Die ANC se gebrekkige meetstokDeur Botha Laubscher Botha Laubscher “Meten is weten, gissen is missen.” So lui die Nederlandse spreekwoord om te sê dat dit beter is om te meet as om te raai. Die volgende vraag is dan noodwendig oor wat gemeet moet word en watter maatstaf jy daarvoor gebruik. Eli Goldratt se een slagspreuk was dan juis: “Dit wat jy meet, is dit wat jy kry.” Een van die redes waarom ŉ mens iets meet, is om prestasie of vordering te bepaal en daarom is dit vir enige onderneming van uiterste belang. Ek reken die ANC gebruik ŉ gebrekkige meetstok en juis daarom ervaar ons elke dag gebrekkige resultate sonder enige prestasie of vordering. Dit word duidelik wanneer ons een voorbeeld vanuit die besigheidswêreld gebruik en op die ANC-regering toepas. Spesifiek vir die implementering van strategie, maak ons gebruik van die sogenaamde gebalanseerde telkaart (“balanced scorecard”) om jou vordering met toepaslike maatstawwe te meet ten opsigte van jou finale doelwit en ook alle noodsaaklike voorvereistes om dit te bereik. Ons kan dit vergelyk met die bou van ŉ huis. Voordat jy die dak van die huis kan opsit moet jy eers die fondasie giet en die mure bou. Ons kan ook sê dat die fondasies en mure noodsaaklike voorvereistes vir die dak is. ŉ Verdere noodsaaklike voorvereiste is ŉ bekwame bouspan wat die werk moet doen. Natuurlik moet die totale koste bereken word en moet daar bepaal word of dit bekostigbaar is om hierdie huis te bou. Die grootte van die huis en die kwaliteit van die materiaal en boukoste is bepalend vir die eindproduk. Jy moet dus kwantitatief en kwalitatief meet om jou doelwit te bereik. Daar is sekere teikendatums waarop die verskillende fases van die bouprojek afgehandel moet wees en ŉ mens kan jou vordering daaraan meet, terwyl jy rekening hou met al die voorvereistes wat nagekom moet word. Op hierdie manier kan jy jou werklike resultate teenoor jou doelwitte meet. Basies dieselfde gebeur wanneer ŉ mens jou begroting en jou werklike finansiële syfers voortdurend met mekaar vergelyk. Die voordeel van hierdie gebalanseerde telkaart, is dat al die betrokkenes presies verstaan wat bedoel word en wat verwag word. Dit vereenvoudig ook die opbreek en delegering van die werk. ŉ Mens sou verwag die regering moet dieselfde proses en beginsels toepas om hul strategiese planne, soos by ANC-beleidskonferensies geneem, te implementeer. Ontleed ŉ mens die ANC se regeringsprojek wil dit lyk asof die regering net een doelwit in hulle strategiese plan het en dit is dat die land se demografiese rasseverhouding so spoedig moontlik orals en in alle organisasies en besighede weerspieël moet word. Ten einde hierdie doelwit vinnig te bereik moet bestaande bronne soos poste, besighede se eienaarskap, grond, ensovoorts herverdeel word. Omdat dit al is wat hulle skynbaar meet, is dit volgens Eli Goldratt presies al wat hulle kry maar in die proses styg die werkloosheid, vererger armoede, verswak die Gini-koëffisiënt en ekonomie, is misdaad buite beheer, neem korrupsie oor, stort die staat en staatsbeheerde maatskappy ineen, ensovoorts. Dit wil ook lyk asof die ANC-regering nie oorsaak en gevolg verstaan nie, want die skuld vir alles wat skeefloop word aan apartheid, Jan van Riebeeck of die blankes toegeskryf terwyl die meeste falings aan sy beleid, ideologie en swak beplanning toegeskryf kan word. Dit is verstaanbaar dat die ANC meer swart verteenwoordiging in organisasies en maatskappye wil sien, maar dit is nie iets wat vinnig verander kan word nie. Daar sal in lyn met die gebalanseerde telkaart by die menslike hulpbron begin moet word. As jy nie die mense het met die nodige opleiding én ondervinding vir die poste wat gevul moet word nie, dan moet daar eers gekyk word na die opleidingstelsel. Daar word vertel van iemand wat aansoek gedoen het vir ŉ ingenieurspos sonder enige kwalifikasies daarvoor. Die onderhoudvoerder wil toe weet hoe hy kan aansoek doen vir ŉ ingenieurspos waarvoor hy geen kwalifikasies het nie? Die antwoord was: As julle my aanstel as ŉ ingenieur, dan is ek mos die ingenieur. Ons mag die storie lagwekkend vind maar dit is grootliks wat gebeur het in die munisipaliteite, staatsdiens en staatsbeheerde maatskappy. Na ŉ oppervlakkige deurblaai van die regering se jongste landbou-meesterplan wil dit lyk of hulle weereens dieselfde pad loop. Die plan gaan gebrek aan ŉ stel geïntegreerde gekwantifiseerde maatstawwe om die doelwitte mee te meet. Dit is verder deurspek met transformasie doelwitte/ gedagtes en die vermoede is dat dit die enigste doelwit is wat die regering in belangstel en dus sal meet desnieteenstaande die feit dat dié einddoelwit nie duidelik in die plan uitgespel word nie. Hierdie doelwit, om vinnig grond aan swart mense oor te dra, is vir die ANC-regering so belangrik dat hulle in die verlede al probeer het om diefstal te wettig (OSV), toelaat dat boere vermoor word en infrastruktuur tot niet gaan, ensovoorts. Die ander doelwitte in die jongste landbouplan sal, heel waarskynlik, net lippediens kry en nie bereik word nie of selfs verswak, want as jy dit nie meet nie, weet jy nie en dan hoef jy nie verantwoordelikheid daarvoor te aanvaar of jou daaroor te bekommer nie. In die geval van die landbouplan, sal daar heel waarskynlik eerder begin moet word om opleidingsfasiliteite te skep en opleiers aan te stel waarna daar jong mense gewerf moet word vir die nodige opleiding – jong swart mense wat oor die eienskappe beskik om te boer (vermoë, karaktereienskappe, finansiële kennis, die wil om te boer, ensovoorts). Daarna kan dié mense voormanne op werkende plase word, waar hulle gementor word en as hulle mentor hulle aanbeveel kan die regering vir hulle ŉ plaas koop. Duidelike kwantitatiewe en kwalitatiewe opleidingsdoelwitte sal dus gestel moet word vir die voornemende swart boere en vordering sal gemeet en gemonitor moet word. As doelwitte nie bereik word nie sal korrektiewe aksie geneem moet word. Jy kan nie kitsingenieurs, -ministers, -bestuurders of -boere maak nie – dit is en bly onsinnig. Laat ons hoop die ANC-regering leer om planne op te stel waarin daar duidelik gekwantifiseerde doelwitte met meetbare maatstawwe is, en dat die planne ook maatstawwe en doelwitte insluit van alle nodige voorvereistes om die finale doelwitte te bereik in stede daarvan om die finale doelwit, soos transformasie deur wetgewing en regulasies, af te forseer.