President moet vandag antwoord oor Phala PhalaPres. Cyril Ramaphosa (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) Pres. Cyril Ramaphosa verskyn Dinsdag voor die nasionale vergadering waar hy antwoorde oor ’n wye reeks kwessies sal moet verskaf – insluitend die Phala Phala-ondersoek, Eskom, geslagsgebaseerde geweld en onwettige immigrasie. Die sessie sal virtueel plaasvind aangesien Ramaphosa tans in Gauteng is. John Steenhuisen, leier van die DA, het ŉ dringende versoek vir nog ŉ vraag rakende die Zondo-kommissie by die parlement ingedien, maar dit is deur Nosiviwe Mapisa-Nqakula, speaker van die Nasionale Vergadering, van die hand gewys. Luidens ’n verklaring deur die kantoor van die president sal Ramaphosa die parlement onder meer inlig oor hoe Eskom voorberei om hernubare energiekapasiteit in die nasionale netwerk te integreer om energievoorsiening te verhoog en die risiko van beurtkrag te verminder. Parlementslede het ook vrae ingedien oor die ondersoek deur wetstoepassingsagentskappe na bewerings oor bedrog op die president se Phala Phala-wildplaas, asook of die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag ’n rol het om te speel in die bekamping van misdaad in die land. Speaker sê nee vir DA Mapisa-Nqakula het die DA se versoek om ŉ dringende vraag tot die vraelys te voeg Maandag afgekeur. Die DA wou duidelikheid van Ramaphosa hê oor sy onlangse uitlating dat die aanbevelings deur die Zondo-kommissie “nie bindend is nie”. In haar antwoord aan die DA sê die speaker dat die party op 29 September weer die geleentheid kan kry om sy vraag te stel. Ramaphosa het Maandag ŉ nuwe nasionale teenkorrupsie-adviesraad aangekondig, wat die regering van raad sal bedien oor die aanbevelings in die Zondo-verslag wat Ramaphosa teen 22 Oktober aan die parlement moet voorlê. “Suid-Afrika moet weet dat die proses om staatskaping te beëindig op dreef is, en dat die sowat R1 miljard van die publiek se geld wat aan die kommissie bestee is, nie bloot vir advies was of nutteloos bestee is nie,” het Steenhuisen gister in ŉ verklaring gesê. “Veral Zondo se gevolgtrekking dat die ANC se beleid van kaderontplooiing ‘onwettig en ongrondwetlik’ is, behoort bindend te wees en moet dus daardie beleid beslissend beëindig. Sonder kaderontplooiing sou die ANC nie in staat gewees het om byna elke staatsinstelling te beheer nie.” Steenhuisen sê die speaker is veronderstel om onpartydig te wees en het ŉ grondwetlike plig om magsmisbruik deur die uitvoerende gesag te voorkom. Hy meen die speaker is egter “ook maar ŉ produk van kaderontplooiing”. Ingevolge die reëls van die Nasionale Vergadering moet vrae minstens 16 dae voordat dit beantwoord word, vir goedkeuring ingedien word. Die parlement sê in ŉ verklaring dat dié bepaling daar is om te verseker dat die vrae aan die reëls en riglyne voldoen. Dit het verder ten doel om te verseker dat die president redelike tyd gegun word om sy antwoorde voor te berei. Die reëls maak wel voorsiening om dringende vrae in te dien, wat ook aan sekere reëls en riglyne onderworpe is. In die lig hiervan het die speaker glo die versoek afgekeur.