PressReader - Weg! Platteland: 2017-06-01 - Tuin toe Pyp­kan die ryp, koop ’n groot boom, en ont­moet die e­ko­loog Da­ve Pe­pler, ’n win­ter­man
Tuin toe Pyp­kan die ryp, koop ’n groot boom, en ont­moet die e­ko­loog Da­ve Pe­pler, ’n win­ter­man
I n Suid-a­fri­ka kom ryp reeds in Mei voor, en in die bin­ne­land kan dit tot in Sep­tem­ber nog a­mok maak. Ver­al die Ho­ë­veld, K­wa­zu­lu-na­tal­se Mid­del­land en Ka­roo loop deur en is vir me­ni­ge tui­nier ’n kop­seer.
Die koue sorg da­rem ook vir die mooi in­ten­se o­ran­je, rooi en geel bla­re wat ons nog vroeg­win­ter sien en maak win­ter­groen­te ek­stra soet en smaak­lik.
HIER IS 4 WEN­KE OM DIE KOUE SE KLOUE TE PYP­KAN
1 Kies taai staat­ma­kers Heel­wat plan­te is be­ter aan­ge­pas om koue te trot­seer. Plan­te met klei­ner, fy­ner bla­re is ge­woon­lik meer ryp­be­stand as by­voor­beeld tro­pie­se plan­te met groot bla­re, en so ook soor­te met leer­ag­ti­ge bla­re, by­voor­beeld vi­bur­nums en ka­mel­li­as. Blad­wis­se­len­de plan­te soos mag­no­li­as het nie in die win­ter bla­re wat be­ska­dig kan word nie.
Plant ge­noeg im­mer­groen bo­me wat be­skut­ting kan bied vir klei­ner strui­ke en plan­te. Leeu­bek­kies, ge­sig­gies, pronk­ert­jies en vi­ool­tjies skrik ook nie vir die koue nie en is ’n goeie keu­se vir ’n bie­tjie k­leur in jou win­te­rof vroeë len­te­tuin.
Plant ge­rus ge­har­de groen­te soos broc­co­li, blom­kool, kool, wor­tels, uie, spi­na­sie en beet om die ver­koue weg te hou, maar ver­geet van ei­er­vrug, pam­poen, ta­ma­tie en kom­kom­mer as dit baie koud raak in jou tuin.
Plant met ’n plan Heel­wat uit­heem­se plan­te is ryp­be­stand, maar vaar ge­woon­lik nie te waf­fers in die bloe­di­ge Suid-a­fri­kaan­se so­mers nie – ge­sels met jou bu­re en plaas­li­ke kwe­ke­ry oor wat in jou om­ge­wing werk.
Plant ryp­sen­si­tie­we plan­te ver­kies­lik teen ’n muur wat noord front, so­dat die ge­stoor­de hit­te wat snags vry­ge­stel word, die plant kan be­skerm. Ont­hou, koue lug is swaar en ver­sa­mel in laag­lig­gen­de ge­bie­de – plant dus waar daar ge­noeg lug­vloei is. Pro­beer ook nu­we plan­te teen vroeg­herfs in die grond kry so­dat hul­le ge­noeg tyd het om hul­le te ves­tig vóór die groot koue. Waar swart­ryp voor­kom, is dit vei­li­ger om laat in die len­te, na­dat al­le ryp­ge­vaar ver­by is, te plant.
Wees wa­terslim Gee jou tuin sog­gens wa­ter. Dit help as jy die ys lig­gies van bla­re af­spuit voor­dat die son daar­op bak en die skie­li­ke tem­pe­ra­tuur­ver­an­de­ring die plant­sel­le kan laat bars. Dit gee die grond ook ge­noeg tyd om te drei­neer en hit­te vas te vang. Nat grond stel vog in die lug vry, wat die tem­pe­ra­tuur kan ver­hoog en die plan­te warm kan hou.
Trek ’n jas­sie aan Selfs ryp­be­stan­de bo­me en strui­ke is die eer­ste drie jaar kwes­baar. Maak dié jon­ge­lin­ge vroeg­mid­dag, ter­wyl daar nog hit­te in die grond is, met ryp­doek toe. Jy kan ook ’n ou la­ken ge­bruik wat jy oor stut­paal­tjies gooi. Dit is be­lang­rik dat die be­dek­king tot op die grond strek so­dat warm lug bin­ne kan bly. So­dra die ryp die vol­gen­de dag ont­dooi, kan jy die be­dek­king af­haal.
’n Be­hoor­li­ke dek­laag van herfs­bla­re, ou koe­rant­pa­pier of gras­sny­sels sal die wor­tels van jon­ge­lin­ge be­skerm, maar moe­nie die dek­laag tot téén die plant se stam strooi nie. Vrug­te­bo­me het ge­woon­lik ’n dun stam wat mak­lik skeur as dit te vin­nig in­krimp (weens koue) en uit­sit (weens hit­te) – draai die stam dus eer­der met re­pe lap toe.