Agtien maande al swoeg die Suid-Afrikaanse Polisie se Veiligheidsafdeling om die sabotasievlaag te beheer wat dwars-oor die land uitmasel. Talle kere bly die saboteurs anoniem; dikwels word van die skuldiges aangekeer. Daar word toegesien dat reg geskied: die verdagtes word in die hof aangekla en van hulle word gevonnis. Daar is egter ander wat hul plekke kan neem en die sabotasie-aanslae duur voort.
Daardie pamflet gee ‘n skewe beeld. Terwyl met die vlugskrif gepoog is om die blankes die skrik op die lyf te ja, en dit in die naam van die swartes van Suid-Afrika, het die opstellers daarvan met blankes saamgewerk.
Daar is ook ‘n ander naam wat opduik: Umkhonto We Sizwe, wat beteken “Assegaai van die Nasie”. Al gou blyk dit die ANC se militêre vleuel te wees.
Het hy uit die land gevlug om te voorkom dat hy tronk toe gaan as sy appèl nie slaag nie? Niemand weet nie. Maar ‘n koevert kom by die Suid-Afrikaanse Persassosiasie (SAPA), die landwye Suid-Afrikaanse nuusdiens, aan.
“Hier, luitenant,” verwelkom die persoon wat gebel het, hom. “Is dit die man?” vra Van Wyk. “Laat ons hoor!” spreek hy die vreemdeling saaklik aan.
Die man praat rustig en sellvoldaan. Hy weet wat sy inligting in die tyd vir die polisie werd kan wees.
‘n Week later ry hulle egter nog elke nag rond. Elkers gaan alles goed tot naby die rykbuurt Sandown waar die man die pad byster raak. Hy kan maar net nie onthou hoe verder gery moet word nie.
“Dis naby ‘n plek met die naam IVON — I for ink”, spel hy op Engels. “Ek het die naam daar naby geskryf gesien.”
Die speurder kyk vlugtig na die wit hekpilare op regs. Hy weet onmiddellik waar dit is: hulle is regoor die woonwapark in Rivonia. Agter die hek is in die skynsel van die motorligte net bome te sien.
‘n Entjie verder kom hulle af op die verweerde naamplaat Rivonia wat die informant op die dwaalspoor gebring het. Die R en die IA aan die end is nie baie duidelik leesbaar nie en laat die naam na IVON lyk!
Terug by sy huis sak die speurder moeg maar opgewonde in sy leunstoel neer. Die tyd vir aksie het aangebreek, maar nou moet baie fyn beplan word...
Hoeveel manne sou nodig wees om die plek te omsingel? Daar sal wagte wees wat alarm kan maak—en daardie wagte gebruik sterk verkykers, dis ‘n brokkie inligting waaroor die polisie ook reeds beskik. Nee, omsingel en toeslaan sal nie deug nie. Daar durf nie tyd velore gaan nie; vir niemand mag die kans gegee word om moontlike bewysstukke te vemietig nie...
Die aanslag moet baie fyner beplan word, besef Van Wyk. Hy moet sy manne op so ‘n wyse by die opstal kry dat die verrassingselement tot die grootste voordeel gebruik kan word. Ook moet hy hulle so kan beheer dat hulle geen aandag sal trek as hulle teenwoordigheid nie nodig blyk te wees nie, as dit blyk dat ‘n klopjag om die een of ander rede ongewens is.
Kol Venter aanvaar sy jong offisier se voorstelle en die adjunk-hoof van die Randse Veiligheidsafdeling staan reeds met die gehoorbuis in sy hand om die Johannesburgse stadsraad telefonies om die gebruik van ‘n ambulans te vra, toe hy skielik van plan verander.
“Ons sal jou R200 vir die gebruik van die voertuig gee. Ons het die ding hoogstens vir ‘n paar uur nodig.”
Om die plaas, wat hy nog net in die nag gesien het, noukeuriger te bespied, ry die swartkopspeurder en sy genant, speurdersersant Van Wyk, dieselfde oggend daarheen. Hulle ry met sersant Van Wyk se eie DKW, ‘n soort motor wat nie deur die polisie gebruik word nie.
Kan hy nie in die omgewing meer omtrent die plaas en sy mense uitvis nie? Hy ry by ‘n werf in en stel ‘n paar versigtige vrae aan die Engelssprekende inwoners — welgestelde mense, soos die meeste ander in die uitsoekbuurt Rivonia.