PressReader - Landbouweekblad: 2018-06-15 - Drup-deur­braak met sam­pi­oe­ne
Drup-deur­braak met sam­pi­oe­ne
Landbouweekblad - 2018-06-15 - Lbw|inhoud - NAVRAE: Mnr. Wil­lem Botha; e-pos: wil­lem. botha@ne­ta­fim.co.za; sel 082 444 8516.
Nie lank ge­le­de nie het drup­be­sproei­ing vir nóg ’n om­wen­te­ling in boer­de­ry ge­sorg — dié keer was dit in die sam­pi­oen­be­dryf. Dié u­nie­ke op­los­sing stel sam­pi­oen­boe­re in staat om ’n ek­stra oes van ge­hal­te in te sa­mel en in die pro­ses pro­duk­sie met on­ge­veer 30% op te stoot.
Die af­ge­lo­pe paar jaar het drup­be­sproei­ing ge­sorg vir ’n groot deur­braak by die C­ham­pig­non Farm, deel van die mos­hav Za­rit in die noor­de van Is­rael.
Dié sam­pi­oen­plaas is in 1982 ge­stig en le­wer by­kans 40% van Is­rael se sam­pi­oe­ne. Soos by die mees­te sam­pi­oen­pla­se oor die wê­reld heen was bak­te­rie­se siek­tes ’n groot pro­bleem op C­ham­pig­non Farm. Die boer­de­ry was voort­du­rend op soek na ma­nie­re om pro­duk­sie én ge­hal­te ’n hup­stoot te gee.
Dit is waar Ne­ta­fim se Mushroom Mas­ter-drup­stel­sel ge­sorg het vir een van die groot­ste kan­se op voor­uit­gang in die plaas se ge­skie­de­nis. Die i­dee vir dié ver­nu­wen­de stel­sel het by C­ham­pig­non Farm ont­staan. Die stel­sel is deur Ne­ta­fim ont­wik­kel en word nou al twee jaar lank deur die be­sproei­ings­maat­skap­py be­mark.
Voor­heen moes sam­pi­oen­boe­re staat­maak op sprin­kel­be­sproei­ing, wat bak­te­rie­se siek­tes laat ge­dy het. Dit was boon­op sleg vir die sam­pi­oe­ne se ge­hal­te en het hoë e­ner­gie­kos­te ge­verg om die sam­pi­oe­ne af te droog.
Een plan was om in se­ke­re groei­sta­di­ums nie te be­sproei nie, maar dan het die sub­straat waar­in die sam­pi­oe­ne groei, uit­ge­droog en die hu­mi­di­teit daar­in af­ge­neem, wat weer klei­ner sam­pi­oe­ne op­ge­le­wer het.
Nou is C­ham­pig­non Farm se pro­duk­sie­ka­mers van 1 400 m² toe­ge­rus met U­niRam1-drup­per­ly­ne wat druk­weer­stan­dig en lek­vry is. Dit kan 0,7 li­ter wa­ter per uur toe­dien, met agt drup­per­ly­ne per laai.
Die drup­pers (16 mm in deur­snee) is 15 cm uit me­kaar ge­spa­si­eer.
“Dit het baie van die pro­ble­me op­ge­los wat ons met sprin­kel­be­sproei­ing ge­had het. Ons kan nou deur­gaans be­sproei. Met die hulp van ons re­ke­naars en sel­fo­ne kan ons dit boon­op selfs van die huis af doen.
“Ons maak nou se­ker die kom­pos en bo­laag (ca­sing soil) kry ge­noeg vog, son­der dat die sam­pi­oe­ne nat raak. Dit be­te­ken die swam­dra­de of mi­se­li­um (ba­sies die “wor­tels” van die swam­me) ver­sprei be­ter en dit is selfs moont­lik om ’n der­de oes te pluk,” sê mnr. Nir Jos­sef, die pro­duk­sie­be­stuur­der.
Dit het ’n 30%-sty­ging in op­brengs en ’n merk­ba­re ver­be­te­ring in die sam­pi­oe­ne se ge­hal­te be­te­ken, wat be­te­ken hul­le kan aan die vars mark spier­wit, ferm sam­pi­oe­ne, met ’n sag­te pienk blos bin­ne-in, ver­skaf.
“Die stel­sel be­spaar ook e­ner­gie, want die sam­pi­oe­ne raak nie meer nat nie en hoef dus nie af­ge­droog te word nie. Ons be­spaar dus ten op­sig­te van ver­koe­ling, ver­hit­ting en oor­be­lug­ting.”
Boon­op, sê Nir, het hul­le die al­ge­me­ne
siek­tes by die sam­pi­oe­ne en die kom­pos uit­ge­ska­kel – selfs as hul­le twee oes­te per si­klus pluk.
ME­GA­NIES WAAR MOONT­LIK
Die groei­ka­mers het d­rie be­heer­kon­tro­les – om die at­mos­feer in die ka­mers te be­heer, die drup­stel­sel te be­stuur en die wa­ter­ge­hal­te te mo­ni­tor.
“Die plaas word deur ’n or­to­dok­se Jood be­sit en hy het be­sluit om die he­le plaas op slim en ge­so­fis­ti­keer­de wy­se te be­heer so­dat nie­mand oor na­we­ke hoef te werk nie. Al­les kan ge­rug­steun word.”
Ook die drup­per­ly­ne word met die hulp van ’n aan­pas­sing aan hul oor­hoof­se Ho­ving-Hol­land-vul­ma­sjien ge­lê en la­ter weer ver­wy­der. “Die ma­sjien doen al­les vir my – dit het
hop­pers om groei­laaie met die kom­pos en bo­laag te vul. Ons maak net die ka­mer se deu­re oop en trek die ma­sjien in.”
Nir sê die plaas le­wer on­ge­veer 450 ton sam­pi­oe­ne per jaar. Dit is hoof­saak­lik wit kno­pie­sam­pi­oe­ne, maar so­wat 20% van hul pro­duk­sie is Por­to­bel­lo’s, en daar is ook woud-ti­pes. Die sam­pi­oen­prys in Is­rael is so­wat NIS22 (NIS = nu­we sik­kel; so­wat R75/kg).
“Is­rael se he­le sam­pi­oen­mark is on­ge­veer 1 000 ton groot. Ons voor­sien sam­pi­oe­ne aan so­wat 40% van die mark, met ’n an­der groot maat­skap­py wat on­ge­veer 50% van die mark be­dien. Al ons sam­pi­oe­ne word plaas­lik ver­koop.”
Die on­der­ne­ming maak sy eie kom­pos en be­har­tig ook al­le be­mar­king self.
“Die mees­te van ons pro­duk­sie vind plaas selfs voor ons die pro­duk­sie­ka­mers be­reik. Ons maak so­wat 600 ton kom­pos per week, hoof­saak­lik van strooi, hoen­der­mis en gips.”
Die sam­pi­oen­spo­re word by ’n groot bui­te­land­se maat­skap­py ge­koop en die bo­laag, ’n ti­pe veen met ’n pH-waar­de van 7-8, word uit Ier­land in­ge­voer. Die bo­laag help om ’n ge­skik­te mi­kro­kli­maat te skep so­dat die sam­pi­oen­tjies ont­wik­kel.
Die he­le sub­straat be­staan uit so­wat twee der­des kom­pos en ’n der­de bo­laag.
“Wan­neer die kom­pos en bo­laag na die pro­duk­sie­ka­mers gaan, be­vat dit reeds die sam­pi­oen­spo­re. Die hu­mi­di­teit en kool­stof­di­ok­sied­vlak­ke in die sub­straat word fyn be­stuur so­dat die mi­se­li­um, na­ma­te dit suur­stof soek, deur die kom­pos en bo­laag be­weeg en be­gin groei.”
Wan­neer die mi­se­li­um deur die op­per­vlak breek (ná so­wat ’n week), be­gin Nir-hul­le met die drup­be­sproei­ing om die bo­laag vog­tig te hou. In hier­die groei­sta­di­um dien hul­le el­ke 6-8 uur so­wat 0,3 li­ter wa­ter per vier­kan­te me­ter toe.
“Aan­ge­sien dit ’n nu­we stel­sel is, werk ons steeds uit wat die i­de­a­le toe­die­nings­koers in el­ke sta­di­um moet wees. In an­der groei­sta­di­ums ver­hoog ons die be­sproei­ing tot 0,3 li­ter/m² el­ke twee uur.”
In die eer­ste oes­tyd kan so­wat 100 g wa­ter per m² per uur weens ver­dam­ping ver­lo­re gaan. “Ons ver­loor dus 1 m³ per uur
‘Ons maak nou se­ker die kom­pos en bo­laag kry ge­noeg vog, son­der dat die sam­pi­oe­ne nat raak, wat be­te­ken die mi­se­li­um ver­sprei be­ter. Dit is selfs moont­lik om ’n der­de oes te pluk.’
ty­dens die groei­pro­ses. Nou kan ons ou­to­ma­ties be­re­ken hoe­veel vog ons deur die dag moet te­rug­gee, as­ook hoe ons dit deur die dag moet ver­sprei.”
Hul­le be­sproei met vars wa­ter, wat in Is­rael baie duur­der is as her­won­ne wa­ter.
Teen die veer­tien­de dag kan hul­le al be­gin oes. “Ons pluk vyf dae, dan wag ons d­rie dae voor ons weer oes. Ons groei­si­klus is kort en ons kan twee keer in vier en ’n half we­ke oes.”
Ty­dens oes­tyd word die pro­duk­sie­ka­mers se tem­pe­ra­tuur kon­stant ge­hou op 16 °C, maar teen die ein­de van die eer­ste oes (flush), ver­hoog hul­le die tem­pe­ra­tuur tot so­wat 19 °C so­dat die kom­pos­tem­pe­ra­tuur tot so­wat 23 °C toe­neem. Dit laat die sam­pi­oe­ne vin­ni­ger groei.
Wan­neer die vol­gen­de oes­tyd aan­breek, ver­laag Nir weer die pro­duk­sie­ka­mers se tem­pe­ra­tuur.
“Ge­woon­lik le­wer die twee­de oes­tyd­perk be­ter ge­hal­te sam­pi­oe­ne op, want die op­brengs is heel­wat klei­ner.”
’n Goeie pro­duk­sie­ka­mer kan so­wat 28-29 ton sam­pi­oe­ne per ka­mer per si­klus le­wer. “Ons oes ge­mid­deld 26,5 kg sam­pi­oe­ne per vier­kan­te me­ter.”
Daar werk on­ge­veer 200 wer­kers op die plaas, waar­van die helf­te pluk­kers is. Die mees­te van die werk­ne­mers is stu­den­te wat prak­tie­se on­der­vin­ding op­doen en die an­der is hoof­saak­lik T­hai­se wer­kers.
“Een pluk­ker kan 25 kg sam­pi­oe­ne per uur oes,” sê Nir.
Ná oes­tyd word die groei­ka­mer met hit­te ge­ste­ri­li­seer voor dit weer ge­bruik word.
Hier­die nu­we teg­no­lo­gie het in­tus­sen ook in Ne­der­land pos­ge­vat, waar dit met die­self­de suk­ses ge­bruik word.
Vol­gens mnr. Gi­di Ze­li­cho­ver, land­bou­kun­di­ge by Ne­ta­fim, is hier­die een van die ver­nu­wend­ste op­los­sings waar­mee die maat­skap­py tot nog toe vo­ren­dag ge­kom het. “Ons moes heel­te­mal uit die boks dink om hier­die ant­woord te kry.”
LINKS: El­ke laai waar­in sam­pi­oe­ne ge­kweek word, is met agt drup­per­ly­ne toe­ge­rus wat min­der as 1 li­ter wa­ter per uur toe­dien LINKS: Die sam­pi­oe­ne word twee keer in ’n groei­si­klus van 41/2 we­ke ge­oes. Die groei­ka­mers le­wer ge­mid­deld 27 ton sam­pi­oe­ne op.
ON­DER: Dié Por­to­bel­lo-sam­pi­oe­ne is on­ge­veer 10 dae oud. Hul­le word teen dag 14 ge­oes.
REGS: Mnr. Nir Jos­sef, pro­duk­sie­be­stuur­der, by bok­sies waar­in die sam­pi­oe­ne ver­pak word.
Die sam­pi­oen-pak­skuur in vol­le be­dryf. Die mees­te wer­kers op die plaas is stu­den­te wat prak­tie­se o­plei­ding doen.
LINKS: Die oor­hoof­se Ho­ving-Hol­land-vul­ma­sjien waar­mee die plaas sy groei­laaie met kom­pos en bo­laag, as­ook drup­per­ly­ne vul.
BO: Op die fo­to kan die aan­pas­sing aan die oor­hoof­se vul­ma­sjien ge­sien word so­dat dit ook drup­per­ly­ne kan lê.