“Ek weet nie hoe loop ‘n mens die pad vorentoe nie.” In haar woorde sien jy hoe wat gebeur het, stukkie vir stukke vreet aan mense wat die masker van “ok” wees dra, ná iets wat jou lewe so verander.
Jy hoor die naakte vrees in Antoinette Smit, nagskofverpleegster by Sally Martin Park, se stem as sy vertel van die oomblik toe hulle op die grond gelê het en sy gedink het hulle gaan haar teregstel. “Dis vreeslik. Ek het gedink ek gaan my kinders en my familie nooit weer sien nie.”
In dagblaaie is hul storie oor en oor vertel. ‘n Troue wat in ‘n oogwink deur ses gewapende mans in ‘n lewenslange letsel verander is. Maar wat leef in jou gedagte na die voorval? Hoeveel wat jou elke dag sien weet van die vrees waarmee jy leef. Weet dat jy midde in die drama was – iewers ver van Parys.
Johan se eerste gedagte was dat dit ‘n grap was. Toe hy bewus word van die een agter hom, het hy geweet dis so. Een het vir Antoinette gesê om stil te bly, nie te beweeg nie. Hulle moes plat op die grond gaan lê. Skielik was die herinnering van ‘n paar jaar gelede toe Johan en sy seun ook hierdeur is, in pynlike detail in sy gedagtes afgeëts.
Klein Morné het nie dadelik besef wat van hom verwag word nie. Hy’t regop gaan staan voor een van hulle met sy handjies voor hom uitgehou. Gepleit dat hy hulle nie moet seermaak nie. Beloof hy sal vir die rower bid. En asof die man hom wou beskerm, het hy hom met die wapen teen sy kop plat gedruk onder die tafel in en gesê hy sal hom nie seermaak nie. “Just sit still”.
“My grootse vrees wat dat dit Almarie of Heinrich was wat hulle tereggestel het. Ek kon nie sien wat aangaan vanwaar ek gelê het nie. My arms was morsdood. Voor my het ek weer die ses gesien met 9mm pistole soos hulle daardie dag vir my en Johan jr. op die plaas aangeval het.”
Niemand het seergekry nie. Die gesteelde goed kan vervang word, maar dit wat Almarie en Johan ‘n tweede keer moes beleef, dit wat Antoinette en Morne en die ander gaste moes deurmaak – dit kan nie uitgevee word nie. “Dit bly in jou agterkop.Volg jou soos ‘n skaduwee. Ek het ‘n permanente vrees vir mense in uniform,” sê Johan, want dit wat hy so helder onthou van daardie dag op die plaas was die polisiepet en koeëlvaste baadjie wat hulle gedra het.
“My seun wou nooit weer op die plaas bly nie. Hy het by Almarie gaan bly in Pretoria om veilig te wees.”
“Ek slaap net twee tot drie ure in die nag. Ek kon dit nog nooit totaal agter my sit nie. Niemand kan vir jou sê om dit agter jou te sit nie.”
Morné is getraumatiseer. As dit skemer word jaag hy ons in, maak alles toe wat kan, en ook vir hom wil die slaap nie kom nie.