Mediaverklaring: Dit is weer begrotingstyd – TLU SA standpunt - TLU SA
Jaarliks hierdie tyd word daar 'n nasionale begroting in die Parlement voorgehou en is daar dan 'n groot debat oor watter bedrag geld waar gespandeer gaan word. Soos die verslae oor korrupsie en wanaanwending van fondse oor 'n spektrum van instansies wat baat moet vind uit die begroting al hoe meer bekend gemaak word, kom die vraag noodwendig na vore in hoe 'n mate dien die begroting enige doel. Uiteraard behoort dit seker een van die belangrikste aankondigings van die jaar te wees. Die regerende party sê dan tog immers hoe hy die swaar verdiende geld van die belastingbetalende burgers gaan spandeer in belang van die land en sy inwoners. Dit is die veronderstelling, maar word daar al hoe meer geworstel oor daardie aanwending en of dit enigsins sinvol plaasvind. Daar is amper nie in enige departement op al die vlakke van regering waar daar met reg vrae gestel word oor hoe onkreukbaar die aanwending is nie. Tydens die begroting word daar jaarliks 'n teoretiese uitleg gedoen oor hoe die geld aangewend gaan word. Noem dit teoreties aangesien die praktyk telkens vir ons iets anders uitwys.
Enige besigheid wat 'n begroting opstel begin by die afgelope jaar se spandering en gebruik dit as basis om te bepaal watter aanpassings gemaak moet word om beter effektiwiteit te bewerkstellig. Daar word geleer uit die foute gemaak en sodoende regstellings ingestel om winsgewendheid te verbeter. Die staat behoort dieselfde beginsels toe te pas. Ongelukkig word daar weinig verslag gedoen tydens die begrotingsrede oor waar die burgers van die land se geld die afgelope jaar heen is.
Daar kan die beste syfers uitgerol word, maar solank daar voortgestu word met die huidige beleid van die ANC sal die begroting vir die inwoners van die land weinig dividende van waarde lewer. Die probleem het van die begin van die ANC se oorname ontstaan met hul sogenaamde transformasie beleid wat gefundeer is vanuit hul Nasionaal Demokratiese Rewolusie wat aspekte soos SEB, gelyke indiensneming, "affirmative action" en dies meer daarin vervat wat daarop fokus om die land na 'n sosialistiese en kommunistiese bestel te neem.
Die praktyk van kader ontplooiing waar kundigheid nie die kriteria vir aanstellings in poste is nie, maar eerder velkleur en ideologiese verbintenis, se prys het net te duur geword vir Suid-Afrika. Daar is tans weinig plekke waar hulle sogenaamde bemagtigingsprojekte enige sin maak. Die wiele kom letterlik en figuurlik af van feitlik al die instansies wat hul verantwoordelikheid is. Daar is nie 'n einde aan die lys nie. Dink hier aan Eskom, onderwys, veiligheidsdienste, gesondheidsdienste, SAL, spoorweë, voorligtingsdienste in landbou, vernuwing van bestuurderslisensies en so kan daar feitlik onbeperk aangegaan word. Die naam van die spel het selfverryking en korrupsie geword. Dienslewering het 'n luukse geword en moet mens waardering uitspreek vir daardie persone wat in hierdie omstandighede hul uiterste bes doen om steeds 'n positiewe verskil te maak.
Die situasie is vandag dat daar omtrent daagliks gevalle na vore kom waar daar ooglopend wanaanwending was en steeds is en dan word die persone beskerm aangesien hulle hoog genoeg op in die ANC se hiërargie geplaas is. Suid-Afrika bloei, maar die ANC stu voort met 'n onhaalbare beleid wat reeds wêreldwyd as 'n mislukking bewys is en doen hulle dit net omdat dit vir hul die geleentheid bied om ten koste van die inwoners hulself te verryk.
Terug na die begroting. Dit is nodig dat 'n goeie begroting opgestel sal word wat sal fokus op die daarstel en instandhouding van die broodnodige infrastruktuur. Met die begroting het die regering die geleentheid om sy twee primêre take beslag te gee. Eerstens om om te sien na die veiligheid van die inwoners van die land en tweedens om die klimaat te skep waarbinne beleggers sou reken dit is 'n gunstige omgewing waarbinne besigheid gedoen kan word. Hul beleid van onsekerheid, die onvermoë wat geskep word deur die kaderontplooiing wat nie noodwendig kundigheid tafel toe bring nie sal veroorsaak dat daar oor 'n jaar maar weer geluister word na 'n begroting wat nie vir die inwoners van die land 'n beter toekoms gaan skep nie, want die regte dinge om ekonomiese groei te stimuleer het nie beslag gekry nie. Inteendeel, die kaders sal net meer en meer bemagtig word en die beleggingsbootjies sal al hoe minder aandoen in ons hawens.
Met die begroting behoort die regering te fokus op daardie aspekte wat sal meehelp om stabiliteit in die ekonomiese omgewing te bring. Solank ons ekonomie nie na behore groei nie word die kapasiteit om al die ander krisisse te kan aanspreek net eenvoudig nie geskep nie. Daar moet oa gekyk word na:
Die inwoners se veiligheid - die nodige middele en kundigheid moet daargestel word om dit aan te spreek;
die nodige infrastruktuur wat nodig is vir ekonomiese aktiwiteite moet verbeter word;
Suid-Afrika het die laaste paar jaar al hoe meer ervaar dat ons vanuit 'n klimatologiese hoek baie kwesbaar is. Met die dat Suid-Afrika grootliks 'n marginale landbou land is behoort daar in die begroting voorsiening gemaak te word om rampe te kan oorkom in die landbou-omgewing ten einde voedsel sekerheid te kan verskans;
onderwys se standaarde moet geplaas word op 'n vlak dat leerlinge 'n uitkoms het wat ten minste vir hul iets werd is;
onsekerhede soos onteiening sonder vergoeding het geen ekonomiese uitkoms nie - hoogstens op die kort termyn moontlik politieke uitkomste wat geensins volhoubaar is nie;
enige beleidsuitspraak behoort getoets te word teenoor wat gaan die impak wees op beleggingsvertroue en ook die bereidwilligheid van entrepreneurs om besigheid te doen;
staak die beleid van SEB en 'affirmative action" en laat kundigheid alleen die keuse wees in aanstellings om die ekonomie en ook die staatsinstellings na behore te laat funksioneer;
laat die privaat sektor toe om in 'n veilige en gunstige omgewing onbevange hul werk te doen. Dit is waar belastings vandaan kom wat die kapasiteit sal skep wat sal veroorsaak dat tekortkominge aangespreek sal kan word;
die Nasionale Vervolgingsgesag moet behoorlik bemagtig word ten einde die staatskaping en korrupsie behoorlik te kan hokslaan.
Die ANC het die geleentheid om met die begroting vir Suid-Afrika se inwoners 'n beter toekoms te help skep of hul kan voortploeter met hul onhaalbare ideologiese en politieke speletjies wat niemand bevoordeel nie, behalwe die paar kaders wat reg geposisioneer is wat na hulself kyk en vir die inwoners van die land net met lippediens kastig tot voordeel praat.