Grondonteiening: Slegs enkele dae oor om jou sê te sêArgieffoto (Foto: Matthew Miles/Unsplash.com) Die ad hoc-komitee wat aangestel is om artikel 25 van die Grondwet te wysig, wat onteiening sonder vergoeding sal moontlik maak, het Dinsdag belanghebbendes gewaarsku die sperdatum vir geskrewe terugvoer is om die draai. “Die doel van die wysigingswetsontwerp is om die Grondwet te wysig sodat daar, onder andere, voorsiening gemaak word dat grond en enige verbeterings daarop onteien mag word ter wille van grondhervorming, sonder dat enige vergoeding betaal hoef te word,” het Rajaa Azzakani, woordvoerder van die komitee, in ŉ verklaring gesê. ŉ Afskrif van die wysigingswetsontwerp is hier beskikbaar. “Geskrewe voorleggings moet voor 31 Januarie 2020 ingedien word. Voorleggings en navrae moet gerig word aan Mr Vhonani Ramaano, Committee Secretary – Ad Hoc Committee, 3rd Floor, 90 Plein Street, Cape Town, 8000 of stuur ŉ e-pos aan [email protected]. John Steenhuisen, leier van die DA, het gesê die ANC-regering het op 13 Desember, toe ondernemings besig was met hul jaarafsluiting, ŉ amptelike kennisgewing gepubliseer om die Grondwet sodanig te wysig. “Dit is ŉ risiko vir jou huis, onderneming en grond,” het Steenhuisen in ŉ verklaring gesê. Die DA het ŉ webwerf (www.protectpropertyrights.co.za) opgestel waar Suid-Afrikaners terugvoer kan gee oor die wetsontwerp. TLU SA het op sy beurt gesê die ANC wil die besluitnemingsproses om namens die burgers van die land toe te sien dat billikheid gedurende die proses sal geskied, van die howe ontneem en in die kabinet vestig. “Dit moet duidelik gestel word dat die proses wat aan die gang is totaal onaanvaarbaar is, al besluit die howe in sommige gevalle dat daar niks betaal moet word vir bates nie,” lui ŉ verklaring deur die organisasie. “Ons moet daarteen waak om nie vir die ANC se oëverblindery te val nie. Ons moet nie dink dat die aanvanklike voorstel darem sagter voorkom as hierdie belaglike nuwe voorstel en sodoende eerder die oorspronklike voorstel goedkeur nie. “Ongeag waar die besluitneming sou lê, is die beginsel van onteiening sonder vergoeding in sy geheel steeds onaanvaarbaar. Geen persoon wat oor eiendom beskik waarvoor daar ŉ titelakte deur die staat uitgereik is as bewys van wettige eienaarskap, behoort hoegenaamd in ŉ situasie te wees dat die eiendom afgeneem sou kon word sonder om daarvoor te betaal ingevolge ŉ markgeoriënteerde prys nie.” TLU SA sê daar is baie bewusmaking gedoen om soveel as moontlik kommentare van beswaar ingedien te kry en hulle maan Suid-Afrikaners weereens om terugvoer in te dien. Hermann Pretorius, veldtogbestuurder van die Instituut vir Rasseverhoudinge (IRR), het gesê sy organisasie het ŉ veldtog van stapel gestuur om antwoorde van belangrike entiteite in die landboubedryf te bekom om te bepaal wat hulle siening oor onteiening sonder vergoeding is. “Toe die finale verslag van die presidensiële raadgewende paneel oor grondhervorming en landbou in Mei 2019 gepubliseer is, het die landbousakekamer (Agbiz) homself geposisioneer om die grootste deel van die verslag te ondersteun – ŉ dokument waarop die regering sy posisie ten gunste van grondonteiening sonder vergoeding baseer,” het Pretorius gesê. “Die implikasie dat Agbiz die regering se posisie ondersteun is verreikend – veral vir die Suid-Afrikaanse landbougemeenskap. Lede van die landbougemeenskap is onder die indruk dat Agbiz nou sy volle gewig agter die regering gooi wat betref onteiening sonder vergoeding. “Die IRR sal publiek duidelikheid versoek van entiteite en organisasies, wat lede is van Agbiz, oor hul posisie rakende onteiening sonder vergoeding en of Agbiz se ondersteuning van die benadering tot onteiening sonder vergoeding hul eie benadering verteenwoordig.” Pretorius het gesê die IRR maan alle lede van die landbougemeenskap van Suid-Afrika om die organisasie te help om druk te plaas op organisasies wat veronderstel is om die beste belange van Suid-Afrikaanse boere van alle agtergronde en oor die hele land heen te verteenwoordig. “As die Suid-Afrikaanse gemeenskap uitverkoop word deur magtige belange oor onteiening sonder vergoeding, dan het die hardwerkende mense wat elke dag werk om kos vir die mense van die land te voorsien, ŉ reg om te weet en ŉ reg om op te tree.”