Vir 'n ruk het hy ook in Pretoria en Durban oorgebly. Sy ervaringe en waarnemings het hy noukeurig in sy reis-dagboek aangeteken. Sy beskrywing van die karakter en lewensstyl van die Boere asook die sosiale lewe in Pretoria tydens die Britse anneksasie (1877-1881) is van spesiale belang vanuit 'n kultuurhistoriese oogpunt. Synde Portugees, het Serpa Pinto 'n unieke siening van die Boere gehad, vergeleke met dié van sy tydgenoot Britse en Hollande reisigers.
Sy reisjoernaal - wat in 1881 in beide Portugees en Engels gepubliseer is - bevat belangrike historiese en kultuurhistoriese gegewens. Suid-Afrikaanse navorsers het egter tot dusver selde hierdie ryk bron benut. Die betrokke gedeelte van sy joernaal word nou in hierdie boek bekend gestel. Dit is ook voorsien van 'n inleiding, verduidelikende notas en 'n naskrif.
Sy belangstelling in die mense en dit waarmee hulle hulself besig gehou het asook die omstandighede waaronder hulle geleef het, kom duidelik in die boek na vore. Sy waarnemings was besonder gedetaileerd en is op 'n baie persoonlike wyse geskryf, wat die leser 'n mooi en duidelike beeld van die Boere en hul samelewing gee.
Die boek bied 'n uiters waardevolle insae in hierdie besonder belangrike tyd in die geskiedenis van Suidelike Afrika.