Dit is betreurenswaardig, maar met reg, dat die klem hierdie Vrouemaand op geslagsgebaseerde geweld gedurende die grendeltyd val. Maar in teenstelling met Covid-19, is daar reeds ’n doeltreffende behandeling teen die GGG-pandemie. En ons skole en hoëronderwysinstellings het ’n onmisbare rol om te speel in die bestuur daarvan.
“’n Oorlog wat teen die vroue en kinders van ons land gevoer word.” Dit is hoe president Cyril Ramaphosa onlangs verwys het na die plaag van geslagsgebaseerde geweld wat skynbaar ’n spieëlbeeld is van die ontstellende styging in ons besmettingsyfers tydens die grendeltyd. In die eerste drie weke van die grendeltyd het meer as 120 000 slagoffers die nasionale hulplyn vir mishandelde vroue en kinders geskakel – dubbel die gewone aantal oproepe.
Die eerste is dat albei almal raak. Alhoewel Suid-Afrika se vrouemoordkoers ongeveer vyf keer die wêreldgemiddeld is, is dit geensins ’n verskynsel wat uniek aan ons land is nie. Die Verenigde Nasies verwys na ’n “skadu-pandemie” wat ál 90 of so lande teister wat op inperking besluit het, aangesien vroue met gewelddadige lewensmaats oral geïsoleer en afgesonder is van mense en hulpbronne wat hulle sou kon bystaan.
’n Ander ooreenkoms lê in die vernietigende gevolge van albei pandemies. Dit veroorsaak nie net dat slagoffers ly nie; dit kring altyd wyer uit en hou ’n bedreiging in vir die mense om hulle.
Met albei pandemies is daar ’n groot verantwoordelikheid op regerings om te verseker dat hulle landsburgers beskerm word. Maar daar is ’n ewe dringende plig op landsburgers om op die uitkyk te wees vir mekaar.
Helaas, daar blyk ook ’n groot verskil te wees in die waargenome dringendheid om die twee pandemies te hanteer. Terwyl die regering verreikende en onmiddellike maatreëls ingestel het in ’n poging om die een te bekamp en die nakoming daarvan streng gemonitor het, lyk dit nie asof die doeltreffende toepassing van wette en beleid op dreef kom om die ander een aan bande te lê nie.
Met enige pandemie lê die grootste probleem natuurlik in die vind van ’n behandeling. En terwyl die soektog verwoed voortgaan om ’n entstof vir Covid-19 te vind, lyk dit asof daar algemene konsensus bestaan dat ’n groot deel van die oplossing vir die GGG-pandemie reeds geïdentifiseer is.
Respek is egter nie ’n teenmiddel wat met geweld in ’n siek samelewing ingespuit kan word nie. Respek vir jouself en vir ander mense moet van kleins af met geduld gekweek word om deel van die bevolking se DNS te word.
Ons het te doen met jongmense op ’n tydstip in hulle lewens wanneer hulle besonder vatbaar is vir invloed. Wat hulle leer terwyl hulle deur ons deure en oor ons kampusse beweeg, sal help om die tipe volwassenes te bepaal wat hulle uiteindelik sal word.
Ons het ’n kritieke tydperk om leiding aan hulle te gee. En hier lê die kern van die saak: Respek is ’n les wat nie net geleer moet word nie. Dit moet ook gewys word.
Ek het gereeld voorspraak gemaak daarvoor dat hoëronderwysinstellings klein mikrokosmosse van ’n ideale samelewing moet wees waar respek, verdraagsaamheid en maatskaplike geregtigheid elke aspek van ons werksaamhede deurdrenk. Dieselfde geld vir ons skole.
Wat ons hierdie afgelope paar maande ook met pyn geleer het, is dat dit nie net virusse is wat soos ’n veldbrand deur gemeenskappe kan versprei nie. Vrees, agterdog en onsekerheid is net so aansteeklik. Maar so ook vriendelikheid, aanvaarding, omgee en respek.
Ons het kudde- solidariteit nodig om ons jeug weg te lei van geslagsgebaseerde geweld. Slegs dan sal ons ’n vegterskans hê om dit te oorkom.
Ironie – Ramaphosa betreur die “oorlog” teen ons vroue en kinders tydens die grendeltydperk, omstandighede wat hy geskep het.
En presies wat is die “maatskaplike geregtigheid” waarna ons moet streef. (My definisie: Om nie verantwoordelikheid te neem vir mense wat nie verantwoordelikheid vir hulself neem nie.) Dit is nie onderwysers, dosente se verantwoordelikheid om ouers se verantwoordelik oor te neem nie, veral nie vir gedrag wat tydens die kleuterfase vasgele word nie.