News | Solidarity Helping Hand - Part 46
Subscribe to our e-newsletter:	Email Afrikaans
Liewe Heksie bring skooltassies – RapportBy admin on 7 November 2008
Carien Kruger & Earl-Ryan Coetzee Johannesburg
Liewe Heksie is vanjaar al 47 jaar oud, maar sy is nog jonk genoeg van gees om 'n heel nuwe geslag kinders te vermaak en te sorg vir 'n paar haasbek-glimlaggies.
Dié bekende heks van Blommeland en haar skepper, Verna Vels, was Woensdagoggend by die Laerskool Claremont in Johannesburg vir die skooltassie-projek van Solidariteit se Helpende Hand-fonds.
Met dié projek word beoog om behoeftige Afrikaanse graadeentjies se eerste skooldae makliker te maak deur te sorg dat hulle skooltassies met al die nodige skryfbehoeftes het.
"As tannie Verna Vels nie kon leer lees en skryf nie, sou Liewe Heksie nooit gebore gewees het nie, so dis belangrik dat julle ook leer lees en skryf en dan kan julle dalk ook eendag boeke skryf," het Mariaan Kriel, in die rol van Liewe Heksie, aan die leerlinge gesê.
Vels het vertel hoe die Liewe Heksie-stories in 1961 ontstaan het toe sy die eerste verhaal in Grahamstad vir me. Bessie Mens geskryf het.
Heksie was destyds net 'n byspeler en Blommie Kabouter die ster in die verhaal. Heksie het egter in 1963 die kollig by Blommie gesteel en die eerste stories is vir die radio geskryf en ook deur Human & Rousseau uitgegee.
"So onnosel as wat sy is, het sy ook darem die geheim van ewige jeug," skerts Vels en voeg by dat Liewe Heksie ook die langslewende Afrikaanse ster in die land is.
Volgens dr. Danie Langner, uitvoerende direkteur van die Helpende Hand-fonds, is daar op Liewe Heksie as die voorhardloper vir die projek besluit omdat sy so 'n groot invloed op die Afrikaanse kultuur gehad het.
Nes Heksie op haar eerste skooldag maar 'n klomp probleme gehad het, het behoeftige leerlinge ook 'n groot agterstand wat onderwys betref.
"Behoeftige kinders het met baie struikelblokke te doen en die enigste manier om armoede to oorkom, is deur onderwys. Ons probeer keer dat dié kinders hul skoolloopbaan met 'n agterstand begin," het hy gesê.
Langner raam dat die ouers van tussen 8 000 en 10 000 Afrikaanse kinders wat aanstaande jaar vir die eerste keer skool toe gaan nie genoeg geld het om 'n tas met die nodige skryfbehoeftes te koop nie.
Só 'n tas kos van R400 tot R500, maar 'n verskaffer bied dit teen R200 aan Helpende Hand.
Skole hanteer die aansoeke om die tassies en het reeds 4 000 aansoeke aan die fonds gestuur.
'n Tassie bevat onder meer potlode, 'n skêr, klei, inkleurpotlode, lêers, 'n telraam en 'n pennesakkie.
• Lesers wat tot die fonds wil bydra kan die woord "skooltassie" na 35960 SMS (R1,50 per SMS). Daar sal dan met hulle in verbinding getree word. Belangstellendes kan ook die webwerfwww.helpendehand.co.za. besoek.
Posted in Helping Hand Fund in the Media
Flip Buys: Die verlede en toekoms van ons taal in een paar oëBy admin on 7 November 2008
Rapport – 02/11/08
Dit was 'n Donderdagmiddag, 'n rukkie ná werk, toe die groot kar voor die Solidariteit-hoofkantoor stilhou. Die bestuurder het half onseker nader gestaan: "Is dit hier waar ons klere en dinge vir die arm mense kan aflaai?"
Ek sê niks, my woorde raak maar partykeer op. "My ma't gesê ons moet hierdie boeke sommer ook afgee. Dit het nog aan my pa behoort."
Ek buk af om te groet. In die kar sit sy vrou, twee laerskoolseuntjies en sy ma.
"Ons gaan Australië toe, oom", sê een opgewonde. Die ouma sê niks.
Ek vat die ou kleretas met die boeke; hy vat die sakke met klere en roep die kinders om te kom help.
Die tas is baie swaar. Sy vrou en ma stap ook saam.
"Ja," sê hy. "Ons het maar besluit om te trek.
"Die misdaad en al die dinge. Jy weet mos."
Ek weet mos. By die Helpende Hand se pakhuis aangekom, fluit hy verbaas. "Waar gaan al hierdie goed heen?"
Ek begin verduidelik, hou toe maar op toe ek sien sy kop is klaar in Australië.
"Sal jy asseblief die boeke uitpak?" vra hy,
"Ons het ongelukkig die tas nodig." Dis 'n goeie tas. Ek begin uitpak. "Jammer vir die moeite, julle moet dit maar vir 'n museum gee of iets," sê hy. "Ma het ongelukkig nie plek in haar nuwe huis nie. Sy verhuis nou na 'n lekker veilige plekkie."
Die ouma sê niks. Sy lyk nie baie opgewonde oor die lekker veilige plekkie waar sy nou alleen gaan bly nie.
Daar is goeie boeke. "Pa was baie lief vir Afrikaans," sê hy. "Natuurlik is ek ook," voeg hy vinnig by. "Ons gaan nog Afrikaans met hulle praat," sê hy oortuigend na die kinders se kant toe.
Sy vrou lyk nie so seker nie.
Ek pak verder uit.
Hierdie boeke is gebrúík. Langenhoven se Spookstories.
Dele van Die Woordeboek van die Afrikaanse Taal. F.A. Venter, Van Wyk Louw, Die groot ver lange. Die FAK. Een Long Road to Freedom, onoopgemaak.
"Dit was 'n present. My pa is dood voordat hy dit kon lees," sê hy half verleë. Hy sê nie hoekom hý dit nie gelees het nie. Ek en die ouma kyk na die hopie boeke op die tafel. Die man en die vrou kyk vir haar. Sy neem afskeid van iets meer as die boeke.
"Sy is nou 83," sê die man sag. "Hulle was onderwysers." Hy voel skuldig oor die weggaan. Ek werk vinnig uit. Sy is gebore in 1925, in die jaar toe Afrikaans 'n amptelike taal geword het. Binne een leeftyd, van die wieg tot in die museum.
Ek sê dit amper vir hom, maar bedink my betyds.
Ek tel een van die woordeboeke op, dink aan alles wat daaragter sit. Die reeks is nog nie eens voltooi nie, en die taal word al weer onderdruk, dink ek wrang. Die ouma tel 'n boek van MER op, sit dit weer neer sonder om te kyk.
Die kinders raak nou woelig. "Ons moet ry," raak die pa haastig. Ek wil iets vir sy ma sê, maar my woorde is nog op. Ek weet baie van haar, al het ek haar nog nooit voorheen gesien nie. Ek wens ek het haar man geken, al weet ek baie van hom ook. Ek kan dink hoe mis sy hom in hierdie tyd. Hoe sy al by voorbaat na haar kleinkinders verlang. Ons stap stadig terug, weg van 'n deel van haar lewe af wat nou daar op die tafel lê.
By die kar gaan sy staan, en sy praat vir die eerste keer. "Gee die boeke vir 'n laer skool," vra sy. "Nie vir 'n museum nie; ons taal is mos nie dood nie." Ek sien die verlede en die toekoms van Afrikaans in haar oë. Ek verstaan presies, en voel lus om haar te salueer. Ek maak die deur vir haar oop, en terwyl hulle wegtrek, wonder ek of daar nie so iets soos 'n taalmisdaad teen die mensdom is nie.
Hanlie Retief gesels met Flip Buys – RapportBy admin on 7 November 2008
In 'n nis aan Flip Buys se kantoormuur hang 'n foto van sy oupa, 80 jaar gelede, diep onder in die Ferreira-myn. Hy leun teen 'n rotswand, vaal van die stof, 'n skraal man met 'n welige snor en sy hand op 'n piksteel. Moeg, maar allermins moedeloos. Onder dié foto hang een van Flip op 'n studietoer in die 1990's. Stemmig agter baard en eighties-bril, toe al. Agter hom is 'n kibboets iewers in Israel se vaal landskap.
Net nadat dié foto geneem is, heel agter in 'n bus, het Flip Buys sy idee vir die grootste post-1994-Afrikaner-suksesverhaal aanmekaargesweis.
"Ons kon nie ophou praat nie: as 'n Israelse kibboets water 4 km diep met 'n olieboor uit die woestynsand kan kry, dan kán ons Afrikaners darem sekerlik met opleidingskolleges begin, voedingskemas by skole … Kom ons begin 'n positiewe vakbond wat iets prákties regkry!"
Ons talm voor die twee foto's. Oupa Drikus en die ou MWU (Mynwerkersunie), sy kleinseun wat dié vakbond in die 1990's bankrot en gemarginaliseer onder sy wars veteraanleier, Arrie Paulus, aan sy nekvel die nuwe millennium ingetrek het as die radikaal herontwerpte Solidariteit.
Om ons gons dit hier in hul hoofkantoor, die ou Yskor-gebou in Centurion. Dis 'n Solidariteit-wêreld van groen en geel, bordjies lei jou na hul verskillende afdelings, na die 340 mense wat hier werk. In tien jaar het hul ledetal van 30 000 tot 130 000 gegroei. As jy fyn luister, hoor jy dalk hul lied op die maat van Glory, Glory Halleluja: "Solidariteit staan stewig, ons staal, ons rots, ons trots!"