Mitah, ons vergeet nie…Herman Toerien. Foto: Verskaf Saterdag sal dit presies ŉ jaar wees dat ons huishulp, Mitah Mphinya, tydens ŉ huisroof by ons aan huis noodlottig beseer is terwyl sy my en ons gestremde seun, Jandré, probeer beskerm het. Ek was destyds baie siek van my kanker, brandmaer en moes dikwels van ŉ rolstoel gebruik maak om oor die weg te kom. Dié oggend was my vrou, Joan, vroeg (en net vir ŉ heen-en-weertjie) winkels toe om die nodigste aan te skaf. Ons groot hek het, soos gebruiklik, oopgestaan met die veiligheidshek by die voordeur gesluit. Ek het op die einste rolstoel gesit en ŉ nuuskommentaar vir Pretoria FM geskryf. Skielik het ek Mitah, wat in die voorportaal skoongemaak het, hoor gil. Dit het geblyk dat sy die veiligheidshek oopgesluit het om die paadjie buite te vee, en is toe deur twee mans oorval. “Dis ons beurt” was my gedagte dadelik. Toe ek opstaan om vas te stel wat aangaan, loop ek my in ŉ jongman vas wat met ŉ lang, selfgemaakte mes na my toe aankom. Ek was in daardie stadium so swak ek kon dikwels nie eens ŉ sleutel in ŉ sleutelgat gedraai kry nie. Ek is oorval en vasgebind. In die proses is my voet so erg beseer dat ek vir ongeveer drie weke kwalik daarop kon trap. Intussen het Mitah haar steeds verset, en is sewe keer met ŉ mes gesteek voordat haar voorkop teen ŉ muur verbrysel is. Die mans het skielik weggehardloop, blykbaar toe Jandré uit sy kamer kom. Dit was ŉ Vrydagoggend en Mitah is die Sondagoggend vroeg in die hospitaal oorlede. Die publikasies wat hieroor berig het, veral die Afrikaanse publikasies, is oorval met boodskappe wat Mitah vir haar groot daad geloof het. Die reaksies het inderdaad getoon dat die gesindheid onder mense op voetsoolvlak baie beter is as die reaksies wat veral sekere politici ontlok. Trouens, ons kon en het ŉ bundeltjie saamstel van sommige van hierdie reaksies en by die begrafnis, wat Joan bygewoon het en die mense in Suid-Sotho toegespreek het, is ŉ klompie van hierdie bundeltjies aan familie uitgedeel. Elkeen het die trauma op sy of haar eie manier ervaar en verwerk. Ekself was ŉ dag of wat later vir my twee dae chemosessie in die hospitaal toe ek vanuit my hospitaalbed my eerste en enigste TV-onderhoud gevoer het. Jandré het aanvanklik geglo dit was sy skuld, maar ons het mooi verduidelik dis niemand se skuld nie. Joan het dit wat haar gesin getref het, erg op haar gemoed geneem. Ons oudste, ŉ plaasbestuurder naby die Paarl, het verlof gekry en ons kom bystaan. Van die Hervormde Kerk Bloemfontein-Wes en ons leraar, dr. Johan Nel, was daar groot ondersteuning, en in die hospitaal (toe my tweede tuiste) was daar van ŉ ieder en ŉ elk ondersteuning. Wanneer ek my daaglikse nuuskommentare skryf, wat gereeld oor die geweldsmisdaad om ons handel, was my gedagtes gereeld by Mitah, wat in haar eenvoud bewys het daar is nog ŉ gesonde onderlinge gesindheid in ons diverse samelewing teenwoordig. Mitah se voorbeeld het baie bygedra dat my TV-onderhoud op versoening eerder as woede ingestem was. Ons eer haar nalatenskap. Vir my, as die laaste hoof van die Verhoudingsaksie in die Vrystaat, was dit veral goed om te ervaar dat daar wel nog sulke verhoudinge teenwoordig is.