M. Vaandrager was en van talle onderwysers uit Nederland wat hulle deel tot die opbou van die onderwys in Suid-Afrika bygedra het.
Kruger se Hollanders was 'n groot groep Nederlandse immigrante wat veral sedert die stigting van die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) daarheen gekom het en 'n beduidende bydrae tot die staatkundige en kulturele ontwikkeling van die land gelewer het.
Toe Engeland die Kaapkolonie in 1806 vir goed annekseer, kon die 26 000 oorblywende Europeërs Nederland nie veel skeel nie. Ook die Groot Trek, die stigting van die ZAR en die OVS en die Anneksasie van die ZAR in 1877 kon weinig indruk maak op die Nederlandse maatskappy. Op hierdie stadium was die Nederlandse politiek hoofsaaklik na binne gekeer, met weinige belange in die buitelandse doen en late.
In die winter van die 1880–1881 kom daar 'n skielike belangstelling toe die nuus in Nederland te hore kom van die Boere wat die Britse anneksasie van 1877 met die wapen ongedaan wil maak. Die openbare mening 'herontdek' as't ware die bestaan van die blanke, "stamverwante" Boere, en hulle word vuur en vlam bygestaan. Hierdie Boereliefde was eintlik 'n uiting van die opkomende Nederlandse nasionalisme. Nederland was voor hierdie stadium op 'n knelpunt, vuisvoos en sonder nasionale selfvertroue in 'n tyd waarin baie – en veral die liberale elite – gemeen het dat Nederland hom as "een oude, sceptische natie toonde die alles al had meegemaakt en nu zonder doel of ideaal uitgeblust ronddobberde." Op 'n ersatz wyse kon die Nederlanders met hul "bloedverwante" identifiseer; as sodanig 'n lewende bewys dat daar nog volop lewenskrag in steek. Die Nederlandse nasionalisme kry, tesame met die destydse modernisering en herlewing van die samelewing, 'n hupstootjie deur die Transvaalse vryheidstrewe. Die Boere as stamverwante veg, in die Nederlandse oë altans, nie slegs vir hulself nie; die Boere wou hul eie onafhanklikheid en erkenning en eerbiediging van die volkereg weer geniet – iets wat Nederland self begeer het. Nederland is beskou as 'n klein, swak staatjie met 'n prakties onverdedigbare territorium sowel binne as buite Europa. En die volkereg sou klein state immers beskerming teen die magspolitiek van die groot moondhede kon bied. Wen die Boere die oorlog teen die Britte, kon 'n presedent geskep word vir ander state. Die Nederlandse entoesiasme vir die Boere moet daarom gesien word as 'n uiting van die bevordering van Nederlandse belangegerigte nasionalisme. Die Boereoorlog was ook 'n puntjie wat die versuilde (op politieke, kerklike en maatskaplike terrein) en verdeelde Nederland kon verenig. Terselfdertyd was daar ook 'n imperialistiese houding: daar was sprake van 'n "nationalistisch expansiestreven", waar vele Nederlanders gedroom het van die Zuid-Afrikaanse Republiek wat tot 'n Nieuw Nederland getransformeer sou word.
Maar, Engeland word egter ook as 'n gerusstellende afskrikmiddel teen die moontlike Duitse en Franse magte in die rigting van die Noordsee beskou. Die Engelse vlootmag kon wel ook soos die Swaard van Damokles bokant die handelsroete tussen Nederland en Nederlands-Indië hang, en sodoende druk uitoefen op Den Haag om 'n Londense beleid deur te voer wat Nederland nie welgeval nie. Die Boere se opstand was daarmee ook 'n waarskuwing aan Londen om in sy spoor te trap, wat die betrekkinge tussen Nederland en Engeland kon versuur. Daarmee het die Nederlandse regering 'n hoofsaaklik passiewe houding ingeneem.
Sonder hierdie immigrante sou die ZAR (en ook die Republiek van die Oranje Vrystaat) nie 'n eie staatsdiens kon voer nie. Nogtans was Kruger se politieke teenstanders nie altyd ingenome met die Hollanders nie. By die ou Boere-bevolking was daar heelwat verset teen en 'n bietjie jaloesie op die Hollanders wat die hoë poste in die staatsdiens beklee het. Daar is gesê dat “die Hollanders neem die brood uit die mond van die seuns van die land”. Die meeste van hierdie immigrante het mettertyd deel van die Afrikanergemeenskap geword en hul nasate speel 'n beduidende rol in die ontwikkeling van Suid-Afrika.
3. Reeds voorheen het President Burgers ook gestrewe, in meer as een opsig die prototipe van Paul Kruger, om 'n nouere aansluiting met Holland en die werf van besondere hulpkragte daar te volvoer. Burgers het egter misluk, veral wat sy godsdienstige liberalisme betref in 'n "neutrale" onderwyswet, wat die hele ortodoksie op hul agterpote in verset gebring het. Predikante, o.a. ds. F. Lion Cachet, vereenselwig hulle met die aksie, téén Burgers en sy Hollandse helpers. Saam met Burgers word sy Hollanders beveg en sleggemaak. Maar Burgers se keuse van Hollanders was nie altyd wys nie: sy staatsekretaris, ds. N.J. Swart, het hom verraai en sy persoonlike sekretaris, Th. M. Tromp, het 'n boek herinneringe geskryf waarin hy die Boere op die lasterlikste wyse swartsmeer. Burgers het Transvaal aan die Hollanders baie geïdealiseer voorgestel, wat, deur ontnugtering, by die Hollanders sterk gevoelens van teleurstelling en selfs verbittering gewek het. Die Hollanders het dit ook van hulle laat hoor. Op sy beurt was die Boere dikwels teleurgesteld in die Hollanders, wat deur karakter of opleiding minder geskik was vir hul doel. Soos elders in die wêreld, voor en na Burgers, was die Hollanders ook nie altyd sedelik of maatskaplik van de bovenste plank nie.
Pont het hom by laasgenoemde kategorie geskaar. Hy merk egter op dat die meeste "benepen" Nederlandse immigrante hom hiermee teengaan. Pretoria, waar betreklik veel immigrante was, beskou hy as 'n "kleinsteedsch dorp" en 'n "niet zeer aangename plaats" juis vanweë die Nederlandse element daar. Pont het ook geen goeie woord oor die Nederlandse Vereniging in Pretoria nie, juis omdat hulle nie openlik met die Afrikanernasionalisme gesimpatiseer het nie. Die voorsitter van die Nederlandse Vereniging was trouens ook H.C. Jorissen, 'n persoonlike vriend van Jan Smuts, wat in Pont se oë reeds 'n bedenklike saak was.
Louis, Wessel: onderwyser, skoolhoof, kultuurleier en verteenwoordiger van die Stigting Studiefonds vir Suid-Afrikaanse Studente
Stuart, Jacobus: sakeman, raadgewer vir die regering van die ZAR, skrywer van die land se eerste grondwet