Kwotas baat nóg wit, nóg swart: Ontwikkeling die enigste kuurFoto: pixabay.com Deur Francois Redelinghuys Ek was vandeesweek oorbluf deur sommige kommentare wat gelewer is op Solidariteit se aankondiging dat hy vier sportfederasies, die nasionale Olimpiese komitee asook die minister van sport voor die arbeidshof gaan daag oor die hardnekkige toepassing van sportkwotas by die kies van Suid-Afrikaanse sportspanne. Solidariteit voer aan dat meriete die enigste kriterium behoort te wees om só die bestes in hul onderskeie sportkodes te laat meeding. Mediadekking wat op die aankondiging gevolg het was oorweldigend en die nuus het natuurlik met behulp van sosiale media soos ŉ veldbrand versprei. Mense het uit alle oorde hul opinie oor die onderwerp gelug wat onder meer opmerkings in die volgende trant ingesluit het: “Ek hoop hulle slaag/slaag nie”; “Solidariteit wil net die status quo (old white boys club) van wit mense behou” en “Wat van sokker?”. As vakbond het Solidariteit locus standi (bevoegdheid met voldoende belang om betrokke te wees) in die arbeidshof omdat die betrokke federasies almal werkgewers van honderde sportlui is. Hierdie stap is maar net die begin van Solidariteit se aksie teen kwotas wat in samewerking met AfriForum gevoer word en volg nadat die voormalige minister van sport, Fikile Mbalula, verlede jaar met groot bravade aangekondig het dat plaaslike federasies voortaan nie ŉ bod mag maak om internasionale sporttoernooie aan te bied totdat hul “transformasieteikens” (lees kwotas) behaal is nie. Dit is egter verbysterend dat niemand nog vantevore sulke stappe teen kwotas oorweeg het nie. Ons het al so gewoond geraak aan die de facto-toepassing van sportkwotas deur die regering dat die wettigheid en regmatigheid daarvan nog nooit werklik uitgedaag is nie. Kortom, die Grondwet (artikel 9), die Wet op Gelyke Indiensneming (artikel 6) en verskeie internasionale konvensies verbied diskriminasie op grond van ras. Die absurditeit van hierdie rassefokus in sport het verlede jaar ŉ klimaks bereik toe ene Tony Ehrenreich dit gestel het dat wit spelers in die Springbokspan met opset swak speel om die gekleurde afrigter te laat sleg lyk. Uitsprake soos dié bewys juis dat die spesifieke sportsoort nie by so ŉ absolute fokus op ras baat nie en dat dit boonop ŉ politieke speelbal geword het. Om boonop aan te voer dat die afskaffing van sportkwotas die “status quo van wit mense” gaan handhaaf, is nie net verregaande nie, maar is boonop beledigend teenoor alle gekleurde sportsterre. Met dié stelling word daar vir alle praktiese doeleindes geïnsinueer dat gekleurde sportlui dit aan kwotas te danke het dat hulle wel op professionele vlak meeding. Ek laat my egter nie vertel dat uitstaande sportsterre soos Makhaya Ntini, Kagiso Rabada, Paul Adams, Chester Williams, Bryan Habana en Cecil Afrika, om maar net enkele voorbeelde te noem, nie hul plek in Suid-Afrika se sportannale op verdienste verwerf het nie. Die oormatige fokus op sportkwotas veroorsaak verskeie ander probleme op talle terreine: Wie is – Die eerste Suid-Afrikaner wat tien paaltjies in ŉ toetswedstryd op Lord’s kon neem? Die enigste Suid-Afrikaner wat 13 paaltjies in ŉ toetswedstryd kon laat kantel? Die eerste en enigste Suid-Afrikaner wat 300 lopies in ŉ kolfbeurt kon moker? Die eerste en enigste Suid-Afrikaner wat meer as 50 keer agter internasionale opponente se doellyn kon gaan kuier? Wie is die Suid-Afrikaner wat die meeste drieë (6) in een toetswedstryd gedruk het? Wie is die eerste Suid-Afrikaner wat die 100 m-naelloop onder 10 sekondes kon aflê en is die eerste atleet ter wêreld wat onder 10 sekondes in die 100 m-naelloop, binne 20 sekondes in die 200 m-naelloop en onder 44 sekondes in die 400 meter kon aflê? Die persone wat hierdie uitsonderlike prestasies behaal het, was almal gekleurde of swart Suid-Afrikaanse sportlui. Hulle was nie van ŉ kwotastelsel afhanklik nie, maar het staatgemaak op harde werk, deursettingsvermoë, oefening en hul Godgegewe talente. Ons durf nie toelaat dat kwotas afbreuk doen aan hierdie prestasies nie. Niemand vind baat by ŉ rassegebaseerde kwota nie – nie die spelers nie en ook nie die toeskouers nie en nog minder die land. Kom ons streef na uitnemendheid deur deeglike ontwikkeling op voetsoolvlak te bevorder eerder as verteenwoordigendheid op ŉ spanfoto.