In die taalkunde is 'n Afleiding 'n woordvormingsproses waar nuwe woorde gevorm word deur middel van affiksering (i.e. deur affikse aan 'n stam te verbind). Wanneer daar na afleidings gekyk word moet dit nie verwar word met fleksie nie. Fleksie neem as invoer 'n woord en gee as afvoer 'n vorm van dieselfde woord wat gepas is binne 'n bepaalde grammatikale konteks, terwyl verskillende nuwe woorde gevorm word deur die proses van afleiding. Daar moet ingedagte gehou word dat die deelwoord 'n uitsondering is, omdat dit slegs deels verander en steeds sy vorige funksie behou, maar ook dan die funksie verrig waarna hy deels verander word.
Ter voorbeeld kan die woord 'skool' gebruik word. Die woord skool is 'n selfstandige naamwoord. Wanneer die woord as 'n werkwoord gebruik word kan dit as 'n afleiding beskou word. Deur die agtervoegsel '-agtig' by die woord skool te voeg, verander die selfstandige naamwoord na 'n byvoeglike naamwoord. 'n Nuwe lemma word ook gevorm wanneer die daar 'n '-s' by die woord skool gevoeg word, na 'n byvoeglike naamwoord of bywoord.
Nominaliseerders (wat nomina vorm)
Verbaliseerders (wat verba vorm)
Adjektiveerders (wat adjektiewe vorm)
Adverbialiseerders (wat adverbiale vorm)
Afleidingsaffikse het ook 'n spesiale kategorie van kategorie-neatrale afleidingsaffikse wat nie die woordsoort van die kategorie verander nie, Hierdie affikse dui dikwels op negatiwiteit ('on-', 'mis-', 'wan-' en 'a-'), inchoatiwiteit ('ont-'), intensiwiteit ('oer-', 'aarts-', 'ver-' en 'be-') en kousatiwiteit ('be-'). By hierdie reeks kan daar ook nog die vroulikepersoonsvormer (byvoorbeeld held-in, werk-ster, orrelist-e) en die generiteitsuffiks (die -e dui op Hondagtiges nie verskillende honde nie) gevoeg word.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Afleiding_(taalkunde)&oldid=1469457"
Die bladsy is laas op 13 Julie 2016 om 14:38 bygewerk.