JY LEES NOU Thai-seuns oorleef, maar watter letsels gaan kleef?
Deur Jane Vorster (saamgesel)
Desperate familie het deurentyd by die ingang van die grot gewaak. Foto: Gallo Images/Getty Images.
Die wêreld juig oor die Thaise sokkerseuns wat dramaties uit ’n oorstroomde grot gered is, maar hoeveel letsels het dit gelaat?
Hulle moes soms gewonder het of hulle ooit uit die donkerte sou ontsnap. Tien dae lank het die 12 seuns en hul afrigter gebukkend gesit op die modderige rotslys in die grot, koud, bang en honger.
Soveel dae was die span in die grot voor die eerste vier seuns na veiligheid gebring is.
En toe, net toe dit sekerlik moes begin voel het asof hulp nooit sou opdaag nie, het ’n lig deur die donkerte gesny. Eindelik het iemand gekom.
This incredible moment gives me tons of goosebumps. To hear the sound of a real life hero is just beyond any thrill. My childhood dream to hear,see a real life hero completed. #ThankYou & #Salute #JohnVolanthen & #RickStanton !
Humanity owe you a lot ??#ThaiCaveRescue #Thailand pic.twitter.com/u4yEadb2Yx
— J Kafle (@KafleJ) July 7, 2018
Die wêreld het gejuig toe dit bekend word dat die Britse grotduikers Rick Stanton (56) en John Volanthen (47) die vermiste lede van die sokkerspan Moo Pa (wat wildevarke beteken) sowat 5 km binne die Tham Luang-grot in die noorde van Thailand gevind het.
Rick Stanton MBE left is a Coventry firefighter and John Volanthen IT consultant right spearheaded the incredible discovery of the Thai football team in flooded caves yesterday. Rick was part of a team who rescued British soldiers trapped deep underground in Mexico in 2004. pic.twitter.com/oE13yHYvSC
— Evan Morris MBE (@sirromnave) July 3, 2018
Maar al was daar verligting dat die seuns, tussen die ouderdomme van 11 en 16 jaar, en hul 25-jarige afrigter lewend was, het ’n groot uitdaging op reddingswerkers gewag: Hoe om die verswakte, uitgeteerde groep, wat amper twee weke op reuseslakke en vuil water oorleef het nadat ’n kitsvloed hulle vasgekeer het, uit die grot te kry.
Dis hoe diep ondergronds die seuns vasgekeer was; net 200 m minder as die hoogte van Tafelberg.
Min van hulle kan swem, wat nog te sê onder water, en van die grottonnels was heeltemal oorstroom.
Terwyl die wêreld se oë op hulle gerig was, het meer as 1 000 reddingswerkers, onder wie kenners van sewe lande, op die toneel byeengekom vir die grootste grotreddingspoging tot dusver.
#ThaiCaveRescue Time to show our kids the real #heroes - Late Saman Gunan, Thai Navy Seal Divers, British Cave Divers John Volanthen , Rick Stanton, Robert Herper, Australian Dr Richar Harris, Thai Rice Farmers.
Selfs die ruimtemiljardêr Elon Musk het ’n span gestuur om hand by te sit.
Dis die uitdagendste reddingspoging sedert die San José-mynongeluk in 2010 toe 33 Chileense mynwerkers 69 dae lank 700 m ondergronds vasgekeer was.
Dit was selfs vir ervare duikers ’n uitdaging. Terwyl reddingswerkers gespook het om ’n plan op te stel, het ’n ramp toegeslaan toe ’n oudduiker van Thailand se spesiale magte, Saman Kunan (38), sterf nadat sy suurstoftenk tydens ’n duiksessie in die grot leeggeloop het.
All 13 members of the Wild Boars football team have been successfully rescued. You can now Rest In Peace Saman Kunan. Job well done. #ThamLuang #??????????????????? #??????? #Thailand #ThaiCaveResue pic.twitter.com/GuTjmkriLd
Dit het die owerheid nog versigtiger gemaak. Terwyl duikers by die seuns in die grot agtergebly, hulle leer swem en hulle proteïenryke etes gegee het om hul kragte op te bou, het die owerheid tientalle nywerheidspompe ingebring in ’n poging om soveel water moontlik uit die tonnels te onttrek.
Hulle het gehoop as hulle genoeg kan uitpomp, sou die seuns bloot kon uitstap.
Dis hoeveel liter water per uur die nywerheids­pompe uit die grot onttrek het.
Maar met die moesonseisoen op pad het dit ’n wedloop teen die weer geword. Namate nog reën begin val het, kon reddingswerkers eenvoudig nie meer bekostig om te wag nie; hulle het geweet as die grot enigsins verder oorstroom, sou dit maande – tot ná die reënseisoen – duur om die seuns uit te kry.
#ThaiCaveRescue - All the boys and their coach trapped in a cave in Thailand were successfully rescued by the team of experts and Thai #NavySEALs . The final phase of the high-risk #rescue mission was executed briskly. pic.twitter.com/PxTGVl3oRp
— Aniruddha's ADM (@aniruddhasadm) July 10, 2018
Altesaam 35 dokters en medici was op die toneel toe ’n span van 18 duikers die grot invaar. Met hul eerste duiksessie het hulle daarop gekonsentreer om die vier siekste seuns te red – en dit was geen geringe taak nie, want 1 km van die reddingsroete was heeltemal oorstroom en om te duik was onvermydelik.
Live updates: https://t.co/U0WXd8PyOP pic.twitter.com/CT8ondk3w6
— vinayakk kajale ???? (@vinaykajale) July 10, 2018
Die roete het ook ’n nou ruimte van slegs 38 cm wyd ingesluit, waardeur die groep hul moes wurm. Die vloedwater het so gestyg dat dele van die grot, wat amper 10 km tot in die berg strek, nie net heeltemal onderwater was nie, maar ook verstop was van die modder.
Rescue workers in Thailand have brought four more boys safely out of the flooded caves, taking the total number rescued to eight. @ReutersGraphics maps the mission: https://t.co/3sh21HWmgd pic.twitter.com/78mdU7b4uu
“Dis soos om deur koue koffie te swem,” het ’n reddingswerker opgemerk.
Maar met twee duikers wat aan elke seun toegewy was, was hulle in goeie hande. Toe hulle eindelik die oppervlak bereik, het elkeen van die duikers die seuns omhels.
Dis hoe lank ervare duikers nodig gehad het om by die grot uit te kom waar die seuns vasgekeer was, en weer terug te keer.
Daarvandaan was dit ’n maklike entjie te voet na die bek van die grot, waar ambulanse gewag het om die seuns te neem na ’n hospitaal in Chiang Rai, die naaste groot stad, waar ’n hele vleuel vir hul versorging ingerig is.
thank you very much #ThaiCaveRescue #?????? #Thailand pic.twitter.com/GHnolXPkCg
— tiknipada (@tiknipada) July 10, 2018
Hoewel hulle ná die beproewing in ’n ernstige toestand was, was die seuns merkbaar verlig om uit die grot te wees. Toe hulle die volgende oggend wakker skrik, het hulle gevra vir pad kra pao vir ontbyt – ’n gewilde gereg van geurige basiliehoender en rys.
Intussen het die duikers wat hulle gered het, teruggegaan op hul spoor na die grot om die ander seuns in klein groepies te verwyder. Teen druktyd is altesaam agt van die 12 seuns suksesvol ontruim.
Dinsdag, 10 Julie, is al 12 die seuns en hul afrigter ontruim.
— Megan Newquist (@MNewquistKSTP) July 10, 2018
Maar terwyl die wêreld die redding gevier het, het talle gewonder hoe maklik dit vir die seuns sal wees om terug te keer na hul lewe. Dat hulle langer as twee weke in ’n grot vasgekeer was, moes tog diep sielkundige letsels gelaat het?
Van die Chileense mynwerkers ervaar selfs nou nog angswekkende terugflitse na die tyd toe hulle vasgekeer was.
“Daar sal op lang termyn dinge wees wat by hulle spook,” sê prof. Alexander McFarlane, hoof van die die Universiteit van Adelaide in Australië se sentrum vir traumatiesestresstudie.
“Wanneer hulle aan die risiko’s terugdink en hulle die donkerte onthou en hoe dit voel om vasgekeer te wees, kan dit uiterse angs veroorsaak. Selfs die gevoel van honger of dors wees kan hulle weer kwel en vreesbevange maak oor waar hulle was,” sê hy.
Tog meen ander kenners kinders is dikwels veerkragtiger as volwassenes. Daar was ’n sterk gevoel van kameraadskap in die grot tussen die seuns. Hulle was blykbaar in ’n goeie gemoedstemming. Eindelik kan dit hulle dalk help om gouer weer hul voete te vind.
Kenners meen dis danksy hul afrigter, Ekapol Chanthawong (25), dat die stemming so goed was. Dit was hy wat hulle ná ’n sokkeroefening na die grot vergesel en die kennisgewing geïgnoreer het wat hulle gewaarsku het om uit te bly weens die risiko van oorstroming.
He kept the young boys alive, gave them his share of food...turning him into one of the weakest, is going to be the last one out of the cave...#ekapol, The real hero who kept them all safe.... Salute you Coach...#ThaiCaveRescue #Thailand #ThaiCaveRescue #supportekapol pic.twitter.com/x8aWezftld
— Jovin John (@jovinjohn1978) July 10, 2018
Toe die water styg en hulle vasgekeer word, het hy geweet die seuns se lewe is in sy hande. En toe hulp eindelik opdaag, het hy daarop aangedring om ’n brief saam met vlootduikers terug te stuur waarin hy hul ouers verskoning vra.
“Ek belowe ek sal so goed moontlik na die kinders omsien,” het hy geskryf.
“Ek wil dankie sê vir al die ondersteuning en ek wil vir die ouers sê ek is jammer.”
Die 12 seuns tussen die ouderdomme van 11 en 16 was 10 dae lank op ’n lys in ’n stik­donker grot vasgevang voor hulp eindelik opgedaag het.
Die afrigter, wat glo op 10 wees gelaat is, het ’n hegte verhouding met van die seuns gehad en het hulle glo in die grot leer mediteer om hulle deur die beproewing te help.
Alexander sê die beste ding wat medici kan doen vir die seuns wat gesond is, is om hulle so vinnig moontlik by hul gesin uit te kry.
“Hulle moet net veilig voel en met hul ouers herenig word. Hulle moet weet alles is in die haak,” sê hy.
Pheeraphat Sompiengjai se familie weet presies hoe om hom op te beur.
Die seun met die bynaam wat “nag” beteken, het die grot op sy 16de verjaardag binnegegaan. Toe hy op die uitstappie vertrek, was sy suster, Phunphatsa, besig met die afrondingsversiering aan ’n SpongeBob SquarePants-koek. Dis sy geliefkoosde strokieskarakter en sy het geweet hy sou in die wolke daaroor wees.
Die beloofde koek vir Pheeraphat Sompiengjal wat tuis op hom wag. Foto: Gallo Images/Getty Images.
Maar toe hy nie terugkeer huis toe nie, het sy geweier om hoop te verloor – selfs toe sy sokkertoerusting gevind is en dit duidelik geword het wat met hom gebeur het.
“Die koek is in die yskas,” het sy vertel toe die reddingspoging aan die gang was. “Ek’t dit gehou om hom te verras.”
In awe of everyone involved. The fact that all 12 boys & coach survived inside a dark cave for 2 wks+ is remarkable. They are fighters. All those days, long exhausting hrs of rescue efforts-riveting & MIRACULOUS. Major props to courageous, skilled first responders! #ThailandCave https://t.co/xCOZD2Mgtj
— Annie Yu (@AnnieYuFox5) July 10, 2018
/????? ????? ???????... ??????? ?????/
?????????? ??????????#hooyah #??????????????#SealTeam #ThaiNavySEAL#Thailand #Thailandcave #ThaiCaveResue #ThailandCaveRescue #ThamLuangCave #JAcademyEnglish pic.twitter.com/hjODcleVst
— J Academy Language Institute (@JAcademyEnglish) July 10, 2018
I really want to cry. Thank u #Thairescueteam to remind us that humanity is still real things. U are all heroes! So proud of Thailand! Humanity must be a thing to remember when we heard about Thailand!
— Goei Diana S (@goeidiana) July 10, 2018
So happy to read the news of the rescue of 12 students and their coach in Thailand.
Prayers for the Thai Navy Seal who died in the mission to save them, a real hero.
A rescue mission that had people from many countries, humanity is still alive and heartwarmingly beautiful.
The world kind of sucks, but people in Thailand just saved 12 boys and their coach, many of whom couldn’t swim, from a 5 km deep underwater cave after being stuck there for three weeks. Many thought the rescue operation was impossible. Humanity has incredible potential for good.
— Nishi (@thomas_nish) July 10, 2018
BRONNE: GUARDIAN.CO.UK, DAILYMAIL.CO.UK, CNN.COM, TENDAILY.COM.AU,THE WASHINGTON POST
Meer oor: thailand| grot| sokkerspan| redding
Loterywenner skiet homself toe hy kaartjies verloor