Waar die groot verskeidenheid identiteite in Suid-Afrika ons ryker en sterker behoort te maak, word die verskille nou verdelende faktore.
Op Afrika-kongresse wat ek bywoon, praat hulle oor die slegte koloniale tyd, maar die bespreking is in die koloniale tale. Europa het ’n ander resep. Die Europese Unie en parlement het 23 werktale. As Europa die Afrika-patroon sou volg waar die oorspronklike koloniseerder se taal gebruik word, sou Latyn as die oorspronklike taal van die ou Romeinse Ryk die taal van die EU gewees het!
Die titel van die fliek Invictus kom van ’n gedig wat Mandela in die tronk vir inspirasie gebruik het. Volgens die gedig kan jy enigiets met my doen, maar jy kan nie my denke met wette of geweld verander nie.
Elke keer as ek in Pretoria verby die straatnaamveranderinge ry en sien hoe die ANC ’n rooi streep deur Louis Botha se naam getrek het, is ek opnuut kwaad. Ek beleef dit as die miskenning van my helde en geskiedenis. Nasiebou kan op geen manier op mense afgedwing word nie. As dit nie ’n vrywillige proses van alle deelnemers is nie, slaag dit nie.
Die regte nasiebouresep is om die verskillende identiteite as ’n bate te beskou en te erken. Daardeur skep jy ’n situasie waar almal soos wenners voel en daar geen verloorders is nie. “Ons kan lief wees vir wie en wat ons is sonder om te haat wie en wat ons nie is nie,” het Kofi Annan dit goed opgesom.
Prof. Doehring van die Max Planck-instituut in Duitsland het hul Europese navorsing hieroor soos volg opgesom: “Dit is duidelik dat die nasies en volke van Europa nie omgee om deel te word van die groter Europese vrugteslaai nie mits elkeen toegelaat word om sy identiteit te behou as of ’n piesang of ’n lemoen in die vrugteslaai.”
“Die stam moet sterf vir die nasie om te leef,” was die mislukte resep in baie Afrikastate. Vandag is baie van hierdie “nasies” dood, maar die stamme baie lewendig.