SNY! SNY! SNY! Daarop het oom Gert se wysneusige buurman gehamer. Hoe meer jy die kikoejoe kasty, het hy gesê, des te meer kittel jy die spriete en hoe weliger gaan hulle groei. Oom Gert was nog jonk. Hy en tannie Grieta het pas begin nes skrop—en oor die grasperk van hul eerste huisie het hy net die groenste drome gedroom.
Totdat die eerste hondsdae van die skroeiende somer sy perk in ’n vaalgeel Kalahari-veld verander het.
Vandag weet oom Gert Haasbroek uit dure ondervinding dat jy elke keer jou gras, nou ja, in die gras gaan laat byt as jy dit nie met die spreekwoordelike handskoene hanteer nie.
Trouens, met hierdie korrels—het ons antieke voorsate agtergekom—kan hulle 'n baie vullende soort pap maak. En toe begin hulle ook van die wilde sade kruis en daar ontstaan verskillende voedsame soorte wat oral deur uiteenlopende gemeenskappe benut word.
Uit oom Gert se ervaring kan baie van ons die nuttige les leer dat leke nie hul ore vir kwasi-kenners moet uitleen nie. As jy iets belangriks wil aanpak waarvan jy min weet, raadpleeg eers die erkende deskundiges. Of dan dié se geskrifte as jy hulle nie persoonlik kan spreek nie.
Gras is drieledig: dit bestaan uit wortels wat water en voedingstowwe uit die grond opneem, stingels wat die blare stut, en blare wat die groenigheid verskaf deur sonlig te absorbeer. Deur middel van die son maak die plant sy eie kos.
As ’n mens die gras tot op die wortels afsny, kan hy nie kos maak nie en word die wortels boonop aan die son blootgestel. Te erg sny kan inderdaad die gras doodmaak.
Maar gereelde sny tot op ’n ``lewensvatbare'' diepte waarborg ’n digte, kort, sagte grasoppervlak. Daardeur word die loof kleiner en fyner gemaak. Só word ’n absorberende laag ook geskep waardeur water makliker kan dring en wat moeiliker deur onkruid verdring kan word.
Gereelde sny verminder ook die skokke wanneer dele van die groeiende plant verwyder word. Wanneer dit bietjies-bietjies gebeur, is dit nie naastenby so erg vir die plant as wanneer lang lopers skielik in die slag bly nie.
Moenie meer as ’n derde van ’n grasspriet afsny nie. Sodoende handhaaf jy ’n balans met die wortelstelsel wat die plant voed. Sou die plant te kort afgesny word, kan dit brandskade aan die plantkroon en ’n vlak wortelstelsel tot gevolg hê.
Dis ook belangrik om te onthou dat gras wat in die warm seisoene floreer, soos kikoejoe, die sterkste groeipatroon in die middel van die somer toon. Grassoorte van die koeler seisoene, soos dié in ons winterreënstreke, groei weer die vinnigste in die lente. Hoe gereeld jou gras moet sny, hang dus ook in ’n groot mate van die bepaalde soort gras af.
’n Goeie riglyn is weliswaar om jou gras een maal per week te sny—maar dit kan wissel. Sny grassoorte van die warm seisoene meer gereeld in die somer. Koelseisoen-grasperke beleef beslis ’n groei-hoogtepunt in die lente en hoef nie soveel in die middel van die somer gesny te word nie.
En verander ná ’n tyd die rigting waarin die gras gesny word. Só ’n verandering verseker ’n gladde oppervlak.
Die beste tyd om jou grasperk te ``ontmat'', is kort voor die begin van die reënseisoen. Sny dan die gras dieper en gebruik ’n hark om die dooie blare en lopers van die wortels af weg te krap. Dis harde werk, maar daar is natuurlik baie vryskut-tuinhulpe wat maar te gretig sal wees om jou hiermee by te staan vir die ekstra geldjies.
Hierna kan jy die grond belug. Dit word gedoen deur oor die hele grasperk gaatjies van sowat tien sentimeter diep te maak. As jy so superfiks is dat jy kans sien om die takie met ’n tuinvurk te verrig, laat waai! Maar die meeste mense sal dit seker maar verkies om ’n spyker-roller iewers te huur of die plaaslike tuindienste te vra om dit vir hulle te doen.
Begin dus met ’n gebalanseerde bemestingstof soos 3:2:1 vir nuwe grasperke en vir die eerste lentevoeding. Gebruik sestig gram per vierkante meter.
Gebruik altyd ’n sprinkelaar nadat jy die kunsmis toegedien het sodat dit gou in die water kan oplos, of in suspensie kan oorgaan, en in die grond kan inspoel. Moet nooit kunsmis op nat gras gooi nie. ’n Stywe besem deug nogal goed om die kunsmis in te werk.
En die resultate van jou bemesting sal reeds binne ’n week sigbaar wees, wat jou genoeg tyd gee om die grasperk vir ’n bepaalde skoudatum op te kikker. Daarteenoor moet jy nooit jou grasperk voed net voordat jy met vakansie vertrek nie.
HOE kan jy nóg jou grasperk se groei beheer? Natuurlik deur die natmaak van die gras te kontroleer. En dit sal op sy beurt bepaal hoe dikwels jy die grassnyer uit sy bêreplek sal moet sleep.
Hoe dikwels jy dit moet doen, hang van die plaaslike toestande af. In die somerreënvalstreke is dit dalk slegs nodig as dit sewe dae lank nie gereën het nie. In gebiede met droë somers moet ’n mens hierdie reënsiklus kunsmatig namaak.