Persepsies | Diakonos
Persepsies is darem maar 'n ding! My woordeboek beskryf 'n persepsie as daai ding wat onaantreklike meisies (en ouens!) al hoe mooier laat lyk hoe meer bier jy drink…. Eintlik wil dit seker maar net sê "beauty is in the eye of the beholder"… Dit is 'n ding wat rasioneel moeilik vasgevat kan word, want hy slaan baie diep in jou binneste, in die kern van jou bestaan vas. So het sekere ouens baie sterk persepsies oor watter karre die beste is (Moet nie eers raak aan die Land Rover / Land Cruiser debat tussen die 4×4 ouens nie!). Alles baie onskuldig, lekker gesels-stof vir om 'n braaivleis vuur.
Ongelukkig trap persepsie egter baie dieper spore as dit! Soms selfs bloederige spore…. So het ons persepsies oor ander nasies en volke – kyk maar net na al die grappe oor Iere / Skotte / Duitsers / Swart mense / Chinese / Pole / Boere . Weereens baie onskuldig, alhoewel soms erg kwetsend! En verder vertel dit 'n verhaal van weggesteekte (en soms openbare) meerderwaardigheid, rassisme en selfs haat teenoor die een wat die onderwerp van die grap is… Soms gaan dit nog baie verder! Gaan luister maar na wat Palestyne oor Jode sê, en andersom. Die persepsies, die woorde, loop uit op bloed wat vloei in daardie geweste. En dit is maar net enkele voorbeelde uit 'n wêreld waarin onvrede eintlik die norm geword het. In Suid-Afrika loop gemoedere juis hoog oor die persepsies wat die lied "Kill the boer" aanwakker.
Hierdie hele relaas oor persepsies het weer by my opgekom na die lees van die tweegesprek tussen Nico Smith en Anton Pienaar in die jongste Kerkbode oor kerkhereniging en die besware / probleme daar rondom. As iemand wat sedert 1987 in die gemeentebediening in die NG Sendingkerk en VGK gestaan het, het ek 'n sekere persepsie oor die NG Kerk opgebou. Meestal gebaseer op my eie ondervindings, maar ook op ander se oorvertelde ondervindings. Van my eie ondervindings was byvoorbeeld die NG Lidmaat wat weier om my met die hand te groet, want "hy vat nie aan 'n hand wat die Belhar belydenis onderteken het nie". Dan was daar die emiritus leraar wat ouderling te die NG Gemeente Calitzdorp was, wat vir ons groepie NG Sendingkerk predikante wou dogmatiek leer, want ons kerkbegrip was (volgens sy persepsie) gebrekkig. Om nie eers te praat van die male sonder tal wat ek deur NG lidmate gevra is wat se opleiding ek het nie, om deur stom verbasing begroet te word as ek hulle vertel dat ek en hulle dominee saam op kweekskool was, en dat ek eintlik dieselfde opleiding het.
So is my persepsie rondom die hele afwysing en negatiewe siening van die Belhar Belydenis onder gewone NG lidmate dat dit spruit uit sienings wat opgebou is deur die Afrikaanse pers en NG dominees in die laat tagtiger en vroeë negentiger jare.
Prof Nico Smith skryf: "'n Jaar of twee gelede is ek gevra om ondersoek in te stel na die redes vir die skeuring wat in VGK-gemeentes in die Vrystaat plaasgevind het. Dit was uiters ontstellende verhale wat ek moes aanhoor oor hoe NG kerkrade die VGK-gemeentes behandel het. In die 14 gemeentes wat ek besoek het, was in al die gemeentes van die VGK die plaaslike NG gemeentes aangewys as medeverantwoordelik vir die skeuring." Dit het my herinner aan die Selgemeente werkswinkel wat ek in Mosselbaai bygewoon het so jaar of wat nadat die NG Sendingkerk en die NG Kerk in Afrika verenig het om die Verenigende Gereformeerde Kerk (VGK) te stig. By hierdie werkswinkel was 'n leraar van die NGKA in Lesotho wat nie deel was van die eenwording nie, wat buite die VGK gebly het. Nadat ek en hy eers 'n paar persepsies oor mekaar uit die weg geruim het, vertel hy toe vir my dat hy sy salaris vanuit die NG Kerkkantoor in die Vrystaat kry. Daar is aan hom persoonlik gesê dat as hy en sy gemeente sou saamgaan met die eenwording en by die VGK aansluit, hy sy salaris sou verloor. So kan vele VGK leraars dieselfde verhale vertel. Dit het gelei tot wantroue teenoor die NG Kerk. Vrae word gevra oor die NG Kerk se bona fides as positief klinkende sinode-besluite geneem word.
Noudat ek amper 'n jaar in die NG Kerk gemeenteleraar is, kom ek agter dat baie van dieselfde wantroue ook aan hierdie kant lê. Jare gelede het 'n NG leraar op 'n kerkeenheidskonferensie te Wellington vir my gesê dat sy grootste probleem met kerkhereniging is dat hy vrees wat met sy salaris en pensioenvoordele kan gebeur. As hy nie so ernstig was in sy vrese nie, het ek seker uitgebars van die lag oor die wanpersepsie wat agter so 'n stelling sit. Die persepsie dat sy pensioen en salaris in gedrang is, skep egter 'n gevoel van wantroue teenoor die kerkherenigings proses – wat sit hieragter! Slegs die negatiewe rondom die VGK stigting is gekommunikeer, en nie die positiewe nie. Wat egter kommerwekkend is, is dat dieselfde sienings nou nog deur sommige leraars gehuldig word! Die feite van die saak was dat by die stigting van die VGK daar drie amptelike pensioenfondse bestaan het in die NGSK en NGKA. Al drie is behou as amptelike fondse van die VGK en gemeentes besluit saam met hulle dominees by watter fonds aangesluit word. Pensioenfondse word immers deur landswette beskerm. Met salarisse het die VGK kreatief gewerk. Die NGKA se salarsskaal het laer as die NGSK s'n begin, en ook laer geëindig. Die twee salarisskale is toe saamgevoeg om een lang skaal te maak. Elke jaar vir tien jaar lank is toe een kerf aan die onderkant verwyder totdat daar op 'n meer werkbare skaal uitgekom is. Geen leraar se salaris of pensioen is nadelig geraak direk as gevolg van die eenwording en die stigting van die VGK nie, behalwe die dreigemente wat hierbo genoem is teenoor leraars indien hulle met die eenwording sou saamgaan.
Net so het die VGK met sy stigting die selfstandigheid van gemeentes bevestig. Gemeentes besluit self watter taal gepraat word tydens hulle erediens, daarom kry 'n mens op verskeie plekke in die land Afrikaanssprekende en Xhosasprekende VGK gemeentes in dieselfde dorp.
Besware oor salarisse en pensioene om kerkhereniging te verhoed is om spreekwoordelik viool te speel terwyl Rome brand. Die NG Kerk ondervind wat die VGK al jare mee sukkel, naamlik 'n gebrek aan geld om predikante te betaal. Danie Mouton skryf oor die NG Ring van Graaff-Reinet: "Uit die elf gemeentes in die ring het sewe nog predikante, hoewel net 2 nog ten volle volgens sinodale riglyn betaal word." Dit is 'n patroon wat regdeur die land voorkom in beide VGK en NG gemeentes. Ek sit die week in 'n vergadering van 'n klein NG gemeente. 'n Vergadering waarin oor die oorlewing van die gemeente gepraat word. Waarin ernstig en kreatief gedink moet word om die voortbestaan en die bediening van die gemeente te verseker. 500m vanaf die vergadering sit die kerkgebou van 'n klein VGK gemeente. Hulle het ook nie 'n vaste predikant nie. Hulle sukkel ook met voortbestaan. Niemand van die NG Gemeente het egter nog ooit gedink om die VGK gemeente te nader sodat hulle 'n predikant gesamentlik kan beroep nie…
Moet ons nie 'n slag mekaar se persepsies erken en herken nie. Moet ons nie 'n slag probeer om ander se vrese daadwerklik aan te spreek en uit die weg te ruim nie? Jesus sê tog duidelik aan ons in Joh 13:34-35: "Ek gee julle 'n nuwe gebod: julle moet mekaar liefhê. Soos Ek julle liefhet, moet julle mekaar ook liefhê. As julle mekaar liefhet, sal almal weet dat julle dissipels van My is."" Liefde is al ding wat persepsie kan oorwin. Liefde is al wat jarelange wantroue kan oorwin. Liefde vra egter waarheid, eerlikheid. Liefde vra dat ek bereid sal wees om my gekoesterde persepsies neer te lê en om te aanvaar dat EK dalk ook verkeerd kan wees, dat my persepsie dalk ook skeefgetrek kan wees!
So moes ek na jare van opgeboude persepsies agterkom dat die NG Kerk van vandag nie meer die NG Kerk van vroeër is nie. Alhoewel die ou sieninge nog hier en daar kop uitsteek, is die NG kerk besig om 'n nuwe kultuur te ontwikkel. 'n NG Kerk wat LUISTER??!! Vir iemand wat uit die VGK kom, met 20 jaar se opgeboude persepsies, was dit nogal 'n "eye opener"! Prof Willie Jonker was tog reg in sy 1998 boek: "Selfs die kerk kan verander"!
Persepsies! Dit herinner my sterk aan oogklappe!
« Ontbyt is gereed! – Joh 21:1-19 Chocolate Jesus »
Sleutelwoorde: geloofsbelewenis, kerkeenheid, liefde, persepsies, vrede
johan (09:25:26) :
is daardie die "all seeing eye van die vrymesselaars" ?
Diakonos (10:57:24) :
Nee darerm nie! 😉 Net 'n interessante stukkie kunswerk wat ek op die web raakgeloop het wat my laat dink het aan ons almal die wêreld maar deur ons eie oë interpreteer.