Die biologiese klok tik … vir mans óók	deur SARIE.com-span
Die Amerikaanse komediant Steve Martin het vanjaar die eerste keer
pa geword – op 67. Die rocksanger Rod Stewart was 66, nes die akteur en regisseur Clint Eastwood. Ons eie dr. Chris Barnard was 67 met die geboorte van sy seun Armin.
Ouer ma’s? Hulle word so half skeef aangekyk. Hoekom het jy moederskap so lank uitgestel? Gee jy dan meer
vir jou beroep as ’n gesin om? Daar is mos die gevaar van Down se sindroom en ander genetiese afwykings. Jy moet ’n ekstra stel toetse ondergaan om dit uit te skakel.
Pa’s bo 40 se kans om ’n kind
met outisme te hê is ses keer groter as mans jonger as 29 s’n, wys gesamentlike Britse en Amerikaanse navorsing. En mans bo 50 is drie keer meer geneig om kinders met skisofrenie te hê.
Daar is ook ’n verband tussen
ouer pa’s en swakker prestasie in IK-toetse, wys Australiese navorsing in die joernaal PLOS Medicine (www. plosmedicine.org). ’n Kind wie
se pa 50 is, presteer twee IK-punte laer as maatjies met ’n 20-jarige
pa. (Die kinders van ouer ma’s, daarenteen, het beter gevaar.)
’n Vrou word met sowat 1 – 2 miljoen eiers gebore, verduidelik The New
York Times (www.nytimes.com).
Teen puberteit het dit reeds met 75% verminder. Eiers sterf daagliks. Maar dié wat oorbly, bevat die oorspronklike genetiese kode wat in die begin van jou lewe geskep is.
Mans, daarenteen, vervaardig gereeld miljoene nuwe sperms. En
die kanse vergroot elke keer dat daar ’n fout in die genetiese kodering ontstaan. Die nuwe sperms kan steeds ’n eier bevrug, maar dalk gevaarlike genetiese veranderinge hê.
Deesdae word gedink die proses
van epi-genetika is vir die genetiese afwykings verantwoordelik, sê prof. Riana Bornman van die departement urologie aan die Universiteit van Pretoria. Die DNS-volgorde bly on- veranderd, maar nie-genetiese faktore (soos die omgewing) veroorsaak dat die geen anders reageer (of homself anders “uitdruk”).
Gene word foutiewelik “af-” of “aangeskakel” (en kan dus nie hul werk behoorlik doen nie). Drie omgewingsfaktore kan onder meer ’n rol speel: wat ons inneem (eet, drink, inasem, gifstowwe), wat ons beleef (stres, trauma) en hoe lank ons leef, sê The New York Times in
’n meningsartikel. Die “chemiese afjakke” en “sosiale terugslae” van die alledaagse lewe het dus ’n impak op jou sperms – en op die gesondheid van jou ongebore kinders.
Ma’s speel ook ’n rol in hul
seuns se toekomstige voortplantings- gesondheid: Deur die aankweek van ’n gesonde leefstyl en dieet by hul kind, sê prof. Bornman. Want die gemiddelde man se dieet en leefstyl is op 25 gevestig – hy verander
dit nie sommer daarna nie. En sy lewensgehalte as hy ouer word, word grootliks daardeur bepaal.
Prof. Bornman se spesifieke belangstelling en navorsing
is in hormoon-ontwrigtende chemikalieë (endocrine disrupting chemicals of EDC’s). Dis sintetiese chemikalieë in die omgewing wat die endokrienstelsel kan verander en ontwikkelings- en reproduktiewe afwykings kan veroorsaak.
Die Nature-studie het wye reaksie op die internet uitgelok. Baie
van die kommentaar was van
vroue en ’n algemene tema was: Kyk, kýk, Pa moet ook van die verantwoordelikheid dra as ouers te lank wag en iets loop verkeerd!
Soos wat dié soort navorsing
die hoofstroom bereik, sal mans hopelik besef nie net vroue behoort bekommerd te wees as hulle ’n gesin te lank uitstel nie, skryf die tydskrif New York op hul webblad (nymag.com).