PressReader - Sarie: 2017-09-01 - Boekklub 2 het by­na nie ge­beur, bieg die skry­wer
Boekklub 2 het by­na nie ge­beur, bieg die skry­wer
Hy is die mees­ter­brein ag­ter een van die ge­wild­ste reek­se op ky­knet. Vir die twee­de sei­soen van sy ‘harts­pro­jek’, Die Boekklub 2, het skry­wer en re­gis­seur Lou­is P­re­to­ri­us weer sy al­les ge­gee
Sarie - 2017-09-01 - Inhoud - DEUR SUZETTE TRUTER FO­TO WIL­LEM LOU­RENS
Sy kof­fie is reeds koud van die baie ge­sels, maar dit maak nie saak nie, hy hou daar­van so, sê Lou­is P­re­to­ri­us, en vat ’n sluk­kie, on­ver­stoord . . . Dis die eer­ste keer in maan­de dat hy die luuk­se van tyd het. ’n Oop og­gend wat voor hom uit­strek.
Die mees in­ten­se fa­se van sy jong­ste Tv-reeks, Die Boekklub 2, lê nou ag­ter hom: 68 dae op stel, waar hy en die film­span van se­we­uur sog­gens tot se­we­uur saans ge­werk het. Dis nou be­ne­wens ver­le­de jaar se “to­ta­le ek­sis­ten­si­ë­le kri­sis”, soos Lou­is daar­na ver­wys. Toe hy vir twee maan­de geen woord kon skryf nie . . . ver­lam deur al die ver­wag­tin­ge ná die oor­wel­di­gen­de suk­ses van die eer­ste reeks. (ky­knet het ’n twee­de reeks ver­soek nog voor­dat die eer­ste een klaar uit­ge­saai is.)
Ge­luk­kig vir Boekklub- aan­han­gers het Lou­is hom uit­ein­de­lik uit die “wri­ter’s block” los ge­skryf, sy self­twy­fel ag­ter­ge­laat. En toe hy eers op dreef is, het hy die draai­boe­ke bin­ne drie maan­de vol­tooi. ’n Mens kan ook net so lank lê en Gil­mo­re Gi­rls kyk.
Wan­neer die on­der­houd ver­skyn, sal ky­kers reeds weer ver­diep wees in die wel en wee van Tom Nie­mandt en die in­wo­ners van die dor­pie Mer­we­vil­le in die Ka­roo, maar in dié sta­di­um “blok” Lou­is nog die eer­ste uit­sen­dings­da­tum uit sy kop.
“Ek is al­tyd kalm, tot net voor dit be­gin. Let­ter­lik op 11 Ju­lie om 20:00 sal ek my­self af­vra: ‘Gaan dit werk?’ Daar­ná sal ek el­ke krie­sel­tjie re­ak­sie op so­si­a­le me­dia pro­beer op­spoor. Wat nie al­tyd ’n goeie ding is nie, maar nou ja . . . jy wil weet hoe re­a­geer men­se >
Ek dink so ’n sto­rie ge­beur net een keer in jou leef­tyd . . . dit het een­vou­dig ’n aar by men­se raak­ge­boor Lou­is
< op dít wat jy ge­skep het.”
Lou­is het vir agt jaar teks­te vir ky­knet se Bin­ne­lan­ders ge­skryf, en was daar­na ook me­de­skry­wer van tref­fer­reek­se soos Val­lei van Slui­ers en Die Bo­land Moor­de. Maar Die Boekklub is sy gees­tes­kind, sy harts­pro­jek, die ene waar­in hy sy hart en siel ge­stort het. Hy was skry­wer en me­de­ver­vaar­di­ger van die eer­ste reeks, en met die twee­de reeks het hy ook die re­gie ge­doen.
Hy bly ver­won­derd dat dié reeks, waar­voor hy al ’n Saf­ta en twee ATKV­me­di­a­veer­tjies ont­vang het, tot so­veel men­se spreek. “Ek dink so ’n sto­rie ge­beur net een keer in jou leef­tyd, the stars we­re a­lig­ned . . . dit het een­vou­dig ’n aar by men­se raak­ge­boor,” sê hy.
“Ons ver­tel heel­dag sto­ries, dis hoe ons sin maak van ons le­we. Dis uit­ein­de­lik ook waar­oor Die Boekklub gaan . . . dis maar klein klein sto­rie­tjies, dis nie die een of an­der groot dra­ma van die an­ta­go­nis wat jou be­sig­heid wil oor­neem nie. Ek glo in elk ge­val nog al­tyd jou groot­ste vy­and is jyself. So is dit ook met Tom of wat­ter ka­rak­ter ook al. Dalk kan ky­kers hul­le daar­mee ver­een­sel­wig. Dis daar­die kom­bi­na­sie van lig en don­ker in die ka­rak­ters wat men­se in hul­self ook raak­sien.”
Lou­is het dit ge­niet om weer met die span op Mer­we­vil­le te skiet – hy het ’n sag­te plek­kie vir die dorp, eint­lik vir die he­le Ka­roo.
“My ou­pa het ’n plaas na­by S­try­den­burg ge­had. K­lein­tyd­her­in­ne­rin­ge is daai deur­nag met die trein ry van P­re­to­ria na die Ka­roo, slaap op die sleep­er co­ach, die hans­lam­mers op die plaas, die den­ne­boom­la­ning langs die lu­sern­lan­de, skaap­vet en ap­pel­koos­kon­fyt, die win­ters. Dit was vir my ’n bo­nus dat my skoon­ou­ers op Mer­we­vil­le bly, die Ka­roo-kon­nek­sie is spe­si­aal.
“Oor­spronk­lik sou Tom ’n boek­win­kel erf op S­tel­len­bosch, maar toe be­gin ek speel met die i­dee van die hip­ster uit die stad wat nood­ge­dwon­ge op die Ka­roo-dor­pie be­land na­dat hy sy ou­ma se gas­te­huis erf en by haar boekklub moet aan­sluit.”
Lou­is het nog al­tyd ge­hou van ’n bui­te­stan­der-sto­rie, dalk om­dat hy self een was. Op ho­ër­skool op Pot­gie­ters­rus (nou Mo­ko­pa­ne) was hy een van die e­nig­ste seuns wat En­gel­se to­neel ge­doen en aan kuns­wed­stry­de deel­ge­neem het. “Ek het aan sport deel­ge­neem en al­mal op skool ge­ken, maar nooit werk­lik heel­te­mal by ’n groep in­ge­pas nie. Maar dis die le­we. Dit vorm jou, maak jou wie jy is.”
Hy was “’n ver­skrik­li­ke pligs­ge­troue tie­ner en ’n to­ta­le nerd”, het al­tyd sy tuis­werk ge­doen, hom­self ge­dryf en vir ses on­der­skei­dings ge­mik. Hy wou gaan dra­ma swot, maar sy ou­ers het hul be­den­kin­ge ge­had. En toe, in sy ma­triek-eind­ek­sa­men, skop sy re­bel­se kant in.
“Ek het net be­sluit: I am do­ne. Ek gaan nie ver­der voor­beel­dig wees nie. Ek be­sef van­dag ek wou net wees. So, ek het nie my ses on­der­skei­dings ge­kry wat al­mal van my ver­wag het nie. Ek en my bes­te vrien­din het ná ma­triek oor­see ge­gaan. Die eer­ste keer in my le­we dat ek ge­vlieg het, was op ag­tien met Air Ga­bon En­ge­land toe. Dit was nog­als cra­zy.”
Ba­sies was sy tie­ner­ja­re tus­sen 18 en 23, skerts hy. Hy was ’n kel­ner in ’n vier­ster­ho­tel in Ox­ford, het En­gels­klas­se in Mex­i­ko ge­gee en drie jaar la­ter, te­rug in P­re­to­ria, twee jaar as on­der meer kan­toor­be­stuur­der ge­werk. Maar dra­ma het in sy ag­ter­kop ge­bly. Uit­ein­de­lik het Lou­is dra­ma aan die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch gaan stu­deer en in sy der­de jaar in skryf be­gin spe­si­a­li­seer. Hy het ook ’n mees­ters­graad in te­a­ter­re­gie.
“Op u­ni­ver­si­teit het ek weer ge­fo­kus ge­werk, soos op skool. Ek het ge­weet dis wat ek wil doen. Dis hoe ek steeds werk. Ek sal nie drie­uur in die nag op­staan om ’n pa­ra­graaf te skryf nie. Ek huur ’n kan­toor by dra­ma­turg/skry­wer Ma­lan S­teyn op S­tel­len­bosch, en daar skryf ek ge­roe­ti­neerd, van agt tot vyf, el­ke dag.”
Hy weet nie eint­lik waar sy skryf­lief­de van­daan kom nie, was wel nog al­tyd be­hen­dig met taal en mál oor lees. “Ek was tot in stan­derd een in ’n klein la­er­skool­tjie op Le­vu­bu, op die Ven­dagrens. Ons was so­wat ses­tig leer­ders. My graad­een-juf­frou was won­der­lik. Aan die ein­de van daar­die jaar kon ek En­gels en A­fri­kaans vlot lees. Ek het Aste­rix, Saar­tjie, Trom­pie, Nan­cy D­rew, F­ritz Deel­man en la­ter al die groot
klas­sie­ke A­fri­kaan­se wer­ke ver­slind. By die bi­bli­o­teek was die groen kaart­jies vir die kin­ders en die blou­es vir die groot­men­se; ek ont­hou ek het baie gou my groe­nes vir blou­es om­ge­ruil.”
In sy laat tie­ner­ja­re en vroeë twin­tigs het hy ’n bie­tjie pro­beer skryf, “ver­skrik­li­ke sleg­te” po­ë­sie. ’n Ge­wroeg. “Ook maar ’n ho­pe­less ro­man­tic,” sê hy met ’n ske­we glim­lag.
Maar uit­ein­de­lik was sy groot leer­skool die ja­re wat hy vir Bin­ne­lan­ders teks­te ge­skryf het om die pot aan die kook te hou. “Ek het baie ge­leer van dis­si­pli­ne, hoe om to­ne­le te struk­tu­reer, woord­e­ko­no­mie, en om nie pre­ci­ous te wees oor my skryf­werk nie.”
Sy vrou, Ma­re­li, wat klas­gee by die US se dra­ma­de­par­te­ment, is een van net drie men­se wat sy teks­te lees ter­wyl dit nog in wor­ding is. Die an­der twee is sy sa­ke­ven­noot Al­bert Sny­man en Ma­lan. As hul­le iets be­vraag­te­ken, weet hy iets kom kort.
Hy het Ma­re­li in sy eer­ste jaar ont­moet toe hy een van haar stu­den­te was. “Sy is twee jaar ou­er as ek en het vir my spraak en ver­tol­king ge­gee. Ek ont­hou dit was die vo­ri­ge aand eer­ste­jaars­kon­sert en al­mal het baie ge­drink. Die vol­gen­de og­gend was ek die e­nig­ste een wat vir haar klas op­ge­daag het. Hoe an­ders? Toe sit ons bui­te en raak aan die ge­sels . . .”
Hul­le is van­jaar al der­tien jaar ge­troud, en hul­le het ’n seun­tjie, Lu­kas, wat in Au­gus­tus vier word, graag saam met sy pa trei­ne speel en in be­heer is van die TV se re­mo­te. En baie praat. “Ek is meer in­ge­keer, eer­der ’n luis­te­raar – ten spy­te van die af­ge­lo­pe uur en ’n half se aan­hou­den­de ge­praat,” sê hy.
Sy work wi­fe, soos hy spot­ten­der­wys na Al­bert ver­wys, ken hy ook van sy stu­den­te­dae. Al­bert is hoof­te­a­ter- teg­ni­kus by die dra­ma­de­par­te­ment. Hul­le be­sit die af­ge­lo­pe ses jaar saam die pro­duk­sie­huis Moe­bi­us Films.
“Ek dink men­se be­skou ons as ’n vreem­de kom­bi­na­sie. Al­bert kan a­bra­si­ve voor­kom, maar sy hart­jie is klein. Hy het my ge­leer om te waag en groot te dink. Hy werk in ‘cha­os-te­o­rie’, hy kom vo­ren­dag met hier­die e­nor­me, ek­stre­me i­dees en ek kom weer met meer lo­gie­se goed, en dan vind ons ie­wers in die mid­del ’n ba­lans. Met Die Bo­land Moor­de, wat sy brein­kind was, sou ons dae om die ta­fel sit en la­ter ons kop­pe teen die muur stamp, maar dan is ons skie­lik op ’n punt waar iets werk. Dan sal ek die goed dis­til­leer tot teks­te. Dit is ’n lek­ker si­ner­gie.”
Dis dié dat jy ook vreem­de ti­tels soos Bloed­son raak-goo­gle as jy Lou­is se naam in­tik. Hy lag lek­ker. “Ons moes al­bei vir die Sil­wer­skerm­fees ’n kort­film-voor­stel in­stuur. My­ne was ti­pies ek, the ci­r­cle of li­fe, sy­ne was boe­re­oor­log-zom­bie­a­po­ka­lips . . . Sy­ne is aan­vaar, my­ne nie. Ons het saam ge­werk daar­aan en men­se was mal daar­oor! Maar ons het be­sef dat ons nie som­mer ak­sie­flieks sal maak nie. Al­bert wil nog we­ten­skap­fik­sie doen, en ek het ’n i­dee vir ’n posta­po­ka­lip­tie­se dra­ma­reeks, maar dis een­dag as ons baie geld het vir iets wat nie hoof­stroom is nie . . . dis be­slis nie Boekklub nie.”
Een van die spe­si­a­le oom­blik­ke van­jaar was toe sy pa die film­stel kom
Op u­ni­ver­si­teit het ek weer ge­fo­kus ge­werk, soos op skool. Ek het ge­weet dis wat ek wil doen Lou­is
be­soek het. “Dit was vir hom ’n ey­e­o­pe­ner om vir die eer­ste keer te sien wat ek reg­tig doen. Hy is trots en on­der­steu­nend, wat ek baie waar­deer,” sê hy, sy blou oë erns­tig ag­ter sy bril­raam.
Soms, er­ken hy, is dit vir hom on­denk­baar en “bie­tjie oor­wel­di­gend” om te dink dat so­veel men­se be­reid was om met so­veel toe­wy­ding be­trok­ke te raak by iets wat in sy kop ont­staan het. “Dis ’n er­va­ring wat jou ne­de­rig hou, om die pas­sie van die teg­ni­ci en ak­teurs te sien, die lang ure wat hul­le in­sit vir jou sto­rie . . . dis mál dat ak­tri­ses soos Ja­na Cil­liers en An­toi­net­te Kel­ler­mann sê hul­le hou van my teks­te.”
Maar by sy te­ra­peut, wat hy el­ke week sien na­dat sy eer­ste rond­te as ver­vaar­di­ger van Die Bo­land Moor­de hom “by­na ge­knak” het, het hy nou al ge­leer: Jy moet in jou eie mag in­stap. “Dís wat ek die af­ge­lo­pe jaar doen. Ek be­gin be­sef dat ek dalk nie so sleg is in wat ek doen nie. Ek het iets om te sê. Ek het be­heer oor my vak­man­skap.
“Ek was nog al­tyd am­bi­si­eus. Ek en Al­bert gaan Moe­bi­us uit­brei, ver­der ka­pi­ta­li­seer op dit wat ons het, meer skry­wers be­trek, nu­we uit­da­gings vir ons­self vind. Ons werk tans aan ’n reeks oor ’n regs­fir­ma, ’n fa­mi­lie­on­der­ne­ming.”
Ver­le­de jaar, in daar­die tyd toe hy “kre­a­tief to­taal uit­ge­droog was” en oor sy loop­baan be­gin t­wy­fel het, is sy kop uit­ein­de­lik ge­swaai deur die on­teen­seg­li­ke we­te waar­na hy heel­tyd te­rug­ge­keer het: “Ek kan my­self niks an­ders sien doen nie.”
Ek be­gin be­sef dat ek dalk nie so sleg is in wat ek doen nie. Ek het iets om te sê. Ek het be­heer oor my vak­man­skap Lou­is
Die Boekklub 2 is tot 3 Ok­to­ber op ky­knet (Dstv-ka­naal 144) te sien