Wamu Pharmacy (Lobatse, Botswana)
Khama 1 Ave, P.O.Box 586, Lobatse, Botswana Kgaolo ye e lebane le kakaretso ya nyakisiso ye, yeo e rungwago ka tekolo ya
ithekgilego ka tsona. Tse di tla lekolwa di theilwe godimo ga dikgopolo tsa
Kgaolo ya pele
tseo tsa Lebopa: Ntlo ya monna yo mongwe le Bomahlwabadibona. Go
hwetsagetse gore ga go bao ba setsego ba di nyakisisitse ge e se fela
Groenewald ( 1993) yoo le yena a hlalositsego diteng tsa tsona ka boripana le
go di aroganya go ya ka mehuta ya tsona.
Go bontshitswe gape le
mehuta ya dikanegelotseka ka go lebelela karoganyo ya mehuta yeo, go ya ka
moko wa ditaba wa tsona o ipuseletsa.
Go tSwetSwe pele ka mokgwa wa
sebopego sa sengwalo le go bapetsa dikanegelokopanatseka tse pedi tseo tsa
Lebopa: Ntlo ya monna yo mongwe le Bomahlwabadibona. Papetso yeo
Kgaolo ya bobedi
kamano ya bona e laolwago ke lenaneo le le itSego, e lego la tebanyo,
(gantSi le arolwa ka tiragalotshwanelo ya mathomo, ya gare le ya mafelelo),
mafelelo, mola nako ya ditiragalo e na le mathomo le mafelelo.
di diregago gona. Felo e laola phetogo ya ditiragalo mola le yona e laolwa
ke sererwa. Go filwe kakaretso ya diteng tsa kanegelokopanatseka ya Ntlo ya
monna yo mongwe. Go phethilwe ka go nepiSa dielemente tSa diteng ge di
lebane le kanegelokopanatseka yeo ya Ntlo ya monna yo mongwe.
Kgaolo ya boraro
Go thomilwe ka go
akaretsa diteng tsa kanegelokopanatseka yeo. Karolwana ya go latela e bile
yeo. Go gateletSwe kamano ya baanegwagolo. Gona mo gape ditiragalo di
ka gore kanegelo yeo e theilwe godimo ga tsona. Tikologo e lekotswe go
hlokometswe dikarolwana tsa yona tSe pedi e lego nako le felo. Kgaolo ye e
ditiragalokoketso tse ntsi ke ya Ntlo ya monna yo mongwe.
ditiragalo tsa yona di latelana, mala tsa yeo ya Ntlo ya monna yo mongwe
go tSama go eba le moo ditiragalo di diragalago ka nako e tee.
Kgaolo ya bone
Kgaolo ye e lebane le thulaganyo I.
dikgopolo tSeo di lebanego le thulaganyo.
ditaba o ka se sa hlaloswa mo ka ge o hlalositswe kgaolong ya pele.
boletswe gore thaetlele e na le khuetso godimo ga sengwalo.
Kalotaba e bontshitswe ge e le matseno a ditaba tSeo
gateletswe ge e le karolo yeo go yona re tsebantShwago le baanegwathwadi le
tseo re yago go bala ka tsona.
Yona e felela go thulano ya mathomo.
gagwe. Thulano yeo e hlola gore go be le kgogedi ya go rata go tseba gore
ditaba tseo di ya go felela kae.
gapeletsago mmadi gore a tswele pele ka go bala ka ge a nyaka go tseba
molaetsa wa mongwadi. Baanegwa ba thulaganyo go gateletswe ge ba na le
mediro. Mediro yeo ke go emela go loka gob a go se loke. Bona ba arotSwe
ge di lebane le letlalo la thulaganyo di fetoga diswantSho le tsona.
swantsha go loka gob a go se loke.
Tikologo ge e lebane le thulaganyo e
Go tioga go sona ga go sa na thulano.
Kgaolo ya bohlano
kanegelokopanatseka ya Ntlo ya monna yo mongwe.
ge le fapana le leola mehleng la kanegelotseka. Lona le re: molwantshwa ke
wa maemo, wa go ba le bofokodi.
Lenaneotlhophangwalwa leo ke lona le
Dimelo tseo di lekotSwe go ya ka
diphapantshotlaleletso, gomme go latelwa lenaneo la tlhaloso ya mongwadi,
polelo le ditiro tsa moanegwa, tseo baanegwa ba bangwe ba di bolelago ka
moanegwa le tseo di bolelwago ke leina (Tumo).
Ditiragalo tsa thulaganyo di hlalositSwe ge di swantSha lehlakore la go loka
goba la go se loke. Go hlalositSwe le go diriswa ga dithekniki tsa kalotaba,
Tikologo e hlalositswe ka go arolwa ka ya tshwanelo, ya atmosfere le ya
kanegelokopanatseka ye e na le sehloa sa boiphoro le sa nnete. Sehloa seo
sa nnete ebile ke yona tlemollahuto. Gomme go gateletswe gore sehloa le
ka gore o ka re go sa na le thulano kua pele.
Ke seo se napago se tlisa
Le gona mo gape go
la mehleng la kanegelotseka. Lona le re: balwantswa ke batho ba maemo,
ga ba na bofokodi; mola molwantshi le yena e le motho wa maemo, a se na
lenaneo go latelwa lona leola mo go Ntlo ya monna yo mongwe, geese fela
gore ge e le tSeo di bolelwago ke leina go seditSwe leina leo la Sebata.
la go se loke ka ge bobedi balwantshwa le molwantshi e le batho ba go dira
ka morago gwa hlaloswa tiriso ya tsona.
Tikologo e hlalositSwe ka go arolwa ka dikarolwana tse tharo, e lego ya
ya atmosfere le ya seka/tshwanelo.
Le gona mo go
hlalosa tiriso ya tSona.
di sa swaragane le gore le gona mo go sa no fela go na le sehloa sa boiphoro
le sa nnete. Go swaragana fao ga sehloa le tlemollahuto ke gona go godisago
Ntlo ya monna yo mongwe le Bomahlwabadibona"
pedi tSeo o a fapana.
Moko wa ditaba wa Ntlo ya monna yo mongwe o
lebane le : sephiri; mola wa Bomahlwabadibona o lebane le: bosoro, go
tshosa le go homotsa. Seo se napile se bontsha gore dikanegelokopanatseka
tseo di wela dikarolong tse pedi tSa go fapana, e lego : Leina Ia mogoboswa/
mmolawa ke sephiri (Ntlo ya monna yo mongwe) le Nyakisiso ya go fihlela
dithaetlele go lemogilwe gore thaetlele ya Ntlo ya monna yo mongwe ka go
se felele moo ga yona e na le sephiri; mola ya Bomahlwabadibona yona e
(Tumo) wa Ntlo ya monna yo mongwe o lebane le botse; mola balwantShwa
wa kanegelokopanatseka ya Ntlo ya monna yo mongwe o fapana le wa yeo
ya Bomahlwabadibona (Sebata) fela ka gore yena o na le bofokodi, mola yoo
a godiswa ke tiriso ya dithekniki tSe di fa pane go.
seka/seswantsho ka ge e sa tsweletswe gabotse.
Karolo ya felo yona e
bontshitse diphapano tse di latelago: Ntlo ya monna yo mongwe ga e na
lebeletse tseo ba di boletSego re bona go na le ditaba tse pedi tse bohlokwa.
Ditaba tseo di lebane le:
Mehuta ya go fapana ya dikanegelotseka.
Ka mo ba swantShago kanegelotseka le nonwane.
Ge Dresden le Vestdijk (1957: 94-95) ba bolela ka ga mehuta ya
le bangwadi ba Maisimane le ba Maamerika.
Bjale ge re lebeledisisa gabotse go bonala gore dikanegelokopanatseka tse pedi
mebedi yeo. Ge go lebelelwa Ntlo ya monna yo mongwe go hwetswa gore
re ka re tseo boDresden le Vestdijk ba rego ke tSa Maisimane, ke
dikanegelotseka tse di nago le sephiri, bjalo ka mo go Ntlo ya monna yo
mongwe; mola tseo ba rego ke tSa Maamerika e le dikanegelotseka tSeo mo
go tsona go nago le ditiragalo tsa go tshosa,
boBoileau le N arcejac ge ba re kanegelotseka e bolela ka ga nyakisiso ya go
Tlhaloso yeo e supa gore dikanegelotseka ka moka tseo di lego gona, go balwa
lebane le sephiri ka lebaka la gore mo go yona go na le dintlha tse pedi tse
tharo tseo di ikgethago.
kopana le yena mo mathomong a kanegelotseka, eupsa ra se kgone go tseba
ge e le yena motho yo a swaraganego le go nyakisisa ka mathata ao mongwadi
a tlago be a a rotositse. Seo e tla bee le ka gobane yena mongwadi o tla be
a khutisitse semelo sa moanegwa yoo sa nnete. Taba ye e tswelela gabotse
ge re bala kanegelokopanatseka yeo ya Motuku ya Ralato 1 (Nka se lebale).
Gape, yena moanegwathwadi yo e ka ba moanegwa yoo re mo tsebago re mo
sa rena, eupsa ra se tsebe leina la gagwe Ia nnete. Re no tseba fela leina la
ya Ralato 11 (Nka se lebale). Goba o ka hwetsa moanegwa yo e le yoo re
tsebago leina la gagwe, re mo ratago ka lebaka la mediro ya gagwe ya go
kanegelokopanatseka yeo ya Lebopa ya Ntlo ya monna yo mongwe.
gomme a beile mosenyi kgakala, gona sephiri se utolotswe ga se sa le gona.
ke gore, tsa ditiragalo fela ("de handeling"), e lego tsa go tshosa le go
homotsa, ke: "policier noir", "noir" le "cruel". Go tshosa go supa gore mo
go dikanegelotseka tseo, go tloga mo mathomong ke madi, dipolayano, ditiro
Le gona mo mohuteng wo wa Maamerika, ditiro tseo di lebane le
Gantsi molwantshi ke yena a dirago ditiro tseo tsa go
bohloko, pelo ya gagwe e rotha megokgo a duma gore o ka re se sengwe se
Ramaila, Tshelete ya sepoko; Moloi ga a na
Matlala, Serapeng sa Badimo (Hiokwa-la-tsela) (1969); Motuku, Ralato 1
& 11 (Nka se Iebale) (1972); Ngoepe, Tshipu e rile ke lebelo (Seswai sa
Sesasedi sa katlego (1990) le Lebopa, Ntlo ya monna yo mongwe. Gona mo
Lebopa, Ntlo ya monna yo mongwe. Mohuta wa bobedi ke wa : Bohlatse
Dresden le V estdijk ba bolela gore go na le kwano gare ga kanegelotseka le
boitshwaro. Dipadiboitshwaro/-thuto tsa kgale di be di gatelela kudu kotlo;
ya Ntlo ya monna yo mongwe, go swana le dikanegelotseka tsa Maisimane
mohuta wa dikanegelotseka tSa Maamerika ka bontSi, e gatelela phetogo mo
kgale di be di fo bolelwa, mola dikanegelotseka tseo re ka rego ke dinonwane
tsa mehleng yeno, tsona di ngwalwa. Ge ba tswela pele go hlalosa go swana
fao ga dikanegelotseka le dinonwane mo matlakaleng a 99-100 ba bolela gore
o laolago tshepelo ya ditaba. Ge ba tswela pele ba re lenaneo goba molao
di lebanego le mathata a bophelo. Seo base bolelago ke gore, lege ditaba tsa
se loke ba tlo otlwa, mola ba go loka bona ba tlo phologa. Ka gona, o ka re
laolwa ke molao goba lenaneo.
kanegelotseka le nonwane ka gobane ka moka di a ruta.
Go no ba fela
ya ditaba tsa kanegelotseka e na le lenaneo/molao wo o tiilego kudu mo
Ba bolela gore bophelo, lefase goba ditiragalo tsa dikanegelotseka di laolwa
ke molao gob a lenaneo la monagano e sego la khuduego.
1. KGAOLO YA PELE 1.1 MATSENO