Die Peter-jasie Patriot - Nommer 69
24 Junie 2005
Is julle ook "versamelaars"?. Versamel en bêre enigiets vir "eendag miskien"? In die jare 50 het my ma artikels vir die Koster Herout geskryf. Hier is een van die artikels wat hulle gepubliseer het:
Te Bêre of te Begrawe
(oorspronklike teks is onveranderd)
"Is net jammer dat jy nie die goeie gewoonte van 'n brakkie wil aankweek nie", brom my wederhelfte, toe hy net mooi vir die tiende keer oor die rommel in die waenhuis struikel.
"'n Brakkie het tog immers die verstand om goeters wat hy wil hou, te BEGRAWE. Maar jy,,,,!! 'n Mens het 'n soeklig en 'n span kaffers nodig om net één ding tussen al hierdie mengelmoes te kry; waarom bêre jy alles?"
Nou het hy 'n teer punt geraak, en dit het my laat nadink.....
Van toeka se dae het ons vroumense maar almal een vaste gewoonte aangekweek, en dit is om goeters te bêre; "want jy weet nooit wanneer jy dit dalk sal nodig kry nie", is ons vaardige antwoord. Onlangs het ek my huis van voor tot agter deurgegaan, (sonder 'n soeklig en 'n span kaffers!!) en 'n volledige inventaris gemaak van al die goeters wat ek bêre, (in geval ek dit dalk eendag nodig kry), en dit as volg groepeer;-
(1) Goeters wat op goeters gaan - soos deksels van leë bottels, ou deksels van stukkende kastrolle, ou proppe van bottels wat gebreek het en ou pierings waarvan die koppies gebreek het maar wat uiters geskik is om onderstebo op ander ou pierings te plaas om goeters te dek, (wat ek wil bêre), soos bv. bietjies kos van die vorige maaltyd, stukkies konfyt wat op die broodbordjies agter gebly het, verlepte tamatieslaai van laas Sondag se middagete en 'n lepeltjievol nagereg (van doe vorige Sondag se middagete).
(2) Goeters wat van goeters kom - soos hempsknope, broeksknope, tas handvatsels en strykyster handvatsels.
(3) Goeters waar ander goeters ingekom het - soos leë kardoessakkies, leë lemoensakkies, skoendose, groot kartondose om klein kartondose in te bêre, bruinpapier, vaalpapier, koerantpapier, enige papier.
(4) Goeters waarvoor ek te jammer is om weg te gooi - soos leë "olie kolonie" bottels, ou gelapte onderklere, (wat net ideaal is vir vloerlappe), ou besemstokke, (wat nog dalk eendag gebruik kan word stutte vir die wasgoedlyn), ou gordels van nagpakke, ou tafeldoeke, ou gordyne, die bruin sokkie - (die maat waarvan die brakkie iewers begrawe het), en daardie linkerhandse handskoen, (ingeval ek dalk die regterhandse handskoen raakloop!!)
(5) Goeters waarvoor ek te jammer is om te gebruik - soos daardie messe-en vurkestel, ('n geskenk van ou tant Katryn met my troue - hoeveel jare bêre ek dit nie al nie), die bottel drankies wat al vir soveel jare gebêre word vir 'n spesiale okkasie, daardei vloermatjie wat Ouma van sykouse gehekel het, MET HAAR EIE TWEE HANDE!
(6) Goeters van sentimentele waarde - soos daardie bondel liefdesbriewe van gewese minnaars wat nog steeds in die sjokoladedosie gebêre is, al laasjaar se Kersfeeskaartjies, blink papier en snuisterye wat Kersdag so 'n gedenkwaardige dag gemaak het, en ou, verbleikte kiekies geneem in die fleur (?) van my jare, (party by geleentheid van my eerste Sondagskoolpiekniek, en party geneem net na die groot middagete op Ouma se verjaardag, - dis mos EK daardie in die voorste ry by moeder se knie!!)
(7) Goeters wat gebêre is om tyd te bespaar - (want 'n mens weet nooit wanneer jy dit nodig gaan kry nie!!) - soos daardie ou tas wat al vir jare en jare die ereplek bo-op die hangkas behou: maak die deklsel oop en 'n sterk naftalienreuk dring die neusgate binne, want net onder al die lae bruinpapier en dan onder al die lae sagte papier, is sorvuldig gebêre......baba kousies, baba baadjies, baba mussies, baba kombersies, in kort alles wat gebrei en gebruik was vir die eerste baba, en wat gebêre was ingeval.....
(Die feit dat baba no. 1 al in matriek is ontneem net niks van die goeie voornemens van die vrou nie, en bewys tog dat alle vroue, van geboorte af, verorden is om "houers van goeters" te wees.)
Nietemin, vroumense weet darem presies nét waar hulle goeters bêre. Neem bv. die karsleutels: die mansmense het net EEN bêreplek hiervoor - en dit is waar hulle dit altyd kan kry - die broeksak, (met dien verstande dat hy altyd dieslfde broek dra!!). Vra nou vir die vrou waar sy die karsleutels gebêre het, en sy sal, sonder aarsel en in 'n paar woorde verduidelik dat die sleutels "....in die boonste regterhandse laaitjie van die spieëlkas" is, en om sekerheid te verseker - "...net onder die bondel sokkies wat nog gestop moet word".
Dis tog heel maklik om te kry, maar nie vir die man nie!! Haastiglik vroetel hy deur en maak 'n warboel van die sykouse, handskoene, haarnette, haarnaalde, sakdoeke, linte, ongestopte sokkies en onbetaalde rekenings ..... NIKS!!
Dan snuffel hy deur die boonste linkerhandse laaitjie, dan deur die onderste linkerhandse laaitjie en uiteindelik deur die onderste regterhandse laaitjie ... NIKS!!
Sy geduld nou tot uitermate beproef, pluk hy al die laaitjies uit die spieëlkas, smyt al die goed uit op die bed en begin weer van vooraf met sy reuse (?) taak om die verborge sleutels te soek.
NOG NIKS, en nadat hy al die laaitjies weer teruggeprop het, skree hy om hulp. Weer soos voorheen, sonder aarsel en in 'n paar woorde verduidelik die vrou dat die sleutels "...in die boonste regterhandse laaitjie van die spieëlkas" is; sy maak die betrokke laaitjie oop ..... en oorhandig die sleutels!!!
Maar dis in die spens, egter, dat die vrou haar hoogtepunt bereik in die kunsvaardigheid van "goeters bêre". Die spens is spesiaal ontwerp en gebou met genoeg (?) rakke WAAROP 'n mens goeters kan plaas WAARIN 'n mens goeters kan bêre. Groot sorg was dus aan die dag gelê om elke blikkie of bottelduidelik te merk sodat 'n mens presies net weet waar goeters gebêre is. Dus kry jy bv. suiker in die soutblikkie, koffie in die teeblik en eiers in die sopskottel. Die blik wat eintlik bedoel is vir meel word die kruideniersware in toegesluit, "...omdat ou Nieta my rot en kaal besteel", die brood en soetkoekies word in die hangkas (in die spaarkemer) weggesteek; en terug in die spens, vind jy die broodblik tot bo by die deksel volgeprop met resepte!!
En NOU..... Wat omtrent die wederhelfte, wat met 'n paar verpletterende woorde die hele sisteem van "goeters bêre" verdoem? 'n Vlugtige blik deur die venster van die somershut (!), (want hierdie is verbode grond), lewer bewys van ......GOETERS WAT GEBêRE WORD!!!! Hier lyk dit soos 'n negosiewinkel. Hier is 'n verrotting van gebreekte stoele, gebreekte tafels en gebreekte portretrame. Hier is 'n verroesting van krane, gieters, fietsparte, karparte, nommerplate en sinkplate.
Kortliks, hier is die man se MEKKA!!!!
Ja, mansmense bêre mos net belangrike goeters!!!
........en nou keer ons terug na die hede, 40 jaar nadat die artikel hierbo geskryf is! Ek kry nou die dag die volgende ePos van June Roberts in Duitsland, lees verder:
Daar is min werklik interessante Afrikaanse websites en ek dink vir Suid-Afrikaners oorsee is jou site net die ding... - van resepte tot boererate. (Of eerder, van hulpsaam tot lekker lag!) (Ek moes net die sin insit! - Peter)
Om by die eintlike rede vir my email te kom: Ek het nou net die 'Te Bêre of te Begrawe' storie gelees, en gedink: Wragtag, daar is nou 'n ware verhaal en beter beskrywings, of groeperings van opgaargoed kon nie eers my oorlede ouma Willa uitgedink het nie!! Ek het vir jare gedink dit is net die vrouens in ons familie wat kêns is en alles opgaar - so imagine my relief dat daar nog sulke mense was en steeds is! Jare lank sit ek die eensame, rebelse stryd voort om van alle 'onnodige goed' ontslae te raak want hemele behoed my dat ek ook 'n opgaarder word. Ek voel soos 'n skurk en 'n Judas elke keer as ek iets weggooi wat a) so dienlik is, b) so 'n gawe flessie/potjie/sakkie is, en c) ek eendag sal nodig hê want as ek nie Ouma Willa se stem in my gedagtes hoor nie, dan my ma s'n. Daar is geen groter gevoel van oorwinning oor 'Opgaar-Kênsheid' as om te weet dat as jy eendag 'n flessie/sakkie/speld nodig het, dit nêrens in jou huis te vinde sal wees nie - tot die doodse skaamte van die generasies van opgaarders voor jou!! Tot vandag...
Ons trek binnekort na 'n nuwe huis en ek pak bokse dat die biesies bewe. Hier is niks onnodig in die huis nie so ek pak net te lekker... - totdat ek op die plastieksakke begin afkom. Jy weet mos, die 'dienlike' en 'gawe' sakkies wat so lekker is om iets in te sit. Elke sakkie is pynlik netjies opgevou (soos per Ouma se voorbeeld) en net so netjies groepeer in klein, medium, groot. Nou ja, geen paniek - die het ek natuurlik regtig nodig! Die sakie ontaard vinnig in 'n probleem want waar kom al die sakke vandaan? (Veral in 'n land wat nie 'n voorstaander van plastieksakke is nie en jy jou inkopies in jou eie sakke moet rond karwei.) So vinnig soos ek sakkies uithaal so vinnig sien ek meer raak! Nie net netjies opgevoude sakke nie, maar sakke wat in ander sakke gestop is, opgestopte sakke in groter sakke... Wel, 'n uur later staan 'n swart sak vol plastieksakkies reg om weggegooi te word. Tien kan mens nodig kry, maar 'n swart sak vol? Daar's nie 'n kans nie!
Ek is teen die grond, al die jare van rebellie en ek het die stryd verloor - nou weet ek hoe die Boere na die AB Oorlog gevoel het. Die skok is iets verskriklik - was ek 'n ernstige drinker het ek gedrink tot ek omval. Al raad was om my suster te bel want Sussa laat my beslis beter voel en ek slaan die lyn London toe. Daar vind ek geen troos, sy gaar ook plastieksakke op... Ek besluit om die plastieksak besigheid uit my kop uit te verdring deur bietjie op die internet rond te loer want die pakkery is in elk geval in sy maai tot môre want ek ly aan 'Opgegaarde Plastieksak Skok'. Daar lees ek 'Te Bêre of te Begrawe' en lag so lekker dat ek uit my 'OP Skok' is. Mens bly maar mens en as ek die saak so kyk, dan is dit absoluut nutteloos om teen die opgaar stroom te swem... - eendag word jou arms tog ongemerk moeg!
Baie dankie vir 'n lekker-lees website en dankie dat jy met jou site (meestal onwetend) andere se dag te maak!
Groete uit Duitsland,
(Moenie sleg voel nie, June, ons het twee swartsakke propvol Spar, Pick n Pay en Checkers plastieksakke vir "eendag miskien". Ek het die sakke eers gebruik om die hondelandmyne in te sit maar gebruik nou die plastieksakke waarin ons brood koop. Ek het ook al my skoolrapporte van kleuterskool tot Matriek! Glo dit as jy wil, maar ek het ook Payslips van die tyd wat ek R200 per maand verdien het! Ek het ook al my "Little Golden Library" kinderboeke asook 'n hoop "Classics Illustrated" By ons 40 jarige Matriek reunie was ek die enigste een wat nog sy Matriekafskeid uitnodiging gehad het! - Peter)
'n Bietjie meer doen en minder praat
'n Bietjie meer liefde en minder kwaad
'n Bietjie meer dank en minder kla
'n Bietjie meer gee en minder vra
'n Bietjie meer vreugd' en minder vrees
'n Bietjie meer musiek wat spanning genees
'n Bietjie meer blomme in die lewensuur as ruikers na die graf te stuur
'n Bietjie meer glimlag, minder steun, maar voluit vertrou en op Hom leun.
My Boererate eBoek is uiteindelik voltooi! Dit bevat om en by 2000 Boererate en is teen R60 beskikbaar. Ek stuur dit per ePos of jy kan dit aflaai.
Baie dankie aan almal wat gehelp het deur vir my Boererate te stuur
Weet iemand wie die volgende geskryf het? Laat my weet asseblief.
I smaak you stukkend, so say you’ll be mine.
You’re my morning, my sunshine, my moon and my stars
You’re my aroma from the old OK Bazaars;
You’re my beaded love-letter, my Breeze in the night,
You’re my Koffiehuis, my Cremora, my Blitz firelight.
You’re my Crime-Stop, my Tracker, you’re my AZT,
My pap, my Mrs Ball’s chutney, my Nando’s for free;
You’re my lambchop, my dewdrop, my partner in crime,
My chillie, my pepper, my vetkoek sublime.
The list is just endless, and this isn’t all:
You’re my Lotto jackpot, my dop and my zol.
You’re my 4X4 when the road is so hilly,
You’re the Floro margarine that butters my mielie,
I smaak you, my poppie, so please be my wife,
‘Cause babe, you’re the tomato sauce on the slap chips of life.
~~Aandag alle Vistermanne~~
Ek vang nie vis nie, het nie die geduld daarvoor nie, maar hierdie kan seker vir julle sin maak. Die Amerikaners reken hierdie is die antwoord, klik hier en bestudeer die advertensie en laat my weet wat julle dink. Ek stel voor dat 'n paar van julle saamstaan en een aanskaf, dalk werk dit net, julle sal beter weet as ek!
Met elke uitgawe sal ek van nou af die soeklig plaas op 'n webwerf met Afrikaanse inhoud.
Soek jy dalk leesstof in Afrikaans? Is daar nie Afrikaanse boeke in jou boekwinkel nie? (Jy is dalk oorsee!) Wel hier is die antwoord, gaan na
Books and Graphics en bestel vir jou 'n eBoek of twee (of drie)
Die sondagskooljuffrou het haar bes probeer om die tien gebooie op so 'n aanskoulike manier aan haar klassie oor te dra dat hulle dit MOES onthou. Om die agste gebod te illustreer verduidelik sy dat 'n mens nie sonder toestemming koekies uit die blik mag neem nie; dit is steel. Die week daarna vra sy vir die klas: Wat sê die koekblik vir julle? Vir 'n paar oomblikke kyk almal doodstil na haar, toe se een: 'Laat die kindertjies na my toe kom en moet hulle nie verhinder nie!'
'n Welgestelde Amerikaanse familie het hulle familiegeskiedenis in boekvorm laat opteken maar het die skrywer pertinent gevra om sagkens te werk te gaan met die swartskaap van die familie wie se loopbaan van misdaad op die elektriese stoel geëindig het. Hulle was heel in hulle skik toe hy die volgende oor hulle familielid geskryf het: 'Willem het sitting gehad in die afdeling vir toegepaste elektronika van 'n leidende regeringsinstansie. Hy het 'n hegte verbintenis met sy posisie gehad en sy dood het as 'n groot skok gekom.'
Deur Jasper Cloete
Hier is die resep van 'n tannie wat gereeld Kambro-konfyt kook. Sy is nie familie nie, maar ons albei kom van Sutherland. Volgens haar is net die Kambro's wat in Augustus uitgehaal word geskik vir konfyt kook.
Hier is die resep soos wat sy dit maak:
Skil kambro dun af en week dit vir 'n ruk in soutwater om melk uit te trek (ek weet nie hoe lank 'n ruk is nie, dit is maar soos ek die resep gekry het).
Sny die kambro in repe of skywe wat geskik is om te prik.
Prik deeglik van alle kante en sny dan in verlangde groote of vorm.
Weeg die stukke.
Week nou die stukke oornag in kalkwater (1 eetlepel kalk op 3.4 liter water)
Gooi water af en spoel stukke af met skoon water.
Sit nou die stukke een-een in kookwater (water moet nie ophou kook nie) en kook vir 10 minute vinnig tot deursigtig.
Maak stroop van 500 gram suiker vir elke 500 gram vrugte en gebruik drie koppies water vir elke 500 gram suiker.
Laat stroop kook en plaas stukke geleidelik daarin sonder dat stroop ophou kook.
Voeg 1 tot 2 eetlepels suurlemoensap by en laat kook tot helder (1-2 uur, maar dit neem gewoonlik nie so lank nie).
Bottel en geniet.
25 Junie en verder ook elke laaste Saterdag van die maand vir die res van die jaar! Manie Erasmus: Dans by Voortrekker Monument
Ek wil navorsing doen oor Lennon se medisyne. My pa het 'n algemene handelaar winkel besit en ek onthou nog die boksies met die botteltjies medisyne wat 'n hele rak volgestaan het. As julle enigiets weet van Lennons se orrsprong en geskiedenis, laat my weet asseblief!
Om vir 'n dier 'n pil te gee, maak die pil fyn tussen twee teelepels sodat dit poeier is. Dwing die bek(kie) oop en gooi die poeier op die tong. Daar is nie 'n manier dat hy nie die pil inkry nie! Hy mag vir jou baie vies wees, maar sy medisyne is in! Jy kan hom agterna 'n troosprysie gee om die vrede te herstel, bietjie maalvleis of iets, maar dit is nie NODIG nie!
(Nou hoekom het ek nie al lankal hieraan gedink nie! - Peter)
DIS LENTE IN DIE BOLAND
Woorde: P. MCLACHLAN
Musiek: "L'inverno è passato", Italiaans-Switserse Volkswysie; verwerk: H. PIETER VAN DER WESTHUIZEN, 1978.
Dis lente in die Boland, kom hoor die Piet-my-vrou;
hy soek soos al die mense 'n maat om mee te trou.
Piet-Piet, Piet-Piet, my vrou waar is jy nou?
Ek is nog nie jou vrou nie, jy moet eers nessie bou!
Dis lente in die Boland en al die voëltjies trou;
Piet-Piet, my liewe vroutjie, ag, wat makeer jou nou?
Piet-Piet, Piet-Piet, my vrou, jy moet onthou:
'n Piet-my-vroutjie-kêrel kan mos nie nessie bou!
Dis lente in die Boland, die voëls het nes gebou;
maar 'n geleende nessie: dis al vir Piet-my-vrou.
Piet-Piet, Piet-Piet, my man, jy't my gevang;
as ek nie met jou trou nie dan bly ek weduvrou!