Gelowiges wat waaksaam bly wag met olie in hulle lampe sal nie oorval word deur die onverwagsheid van die dood of die wederkoms nie. Hulle sal lewe al sterwe hulle (Joh 11:25). By die laaste trompette sal hulle tot die hemel opgewek word uit die dood. Die Psalm- en Josuatekste wil die kerk aanmoedig tot 'n lewe waar die vreugdevure van gehoorsaamheid hoog brand. Geloof en lewe behoort 'n fees van gehoorsaamheid te wees.
Ek het hom baie nakomelinge gegee. Aan hom het Ek vir Isak gegee, 4aan Isak vir Jakob en Esau. Aan Esau het Ek die Seïrberge gegee om in besit te neem, maar Jakob en sy nageslag is af na Egipte toe.
5"Ek het vir Moses en Aäron gestuur en Ek het Egipte met rampe getref soos Ek dit goedgevind het. Daarna het Ek julle uitgebring: 6Ek het julle voorvaders uit Egipte gebring, en toe hulle by die Rietsee kom, het die Egiptenaars hulle agtervolg met strydwaens en ruiters. 7Julle voorvaders het na My geroep om hulp, en Ek het dit donker laat word tussen julle en die Egiptenaars en die see oor die Egiptenaars laat kom sodat dit hulle bedek het. Julle eie oë het gesien wat Ek aan die Egiptenaars gedoen het. Daarna het julle lank in die woestyn gebly.
8"Toe het Ek julle gebring na die land van die Amoriete wat oos van die Jordaan gewoon het. Hulle het teen julle oorlog gemaak, maar Ek het hulle in julle mag oorgegee sodat julle hulle land in besit kon neem. Ek het hulle uitgeroei om vir julle plek te maak.
9"Toe Balak seun van Sippor en koning van Moab teen Israel oorlog wou maak, het hy vir Bileam seun van Beor laat roep om 'n vloek oor julle uit te spreek. 10Maar Ek het nie na Bileam geluister nie, en hy moes julle teen wil en dank seën. So het Ek julle gered uit die hande van Balak.
11"Julle het deur die Jordaan getrek en by Jerigo gekom. Die mense wat in besit was van Jerigo, die Amoriete, Feresiete, Kanaäniete, Hetiete, Girgasiete, Hewiete en Jebusiete, het teen julle oorlog gemaak, maar Ek het hulle in julle mag oorgegee. 12Ek het al vantevore die twee Amoritiese konings laat moed verloor, en dít het hulle voor julle uit verdryf, nie julle swaarde en julle pyl en boë nie.
13"Ek het julle 'n land gegee wat julle nie bewerk het nie, stede wat julle nie gebou het nie, maar waar julle kon gaan woon; julle eet van wingerde en olyfboorde wat julle nie geplant het nie.
Die dood van Josua en Eleasar
29Na hierdie gebeure het Josua seun van Nun, dienaar van die Here, gesterf. Hy was honderd en tien jaar. 30Hy is begrawe in die gebied wat aan hom gegee was as besitting, in Timnat-Serag in die Efraimsberge, noord van Gaäsberg.
31Israel het die Here bly dien tydens die lewe van Josua en tydens die lewe van die leiers wat vir Josua oorleef het en alles ervaar het wat die Here vir Israel gedoen het.
32Die liggaam van Josef wat deur die Israeliete uit Egipte gebring is, is in Sigem begrawe, in die stuk grond wat Jakob by die nageslag van Gamor, vader van Sigem, gekoop het vir honderd stukke silwer. Die grond het die eiendom van die nakomelinge van Josef geword.
33Ook Eleasar seun van Aäron is oorlede. Hy is begrawe in Gibea, 'n plek in die Efraimsberge wat aan sy seun Pinehas toegeken was.
Toetrede: Flam 142 of Vonkk 83 of Lied 587
Votum: Psalm 78:1-7
Lofsang: Lied 590 of Flam 161 of Vonkk 277
Wet: Josua 24:14-24
Skuldbelydenis/Genadeverkondiging: Flam 69:2 of Lied 585
Genadeverkondiging & Geloofsbelydenis: (voorleser – Wilhelm Jordaan)
Gebed: Flam 369
Skriflesing: Matteus 25:1-13
Slotsang: Flam 198 of VONKK 208 of Lied 539 of Lied 596
Seën: (uit: Wepener, Cas. 2011. Soos 'n blom na die son draai. Wellington, Bybel-Media.)
Respons: Lied 599 Refrein of Vonkk 183:5
Flam 142 "Kom, Jesus, kom!" of
Lied 587 "Kyk, Hy kom!" Wag, laat ons luister
Lied 590 "Het jy gehoor dat eenmaal"of
Flam 161 "Meer As 'n Lied Oor Ons Lippe (Mooier As Die Mooiste Mooi)" of
Flam 69:2 "Was My Skoon" of
Genadeverkondiging & Geloofsbelydenis
(voorleser)Ek glo in Jesus Christus
(Uittreksel van Wilhelm Jordaan, uit "Gebedeboek met liturgiese Voorstelle")
Johannes 12:25 en Jesaja 2:5 Teks: Tradisioneel Suid-Afrika (isiZulu); Afrikaanse weergawe Werkgroep VONKK 2009; Engelse teks oorgelewer. Melodie: Tradisioneel Suid-Afrika. © Afrikaanse teks en begeleiding: 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) © Melodie: openbare besit RUBRIEK: Multikultureel – Liefde, Dankbaarheid en Diens
F161. "Meer As 'n Lied Oor Ons Lippe (Mooier As Die Mooiste Mooi)" (T142)
(RUBRIEK: Flam – Gebed / Toewyding) Teks en musiek: Retief Burger © 2009 Urial Publishing (Opgeneem op Oorgegee)
Meer as 'n lied oor ons lippe, meer as wat woorde kan bring
sing harte verlief op die Koning in verwondering.
U is die Prins van die eeue, gesalf uit die beker van vreugde
kom, o Koning, en luister na ons liefdeswoorde.
Mooier as die mooiste mooi, held van al ons drome,
genade stort oor lippe rein, en vuur is in u oë.
Want u liefde brand al sterker vir die bruid wat U begeer
voor U, ons Mooiste mooi, buig ons, u mooistes neer.
U bruid roep uit na haar Bruidegom.
Ons verlang. Kom, ja kom. (x2)
Einde: (Intro akkoorde)
Hierdie liefde is wyer, hierdie liefde is hoër
Hierdie liefde is dieper, hierdie liefde is mooier.
F369. "U Woord is 'n Lamp" T236
(RUBRIEK: Flammikidz – Geloof en Vertroue) Teks en musiek: Cor Uys © Brettian Productions
(RUBRIEK: Kruisfuur – Toewyding / Heiligmaking) Teks en musiek: Stass en Elanie van Veuren © 2008 MAR Gospel Music Publishers (Matt 25:1-12)
Melodie: DARWALL'S 148th – John Darwall 1770 Orrelbegeleiding: John Darwall 1770, aangepas Albert Troskie 2013 (Pro Deo) Kantoryverwerking: Albert Troskie 2013 (Pro Deo)
© Musiek: Openbare besit RUBRIEK: Klassiek – Lofprysing / Kersfees en Epifanie / Lydenstyd en Goeie
Vrydag / Paasfees / Hoop en Voleinding
Gebed: Flam 369 "U Woord is 'n Lamp"
Verduidelik hoe lampies in Jesus se tyd gewerk het. Kinders kan die teks opvoer terwyl dit gelees word – met lampies of met flitse met pap batterye.
Verduidelik voor die skriflesing hoe lampies in Jesus se tyd gewerk het. Kinders kan ook die skriflesing opvoer mbv lampies – of flitsies met pap batterye.
Gesels met die kinders oor kragonderbrekings. Vra hoe hulle te werk gaan wanneer daar kragonderbrekings is. Baie mense gebruik kerse. Maar dit beteken ons moet voorbereid wees op die kragonderbreking, omdat ons baie keer in die donker moet soek vir kerse en vuurhoutjies – die kerse en vuurhoutjies moet op hulle plek wees. Maak seker almal verstaan wat "voorbereid" beteken. God berei ons voor en werk in ons om gereed te wees vir Jesus se wederkoms. Ons kan probeer om gereed te wees, maar dit is God wat in ons werk.
Of jy kan gesels oor al die goed wat mamma in haar handsak saamdra, gereed vir byna enige situasie. Pak jou handsak uit om te wys waarvoor jy alles gereed is. (Of, as jy 'n man is, leen 'n handsak en wys wat alles daarin is.) Idee
Klein Hanna kom by die huis na kleuterkategese. Sy is drie jaar oud. Hanna is verontwaardig, soos net 'n driejarige kan wees. Hulle nuwe meneer laat almal hulle koppe buig en hulle oë toemaak as hulle bid, maar dan hou hy self sy oë oop, vertel sy.
Haar ma vra hoe weet sy die kategeet hou sy oë oop as haar oë dan toe is.
"Ek maak net een oog op 'n slag toe," sê die dogtertjie.
Klein Hanna is waaksaam. Sy laat haar nie onkant vang nie. Sy maak net een oog op 'n slag toe.
Hanna laat Jesus beslis glimlag. Hy leer ons immers op verskeie plekke om waaksaam te wees.
Op 25 Julie 2000 het Air France se Concorde Vlug 4590 neergestort, kort nadat dit in Parys opgestyg het. 'n Honderd passasiers, nege bemanningslede en vier persone op die grond het gesterf toe die Concorde die grond getref en ontplof het.
Die oorsaak van die ongeluk was 'n strook metaal van sowat 400 mm op die aanloopbaan. Die stukkie metaal het die Concorde se band laat bars, en stukke van die band het weer 'n brandstoftenk in die vliegtuig se vlerk oopgeruk. Die Concorde se vlerk het aan die brand geslaan, maar dit het reeds te vinnig beweeg om opstyging te kanselleer. Die vlieënier se plan was om op 'n nabygeleë vliegveld 'n noodlanding uit te voer.
Die vliegtuig het egter nie genoeg spoed gehad nie, en het neergestort. Die vlieënier het hy vergeefs geveg om die vliegtuig te red. Sy laaste woorde was: "Te laat."
Jesus se koms is 'n beslissende ingryping in die wêreld se geskiedenis. Daarom leer Jesus ons nie verniet om waaksaam te wees nie. Waaksaamheid bewaar ons van "te laat."
'n Gelykenis oor waaksaamheid
Ons teks vertel die bekende gelykenis oor die tien meisies met hul lampe in afwagting op die komende bruidegom . Hulle was tien meisies, almal voorberei met lampe om die bruidegom in te wag.
In vers 2 word hulle geïdentifiseer as verstandig en onverstandig. Die maatstaf waarvolgens hulle beoordeel word, is of hulle ekstra olie vir hulle lampe saamgeneem het (3). Die bruidegom het lank weggebly sodat almal vaak geword en aan die slaap geraak het. Almal. Al tien meisies – die verstandiges en die onverstandiges.
In die middel van die nag kom die aankondiging dat die bruidegom opgedaag het, en dat die bruilofsgaste hom moet gaan ontmoet. Die tien meisies het ook op die roep reageer en opgestaan om hulle vir die ontmoeting met die bruidegom gereed te maak.
Nou kom die lampe en die olie weer in spel. Die onverstandige meisies se lampe het doodgegaan omdat die olie daarin opgeraak het. Hulle wou van die verstandige meisies olie leen om saam met almal na die komende bruidegom te gaan. Die verstandige meisies was egter nie bereid om op hierdie punt hulle olie te deel nie. Die enigste uitweg vir die onverstandige meisies was om op daardie laat uur van die nag na die winkel te gaan om hulle olievoorraad aan te vul.
Dan gebeur die onverwagse, die verrassing! Die bruidegom daag op terwyl die onverstandige meisies nog by die winkel olie koop. Die vyf verstandige meisies wat intussen hulle lampe gevul het met die ekstra olie wat hulle in houers saam geneem het, was op die regte plek en tyd om saam met die bruidegom na die bruilof toe in te gaan. En toe is die deur agter die gaste gesluit.
Saam met die verrassing is daar ook teleurstelling en tragedie. Die onverstandige meisies kom te laat by die toe deur aan. Die bruidegom antwoord van binne af op hulle gepleit om die deur oop te maak met 'n boodskap wat wreed en harteloos klink: "Ek sê vir julle: Ek ken julle nie" (12).
Jesus sluit hierdie gedeelte af met sy beklemtoning van die punt van die gelykenis. Waak! Julle weet nie die dag en die uur nie!
Wysheid en waaksaamheid
Hierdie gelykenis bou op die Joodse tradisie waarin wysheid en dwaasheid teenoor mekaar gestel is. Wysheid is om jou lewe volgens God se plan en bedoeling in te rig. Dwaasheid is om nie met God rekening te hou nie, en jou eie kop te volg. Die wysheidsboeke in die Ou Testament roep ons voortdurend op om nie dwaas te wees nie, maar verstandig.
Die boek Spreuke beeld wysheid en dwaasheid dikwels uit as 'n vrou. Jesus, wat ook as Wysheidsleraar aan ons bekendgestel word, sluit in hierdie gelykenis by Spreuke se voorstelling aan. Hier word wysheid en dwaasheid voorgestel as vyf verstandige en vyf onverstandige meisies.
Jesus se gelykenis nooi ons uit om te bepaal waar ons staan. Leef ons wys of dwaas? Jesus, die bruidegom, kom weer aan die einde van die tyd om sy volgelinge mee te neem na die bruilof. Wie sal gereed wees?
In hierdie geval word wysheid gekenmerk deur gereedheid met olie vir die lamp, terwyl dwaasheid gekenmerk word deur verwarde planne op 'n te laat tydstip. Die olie beteken eenvoudig om gereed te wees vir die sleutelmoment. Die sleutelmoment in die wêreldgeskiedenis is die wederkoms van die Seun van die Mens. Dit is die moment van skeiding tussen mense. Sommige, die volgelinge van Jesus, word ingesluit in die bruilofsfees. Ander word uitgesluit.
Die bekende Nuwe Testamentiese kenner, NT Wright, skryf:
What matters is being ready; being prepared; being wise; thinking ahead, realizing that a crisis is coming sooner or later and that if you don't make preparations now, and keep them in good shape in the meantime, you'll wish you had.
Waaksaamheid, gereedheid, voorbereiding is belangrike temas in ons gelykenis. Prof Jan du Rand skryf:
Om te wag op die koms van die Here Jesus beteken nie om jou aan niksdoen oor te gee nie. Dit moet met groot verantwoordelikheid geskied, soos die vyf verstandige meisies wat gesorg het dat hulle lampe genoeg olie in het terwyl hulle op die bruidegom gewag het.
Voorbereidheid en onvoorbereidheid is belangrik, omdat Jesus se wederkoms uitgestel word. Aangesien ons nie weet wanneer Jesus kom nie, moet ons te alle tye gereed wees. Dit is wat verstandigheid en wysheid beteken. Die vyf meisies is onverstandig omdat hulle nie rekening hou met die moontlikheid van vertraging van die koms van die bruidegom nie.
Die feit dat die verstandige meisies op hierdie punt weier om olie af te staan verwys na die moontlikheid dat daar nie weer geleentheid sal wees om die voorraad aan te vul nie. Dat die onverstandige meisies in die nag moet gaan olie koop beklemtoon die waarskuwing teen en kritiek op hul gebrekkige voorbereiding (nalatigheid) vir die koms van die bruidegom.
Die vyf onverstandige meisies het hulle kanse verspeel en die bruilofsmaal misgeloop. Die meisies verteenwoordig hier die kerk, bestaande uit belydende dissipels. Die onderskeid tussen verstandige en onverstandige meisies is Matteus se spesifieke aanduiding van lede en nielede van die koninkryk. Ook die onverstandige meisies bely hulle lidmaatskap van die koninkryk. Die saamneem van olie om die lampe brandend te hou, dui op goeie werke in gehoorsaamheid aan Jesus se onderrig. Die nalatigheid (onverskilligheid) om genoeg olie te neem wys op ongehoorsaamheid aan Jesus se onderrig.
Die gesprek tussen die verstandige en onverstandige meisies oor voorsiening van olie berei die tafel vir die uiteindelike weiering van toegang tot die bruilof.
Volgens Skrifkenners verteenwoordig die onverstandige meisies se pleit om toegang tot die bruilof die poging van valse dissipels om toegang te verkry tot die koninkryk met die laaste oordeel.
Onkunde aangaande die presiese oomblik van die eindtyd moet daarom lei tot waaksaamheid tot en met die laaste oomblik. Oorgawe aan die druk van die tyd en moedeloosheid oor die uitgestelde uur, sal veroorsaak dat mense onverwags oorval word sonder dat hulle die volhardende pad van dissipelskap geloop het. Die verwagting van die bruidegom moet ons aanspoor om aktief te bly wag, om aktief die koninkryk van God te soek.
Dit gaan vir Matteus in die tyd van afwagting om die doen van God se wil soos wat Jesus sy dissipels onderrig het – die konsekwente etiese boodskap van die hele evangelie.
Nie net die einde nie
Die verwysing na die bruidegom in die gelykenis suggereer opnuut Jesus se Messiasskap. Dit was die kerngedagte in die voorafgaande hoofstukke vanaf die oomblik dat Jesus in Jerusalem aangekom het.
Die verwysing na Jesus as bruidegom beklemtoon dat die gelykenis nie slegs oor die eindtyd handel nie – die groot en vreesaanjaende dag waarop die ganse wêreld en kerk wag. Regdeur sy bediening het Jesus as Messias na sy volk, Israel, gekom. Hulle is die mense wat na die bruilofsfees uitgenooi is. Hulle is in hierdie verhaal verdeel tussen verstandiges wat vir Jesus ken en verseker dat hulle gereed is vir sy koms, en onverstandiges, aan wie Jesus uiteindelik sê: "Ek ken julle nie!" (12; vgl 7:23).
Omdat dit wat Jesus gedoen het uniek en beslissend was, het die hoedanigheid van die wêreld en hoe God daarmee in verhouding tree verander. Op grond van wat Jesus gedoen het, het 'n nuwe era aangebreek waarin sy soewereine heerskappy werklikheid word in die wêreld. In hierdie nuwe tyd, soos ook tydens Jesus se unieke aardse lewe en die van sy volgelinge, is dieselfde waarskuwing steeds akuut. Wees waaksaam!
Dit is maklik, skryf teoloog NT Wright, "to go slack on the job, to stop paying attention to God's work and its demands, to be unprepared when the moment suddenly arrives". Daarteen moet ons waak.
Wat ons geroep is om te vermy, is die laaste woorde van die Air France-vlieënier op daardie donker dag in die lugvaart se geskiedenis, 25 Julie 2000.
Laat ons liewer soos klein Hanna altyd een oog oop hou.
Flam 198 "Ek Wil Gereed Wees" of
Gelukkig is elkeen vir wie Jesus met sy weerkoms wakker kry. Hy sal hulle aan die tafel laat sit, 'n voorskoot aansit en hulle bedien.
Lied 599 Refrein ("Ja, ons wag op die Here en ons sing tot sy ere. Ja, Hy kom weer versekr om ons te kom haal.")