14 Balebeledi ba basepedi le basadi ba bona ba hloka bagwera ba kgauswi e bile ba ba tšeela godimo. Molebeledi yo mongwe wa tikologo o ngwadile gore: “Go bonagala bagwera ba ka ba tseba nako ya maleba ya ge ke hloka kgothatšo. Ba mpotšiša dipotšišo ka botho, gomme seo se nthuša go ntšha sa mafahleng. Ka go fo ntheetša ka kelohloko, ba nthuša kudu.” Balebeledi ba tikologo le basadi ba bona ba leboga kudu tlhokomelo e lerato yeo bana babo bona le dikgaetšedi ba ba bontšhago yona. 5. Ho buisana ka nepo ka tsela ya tshebediso ya tse bonwang, dipalo, le mekgwa e nepahetseng ya ho sebedisa puo kapa hona ho ngola. Ka boroa-bophirimela lichelete tsa tšepe qala ho sebelisoa likarolong tse ling tsa Asia Minor ka 600 BC Near East e ne e le mabapi le seo hona joale re bitsa Bochabela bo Hare. E ne e le lydiske King Croesus ba ka 500 BC o ile a qala minting lichelete tsa tšepe ea silevera le khauta. O ne a boetse o bitsoa Croesus le lona lentsoe la motho haholo barui. Moo ho neng ho khaello ea tšepe ea bohlokoa sebelisoa ho haholo koporo. Sena se etsahetse, ho etsa mohlala, mathoasong a Roma. Nakong ea Viking Age ne imported lichelete tsa tšepe e ngata ho Sweden, a tsoang ho lefatše Islamic le ho tloha likarolong tse ling tsa Europe. Bakeng sa Vikings e ne e le boleng ba le silevera, kahoo ho bua chelete. Ka hona, esita le lichelete tsa tšepe se felloe ke nako ea silevera le lintho tse fapa-fapaneng silevera e tefo. Hamorao ka pale ena, ho ne ho e kholo koporo lipoleiti tse sebelisoa ho chelete.