PressReader - SA Jagter Hunter: 2017-09-01 - My ge­we­re en hul sto­ries
My ge­we­re en hul sto­ries
Elk­een van my ge­we­re het ’n be­son­der­se sto­rie en ’n be­son­der­se plek in my hart...
SA Jagter Hunter - 2017-09-01 - INHOUD - Da­wie S­trauss
Som­mi­ge men­se se kar­re word deel van hul­le, so ook an­der se bo­te en an­der se mo­tor­fiet­se. My ge­we­re is só deel van my. Org Ham­man se prag­ti­ge ver­tel­ling oor sy 8mm Mauser het hier­die ar­ti­kel ge­ïn­spi­reer (SA JAG­TER/HUNTER Ja­nu­a­rie 2017).
As tie­ner het ek al be­sef dat men­se se smaak he­mels­breed van me­kaar ver­skil. Dit het fi­naal by my in­ge­sink toe oom Pot­tie met sy goud­geel Cor­ti­na Big Six daar by ons dam op die plaas stil­hou om te kom vis­vang. Oom Pot­tie het my ver­won­de­ring as be­won­de­ring ge­sien. “Kom ek wys jou...” het hy ge­sê. Die voor­ste pa­neel was oor­dek met ’n lem­me­tjie­groen, wol­le­ri­ge ma­te­ri­aal. Fluff, het ons dit ge­noem. In die spa­sie tus­sen die ag­ter­ruit en die ag­ter­sit­plek se rug­leu­ning was die­self­de ma­te­ri­aal en bo-op ’n hond­jie wat sy kop op en af knik as die mo­tor ry. In die voor­ste pa­neel was ’n 8-track- ste­re­o­spe­ler en langs dit ’n CB( ci­ti­zen band)- ra­dio. Bo-op die lang an­ten­na van die ra­dio was ’n o­ran­je le­moen­tjie. Wye ban­de om blink vel­lings het die kar af­ge­rond.
My kos­baar­ste ge­weer is ’n dub­bel­loop CW G­ree­n­er-ha­el­ge­weer met ’n loop van Da­mas­kus­staal. ’n Erf­stuk. Op ons plaas Nooit­ge­dacht in die We­pe­ner-dis­trik is ’n “uit-
span­ning”. Die uit­span­nings is deur die ou trans­port­ry­ers en boe­re ge­bruik om hul­le trek­die­re te laat rus. Die uit­span­nings was so min of meer tien ki­lo­me­ter uit­me­kaar langs al die groot­paaie. Ons s’n was be­son­der ge­wild, want dit was na aan die op­stal waar daar melk en an­der vars­pro­duk­te ge­kry kon word. Dit was ook teen ’n spruit met vol­doen­de wa­ter vir vee. In die 1930’s, net na die Groot De­pres­sie, het ’n trans­port­ry­er een­dag daar oor­nag. Sy dog­ter het erns­tig siek ge­word en hy moes met haar dok­ter toe. Hy het nie geld ge­had nie en het vyf pond by my ou­pa ge­leen. As pand het hy die ge­weer aan my ou­pa ge­gee. Hy sou, as hy weer daar ver­by­kom, my ou­pa die vyf pond gee en dan sy ge­weer vat. My ou­pa het hom nooit weer ge­sien nie.
Die ge­weer is tus­sen 1880 en 1910 in En­ge­land ge­maak en Ger­rie Coet­zee van Bloem­fon­tein het hom vir my ge­re­stou­reer. Wat sou die ge­weer kon ver­tel as hy kon praat? Waar het hy o­ral in ’n wa-kis rond­ge­swerf? Wat hy wel sou kon ver­tel, was hoe hy my pa bo van die miers­hoop af­ge­skop het so­dat hy op die naat van sy rug be­land het. Ook hoe hy my vrou, Li­zet­te, se he­le reg­ter­bo­lyf en arm blou ge­skop het. Om­dat sy bang was vir die te­rug­skop, het sy die kolf nie teen haar skou­er ge­sit nie, maar in die mik van ’n boom. Met die skoot het die mik ge­breek en die 12-boor het haar by­na van haar voe­te af ge­skop. Daar­na het sy die muis­vo­ëls wat die ap­pel­ko­se eet maar laat be­gaan!
BR­NO EN MAUSER
Oom Gus­tav van Aardt, des­tyds ’n be­ken­de boer van die plaas F­leet­wood, ook in die We­pe­ner­dis­trik, was die vo­ri­ge ei­e­naar van my .243 Br­no de Lux. Oom Gus­tav is ver­moor in een van die eer­ste plaas­moor­de in ons land. Hul­le het sy lyk in ’n po­pu­lier­bos langs die pad waar­mee ons dorp toe ge­ry het, ge­kry. Hy is met sy eie ha­el­ge­weer ge­skiet, ki­lo­me­ters van sy huis af. Hy was ’n huis­vriend, ’n goeie man. Ek het die ge­weer, saam met die oor­spronk­li­ke ge­weer­sak uit sy boe­del ge­koop. Hy het die ge­weer des­tyds nuut ge­koop by Ted­dy’s-fiets­win­kel daar teen die sta­sie in Bloem­fon­tein. Ek won­der wat hier­die ge­weer sou kon ver­tel van die wre­de moord?
My .308 was oor­spronk­lik ’n 6.5 Por­tu­ge­se Mauser. Ger­rit Bal­lot, my oom van Ke­stell, was ’n ma­gi­straat in die 1960’s en hy het my pa ver­tel dat die staat al die 6.5’e ver­koop. Oom Ger­rit en my pa het toe elk­een een ge­koop. Na oom Ger­rit se af­tre­de het hy ge­boer op Ol­den­burg, wat tans deel van die Gol­den Ga­te Hoog­land Na­si­o­na­le Park is.
Toe die am­mu­ni­sie vir die ge­weer in die boi­kot­ja­re skaars word, het Mus­gra­ve van Bloem­fon­tein die loop met ’n .308loop ver­vang. Piet Ja­cobs, des­tyds die hout­werk­on­der­wy­ser aan die Ho­ër­skool Louw We­pe­ner het die oor­spronk­li­ke kolf in ’n spor­ting een om­skep. Mnr. Ja­cobs en dr. F­rik Ca­litz was jag­maats van dr. Lu­kas Potgieter. (In sy boek Fon­tein­tjies Langs My Ge­weer­pad ver­wys hy na hul­le. Dr. Ca­litz is die groot­wild­jag­ter Jo­han Ca­litz van Botswa­na, se pa.) Mnr. Ja­cobs was by toe ek my eer­ste bok met die ein­ste ge­weer ge­skiet het. Dié Mauser pas my soos ’n hand­skoen en is my guns­te­ling-bos­veld­ge­weer.
Ek weet een van die baie sto­ries wat hy sou kon ver­tel, is hoe my pa twee ma­koue in vlug na me­kaar ge­skiet het toe dié ge­weer nog ’n 6.5mm was. Ook sou hy kon ver­tel hoe trots sy hui­di­ge baas en die baas se pa was »
» toe hy sy eer­ste bles­bok met ’n een­skoot-dood­skoot ge­skiet het.
My .30-06 was ’n per­sent van ’n vriend, Da­nie Put­ter. Dit het ’n Lyt­tel­ton-loop met ’n RSA-ak­sie en -ma­ga­syn, die so­ge­naam­de Vry­staat-jag­ge­weer. ’n Ken­nis van Da­nie het vir hom pa­tro­ne her­laai. Een het nie kruit (dryf­mid­del) in ge­had nie en die koe­ël het dus in die loop vas­ge­steek. Da­nie het dit nie ag­ter­ge­kom nie en met die vol­gen­de skoot is die slot weens die e­nor­me druk ag­ter­toe ge­for­seer en het dit ’n keep uit sy oor ge­ruk. Skrap­nel het sy wang en sy oog­bank ge­sny. Ge­luk­kig dra hy bril en daar­om is sy oog nie be­ska­dig nie. Hy het eg­ter sy ver­troue in die ge­weer ver­loor en toe kry ek dit as ge­skenk. Die loop het geen ska­de op­ge­doen nie en Ger­rie Coet­zee het al die ge­breek­te de­le ver­vang en ’n mooi nu­we kolf ge­maak. Die .30-06 sou kon ver­tel van ’n koe­doe­bul wat aan die oor­kant van ’n kloof hoog in die lug op­spring en ’n ent­jie ver­der neer­slaan en ’n klein­man wat trots sê: “Ou­pa, jy hét hom!” Hier­die .30-06 is my guns­te­ling-ge­weer waar­mee ek op Mt. Mar­low, die berg­plaas van die De Wets in die Cra­dock-dis­trik, jag. Oor klo­we moet hier soms lan­ge­ri­ge skote ge­neem word.
Ek laai die .243 met 100gr­koe­ëls, my .308 met 150-grei­ners en my .30- 06 met 180gr­koe­ëls. Die koe­ël­ba­ne is by­na die­self­de en dit maak dit baie mak­lik vir my as ek van ge­we­re wil ver­wis­sel.
’n CZ 550 in .375 H&H is die e­nig­ste ge­weer wat ek nuut ge­koop het – by Mon­si­eur C­har­mant, ’n wa­pen­han­de­laar in Ficks­burg. Met hier­die ge­weer het ek my eer­ste buf­fel, see­koei en o­li­fant ge­skiet. Dit het ’n lief­li­ke, glad­de, sterk ak­sie, tel el­ke keer sy pa­troon uit die ma­ga­syn op en is ’n wa­re staat­ma­ker. Die CZ het baie sto­ries om te ver­tel maar sy trot­ste oom­blik was se­ker die mooi hart­skoot op daar­die buf­fel in die Zam­be­zi-val­lei.
My laas­te ge­weer is ’n .458pas­maak­ge­weer met ’n P14ak­sie. Die ge­weer is vir my vriend Org Ham­man ge­maak en Ger­rie Coet­zee moes net ’n stuk­kie in sy kolf in­las so­dat hy my kon pas. Saam met die ge­weer het ek ook ’n snel­ler­me­ga­nis­me ge­koop wat die ge­weer se slag­pen span so­dra jy die gren­del toe­druk en nie wan­neer jy die gren­del vo­ren­toe skuif soos die stan­daard-P14 nie. Met dié ge­weer voel ek net so ’n bie­tjie ge­mak­li­ker as ons op groot spo­re loop. Hier­die ge­weer se sto­ries ken ek nie en ons sal vir Org moet vra om hul­le te ver­tel.
Vir my is ’n mooi ge­weer een met ’n eg­te hout­kolf en ’n swart loop en ak­sie, ’n laag ge­mon­teer­de te­le­skoop waar­van die voor­ste lens 44mm of klei­ner is. Die Oom Kas­paas-te­le­sko­pe (die ou­er Land­bou­week­blad- le­sers van A­doons-hul­le sal weet waar­na ek ver­wys) met voor­ste len­se van 50mm en gro­ter word vir Eu­ro­pe­se jag­ters ge­maak wat in swak lig moet skiet en is eint­lik (vol­gens my oor­tui­ging) on­no­dig in ons son­ni­ge land. Ek hou nie van fie­ter­ja­sies aan of op my ge­we­re of te­le­sko­pe nie. Ek is ’n jag­ter, nie ’n skyf­skie­ter nie.
Le­moen­tjies op an­ten­nas is nie vir my mooi nie.
LINKS: Die Andrews se mooi gra­feer­werk. INSETSEL: Proef­mer­ke op die Andrews.
My twee groot­ka­li­ber­ge­we­re wat al­tyd saam ry as ons op die groot spo­re gaan loop. Bo is my .458 Win Mag en on­der die .375 H&H. Die .458 is op ‘n P14-ak­sie ge­bou en die .375 is ‘n CZ 550.
My hart­ge­we­re (van bo na on­der) C.W. Andrews; .458 Win Mag; .375 H&H; .30-06 S­pring­field; .308 Win; .243 Win.
Ek en Mor­kel Ven­ter (my skoon­seun) by die Zam­be­zi­buf­fel waar­van ek in die sto­rie ver­tel.
BO: Die Andrews met sy tyd­ge­no­te. ‘n Juk van my ou­pa se skotska­ros­se, strop­pe en hout­skeie. Ook ‘n self­ge­maak­te pa­troon­belt en sweep deur my pa en ‘n sam­bok uit see­koei­vel en bees­ho­ring.
ON­DER: Ek en S­trauss, my klein­seun en naam­ge­noot, by die koe­doe waar­na in die ar­ti­kel ver­wys word.