Die leiers wat die Here gebruik het om van tyd tot tyd in te gryp, was egter nie van dieselfde statuur as ‘n Moses en ‘n Josua nie. Dit het beteken dat die verlossing wat die Here deur hulle bewerk het, meesal net vir ‘n tyd was, waarna die volk weer afvallig geraak het.
Al die stamme het egter nie met ewe veel sukses hulle gebiede verower nie. Juda het wel die meeste sukses daarmee behaal, behalwe vir die gebied rondom Jerusalem. Maar die ander stamme was minder suksesvol. Geen wonder dat met die eerste ballingskap in 722 vC dit die tien noordelike stamme was wat eerste weggevoer is nie. Hulle kon nie daarin slaag om volhardend die suigkrag van die Kanaänitiese invloed te ontvlug nie.
STRAF: Die Here straf die volk en gee hulle oor aan onderwerping en onderdrukking deur die omringende nasies.
Geeneen van hierdie leiers kon egter daarin slaag om Israel in ‘n standvastige lojale verhouding met die Here te plaas nie. Die boek eindig dus op ’n noot van wanhoop wanneer daar nie eers meer rigters in Israel te vinde is nie en elkeen begin doen het wat reg is in sy eie oë: “In daardie tyd was daar nog nie ’n koning in Israel nie, en elkeen het gedoen wat reg is in sy eie oë.” (Rigt 21:25).
Die wanhoop waarmee die boek Rigters afsluit, het daarmee egter die tafel gedek vir die behoefte aan en verwagting vir ‘n koning wat met die verhale van die profeet en rigter Samuel en die salwing van die konings Saul en Dawid, in vervulling gaan.
Sommige geleerdes maak baie van ‘n vermeende verskil tussen die sogenaamde groot rigters (Debora-Barak, Gideon, Simson) en die klein rigters (Tola, Jair). Hulle beskryf die groot rigters as charismatiese leiers, wat vir hulle taak deur God geroep is, en die kleiner rigters as regters wat die volk met regsuitsprake gedien het.
Die meeste ander geleerdes dink egter dat die verskil eintlik net daaraan te wyte is dat daar oor sommige rigters meer geskrywe is as oor ander, moontlik omdat hulle meer vir Israel op militêre gebied beteken het. Debora, ‘n sogenaamde groot charismatiese rigter, het duidelik ook regspraak beoefen (Rigt 4:4-5).
Weens die charismatiese kant van baie van die rigters kan hierdie tyd as ‘n tyd van helde beskryf word, wat die epiese aard van die verhale verklaar.
Dit is egter duidelik dat elkeen van hierdie rigters hulle roeping van die Here as die eintlike Rigter (of Regter) ontvang het, soos Hy dit inderdaad genoem word in die boek (Rigt 11:27). Dit is hierdie Goddelike Rigter wat deur die menslike rigters sy beslissings uitgevoer het.
Otniël – hy kom uit Juda en veg teen die Arameërs. Sy verhaal is ‘n patroon vir die verhale van die res van die rigters wat hierna vertel word – Rigters 3:7-11;
Dit sluit erge onsedelikheid in met die grusame verhaal van die manne van Gibea in Benjamin wat (‘n ander) Leviet gewelddadig wou verkrag soos die manne van Sodom en Gomorra dit vroeër met Lot se engel-gaste wou doen. Die Leviet gee egter sy byvrou vir hulle wat hy so pas by haar pa gaan haal het in Betlehem, nadat sy ontrou was aan hom. Sy sterf weens die grusame groepsverkragting (Rigt 19).
In die OT verwys Samuel terug na die rigters. Hy sluit homself in by hulle, want hy was natuurlik inderdaad ‘n rigter, iemand wat vir ‘n spesifieke tyd en taak geroep is (sy voorganger Eli was natuurlik ook ‘n rigter, hoewel baie oneffektief – 1 Sam 4:18). Samuel is eerlik oor die tragedie van die volk se vergeetagtigheid die afgelope paar eeue en die onafwendbare negatiewe reaksie van die Here telkens daarop.
Samuel spreek daarom die volk aan oor hulle behoefte aan ‘n koning, omdat uit sy perspektief die Rigterstyd eintlik bewys dat die Here nie net die koning oor hulle is nie, maar in staat is om die anargie hok te slaan deur die mense wat Hy daarvoor opgewek het. (1 Sam 12:12).
Samuel was baie bang dat in plaas daarvan dat die vreemde nasies van tyd tot tyd oor hulle sou heers, dit nou die verskillende konings sou wees wat oor hulle heers. Dit wou hy voorkom, maar die aandrang op ‘n koning was net te groot. En die Here het dié verandering goedgekeur nadat die volk herhaaldelik daarvoor gevra het.
Die oordeel wat ons oor die tyd van die rigters fel, moet dus met hierdie meer positiewe perspektief getemper word. Met die koms van die Messias kry ons in ‘n sekere sin eintlik die bedeling van die Rigterstyd terug met die Here Jesus Christus as koning wat sy mense van hulle afvalligheid genees, en deur sy Gees genadegawes uitdeel waarmee Hy sy koninkryk vestig.
Hierdie tragiese geskiedenis word ook in Psalm 106:34-46 gebruik as enersyds ‘n teregwysing van die volk in ballingskap, waarskynlik in die 6de eeu vC, om nie in dieselfde slaggate te trap as hulle voorouers nie. Dit word andersyds ook as ‘n aanmoediging gebruik om in hulle predikament staat te maak op die Here se genade en geduld wat hulle kan red, soos Hy dit telkens deur die rigters gedoen het.
God se troue liefde is regtig vir ewig. Dit sien ons ook in hierdie verhaal van die opstaan en val, opstaan en val van die volk van Israel. Telkens red die Here hulle weer. Hoekom? Want Hy is fundamenteel goed. En Hy wys dit deur sy troue liefde.
Dit is waarom die oordeel van die NT oor die Rigterstyd ook nie so negatief is as wat ons miskien sou verwag nie. Ja, die anargie, veral dit wat in die laaste vier hoofstukke beskryf word, was verskriklik. Maar dit is nie al waarvan die boek ons vertel nie. En die NT is nie blind daarvoor nie.
Paulus verwys op sy eerste sendingreis ook met groot lof na alles wat God in dié tyd gedoen het in sy toespraak in Antiogië in Pisidië (Turkye). Die Here het die volk reeds in die woestyn geduldig verdra, sê Paulus, en daarna die sewe nasies in die land Kanaän uitgewis om hulle land aan die Israeliete te gee. Dit is onder sy leiding wat die rigters oor die land geregeer het tot met die tyd van die konings (Hand 13:19-20 – die 450 jaar waarna hy verwys, is waarskynlik die 400 jaar in Egipte, die 40 jaar in die woestyn en ‘n 10 jaar vir die aanvanklike Intog se oorloë, waarna die rigters opgetree het).
Die beste perspektief hou die Hebreërskrywer egter vir laaste, en dit is dat baie van dié geloofshelde nie gekry het wat beloof is nie, al het hulle met hulle hele wese uitgesien daarna, omdat God nie wou hê dat hulle die voleinding bereik sonder ons nie: “En hoewel daar oor hulle almal vanweë hulle geloof met soveel lof getuig is, het hulle nie verkry wat beloof is nie, omdat God vir ons iets beters beoog het, sodat hulle nie sonder ons die voleinding sou bereik nie.” (Hebr 11:39-40).
Voordat ons dus ‘n te onbarmhartige oordeel oor die rigters fel en oor die tyd waarin hulle opgetree het, dink daaraan dat dit deel van God se beplanning was ter wille van ons. As hulle die voleinding sou bereik het in hulle eie tyd, sou ons miskien nooit die lig gesien het nie.
Anders loop ons ook die gevaar van anargie in ons eie geestelike lewe, waar elkeen doodgewoon doen wat reg is in sy eie oë.