Haggadah - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
Haggadah (wat beteken "verhale", "lore"; pl. Haggadot ) verwys na nie-wetlik bindende tekste in klassieke rabbynse literatuur, wat hoofsaaklik eksegeties en homileties van aard is. Ander terme vir hierdie leerstelling is: Aggadata (אגדתא) aangesteek. "Die" aggada, en Aggadah (הגדה; pl. Aggadot). Oor die algemeen word die Haggadot aangebied as folklore, historiese anekdotes, morele vermanings en advies. Soms verwys hulle na mitiese wesens en ongelooflike historiese gebeure. Sommige Rabbyns het voorgestel dat Haggadah twee soorte betekenis kan bevat, soos opgeteken in die Talmud en Midrash: letterlik en allegories. Daar word gesê dat slegs diegene met die regte geestelike 'sleutels' die hoër allegoriese betekenis van die Haggadah kan ontsluit (sien hieronder).
Deel van die Joodse mondelingse reg
Die Haggadah is deel van die mondelinge wet van die Judaïsme (תורה שבעל פה) - die tradisies wat die gesaghebbende interpretasie van die geskrewe wet bied. In hierdie konteks is die algemene siening in Rabbynse literatuur dat die Haggadah in werklikheid 'n medium is vir die oordrag van belangrike leerstellings (Homiletiese gesegdes - מאמרים לימודיים) of vir verklarings van verse in die Tanakh (Eksegetiese gesegdes - מאמרים ביאוריים). Baie van die Haggadah word verstaan ​​as 'n verborge, allegoriese dimensie, benewens die openlike, letterlike sin. In die algemeen, waar 'n letterlike interpretasie die rasionaliteit weerspreek, soek die Rabbyns 'n allegoriese verklaring en word hulle aangesê om gebruik te maak van bedagsaamheid om te besluit of 'n aggada letterlik opgeneem moet word of nie.
Moshe Chaim Luzzatto bespreek hierdie tweeledige, letterlik-allegoriese wyse van oordrag van die Haggadah in sy welbekende Diskoers oor die Haggadot. Hy verduidelik dat die mondelinge reg in werklikheid twee komponente bevat: die wettige komponent (deel המצוות), wat die mitzvot en halakha bespreek; en 'die geheime' komponent (חלק הסודות), wat die dieper leer bespreek. Die Haggadah, saam met die Kabbalah, val onder laasgenoemde. Die Rabbis van die Mishnaïese era besef dat die gevaar bestaan ​​om die dieper leerstellings in eksplisiete, mishna-agtige, medium op te neem. Inteendeel, hulle sou in 'n "verborge modus" en via "paradokse" oorgedra word. Daar word gedink dat hierdie leringe vanweë hul waarde nie toeganklik moet word vir diegene "met 'n slegte karakter" nie, en as gevolg van die diepte daarvan, moet hulle nie beskikbaar gestel word aan diegene "wat nie volgens die ontleding onderrig het nie." Hierdie modus van die oordrag was nietemin gebaseer op konsekwente reëls en beginsels sodat diegene wat "toegerus was met die sleutels" die betekenis daarvan kon ontsluit; vir ander sou hulle as nie-rasioneel of fantasties voorkom.
Interpretasie van die Haggadah
In ooreenstemming met bogenoemde verklaar Shmuel ha-Nagid in sy 'Inleiding tot die Talmoed' dat 'Aggadah 'n opmerking bevat wat in die Talmud voorkom oor enige onderwerp wat nie 'n gebod is nie (dit wil sê wat nie halachisties is nie) en wat daaruit behoort af te lei. daaruit slegs dit wat redelik is. ' Wat dit betref, het Maimonides in sy voorwoord tot die tiende hoofstuk van Mishnah Sanhedrin ("Perek Chelek"), beskryf drie moontlike benaderings tot die interpretasie van die Haggadah.
Die eerste benadering is om die Haggadah as letterlik waar te aanvaar, sonder om enige verborge, allegoriese verklaring toe te laat - selfs waar 'n letterlike interpretasie in stryd is met die gesonde verstand. Maimonides verwerp hierdie benadering.
Die tweede benadering is om aan te neem dat alles wat deur die Sage gesê is, letterlik bedoel was en daarom as onmoontlike, nie-rasionele of fantastiese leringe te verwerp (en gevolglik die Sages te beskou as 'simpletons en ignoramuses'). Maimonides verwerp nie heeltemal die rasionalistiese interpretasie nie, maar hy is gekant teen 'n eksegetiese benadering wat die Haggadah 'n verborge rasionaliteit ontken. 'Die wyse het hul drashot in 'n styl waardeur die gedagte van 'n dwaas hulle verwerp weens sy manier van dink; dit is onbehoorlik om enige tekort aan die drash- iemand kan liewer vermoed dat die tekort die gevolg is van sy intellektuele tekortkominge "(Inleiding tot kommentaar op die Mishnah, 1998). Hierdie benadering kom wydverspreid voor in rabbynse literatuur, dus, byvoorbeeld, "geeneen van hierdie soms verstommende 'verhale' het 'n diepgaande betekenis nie; as iemand sonder begrip is, is dit die leser." (Jesaja Horowitz Shnei Luchot Habrit, Inleiding)
Die derde benadering is om te erken dat baie Haggadot bedoel is om diepgaande waarhede te leer, en dat die leringe dus op twee vlakke funksioneer: 'openlik' en 'verborge'. Elke onmoontlike bewering was dus eintlik bedoel as 'n gelykenis; verder, waar Haggadot letterlik verstaan ​​kan word, kan hulle op hierdie vlak geneem word. Dit is in die algemeen die siening van die Rabbis. 'Dit is goed ... om die Haggadot noukeurig te ontleed ... wanneer een van hierdie vergesog lyk, moet ons ons in die verskillende vertakkings van kennis delf totdat ons die begrippe verstaan.' (Maimonides, op cit).
In die Talmud en Midrash
Die Haggadah word vandag in die Talmud en die Midrash opgeneem. Haggadiese en halakhistiese materiaal is regdeur die Talmud en is verweef-wettig en bevat ongeveer 90 persent. (Tractate Avoth, wat geen Gemara het nie, handel uitsluitlik oor nie-halakhistiese materiaal, hoewel dit nie as aggadies beskou word nie, omdat dit grotendeels op karakterontwikkeling gefokus is.) Die Talmudic Haggada dra in die algemeen die 'dieper lering' oor - weliswaar in 'n versteekte modus, soos bespreek. Die Ein Yaakov is 'n samestelling van die Haggadiese materiaal in die Babiloniese Talmud, tesame met kommentaar.
Bekende werke wat die Haggadot in die Talmud vertolk, is onder meer:
Chiddushei Aggadot (Novellae on the Aggadot) deur Samuel Edels "die Maharsha"
Yehoyada en MeKabtziel (name gebaseer op 2 Samuel1 deur Yosef Chaim "die Ben Ish Chai"
Beur Aggadot (Uitklaring van die Aggadot) en Perush al Kamma Aggadot (Kommentaar op verskeie Aggadot) deur Elia ben Solomon "die Vilna Gaon"
Chiddushei Aggadot (Novellae on the Aggadot) van Judah Loew "die Maharal" (asook baie ander werke van Loew)
In die Midrash word die Haggadiese en die halakhistiese materiaal saamgestel as twee afsonderlike versamelings: die Haggadiese Midrashim is oor die algemeen verklarende aggada, wat die 'preekimplikasies' uit die Bybelse teks verkry; die Halakhic Midrashim lei die wette uit die teks. Let daarop dat baie van die Tora-kommentare, en die Targumim, die Tora-teks interpreteer in die lig van Aggadiese uitsprake, veral die in die Midrash, en daarom baie materiaal bevat oor die interpretasie van Haggadah.
Ontwikkeling van die Haggadah
Die Haggadah is in 'n reeks verskillende werke bewaar, wat, soos alle werke uit tradisionele literatuur, tot hul huidige vorm gekom het deur samestelling en hersienings. Hul oorspronklike vorms het bestaan ​​lank voordat hulle tot skryfwerk verminder is.
Die eerste spore van die midrasiese eksegese word in die Bybel self gevind. In die tyd van die Soferim het die ontwikkeling van die Midrash Haggadah 'n geweldige stukrag gekry, en die grondslag gelê vir openbare dienste, wat binnekort die hoofmedium sou wees vir die kweek van Bybeleksegese.
Baie Haggadah, dikwels gemeng met vreemde elemente, word gevind in die Apokriewe, die Pseudepigrapha, die werke van Josephus en Philo, en die oorblywende Judæo-Hellenistiese literatuur; maar die Haggadiese eksegese het sy hoogtepunt bereik in die groot periode van die Mishnaïs-Talmudiese periode, tussen 100 en 550 C.E ...
Die Haggadah of the Amoraim (sages of the Talmud) is die voortsetting van dié van die Tannaim (sages of the Mishna). Die finale uitgawe van die Mishnah, wat van groot belang was vir die Halakah, is van minder belang vir die Haggadah, wat in beide vorme sowel as in inhoud dieselfde eienskappe toon.
Eksegetiese en homiletiese Haggadah
Dit is belangrik om die verskil tussen eksegetiese en homiletiese Haggadot te beklemtoon. Toe die Rabbis onderneem om die enorme verskeidenheid Haggadot te redigeer, te hersien en te versamel, het hulle die metode gevolg wat tydens die halakiese besprekings gebruik is. Hulle het die eksegetiese interpretasies van die Bybelse teks in tekstuele volgorde soos in die Rabbynse skole geleer, gereël. Die werk van die redakteur was dikwels bloot die samestelling, en die midrashimse is van nature aard van haggadiese kommentaar op enkele boeke uit die Hebreeuse Bybel.
Die Ein Yaakov is 'n samestelling van die Haggadiese materiaal in die Babiloniese Talmud, tesame met kommentaar.
Sefer Ha-Aggadah (The Book of Legends) is 'n klassieke samestelling van Haggadah uit die Mishnah, die twee Talmuds en die Midrash-literatuur. Dit is onder redaksie van Hayim Nahman Bialik en Yehoshua Hana Ravnitzky. Bialik en Ravnitky het gewerk om 'n uitgebreide en verteenwoordigende oorsig van Haggadah saam te stel; hulle het drie jaar spandeer om hul werk saam te stel. Toe hulle dieselfde Haggadah in veelvuldige weergawes gevind het, uit verskillende bronne, het hulle gewoonlik die latere vorm gekies, die een wat in die Babiloniese Talmud voorkom. Hulle het egter ook 'n paar Haggadot opeenvolgend aangebied, met die vroeë vorm van die Jerusalem Talmud, en latere weergawes uit die Babiloniese Talmud, en uit 'n klassieke samestelling van die Midrash. In elke geval word elke Haggadah met sy oorspronklike bron gegee. In hul oorspronklike uitgawe het hulle die Aramese Haggadot in moderne Hebreeus vertaal. Sefer Ha-Aggadah is die eerste keer in 1908-1911 in Odessa, Rusland, gepubliseer en daarna verskeie kere in Israel herdruk. In 1992 is dit in Engels vertaal as The Book of Legends, deur William G, Braude.
Legendes van die Jode, deur Rabbi Louis Ginzberg, is 'n oorspronklike sintese van 'n groot hoeveelheid Haggadah uit die Mishnah, die twee Talmuds en Midrash. Ginzberg het 'n ensiklopediese kennis van alle rabbynse literatuur, en sy meesterwerk bevat 'n groot verskeidenheid Haggadot. Hy het egter nie 'n bundel geskep wat hierdie Haggadot duidelik uitbeeld nie. Inteendeel, hy het hulle geparafraseer en herskryf in een deurlopende verhaal wat vyf boekdele dek, gevolg deur twee volumes voetnote wat spesifieke bronne gee.
Mimekor Yisrael, deur Micha Yosef (bin Gorion) Berdichevsky. Berdichevsky was geïnteresseerd in die samestelling van die folklore en legendes van die Joodse volk, van die vroegste tye tot die aanbreek van die moderne era. Sy versameling bevat 'n groot verskeidenheid Haggadot, hoewel hulle beperk was tot diegene wat hy in die folklore-domein beskou het.
Die versamelde werke van Dov Noy. Volgens Peninnah Schram is "Dov Noy die vierde belangrikste figuur in die renaissance om die Joodse mondelinge tradisie te bewaar en te bevorder. Terwyl hy baie boeke en belangrike opstelle gepubliseer het (waaronder die inskrywing" Folklore "in The Encyclopedia Judaica), sy twee belangrikste bydraes was: 1) hy het 'n internasionale klassifikasiestelsel op die tradisionele Joodse vertelling toegepas; en 2) hy stig die Israel Folktale-argiewe ... in 1954 stig Noy die Israel Folktale-argief en etnologiese museum aan die Universiteit van Haifa. Tans bevat hierdie argief meer as 23.000 volksverhale, geklassifiseer volgens verhalen en motiewe, land van herkoms, informant, ens. Hierdie verhale is versamel uit al die verskillende etniese gemeenskappe wat in Israel woon. "
↑ 23:20, mechon-mamre.org. 7 Februarie 2008 herwin.
bin Gorion, Micha Joseph. Mimekor Yisrael: Klassieke Joodse volksverhale en geannoteerde uitgawe. Indiana University Press, 1976. ISBN 0253311586.
Cardozo, Nathan T. Lopes. Die oneindige ketting: Torah, Masora en die mens. Philipp Feldheim, 1989. ISBN 0944070159
Horowitz, Jesaja. Shney Luchot Habrit on the Written Torah, 2de uitgawe: Book of Genesis (3 Vol. Set). Urim Pubns, 1999. ISBN 9657108071
Luzzatto, Moshe Chaim. Diskoers oor die Haggadot. vertaal deur Aharon Feldman. Philipp Feldheim, 1991. ISBN 0873065573
Maimonides. Inleiding tot die kommentaar op die Mishnah, vertaal. Zvi Lampel. Judaica Press, 1998. ISBN 1880582287