Ditlhaloso tša Mantšu a ka Beibeleng | Beibele e re Ruta Eng?
Leina la Modimo ke Jehofa gomme go kwešišwa le bolela gore “Yo a Bakago go ba Gona.” Jehofa ke Modimo Ramatlaohle gomme o bopile dilo ka moka. O na le matla a go dira selo le ge e le sefe seo a nyakago go se dira.
Ka Seheberu, leina la Modimo le be le ngwalwa ka ditlhaka tše nne. Ka Seisemane, ditlhaka tšeo di emelwa ke YHWH goba JHVH. Leina la Modimo le tšwelela mongwalong wa mathomo wa Seheberu wa Beibele ka makga a e nyakilego go ba a 7 000. Batho lefaseng ka moka ba diriša dibopego tše di fapafapanego tša leina Jehofa, ba le bitša ka tsela yeo e tlwaelegilego ka segagabo bona.
▸ Kgao. , ser. 15
2BEIBELE E “BUDULETŠWE KE MODIMO”
Mongwadi wa Beibele ke Modimo, eupša o dirišitše batho go e ngwala. Taba ye e ka swantšhwa le ge rakgwebo a botša mongwaledi wa gagwe gore a ngwale lengwalo leo le nago le dikgopolo tša gagwe. Modimo o dirišitše moya wa gagwe o mokgethwa go hlahla bangwadi ba Beibele gore ba ngwale dikgopolo tša gagwe. Moya wa Modimo o ile wa ba hlahla ka ditsela tše di fapafapanego, ka dinako tše dingwe o be o dira gore ba bone dipono goba ba lore ditoro tšeo ka morago ba bego ba di ngwala.
3MELAO YA MOTHEO
Melao ya motheo ke dithuto tšeo di lego ka Beibeleng tšeo di re thušago go dira diphetho tše dibotse. Ka mohlala, molao wa motheo wo o rego, “ditlwaelano tše mpe di senya mekgwa e holago” o re ruta gore batho bao re gweranago le bona ba re kgoma ka tsela e botse goba e mpe. (1 Bakorinthe 15:33) Le gona molao wa motheo wo o rego “se sengwe le se sengwe seo motho a se bjalago, ke sona seo a tlago go se buna,” o re ruta gore re ka se kgone go tšhabela ditlamorago tša ditiro tša rena.—Bagalatia 6:7.
Boporofeta ke molaetša wo o tšwago go Modimo. Bo ka ba bo hlalosa thato ya Modimo, thuto ya mabapi le boitshwaro, taelo goba kahlolo. Le gona e ka ba molaetša wa mabapi le selo se itšego seo se tlago go direga nakong e tlago. Go na le diporofeto tše dintši ka Beibeleng tšeo di šetšego di phethagetše.
5 DIPOROFETO TŠA MABAPI LE MESIA
Jesu ke yena a phethagaditšego diporofeto tše dintši tša Beibele tša mabapi le Mesia. Bona lepokisi leo le rego, “Diporofeto Tšeo di Bolelago ka Mesia.”
▸ Kgao. 2, ser. 17, mongwalo wa ka tlase
DIPOROFETO TŠEO DI BOLELAGO KA MESIA
O belegwe molokong wa Juda
O belegwe ke kgarebe
Ke setlogolo sa Kgoši Dafida
Jehofa o ile a tsebiša gore Jesu ke Morwa wa gagwe
Batho ba bantši ba be ba sa dumele gore Jesu ke Mesia
O tsene Jerusalema a nametše pokolo
O ekwa ke mogwera wa gagwe yo mogolo
O ekwa ka ditsekana tše 30 tša silifera
O a ikhomolela ge a latofatšwa
Diaparo tša gagwe di ile tša direlwa matengwa
O a kwerwa ge a le koteng
Ga go na lerapo la gagwe leo le ilego la robja
O bolokwa le bahumi
Tsogo ya gagwe
O tsošetšwa legodimong gore a be ka letsogong le letona la Modimo
6 MORERO WA JEHOFA KA LEFASE
Jehofa o bopile lefase gore e be legae la paradeise bakeng sa batho bao ba mo ratago. Morero wa gagwe ga se wa fetoga. Kgauswinyane, Modimo o tlo fediša bobe gomme a nea batho ba gagwe bophelo bjo bo sa felego.
7 SATHANE DIABOLO
Sathane ke morongwa yo a ilego a thoma go rabela goba go se kwe Modimo. O bitšwa Sathane, yeo e bolelago gore “Moganetši,” ka gobane o lwa le Jehofa. Le gona o bitšwa Diabolo, yeo e bolelago gore “Mothomeletši.” O neilwe leina le ka gobane o bolela maaka ka Modimo e bile o fora batho.
Pele Jehofa a ka bopa lefase, e be e le kgale a bopile barongwa. O ba bopetše go phela legodimong. Go na le barongwa ba ka godimo ga dimilione tše makgolo. (Daniele 7:10) Ba na le maina le dimelo tše di sa swanego, le gona barongwa bao ba botegago ba ikokobeditše gomme ga ba nyake gore batho ba ba rapele. Ba na le maemo a fapafapanego gomme ba neilwe mešomo e sa swanego. E mengwe ya mešomo yeo e akaretša go hlankela pele ga sedulo sa bogoši sa Jehofa, go iša melaetša ya gagwe, go šireletša bahlanka ba gagwe mo lefaseng le go ba hlahla, go phetha dikahlolo tša gagwe le go thekga modiro wa go bolela ditaba tše dibotse. (Psalme 34:7; Kutollo 14:6; 22:8, 9) Nakong e tlago, ba tlo lwa gotee le Jesu ntweng ya Haramagedone.—Kutollo 16:14, 16; 19:14, 15.
Sebe ke selo le ge e le sefe seo re se naganago goba go se dira seo se sa dumelelanego le melao ya Jehofa goba thato ya gagwe, goba maikwelo le ge e le afe ao a sa dumelelanego le melao ya gagwe. Ka baka la ge sebe se senya tswalano ya rena le Modimo, o re neile melao le melao ya motheo yeo e re thušago go se dire sebe ka boomo. Mathomong, Jehofa o bopile dilo ka moka di phethagetše, eupša ge Adama le Efa ba be ba kgetha go se kwe Jehofa, ba ile ba dira sebe gomme ba se sa phethagala. Ba ile ba tšofala le go hwa, gomme ka baka la ge re hweditše sebe go Adama, le rena re a tšofala le go hwa.
Haramagedone ke ntwa ya Modimo ya go fediša lefase la Sathane le bobe ka moka.
11 MMUŠO WA MODIMO
Mmušo wa Modimo ke pušo yeo Jehofa a e hlomilego legodimong. Jesu Kriste o buša e le Kgoši ya wona. Nakong e tlago, Jehofa o tlo diriša Mmušo wo go fediša bobe ka moka. Mmušo wa Modimo o tlo buša mo lefaseng.
12 JESU KRISTE
Modimo o bopile Jesu pele a ka bopa dilo tše dingwe ka moka. Jehofa o ile a romela Jesu lefaseng gore a tlo hwela batho ka moka. Ka morago ga gore Jesu a bolawe, Jehofa o ile a mo tsoša. Gona bjale Jesu o buša e le Kgoši ya Mmušo wa Modimo legodimong.
13 BOPOROFETA BJA DIBEKE TŠE 70
Beibele e ile ya porofeta goba ya bolela e sa le pele gore Mesia o be a tla tšwelela neng. Se se be se tla direga mafelelong a nako yeo e bitšwago dibeke tše 69, yeo e thomilego ka ngwaga wa 455 B.C.E. gomme ya fela ka ngwaga wa 29 C.E.
Re tseba bjang gore nako yeo e fedile ka 29 C.E.? Dibeke tše 69 di thomile ka ngwaga wa 455 B.C.E. ge Nehemia a be a fihla Jerusalema gomme a thoma go tsošološa motse woo. (Daniele 9:25; Nehemia 2:1, 5-8) Ge re ekwa lentšu “beke,” gantši re nagana ka matšatši a šupago. Dibeke tša boporofeteng bjo ga se dibeke tša matšatši a šupago eupša ke dibeke tša mengwaga e šupago, ka go dumelelana le molao wa boporofeta wa gore ‘letšatši le emelwa ke ngwaga.’ (Numeri 14:34; Hesekiele 4:6) Se se ra gore beke e nngwe le e nngwe ke ya botelele bja mengwaga e šupago le gore dibeke tše 69 di lekana le mengwaga e 483 (69 x 7). Ge re bala mengwaga e 483 go tloga ka 455 B.C.E., re fihla go ngwaga wa 29 C.E. Wo ke wona ngwaga woo Jesu a kolobeditšwego ka wona gomme a ba Mesia!—Luka 3:1, 2, 21, 22.
Bjona boporofeta bjoo bo ile bja bolela e sa le pele ka beke e nngwe, e lego mengwaga e mengwe e šupago. Nakong yeo, Mesia o be a tla bolawa ka ngwaga wa 33 C.E., gomme go thoma ka ngwaga wa 36 C.E., ditaba tše dibotse tša Mmušo wa Modimo di be di tla bolelwa ditšhabeng ka moka eupša e sego go Bajuda feela.—Daniele 9:24-27.
14 THUTO YA MAAKA YA BORAROBOTEE
Beibele e ruta gore Jehofa Modimo ke Mmopi le gore o bopile Jesu pele a ka bopa dilo tše dingwe ka moka. (Bakolose 1:15, 16) Jesu ga se Modimo Ramatlaohle. Le ka mohla ga se a ka a ipolela gore o lekana le Modimo. Ge e le gabotse, o itše: “Tate o mpheta ka bogolo.” (Johane 14:28; 1 Bakorinthe 15:28) Eupša dikereke tše dingwe di ruta Borarobotee, gore Modimo ke batho ba bararo go motho o tee: Tate, Morwa le moya o mokgethwa. Lentšu “Borarobotee” ga le gona ka Beibeleng. Ye ke thuto ya maaka.
Moya o mokgethwa ke matla a Modimo ao a šomago, ke matla a sa bonagalego ao a a dirišago go dira thato ya gagwe. Ga se motho. Ka mohlala, Bakriste ba lekgolong la pele la nywaga ba ile “ba tlala moya o mokgethwa,” gomme Jehofa a re: “Ke tla tšhollela o mongwe wa moya wa ka godimo ga motho yo mongwe le yo mongwe.”—Ditiro 2:1-4, 17.
Bakriste ba therešo ga ba diriše sefapano ge ba rapela Modimo. Ke ka baka la’ng ba sa se diriše?
Mehleng ya bogologolo sefapano se be se dirišwa ge go rapelwa tlhago le meletlong ya boheitene ya mabapi le thobalano. Mengwageng ya mathomo e 300 ka morago ga lehu la Jesu, Bakriste ba be ba sa diriše sefapano borapeding bja bona. Ka morago, Mmuši wa Roma e lego Constantine o ile a dira sefapano e le leswao la Bokriste. Leswao leo le be le dirišetšwa go leka go dira gore Bokriste bo ratwe kudu. Eupša sefapano se be se sa tswalane felo le Jesu Kriste. Puku ya New Catholic Encyclopedia e hlalosa gore: “Sefapano se be se dirišwa pele ga mehla ya Bokriste le ditšong tšeo e sego tša Bokriste.”
Jesu ga se a hwela sefapanong. Mantšu a Segerika ao a fetoletšwego e le “sefapano” ge e le gabotse a šupa “phata yeo e lego thwii,” “kota,” goba “mohlare.” The Companion Bible e hlalosa gore: “Ga go na selo Segerikeng sa [Testamente e Mpsha] seo se bontšhago gore lentšu le le šupa go dikota tše pedi.” Jesu o hwetše koteng yeo e lego thwii.
Jehofa ga a nyake gore re diriše diswantšho goba maswao borapeding bja rena.—Ekisodo 20:4, 5; 1 Bakorinthe 10:14.
Jesu o laetše barutiwa ba gagwe go swara Segopotšo sa lehu la gagwe. Ba dira se ngwaga le ngwaga ka Nisani 14, ka lona letšatši leo Baisiraele ba bego ba bina Paseka. Senkgwa le beine, tšeo di emelago mmele wa Jesu le madi a gagwe, di fetišetšwa motho yo mongwe le yo mongwe ka Segopotšo. Bao ba tlago go buša le Jesu legodimong ba ja senkgwa seo le go nwa beine. Bao ba nago le kholofelo ya go tlo phela ka mo go sa felego mo lefaseng, ka tlhompho ba ba gona Segopotšong eupša ga ba je senkgwa goba go nwa beine.
17 MOYA (SOUL)
Ka kgatišong ya Seisemane ya Phetolelo ya Lefase le Lefsa, lentšu “soul” le dirišwa go hlalosa (1) motho, (2) phoofolo goba (3) bophelo bja motho goba bja phoofolo. Re na le mehlala e latelago:
Motho. “Mehleng ya Noa, . . . batho ba sego kae, ke gore meoya e seswai, e [ile] ya phološwa meetseng.” (1 Petro 3:20) Mo lentšu “meoya” le šupa go batho—Noa, mosadi wa gagwe, barwa ba bona ba bararo le basadi ba bona.
Phoofolo. “Modimo a buša a re: ‘Anke meetse a nyeume nyabanyaba ya diphedi [“meoya,” mongwalo wa ka tlase wa nwt-E], le gona anke dinonyana di fofe godimo ga lefase sebakabakeng sa magodimo.’ Modimo a tšwela pele a re: ‘Anke lefase le tšweletše diphedi [“meoya,” mongwalo wa ka tlase wa nwt-E] go ya ka mehuta ya tšona, diruiwa, digagabi le diphoofolo tša naga go ya ka mehuta ya tšona.’ Gwa ba bjalo.”—Genesi 1:20, 24.
Bophelo bja motho goba bja phoofolo. Jehofa o ile a botša Moshe gore: “Batho bohle bao ba bego ba tsoma moya wa gago ba hwile.” (Ekisodo 4:19) Ge Jesu a be a le mo lefaseng, o ile a re: “Ke nna modiši yo boleta; modiši yo boleta o gafa moya wa gagwe ka baka la dinku.”—Johane 10:11.
Go oketša moo, ge motho a dira selo se itšego ka ‘moya ka moka,’ seo se ra gore o dira selo seo ka go rata le go se dira gabotse kamoo a ka kgonago ka gona. (Mateo 22:37; Doiteronomio 6:5) Le gona lentšu “soul” le ka dirišwa go hlalosa kganyogo ya sephedi se itšego. Motho yo a hwilego goba phoofolo ye e hwilego e ka bitšwa moya wo o hwilego.—Numeri 6:6; Diema 23:2; Jesaya 56:11; Hagai 2:13.
18 MOYA (SPIRIT)
Mantšu a Seheberu le a Segerika ao a fetoletšwego e le moya “spirit” kgatišong ya Seisemane ya Phetolelo ya Lefase le Lefsa a ka šupa dilo tše di fapafapanego. Eupša ka mehla a šupa go selo seo batho ba sa kgonego go se bona, go etša moya goba mohemo wa batho le diphoofolo. Mantšu a a ka šupa le go dibopiwa tša moya le moya o mokgethwa, e lego matla a Modimo ao a šomago. Beibele ga e rute gore karolo e itšego ya motho e tšwela pele e phela ka morago ga ge a hwile.—Ekisodo 35:21; Psalme 104:29; Mateo 12:43; Luka 11:13.
Gehenna ke leina la moedi wa kgauswi le Jerusalema moo ditšhila di bego di fišetšwa gona. Ga go na bohlatse bja gore mehleng ya Jesu, diphoofolo goba batho ba be ba tlaišwa goba go fišwa ba sa phela moeding wo. Ka gona Gehenna ga e swantšhetše lefelo le le sa bonagalego moo batho bao ba hwilego ba tlaišwago le go fišwa ka mo go sa felego. Ge Jesu a be a bolela ka bao ba lahletšwego Gehenna, o be a bolela ka phedišo ya ka mo go sa felego.—Mateo 5:22; 10:28.
Thapelo ya Morena ke thapelo yeo Jesu a e boletšego ge a be a ruta barutiwa ba gagwe go rapela. Le gona e bitšwa thapelo ya Tatawešo wa magodimong goba thapelo ya mohlala. Ka mohlala, Jesu o re rutile gore re rapele ka tsela ye:
Re rapelela gore Jehofa a tloše maaka ka moka ao a pharilwego leineng la gagwe goba gore a hlatswe leina la gagwe. Re dira se e le gore motho yo mongwe le yo mongwe legodimong le lefaseng a tle a godiše le go hlompha leina la Modimo.
Re rapelela gore mmušo wa Modimo o tle o fediše lefase le lebe la Sathane, o buše lefase le go le fetoša paradeise.
Re rapelela gore morero wa Modimo ka lefase o phethagale e le gore batho bao ba kwago le bao ba phethagetšego ba tle ba phele ka mo go sa felego Paradeiseng, go etša ge Jehofa a be a nyaka gore go be bjalo ge a be a bopa batho.
Jehofa o neile topollo gore a phološe batho sebeng le lehung. Topollo e be e le tefo e nyakegago go rekolla bophelo bjo bo phethagetšego bja batho bjoo motho wa pele e lego Adama, a bo lahlilego le go lokiša tswalano e senyegilego ya batho le Jehofa. Modimo o rometše Jesu mo lefaseng gore a tle a hwele badiradibe ka moka. Ka baka la lehu la Jesu, batho ka moka ba na le sebaka sa go tlo phela ka mo go sa felego gomme e be bao ba phethagetšego.
22 KE KA BAKA LA ENG NGWAGA WA 1914 O LE BOHLOKWA GAKAAKAA?
Boporofeta bjo bo lego go Daniele kgaolo 4 bo re ruta gore Modimo o be a tla hloma Mmušo wa gagwe ka 1914.
Boporofeta: Jehofa o neile Kgoši Nebukadinetsara toro ya boporofeta ya mabapi le sehlare se segolo seo se ilego sa rengwa. Torong yeo, kutu ya sehlare seo e ile ya tlengwa ka tšhipi le koporo e le gore se se sa gola go be go fete “mabaka a šupago.” Ka morago ga moo, sehlare seo se be se tla gola gape.—Daniele 4:1, 10-16.
Seo boporofeta bjoo bo se bolelago go rena: Sehlare seo se emela bogoši bja Modimo. Ka mengwaga e mentši, Jehofa o ile a diriša dikgoši kua Jerusalema go buša setšhaba sa Isiraele. (1 Dikoronika 29:23) Eupša dikgoši tšeo di ile tša se sa botega gomme bogoši bja tšona bja fela. Jerusalema e ile ya fedišwa ka ngwaga wa 607 B.C.E. “Mabaka a šupago” a thomile ka nako yeo. (2 Dikgoši 25:1, 8-10; Hesekiele 21:25-27) Ge Jesu a be a re: “Jerusalema e tla gatakelwa ke ditšhaba go fihla ge dinako tše di beilwego tša ditšhaba di phethega,” o be a bolela ka “mabaka a šupago.” (Luka 21:24) Ka gona “mabaka a šupago” ga se a fela ge Jesu a be a le mo lefaseng. Jehofa o ile a holofetša gore o tla bea Kgoši yeo e tlago go thoma go buša ge “mabaka a šupago” a fela. Mmušo wa Kgoši ye e mpsha, e lego Jesu, o tla šegofatša batho ba Modimo lefaseng ka moka le ka mo go sa felego.—Luka 1:30-33.
Botelele bja “mabaka a šupago”: “Mabaka a šupago” a tšere mengwaga e 2 520. Ge re bala mengwaga e 2 520 go tloga ka ngwaga wa 607 B.C.E., re fihla go ngwaga wa 1914. Wo ke ngwaga woo Jehofa a beilego Jesu, yena Mesia, gore e be Kgoši ya Mmušo wa Modimo legodimong.
Re hwetša bjang palo 2 520? Beibele e re dinako tše tharo le seripa di lekana le matšatši a 1 260. (Kutollo 12:6, 14) Ka gona “mabaka a šupago” ke palo yeo gabedi, goba matšatši a 2 520. Matšatši a 2 520 a lekana le mengwaga e 2 520 ka baka la molao wa boporofeta wo o rego ‘letšatši le emelwa ke ngwaga.’—Numeri 14:34; Hesekiele 4:6.
23 MORONGWA YO MOGOLO E LEGO MIKAELE
Lentšu “morongwa yo mogolo” le bolela gore “moetapele wa barongwa.” Beibele e bolela ka morongwa yo mogolo o tee feela, gomme leina la gagwe ke Mikaele.—Daniele 12:1; Juda 9.
Mikaele ke Moetapele wa madira a Modimo a barongwa bao ba botegago. Kutollo 12:7 e re: “Mikaele le barongwa ba gagwe ba lwa le drakone . . . le barongwa ba yona.” Puku ya Kutollo e re Moetapele wa madira a Modimo ke Jesu, ka gona Mikaele ke leina le lengwe la Jesu.—Kutollo 19:14-16.
24 MEHLA YA BOFELO
Polelwana ye e šupa nakong yeo ditiragalo tše dikgolo di tlago go direga mo lefaseng pejana ga ge Mmušo wa Modimo o fediša lefase la Sathane. Dipolelwana tša go swana le yona tše bjalo ka, “bofelo bja tshepedišo ya dilo” le “go ba gona ga Morwa wa motho,” di dirišwa boporofeteng bja Beibele go šupa nako e swanago. (Mateo 24:3, 27, 37) ‘Mehla ya bofelo’ e thomile ge Mmušo wa Modimo o be o thoma go buša legodimong ka 1914 gomme e tla fela ge lefase la Sathane le fedišwa ka ntwa ya Haramagedone.—2 Timotheo 3:1; 2 Petro 3:3.
Ge Modimo a dira gore motho yo a hwilego a phele gape, seo se bitšwa gore ke tsogo. Ka Beibeleng go bolelwa ka batho ba senyane bao ba ilego ba tsošwa. Eliya, Elisha, Jesu, Petro le Paulo ba ile ba tsoša bahu. Mehlolo ye e kgonegile feela ka baka la matla a Modimo. Jehofa o holofetša go tlo tsoša batho “ba lokilego gotee le ba sa lokago” gore ba tle ba phele mo lefaseng. (Ditiro 24:15) Le gona Beibele e bolela gore go na le batho bao ba tsošetšwago legodimong. Se se direga ge bao ba kgethilwego, goba ba tloditšwego ke Modimo ba tsošetšwa go phela legodimong le Jesu.—Johane 5:28, 29; 11:25; Bafilipi 3:11; Kutollo 20:5, 6.
26 BOTEMONA (GO DIRIŠANA LE MEOYA E MEBE)
Botemona goba go dirišana le meoya e mebe ke mokgwa o mobe wa go leka go boledišana le meoya, e ka ba ka go lebanya goba ka go diriša motho yo a itšego, bjalo ka ngaka ya ditaola, sedupe goba senoge. Batho bao ba dirišanago le meoya ba dira se ka gobane ba dumela thuto ya maaka ya gore meoya ya batho ga e hwe eupša e fetoga badimo. Le gona batemona ba leka go tutuetša batho gore ba se kwe Modimo. Thuto ya dipolanete le dinaledi ka kgopolo ya gore di ka kgoma bophelo bja motho, bonoge, maleatlana, boloi le ditumelakhwele, le tšona ke karolo ya botemona. Dipuku tše dintši, dimakasine, go lebelela dinaledi, difilimi, diswantšho tše di pharwago mabotong le ditseleng gaešita le mmino di dira gore botemona le maleatlana di bonagale di se kotsi goba di kgahliša. Meetlo e mentši ya dipoloko, e bjalo ka go hlabela bahu, meletlo ya dipoloko, go keteka letšatši leo motho a bolokilwego ka lona, meetlo ya bahlolo le bahlologadi le meletelo, le tšona di akaretša go dirišana le batemona. Gantši batho ba diriša dihlaretagi ge ba leka go diriša matla a batemona.—Bagalatia 5:20; Kutollo 21:8.
27 BOGOŠI BJA JEHOFA
Jehofa ke Modimo Ramatlaohle gomme o hlodile legohle ka moka. (Kutollo 15:3) Ke ka baka leo e lego Mong wa dilo ka moka le gona o na le matla a taolo a go buša tlholo ya gagwe ka moka. (Psalme 24:1; Jesaya 40:21-23; Kutollo 4:11) O diretše selo se sengwe le se sengwe seo a se hlodilego melao. Le gona Jehofa o na le matla a go kgetha batho ba bangwe gore e be babuši. Re thekga bogoši bja Modimo ge re mo rata le go mo kwa.—1 Dikoronika 29:11.
28 GO NTŠHA MPA
Go ntšha mpa go dirwa ka boomo bakeng sa go bolaya ngwana yo a sa tšwago a belegwa. Ga se kotsi goba tsela yeo ka tlhago mmele wa motho o arabelago ka yona. Go tloga nakong ya ge mosadi a ima ngwana, ngwana yoo ga e fo ba karolo e nngwe ya mmele wa mmagwe. Ngwana yo ke motho yo a phelago.
29 GO TŠHELWA MADI
Wo ke mokgwa wa tša kalafo woo go wona madi goba e nngwe ya dikarolo tša wona tše nne tše kgolo e tšhelwago mmeleng wa motho. Madi ao a ka tšhelwa a etšwa go motho yo mongwe goba a be a bolokilwe lefelong le itšego. Dikarolo tšeo tše kgolo tša madi ke plasma, disele tše khwibidu, disele tše tšhweu le di-platelet.
Ka Beibeleng, lentšu leo le dirišwago bakeng sa “tayo” ga e fo ba lentšu le lengwe leo le bolelago kotlo. Ge re newa tayo, re a eletšwa, ra rutwa le go phošollwa. Le ka mohla Jehofa ga a sware gampe batho bao a ba layago goba go ba swara ka tsela e sehlogo. (Diema 4:1, 2) Jehofa o beela batswadi mohlala o mobotse. Tayo yeo a e neago e šoma kudu moo e lego gore motho a ka ba a thoma go rata tayo. (Diema 12:1) Jehofa o rata batho ba gagwe gomme o a ba tlwaetša. O ba nea tlhahlo yeo e phošollago dikgopolo tše di fošagetšego le yeo e ba thušago go ithuta go nagana le go dira dilo ka tsela yeo a e amogelago. Go batswadi, tayo e akaretša go thuša bana ba bona go kwešiša gore ke ka baka la eng ba swanetše go kwa. Le gona e bolela go ba ruta gore ba rate Jehofa, gotee le go rata Lentšu la gagwe e lego Beibele le go kwešiša melao ya yona ya motheo.
Batemona ke dibopiwa tša moya tše kgopo tšeo di sa bonagalego tšeo gape di nago le matla a magolo kudu. Batemona ke barongwa ba babe. Ba thomile go ba ba babe ge ba be ba iphetoša manaba a Modimo ka go se mo kwe. (Genesi 6:2; Juda 6) Ba ile ba tlatšana le Sathane ge a be a rabela go Jehofa.—Doiteronomio 32:17; Luka 8:30; Ditiro 16:16; Jakobo 2:19.