Zoroastrisme - Inligting - 2022
Zoroastrianisme (die naam kom van die antieke Griekse weergawe van die naam Zarathushtra - "Zoroaster"), Mazdaïsme of Mazdaïsme (van avest māzdayasna - "verering van Mazda"), wahvi daena (uit avest. Vahvī-daēnā - "goeie trou", "goeie bewussyn", " goeie wêreldbeskouing ") is een van die oudste godsdienste van Iran, waarvan die begin gelê is deur die onthullings van die groot profeet en hervormer Spitama Zarathushtra.
Die fundamentele beginsel van sy leer, wat volgens die legende van die groot God Ahura Mazda ontvang is, is die vryheid van die morele keuse van die individu - volgens die profeet moet almal voorkeur gee aan goeie dade, woorde, gedagtes. Die heilige boek Zoroastrianisme - die Avesta (die mees vereerde deel daarvan - die Ghats - bestaan ​​uit 17 gesange wat aan Ahura Mazda gerig is; die outeurskap van hierdie gedigte word aan Zarathushtra toegeskryf), die simbool is 'n vaartuig met 'n brandende vuur. Zoroastriërs identifiseer vandag 9 fondamente van hul leer. Aanhangers van hierdie godsdiens glo in:
- Ahura-Mazdu (Ormuzd) - die alles-goeie en verenigde skepper van die geestelike en fisiese wêrelde. Hy word teengestaan ​​deur Angra-Mainya (Ahriman, Ahriman) - die vernietiger van wêrelde en mense se bewussyn;
- Zarathushtra, wat geposisioneer is as die enigste profeet van Ahura Mazda. Dit was hy wat die goeie geloof in die wêreld gebring het;
- Minu ('geestelike wêreld'), sowel as twee opponerende geeste van goed en kwaad. 'N Persoon moet 'n keuse maak - tot watter van hierdie geeste om aan te sluit. Sy verdere lot in die fisiese en geestelike wêreld sal hiervan afhang;
- Artu (Ashu) - waarheid, die wet van universele harmonie en geregtigheid, sy teenpode - Druj (leuen, vernietiging);
- Daenu ('gewete'), tempel ('verstand'), wat die basis vorm van die menslike wese, en wat elkeen in staat stel om tussen goed en kwaad te onderskei;
- 7 Amesha-Spents, hipostases van Ahura-Mazda, wat ook 7 stadia van evolusie van menslike persoonlikheid verpersoonlik;
- Dadoahesh en Ashudad ("wedersydse hulp en ondersteuning");
- natuurlike elemente (vuur, water, wind, aarde, plante, diere);
- Frashkard (Frasho-kereti - "Die wêreld volmaak maak") - die oorwinning van goed oor kwaad, die transformasie van die wêreld.
Die geboorteplek van Zoroastrianisme en Zarathushtra is Bactria. Nóg die ou mense (reeds in die 5de-4de eeu vC) of moderne skrywers het 'n algemene mening oor die geboorteplek van Zarathushtra. Sommige argumenteer dat hy gebore is in die omgewing van Balkh (Bactria, nou Afghanistan), ander noem die geboorteplek van die profeet Rades ('n voorstad van die moderne Tigeran) of Arinam Vayj (Khorezm). Middeleeuse Moslem-historici (Qazvini, Al-Biruni, ens.) Het geglo dat Zarathushtra gebore is in die gebied Atropatena (die gebied van die Iraanse provinsie Azerbeidzjan).
Sommige moderne navorsers (byvoorbeeld Mary Boyce, 'n Iraanse wetenskaplike uit Brittanje, en Lokamanya Bal Gandgahar Tilak, 'n Indiër wat 'n historiese en filologiese studie van die Rig Veda gedoen het) is van mening dat die geboorteplek van Zarathushtra die Sintashta-nedersetting (Rusland, Chelyabinsk-streek) is. Uiteindelik kan u in die Ghats lees dat Zarathushtra, gebore op die grondgebied van die Turaniërs (nomadiese volke wat Oos-Iran bewoon), nie deur sy landgenote verstaan ​​en aanvaar is nie, en gevlug het na Iran, waar hy sy toekomstige beskermheer, prins Kavi-Vishtaspa ontmoet het.
Daar is ook besprekings oor waar die Zoroastrianisme ontstaan ​​het. Aanvanklik het navorsers geglo dat die geboorteplek van Zoroastrianisme Bactria was, en die Avestan-taal slegs een van die Bactriese dialekte was. Moderne taalkundiges het egter bewys dat die Avestan- en Ou-Bactriese tale, hoewel hulle van die gewone Iraanse afkomstig is, maar die maniere van ontwikkeling daarvan verskil. En Bactria (Bakhdi) self word nie so gereeld in die Avesta genoem nie, hoewel dit geposisioneer is as die woning van die beskermheilige van Zarathushtra, prins Kavi-Vishtaspa (Gushtaspa).
In sommige legendes word die middelpunt van die oorsprong van die Zoroastrianisme Media genoem ('n ou staat in die westelike deel van Iran), waar volgens die geskiedkundiges eintlik 'n groot Zoroastriese sentrum gestig is, wat van belang was met die Baktriese. Daar was ook 'n invloedryke voorstander van Zoroastrianisme in Media - die koning Vishtaspa, maar sy identifikasie met Kavi-Vishtaspa, die beskermheilige van Zarathushtra, is volgens navorsers ongegrond.
Die naam Zarathushtra word vertaal as "Golden Star". Die antieke Grieke het die naam van die stigter van die Zoroastrianisme regtig verbind met die woord "aster" (gr. Asteros - "ster") en dit as "Zoroaster" uitgespreek. Maar dit is maar een van die opsies om die betekenis van die naam van die groot prediker-hervormer te interpreteer. Volgens die bekende orientalis uit die XVIII eeu, byvoorbeeld. Abraham Hyacinth Anquetil-Duperron, die naam Zarathushtra beteken "Golden Sirius (Tishtr)".
Moderne navorsers glo dat die naam "Zarathushtra" Iraans is. Daarbenewens is daar slegs twyfel oor die betekenis van die tweede deel van die naam (-ushtra, van Tajik shtur - "kameel"). Menings verskil oor die interpretasie van die eerste deel: die opsies is "oud", "geel", "besit", "bestuurder". Dikwels word die naam Zarathushtra vertaal as "die eienaar van 'n ou kameel" en word hy geposisioneer as 'n naam-talisman teen bose magte.
Zarathushtra is 258 jaar voor die aanvang van die veroweringsveldtog van Alexander die Grote gebore. In die Zoroastrianisme word daar wel melding gemaak, maar die diktaat "die jaar van Zarathushtra het 258 jaar gekom voordat Zulkarnain Iskandar (Alexander die Grote)" op verskillende maniere geïnterpreteer kan word. Eerstens bly dit onduidelik of ons hier praat oor 'n geboorte, 'n voortreflike daad (byvoorbeeld die "jaar van geloof" - die eerste gesprek met Ahura Mazda) of die dood van 'n groot prediker. Tweedens kan die term "jaar van Alexander" verskillende datums beteken: die geboorte van die groot bevelvoerder (356 vC); die tyd van die dood van Darius III en die verowering van Iran deur die Masedoniërs (onderskeidelik, die "jaar van Zarathushtra" word ook in die tyd verskuif - 330 vC). Sommige Zoroastriese skrywers definieer die tydperk van Zarathushtra se lewe soos volg: 660 - 583 vC. BC. Die antieke Grieke het ander sienings nagekom en beweer dat die "jaar van Zarathushtra" 6,000 jaar voor die dood van Plato (dit wil sê ongeveer 6347 vC) gekom het.
Daar is ook geen konsensus onder moderne navorsers oor hierdie kwessie nie. Sommige mense meen dat die lewe en aktiwiteit van Zarathushtra XII-X eeue volgens die resultate van die taalkundige ontleding van die Gat (een van die dele van die Avesta) is. e. Ander, inteendeel, argumenteer dat die prediker in die 300's geleef het. (tydens die regering van Darius III). Nog ander skryf die lewe van Zarathushtra toe aan die tydperk wat die opkoms van die Achaemenidiese ryk voorafgegaan het (die dinastie van die ou Persiese konings wat van 558 tot 330 nC regeer het). Zoroastriërs glo vandag dat die "Zoroastriese godsdienstige era" in 1738 begin het - in die "geloofsjaar" van Zarathushtra (volgens die berekeninge van Zabi Behruz, 'n sterrekundige en taalkundige uit Iran).
Zarathushtra het van kleins af 'n groot invloed op die gees van mense rondom hom gehad en het baie volgelinge gehad. Inligting oor hierdie aard is volop in legendes en tradisies, waarvan baie saamgestel is oor die lewe en werk van die groot profeet en hervormer. Volgens een van hulle het hy by die geboorte gelag, nie gehuil nie, en het sy gelag 2000 duiwels doodgemaak. In ander legendes kan u verwysings vind na baie wonderwerke wat plaasgevind het terwyl Zarathushtra 'n kind was (slegs op hierdie manier kon goddelike magte die toekomstige prediker teen voortdurende aanvalle van demone beskerm).
Maar in die kinderjare, nóg in die jeug van Zarathushtra, het die seun van Spitam, wat aan 'n arme priesterlike familie behoort het, nie 'n groot invloed op die mense rondom hom gehad nie, en sy eerste preke is op geen manier deur die samelewing opgemerk nie. En die volgelinge, wat deur nuwe idees was, was aanvanklik baie min. Die keerpunt was die kennismaking met die prins Kavi-Vishtaspa, wat die leerstellings van Zarathushtra aanvaar het, en met al sy mag bydra tot die verspreiding van nuwe idees in die samelewing.
Aanvanklik het die preke van Zarathushtra 'n diep filosofiese betekenis gehad. Nee, die oorspronklik genoemde godsdienstige hervorming van Zarathushtra het 'n uitgesproke sosiale inhoud. Sy preke het aan die behoeftes van die samelewing van daardie tyd voorsien: om 'n rustige lewe te verseker vir 'n sittende volk wat besig is met veeteelt en landbou. Dit was moontlik om dit te bewerkstellig deur eenheid te kry onder leiding van 'n sterk en gesaghebbende mag (Hishatra), wat dit moontlik sou maak om die aanvalle van vyandige stamme, 'aanhangers van leuens' (Drujwants) en die hoop op die vrederyk (Armayti) en die waarheid (Asha) suksesvol af te weer. En eers 'n bietjie later is die preke van Zarathushtra gevul met diep filosofiese betekenis, wat 'n beroep op monoteïsme (eerbied vir Ahura Mazda) en die voortdurende stryd met vyandige stamme voorgehou het as 'n weerspieëling van die ewige stryd tussen goed en kwaad, waarheid en leuen.
In die godsdiens van die Iranse stamme uit die antieke tyd, is slegs asuras vereer. Dit is nie waar nie. Navorsers argumenteer dat die era van Zoroastrianisme voorafgegaan is deur politeïstiese godsdienstige oortuigings, wat verander is uit die aanbidding van die elemente en kragte van die natuur, en hul oorsprong in die tydperk van die Indo-Europese gemeenskap. Daar was 'n onderskeid tussen asuras (avest. Ahurs) en devas (daivas), maar daar was geen konsensus oor watter van bogenoemde wesens 'n goeie ingesteldheid vertoon nie, en wat baie kwaadwillig is.
In een groep stamme word die asura's as weldoeners beskou, terwyl hul bure die devas kon afgod, en omgekeerd. En soms het mense albei met eerbiedige respek behandel (wat weerspieël word in die vroeë Vedas). In die latere periode van die Indo-Iraanse gemeenskap, toe die territoriale afbakening van die Indiese en Iraanse stamme nog nie voltooi was nie, het 'n paar veranderinge in hierdie uitgawe verskyn. Dit is duidelik dat die onversoenbare vyandskap tussen naburige stamme, wat vir die habitat geveg het, manifesteer in godsdienstige oortuigings.
As gevolg hiervan word die devas in die latere dele van die Vedas met respek behandel, terwyl die asura's voorwerpe van haat geword het en met demone gelykgestel is. Terwyl dit in Zoroastrianisme is, kan die teenoorgestelde proses opgespoor word - die verheerliking van die asura's, gevolg deur samesmelting in die monoteïstiese kultus van Ahura Mazda, en die "demonisering" van die devas (hoewel, soos reeds genoem, in sommige Iraanse stamme, was die devas aanbid as ligte kragte).
Devas in Zoroastrianism is vyandige geeste. Dit is nie heeltemal waar nie. Die leër van devas is 'n geruime tyd gevorm en vir die gasheer van vyandige geeste (wat volgens legendes aanvanklik in menslike liggame gewoon het, maar deur Zarathushtra in die berge verdryf is, in grotte en ondergronds), is die verpersoonliking van ondeugde, ongelukke en rampe bygevoeg. Byvoorbeeld, Azi - "gierigheid", Araska - "afguns", Apaosha - "droogte", Aishma (Eshm) - "lisensie", wat aanvanklik die aanval op vyandige stamme, ens. Verpersoonlik het.
Boonop is sommige mense gelyk gestel aan die devas, byvoorbeeld Tsjaad (yatu) - bose towenaars, karapane en kavii - verteenwoordigers van die adel en die priesterlike klas wat vyandigheid teenoor die Zoroastriërs getoon het; satars - kwaad heersers, asma's - leer kwaad, drujwante - heidene. Die losmaak van bose magte het ook die skadelike verteenwoordigers van die diereryk (slange, paddas, insekte, ens.) Ingesluit, wat hulle hrafstra genoem het.
Zoroastriërs aanbid baie gode. In die preke van Zarathushtra is slegs een God genoem - Ahura-Mazda, wat deur die devas (daivas) teengestaan ​​is, wat die vyande betaam het en self vyandigheid teenoor mense en die groot kreatiewe godheid getoon het. Boonop staan ​​6 Amesha-Spenta uit (Vohu-Mana - "Brahman, goeie gedagte", Asha-Vakhishta - "The Best Truth", Khshatra-Vairya - "The Chosen Power", Spenta-Armaiti - "Holy Piety", Haurvatat - " Welstand, integriteit ", Ameretat (" onsterflikheid ")). Dit was egter nie afsonderlike essensies-gode nie, maar manifestasies-hipostases van dieselfde Ahura-Mazda, wat een geheel saam met hom vorm.
Maar in die proses van verspreiding is die godsdienstige sienings van die groot profeet-hervormer geassimileer met die wêreldbeskouing van die Iraanse stamme, en het dit 'n paar veranderinge ondergaan. Ses Amesha-Spanta het uit abstrakte hipostases van die opperste godheid omskep in heeltemal onafhanklike goddelike essensies, en elkeen het sy eie rol (en op sommige gebiede - en nuwe name) verwerf. Vohu-Mana (in Midde-Persies - Bachman) het byvoorbeeld die beskermheilige van beeste geword, Asha-Vakhishta (Artvakhshit) het oor vuur geheers, Khshatra-Varya (Shahrevar) het oor metale regeer, en Spenta-Armayti (Spandarmat) het oor die aarde geheers. Harvat (Khurdad) beskerm water, Amerat (Amerdad) - neem plante onder sy beskerming.
Hulle aanbid ook Rashna - die god van geregtigheid, Atar - die god van vuur, ens. Die panteon was ook gevul met gode wat betyds deur Zarathushtra verwerp is. Selfs die devas (byvoorbeeld die beskermheer van die verdrae Mithra of Mihr, wat later geassosieer word met die son, Indra, ens.), Wat hernoem is na yazata ('diegene wat vereer moet word'), word voorwerpe van aanbidding. Veranderings vind ook plaas in die kamp van bose magte - Ahriman (Ahriman, Angra-Manyu - "Evil Spirit") staan ​​uit, die verpersoonliking van die bose, die oorspronklike vyand van Ahura-Mazda.
Zoroastrianisme is die godsdiens van vuuraanbidders. In Zoroastriese tempels is daar inderdaad 'n verpligte brandwond op die atashdan (altaar) Varahram ('Oorwinnaar') - 'n offervuur ​​wat in sommige gevalle honderde of selfs duisende jare lank onderhou word. Aanbidding word egter nie net aan die vuur van die Spanisht ("Heilige") of die altaar gegee nie.
Zoroastriërs posisioneer enige lig as 'n sigbare manifestasie van God in die wêreld van vorms. Daarom draai gelowiges hulle na Ahura-Mazda en probeer hul gesig na die ligbron draai, wat nie net 'n rituele vreugdevuur kan wees nie, maar ook die lig van die son. Daarbenewens kan brand volgens die Zoroastrians baie verskillende vorme aanneem. Byvoorbeeld, voor Ahura-Mazda brand die hemelse vuur Berezasavang ('Hoogs redding'). In die liggame van mense en diere is Vokhufriyan ('Vriendelike Vuur') weggesteek in plante - Urvazisht ('Die aangenaamste'), in weerlig - Vazish ('Die doeltreffendste').
Die Zoroastriërs het bloedige menslike offers aan die gode gebring. Heeltemal verkeerde opinie. In die pre-Zoroastriese tyd op die gebied van Persië het die priesters van die heidense gode (byvoorbeeld Moloch, wie se kultus deur die Assiriese veroweraars versprei is), nie net diere en volwassenes, maar ook kinders, opgeoffer. Volgens die legende is hierdie gebruik deur Zahhak, die draakkoning, bekendgestel. Deur die skuld van 'n bose gees het Zahhak, wat op die troon opgevaar het, twee slange bekom wat op sy skouers gesit en alles weggeneem het wat die heerser aangeraak het. En slegs deur die menslike brein aan die onversadigbare wesens te voed, het Zahhak 'n ruk lank 'n pouse gekry.
Zarathushtra het in sy preke 'n negatiewe houding teenoor heidense rituele gehad, veral bloedige menslike offers en die gebruik van soma (haoma) - 'n dwelm wat deur die priesters gebruik word om godsdienstige ekstase te betree. As offer het die Zoroastriërs 'n ongesuurde plat koek genaamd draunach ("deel") gebruik, asook maizda - verskillende soorte kos (in antieke tye - vleis, vandag - vrugte).
Met verloop van tyd word rituele libasies egter weer hervat, en Zarathushtra self word gekrediteer met die vermoë om met Haoma ('n gedoente drank) te praat.
In sommige lande wat onder die heerskappy van die Perse geval het, word die heidense gebruike van offers behou, wat onder die invloed van die nuwe godsdiens 'n ander betekenis verkry het. Byvoorbeeld, in Babilonië is die antieke gewoonte van die rituele teregstelling van 'n "plaasvervanger" -koning (toe daar op 'n sekere tydstip 'n misdadiger ter dood veroordeel is, in die plek van die heerser geplaas, wat alle koninklike regte ontvang het en aan die einde van die bewind met lewenslange berou, in plaas van hom, het die 'opgestane' heerser weer op die troon opgevaar ) het 'n nuwe betekenis gekry. Nou sien hulle in hierdie ritueel 'n simbool van die lewensiklus, vernuwing en opstanding, sowel as die oorwinning van die Goeie oor die Bose.
Zoroastrianisme skryf gelowiges voor dat hulle slegs sekere soorte kos moet eet en vasbyt moet oefen. Vleis van hoefdiere, visse en ander diereprodukte word nie verbied nie. Daar is geen verbod op die gebruik van wyn nie, hoewel gelowiges aangemoedig word om matigheid in ag te neem en drankies te bedink. Maar vas en vas in hierdie godsdiens op lang termyn is verbode. Daar word slegs vier dae per jaar toegeken, wanneer Zoroastriërs verplig is om vleisvoedsel op te gee.
Die begrafnisrites van die Zoroastriërs is baie eienaardig. Die inhoud van die begrafnisrites van die Zoroastriërs word verklaar deur hul godsdienstige siening. Volgens die aanhangers van die leer van Zarathushtra, kan die kontak van aarde, water en vuur met 'n dooie liggaam (vol vuiligheid, 'n simbool van Ahriman se korttermynoorwinning) hulle vir 'n lang tyd ontheilig. Byvoorbeeld, 'n stuk grond waarop 'n persoon of 'n dier dood is, word vir 'n jaar nie gesaai of besproei nie, en 'n vuur kan vir 'n paar dae nie in die huis van die oorledene aangesteek word nie (9 - in die winter, 30 - in die somer).
Die liggame van die oorledene is 'blootgestel'; geplaas op klipperige hoogtes of op dakhma - spesiaal gebou "torings van stilte". Hulle het hulle ook vasgemaak (sodat diere en voëls nie per ongeluk water of plante kon ontheilig deur stukke vleis en been van die "begrafplaas" weg te sleep nie). Daarna is die bene versamel en in 'n ossuarium geplaas - asta-dana, of op 'n sekere plek in die dakhma, bedoel vir hierdie doeleindes.
Lewende mense is ook besoedel deur kontak met 'n lyk en vir die res van hul lewens. Portiers (ten minste twee, in uiterste gevalle - 'n man en 'n hond; dit is streng verbode om die lyk alleen te verskuif), wat lyke na begrafplaas vervoer het, is risto-pap genoem, en hulle moes hul hele lewensduur 30 treë van vuur en water hou, en 3 treë van die res van die mense af.