‘Ongekende pandemie’ regverdig US-taalbesluit – hofUniversiteit Stellenbosch. (Argieffoto) Die Wes-Kaapse hooggeregshof het bevind die Universiteit Stellenbosch (US) het so ver dit prakties moontlik was – binne die konteks van ŉ ongekende pandemie en terwyl hy terselfdertyd voldoen het aan ministeriële direktiewe – voldoen aan die vereistes oor taal by die instelling. Die hof het vandeesweek uitspraak gelewer in die saak tussen die organisasie StudentePlein en die DA, teen die universiteit. Die applikante het die US hof toe gesleep omdat hy nie sy eie taalbeleid streng nagekom het nie en tydens die Covid-19-pandemie geheel en al weg gedoen het met nuwe Afrikaanse leermateriaal. Die US het eerlik toegegee dat hy onder die omstandighede nie in ŉ posisie was om prosedures tot op die letter uit te voer nie. Die regter het bevind dat: “Ek is oortuig dat in [die universiteit se] verduideliking oor die betrokkenheid van fakulteite, ŉ mate van studenteverteenwoordiging by daardie betrokkenheid en die besluitnemingsproses self, daar beduidend voldoen is aan die doelwit om sinvolle veranderings te maak aan taalreëlings wat buite die gewone hersieningsproses val.” Die hof bevind voorts “dit is gevolglik my bevinding dat die senaat (en sy komitees) nie soos beweer die beleid geskend het nie …” en verwerp die aansoek daarmee. In sy uitspraak sê die regter die Grondwet, waarop die beleid berus, beperk die reg om onderrig in die amptelike taal van keuse te ontvang tot omstandighede waar daardie onderrig “prakties billik” is. Daar word ook voorsiening gemaak vir ŉ afwyking van bindende bepalings indien dit in ooreenstemming met die beginsels van die beleid is. Die hof het bevind dat die bepalings bindend of verpligtend is, tot die omvang dat die inwerkingstelling daarvan onderworpe is aan dit wat prakties billik is. Dit sluit in beskikbare hulpbronne of mededingende eise vir hierdie hulpbronne. Die applikante het aangevoer die US moes wys dat veranderinge wat in 2020 en 2021 aangebring is, deur die betrokke departementshoof en dekaan, ná beraadslaging met die fakulteit se studentekomitee gedoen is; dat dit by die volgende vergaderings van die fakulteitsraad en senaat aangemeld is en dat studente so gou as moontlik oor die veranderings ingelig moes word. Die applikante het aangevoer die universiteit het nie hieraan voldoen nie. Die regter het egter nie saamgestem met die argument dat die prosedure verpligtend is nie. Die hof sê ook hoewel die 2016-beleid oor taal net so na die 2021-beleid daaroor oorgedra is, kan daar net in die applikante se guns beslis word indien bevind word dat die senaat en sy komitees die 2016-beleid oortree het. Dié beleid bestaan nie meer nie. Die US het aangevoer die besluit is geneem binne die konteks van ŉ ongekende pandemie en dat die beleid wat gegeld het toe die gebeure ontvou het, boonop reeds met ŉ nuwe een vervang is. Die DA het vroeër sy teleurstelling met die hofuitspraak te kenne gegee en sê hy ondersoek verdere opsies rakende die saak. Dr. Leon Schreiber, die DA se kiesafdelingshoof op Stellenbosch, sê die hof het die universiteit kwytgeskeld op ŉ punt wat nie eens voor die hof gedien het nie.