Persverklaring: Koker-wenners 2020 versinnebeeld diversiteit van Afrikaans | LitNet
LitNet Die Afrikaanse Taalraad-portaal 2020-11-20
Zalman Davis, Constance Thomas en Zebulon Kock
'n Jong matrikulant van Paarl-Oos, 'n 23-jarige Engelssprekende uitgewer met 'n besondere liefde vir Afrikaans, 'n vierdejaar-onderwysstudent wat Afrikaans aan medestudente gee en 'n voormalige taalaktivis en lid van die Menseregtekommissie van die Verenigde nasies (VN), is almal onder die ontvangers van die Afrikaanse Taalraad (ATR) se Koker-toekennings vir 2020.
Altesaam agt Afrikaansliefhebbers het vanjaar 'n toekenning in verskeie kategorieë ontvang.
"Dit is vir ons veral belangrik dat mense wat agter die skerms werk die erkenning kry wat hulle verdien. Dit is veral waar van vanjaar se Kokertoekennings vir lewenslange bydraes. Sommige mense maak ongesiens enorme bydraes tot die taal, oor alle grense heen, wat verdien om raakgesien te word. Jonger Kokerwenners dien as voorbeelde vir ander. Hulle word daarmee ook aangemoedig om meer te doen. Vir 'n taal om te groei, moet erkenning aan jonk en oud gegee te word," sê Conrad Steenkamp, uitvoerende hoof van die ATR.
Volgens Steenkamp wys die wenners dat Afrikaans verskeie gesigte het. "Die verskeidenheid van die wenners, iets wat werklik organies gebeur, wys vir ons dat die Afrikaanse huis nie in kamertjies opgedeel kan word nie. Afrikaans verbind sy sprekers en die taal is die som van al sy sprekers, ongeag van hoe hulle die taal praat. En onderliggend aan alles is natuurlik altyd die idee dat Afrikaans nie op sy eie mishoop sit nie, maar aktief met die sprekers van die ander inheemse tale saamwerk,"sê Steenkamp.
Zebulon Kock (19) van Charleston Hill Sekondêre skool in Paarl-Oos, 'n gebied wat gebuk gaan onder erge misdaad en geweld, het homself met sy woordvaardigheid en lewensinsig ver bo die sosio-ekonomiese toestande waarin hy groot gerword het verhef.
Hy gebruik Afrikaans en die letterkunde om sy drome vlerke te gee en uiteindelik aan sy moeilike omstandige te ontkom. Kock is aktief betrokke by Afrikaanse diggroepe en sy gedigte word gereeld gepubliseer. Hy is deur LitNet aangewys as een van die top tien nuwe skrywers en drie van sy gedigte het in die AVBOB-digkompetisie die paal gehaal. Van sy gedigte is in versamelbundels opgeneem en op die Ink-webwerf gepubliseer. Kochk is tans ook besig om te werk aan sy eie digbundel. Hy praat met sy digkuns nie net met sy eie mense nie, maar het 'n verstommende vermoë om aan die siele van alle lesers te raak, selfs dié ver verwyderd van sy sosio-ekonomiese agtergrond. Hy het in 2019 sy eie jeuggroep 'Afries' by sy skool gestig om Afrikaans te bevorder. Hy spoor die jeug aan om vreesloos Afrikaans te wees en in hul moedertaal hul drome uit te leef.
Zalman Davis, nog 'n ontvanger van die Jeugkoker, is eintlik Engelssprekend maar hy het 'n besondere liefde vir Afrikaans. Hy het bekendheid verwerf as die jongste uitgewer in die land van hoofsaaklik Afrikaanse boeke. Op 23 het hy reeds naam in die skrywerswêreld gemaak en verskeie bekende skrywers soos Malene Breytenbach en die digter Thomas Deacon se titels uitgegee, wat uitstekende resensies ontvang het, onder meer van 'n gesaghebbende soos Joan Hambidge.
Sy liefde vir Afrikaans blyk daaruit dat hy as jong uitgewer eiehandig verskeie kompetisies vir opkomende skrywers en digters aangebied het. Die jongste hiervan is die Chris Barnard-prys in samewerking met Katinka Heyns en die Ingrid Jonker L'Art Poétique-digkompetisie.
Zalman se lewe wentel om die skrywerswêreld en die literêre radiopgrogram Subteks, wat hy tans op drie FM-radiostasies aanbied, Radio Laeveld, Kosmos Stereo en JouRadio. Sy kennis van Afrikaans en die Afrikaanse skrywerswêreld, maak van hom 'n buitengewone ambassadeur van Afrikaans en 'n waardige wenner van 'n Jeugkoker.
Constance Thomas, wat een van die ontvangers van die Jeugkoker is, is 'n vierdejaar-onderwysstudent in die intermediêre fase aan die Sol Plaatje-universiteit in Kimberley. Sy spesialiseer in tale en is passievol oor Afrikaans. Haar passie vir Afrikaans het haar geïnspireer om in haar vryetyd vir tweede-, derde- en vierdejaarstudente ekstra lesse in Afrikaanse taal- en letterkunde aan te bied. Sy het ook saam met hulle 'n boekklub, waaraan sprekers van vyf moedertale deelneem, begin. Sy dra haar passie vir Afrikaans in haar woorde "soos 'n baba wat graag die wêreld omhels"
Danny Titus, bekende Afrikaaanse taalvegter en -aktivis wat vroeër vanjaar oorlede is, het die Koker-toekenning postuum vir sy rol in die beskerming van Afrikaans ontvang. Titus is geen onbekende in die Afrikaanse leefwêreld nie en was juris, regsdosent, lid van die Menseregtekommissie van die Verenigde nasies (VN), lid van die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie, aktiewe menseregteaktivis, en taal- en kultuurbevorderaar, het 'n onberekenbare bydrae gelewer tot die erkenning en beskerming van die taal- en kultuurregte van Suid-Afrikaanse burgers in die breë, en die Afrikaanse taalgemeenskap in die besonder. Titus het aktief deelgeneem aan die ATR se uitdagende stigtingsproses en het op die organisasie se eerste direksie gedien.
Michael Jonas, voorsitter van die direksie van die ATR, glo dat die wenners van die jaarlikse Koker-toekennings 'n besliste impak op die bevordering van Afrikaans het.
"Elk van die wenners het reeds 'n wesenlike bydrae gemaak om houdings van verdraagsaamheid onder die breë Afrikaanse taalgemeenskap te bevorder, te help met die ontwikkeling van 'n gedeelde bestaansnarratief, om taaltrots te skep en die aanvaarding van eienaarskap uit te leef. Ons glo die wenners verteenwoodig die breë taalgemeenskap in sy volle totaliteit. Die vereerde wenners, hul onderskiee bydraes en projekte weerspieël voorts ook die diverse aard van ons taal," het Jonas gesê.
Ria Olivier, van die ATR, Vanjaar se Kokerwenners lewer onteenseglik bewys dat daar geesdriftig gewoeker word vir Afrikaans: nasionaal én internasionaal, oor ouderdomsgrense heen, in verskillende tongvalle en op verskillende terreine. Van die wenners het Afrikaans lewenslank met uitsonderlike toewyding gedien, terwyl ander op jeugdige ouderdom reeds hul merk gemaak het vir Afrikaans.
Die agt wenners van vanjaar se Koker-toekennings is Ernst Kotzé (lewenslange bydrae), Shafick April (lewenslange bydrae – postuum), Ena Jansen (bevordering van Afrikaans), Johan Blaauw (bemagtiging), Danny Titus (beskerming – postuum), Constance Thomas (jeugkategorie), Zebulon Kock (jeugkategorie) en Zalman S Davis (jeugkategorie).
2020-11-21 at 12:10
Twee uit die agt wenners is blankes. Is dit verteenwoordigend? Danny Titus het Afrikaans nie eens in sy gesin bevorder nie. Sy doelbewus gekose huistaal was Engels. Wanneer stel die ATR 'n toekenning vir die bevordering van die gehalte van Afrikaans in?
2020-11-26 at 12:11
U het die reg tot 'n opinie, maar nie tot eie feite nie.
2020-11-27 at 05:08
Conrad, ek het nie die reg tot 'n opinie nie, maar die reg op 'n opinie. As ek verkeerd het, verskaf die feite.
Laat ons eerder by u alternatiewe feite begin: Hoe kom u tot die gevolgtrekking slegs twee uit die 8 wenners is "blank"?