Tydens die vyfde sessie van Nasie in Gesprek op Donderdag, 19 Mei 2022, het Theo Voster en 'n paneel kundiges op die gebied van lewendehawe die uitdagings, belonings en praktiese beplanning rondom hierdie tipe diversifikasie bespreek.
Die paneel het bestaan uit dr Faffa Malan (Virtual Veterinarian, Landbou.com), Gerrit van Zyl (Hanzyl Bonsmaras), Cobus van Coller (Libanon Boerdery, Viljoenskroon) en Dewald Olivier (SA Feedlot).
Van Zyl waarsku dat wanneer dit oorweeg word om boerderyaktiwiteite te diversifiseer, jy nie 'n graanprodusent met vee as bysaak moet wees nie. Dit is belangrik om ook 'n gefokusde veeboer te wees wat van so 'n segment 'n boerderybedryf met sy eie winssentrum moet maak.
Hierdie siening is deur Olivier ondersteun, wat van mening is dat boerdery nie meer slegs boerdery is nie, maar eerder 'n groot besigheid en as sodanig kan produsente nie meer net vertakkings byvoeg sonder 'n goeie rede nie. Beeste is nie net 'n minderwaardige vertakking nie - dit verg voltydse aandag.
Dr Malan het aangedui dat die goue draad die feit is dat alle boere betrokke is in die voedselsekerheidbesigheid. Die einddoel is dus om veilige voedsel te produseer en terselfdertyd winsgewend te wees. Hy beklemtoon dat siektebeheer, binne die proses van diversifikasie, van die uiterste belang is. In die lig daarvan is sy raad om altyd die beginsel van plaashek (maak seker jy weet wie kom jou plaas binne), heinings (maak seker jy beheer die beweging van lewendehawe) en visie (gebruik logika in die neem van besluite) volg.
Veelvuldige geleenthede om op te kapitaliseer
Volgens Olivier is daar veelvuldige geleenthede binne with rooivleisbedryf aangesien alles wat in die land geproduseer word, verbruik word.
Hy is ook van mening dat indien produsente hul veekuddes, en veral kalwergetalle wat na voerkrale gaan, met 200 000 oor die tydperk tot en met 2030 sou verhoog, die land 'n addisionele R8,4 miljard wins tot die lewendehawebedryf kan voeg uit vee-uitvoere en 'n verdere R12,4 miljard indien skape ingesluit word.
Neem eienaarskap van die nasionale kudde
Na aanleiding van 'n vraag oor hoe te werk gegaan moet word in die diversifikasie­proses, was die paneellede eenparig oor die volgende aspekte:
· Biosekuriteit is nie onderhandelbaar nie.
· Raadpleeg altyd jou plaaslike veearts en maak seker dat jy weet wat kritiese probleme in jou gebied is.
· Naspeurbaarheid is 'n prioriteit.
· Ontwerp 'n jaarlikse strategie en hou daarby.
· Maak seker jy werk saam met vennote met 'n goeie reputasie.
Dr Malan is van mening dat elke lewendehaweprodusent eienaarskap van die nasionale kudde moet aanvaar en hom as sodanig bekikbaar moet stel as leier op die gebied van volhoubaarheid. Hy voeg by dat spesiale fokus ook op kleinskaal- en gemeenskaps­boere geplaas moet word ten einde hulle te bemagtig ten opsigte van biosekuriteit. Laasgenoemde kan gedoen word by wyse van opleiding en skakeling met georganiseerde landbou-organisasies.