Ooganatomie en -funksie in diere | Troeteldiere Huishouding
Die oog is 'n komplekse en delikate orgaan. Dit het baie funksionele dele wat almal saamwerk om sigbaar te maak. Alhoewel baie van die dele dieselfde is in verskillende spesies, het diere sekere aanpassings ontwikkel wat die beste by hul behoeftes pas.
Die oog het drie hooflae: die buitenste veselvormige tuniek, die middelste vaskulêre tuniek en die binneste senuwee-tuniek. Die name is leidrade oor hul basiese strukture en funksies, maar 'n nader kyk na die komponente van elke laag sal die meganisme van sig baie makliker maak.
Die veselvormige tuniek is die buitenste laag van die oog. 'N Ondeursigtige (nie deursigtige) netwerk van kollageen (veselagtige proteïene) en elastiese vesels, bekend as die "sclera", dek die posterior (rug) drie vierde van die oog. Die sclera is taai en ietwat strek, soos 'n dik ballon wat gevul is met die gelatineuse inhoud van die oog. Die res van die veselvormige tuniek, die anterior (voorste) kwart van die oog, is 'n duidelike struktuur wat die "hoornvlies" genoem word. Dit bestaan ​​uit uiters dun lae selle wat op 'n unieke manier gereël is sodat die kornea deursigtig is. 'N Normale kornea laat lig in die oog.
Die vaskulêre tuniek, soos die naam aandui, is 'n netwerk van bloedvate wat suurstof en voedingstowwe aan die weefsels van die oog voorsien. Die werklike gebied waar hierdie netwerk geleë is, is onder die gedeelte wat deur die sclera gedek word en word die "choroid" genoem. Voorkant van die choroid is 'n sirkelvormige struktuur wat die "ciliêre liggaam" genoem word. Die siliêre liggaam het spiere wat op suspensoriese ligamente optree wat sogenaamde "sonules" genoem word, wat die lens in die korrekte posisie opskort. Die ligamente is styf of ontspanne gebaseer op die werking van die siliêre spiere. Die spanning op die ligamente verander die vorm van die lens, afhangende van die afstand van die voorwerp wat besigtig word. Hierdie proses word "akkommodasie" genoem en sal in die volgende gedeelte meer volledig bespreek word. Die iris is die gekleurde gedeelte van die oog. By sy posisie voor die siliêre liggaam is dit die mees anterior deel van die vaskulêre tuniek, en dit verdeel die voorste gedeelte van die oog in twee kamers van die anterior en posterior kamers. Die opening in die middel van die iris word die "leerling" genoem, wat as die donker middel van die oog verskyn. Die iris verwyder of bekamp die leerling om die hoeveelheid lig wat die oog binnedring, te reguleer. In helder lig sal die leerling klein wees, maar in dowwe lig sal die leerling baie groot wees om soveel moontlik lig in te laat.
Illustrasie van die anatomie van die oog
Die senuwee-tuniek is 'n laag fotoreceptorselle wat die "retina" genoem word. Hierdie selle kan lig verander in elektrochemiese seine wat na die senuweestelsel oorgedra word. Daar is 'n ongeveer ronde opening waar die optiese senuwee en bloedvate vertrek, die "optiese skyf" genoem. Dikwels word die optiese skyf die "blindekol" genoem, want daar is geen fotoreceptor selle daar nie, dus kan geen foto's eintlik op daardie posisie gesien word nie. Daar is twee tipes fotoreceptor selle wat verskillende funksies verrig en is vernoem na die vorm van die sel. Dit is die stokke en keëls. Die stokke is baie liggevoelig, so hulle is die meeste in nagtelike spesies. Die keëls het helder lig nodig, en hulle is vir skerp beeldvorming en persepsie van kleur. Binnelandse soogdiere het meestal stokke, en kan nie kleure goed onderskei nie. Sommige reptiele en meeste voëls kan egter kleur sien, aangesien hulle baie keëls het. Daar is 'n sentrale sentrale agterin die retina. Dit word die "fovea centralis" genoem, en dit is baie meer uitgespreek in groter diere. Omringend van die fovea is 'n effens opgehewe sel ring wat die "macula lutea" genoem word. Aangesien die meeste van die lig op hierdie streek gefokus is, word die konsentrasie van fotoreceptor selle sterk verhoog. Die anterior rand van die retina is nie-visueel en bevat geen fotoreseptore nie, aangesien lig nie met daardie oppervlak in aanraking kom nie. 'N Lyn genaamd die "ora serrata" demarcateer die verdeling tussen die visuele en nie-visuele retina. Hierdie naam is gegee omdat die lyn in die mens lyk, of gekarteld is. By troeteldiere word die afdeling egter nie getand, en word dit soms die "ora ciliaris retinae" genoem. Dikwels word die term "ora serrata" steeds gebruik om die struktuur in diere sowel as mense te beskryf.
Die meganisme van sig
Die komponent van die oog wat die meeste verantwoordelik is vir duidelike visie, is die lens. Die lens is nie regtig deel van een van die lae van die oog nie, maar dit hou die naaste verband met die komponente van die vaskulêre tuniek. Die suspensiele ligamente van die siliêre lyf skort dit in 'n posisie net posterior aan die iris. Dit is 'n sagte, deursigtige, sferiese struktuur en sy konvekse vorm bring beelde in kritieke fokus op die retina. Wanneer die siliêre spiere ontspanne is, is die ligamente styf, en die lens is verleng. Dit stel die dier in staat om dinge ver weg te sien. Die samentrekking van die siliêre spiere los die ligamente los, waardeur die lens meer rond word en die dier kan fokus op dinge wat naby is. Die proses om die vorm van die lens te verander om dinge te sien terwyl hulle nader kom, word "akkommodasie" genoem. As die lens nie kon akkommodeer nie, sou die dier net dinge kon sien wat op 'n sekere afstand was. Akkommodasie is dus 'n baie belangrike en nuttige funksie van die lens. Menslike oë het 'n hoë mate van akkommodasie, katte en honde baie minder, en vee het skaars enige. Die lens verdeel ook die oog in twee verskillende kompartemente.Die gebied agter die lens, en is gevul met 'n gelatienvloeistof wat "vitreous humor" genoem word. Die anterior gedeelte, wat dan in die anterior en posterior kamers verdeel word, is die hele ruimte voor die lens. Dit is gevul met 'n waterige vloeistof wat die "waterige humor" genoem word. Hierdie mediums help om die lig op die rug van die retina te fokus, maar belangriker, hulle sirkuleer voedingstowwe en verwyder afval uit weefsels wat nie direk in kontak met bloedvate is nie. Die druk van die glasagtige humor is ook wat die vorm van die oogbal behou.
Wanneer lig die oog binnegaan, gaan dit eers deur die deursigtige kornea. Die sferiese vorm fokus op die lig deur die leerling na die lens. Die lens en vitreous fokus dan die lig om te konvergeer en kruis op 'n punt op die retina. Hierdie kruising veroorsaak dat die prentjie op die retina geproduseer word om 'n omgekeerde (onderstebo) weergawe van die beeld wat eintlik beskou word, te wees. Die sein word deur die optiese senuwee na die visuele korteks van die brein gestuur waar die beeld dan weer omgeslaan word en in die regop posisie waargeneem word. As óf die kornea of ​​die lens ongemerk of beskadig is, sal die beeld voor of agter die retina gefokus word, en die visie sal vaag wees.
Alle diere het 'n binokulêre visie, wat beteken dat hulle met twee oë sien, maar die brein kombineer die seine van beide oë in een beeld. Binokulêre visie help om op te maak vir die "blindekol" wat veroorsaak word deur die optiese skyf. Die oorvleueling van die visuele velde vul die gapings in. Die ander voordeel van binokulêre visie is diepte persepsie. As slegs een oog funksioneel is, is dit moeilik om afstande tussen voorwerpe te beoordeel, en daarom is dit baie moeilik om prooi te jag of die meeste ander aktiwiteite te doen.
Omdat gesig so 'n belangrike sin is wanneer jag of jag gejag word, het diere se oë aangepas om die beste by hulle situasies te pas. Byvoorbeeld, nagdiere sal hoogs verwyde leerlinge hê om die meeste lig in te laat, en hulle sal ook groter korneas, proporsioneel hê.
Roofdiere en prooi het verskille in hul visuele velde. Roofdiere het groot, voorwaartse oë wat hulle die beste in die afwaartse en voorwaartse rigting kan sien. Aangesien hulle dikwels op hul beoogde prooi uitkyk, is hierdie visuele veld die beste geskik vir hul jagstyl. Prey, aan die ander kant, het oor die algemeen meer oë aan die sye en bokant van die kop. Hierdie posisie laat hulle uitstekende perifere en opwaartse visie toe. Aangesien prooi-diere dikwels van bo, agter of langs aangeval word, is dit voordelig om hierdie wye visuele veld te hê, selfs as hulle nie goed voor hul gesigte kan sien nie.
Visieveld vir prooi (kat)
Visieveld vir 'n roofdier (haas)
Strukture van die oog
Die oog het baie bykomende strukture teenwoordig om te verseker dat dit beskerm en skoon is. Hierdie strukture sluit in die ooglede, wimpers, lakrimale (traankliere) en niktemembraan. Die meeste diere het drie ooglede: die boonste deksel, die onderste deksel en die nikte-membraan (derde ooglid). Die drie ooglede en die omliggende konjunktiva smeer, voed en beskerm die oogbal. Die konjunktiva is die delikate membraan wat die binnekant van die boonste en onderste deksels en 'n paar buitenste dele van die oogbal rig. Die niktiterende membraan bied die oog ekstra beskerming. Groot wimpers word by die boonste ooglede in die meeste diere aangeheg en help om stofdeeltjies in die oog te hou. Die ooglede dien baie dieselfde doel, maar hulle het ook 'n flikkerende refleks om trane en ander smeerolies oor die kornea te versprei, plus skoonmaak van stof en mikroskopiese puin. Trane word geproduseer deur die lakrimale kliere, en bevat ook lysozyme, 'n antibakteriese ensiem. Trane verlaat die oog en sy verwante strukture deur 'n klein buis of opening aan die binnekant van die oog, die lakrimale of traankanaal genoem.
Mense, primate, insekte, vis, sommige reptiele, en die meeste voëls kan kleur goed sien.
Die oë van albino-diere lyk pienk of rooi, want lig reflekteer die bloedvate in die agterkant van die oog.
'N Diere kan twee verskillende kleure hê. Hierdie toestand word hetererochromie genoem.
'N Katarak is 'n toestand waarin die komponente van die lens afgebreek word en dit word bewolk.
Die meeste diere het 'n reflektiewe laag in die choroid genoem die tapetum lucidum. Dit is wat veroorsaak dat hul oë in die donker skyn.