Baber Hengel Deel 2 | Waar | Wanneer | Visvang | Tips | Fishing | Wenke
Deel 2 – Die Formule vir Sukses
(Oorspronklik deur Henkor gepubliseer in Top Tips – Januarie 2000)
Die basiese “formule vir sukses” met enige tipe hengel is “Vis + Opsporing + Aanbieding = Sukses”, naamlik jy moet die gewoontes van die teiken spesie goed genoeg ken om dit in verskillende seisoene op te spoor, en dan moet die regte aas op die regte manier aangebied word. Dit is presies dieselfde met baber, en elke afdeling van die formule is ewe belangrik. Om die “Vis en Opsporing” afdelings toe te pas moet die hengelaar ten minste ‘n praktiese kennis van die vis se lewenssiklus en gewoontes aanleer, naamlik spesie kennis.
Die Latynse benaming vir die baber is Clarias gariepinus en sy regte naam is die “Skerptand-baber”. In suider- Afrika kom ses Clarias spesies voor, maar dis net die Skerptand-baber wat as ‘n sporthengelvis gereken kan word, alhoewel die Stomptand-baber, wat in die noordelike dele van KwaZulu-Natal en die Laeveld voorkom, somtyds ook gevang word omdat hy baie dieselfde weipatroon as die Skerptandbaber het. Dié vis is egter baie kleiner as die skerptand en word net so 730mm lank en niks swaarder as 4kg nie.
Ons teiken, die Skerptandbaber is miskien die mees verspreide vis in Afrika. Dit word vanaf die Nyl in die noorde tot by die Vaal/Oranje sisteme aangetref, en is ook in die Kaap uitgeplaas waar dit nie inheems is nie. Dit word ook in Israel, Libanon en Turkye aangetref. Die baber leen homself uitstekend tot kommersiële visboerdery en is ook met die Vundu van Zimbabwe vir hierdie doel ge-kruisteel.
Die Skerptand het ‘n plat, harde, benerige kop en is toegerus met ‘n orgaan om lug te kan inasem. Vier pare “snorre” rondom die bek word as reuk en smaak organe gebruik, en omdat hulle baie sensitief vir trillings in die water is, ook om prooi op te spoor. Die bek is wyd en altwee kakebene het rye klein, skerp tandjies. Die rug en syvinne het ‘n lang, skerp pen aan die voorkant. Die kleur is gewoonlik swart, maar afhangende van die water ook ligbruin tot amper grys. In die laer Oranjerivier is die groot babers amper wit. Dit het geen skubbe nie.
Babers het die vermoë om op land te “kruip”, wat hul hoofsaaklik doen wanneer ‘n poel opdroog en hulle na ‘n ander een toe moet verskuif.
Dit is ‘n omnivoor en sal op enige organiese materiaal wei, soos vis, voëls, paddas, slakke, krappe, gras garnale, bloed suiers, insekte, klein diere asook sade en vrugte. Alhoewel ‘n baber vars kos verkies, sal dit ook op dooie diere aas.
Babers is geneig om skole te vorm, veral om klein vissies in vlak water aan te keer.
Die baber se lyf is plat onder en skerper na-bo, amper driehoekig. Die stertvin is gelyk en nie gevurk nie, wat aandui dat dit nie soseer vir spoed gebou is nie. Sy liggaamsbou dui ook aan dat dit naby die bodem rondbeweeg.
Broeityd is na die eerste reëns in die somer wanneer die volwasse vis nader na die kante van riviere en damme toe beweeg. Eiers word bo-op plant material gestort en die jongvissies verskyn na ongeveer 30 to 40 ure. Binne drie dae begin die kleinvissies vrylik rondswem. Na ‘n jaar is hulle sowat 200mm lank maar nog groter as toestande baie gunstig is. Na drie jaar neem die groei tempo van die wyfies af en net die manlike vis word groter. Babers kan na een jaar geslagsryp wees maar dit kan ook 2 en tot 3 jaar neem.
Die baber word nie as ‘n bedreigde spesies beskou nie; inderwaarheid is hulle volop in al ons waters en kan maar uitgehaal word vir tafelkos. As jy nie dit self wil eet nie, gee dit weg. Daar is ‘n magdom honger mense wat maar te bly sal wees daarvoor. Dit is hoog op die voedsel ketting en sy natuurlike vyande is, behalwe die mens self, krokodille, voëls en luiperds.
‘n Baber het duidelike gedragspatrone wat min of meer met die vier seisoene saamval. Die seisoene bepaal die temperatuur en suurstof gehalte van die water, beskikbaarheid van kos en lewensruimte.
Gedurende die somer maande is hulle baie meer aktief met ‘n hoë metabolisme wat afneem namate die water gedurende die herfs en winter koeler word. Maar ‘n baber gaan nie in ‘n winterslaap nie, en moet nogtans kos inkry alhoewel baie minder.
Die vier seisoene het op hul beurt sub-seisoene wat almal ‘n invloed op die baber se gedragspatroon uitoefen. Geen duidelike afbakening van die tye bestaan nie, omdat damme en riviere in verskillende landsdele val. Daar kan ook in ‘n dam verskille in water diepte, temperatuur en kleur wees.
Alhoewel baber hoofsaaklik naby die oewer aangetref word kan jy hom kry in vlak en diep water, lopende of stilwater, en veral by rietbosse. Orals plekke waar baie natuurlike kossoorte aangetref word.
Deel 3: Die Lente.
Deel 4: Na die Broeitydperk en Somer.