Wat daar ook al is om te voel, vóél dit: Die bevryding, die verligting, die skrik, die vrees vir vergeet of die dowwe pyn van jou eie sterflikheid.
Dit is die raad van Thomas Lynch, Iers-Amerikaanse digter en begrafnisonder­­nemer, ná ’n leeftyd in die geselskap van mense in rou. Soos sy vader en grootvader voor hom, maak hy ’n bestaan uit die versorging van die dooies én die lewendes. En ja, hy dig daaroor, want hy glo in taal om ’n greep te probeer kry op die mees verbysterende ervaring van alles: die dood.
Laasgenoemde is ’n vreemde gedagte, maar Lynch wys daarop dat wanneer ons ’n geliefde aan die dood afstaan, die ergste wat kan gebeur, reeds gebeur het. “The light and air of what is known,
’n Mens sou dink dat Suid-Afrikaners, mense wat in noue vertroudheid met die dood leef, lankal geleer het om verlies te verwoord. Tog nie. Dikwels steel die dood die woorde van hulle wat agterbly.
Juis daarom het die begrafnisondernemer Avbob ’n sonderlinge projek van stapel gestuur: In al 11 tale is mense gevra om oor die dood te dig.
Dit is egter allermins makaber, want by die lees van soveel gedigte uit soveel oorde staan ’n mens verstom oor die dood as groot gelykmaker. Dit getuig van gedeelde menslikheid en die oplos van skeidslyne in die skadu van die dood.
Dit is ’n boek oor ons land en ons mense en dit herinner ons, almal oorlewendes van ’n gewelddadige geskiedenis en samelewing, hoe om gehoor te gee aan Lynch se aanwysings oor afskeid neem: