Niet om iets maar om alles – De Groene Amsterdammer
Fotoreportage Oleg Klimov
Niet om iets maar om alles
SAROV  Ter herinnering aan Nikolaas II, de laatste tsaar die 75 jaar geleden is vermoord, ging de Russische televisie bij de kijkers te rade. De vraag luidde: op wie zou u stemmen? De keuze bestond uit: tsaar Peter «de grote hervormer», Nikolaas II, de «grote lijder» en secretaris-generaal Josif Stalin, die geen epitheton nodig heeft. De uitslag: Stalin kreeg anderhalf keer meer stemmen dan Peter de Grote en Nikolaas II samen.
Dat wijst niet alleen op een behoefte aan een sterke arm. Het illustreert ook een vorm van geestelijke nood. President Poetin weet dat. Mede onder invloed van zijn vrome vrouw Ljoedmila zoekt hij beschutting bij de kerk. Dat ligt voor de hand. Sinds de onttakeling van de Sovjet-Unie in 1991 is de orthodoxie bezig aan een ongekende «wederopstanding». Behalve oudere vrouwen vinden ook jongeren en burgers van middelbare leeftijd troost bij het geloof.
Deze zomer is een hoogtepunt. In Sarov, tweehonderd kilometer ten westen van Nizjni Novgorod, wordt de honderdste verjaardag van de zaligverklaring van Serafim gevierd, een der belangrijkste heiligen van Rusland. Serafim kwam uit Koersk, zag het licht en gaf het wereldlijke leven op. Te voet trok hij via Kiev naar Sarov. Daar sloot hij zich op in een kloostercel en leefde hij van bosbessen. Nadat Maria zich aan hem had geopenbaard, ontpopte Serafim zich als waarzegger en gebedsgenezer voor de wijde omtrek. Maar anders dan de Siberische monnik Raspoetin liet hij zich niet met politiek in. Drie boeren vertrouwden het niet  iemand die zo veel gasten ontving, moest wel rijk zijn  en deden een poging tot roofmoord. Tevergeefs. Bij terugkeer thuis stonden hun boerenhoeven in vlammen.
Vorige week donderdag is de «canonisering» van Serafim gevierd. Bijna 250.000 pelgrims waren naar Sarov gekomen, van wie tweehonderd lopend uit Koersk, een afstand van negenhonderd kilometer. Eregast, naast patriarch Aleksej II van «alle Russen», was de president. De honderdduizenden bedevaartgangers mochten daar niet bij zijn. Rond de kerk Zalige Serafim van Sarov werden slechts enkele honderden genodigden toegelaten, hoewel de explosievenopruimingsdienst van het leger het hele gebied vlak voor de «kruisgang» had uitgekamd.
De president zelf was toen op bezoek bij het Federale Nucleaire Centrum in Sarov. Vroeger was de stad gesloten en heette Arzamas 16. Andrej Sacharov werkte daar aan de bom. Tegen de kernfysici zei Poetin dat Rusland een «grootse nucleaire macht is en moet blijven». De driehonderd uitverkoren gelovigen wenste hij «geluk, vrede en voorspoed».