PressReader - Beeld: 2016-05-31 - Ver­brui­kers wil krag op­wek en gro­ter sê hê oor krag­ver­bruik
Ver­brui­kers wil krag op­wek en gro­ter sê hê oor krag­ver­bruik
Beeld - 2016-05-31 - Sake - Fran­cois Wil­li­ams
’n Ten­dens in A­me­ri­ka wat met­ter­tyd na die res van die wê­reld kan ver­sprei, is die de­mo­kra­ti­se­ring van e­ner­gie. Ver­brui­kers wil gro­ter be­heer oor hul krag­ver­bruik hê, en waar hul­le kan, wil hul­le dit self op­wek.
In A­fri­ka is daar eg­ter nie een per­fek­te meng­sel van krag­bron­ne tus­sen steen­kool, gas, kern­krag of her­nieu­ba­re e­ner­gie nie, sê Jim Ro­gers, af­ge­tre­de voor­sit­ter en hoof van die A­me­ri­kaan­se krag­maat­skap­py Du­ke E­ner­gy.
Ro­gers het by die on­lang­se A­fri­ca U­ti­li­ty Week ge­sê die ver­eis­tes vir e­ni­ge krag­bron is dat dit be­kos­tig­baar, be­trou­baar en vei­lig moet wees. Ver­skeie uit­rui­lings is no­dig om daar­by uit te kom.
El­ke land in A­fri­ka het an­der om­stan­dig­he­de en hulp­bron­ne en el­ke land sal sy eie krag­meng­sel moet be­paal, sê Ro­gers.
Dr. Kan­deh Yum­kel­la, ’n voor­ma­li­ge on­der­se­kre­ta­ris­ge­ne­raal van die Ver­e­nig­de Na­sies en ’n voor­ma­li­ge mi­nis­ter van han­del in Sier­ra Le­o­ne, sê hy merk in som­mi­ge A­fri­ka­lan­de dat krag­maat­skap­pye teen ver­an­de­ring ge­kant is.
Som­mi­ge krag­maat­skap­pye bied by­voor­beeld weer­stand teen ge­de­sen­tra­li­seer­de krag­net­wer­ke, dit wil sê waar klei­ner plaas­li­ke krag- net­wer­ke ge­skep word wat net ’n se­ke­re ge­bied van krag voor­sien.
Yum­kel­la meen eg­ter A­fri­ka­lan­de is mo­reel ver­plig om nu­we teg­no­lo­gie en krag­ten­den­se soos her­nieu­ba­re e­ner­gie, die di­gi­ta­li­se­ring van die krag­net­werk, en ver­sprei­de en ge­de­sen­tra­li­seer­de krag­net­wer­ke te om­arm.
Vol­gens Yum­kel­la sal A­fri­ka-e­ko­no­mieë kwan­tum­spron­ge moet maak om hul na­tuur­li­ke hulp­bron­ne tot hul voor­deel te be­nut.
A­fri­ka steek nog vas in die uit­voer van on­ver­werk­te kom­mo­di­tei­te, maar be­hoort eer­der fa­brie­ke te bou om dit te ver­werk tot ho­ë­waar­de­pro­duk­te. Daar­voor is e­lek­tri­si­teit no­dig.
Ni­ge­rië het om­trent net 4 500 MW se krag­op­wek­kings­ver­moë, maar het eint­lik 20 000 MW no­dig.
Hoe­wel som­mi­ge lan­de, soos Suid-A­fri­ka, kern­krag wil uit­brei, en an­der A­fri­ka­lan­de, soos Ni­ge­rië, Ke­nia, Tan­za­nië en Zam­bië, ook in kern­krag be­lang stel, meen Ro­gers dit sal in baie af­ge­leë ge­bie­de in A­fri­ka goed­ko­per wees om ge­de­sen­tra­li­seer­de son­krag­stel­sels te bied as om die na­si­o­na­le krag­net­werk tot daar te pro­beer uit­brei.
Ro­gers sê hy was in die ver­le­de be­voor­oor­deeld ten guns­te van fos­siel­brand­stof en kern­krag, maar meen op som­mi­ge plek­ke kan mi­kro­krag­net­wer­ke en tuis­son­krag­stel­sels meer sin hê om e­lek­tri­si­teit na af­ge­leë ge­bie­de te bring.
Wat no­dig is, is dat re­ge­rings toe­laat dat so­wel die staat­sek­tor as die pri­va­te sek­tor in krag­pro­jek­te kan be­lê.
Guns­ti­ge, le­wens­vat­ba­re sa­ke­mo­del­le is daar­voor no­dig.
Yum­kel­la sê tot 80% van die krag­nuts­maat­skap­pye in A­fri­ka ly ver­lie­se. Be­ter be­leid, die reg­te pry­se en ven­noot­skap­pe met die pri­va­te sek­tor is no­dig om hul­le reg te ruk.