Canolafokus 66 ondersoek vermiste peule op canola
Boor tekorte en laat bespuitings
Figuur 2: Gemiddelde groeisiklus in dae by Langgewens in 2014
Figuur 3: Gemiddelde groeisiklus in dae by Tygerhoek in 2014
Figuur 4: Vermiste peule aan einde van halm (P Lombard)
Duidelike verskille in reproduktiewe reaksie tussen voedingstremming en stremming as gevolg van omgewings­toestande bestaan. Waar plante voedingstremming ervaar sal plante poog om reproduktiewe organe te behou, terwyl plante wat omgewingstremming ervaar, neig om die reproduktiewe organe te verminder.
Die ideale groeitemperatuur vir canola is 13 en 22ºC. Navorsing toon dat wannneer die gemiddelde dagtemperature tydens Julie en Augustus bokant 20ºC styg, opbrengste negatief beïnvloed word (Robertson et al, 2002). In die Wes-Kaap is canola opbrengs baie sensitief vir temperatuur gedurende Augustus en September. 'n Styging in gemiddelde temperatuur gedurende die periode het 'n verlaging in opbrengs tot gevolg (Lombard, 2011). Blomme met verkorte stuifmeeldrade wat nie verby die kelkblare uitsteek nie is gewoonlik die eerste tekens van hitteskade.
Uitermatige warm dae (28 to 30ºC en meer) asook warm nagte van bokant 16⁰C vanaf die blomknop stadium en tydens blom kan canola opbrengste grootliks benadeel (Figuur 5). Vroeë aanplantings van canola het beter opbrengste aangesien plante dan gedurende koeler tye van die seisoen blom.
Figuur 5: Hitte skade (Canola Grower's Manual, Canada)
Hitteskade neig ook om by laer temperature te ontwikkel indien dit met vogstremmings gepaard gaan.
Soos ander stremmingstoestande kan koue ook tot hormoon­wanbalanse en sellulêre skade by canola lei. Dit is belangrik om te onderskei tussen koue stremming en koue skade as gevolg van ryp. By eersgenoemde word daar nie yskristalle in die plantweefsel gevorm nie. Uiters lae nagtem­perature van laer as -3ºC (ryp) veroorsaak sellulêre skade en het tot gevolg dat blomme afval.
Vogstremming tydens die blomstadium benadeel peulvorming en saadset (Figuur 6). Tydens droogte sal canola die nuwe blomme afspeen aan die bokant van die primêre blomsteel en sytakke. Die plant spaar sodoende energie om die reeds gevormde peule te vul.
Figuur 6: Blomme het afgesterf op groeipunt as gevolg van vogstremming (en moontlik hitte) (2015)
Swaar reën kan bestuiwing nadelig beïnvloed en kan in uiterste gevalle self blomme afslaan. Plante herstel egter geredelik van hierdie skade deur vir 'n langer periode te blom.
Chemiese onkruiddoder skade as gevolg van tenk residue, newels van naburige bespuitings en foutiewe dosisse kan blomknoppe en blomme beskadig wat tot vermiste peule lei.
Figuur 7: Skade aan blomme word veroorsaak is deur ACCase inhibeerders (Fops en die Dims) wat voor blomknop verskyning toegedien is (P Lombard)
Alhoewel gering (minder as 1%) is die voorkoms van manlike steriele plante by baster canola onafwendbaar aangesien dit bykans onmoontlik is om 100% suiwer hibriditeit te handhaaf in die saadproduksie proses. Blomme van manlike steriele plante toon gewoonlik nie stuifmeeldrade op pas geopende blomme nie (Figuur 9).
LET WEL: Die voorkoms in teruggehoude saad kan egter so hoog as 15% wees as gevolg van segregasie. Manlike steriele plante moet kruisbestuif word deur van naburige normale canola en sal gevolglik minder peule asook 'n groot persentasie vermiste peule toon.
Figuur 9: Manlike steriele blom sonder meeldrade by teruggehoude basterkultivar (F2) (P Lombard)
Swaweltekorte kan peulvorming en saadset verminder. Ligter geel, kleiner blomblare is van die tipiese simtome (Figuur 10). Plante neig ook vir 'n langer periode aan te hou blom.
Figuur 10: Swawel tekort tydens blom (Canola Grower's Manual)
Boor tekorte kan bevrugting verminder wat lei tot vermiste peule op die blomstele. Plante met 'n boortekort neig ook, soos by swaweltekorte, om aan te hou blom ten einde te kompenseer vir swak saadset. Boor tekorte neig om in kolle in lande voor te kom waar vermiste peule dan waargeneem word. In minder ernstige gevalle sal die peule vorm maar daar sal sade vermis wees weens swak bestuiwing in die peule (Figuur 11).
Figuur 11: Vermiste sade weens swak bestuiwing (P Lombard)
Boorbespuiting tydens blom kan tot gevolg hê dat blomme afspeen. Met 'n boorbespuiting tydens volblomstadium op Langgewens en Riversdal is waargeneem dat peule afspeen by toedienings van 1,000g Solibor per hektaar (Figuur 12).
Figuur 12: Vermiste peule weens 'n laat boorbespuiting (P Lombard)
Insekskade en veral koolluise tydens blomknopvorming kan tot vermiste peule lei (Figuur 13). Koolluise sal slegs 'n paar blomknoppe beskadig (afhangend van hoeveelheid luise wat voorkom) wat dan sal lei tot vermiste peule tydens die peulstadium. Insekskade lei ook tot peule wat in trossies voorkom op verkorte sytakke.
Figuur 13: Luise op blomknop voorkom die ontwikkeling van peule (P Lombard)
Heat and other leading causes for missing pods.
Canola Watch. www.canolawatch.org: Heat and other leading causes for missing pods
Canola Grower's Manual.
Canola Council of Canada. www.canolacouncil.org: Canola Grower's Manual
Canl@fact. www.canolacouncil.org: Missing pods or blanks on the main stem.
Environmental and genotypic control of time to flowering in canola and indian mustard.
Robertson MJ, Watkinson AR, Kirkegaard JA, Holland JF, Potter TD, Burtun W, Walton GH, Moot DJ, Wratten N, Farré I and Asseng S. 2002b.
www.publish.csiro.au: Abstract from Australian Journal of Agricultural Research 53(7) 793-809