PressReader - Huisgenoot: 2018-12-13 - Trump se wa­re e­ko­no­mie­se tel­kaart
Trump se wa­re e­ko­no­mie­se tel­kaart
Do­nald Trump hou vol hy het ge­sorg vir ’n ster­ker A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie – maar hoe lyk sy tel­kaart reg­tig, en wat be­te­ken dit vir Suid-A­fri­ka?
Huisgenoot - 2018-12-13 - Inhoud - Saam­ge­stel deur RI­CHARD VAN RENS­BURG
SY ver­kie­sing­slag­spreuk was “Ma­ke A­me­ri­ca G­re­at A­gain”, en as jy so na Do­nald Trump se lof­ge­san­ge aan hom­self luis­ter, lyk A­me­ri­ka se e­ko­no­mie on­der sy pre­si­dent­skap som­mer blink. Dit gaan be­ter as ooit, sê hy – maar is dit waar, en sal dit hou? The Don hou vol die dol­lar bult sy spie­re te dan­ke aan sý pre­si­dent­skap. Hy spog ge­reeld op T­wit­ter die A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie is op koers se­dert hy in die Wit­huis in­ge­trek het: “Ons e­ko­no­mie stel op feit­lik el­ke front re­kords op – dis waar­skyn­lik die bes­te wat ons land ooit ge­vaar het.’’ En: “In baie op­sig­te is dit die puik­ste e­ko­no­mie in die ge­skie­de­nis van A­me­ri­ka.”
Hy het die stand van die e­ko­no­mie ook al ge­bruik as ver­weer teen sy an­der po­li­tie­ke pro­ble­me: “Stel jy ie­mand in ’n staat van be­skul­di­ging om­dat hy die groot­ste e­ko­no­mie­se suk­ses in die ge­skie­de­nis van ons land ge­skep het?”
Maar gaan dit werk­lik be­ter met die A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie as voor­heen – en is dit reg­tig dank­sy Trump? Of leef hy in ’n lug­bor­rel wat dalk vo­ren­toe sal bars?
Die din­ge waar­oor Trump spog
Die eer­ste helf­te van sy vier­jaar­ter­myn is ge­ken­merk deur be­leg­gings­vrien­de­li­ke stap­pe. Trump se aan­han­gers het hom ge­loof om­dat hy be­las­ting ge­sny, werk­ge­leent­he­de ge­skep en A­me­ri­kaan­se on­der­ne­mings­gees aan­ge­vuur het.
En op die oog af lyk die sy­fers in­der­daad goed. Op 3,7% is A­me­ri­ka se werk­loos­heid die laag­ste in by­na 50 jaar. Van­jaar se e­ko­no­mie­se groei­koers was 4,2% in die twee­de en 3,5% in die der­de kwar­taal.
Trump hou ook ge­rui­me tyd al vol hy ver­dien die er­ken­ning vir ’n sty­gen­de aan­de­le­mark.
Hy het wel stap­pe ge­doen wat die A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie be­ïn­vloed het. “Sy sti­mu­lus­pak­ket – dras­tie­se be­las­ting­ver­lig­ting vir ver­al maat­skap­pye – was on­ge­twy­feld ’n ge­wel­di­ge e­ko­no­mie­se in­spui­ting,” meen Da­wie Roodt, hoof­e­ko­noom van die Ef­fi­cient Group.
Trump het ook die vuis ge­bal vir C­hi­na met sy so­ge­naam­de han­dels­oor­log. Vol­gens hom be­skerm hy A­me­ri­kaan­se pro­duk­te en be­vor­der hy werk­skep­ping in die A­me­ri­kaan­se ver­vaar­di­gings­be­dryf deur goed­koop pro­duk­te uit C­hi­na met swaar in­voer­ta­rie­we te be­las. Vol­gens Da­wie het dit ef­fens ge­help, maar nie nood­wen­dig vir lank nie . . .
Hy ploeg met sy voor­gan­gers se os­se
Die ver­be­te­ring van die e­ko­no­mie het eg­ter reeds on­der oud­pres. Ba­rack O­ba­ma be­gin en dit duur maar net voort on­der Trump, sê Carl Ric­ca­don­na, e­ko­noom van Bloom­berg E­co­no­mi­cs.
Suid-A­fri­kaan­se e­ko­no­me stem in ’n ma­te saam.
“Die A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie het al ster­ker be­gin word voor Trump pre­si­dent ge­word het,” sê Da­wie. “Hy het by­ge­dra tot e­ko­no­mie­se groei, maar ver­dien be­slis nie al die kre­diet nie.”
Ul­rich Jou­bert, on­af­hank­li­ke e­ko­noom en ver­skeie ke­re Sa­ke24 se e­ko­noom van die jaar, be­aam: “Een mens kan nie daar­op roem dat hy al­leen die A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie aan die gang ge­kry het of hou nie.”
Da­wie meen ’n sleu­tel­fak­tor in A­me­ri-
kaan­se kaa k e­ko­no­mie­se k i groei i“t “tot tb baie i groot t voor­deel voo van Trump” was dat hul sen­tra­le bank b 10 jaar ge­le­de al met die fi­nan­si­ë­le sië kri­sis uit­leen­koer­se drasties ver­laag het. he “Deur so­ge­naam­de quan­ti­ta­ti­ve
eas e­a­sing – hoe­veel­heids­ver­rui­ming – het hu hul­le mas­sie­we kon­tant­vloei ge­skep en kr kre­diet Fi­nan­si­ë­le baie goed­koop wê­reld­mark­te ge­maak.” het eers sta­dig op dié in­gry­pen­de sti­mu­lus­pro­gram ger ge­re­a­geer, maar “din­ge het ge­lei­de­lik ver­bet be­ter en Trump kry nou die stert­kant van dié los­se mo­ne­tê­re be­leid se po­si­tie­we im­pak”, sê Da­wie.
U Ul­rich stem groot­liks saam: “Se­dert 20 2010, ná die groot re­ses­sie, het daar ge­lei­de­lik mo­men­tum in die A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie op­ge­bou. Ren­te­koer­se is nog tot ein­de 2015 baie laag ge­hou. Toe is dit ook eers net met ’ n kwart­per­sen­ta­sie­punt ver­hoog. Die mo­men­tum het dus ge­spruit uit be­leid waar­mee die Fed (Fe­de­ra­le Re­ser­we­bank) se­dert 2010 vol­ge­hou het.”
Dik Trump die waar­heid aan?
Prof. Yu­wa He­drick-Wong, e­ko­noom en voor­sit­ter van Mas­ter­card se a­ka­de­mie­se ad­vies­raad, skryf in die sa­ke­tyd­skrif For­bes Trump se spog­ge­ry oor die sterk e­ko­no­mie is “mis­lei­dend”. Vol­gens Yu­wa is die A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie be­dui­dend swak­ker as wat dit lyk.
Die hoof­re­de daar­voor, vol­gens Yu­wa, is dat die sty­ging in die aan­de­le­mark waar­voor Trump die kre­diet op­eis nie werk­li­ke in­ves­te­ring in die e­ko­no­mie weer­spie­ël nie.
Yu­wa ver­dui­de­lik A­me­ri­kaan­se maat­skap­pye het hul gro­ter kon­tan­t­re­ser­wes (dank­sy Trump se kor­po­ra­tie- we be­las­ting­ver­lig­ting) geb ge­bruik om hul eie aan­de­le ter te­rug te koop eer­der as vir nuw nu­we be­leg­gings in die e­ko­no no­mie. Voor ver­le­de ma maand het die Dow Jon Jo­nes- en S&P 500-in­deks dan ook weer skerp ge­val. A An­der sy­fers be­ves­tig die Am A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie is nie die “bes­te ooit” soos Trum Trump graag spog nie. In 2014 was die groei­koers in die di twee­de en der­de kwar­taal on­der­skei­de­lik 5,1% en 4,9% – be­ter as in die­self­de tyd­pe tyd­per­ke on­der Trump. In die l laat t 90’ 90’s h het t di die k koers vier jaar ná me­kaar 4% ver­by­ge­steek. En in 1984 was dit 7,2%. Kort­om, daar was al voor­heen be­dui­dend gro­ter e­ko­no­mie­se op­bloei in A­me­ri­ka as on­der Trump. Die hui­di­ge werk­loos­heids­koers van 3,7% is in­druk­wek­kend – maar tog was dit in die laat 60’s am­per vier jaar lank net on­der 4%. S­te­ven Da­vis, e­ko­noom van die Hoo­ver­stig­ting, meen boon­op Trump se han­dels­be­leid kan vo­ren­toe “’n groot klomp e­ko­no­mie­se pyn ver­oor­saak”. Die on­mid­del­li­ke voor­de­le van sy be­las­ting­ver­min­de­rings moet teen be­dui­den­de lang­ter­myn­na­de­le op­ge­weeg word. A­me­ri­ka se be­gro­tings­te­kort het met 17% tot R10 bil­joen aan­ge­groei in die jaar tot Sep­tem­ber, en dit sal na ver­wag­ting bin­ne twee jaar R13 bil­joen oor­skry. Die “han­dels­oor­log” teen C­hi­na was wel in som­mi­ge op­sig­te tot voor­deel van die A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie, maar nie vir lank nie, sê Da­wie. C­hi­na het te­rug­ge­veg deur pro­duk­te uit A­me­ri­ka ook met ho­ër in­voer­ta­rie­we te be­las. En om­dat A­me­ri­ka so baie pro­duk­te uit C­hi­na in­voer, het pry­se vir die A­me­ri­kaan­se ver­brui­kers ge­styg.
En hoe lyk die toe­koms?
In sy veld­tog om Re­pu­bli­kein­se kan­di­da­te in die on­lang­se ver­kie­sings vir die A­me­ri­kaan­se huis van ver­teen­woor­di­gers en die se­naat te steun het Trump graag oor die e­ko­no­mie ge­spog. Maar dit het nie veel vrug­te af­ge­werp nie. Vol­gens ’n pei­ling deur die na­vor­sings­groep Gal­lup in Ok­to­ber be­skou 55% van A­me­ri­ka­ners die hui­di­ge e­ko­no­mie­se toe­stan­de as uit­ste­kend of goed en net 12% as swak. Nog­tans het die De­mo­kra­te in die on­lang­se ver­kie­sings die eer­ste keer se­dert 2010 ’n meer­der­heid in die huis van ver­teen­woor­di­gers be­haal. En in die se­naat het die Re­pu­bli­kein­se meer­der­heid ge­krimp. Die re­de? Die om­stre­de Trump het al­mal bui­ten sy mees ge­har­de on­der­steu­ners ver­vreem.
Die soort e­ko­no­mie­se groei on­der Trump is waar­skyn­lik nie vol­hou­baar nie, sê Da­wie. Bui­ten dat sy maat­re­ëls A­me­ri­ka se aan­sien­li­ke skuld­las ver­groot, plaas die “be­son­der lae werk­loos­heid­sy­fer op­waart­se druk op lo­ne en sa­la­ris­se. Daar is ook an­der in­fla­sie­druk. Toe­ne­men­de in­fla­sie­druk gaan be­te­ken hul Fed sal ren­te­koer­se moet ver­hoog.”
Trump het ge­kla die Fed is “waan­sin­nig” na­dat hul­le die pri­ma-uit­leen­koers in Sep­tem­ber ef­fens ver­hoog het en oor ver­wag­tings van nog ’n ver­ho­ging van­dees­maand. “Maar as hul­le dit nie vroeg­ty­dig doen nie, kan in­fla­sie hand­uit ruk en sal hul­le dan be­leid moet volg wat die land weer in ’n re­ses­sie kan laat be­land,” sê Ul­rich. “’n Mens ver­wag teen die twee­de helf­te van aan­staan­de jaar weer
eF ’n ver­lang­sa­ming in die A­me­ri­kaan­se groei­koers.”
Yu­wa skryf Trump se be­ste­ding kan A­me­ri­ka se be­gro­tings­te­kort teen 2020 van 4,5% tot 6% van die bru­to bin­ne­land­se pro­duk ver­hoog. Dis ’n skok­kend vin­ni­ge toe­na­me en be­te­ken die re­ge­ring sal geen fis­ka­le ver­moë oor­hê om die e­ko­no­mie weer aan die gang te skop wan­neer die vol­gen­de re­ses­sie tref nie.
‘Trump se spog­ge­ry oor die sterk e­ko­no­mie is mis­lei­dend’
Pres. Do­nald Trump het die af­ge­lo­pe jaar ge­sê hy ver­dien die er­ken­ning vir 'n sterk A­me­ri­kaan­se e­ko­no­mie, maar ken­ners is skep­ties.
Trump se han­dels­be­leid kan vo­ren­toe “’n groot klomp e­ko­no­mie­se pyn ver­oor­saak”.