43 696,054 vk km
15 772 000 (2008)
352,28 inw./vk km
0,807 – hoog
Rio de Janeiro ['xiu dʒi ʒa'neʲɾu] (amptelike afkorting: RJ) is een van die 26 deelstate van Brasilië, met 'n oppervlakte van 43 910 vierkante kilometer en sowat 15,8 miljoen inwoners (2008). Dit bestaan uit 'n kusvlakte, die sentrale Serra do Mar-platorand en die vrugbare Paraíbarivier-stroomgebied in die weste. Daar word koffie, suiker en vrugte verbou. Die tekstiel-, sement- en staalnywerheid vorm saam met die suikersuiwering en olieontginning die ekonomiese basis van die deelstaat.
Die hoofstad Rio de Janeiro, soos gesien vanaf die Guanabarabaai
Rio de Janeiro maak deel uit van Brasilië se Suidoostelike Streek en grens in die noorde en noord-weste aan die deelstaat Minas Gerais, aan Espíritu Santo in die noord-ooste, aan São Paulo in die suid-weste en in die ooste en suide aan die Atlantiese Oseaan.
In die nasionale vlag van Brasilië word Rio de Janeiro deur die Beta-ster (Beta Crucis of Mimosa) in die Suiderkruis versinnebeeld.
Die Serra da Mantiqueira
Met 'n oppervlakte van slegs 43 909 vierkante kilometer behoort Rio de Janeiro tot die kleiner Brasiliaanse deelstate. Nogtans is dit op twee na die mees bevolkte staat en word net deur São Paulo en Minas Gerais oortref. Die bevolkingsdigte beloop 328,6 inwoners per vierkante kilometer.
Die hoofstad en grootste stad van die deelstaat is Rio de Janeiro. Die grootste stede naas Rio is São Gonçalo, Nova Iguaçu, Petrópolis en Niterói ('n stad met 'n half miljoen inwoners, wat tot by 1975 die hoofstad van Rio de Janeiro was). Die Rio-Niteróibrug, wat in 1974 opgerig is, oorspan met 'n lengte van 14 kilometer die Guanabarabaai en verbind Niterói met Rio.
In morfologiese opsig word die deelstaat in twee gebiede verdeel: 'n vlakte, die sogenaamde baixada, en 'n plato, wat albei parallel van die Atlantiese kus tot by die landelike gebiede naby die grens met Minas Gerais loop. Rio de Janeiro het 'n tropiese klimaat. Die Pico das Agulhas Negras in die bergreeks Serra da Mantiqueira is met 2 789 meter die hoogste bergspits in die deelstaat. Sy belangrikste riviere is Paraíba do Sul, Macaé, Muriaé, Piraí en Rio Grande.
Tropiese bosse het oorspronklik meer as 90 persent van die huidige deelstaat se oppervlakte bedek, tog is groot dele hiervan afgekap om plek te maak vir menslike nedersettings en koffie- en suikerrietplantasies. Oorblyfsels van Rio de Janeiro se tropiese bosse word nog in die hoër geleë berggebiede aangetref. Rio de Janeiro het die grootste bosgebied van alle stedelike nedersettings in Brasilië: die Floresta da Tijuca, 'n klein oorblyfsel van die vroeëre uitgestrekte bosgebiede langs die Atlantiese kus, het in die middel van die stad bewaar gebly.
Die hele deelstaat is in die tropiese sone geleë – die Steenbokskeerkring loop net enkele grade suid van die stad Rio – sodat dit 'n tropiese klimaat het, met plaaslike variasies in bergagtige streke. Die gemiddelde temperatuur in Rio de Janeiro en aangrensende nedersettings is 24 °C, met 'n gemiddelde jaarlikse reënval van sowat 1 250 millimeter. Gewoonlik is die somermaande vogtiger as die winters.
In landelike gebiede is gemiddelde temperature met 20 °C effens laer, en reënval is ewe versprei deur die jaar.
Die meeste bewoners van die deelstaat is nasate van Portugese immigrante, met 'n aansienlike aantal van bewoners van Switserse en Duitse afkoms – veral in bergagtige gebiede van Rio de Janeiro en nedersettings soos Nova Friburgo (vernoem na die Switserse stad Fribourg) en Petrópolis, maar ook in die hoofstad Rio de Janeiro. 'n Groter aantal Italiaanse en Spaanse immigrante het hulle in Rio en die omliggende stede gevestig.
Landbou en vissery[wysig | wysig bron]
Landskapstonel in die Nasionale Itatiaia-park
Die sakekern van Rio de Janeiro
In die loop van die 20ste eeu het Rio de Janeiro tot die mees geïndustrialiseerde deelstaat na Minas Gerais ontwikkel. Aanvanklik, veral in die 18de en 19de eeu, het die stad Rio de Janeiro 'n bloeitydperk danksy die inkomste uit die goudmynbedryf in Minas Gerais beleef, tog is destyds eerder in die boubedryf en die verstedeliking van Rio as in die plaaslike nywerheidsektor belê. Groot nywerhede het sodoende eers in die laat 19de eeu ontstaan – graanmeule in Rio en Niterói en tekstielfabrieke in Petrópolis en Nova Friburgo wat danksy die nabygeleë watervalle van krag voorsien kon word.
Oliebedryf[wysig | wysig bron]
Campos: die strandmeer Lagoa de Imboassica
Die stad Rio de Janeiro is vir die meeste buitelandse toeriste die poort na Brasilië, veral danksy trekpleisters soos die bergpieke en sandstrande, die karnaval- en Nuwejaarfeesvierings. Naas die hoofstad het ook ander nedersettings in die deelstaat die potensiaal om groter getalle binne- en buitelandse besoekers te lok. Angra dos Reis, Saquarema, Buzios en Cabo Frio is gewilde vakansiebestemmings langs die kus, terwyl Angra dos Reis, Saquarema, Buzios en Cabo Frio vir hul natuurskoon in bergagtige omgewings bekend staan.
Die deelstaatregering en stadsregering van Rio de Janeiro is bewus van die beduidende rol wat die toerismebedryf by die ekonomiese ontwikkeling kan speel, maar ondanks 'n aantal maatreëls van die regering se kant af steun die sektor veral op die inistiatief van die privaatsektor. Sodoende word daar min bemarkingsaktiwiteite op oorsese markte uitgevoer en word die volle potensiaal van stad en deelstaat as toeristebestemmings tans nog nie uitgeput nie.
Ofskoon die deelstaat een van die land se vernaamste energieverbruikers is, word die meeste elektrisiteit nie plaaslik opgewek nie en kom dit hoofsaaklik uit ander deelstate. Daar is 'n klein aantal waterkragsentrales in Rio de Janeiro soos dié van Nilo Peçanha en Pereira Passos, tog is hulle opwekkingsvermoë beperk. Angra dos Reis is die enigste nedersetting in die land waar 'n kernkragsentrale ontstaan het. Die projek dateer uit die 1970's en is in samewerking met die Duitse regering uitgevoer. Oorspronklik is daar beplan om drie kernaanlegte te bou, maar as gevolg van vertragings met bouwerk het boukoste die hoogte ingeskiet sodat uiteindelik net een aanleg voltooi en in bedryf gestel kon word. Dié kragsentrale, Angra I, is dikwels om tegniese redes buite bedryf.
Rio de Janeiro (deelstaat) (kategorie)
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Rio_de_Janeiro_(deelstaat)&oldid=1410633"	Kategorie: Rio de Janeiro (deelstaat)	Navigasie-keuseskerm
AragonésالعربيةAsturianuAymar aruAzərbaycancaBoarischБеларускаяБългарскиBrezhonegCatalàChavacano de ZamboangaCebuanoČeštinaCymraegDanskDeutschΕλληνικάEmiliàn e rumagnòlEnglishEsperantoEspañolEestiEuskaraفارسیSuomiFrançaisGaeilgeGalegoAvañe'ẽעבריתHrvatskiMagyarՀայերենInterlinguaBahasa IndonesiaIdoItaliano日本語ქართული한국어KurdîKernowekLatinaLietuviųLatviešuMalagasyМакедонскиमराठीBahasa MelayuNederlandsNorsk nynorskNorsk bokmålOccitanИронPolskiPiemontèisپنجابیPortuguêsRuna SimiRomânăРусскийScotsSrpskohrvatski / српскохрватскиSimple EnglishSlovenčinaСрпски / srpskiSvenskaKiswahiliதமிழ்TetunТоҷикӣไทยTürkçeУкраїнськаاردوOʻzbekcha/ўзбекчаVènetoTiếng ViệtVolapükWinarayYorùbá中文Bân-lâm-gú粵語	Wysig skakels	Die bladsy is laas op 8 Januarie 2016 om 18:50 bygewerk.