Hoe beplan ’n mens vir al die ekonomiese struikelblokke?Foto: Stevepb/Pixabay.com Die onstuimigheid op finansiële markte die afgelope paar maande het van ons lesers bekommerd gelaat. Verskeie navrae is gerig oor wat in hierdie tye gedoen moet word waar brandstof, kospryse en valuta-onbestendigheid nou ’n daaglikse norm is. Beide eksterne faktore, soos Amerika se handelsoorlog met China, en interne faktore, soos die grondkwessie, speel ’n rol op beleggerssentiment. Ons het by kenners kers gaan opsteek. ’n Aandelemakelaar by PSG Wealth, Dawie Klopper, sê die volgende: ’n Senior ekonoom by NKC Research, Elize Kruger, het die volgende mening gegee: Die randwisselkoers het drasties verswak – van ’n beste vlak van R11,56 teenoor die Amerikaanse dollar op 26 Februarie tot rondom R13,30 tans. Dit is ’n verswakking van 15,1%. Die faktore wat gelei het tot die randverswakking was meestal ekstern van aard. Dit sluit in stygende Amerikaanse kapitaalmarkkoerse en verwagtinge dat korttermynrentekoerse vinniger in Amerika kan styg. Dit het daartoe gelei dat opkomende markte minder aantreklik begin lyk het relatief tot ontwikkelde lande, wat weer gelei het tot geweldige kapitaaluitvloei. Dit het onder meer die rand onder druk geplaas. Wat dit beteken vir die man in die straat? ’n Swakker wisselkoers filter redelik vinnig deur na die brandstofprys. Behalwe vir belastings, word die pryse gedryf deur die vlak van die olieprys en randwisselkoers. Dus is dit geen verrassing dat die petrol- en dieselpryse wat vir vier agtereenvolgende maande skerp gestyg het, druk op verbruikers se besteebare inkomste geplaas het nie. Verder sal baie van die ingevoerde goed wat in die volgende maande prysverhogings ondergaan, ten minste deels die hoër invoerkoste sal reflekteer. Terselfdertyd kan goed wat onderworpe is aan padvervoer, soos groente, vrugte en, onder meer, winkelgoedere, ook weens die hoër brandstofpryse prysverhogings ondergaan. Dus, opwaartse druk op die inflasiekoers kan verwag word, wat weer daartoe sal lei dat die Reserwebank nie ruimte sal hê om rentekoerse verder te verlaag nie. Aan die positiewe kant, is ’n swakker rand voordelig vir die myne en vervaardigers wat produkte uitvoer, want ’n swakker rand lei tot hoër uitvoerverdienste. En ’n ekonoom by FNB, Dawie Maree, het ook raad. Hy sê die volgende oor: En hoe beplan ‘n mens deur al die struikelblokke? Dit is die moeilike vraag. Ek dink om slim te koop is belangrik – vergelyk pryse en moenie sommer met die oog koop nie. Vermy krediet vir kruideniersaankope. Beplan jou reis beter sodat jy nie onnodig brandstof mors nie.