Canolafokus 22: Suid-Kaap Canola Kompetisie 2003
Newsletters / Archives / Canolafokus Archives / 2004 Canolafokus No 22
2004 Canolafokus No 24
2004 Canolafokus No 23
2004 CANOLAFOKUS NO 22
2004 Canolafokus No 21
Canolafokus 22 Maart 2004
Super Canola Kompetisie Swartland 2003
Tabel 1: Reënval
Slak- en insekskade
Tabel 2: Canola putvalle in Caledon
Figuur 1: Slakke en insekte
Figuur 2: Swartstam verwoes canola
Tabel 3: Produksiekoste van deelnemers
Dit het gedurende die seisoen gesneeu in die middel Rûens en groot dele van die canola aanplantings het gaan lê. Die meeste cultivars het weer orent gekom maar by verskeie lande was dit die begin van swartstam. Heelwat deelnemers wat 2 ton/ha verwag het, is uiters teleurgesteld. Daar is gevalle waar produsente so min as 850kg/ha geoes het terwyl die grootste deel van die oes op die grond lê. Lande met ernstige swartstam besmetting het voorgekom en daar moet nou aksies geneem word om dit te voorkom.
Volgens literatuur is daar 2 tipes swartstam wat voorkom. Die eerste is 'n matige besmetting wat gewoonlik laat in die seisoen plaasvind en oppervlakkige letsels op die stam veroorsaak en selde oesverlies tot gevolg het. Die aggresiewe tipe kan reeds tydens ontkieming die plant infekteer of op enige later stadium. Dié tipe veroorsaak erge stamkankers en omval van plante. Cultivar proewe in Suid-Australië se data (DV Phillips & D Spradlin 2001) dui op groot verskille (7-90%) in besmetting. Produsente moet hulle laat lei deur die resultate van cultivars in hul omgewing oor die afgelope tyd en seker maak dat 'n cultivar gekies word met lae swartstam risiko in die praktyk en nie net op papier nie. Kies cultivars met 'n "horisontale" of veld weerstand en nie enkelgeen weerstand soos die sylvestrisgeen weerstand nie. Produsente kan onafhanklike adviseurs by die landboubesighede nader indien hulle nog twyfel oor saadbestellings vir 2004.
Swartstam verwoes canola
Grondontledings van die 2003-kompetisie dui aan dat die swaelinhoud van gronde steeds 'n probleem bly. Slegs 20% van die deelnemers se swael-inhoude van die kampe was aanvaarbaar (7-12mg/kg). Die hoë swawelbehoefte van canola moet in ag geneem word in die voorsaai bemestingbesluite en veral met die kopbemesting 30 dae na opkoms is aanvulling van tekorte belangrik. Deelnemers in die kompetisie het gemiddeld 10-15kg S toegedien en dit moet volgens 2002 en 2003 se ontledings 15-20kg/ha gewees het. Maak seker dat die boodskap by die bemestingsadviseur uitkom. Die produsente wat vloeibare kunsmis aanwend kan swael laat inmeng, dis veral vloeibare P wat min tot geen swael bevat.
Uit verskeie plaasbesoeke was dit weereens duidelik dat canola wat vroeg gesaai is die beste gevaar het. Die eerste stikstofkopbemesting asook swaelaanvulling moet ongeveer 30 dae na opkoms geskied sodat sterk plante gevorm kan word wat gelyk blom en rypword. Dit vergemaklik platsny en verminder die risiko van groen pitte in die monster.
Die riglyne van die Canola-werkgroep beveel 'n pH van 5.5 of hoër aan. Slegs 40% van die deelnemers het hierdie regstelling korrek gemaak. In 'n wisselboustelsel waar gars en peulplant weiding voorkom kan die pH beslis nie toegelaat word om tot so laag as 4.8 te val nie. Die pH bepaal die opname van alle voedingstowwe en moet eerste reggestel word. Dit help nie om blaarbespuitings te gee met allerhande stimulante as die basis van bemesting nie reggestel is nie.
Die fosfaatstatus van die gronde was by 80% van die deelnemers 36dpm of hoër en selfs die laagste ontleding was nie uiters laag nie. Bemesting met fosfaat word duidelik nie afgeskeep nie. Op die skalie gronde is daar geen kalium gebreke gevind nie. Die koolstofinhoud van die gronde was gemiddeld 2.11%. Dit dui op minimum bewerking wat slaag in 'n wisselboustelsel met verskeie plantmetodes.
Produksiekoste van deelnemers
Gemiddelde syfers per hektaar van sewe deelnemers
Bruto Produkwaarde 3 318
Direk toedeelbare uitgawes
Swam- en insektebheer 85
Diverse uitgawes 78
Rente op produksiekoste 119
Totale direk toedeelbare koste 1 823
Marge na direk toedeelbare koste 1 495
Marge na direk toedeelbare koste / ton 713
Nie-direk toedeelbare koste 553
Totale koste / Ha 2 376
Marge na gespesifiseerde koste ± 1.9 ton / ha 942
Produksiekoste vir 'n spesifieke kamp canola kan nie gebruik word om 'n algemene koste van canola te bereken nie. Die kostes is slegs 'n aanduiding van wat op 'n spesifieke kamp vir een jaar gebeur het. Sekere deelnemers het hoë bemestingsbehoeftes gehad a.g.v. die geskiedenis van die kamp, soos byvoorbeeld lae pH, lae fosfaat of lae swael. Regstellings kan dan ook gemaak word slegs vir die canola jaar of vir die langtermyn. Die canola mag opgevolg word deur koring met lusern wat ondergesaai word. In so 'n geval kan kalk en fosfaat aangevul word om die leeftyd van die lusern te hou. Die deelnemer mag ook besluit om die kamp se P-status te verhoog en al hierdie faktore mag die koste so deur die onderstaande syfers beïnvloed. Kampe met hoë P-vlakke sal dus beter (hoër marges) realiseer.
Die bestaande meganisasieuitleg op elke plaas verskil en sekere skaalvoordele en saaimetodes, veral in die oorgangsfase waarin meeste Rûensprodusente verkeer mag goedkoper of duurder syfers tot gevolg hê.
Die brutoprodukwaarde van R3 318 verteenwoordig 'n gemiddelde opbrengs van ongeveer 1.9 ton/ha vir die boonste sewe deelneemers van die kompetisie. Dit is 'n uitstekende prestasie en die canolaprodusente kan voorentoe net beter doen.
Dit is dan vir my aangenaam om mnr DC Fourie van Koppies as 2003 se wenner van die hoogste opbrengs aan te kondig, met mnr JJB Gilomee van Vlooikraal as naaswenner.
Die wenner van die beste brutomarge skild is mnr Peter Delport van Franskraal met mnr DC Fourie van Koppies in die tweede plek.
Alhoewel hy nie deelgeneem het aan die kompetisie nie wil ek mnr D de Kock van Quarry gelukwens met sy hoë opbrengs van 2.9 ton/ha wat hy behaal het.
Hiermee net dank aan die medewerkers vir die ondersteuning vir die 2003 kompetisie:
Pierre Laubscher – BNK
Johan Lusse – CRK
Jannie Bruwer – SSK
Pieter Plaatjies – Departement Landbou Wes-Kaap
Carel le Roux – Roodebloem (CRK)
Dis aangenaam om met 'n sterk span manne die canola-bedryf verder te neem. Voorts ook dank aan die manne van die chemiese en kunsmisbedrywe wat met ywer canola bemark het in die Suid-Kaap. My persoonlike dank aan die saadhandelaars vir hul entoesiasme om die bedryf te ondersteun op alle vlakke. Aan die kopers van canola kan ek net sê dat die goeie verhouding wat daar heers in die bedryf hoog op prys gestel word. Mag 2004 groot winste inhou vir alle rolspelers in die canola bedryf.