Om bv. ‘n roman te skryf, is werk, werk wat jou dag na dag besig hou, en vir my is konsentrasie baie moeilik. In Krakow, ‘n paar weke gelede op besoek aan Auschwitz-Birkenau, het ‘n gids met donkerbril en ‘n sambreel en ‘n grillerige Amerikaansagtige aksent uit ‘n mond so verbitterd soos ‘n stomp skeermes (die vasvatsinoniem vir ‘aksent’ in Sterftaal is ‘tongval’) met afgemete frases vertel van die afgryslike eksperimente (ons staan voor die grys barak in die son) uitgevoer o.a. op tweelinge. ‘Elektromagnetiese filtrasie gebruik ‘n geïsoleerde elektromagnetiese veld op pype sirkuleer seewater, die skeiding van die soute en onsuiwerhede. die proses is ‘n vinnige en energie-doeltreffende, “”die ingenieurs uitgebreide.”” 9 Sou Ek hieroor geen besoeking doen nie? spreek die HERE. In reaksie het die meer behoudende (Calvinistiese?) deel van die gemeente die sing van Engelse liedere tot slegs een per erediens beperk. Soms, wanneer ek sit en droedel (dankie, Chris Coolsma, vir hierdie woord!), neem ek een van die vertalings, skryf dit rofweg oor in Afrikaans, sit die boek weg, en probeer dan my eie gediggie op Retamar se fondamente staan maak.