Vroeër ingryping in skooljaar nodig(Argieffoto: Christel Cornelissen) Leeragterstande weens die Covid-19-pandemie is grootliks ingehaal, maar leesbegrip en wiskunde wat konkrete werk vereis, is steeds ŉ probleem, het Solidariteit se Skoleondersteuningsentrum (SOS) in sy vyfde verslag ná afloop van die Gestandaardiseerde Eksamen (GSE) bekend gemaak. Altesame 25 285 leerders in 50 skole het verlede jaar die eksamen afgelê, wat bestempel word as ŉ toonaangewende assesseringsinstrument wat skole kan gebruik om hul akademiese doelwitte te meet en kurrikulum-aanbieding en -ingryping daarvolgens te beplan. Leerders van gr. 4 tot gr. 11 kon die wiskunde- of Afrikaans-huistaal-eksamen aflê en leerders in gr. 10 en -11 kon die eksamen vir wiskundige geletterdheid aflê. Die GSE het gewys dat leerders jaarliks met dieselfde afdelings sukkel en dat daar min tyd is om uitdagende onderwerpe deeglik te hersien. Luidens die verslag sukkel veral gr. 9-leerders duidelik nog met Afrikaans (huistaal) en is leesvaardighede in die meeste grade steeds ŉ probleem. “Leesbegrip het ŉ beduidende uitwerking op leerders se uitslae – en oor alle vakke heen. Verskeie faktore kan hiertoe bydra en sluit in sosiale en persoonlike kwessies, asook faktore binne die onderwysstelsel,” aldus die verslag. Wat wiskunde betref, het die uitslae beduidend gedaal in die afdeling “Getalle, Bewerkings en Verwantskappe” in die gr. 9-groep. Die uitslae vir “Ruimte en Vorm” is ook laer. Dié afdeling vereis vaardighede wat in die vroeër fases ontwikkel moet word. Wiskunde-uitslae van gr. 4 tot gr. 9 het wel in geheel verbeter. Die gr. 7-groep het hul uitslae met byna 8% opgestoot. Gryp vroeër in Die SOS sê in sy verslag dit is belangrik dat leerprobleme en uitvalle – om akademiese sukses te verseker – heelwat vroeër geïdentifiseer word. (Foto: Christel Cornelissen) Die SOS sê in sy verslag dit is belangrik dat leerprobleme en uitvalle – om akademiese sukses te verseker – heelwat vroeër geïdentifiseer word. “Assesserings wat aan die einde van die skooljaar afgelê word, bied nie die geleentheid vir onderwysers om die uitvalle van leerders aan te raak voordat hulle na die volgende graad oorgaan nie.” As deel van pogings om hierdie probleem te pak, gaan die SOS volgende jaar ook basislynassesserings bekend stel. “Hierdie instrument sal aanvanklik as ŉ loodsprojek in gr. 7, 8 en 10 bekend gestel word om skole in staat te stel om probleemterreine vroegtydig te identifiseer en te hanteer.” En hoewel leeragterstande dalk ingehaal is, is die uitwerking van die pandemie op die akademie steeds baie duidelik. “Etlike grade het kommerwekkend onderpresteer. Volgens die SOS se kontroleprosesse was die vraestelle op ŉ goeie, maar nie ŉ té hoë standaard nie. Skole moet beslis daarteen waak om nie stelselmatig hul standaarde te verslap om met departementele standaarde en eise te strook nie,” sê Hugo Vermeulen, hoof van opleiding by die SOS. SOS is van mening dat die standaard van die vraestelle gemiddeld tot bogemiddeld is en dat dit ŉ goeie aanduiding vir skole van hul eie gemiddeldes gee. Daar was verlede jaar strenger moderering en dit kon bygedra het tot die beter prestasie van leerders in onder meer die intermediêre fase. Leerders is ‘lees-lui’ “ŉ Moontlike verklaring vir die swakker prestasie van leerders oor die algemeen kan wees dat die GSE-vraestel nie as die primêre vraestel geskryf word nie en dat leerders daarom nie erns maak met die voorbereiding en/of beantwoording daarvan nie,” lui die verslag. “Die SOS is van mening dat die swakker leesbegrip-prestasie deels toegeskryf kan word aan die afgelope twee jaar se ingekrimpte kurrikulum en min tot geen tydsbesteding aan begripslees nie. Dit is met ander woorde nie ingeoefen nie en leerders het lees-lui geraak.” Luidens die verslag is een van die grootste faktore wat bydra tot swak leesbegrip ŉ gebrek aan geleentheid om begripslees te oefen. Dit kan die gevolg wees van die ingekrimpte kurrikulum, ŉ tekort aan geskikte leesmateriaal en ŉ gebrek aan tyd wat aan leesaktiwiteite bestee kan word. “Die gebruik van geskikte leerhulpmiddels en -tegnologieë, die aanmoediging van ŉ leeskultuur binne skole en gemeenskappe, en die gebruik van differensiële leesonderrig wat toegespits is op elke leerder se individuele behoeftes en vaardighede kan leesbegrip verbeter.” Die SOS sê sy jaarlikse matriekverslag wys ook dat leerders moeiliker onderskeidings of hoë punte in Afrikaans-huistaal behaal as wat leerders in die ander inheemse moedertale van Suid-Afrika behaal. Dit beteken dat Afrikaans-huistaal se moeilikheidsgraad en standaard hoër is as dié van ander moedertale. “Ongelukkig besef Afrikaanse moedertaalsprekers dit nie altyd nie en neem aan dat hulle nie vir Afrikaans-huistaal as vak hoef te leer nie. “Nog ŉ moontlike rede vir die swakker prestasie in onder meer “Taalstrukture en -konvensie” is dat die kurrikulum oorvol is en onderwysers nie regtig by die vaslegging van taal- en spelreëls uitkom nie. Verder is lees en taalvaardigheid onlosmaaklik deel van mekaar en is dit logies dat wanneer die een komponent swak is, die ander noodwendig ook negatief beïnvloed word.”