Genl. Jannie Geldenhuys (83), ’n voormalige hoof van die eertydse Suid-Afrikaanse weermag (SAW), is aan alzheimersiekte dood. Sarel van der Walt dink terug aan sy dae as dienspligtige onder Geldenhuys se bevel in die eertydse Suidwes-Afrika.
Ek het pas as ’n 19-jarige diensplig-korporaal van die Infanterieskool in Oudtshoorn in Suidwes aangekom.
Daar was ons bang vir die onderkorporaals . . . Daardie middag op Swakop was die eerste keer wat ek in ’n generaal se geselskap was. Geldenhuys het my gesien en nader geloop. Daar was ’n glimlag op sy gesig. Hy het sy hand uitgesteek.
Ek kan nog goed onthou ek het na sy rangkentekens met die swaardjies en die kasteel op sy skouers gestaar.
Soldaat en diplomaat. Genl. Jannie Geldenhuys (links), toe nog ’n generaal-majoor in 1980, saam met lt.genl. Dewan Prem Chand van die Verenigde Nasies tydens onderhandelinge oor die onafhanklikheid van die eertydse Suidwes-Afrika, nou Namibië.Foto: Bushwar, deur Stefan Sonderling
’n Ander keer was Martti Attisaari as VN-kommissaris vir Namibië in Windhoek. Hy het een aand by die Geldenhuyse se huis in Klein Windhoek gaan eet.
Ek het nou nog ’n uitknipsel van ‘n berig wat hy oor Geldenhuys vir Beeld geskryf het toe dié as hoof van die leër aangestel is. Die opskrif was: “Geldenhuys is soldaat én diplomaat.”
Twee dae later stap ek by die troepe se wagkamer in. Daar sit Geldenhuys toe met ’n firebucket (army-taal vir ’n koffiebeker) in die hand en hy verduidelik aan die troep waaroor die stryd in Suidwes gaan.
Kort hierna het Geldenhuys hoof van die leër en luitenant-generaal geword en is Pretoria toe verplaas. ’n Paar weke later was hy terug in Windhoek op sy eerste amptelike besoek.
Sy nuwe rangkenteken was van plastiek. “Generaal lyk nou soos ’n rofie-generaal,” het een van die troepe vir Geldenhuys gesê.
In 2009 het Geldenhuys ’n boek (Ons was daar) geskryf en ek is na sy huis in Pretoria om vir Beeld ’n onderhoud met hom te doen.
Hy het interessante staaltjies vertel oor die onderhandelinge met die Angolese en die Kubane wat gelei het tot die onttrekking van die Suid-Afrikaanse en Kubaanse magte aan Angola.
Op ’n keer was ons Ventersdorp toe vir ’n storie oor die legendariese spoorsnyer en wildbewaarder Peter Stark wat die Duitse baron dr. Klaus von der Ropp in 1975 uit die kloue van die Namibwoestyn gered het toe die baron verdwaal het. Von der Ropp was ook teenwoordig. Geldenhuys het Stark, ’n eertydse veldwagter, destyds as spoorsnyer in die weermag aangestel.
Ons het net twee minute daaroor gepraat, want daar was planne vir so ’n wedstryd, maar dit is nooit gespeel nie. Die res van die ontmoeting met die oudstoeier en ’n groep van sy vriende was soos Geldenhuys gesê het niks anders nie as ’n “regse hinderlaag”.
Op pad terug Pretoria toe het Geldenhuys om verskoning gevra. Ek het hom geterg: “Generaal, die regses soek ’n nuwe leier. Hulle soek ’n generaal om hulle te lei.”
Geldenhuys, wat toe al tekens van alzheimersiekte getoon het, het my gegroet, maar duidelik nie herken nie. Ons het saam met ’n groepie mense gestaan en gesels toe iemand ’n grap vertel. Ek het gelag.
Dit was die generaal wat my vroeër aan ander mense voorgestel het “as ’n ou pel van Windhoek”. Ou pelle? Hy, die generaal, en ek, die korporaal!
Jannie Geldenhuys, of Baas Jan soos ons destyds in die army na hom verwys het, was nie net ’n generaal nie. Hy was ’n mensch wat altyd my generaal sal wees.