Waghond wil na varsproduktemarkte kykDie ondersoek sal kyk na enige faktore wat mededinging in die land se varsproduktemark belemmer, skeeftrek of beperk. (Foto: Maroela Media) Die Mededingingskommissie het ŉ openbaremarknavraag van stapel gestuur na Suid-Afrika se varsproduktemarkte om te bepaal of daar enige kwessies in die waardeketting is wat mededinging verminder, verhoed of verdraai. ŉ Marknavraag is ŉ algemene ondersoek na die toestand, aard en soort mededinging in ŉ mark, eerder as net ŉ ondersoeke na spesifieke gedrag deur ŉ bepaalde maatskappy. Die kommissie glo die ondersoek moet gedoen word om die stand van mededinging binne die bedryf, die markeienskappe wat pryse bepaal, en die uitdagings wat boere in die gesig staar, te bepaal. Dit geld veral vir kleinskaalse en opkomende boere. Volgens die kommissie speel die sektor ŉ belangrike rol in die ekonomie en werkskepping, terwyl voeding en die welstand van burgers verdere gewig aan die ondersoek verleen. Die ondersoek gaan spesifiek kyk na kwessies rakende elke aspek van die waardeketting. Dit sluit in verkope van vars produkte deur boere aan klante wat kleinhandelaars, verwerkers, of die uitvoermark kan wees. Die interaksie tussen kleinhandelaars en verbruikers, asook die verkoop en verspreiding van verwerkte voedselitems, kom nie in dié ondersoek onder die loep nie. Volgens die kommissie is vier breë temas geïdentifiseer wat mededinging en markuitkomste kan belemmer, beperk of skeeftrek. Dit sluit in ondersoek na hoe die roete van die produsent tot by die mark pryse bepaal, die uitwerking wat insetkoste het en hindernisse wat toegang tot markte vir sekere produsente beperk. “Landbou speel ŉ belangrike rol in die Suid-Afrikaanse ekonomie omdat dit bydra tot voedselproduksie, werkskepping, die verskaffing van rou materiaal aan die agri-nywerheid- en vervaardigingsektor, asook uitvoergedrewe inkomste uit buitelandse valuta,” sê die kommissie. Die kommissie het die voedsel- en agri-nywerheidsbedryf sedert 2008 geprioritiseer omdat die sektor ŉ bron van stapelvoedsel is en die moontlikheid het om heelwat werksgeleenthede te skep.