelede verklaar. Dis dus gepas om vandag – 20 jaar ná die vrylating van oudpres. Nelson Mandela – te kyk na wat die NDR nog alles kan oplewer.
Pres. Jacob Zuma noem die NDR die filosofie wat vir ons die koers na die toekoms wys. Dis 'n koers wat baie Suid-Afrikaners teen die bors stuit en volgens me. Helen Zille van die DA gelei het tot ernstige probleme met dienslewering en politieke stabiliteit.
Dit is verbasend hoe min politici, akademici en kiesers weet van hierdie harde kern van die ANC-denke oor die politiek, ekonomie en samelewing, sê prof. André Duvenhage, navorsingsdirekteur van sosiale transformasie aan die Noordwes-Universiteit in Potchefstroom.
In artikels in die Tydskrif vir Geesteswetenskappe en Woord en Daad beskryf hy hierdie denkraamwerk en sy toepassing, wat in werklikheid strydig is met die wese en voortbestaan van belangrike vertrekpunte van die Grondwet. Die ANC vertolk die Grondwet hoofsaaklik as 'n "tydelike kompromis", 'n baken op die pad na die "volledige revolusie" soos uiteengesit in sy Strategy and Tactics.
Duvenhage skryf: "Die uitsprake van die Malemas, Vavis en Nzi­mandes dui die weg aan."
Die ANC-agenda konsentreer nou op sake soos die transformasie van die regbank en die hoër onderwys, versnelde landelike ontwikkeling en grondhervorming, groter en meer sosiale toelaes in 'n moeilike ekonomiese tyd en in sekere kringe selfs die nasionalisering van die myne.
Die "nasionalisering" van die Reserwebank en 'n nuwe mandaat daarvoor is hoog op die agenda.
Naamsverandering vervul 'n belangrike simboliese rol, veral by gebrek aan werklik sigbare prestasies. Die inisiatiewe om Pretoria se naam te verander, moet 'n mens in hierdie verband beoordeel.
In sommige opsigte herinner die planne en hul uitvoering aan die politieke modelle van die voormalige Sowjetunie en Oosblok-lande. Pogings om hierdie benadering in 'n postkoloniale Afrika te volg, het negatiewe gevolge in lande soos Zambië, Mosambiek en Zimbabwe gehad. Tog word sulke pogings al hoe meer deel van ons politieke landskap.
"Daar bestaan by my weinig twyfel dat die hef aan van politieke verandering voorlê en dat ons politiek 'n waterskeidingsfase binnegaan. Die veranderings kan so ingrypend wees as dié van die eerste oorgang (1989-1994) – net so fundamenteel en omvangryk," skryf Duvenhage.
Faktore wat die uitvoering van hierdie planne beïnvloed, is politieke onstabiliteit weens probleme met dienslewering, armoede, werkloosheid, vigilantisme en xenofobie. In die breë demokratiese beweging, die broad church, is daar ideologiese verskille waarvan dié tussen nasionaliste en kommuniste die duidelikste is.
Maar ondanks tekens van institusionele verval en die onvermoë van staatsinstellings om take suksesvol uit te voer, word populistiese agendas sterker op die voorgrond geplaas.
Die land nader 'n punt waarop dit moet kies tussen die pad na 'n deurbraak of na ineenstorting.
Die beste scenario is een van evolusie ná 'n breakthrough, die ergste is een van devolusie ná 'n breakdown.
Die ergste scenario is eskalerende onstabiliteit, institusionele verval, hoë verwagtings wat bots met die vermoëns van die ekonomie en instellings, en 'n onvermoë om vraagstukke soos armoede en werkloosheid te hanteer.
Die beste scenario veronderstel'n verstaan van die aard en omvang van die krisis en 'n wil om dit konstruktief te verander. Daarvoor is nodig groter politieke stabiliteit, gematigheid, verdraagsaamheid en die soeke na 'n konsensus.
Sal Zuma en sy administrasie daardie weg inslaan?
"My groot kommer", sê Duvenhage, "is dat hierdie vensterperiode in die maalkolk van politieke onstabiliteit misgelees en die land in 'n afwaartse spiraal ingetrek kan word, met verreikende negatiewe implikasies vir die politiek, die ekonomie, asook die sosiaal-maatskaplike situasie van die burgery. Wat nou nodig is, is 'n staatsman en nie bloot 'n politieke leier nie."