ONGEGRONDE VREES | Elim Ministries
Die uitstuur van die 12 uitgesoekte manne in Numerie 13 om die Beloofde Land te gaan verken, bring aspekte na vore wat besonders relevant is vir die ongewone tyd waarin ons op die oomblik is. Hierdie was nie sommer enige manne nie. Hulle is gereken as leiers – “owerstes” – in hulle afsonderlike stamme. Twaalf van die bestes. Hulle moes fisies en emosioneel sterk wees. Hulle moes manne van besonderse wysheid en gesonde oordeelsvermoë wees. Hulle moes die nuwe land en sy mense en die omstandighede kon evalueer. Hulle moes help om ‘n strategie in plek te stel om die Land in besit te kan neem en daar te vestig. Maar ná die hele episode van die uitstuur (Hebreeus: “shelach”) van die twaalf, blyk dit dat hulle nie oor die eienskappe beskik het waarop Mosheh gehoop het nie. Net twee, Yehoshua en Kalev, was uiteindelik hulle sout werd en het nie geswig onder die emosionele druk van die nuwe fase wat voorgelê het nie.
Jonathan Sacks, bekende rabbi van Engeland, het êrens oor hierdie voorval geskryf en gesê daar is minstens sewe foute wat die verspieders gemaak het, wat ‘n impak op die emosionele gereedheid van die totale volk gemaak het. So is dit altyd: As leiers emosioneel nie die mas opkom nie, ly die volgelinge van daardie leiers daaronder. As die leiers nie ‘n sterk sein uitstuur nie, is hulle volgelinge soos mense sonder ‘n kompas. Daarom staan daar aan die begin van Numerie 14:1-2, direk nadat die verspieders hulle morbiede verslag oor die land voorgelê het, die volgende woorde: “Toe het die hele vergadering uitgeroep – hulle het hul stem verhef, en die volk het daardie nag geween. En al die kinders van Yiesraél het gekerm teen Mosheh en teen Aharon, en die hele vergadering het aan hulle gesê: Ag, as ons maar in Mietsrayiem gesterf het! Of as ons maar hier in die woestyn gesterf het!”
Wat was die sewe foute wat die verspieders (en die volk) gemaak het? Die eerste is wat Sacks noem, ALL-OR-NOTHING-THINKING. Alles is swart of wit. Goed of sleg. Maklik of onmoontlik. Wanneer hulle aan die moontlikheid van oorwinning gedink het, het hulle eenvoudig vir hulleself gesê: Dit kan nie gedoen word nie. Nie: Dis sal moeilik wees, maar met Yahweh se hulp kan ons dit doen nie. Die oorlog word daar en dan verloor; die hele onderneming duik in die hek – voordat ‘n enkele siel nog die Jordaanrivier oorgesteek het.
Die tweede fout was NEGATIVE FILTERING. In enige moeilike situasie is daar plusse en minusse. Maar die verspieders het gekies om die plusse te ignoreer en die minusse op te blaas en as allesoorheersend voor te stel. Nadat hulle gesê het die land en die vrugte is mooi, het hulle ’n drie-dimensionele MAAR bygevoeg en toe van alles vergeet wat voor die MAAR gestaan het en net ‘n hele rits minusse ingeryg. Vir hierdie verspieders – en dikwels ook vir óns – weeg ‘n minus (wat net een strepie het) dikwels swaarder as ‘n plus (wat twee strepies het).
Die derde fout was CATASTROPHIZING. Om die heel eerste tekens van ‘n moontlike probleemsituasie as die vroeë tekens van ‘n katastrofe of ‘n ramp te sien. Die woord “katastrofe” beteken letterlik om ‘n draai ondertoe te maak. Die woord het in die ou Griekse tragedies ontstaan waar daar dikwels ‘n “fatal turning point” in die drama ingebou is. Dis asof daar iets in sommige mense ingebou is wat hulle programmeer om te dink: As daar ‘n draaipunt kom, gaan dit ondertoe wees, nie boontoe nie. Tien van die 12 verspieders het so ‘n lewensuitkyk gehad.
Die vierde fout was MIND-READING. Baie mense tree op asof hulle altyd weet wat ander mense dink – en dan is hulle meeste van die tyd totaal verkeerd. Kyk na die laaste woorde van Numerie 13: “Ons was soos sprinkane in ons oë; so was ons ook in hulle oë.” Siestog. Toe Yehoshua se twee verspieders later by Ragab uitkom, blyk dit dat hulle voorgangers toe glad nie sulke akkurate lesers van mense se gedagtes was nie. “Ek weet dat Yahweh die land aan julle gegee het (het Ragab vir hulle gesê) en dat die skrik vir julle op ons geval het en dat al die inwoners van die land vir julle bewe (Jos 2:9).
Die vyfde fout was THE INABILITY TO DISCONFIRM. Die weiering om deur feite oortuig te word. Kalev en Yehoshua se boodskap was helder en duidelik: “As Yahweh ‘n welbehae in ons het, sal Hy ons in hierdie land inbring en dit aan ons gee, ‘n land wat oorloop van melk en heuning … wees julle nie bevrees vir die volk van die land nie, want hulle is ons brood. Hulle beskutting het van hulle gewyk, en Yahweh is met ons” (Num 14:8-9). En hoe reageer die volk wat besluit het om na die tien te luister? Hulle wil vir Yehoshua en Kalev stenig. In hulle verwarring het hulle hul eie afleidings gemaak en was nie oop vir enige ander siening nie.
Die sesde fout was EMOTIONAL REASONING. Om toe te laat dat jou gevoelens jou denke en jou optrede bepaal – in plaas van die situasie deeglik te ontleed, na ander opinies te luister en na die feite te kyk. Die feite is: die mense van die land was nie reuse nie en die mure van die stede het nie tot by die wolke gestrek die soos wat die tien gesê het nie (Deut 1:28). As hulle na die volle prentjie gekyk het, sou hulle besef het die nasies anderkant die Jordaan was bang, net soos hulle, hulle leërs was nie onoorwinlik nie en hulle stede was nie ondeurdringbaar nie.
Die sewende fout was BLAME. Skuldverplasing. Blameer ander mense vir die krisis waarin jy jou bevind. Toe die tien verkenners met hulle negatiewe verslag die hele emosionele atmosfeer in die kamp van die volk besoedel, begin die volk summier om teen Mosheh en Aharon te murmureer. Die implikasie is dat hulle beskuldigings voor die voete van hulle leiers gelê het. Dis alles julle skuld! Julle moes ons in vrede in Egipte gelos het! Iemand anders as ons is verantwoordelik. Ons is die slagoffers. Dit is die taal van mense wat hulle oë van Yahweh af wegdraai, wat hulle hande uit sy hand wegtrek en wat hulle toekoms by Hom verruil deur soos ‘n ou grammofoonplaat vas te haak by gedagtes soos: Hulle moes dit nie gedoen het nie … Jy moes dit nie aan my gedoen het nie … Ek moes dit nooit nie gedoen het nie.
In hierdie tyd van die pandemie is vrees iets waarmee ons almal in ‘n mindere of meerdere mate worstel. Dikwels het ons vrees nie eintlik ‘n naam nie. En as ons mooi daaroor dink, het dit dalk ook nie regtig ‘n oorsprong nie – as ‘n mens die groot bohaai wat mense opskop en die aanhoudende gesanik van die media buite rekening laat. Dalk het dit tyd geword dat ons onsself afvra of baie van ons vrese nie ongegrond en onredelik is nie. Dis Franklin Roosevelt, wat met sy inhuldiging as Amerikaanse president in 1933, in die hartjie van die Groot Depressie, gesê het “It is my firm belief that the only thing we have to fear is…fear itself.” Die grootste bemoediging wat ons het, is dat daar ’n ander benadering is wat in die Skrif na vore kom, as die verskrikte-haas-tipe benadering van die tien verkenners van Numerie 13 en 14. Kom ons vertrou Yahweh om deur sy Woord vir ons die regte perspektief oor ongegronde vrees in ons lewe te bring:
Ps 23:4 Al gaan ek ook in ‘n dal van doodskaduwee, ek sal geen rampspoed vrees nie; want U is met my: u stok en u staf, dit vertroos my.
Ps 56:3-4 Die dag as ek vrees, sal ek op U vertrou … ek vertrou op Elohiem, ek vrees nie; wat kan vlees my doen?
Jes 43:1-2 Wees nie bevrees nie, want Ek het jou verlos; Ek het jou by jou naam geroep; jy is myne! As jy deur die water gaan, is Ek by jou; en deur die riviere – hulle sal jou nie oorstroom nie; as jy deur vuur gaan … sal die vlam jou nie brand nie.
Ps 94:19 As my gedagtes binne-in my vermenigvuldig, dan verkwik u vertroostinge my siel.
Fil 4:6-7 Wees oor niks besorg nie, maar laat julle begeertes in alles deur gebed en smeking met danksegging bekend word by Elohiem. En die vrede van Elohiem, wat alle verstand te bowe gaan, sal julle harte en julle sinne bewaar in die Messias Y’shua.
Ps 27:3-4 Al word ‘n kamp teen my opgeslaan, my hart sal nie vrees nie … een ding het ek van Yahweh begeer, dit sal ek soek: dat ek al die dae van my lewe mag woon in die huis van Yahweh, om die lieflikheid van Yahweh te aanskou.
En uit die mond van een van die twee verspieders wat nie van Yahweh weggekyk het nie:
Jos 1:9 Het Ek jou nie beveel nie: Wees sterk en vol moed, wees nie bevrees of verskrik nie; want Yahweh jou Elohiem is met jou, oral waar jy heengaan.
Tags: belief, fear, trust