Gelofteland plaas met toestemming van skrywer hierdie werk in reeksvorm. Dit is ‘n eerlike en praktiese besinning oor aspekte van 'n strategie om in die veeleisende 21ste eeu te kan oorleef. Sake soos nasionalisme, die ekonomie, politiek, godsdiens, die media, apartheid en ander word onder die loep geneem. Ná deeglike navorsing het skrywer besin oor wat 'n alternatiewe en volhoubare Suid-Afrikaanse leefwyse sou kon wees. Al sou lesers nie noodwendig met elke sienswyse saamstem nie kan hulle in vandag se Suid-Afrikaanse omstandige hierby baat.
Skynbaar een van die groot gelykmakers van ons tyd, is die, byna al religie, van evolusie. Ten spyte van ernstige en selfs, wil 'n mens graag glo, voortreflike navorsing wat gedoen word op die terrein van die herkoms en biologiese ontwikkeling van die mens as spesie, bly makro-evolusie waarskynlik tog nog iets van 'n bespiegeling. Mikro-evolusie daarenteen wat gaan oor oorlewings-aanpassing binne die spesie, was aan die ander kant, seker nog maar baie selde 'n wesenlike verskilpunt. Daarby maak dit seker ook nie regtig saak of "sediba" krom bene gehad het en daarom op 'n bepaalde ander manier leer reg-op loop het nie. Selfs ook nie of 'n sekere vorm van kultuur in 'n omgewing van meer of minder melanien floreer nie, maar miskien tog wel of (dat?) daar regtig op 'n stadium palmbome in Alaska was.
Hoewel nie aanvanklik die bedoeling om ook evolusie by 'n beskouing oor die oorlewing van 'n bedreigde volk te betrek nie, lyk dit tog veral in die lig van alledaagse gesprekke en leserskommentaar in elektroniese koerante nodig. Dus, voorlopig, miskien tog maar 'n paar gedagtes oor Darwin en kie, - met die klem op die 'kie'. Ondere andere ook om te voorkom dat 'n mens daarvan verdink word dat jy doelbewus wegskram van 'lastighede' wat die dink uitdaag.
Gelukkig is daar teenoor die sterk gedrewe meganistiese siening van 'n spontane evolusionêre begin, ook darem iets soos die benadering van Gideon Joubert (1923-2010) soos hanteer in die Die groot gedagte (1997 en 2010). Daarin word immers onomwonde aanvaar dat daar in die mikro- en makrokosmos, inderdaad meer van 'n gedagte as van 'n blote masjien na te speur is. Ongelukkig vir veral die luies onder ons (en ons is baie) is dit net die wat werklik en volhoubaar soek, wat iets daarvan sy eie kan maak. Veral as daar tov die boek van Joubert, sulke totaal uitlopende sieninge bestaan. Vanaf 'n "briljant" van Gawie Cillié. via 'n wydlopige "dramatiese storie" (en)… "joernaal van die geweld en rustigheid van kosmiese kragte… die lig en die duisternis… die meetbare en die mistieke" – Willem de Klerk, tot by 'n afwysende Claassenbetoog. Die slotsom waartoe lg kom, is dat dit 'n 'Sondagpreek' eerder as 'n 'wetenskapboek' is.
(Rapport 4 Febr. 2011). Op 'n stadium was daar ook 'n verwondering dat Joubert se boek selfs bekroon kon word, terwyl 'n Willem Botha dit jammer vind, skynbaar op teologiese gronde, dat dit ook die Andrew Murrayprys in 1998 verower het. Aan die ander kant bewys die meer as 32 000 verkope binne net meer as 'n dekade, tog ook dat dié 'skaamtelose soeke' na antwoorde 'by veral die wetenskap van die fisika en die kosmologie' (soos die skrywer dit self stel) by baie lesers aanklank vind. Hoewel Joubert nie sondermeer die biologiese wêreld betrek nie, bring sy erkenning van 'n 'Groot Gedagte', vanself ook die aanvaarding van so 'n skeppingsbeginsel in die gedrang en kan 'n mens nie anders as om daarna te verwys nie.
Hoewel 'n moontlike skakel tussen Marx en Darwin later glo 'gedisintegreer' het, neem dit nie weg dat Marx Darwin se teorieë vir sy eie doel wou aanwend nie. Ten spyte daarvan dat Darwin blykbaar deur die ekonoom, Malthus (van wie Marx nie veel gedink het nie) en na wie in die hoofstuk oor die ekonomie verwys is, met sy idee van 'natuurlike seleksie' in die ekonomiese stryd om voortbestaan, beïnvloed is. Dié invloed, van Malthus op Darwin is miskien self te lees in die oorspronklike verwysing van 'Origin of Species' na 'Favoured Races' wat seker nie veel met perdewedrenne te doen het nie.
Sonder om by die onverkwiklike stryd rondom Darwin en die moontlike misbruik van sy teorieë betrokke te raak, word volstaan met enkele opmerkings aan die hand van 'n paar beskouïnge deur persone met verskillende agtergronde. Vooraf is 'n paar kort opmerkings oor Darwin self egter ook gepas.
Terwyl 'n mens nog verstom staan oor hoe iets soos die sg makro-evolusie aan Darwin toegeskryf kan word, is dit goed om te onthou dat daar selektief dikwels deur navolgers en napraters op die grysgebiede van groot denkers se teorieë en veral ook bevindinge gekonsentreer word. 'n Goeie voorbeeld is Darwin self. Volgens die Encyclopædia Britannica (EB) '67 vol 7 p 85 is moderne of soos dit gestel word, 'new Dawinism' nie presies dieselfde as Darwin se eie opvattings nie. In sy Origin of Species noem hy blykbaar volgens die gesaghebbende EB-artikel, verskeie moontlikhede waarop evolusie kon plaasvind. Hiervan is die latere dogmatiese 'aap-verwantskap' soos wat Huxley propageer, maar een moontlikheid.
Van die baie lesings en referate wat Huxley gelewer het oor die posisie van die mens in die diereryk, is gebundel in Evidence as to man's place in nature (1863). Twee onderwerpe wat hy aanroer, het baie gewild geword. Veral die eerste wat argumenteer dat die mens verwant sou wees aan die groot of mens-ape. As sodanig was dit 'n knuppel in die darwin-hoenderhok. Die tweede, moontlik iets van 'n terugkrabbel, was die standpunt dat die spesies aap en mens op dieselfde wyse as alle vorme van lewe, nl natuurlike seksie of dan oorlewing van die sterkste, ontwikkel het. Iets wat Darwin versigtig as 'n moontlikheid gestel het, het Huxley as 'self-educated man' as evangelie, of liewer, wetenskaplik en feitelik, verkondig en daarmee, bulldog-agtig of dol-lerig, ook vir Darwin, wat latere geslagte betref, aan die hakskeen gebyt.
Na 'n baie vlugtige kontak met Wallace se sieninge, veral ook die tov die mens se verantwoordelikheid tov die omgewing, wonder 'n mens of dié geleerde nie eerder as Darwin populêr gemaak moes word nie. Ten spyte van sy gebrek aan geld, het hy as veelsydige wetenskaplike en vanweë sy kritiek teen die ekonomiese voorkeure van sy tyd, 'n besliste bydrae gelewer.
Pieter J. Pelser, (geb.1935) ook duidelik 'n geleerde en veelsydige mens van die Suid-Kaap (hy is/was argitek, kunstenaar, aktief in gemeenskapsdiens en ywerige leser/student in vele studievelde – en self volgens hom, soos Darwin ook, nie 'n natuurwetenskaplike nie), stel sy saak suiwer. Reeds vroeg in die inleiding tot 'Hoax' wat in wese 'n uitdaging aan die toentertydse minister van onderwys in die Nuwe Suid-Afrika was, staan daar: "The primary aim of this book is to promote the pursuit of scientific truth." Later volg hy die stelling op deur te verklaar dat die evolusieleer nie wetenskaplik is nie, maar 'n (vals) religie wat hy voor die huidige boek reeds in twee ander publikasies aangevat het. Dié opmerking verwys na Evolusie en die Bybel. Kan hulle versoen word? (2001) en Die Evolusie Illusie (2007) Lg titel nav Dawkins se The God Delusion (2006) – Soos seker te verwagte is daar ook toe oor Pelser se boek 'n vrotterige eier gelê in 'n Burger in Nov 2007. Aan die ander kant miskien, tel dit ook al as goeie reklame.
Darem jammer dat die mens, indien hy die produk van evolusie sou wees, nog nie so 'n vervoermiddel, flagellum-vlerkies en al, ontwikkel het as wat die beskeie Helicobacter pylori gebruik om 'n mens se maagwand binne te dring nie. Dink net wat dit aan ons oorvol paaie en tolhekke kon doen…
Hoewel nie eers aanvanklik die bedoeling nie en seker teen die tyd genoeg om eerlike en oortuigbare 'toeval-aanhangers' te oortuig dat daar miskien tog iets soos 'n Skepper en 'n Skeppingsplan bestaan, gou nog naas die biologie, 'n vinnige kyk na die kosmologie.
Eintlik is dit jammer dat 'n mens 'n groot gees soos Hawking moet verdink vir 'n gebrek aan beskeidenheid. As gewone leek, wat nog nie die boek probeer lees het nie, kan so 'n mens nie anders as om jou aan die kant van mense soos Paul Davies, Marcelo Gleiser, Gerald Schroeder en selfs 'The Economist' te moet skaar nie. Aan die ander kant het 'n mens egter ook waardering vir bv Deepak Chopra se afskaling van die rol van die materialisme wat die mens verding tot iets van 'n kontroleer- en programmeerbare masjien.
Hoewel die mens seker nog altyd van sy oertyd af, vrae gehad het oor 'die onsienlike', wil dit voorkom asof hy hom hier na die 'donker middel-eeue' toenemend daarmee besig hou. Waarskynlik omdat die Renaissance en miskien meer bepaald die 'Aufklärung' ook juis die religieuse aanvaarding van dinge op die glipperige terrein van die rede laat beland het.
Vanwaar die selfs skielike 'wedergeboorte' en latere 'insig' of opheldering gekom het, bedink 'n mens nie altyd nie. Nogtans is dit nie onvanpas om die 'politieke stryd in die Levant', beter bekend as die Kruistogte (1095-1291), as sodanig daarby te betrek nie. Dis immers lank nie meer 'n geheim dat die kruistogte nie net om godsdienstige redes gevoer is nie. Wat die motiewe ookal was, bly dit egter 'n feit dat die Christelike Weste van dié tyd nie die invloed van die kontak met vreemde leefwyses en selfs 'n vreemde godsdiens, kon vryspring nie en sou dit vir eeue – tot selfs in ons dag(?) 'n vertroebelende of dan minstens 'n uitdagende rol in ons filosofiese ingesteldheid, maar ook ons praktiese en daaglikse lewe, speel.
Baie bewus van die gevaarlike risiko wat 'n mens loop deur na groot geeste soos Darwin, Hawking en selfs Marx afwysend te verwys, is dit tog ook so dat 'n wetenskaplike benadering juis 'n openheid veronderstel. Verder is daar ook aanduidings dat Darwin en selfs Marx in 'n sekere sin gebruik en selfs misbruik is en word, om bepaalde 'veranderinge' te weeg te bring. Of dit werklik die afmetings van Bernays se manipulasie van die massa in die oog het, is miskien nie so nie, maar dat dit noodwendig religieuse beskouinge en etiese norme in die gedrang bring, lyk tog net moontlik.