Woede, kommer oor Landbank wat glo plase opeisDaar is onder meer met ‘n helikopter op Carel van der Merwe se plaas opgedaag. (Foto: Verskaf) Die Landbank sê hy “ondersoek bewerings” dat boelietaktiek gebruik word om boere wat finansieel in die moeilikheid beland het, van hul plase te verwilder. ŉ Herrie woed nadat ŉ veiligheidsmaatskappy verlede week ŉ verkeerde plaas betree het om dit te beveilig nadat daar glo op die eiendom beslag gelê is. Die wagte moes glo eintlik op ŉ plaas van Carel van der Merwe, ŉ boer van Vanwyksvlei in die Noord-Kaap, gewees het. Van der Merwe het verlede week op Facebook geskryf voormalige lede van 32 Bataljon het die plaas beset as deel van ŉ “intimidasiestrategie wat deur Landbank gedryf word” en ŉ storm het losgebars oor die manier waarop die Landbank klaarblyklik op beleërde boere toeslaan. ‘Verskroeide aarde’ Van der Merwe het Maandag gesê die optrede op sy plaas was ŉ magsvertoon en ŉ poging om sy kontantvloei af te sny sodat hy nie die saak in die hof verder kan voer nie. “Hulle wil my beveg met my eie boerdery se geld,” sê hy. Volgens Van der Merwe is ŉ voorlopige likwidasiebevel vroeër in die hof teen sy onderneming toegestaan. Hy het daarna aansoek gedoen om sakeredding en sê die likwidasie moes gevolglik opgeskort word. Nietemin is daar op sy plaas toegeslaan en op sommige van sy bates beslag gelê. Helikopters en hommeltuie het op sy plaas neergedaal, sy skape is verwilder en talle van sy lammers het weens die optrede gevrek. Van der Merwe sê hy skuld sowat R70 miljoen aan die Landbank, maar sy bates beloop naastenby drie keer soveel. Ná ŉ sewe jaar lange droogte het hulle die afgelope ruk uitstekende reënval gehad en sy sakereddingsaansoek stippel ŉ plan uit om die boerdery binne twee jaar om te keer. Die Landbank probeer egter die grond likied maak, sodat hy die bank sy eie skuld kan betaal, sê Van der Merwe. Hy hou ook vol dat daar nie ŉ bevel was om die beslagleggings te doen nie. “Dít is net die punt van die ysberg. Onder die dekmantel kan hulle ŉ verskroeide-aarde-beleid toepas en niemand besef dit nie,” sê Van der Merwe. “Hier het ŉ fout of twee gekom deur die verkeerde plaas wat beset is en dít is hoekom alles nou op die lappe gekom het.” Van der Merwe, wat op sowat 80 000 ha boer, sê die rede hoekom die Landbank en sy agente so ŉ “aggressiewe veldtog teen boere voer”, is om self geld in die hande te kry. Een van die wagte wat gebruik word om die plase wat in gedinge met die Landbank betrokke is, te beveilig. (Foto: Carel van die Merwe) Willie Aucamp, ŉ DA-lid van die Nasionale Raad van Provinsies (NRP), sê boere in talle dele van die land het die afgelope paar jaar die ergste droogte in menseheugenis agter die rug. Sommige gebiede is daarna geteister deur brande, toe ŉ sprinkaanplaag en daarna oorstromings. ŉ Magdom natuurrampe – waaroor boere geen beheer het nie – het boere getref en dit het ŉ enorme uitwerking gehad op hul vermoë om lenings terug te betaal. “Daar het nou vir die eerste keer in jare goeie reën geval. Boere het weiding en kan weer hul kuddes begin opbou – hulle moet nou die geleentheid gegun word om dit te doen,” sê Aucamp. Hy sê om nou voor die voet boerderye te likwideer of plase te verkoop, is onwys. Daar is groot werkloosheid in veral die Noord-Kaap en Suid-Afrika loop die gevaar van voedseltekorte. “Die optrede om boere van hul grond te verwyder, hetsy deur likwidasie of die verkoop van ŉ plaas op veiling, is die verkeerdste ding wat nou kan gebeur. “Gaan praat met die boere; kry ŉ werkbare oplossing sodat hy kan boer sonder ŉ swaard oor die kop en nie vrees dat die Landbank of ŉ prokureur enige tyd kan opdaag om sy grond te vat nie,” sê Aucamp. Aucamp sê boere moet in hierdie tyd eerder bygestaan word. “Die boer verskaf werk, voedselsekerheid. Hy moet in ŉ posisie geplaas word om sy lening terug te betaal.” Rebecca Phalatse, woordvoerder van Landbank, het Maandagoggend net gesê ŉ deeglike ondersoek na die bewerings word gedoen en wanneer dit afgehandel is, sal die instelling in ŉ posisie wees om meer omvattend kommentaar te lewer. Sy wou geen verdere kommentaar op die bewerings van boelietaktiek en intimidasie lewer nie. ‘Intimidasie’ gaan niemand help Wouter Wessels, die VF Plus se woordvoerder oor finansies, het die bewerings van intimidasie as kommerwekkend en onaanvaarbaar bestempel. Hy sê Landbank is in die eerste plek geskep om boere op die been te help én in moeilike tye soos tydens droogtes te ondersteun om by te dra tot voedselsekerheid in die land. “Die teenoorgestelde is nou klaarblyklik aan die orde van die dag waar eerder van buitensporige intimidasietaktiek gebruik gemaak word om boere van hul plase te verdryf.” Wessels sê die bank se invorderaar maak gebruik van “brutale en onreëlmatige metodes” wat nie tot voordeel van die bank is nie. Hy sê handelsbanke is boonop skugter om boere te help en dat dit hulle selfs meer aangewese op die Landbank – wat self ernstige finansiële probleme ondervind – maak. “Dit was grootliks ook sy eie maaksel deurdat skuld aan opkomende boere toegestaan is wat dit nooit sou kon terugbetaal nie. Die bank het tóé reeds sy rentekoerse ingrypend verhoog en groot druk op bestaande kommersiële boere geplaas om hul lenings ten volle terug te betaal.” Wessels sê dit het reeds in sommige dele van die Karoo gereën. Daar kan weer winsgewend geboer en lenings afbetaal word. “Dit is nie in belang van die landbousektor as geheel, voedselsekerheid en die voortbestaan van die Landbank om voortydig op te tree nie. “Die geld wat die Landbank gebruik om boere van hul plase te laat verwyder en besittings te berg, kan eerder sinvol aangewend word om boere te help om weer op die been te kom. Dit sou ŉ sinvolle langtermyn-oplossing wees. Waar ŉ boer nou van sy plaas verwyder word, sal daar in die huidige ekonomiese klimaat en met dieselfde klimaatsprobleme veel moeiliker weer ŉ winsgewende, kommersiële benutting van dieselfde grond kan wees. Niemand kan hieruit voordeel trek nie.”