PressReader - Weg! Platteland: 2018-12-01 - Tree nu­we vir tree na in­sig
Tree nu­we vir tree na in­sig
Al hoe meer la­bi­rin­te ver­skyn op die Suid-a­fri­kaan­se plat­te­land – en nee, dis nié ’n new age- of dui­wel­se dool­hof waar­in jy “ver­dwaal” nie, maar ’n me­di­ta­sie­paad­jie wat be­doel is om daai ra­se­ri­ge kop van jou kalm te maak. Da­le­na T­heron hoor waar dit van­da
Weg! Platteland - 2018-12-01 - Labirinte -
As ’n mens voor ’n labirint gaan staan, wéét jy som­mer jy be­vind jou nou voor iets spe­si­aals. ’n Paar din­ge val on­mid­del­lik op: die per­fek­te sir­kel, die paad­jie aan die bin­ne­kant wat net­jies bin­ne-in die sir­kel pas en die feit dat ie­mand die tyd ge­neem het om dié ge­o­me­tries per­fek­te sir­kel­pa­troon sorg­vul­dig uit te lê.
Dik­wels is daar ’n mooi tuin om die labirint; an­der ke­re word die paad­jies met plant­hei­nings, klip­pe, roos­kwarts of kris­tal­le aan­ge­dui; en par­ty, soos die een by The Ed­ge Moun­tain Retre­at bui­te Hogs­back in die Oos-kaap, spog selfs met ’n man­ji­fie­ke uit­sig.
’n Ver­de­re bo­nus is dat Suid-a­fri­ka­ners nie meer op boe­ke hoef staat te maak om te sien waar­oor die bo­haai gaan nie, want dees­dae is daar som­mer ’n he­le paar plaas­li­ke la­bi­rin­te wat jy kan be­soek. word vol­gens pre­sie­se af­me­tings be­plan wat be­paal dat die pa­troon (meest­al) in ’n sir­kel pas en die stap­per met een pad na die mid­del ge­lei word deur stel­sel­ma­tig oor die he­le op­per­vlak­te van die sir­kel te stap.
’n Labirint is wel ar­gi­tek­to­nies soort­ge­lyk aan ’n dool­hof, maar moet as­se­blief nie die twee met me­kaar ver­war nie: ’n Dool­hof be­vat af­draai­paad­jies en dood­loop­stra­te, ter­wyl ’n labirint net een pad in en die­self­de pad weer uit het. Waar ’n dool­hof be­doel is om jou brein te toets of te oe­fen, is die ge­dag­te met ’n labirint om jou brein te kal­meer – ’n soort me­di­ta­sie.
Ter­ry de V­ries, ’n ho­lis­tie­se te­ra­peut en la­bi­rint­ken­ner van Bar­ry­da­le, sê die twee al­ge­meen­ste la­bi­rint­vor­me is die klas­sie­ke labirint met 7 ba­ne en die Mid­del­eeu­se labirint wat 11 ba­ne be­vat. Al­bei dié ar­ge­ti­pie­se la­bi­rin­te kan aan­ge­pas word om meer of min­der ba­ne te hê om in ’n klei­ner of gro­ter ruim­te in te pas. Daar is ook ’n he­le rits an­der kon­tem­po­rê­re vor­me wat ef­fens min­der be­kend is, maar wel op die in­ter­net te vin­de is.
Waar kom dit van­daan?
Die labirint is ’n be­ken­de ver­skyn­sel in mi­tes en fik­sie. In die G­riek­se mi­te van die Mi­no­tau­rus – half man, half bul – word die ge­dier­te in ’n reu­se­la­bi­rint aan­ge­hou voor T­he­seus hom ver­slaan. In die fliek Pan’sla­by­rinth ont­dek die hoof­ka­rak­ter, O­fe­lia, ’n labirint met ’n poort na die on­der­wê­reld.
Ar­ge­o­lo­gie­se op­gra­wings toon la­bi­rin­te is reeds dui­sen­de ja­re oud. Die vroeg­ste labirint is ge­vind in ’n graf in I­ta­lië wat uit 2500 v.c da­teer. Die feit dat dit in ’n graf is, laat dit lyk of men­se toe al die vorm as deel van ’n soort ri­tu­eel ge­bruik het.
Die pad van die labirint word tra­di­si­o­neel be­skou as ’n me­ta­foor vir ’n spi­ri­tu­e­le of le­wens­reis. Die oud­ste een wat be­houe ge­bly het en van­dag nog be­soek word, is die Mid­del­eeu­se labirint in die C­har­tres-ka­te­draal in Frankryk. Dit be­staan uit 11 ba­ne en is saam met die ka­te­draal ge­bou in 1201. Die vorm van dié labirint is ook in Suid-a­fri­ka een van die ge­wild­stes.
Vol­gens Ter­ry het die ge­bruik van la­bi­rin­te as deel van ’n spi­ri­tu­e­le prak­tyk >
af­ge­neem ’n paar hon­derd jaar ge­le­de, maar dit is in die ja­re se­wen­tig in A­me­ri­ka her­ont­dek. By Ter­ry se huis teen die klip­rant­jie op Bar­ry­da­le lê sta­pels boe­ke oor la­bi­rin­te, maar sy son­der die A­me­ri­ka­ner dr. Lau­ren Ar­tress se boek Wal­king a­sa­cred Pa t h: re dis c o ve­ring the
La by rin t ha sas pi rit u al Practi­ce (1995) uit as die hoof­re­de vir die he­den­daag­se fas­si­na­sie met la­bi­rin­te. Dié boek, wat ook na die labirint in die C­har­tres­ka­te­draal ver­wys, het ’n “la­bi­rint­be­we­ging” in A­me­ri­ka aan die gang ge­sit wat gou uit­ge­kring het na an­der lan­de, ook SuidA­fri­ka. Ar­tress het ook die or­ga­ni­sa­sie Ve­ri­di­tas ge­stig wat hom be­y­wer om la­bi­rin­te reg oor die wê­reld te ves­tig.
“Die groot­ste wan­op­vat­ting oor la­bi­rin­te is dat men­se dink dis ‘new age’. Dit is glád nie,” sê Ter­ry. “Dis eer­der ‘midd­le a­ged’! In die Mid­del­ eeue het baie Eu­ro­pe­se ka­te­dra­le en ker­ke ’n labirint ge­had. El­ke mens kan ’n labirint ver­tolk en ge­bruik soos dit hom of haar pas. Dit be­hoort nie aan e­ni­ge mens of ge­loof of kul­tuur nie.”
La­bi­rin­te in ka­te­dra­le, soos die ge­wil­de een in die C­har­tres­ka­te­draal, is deur Chris­te­ne ge­stap as ’n sim­bo­lie­se pel­grims­tog na Je­ru­sa­lem toe dit in die Mid­del­eeue te ge­vaar­lik ge­word het om soon­toe te reis. In dié tyd is na ’n labirint ver­wys as “the ro­ad to Je­ru­sa­lem”. Dit is een van die hoof­re­des waar­om baie men­se van­dag nog die labirint be­skou as ’n me­ta­fo­rie­se stap na jou Skep­per of na die spi­ri­tu­e­le, waar jy in­sig en ver­troos­ting kan kry. Hoe werk’ n labirint me­di­ta­sie? ’n Mens kan ’n la­bi­rint­me­di­ta­sie vir ver­skeie re­des ge­bruik: om rus­ti­ger >
‘El­ke mens kan ’n labirint ver­tolk en ge­bruik soos dit hom of haar pas. Dit be­hoort nie aan e­ni­ge mens of ge­loof of kul­tuur nie.’
Bou jou eie labirint
Men­se ver­skil oor die ver­eis­tes vir ’n labirint. Som­mi­ge glo jy moet eers die bes­te plek vind met be­hulp van ko­per wig­gel­roe­de s wat aan­dui waar die aar­de se e­ner­gie­ly­ne loop, am­per soos wa­ter­wy­sers. An­der glo weer e­ni­ge labirint is goed, dit maak nie saak hoe of waar dit ge­bou is nie. Hier is ’n paar prak­tie­se wen­ke.
1Kies ’n plek Jou tuin is ’n goeie plek, of dalk wil jy as lek­ker De­sem­ber-va­kan­sie­pro­jek saam met die kin­ders net ’n ty­de­li­ke een op sand bou. Die plek en be­skik­ba­re ruim­te sal be­paal wat­ter ma­te­ri­a­le jy kies. Die op­per­vlak hoef nie nood­wen­dig ge­lyk te wees nie – Koos se labirint in G­len­cairn is by­voor­beeld teen ’n hel­ling ge­bou.
2Kies ’n vorm El­ke mens het ’n an­der vorm wat by hom of haar aan­klank vind, maar vir som­mi­ge vorms het jy meer plek no­dig.
3Kies bou­ma­te­ri­a­le K­lip, gruis, boom­bas, se­ment en tra­di­si­o­ne­le pla­vei­sel werk ewe goed. Een be­na­de­ring is om jou labirint eers met klip­pe uit te pak om te kyk of dit vir jou reg lyk en voel voor­dat jy dit pla­vei. As jy dit met klip­pe uit­pak, plaas ’n seil wat wa­ter deur­laat on­der om on­kruid­groei te on­der­druk. Be­dek dan die seil met gruis of boom­bas en pak die klip­pe bo-op. As jy be­plan om plan­te in die ruim­tes tus­sen die paad­jies te plant, sal jy net die paad­jies met on­kruid­doek moet be­dek, óf iets meer per­ma­nents soos se­ment of pla­vei­sel ge­bruik. Ter­ry de V­ries sê haar guns­te­ling­ma­te­ri­aal is k­lip om­dat sy hou van die na­tuur­li­ke ge­voel en die ge­wig.
4Kies plan­te Kies plan­te wat en­de­mies is aan jou streek so­dat so min as moont­lik wa­ter, tyd of moei­te no­dig is. Vir ’n geu­ri­ge labirint wat sal help om stap­pers te kal­meer be­veel San­dy Ro­berts la­ven­tel of roos­ma­ryn aan. Die geu­re is kal­me­rend en al­bei krui­e­soor­te werk goed as hei­nings of om ’n ge­bied af te ba­ken. ’n In­heem­se labirint sal min­der in­stand­hou­ding en wa­ter verg, maar jy sal dit soms moet snoei (hou jou labirint dus liefs klei­ner as Koos s’n!).
5Bou die labirint Daar is twee be­na­de­rings. Een is om die “oor­sprong” of blou­druk te vind van die labirint wat jy ge­kies het. Die mees­te la­bi­rint­vor­me het ’n deel net on­der die mid­del wat ’n ti­pe blou­druk is vir die vorm: As jy die pun­te op die blou­druk dan in sir­kels met me­kaar ver­bind, vorm dit ’n labirint. ’n An­der be­na­de­ring is om eers die mid­del te be­paal en dan kon­sen­trie­se sir­kels om die mid­del te trek voor jy heel laas­te die draaie aan­dui. Dit is die me­to­de wat Ter­ry ver­kies, en dis waar­skyn­lik die bes­te een om te ge­bruik as jy wil se­ker maak die labirint is per­fek rond. Maak se­ker die paad­jies is al­mal ewe breed: Die mi­ni­mum breed­te vir ’n paad­jie is on­ge­veer 30 cm, maar 60 cm is veel ge­mak­li­ker en ge­brui­kers­vrien­de­li­ke r.
te word, stres te ver­lig, trau­ma of de­pres­sie be­ter te kan han­teer, of as ge­bed. Voor jy die labirint bin­ne­stap, kan jy be­sluit of jy op ’n spe­si­fie­ke te­ma of pro­bleem in jou le­we wil fo­kus, of jy kan een­vou­dig stap om die stil­te en hel­der­heid wat saam met dié ak­ti­wi­teit kom te er­vaar.
Haal diep a­sem en stap dan rus­tig, teen jou eie pas, die labirint bin­ne op die aan­ge­dui­de paad­jie. Die paad­jie volg ’n reeks kron­kels en draaie af­han­gen­de van wat­ter labirint jy stap.
Dit is be­lang­rik om deu­ren­tyd be­wus te bly van jou ge­dag­tes, jou treë en jou a­sem­ha­ling. As jy in die mid­del kom, kan jy ’n ruk ver­toef as jy wil en bid, me­di­teer of een­vou­dig jou ra­se­ri­ge kop en vlie­ten­de ge­dag­tes laat be­daar.
Die mid­del­punt van ’n labirint is im­mers ’n sim­bo­lie­se plek ver weg van jou sor­ge en van die le­we wat jy ag­ter­ge­laat het voor jy jou “pel­grims­tog” na bin­ne aan­ge­pak het. Hier kry jy nu­we in­sig­te of ’n blaas­kans.
Wan­neer jy reg is, stap jy weer rus­tig uit na bui­te. Bly steeds vol­ko­me be­wus van jou a­sem­ha­ling, treë en ge­dag­tes. Nou stap jy met nu­we lus te­rug na jou le­we, slag­ge­reed om jou pro­ble­me met nu­we krag en dalk op ’n nu­we ma­nier aan te pak.
Des’s Walk is ’n pri­va­te labirint op ’n plaas bui­te So­mer­set-wes wat Vi­vien Rout­led­ge 11 jaar ge­le­de ge­bou het om die dood van ie­mand na aan haar te ver­werk. “Aan die be­gin het ek dit soms net ge­stap om ‘by hom’ te wees, en op die eer­ste her­den­king van sy dood het ek en ’n klomp vrien­de ’n se­re­mo­nie in die labirint ge­bou,” ver­tel sy. Vi­vien werk dees­dae as be­ra­der wat in trau­ma en ver­lies spe­si­a­li­seer en ge­bruik soms die labirint om haar kli­ën­te te help. Kon­tak haar by viv.soul­jour­[email protected] om meer uit te vind of die labirint te be­soek.
Die labirint by die Bard­o­li­no Ar­tis­ts Retre­at in Nel­spruit be­hoort aan Jen­ni­fer S­chor­mann en is in 2016 ge­bou met ’n deur­snee van 21 m. Kon­tak Jen­ni­fer by 072 609 3737 of gaan na die Fa­ce­book­bladThe Bard­o­li­no Ar­tis­ts Retre­at as jy die labirint wil stap.
Die skry­wer van hier­die ar­ti­kel het ri­vier­klip­pe en boom­bas – en ’n o­lyf­boom in die mid­del – vir dié labirint in haar ag­ter­tuin ge­bruik. Hier stap haar vrien­din Co­ra­li Ven­ter die labirint.