Nuuskommentaar: Spel beter uit oor grondgrypGewelddadige betogings wat in Hermanus in die Wes-Kaap woed (Maart 2018). Foto: Facebook Persepsies maak die werklikheid vinnig tot niet. So wil dit altans voorkom uit ’n beraad oor grondonteiening sonder kompensasie wat nou in Gauteng plaasvind. Terwyl van die aanwesiges beleefd met hul voorafpersepsies swyg, word daar vanuit die ander kamp beledigende beskuldigings geslinger waaraan die stiller groep dikwels nie eens gedink het nie. En daardie griewe wat so uitborrel, word skynbaar soms geslagte lank reeds gekoester. Dat daar polarisasie in die land aanwesig is, kan nie betwyfel word nie. Dit is aan albei kante gedemonstreer deur die sogenaamde doodskissaak, asook ander sake waar selfs die dame met die swaard soms onder hewige druk gekom het. Nou, volgens die minister van landelike ontwikkeling, Maite Nkoana-Mashabane, sal met ’n toetssaak oor grondonteiening begin word nog voordat artikel 25 van die grondwet gewysig is. Dit het die ANC ongeveer ’n jaar geneem om die EFF en ander wat ’n mosie in die parlement probeer deurvoer het om grondgryp te wettig, ’n loesing te gee tot waar die partye nou nie net self watermond staan nie, maar die grondwetlike proses wil vooruitloop. Oudpres. Jacob Zuma was skynbaar die tweede senior lid van die ANC wat in die openbaar van die ANC se goedgekeurde beleid afgewyk het, en hom ten gunste van grondgryp sonder kompensasie gewend het. Hy het die stokkie aan sy opvolgkandidaat, dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, oorgegee wat daar en dan skynbaar haar eie intellektuele vermoëns ter wille van populisme gaan begrawe het. Nou is pres. Cyril Ramaphosa self ’n voorprater, weliswaar met voorbehoude – en soms verspotte stellings. Soos dat die proses binne die reg en grondwetlik sal geskied – terwyl die wiele reeds draai om die grondwetlike raamwerk te verander. Die ANC baseer sy groot haas op uitlegte dat dit onder die huidige grondwet nie nodig is om artikel 25 te wysig nie. Met juridiese akrobatiek kan sulke uitlegte dalk gevind word, maar feit bly dat artikel 25 onteiening (van alle eiendom) sonder behoorlike kompensasie verbied. Artikel 25 is deel van die handves van menseregte wat dit terselfdertyd in ’n gesagsposisie en ’n baie oop vertolking, tipies van ’n handves van menseregte, plaas. Maar sjoe, artikel 25 is darem baie duidelik oor kompensasie. Die ironie is dat die minister steeds praat van nie oorhaastig optree nie. Die parlementêre ad hoc-komitee wat na die wysiging van artikel 25 moet omsien, moet teen Augustus laat weet of ’n uitleg dat ’n wysiging onnodig mag wees, enige substansie het. Hoekom dan nou reeds ’n toetssaak gaan afkondig? Gewelddadige betogings wat in Hermanus in die Wes-Kaap woed (Maart 2018). Foto: Facebook Die minister se redes is wollerig. Die persoon (wat nie mag weet wie hy is nie, sodat hy nie solank kan voorberei nie) is besig “om die een plaas na die ander in die Oos-Kaap op te koop, en dus pure gulsigheid”. ’n Debat oor die voordele van die winsmotief van kapitalisme as “enjin” om ekonomiese groei te stimuleer, moet nou ook in hierdie verband gevoer word, en die ekonome sal moet regstaan. Die probleem, so lyk dit, is dat sosialistiese / kommunistiese denke reeds baie diep posgevat het, soos die TLU-SA uitgewys is, en deur die Vryheidsfront Plus in ander terme basies bevestig is. Dit lyk of dit moeilik sal gaan dat die Mantashes, wat die proses help ontknoop, sal skietgee. Wollerigheid oor presies wat die juridiese voorbehoude gaan wees, gemeng met politieke opportunisme en ’n werklike tekort aan blyplek, skep ’n ideale teelaarde vir anargie. So berig Volksblad vanoggend dat buitelanders by Wesselsbron deurgeloop het. Dit is in beginsel reg dat ’n parlementêre ad hoc-komitee en allerlei berade en dinkskrums waar die regering ook deeglik ingebind is, ’n sinvolle pad probeer oopkap. Die probleem is dat die omstandighede nie werklik ruimte vir tyd en gesofistikeerde en deurdagte denke laat nie. Selfs in die parlement het verskeie LP’s tydens die EFF se mosie, wat dié keer met die ANC en ander se hulp geslaag het, die een na die ander onmiddellike optrede geëis; die mosie is aanvaar, die (gesteelde) grond is daar, en die mense wat dit wil hê en “wettig” daarop aanspraak maak, is ook daar. So daar hoef nie gewag te word nie. As parlementslede hulle tot hierdie vlak van boendoegeregtigheid kan buig, is dit waarskynlik dat baie ander mense dieselfde voel. ’n Klimaat van onsekerheid word geskep terwyl ’n ordelike proses eintlik beoog word. Onsekerheid skep ruimte vir allerlei onjuisthede. Dit is duidelik dat die sweep geklap moet word, maar korrekte inligting moet ook deurlopend gedeel word. By Hermanus neem die hoeveelheid gearresteerdes byvoorbeeld by die dag toe, maar dit verander nie aan die feit dat die swart woongebied, Zwelihle, tussen woongebiede soos Sandbaai en die nywerheidsgebied ingeperk en dus ernstig oorbevolk is nie. Alternatiewe vestigingsgebiede is na berig word byna 20 kilometer weg. Hermanus is die dorp in die Wes-Kaap wat die vinnigste uitbrei, en die sewende vinnigste in die land. Tog is die instroming en aanwas vinniger as die toename in werksgeleenthede, en bou die druk op verskeie konflikvlakke op. Voeg hierby dat viskwotas neig om wyd te hou en veral die bruin mense te benadeel. Niemand sou dus verbaas wees dat daar volgens berigte ook ’n klipgooiery op die hoofpad langs Hawston was nie. Wat Hermanus beleef, is egter nie uniek nie, en op sommige plekke is die probleme selfs nog meer kompleks. En dan soek mense sekerheid – veral as dit handel oor ’n basiese saak soos om ’n menswaardige dak oor die hoof te kry. En as daar nog opstokery en die verspreiding van waninligting is, kan die drukkoker se “melkkannetjie” enige tyd afskiet.