PressReader - George Herald: 2017-11-09 - S­taan jou man hier­die No­vem­ber
S­taan jou man hier­die No­vem­ber
Een uit el­ke se­we mans in Suid-A­fri­ka word ge­du­ren­de hul leef­tyd met kan­ker ge­di­ag­no­seer. Die vyf mees al­ge­me­ne kan­kers wat Suid-A­fri­kaan­se mans teis­ter, is pro­staat, ko­lo­rek­ta­le, ka­po­si sar­koom (‘n ti­pe vel­kan­ker), long en blaas­kan­ker.
Ge­du­ren­de die maand No­vem­ber fo­kus die Kan­ker­ver­e­ni­ging van Suid-A­fri­ka (Kan­sa) op mans­ge­sond­heid.
Hoe­wel som­mi­ge ri­si­ko­fak­to­re soos ‘n fa­mi­lie­ge­skie­de­nis van siek­te, ou­der­dom en ras nie be­heer kan word nie, kan an­der fak­to­re ge­mi­ni­ma­li­seer word deur ‘n ge­son­de leef­wy­se. So ‘n leef­wy­se sluit on­der an­de­re in: ‘n ge­son­de en heil­sa­me eet­plan en di­eet, die hand­ha­wing van ‘n ge­son­de lig­gaams­ge­wig, die ver­my­ding van rook en in­na­me van al­ko­hol as­ook om ak­tief te wees deur ge­reel­de oe­fe­ning te doen.
Kan­sa moe­dig die vroeë op­spo­ring van kan­ker aan en doen ‘n be­roep op die pu­bliek om sif­tings­toet­se deur mid­del van ‘n ko­lo­no­sko­pie van­af die ou­der­dom van 50 jaar te on­der­gaan. Hier­die toets be­hoort her­haal te word na el­ke 10 jaar af­han­gend van die in­di­vi­du se ri­si­ko­fak­to­re.
Fe­ka­le Ok­kult bloed­toet­se word aan­ge­bied by mees­te Kan­sa-sorg­sen­trums. Hier­die toet­se on­der­soek mi­kro­sko­pie­se bloe­ding in ont­las­ting, wat ‘n te­ken kan wees van ‘n groei­sel, in­flam­ma­sie of bloe­ding in die spys­ver­te­ring­stel­sel.
Tes­ti­ku­lê­re kan­ker is al­ge­meen on­der jong Suid-A­fri­kaan­se mans tus­sen die ou­der­dom­me van 15 en 39 jaar en een uit 2 084 mans word deur hier­die kan­ker ge­af­fek­teer. Vroeë op­spo­ring ver­be­ter die oor­le­wing­sy­fer en die simp­to­me kom voor in bei­de die tes­ti­kels en skro­tum en sluit knop­pe, swel­ling en pyn in. Maan­de­lik­se self­on­der­soek van die tes­ti­kels is ‘n mak­li­ke en ef­fek­tie­we ma­nier vir mans
om on­ge­wo­ne en ab­nor­ma­le te­kens en simp­to­me op te spoor.
‘n Ge­ba­lan­seer­de leef­styl en sif­tings­toet­se is van die al­ler­groot­ste be­lang om die ri­si­ko van kan­ker te ver­laag en om te keer dat die per­soon weer met die­self­de siek­te ge­di­ag­no­seer word. Kan­sa se aan­be­ve­ling is dat mans ge­reel­de sif­tings­toet­se van­af die ou­der­dom van 40 jaar en ou­er moet on­der­gaan - ver­al as daar e­ni­ge fa­mi­lie­ge­skie­de­nis van kan­ker is. Sif­tings­toet­se word ge­doen deur mid­del van ‘n bloed­toets wat Pro­staat Spe­si­fie­ke An­ti­geen (PSA) toets ge­noem word en wat e­ni­ge ab­nor­ma­li­tei­te van die pro­staat op­spoor.
Kon­tak die Kan­sa­sorg­sen­trum, Mer­ri­man­straat 103, Ge­or­ge by
044 874 4824 vir meer be­son­der­he­de.
Vi­vi­an Booy­sen (links) van Oudts­hoorn on­der­gaan tans be­stra­ling vir pro­staat­kan­ker in Ge­or­ge. Ter­wyl Booy­sen in Ge­oer­ge is vir sy be­han­de­ling woon hy in die Ir­ma Bruschi­in­te­rim­huis in Mer­ri­man­straat. Booy­sen be­klem­toon die be­lang­rik­heid van ge­reel­de sif­tings­toet­se. Saam met hom is sr. Ter­sia Fou­rie, be­stuur­der van die in­te­rim­huis.