Suiwer water het ’n neutrale pH danksy die voortgesette dissosiasie tussen hidroksied- en hidronium-ione. Daarom kan dit positiewe metaliese ione en negatiewe niemetaliese ione ewe doeltreffend oplos. Verder skep die feit dat organiese molekules óf hidrofobies (afgestoot deur water) óf hidrofilies (oplosbaar in water) kan wees, die vermoë van organiese samestellings om hulself te oriënteer om wateromsluitende membrane te vorm. Boonop gee die waterstofbindings tussen watermolekules dit die vermoë om energie te stoor met verdamping, waarop kondensasie vrygestel word. Dit help om die klimaat matiger te maak – om die tropiese gebiede af te koel en die pole warmer te maak. So word die termodinamiese stabiliteit gehandhaaf wat nodig is vir lewe.
Koolstof is noodsaaklik vir aardse lewe vanweë die groot buigsaamheid daarvan in die skepping van kovalente chemiese bindings met ’n verskeidenheid niemetaliese elemente, veral stikstof, suurstof en waterstof. Koolstofdioksied en water maak saam die berging van sonenergie moontlik in suikers en stysels, soos glukose. Die oksidasie van glukose stel biochemiese energie vry wat nodig is vir alle ander biochemiese reaksies.
Evolusie en morfologieEdit
Benewens die biochemiese grondslag, is evolusie en morfologie ook terreine wat in ag geneem word wanneer buiteaardse lewe ter sprake is. In wetenskapsfiksie het buiteaardse wesens dikwels halfmenslike of reptielvorms. Hulle word dikwels uitgebeeld met ’n groen of grys vel, ’n groot kop en vier arms en bene – dus as mensagtig – maar soms ook as katagtiges, insekte, vormlose massas, ens.
Pogings om parogiale eienskappe te definieer lei tot baie idees uit oor watter eienskappe noodsaaklik is en watter nie. Skelette, wat volgens baie kenners noodsaaklik is vir groot aardse lewensvorme, sal waarskynlik elders in die een of ander vorm herhaal word. Die aanname dat buiteaardse wesens radikaal van mekaar sal verskil, is geensins vanselfsprekend nie. Terwyl baie bioloë klem lê daarop dat die enorme heterogene aard van lewe op Aarde daarop dui dat daar in die res van die heelal ’n nog groter diverse verskeidenheid sal wees, wys ander daarop dat konvergente (ooreenstemmende) evolusie dalk tot gevolg kan hê dat daar groot ooreenkomste tussen aardse en buiteaardse wesens is. Dié twee gedagterigtings word onderskeidelik "divergionisme" en "konvergionisme" genoem.
Bewoonbaarheid van planeteEdit
Volgens die begrip panspermia kan lewe in die Sonnestelsel ’n gemeenskaplike oorsprong hê. As buiteaardse lewe op ’n ander plek in die Sonnestelsel gevind word, kon dit moontlik op Aarde ontstaan het, net soos wat lewe op Aarde elders kon ontstaan het (eksogenese). Die eerste keer dat die term "panspermia" gebruik is, was in die 5de eeu v.C. deur die Griekse filosoof Anaxagoras. In die 19de eeu het wetenskaplikes dit in ’n moderne vorm laat herleef; hulle sluit in Jöns Jacob Berzelius (1834), Kelvin (1871), Hermann von Helmholtz (1879) en Svante Arrhenius (1903).
Sir Fred Hoyle (1915-2001) en Chandra Wickramasinghe (geb. 1939) was belangrike voorstanders van die hipotese. Hulle het verder geglo lewensvorme dring steeds die Aarde se atmosfeer binne en kan verantwoordelik wees vir nuwe siektes en genetiese veranderings.
Daar word al lank gegis oor lewe op Mars. Vloeibare water het lank gelede op Mars voorgekom en daar kan steeds water onder die oppervlak wees. Dit kan ook voorkom as dun lae soutwater in die eerste sentimeter of so vir dele van die jaar op sekere plekke. Teen Julie 2008 is water geïdentifiseer toe ’n grondmonster verhit is in laboratoriumtoetse aan boord van Nasa se Phoenix-landingstuig op Mars. Foto's deur die Mars Global Surveyor het in 2006 tekens gewys dat vloeistof onlangs (binne die vorige tien jaar) op Mars se oppervlak gevloei het.
Daar is bewyse dat Mars in die verlede warmer en natter was: droë rivierbeddings, ys by die pole, vulkane asook minerale wat in die teenwoordigheid van water vorm. Mars kan egter steeds lewe huisves, aangesien onlangs gevind is korsmos kan in die toestande op die planeet oorleef, soos vasgestel in ’n simulasielaboratorium van die Duitse Ruimtesentrum.
Op 9 Desember 2013 het Nasa berig data van die Curiosity-verkenningstuig tydens sy bestudering van Aeolis Palus, dui daarop dat die Gale-krater ’n antieke varswatermeer bevat het wat mikrobiese lewe kon gehuisves het. Die soeke na tekens van antieke lewe op Mars duur voort en is nou ’n primêre mikpunt van Nasa.
Onlangs het die Herschel-ruimtesterrewag bevestig dat die dwergplaneet Ceres waterdamp in sy atmosfeer het. Ryp is moontlik ook op die oppervlak waargeneem. Die teenwoordigheid van water en die temperature op Ceres het gelei tot spekulasies dat lewe daar moontlik is.
Carl Sagan en ander het in die 1960's en 1970's toestande opgestel vir hipotetiese aminosuurgebaseerde makroskopiese lewe in Jupiter se atmosfeer, gebaseer op bestaande toestande daar. Dit lyk egter nie of die atmosfeer geskik is vir die soort inkapseling wat nodig blyk te wees vir molekulêre biochemie nie, en dus word geglo lewe is onmoontlik.
Van Jupiter se mane kan egter moontlik lewe onderhou. Wetenskaplikes het voorgestel verhitte oseane bestaan dalk diep onder die oppervlak van die buitenste drie Mane van Galilei – Europa, Ganimedes en Kallisto. Die EJSM/Laplace-sending is beplan om die bewoonbaarheid van dié omgewings te ondersoek.
Die oortuiging dat daar lewe op Europa is, het in 2011 ’n hupstoot gekry toe ontdek is groot mere kom in Europa se dik ysskil voor. Volgens wetenskaplikes lyk dit of yswalle om die mere in hulle instort, en dit skep ’n moontlike meganisme waardeur lewevormende chemikalieë wat in sonverligte gebiede op die oppervlak geskep word, na binne die mere verplaas word.
Op 11 Desember 2013 het Nasa bekend gemaak wetenskaplikes het klei-agtige minerale wat dikwels met organiese materiale verbind word, op Europa se yskors waargeneem. Volgens die wetenskaplikes kan die teenwoordigheid van die minerale wees danksy ’n botsing met ’n asteroïde of komeet.
Hoewel wetenskaplikes nie glo daar is lewe op Saturnus nie, is sy mane Titaan en Enkelados twee moontlike kandidate.
Titaan, die grootste maan van Saturnus, is die enigste bekende maan met ’n betekenisvolle atmosfeer. Data van die Cassini-Huygens-sending het teorieë van ’n globale koolwaterstofoseaan weerlê, maar later die teenwoordigheid van vloeibare koolwaterstofmere in die poolstreke bespeur – dit was die eerste stabiele massas oppervlakvloeistof wat buite die Aarde ontdek is. Die ontleding van die data het aspekte ontbloot van atmosferiese chemie naby die oppervlak wat ooreenstem met die hipotese (maar dit nie bewys nie) dat organismes op Titaan waterstof, asetileen en etaan gebruik en metaan produseer.
Nasa het op 21 Februarie 2014 aangekondig hulle het ’n grootliks bygewerkte databasis vir die opsporing van polikliniese aromatiese koolwaterstowwe (PAK's) in die heelal. Volgens wetenskaplikes kan meer as 20% van die koolstof in die heelal dalk verbind word met PAK's, wat moontlik aanvangsmateriale kan wees vir die vorming van lewe. Dit lyk of PAK's kort ná die Oerknal ontstaan het, wydverspreid in die heelal voorkom en verbind kan word met nuwe sterre en eksoplanete.
Sedert 1992 is 'n paar duisend eksoplanete in die Melkweg ontdek. (Teen 1 Januarie 2020 was daar 4 160 bevestigde eksoplanete in 3 090 planeetstelsels, met 676 stelsels wat meer as een planeet het.) en dit sal in die komende jare na verwagting grootliks toeneem. Hulle grootte wissel van aardgrootte-planete tot planete groter as Jupiter. Omdat die Kepler-ruimteteleskoop drie oorgange van ’n planeet voor sy ster moet waarneem om dit as ’n kandidaat-eksoplaat te bevestig, kon dit nog net planete identifiseer wat teen ’n redelike vinnige tempo om hul sterre wentel. Ondanks dié suksesse beteken die metode van oorgang wat Kepler gebruik dat planete se wentelbaan teen ’n klein inklinasie tot die siglyn van die waarnemer moet wees – dit beteken die moontlikheid om ’n planeet van die Aarde se grootte en wentelradius om ’n verafgeleë ster te ontdek is net 0,47%. Die getal planete wat Kepler kan opspoor, is dus net ’n klein deeltjie van die planete wat in die Melkweg kan bestaan.
Gebaseer op waarnemings van die Hubble-ruimteteleskoop, is daar minstens 125 miljard sterrestelsels in die waarneembare heelal. Daar word geskat minstens 10% van alle sonagtige sterre het planete, en dus is daar 6,25×1018 sterre met planete in die waarneembare heelal. As ’n mens aanneem net een uit elke miljard sterre het planete met lewe, sal daar 6,25×109 (6,25 miljard) planeetstelsels in die waarneembare heelal wees wat lewe kan onderhou.
Antieke en Middeleeuse ideesEdit
In antieke tye is algemeen aanvaar die kosmos bestaan uit "baie wêrelde" wat deur intelligente, niemenslike lewensvorme bewoon word, maar hierdie "wêrelde" was mitologies van aard en nie geskoei op die heliosentriese begrip van die Sonnestelsel of die idee dat die Son net een van baie sterre is nie. ’n Voorbeeld is die 14 Loka van die Hindoe-kosmologie of die Nege Wêrelde van die Oud-Noorse mitologie.
↑ Steiger, Brad; White, John, reds. (1986). Other Worlds, Other Universes. Health Research Books. p. 3. ISBN 0-7873-1291-6.
↑ Mann, Adam (27 Junie 2012). "New View of Exoplanets Will Aid Search for E.T." Wired. Besoek op 28 Junie 2012.
↑ Grotzinger, John P. (24 Januarie 2014). “Introduction to Special Issue – Habitability, Taphonomy, and the Search for Organic Carbon on Mars”. Science 343: 386–387. doi:10.1126/science.1249944.
Retrieved from "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Buiteaardse_lewe&oldid=2121171"
Last edited on 6 February 2020, at 20:05