Dit is 'n onbegonne taak om binne die bestek van 'n kort oorsig reg te laat geskied aan die EPIESE werk, wat beskou word as een van die grootste in die ganse literatuur. Daar is al beweer dat die Divina Commedia as die opsomming van die MIDDELEEUE beskryf kan word. Dante bied inderdaad 'n soort ensiklopediese oorsig van die Middeleeuse kennis, en hy gebruik terselfdertyd die Middeleeuse ALLEGORIESE modus in sy "geestelike" OUTOBIOGRAFIE, die verhaal van sy reis deur die hel, die vagevuur en die paradys. Hoewel dié werk andersins vry skyn te wees van die uitwerking van die kennisherlewing, het Dante nogtans Vergilius gekies om as gids op te tree in die eerste twee derdes van sy reis en hom boonop aangeprys as sy eie model. Dit is in die gebruik van die moedertaal, die hantering van bepaalde digterlike tegnieke en in sy groot verbeeldingrykheid dat die Commedia na die Renaissance vooruitwys. Die direkte invloed van Dante is duidelik in sommige van die hoofwerke van die Renaissance en dit geld steeds in onverminderende mate in die kuns en literatuur van ons eie tyd. Hierdie invloed geld die epiese werk, Os lusiadas (1572) van die Portugese digter LuÍs de Camões, sowel as die Engelse epiese werk van John Milton, Paradise Lost (1667) en die vernaamste werke van die 20e-eeuse Anglo-Amerikaanse digter T.S. Eliot.
Die naam van die politikus, geskiedkundige en filosoof Niccolo Machiavelli (1469—1527) kan weens die voortreflikheid van sy prosa en die verreikende, hoewel ietwat verdagte, invloed van sy beroemdste werk, Il principe (1532), nie verswyg word nie selfs in 'n beknopte oorsig van die Italiaanse literatuur van die Renaissance. Die literêre karaktertipe bekend as die Machiaval het sy oorsprong in lg. werk gehad. Dit veronderstel 'n hartelose, beginsellose karakter wat slegs deur eiebelang gemotiveer word en kom dikwels in die drama van die Renaissance voor. Die kennisherlewing in Italië het uiteindelik tot uitdrukking gekom in poësie waarin die gawes van die klassieke literatuur geabsorbeer is en waarin terselfdertyd die natuurlike grasie van die moedertaal ontgin is. Die digkuns van die twee groot geleerdes van die 15e eeu, Lorenzo de Medici en Politian (Angelo Poliziano), is goeie voorbeelde hiervan. Die ridderroman van Matteo Boiardo, Orlando innamorato (ca. 1490), het op 'n soortgelyke wyse die klassieke mitologie met die gees van die ridderlikheid deurdrenk. Loduvico Ariosto (1471—1533) het die Orlando furioso geskep as 'n voortsetting van Boiardo se werk. Hierdie werke, sowel as die epos Gerusalemme liberate van Torquato Tasso (ca. 1577), is 'n direkte voortsetting van die Renaissance-epostradisie wat in Milton se Paradise Lost sou kulmineer. 'n Koddige en bekoorlike uitloper van hierdie tradisie het in Spanje 'n ander meesterwerk van die Renaissance opgelewer, nl. 'n prosa-satire op die ridderroman — die Don Quijote van Cervantes (1547—1616).
Die Renaissance, met sy herlewing op die gebied van die geleerdheid en sy intellektuele herontwaking, het die kunste en literatuur van die ganse Europa geraak. Verskillende kultuurgroepe het verskillend hierop gereageer. 'n Geldige veralgemening wat gemaak kan word, is dat die impuls wat die kennisherlewing aan die skep van 'n literatuur in die moedertaal verleen het, verantwoordelik was vir sommige van die grootste werke in die geskiedenis van die literatuur.