PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2018-12-06 - Pla­ti­nu­maan­de­le klim, maar sal vraag volg?
Pla­ti­nu­maan­de­le klim, maar sal vraag volg?
Be­dui­dend be­ter sy­fers kan groot­liks toe­ge­skryf word aan die swak­ker rand teen dol­lar wat die me­taal­prys laat styg het, eer­der as ’n toe­na­me in die vraag na die pro­duk self.
aan­de­le in twee van Suid-a­fri­ka se be­lang­rik­ste pla­ti­num­pro­du­sen­te – Ang­lo A­me­ri­can Pla­ti­num (Am­plats) en Im­pa­la Pla­ti­num (Im­plats) – het oor die af­ge­lo­pe ses maan­de voort­ge­stu. Ten ty­de van die skryf hier­van ( 27 No­vem­ber), was Am­plats se aan­deel dié ka­len­der­jaar 22% ho­ër, ter­wyl Im­plats se her­stel, ver­al oor die af­ge­lo­pe ses maan­de, merk­waar­dig was. Na­dat Im­plats se aan­deel in die mid­del van die jaar ’n ab­so­lu­te laag­te­punt be­reik het, het sy waar­de by­kans ver­dub­bel. Die re­de? Die swak­heid van die rand teen­oor die dol­lar het die me­taal­prys wat die twee myn­maat­skap­pye ont­vang het, ver­be­ter en – net so be­lang­rik – daar was ’n toe­na­me in die ver­bruik van pal­la­di­um en ro­di­um, al­bei pla­ti­num­groep­me­ta­le. Dít het daar­toe ge­lei dat die al­ge­he­le “mand­jie­prys” wat die maat­skap­pye ont­vang se­dert Mei met 20% ver­be­ter het. Dit is on­danks die skyn­ba­re e­wi­ge traag­heid van die pla­ti­num.
Vol­gens JP Mor­gan Ca­ze­no­ve, sien be­leg­gers uit na ’n heel­wat be­ter op­brengs uit vrye kon­tant­vloei van al­bei maat­skap­pye. Teen die heer­sen­de prys is Am­plats se op­brengs uit vrye kon­tant­vloei in die 2018-ka­len­der­jaar na ra­ming 7%, 10% vir Im­plats, en 2% vir Northam Pla­ti­num.
Oor dié tyd­perk het vrye kon­tant­vloei vir Am­plats met $285 mil­joen toe­ge­neem, wat son­der twy­fel die Ang­lo A­me­ri­can-fi­li­aal met net­to kon­tant laat (uit­slui­tend on­ge­veer R4 mil­jard wat hy in­ge­vol­ge ’n klant-voor­uit­be­ta­ling vir me­taal moet be­taal) wat in 2022-’23 ver­skul­dig is. Ver­ge­ly­ken­der­wys het Im­plats en Northam se vry­e­kon­tant­vloei on­der­skei­de­lik met ’n ge­raam­de $46 mil­joen en $20 mil­joen toe­ge­neem, het die be­leg­gings­bank ge­sê. Hoe­wel dit ui­ters be­lo­wen­de nuus is vir ’n sek­tor wat die af­ge­lo­pe vyf jaar erg suk­kel, is daar steeds vrae oor die toe­koms­ti­ge prys van pla­ti­num, dié maat­skap­pye se be­lang­rik­ste pro­duk.
In die 1990’s het maat­skap­pye soos Am­plats pro­duk­sie­ver­moë vir pla­ti­num uit­ge­brei om­dat hul­le ge­meen het die mark sou aan­hou groei, ver­al van­weë brand­stof­sel­teg­no­lo­gie, wat (toe ’n nu­we kon­sep) die vraag – só het hul­le ge­glo – sou op­jaag.
By­kans 20 jaar daar­na het die vraag na pla­ti­num wat deur brand­stof­sel­teg­no­lo­gie ge­skep is steeds nie pos­ge­vat nie en is dit ver­nie­tig deur e­lek­trie­se voer­tuie wat baie min­der pla­ti­num ge­bruik. Daar is wel ’n ge­rin­ge kans dat dit kan ver­an­der.
Tans be­vat ’n lig­te­diens­die­sel-ou­to­ka­ta­li­sa­tor on­ge­veer vyf tot agt gram pla­ti­num per een­heid, ter­wyl ’n brand­stof­sel on­ge­veer tien tot 20 gram per een­heid sal be­vat, vol­gens JP Mor­gan Ca­ze­no­ve. In­dien brand­stof­sel­le teen 2030 aan die teiken van die C­hi­ne­se re­ge­ring sou vol­doen van 2% van sy hui­di­ge wê­reld­wye vloot, sal dit ge­lyk wees aan on­ge­veer 965 000 on­se by­ko­men­de pla­ti­num­vraag. Dit is ge­lyk aan 30% van die hui­di­ge ou­to­ka­ta­li­sa­tor­vraag of 13% van die hui­di­ge wê­reld­vraag.
Die to­ta­le pla­ti­num­vraag sal in 2018 on­ge­veer 7,5 mil­joen on­se wees waar­van 3,1 mil­joen van die ou­to­ka­ta­li­sa­tor­sek­tor sal kom, vol­gens die Wor­ld Pla­ti­num In­ves­t­ment Coun­cil (WPIC) se der­de­kwar­taal­ver­slag wat op 27 No­vem­ber ge­pu­bli­seer is.
Die WPIC se T­re­vor Ray­mond, wat al meer as twee de­ka­des lank die groep­me­ta­le­mark­te dop­hou, be­aam dat gees­drif oor brand­stof­sel­teg­no­lo­gie lank reeds be­staan son­der dat dit die vraag laat toe­neem het, maar hy glo dat die tyd daar­voor nou ryp is.
“Daar is nie veel ver­skil tus­sen die bat­te­rye van e­lek­trie­se mo­tors en brand­stof­sel­le nie, maar wat wel on­langs ver­an­der het, is dat be­leg­ging deur maat­skap­pye soos Te­sla in bat­te­rye vir e­lek­trie­se mo­tors ’n so­lie­de plat­form ge­skep het vir brand­stof­sel­bat­te­rye om te flo­reer,” sê hy in ’n on­der­houd met fin­week.
Maar dis nie nood­wen­dig weens die voer­tuig­mark dat brand­stof­sel­le sal flo­reer nie; dit sal eer­der ge­beur om­dat swaar voer­tuie 15 gram pla­ti­num per ton sal ver­eis.
“In­dien slegs 1% van swaar voer­tuie brand­stof­sel­bat­te­rye no­dig sou hê, sal dit die vraag na pla­ti­num met 500 000 on­se ver­hoog,” sê hy. Op die oom­blik is die ont­wik­ke­ling van brand­stof­sel­le eg­ter ’n wens vir die me­di­um­ter­myn, hoe­wel die WPIC in sy kwar­taal­ver­slag ge­sê het dat die ge­bruik daar­van al hoe meer “op die a­gen­da” van be­leg­gers sal ver­skyn. ■ te­rug­[email protected]­week.co.za