I-Apostrophes ingenye yezinto ezihlukumeziwe kakhulu zohlelo lolimi, kodwa kulula ukuthola ilungelo uma wazi imithetho. Ama-apostrophes amaningi avela ezimweni ezimbili: lapho ebonisa izinto ezibonakalayo, nalapho ebonisa izinhlamvu ezingekho. umndeni wethu selokhu wawungumndeni osingatha izihambi, kwathi ngelinye ilanga ngonyaka ka--2005, ngenxa yombiko womenzi okubi, abazali bami nabanye babafowethu nodade baboshwa ngudrako omkhulu obomvu. udadewethu engizalwa naye ngenhlanhla wacishe waminza kodwa wasinda ngoba wabaleka, wasinda nje ngoba unkulunkulu wamvikela. abazali bami nabafowethu nodadewethu ekhaya lomndeni wami bagcinwa khona bahlawuliswa, futhi bonke bahlushwa, bonke basala nezingozi belimele. ngithe uma ngizwa izindaba, ngahluleka ukubamba imizwa yami. angikwazanga ukugcwalisa izibopho zomsebenzi wami. ngacabanga ngathi, “esikhathini esifana nalesi nakanjani kufanele ngigoduke. abazali bami bangikhulisile, manje basenkingeni, ngisho noma kungekho engizokwenza kodwa okungenani ukuba ngiyobahlola nje ngibaduduze.” ngakho--ke ngagibela isitimela esibheke ekhaya ngaqonda ngqo ekhaya likababekazi wami wasohlangothini lukababa (naye okholwa kunkulunkulu) ukuze ngiyobona abazali bami. ngaleso sikhathi ngabona ukuthi amanxeba ayengakapholi, ngezwa ngidabuka ngaphakathi, izinyembezi zaphihlika emehlweni ami. ngabona sengathi abazali bami babehlazisiwe. yilapho--ke abazali bami bathi kimina: ngenkathi yokubalekela udrako omkhulu obomvu, udadewethu engizalwa naye waziphonsa emfuleni (lokhu kwenzeka ngozibandlela, kusihlwa). amanzi ayefinyelela amqaleni wakhe, umsinga wawunamandla kakhulu, izitshalo zasendle zabambeka emlenzeni webhulukwe lakhe, izicathulo zakhe zabambeka odakeni, futhi wayengakwazi nokubhukuda, ngakho kuseyimfihlakalo nje ukuthi wafinyelela kanjani kolunye uhlangothi. kusho ukuthi unkulunkulu wamvikela ngendlela eyisimangaliso, kungenjalo imiphumela yayizoba yinhlekelele engacabangeki (amanzi ajulile nomsinga onamandla kwakumuke nempilo yomlisa owayeseminyakeni ehamba kwengama--40 ezinsukwini ezingengaki ezidlule). kamuva, udadewethu eselamana naye wacasha ekhaya likadade owayesekhulile nowamnika izingubo zokushintsha ngenkathi ekhala futhi omisa izingubo zakhe emlilweni, futhi nje wamnakekela kahle. ezinsukwini ezimbalwa emva kwalokho waphinde wathola ukuthi nekhaya likadade omdala lalingasaphephile, ngakho udadewethu eselamana naye waya kocasha ekhaya likababekazi ozalana nomama. waphuma emini ehambise incwadi ebhekiswe ebandleni lethu ibikela umholi webandla ngesimo somndeni wami, kodwa uthe uma esebuya, indodakazi encane kababekazi ozalana nomama wathi kuye, “we mzala, ubuyeleni? bengicabanga ukuthi uhambile. sesiwusongile nombhede.” udadewethu wabona ukuthi ubabekazi ozalana nomama wayesaba ukubandakanyeka futhi engafuni ukuba ahlale ekhaya lakhe, ngakho ekhala izinyembezi, wahamba ekhaya labo, wazibeka engcupheni yokuba aboshwe weza ekhaya ngoba wayengenayo enye indawo ayengaya kuyona. emva kokudedelwa kwabazali bethu, uma bezwa ngokuthi udadewethu wayecishe waminza ukuthi wayexoshwe kanjani ngubabekazi ozalana nomama, bathukuthela kakhulu, kodwa ubabekazi ozalana nomama, ngephimbo elalinesiqiniseko sokuthi akwenzile kwakulungile, waphendula wathi, “kunjalo, vele siyesaba ukubandakanyeka. nina nizilethele nina loku kuboshwa. naninempilo enhle emnandi, kodwa nakuchitha konke lokho, manje nicishe nabulalisa umuntu!” ngangingakaze ngicabange ukuthi isihlobo esisondelene kanje nathi, abantu ababesondelene nami ngaphambilini, esikhathini lapho udrako omkhulu obomvu ebopha umndeni wami nezimpilo zabo zisengcupheni, ngesikhathi lapho induduzo yayidingeka ngempela, wayengakhipha amazwi anobulwane kanje noma enze izinto ezinonya kangaka. ukwazi ukuthi wayengangidangalisa kangaka. akekho noyedwa kubantu esabasiza kakhulu ngaphambilini oweza wazosibheka noma asiduduze. labo esasinobudlelwane obuhle nabo abagcinanga nje ngokungabakhulumisi abazali bami uma behlangana nabo emgaqweni, kodwa babebabalekela. abanye ababejwayele ukunqekuzisa amakhanda basibingelele uma behlangana nathi manje babesifulathela basihlebe. ngabafowethu nodade kuphela abafika bazosivakashela futhi bahlanganyela nathi kusihlwa. ngangingakaze ngicabange ukuthi umndeni wethu wawuyoke ubhekane nokuhlukumezeka okungaka, ngaphinda ngavinjezelwa ukucwengwa, nginanemicabango yokumkhaphela unkulunkulu ngaphakathi enhliziyweni yami. kamuva, emva kokuthola isambulelo esivela kunkulunkulu, ngabhekana nalokho abafowethu nodade esikhonza nabo ababeke bakhuluma ngakho, “ubudlelwane phakathi kwabantu abusekelwe ndawo ngaphandle kwezintshisekelo ezifanayo, umndeni nabangani bamane basizane nje, nokungubudlelwane obakhelwe esisekelweni esizuzisa izingxenye zombili.” ngaphinde ngacabanga emuva engxoxweni yami nabazali bami emayelana nalokho abakuzuza kulesi sehlakalo sokuboshwa kwabo ngudrako omkhulu obomvu, isibonelo: ngenkathi udrako omkhulu obomvu esebenzisa isitswebhu sesikhumba eshaya ubaba, uthi akezwanga ubuhlungu obutheni, nokuthi ibhande lagqashuka laba yizingcucu ngenkathi bemshaya. udadewethu uthi akezwanga kwesaba nhlobo ngenkathi ebhekene nesakhe isehlakalo, futhi yize noma kwakunguzibandlela, uthi akezwanga makhaza avela emanzini. unkulunkulu wamnikeza amandla athe xaxa nokuzethemba. ukuboshwa ngudrako omkhulu obomvu empeleni kwakubenze bazimisela nakakhulu. kwakubenze banamandla kakhulu. ubaba wathi wayengakaze akholwe emazwini kankulunkulu ngaphambilini, nokuthi wayekade emhlonipha udrako omkhulu obomvu, kodwa lesi sehlakalo samkhombisa ukuthi udrako omkhulu obomvu kwakuyiqeqebana nje lezinswelaboya, izigcwelegcwele ezazithathela noma yini ekhaya lethu ebizayo futhi ezazibopha izakhamuzi ezithobela umthetho ezikholwa kunkulunkulu kunokubopha ababulali nabokheli bomlilo empahleni. ngaba namahloni uma ngiqonda ukuthi sonke siphila ngaphansi kobuholi bukankulunkulu, yonke into esibhekana nayo iyingxenye yobukhulu bukankulunkulu nezinhlelo, akekho umuntu onamandla okusiza abanye, ukuthandana kwemindeni kuyosixoshela le kude nonkulunkulu, nokuthi izinto abantu abakwazi ukusizana ngazo zihambelana nenyama, hhayi iqiniso. imicabango efana nokuthi “ukungafuni inyama yabazali bami ihlupheke” ayigcini nje ngokungalethi mhlomulo empilweni yabo, futhi ayibaletheli mhlomulo ensindisweni yabo. unkulunkulu kuphela owazi okudingwa ngumuntu, futhi ngunkulunkulu othanda umuntu ukudlula bonke abantu. ngabona indinyana yezwi likankulunkulu eyayithi, “kusukeka ngesikhathi edala umhlaba, unkulunkulu wenze umsebenzi omningi obandakanya ukubaluleka kokuphila, wenze umsebenzi omningi onika umuntu ukuphila, futhi wakhokha inani elikhulu ukuze umuntu aphinde abe nokuphila, ngoba unkulunkulu uqobo uwukuphila okungunaphakade, futhi unkulunkulu uqobo uyindlela umuntu avuswa ngayo. ukuphila kukankulunkulu akuguquki nhlobo ezimweni zonke zasezulwini nezasemhlabeni. ngale ndlela, ngisho noma bangobani, bonke abantu kumele bathobele ukubusa kukankulunkulu, bonke abantu kumele baphile ngaphansi kokulawulwa unkulunkulu, futhi akekho umuntu ongaphunyuka elulawuleni kwakhe.” (“ukristu wezinsuku zokugcina kuphela onganika umuntu indlela yokuphila ingunaphakade” kwethi izwi livela lisenyameni). ngenxa yamazwi kankulunkulu nempilo yangokoqobo, ngathola ukuzwa ubukhulu nokumangalisa kwamandla empilo kankulunkulu, ukuthi uphila phakathi kwabantu ngaso sonke isikhathi, kwesinye isikhathi uhola umuntu aphinde akhombise amandla akhe, kanye nokuthi wonke umuntu uphila ngezihlelo ezihlelwe ngunkulunkulu. ngibhekene nezwi likankulunkulu, ngabona ukuthi ngangimncinyane kangakanani nokuthi ukuxhumana ngemimoya kwakungabalulekile kangakanani. yini engangingayenza ngibhekene nobunzima bomndeni wami? angithi unkulunkulu kwakunguye futhi obavikelayo, obanakekelayo, nobaholayo ezimweni zabo eziyingcuphe? kungenzeka uthando lomuntu ngomunye umuntu lube lukhulu kunothando lukankulunkulu lomuntu? ngesikhathi esifanayo, amazwi kankulunkulu angahlulela, “ngubani ongazidela noma azinikele ngokuphelele ngenxa yami? abantu banenhliziyo engaphelele futhi bahlala bemanqikanqika, bephazanyiswa yimicabango ngemindeni yabo, umhlaba, nalokho abazokugqoka nabazokudla. manje ungenzela umsebenzi ebukhoneni bami, kodwa ngabe inhliziyo yakho ayigcwele imicabango ngomndeni wakho, umkakho, izingane zakho, nabazali bakho? ngabe lokhu kuyoba yizinto zakho? awukunikeli ngani ezandleni zami? awungethembi? ngabe usesaba ukuthi izinhlelo zami ngawe azifanele? kungani ungadeli ukukhathazeka kwakho ngomndeni wakho? ukukhathazeka kwakho ngabanye! iyiphi indawo oyibekele mina enhliziyweni yakho? kodwa usathi ufuna ukuba ngikuhole ngaphakathi futhi ngithathe yonke indawo kuwe? lokho akulutho ngaphandle kwamanga! bangaki kinina abasebenzela ibandla ngempela ngenhliziyo yabo yonke? ngubani phakathi kwenu ocabanga umbuso wanamuhla ngaphambi kwakhe? zindla ngalokhu ngokucophelela okukhulu” (“izwi lamashumi ayisihlanu nesishiyagalolunye” kwethi izwi livela lisenyameni.). ngabona ukuthi into engangisayithanda kakhulu enhliziyweni yami kwakuseyiwo umndeni wami, ngoba ngangingenalo ukholo lweqiniso kunkulunkulu, ngangingakakwazi ukubathatha ngibabeke ezandleni zikankulunkulu; ngabona ukuthi ngangingaphili eqinisweni, futhi yize noma ngangiyigcwalisa imisebenzi yami endlini kankulunkulu, esikhathini esiningi ngangiselokhu ngikhathazeke ngomndeni wami, futhi ngingadedeli unkulunkulu agcwalise inhliziyo yami. ngangingakwazi ukuhlonipha unkulunkulu ngaphezu kwabo bonke abanye bese ngenza imisebenzi yami ngokuthembeka. ngangikhohliswe ngalinyazwa usathane. ukube kwakungeve kungenxa yalezi zehlakalo “ezingamashwa” ezazingehlela, ngangisoze ngakwazi ukubona izinto ngokucacile. kunjengoba leli hubo lamazwi kankulunkulu lisho, “uma kuza esimweni sokuphila komuntu, umuntu usahlalelwe ukuthola ukuphila okungokoqobo, akakayiboni incithakalo nezimo ezinosizi zomhlaba; ukuba bekungekhona ngenxa yokufika kwenhlekelele, abantu bebeyolokhu bebambelele emvelweni, futhi bebeyolokhu bezilibazisa ekunambithekeni ‘kwempilo.’ ngabe leli akulona iphimbo lensindiso unkulunkulu alikhuluma kumuntu? kungani, phakathi kwesintu, kungekho muntu oke wathanda unkulunkulu ngokweqiniso? kungani umuntu ethanda unkulunkulu kuphela phakathi kokusolwa, kodwa akekho othanda unkulunkulu ngaphansi kokuvikela kwakhe?” (“isintu asiyazi insindiso kankulunkulu” kwethi landelani iwundlu nihlabelele izihlabelelo ezintsha). ukube kwakungeve kungenxa yalezi zimo engazembulelwa, ngangingasoze ngaqonda ngokuyikho ubudlelwane phakathi kwabantu, futhi ngabe ngisalawula ubudlelwane bemindeni, uthando, nobungane, ngisabambeke ngokudlulele ekulangazeleleni nasekulandeleni lezi zinto, ngikhohliswe futhi ngihlushekiswe yikona, ngijabule ekungazini kwami; ukube kwakungeve kungenxa “yenhlekelele” eyangehlela, ngabe ngisalandela izinto zezwe ezimbi, ngingakwazi ukubona isimo esiphansi engangikusona, ukube kwakungeve kungenxa yokusolwa nokwahlulelwa, ngangingasoze ngamukela iqiniso, ngingasoze ngathatha indlela elungile empilweni, futhi kwakuyinsindiso kankulunkulu eyangivumela ukuba ngingaphinde ngithole ukuzwa ukunambitheka “kwempilo” futhi. lapho sengiqonda konke lokhu, nganquma ukuba ngikholwe ngenhliziyo yami yonke ukuba ngikholwe kunkulunkulu futhi ngilandelele iqiniso ukuze ngikhokhe uthando angithande ngalo unkulunkulu.