PressReader - Beeld: 2016-05-04 - Huis­mark: Ligging nou nóg be­lang­ri­ker
Huis­mark: Ligging nou nóg be­lang­ri­ker
Beeld - 2016-05-04 - Sake - Han­lie S­tad­ler Ligging en seg­ment Huis­werk S­pe­ku­lan­te Hoe vaar ei­en­dom op lang ter­myn?
Kaap­stad. – Ei­en­dom is op die oom­blik ’n myn­veld – het­sy as belegging of as jy jou eer­ste huis wil aan­skaf. Maar as jy wel ver­sig­tig trap en jou steur aan die leu­se “ligging, ligging, ligging”, is daar tóg goeie ge­leent­he­de in die huis­mark.
Die groei in huis­pry­se klop nie in­fla­sie nie en ken­ners re­ken din­ge gaan dalk er­ger raak voor­dat dit ver­be­ter.
Die FNB-huis­prys­in­deks vir A­pril wys dat huis­pry­se met 6,4% ge­styg het se­dert ’n jaar ge­le­de.
Die groei is ef­fens ho­ër as in Maart (6,3%), maar FNB be­skou dit nie as ’n aan­dui­ding dat ’n draai­punt be­reik is nie. Die groei het die af­ge­lo­pe ses maan­de ver­lang­saam van­af die Ok­to­ber 2015-“hoog­te­punt” van 6,9%.
As die uit­wer­king van in­fla­sie in be­re­ke­ning ge­bring word, styg huis­pry­se nie. In Maart was die groei pre­sies 0% (huis­prys­groei van 6,3% en ver­brui­kers­prys­in­fla­sie van 6,3%). Die in­fla­sie­koers vir A­pril is nog nie be­kend nie.
FNB sê re­ë­le groei van 0% dui op ’n mark waar die vraag en aan­bod nog goed ge­ba­lan­seerd is.
John Loos, FNB se ei­en­do­men ver­brui­ker­stra­teeg, ver­wag dat die vraag na ei­en­dom op kort ter­myn ver­der sal taan na­ma­te die re­po­koers aan­hou styg. Dit sal no­mi­na­le pry­se sta­di­ger laat groei na die ein­de van die jaar toe en pry­se laat daal in re­ë­le ter­me.
Die ge­mid­del­de huis­prys in A­pril was R1 061 075. Die FNB­huis­prys­in­deks is ge­grond op aan­soe­ke om huis­le­nings wat FNB in die maand ont­vang het. S­te­ven Bar­ker, hoof van huis­le­nings by S­tan­dard Bank, sê men­se wat in ei­en­dom be­lê moet groot ver­skil­le in waar­de en be­skik­baar­heid ver­wag in ver­skil­len­de stre­ke. In me­tro­po­li­taan­se ste­de bly e­ko­no­mie­se be­dry­wig­he­de meer veer­krag­tig, ter­wyl dor­pe wat by­voor­beeld op myn­bou staat­maak, suk­kel.
Die pro­vin­sies met die bes­te kans op groei is K­waZu­lu-Na­tal, die Wes-Kaap en Gau­teng, maar selfs bin­ne dié pro­vin­sies is daar groot ver­skil­le.
“Die s­wak e­ko­no­mie­se toe­stan­de het die sy­fers skeef­ge­draai ten guns­te van gro­ter s­te­de­li­ke ge­bie­de as dit kom by is. Vol­gens Lig­ht­hou­se het huis­pry­se in die mark vir hui­se on­der R250 000 in die eer­ste tien maan­de van 2015 met 28,5% ge­groei. “Men­se wat ka­pi­taal­groei van­uit ’n be­leg­gings­per­spek­tief ver­lang, sal steeds goeie ge­leent­he­de vind, maar hul­le sal hul huis­werk moet doen om te ver­se­ker dat hul­le die reg­te ei­en­dom in die reg­te ligging koop,” sê Bar­ker.
Vir ge­wo­ne huis­ei­e­naars is sy raad: “Wees ver­sig­tig om nie te ge­boei te wees met ba­te­groei nie, aan­ge­sien an­der as­pek­te, soos of ’n ei­en­dom by jou leefstyl pas en hoe mak­lik jy by die werk kan kom, vir jou op an­der ge­bie­de geld kan be­spaar.” Vol­gens Loos ont­moe­dig sty­gen­de ren­te­koer­se spe­ku­la­sie in die ei­en­doms­mark. As jou ba­te teen net 6,4% groei (of na­by 0% ná in­fla­sie), maak dit nie sin om geld teen ’n pri­ma koers van 10,5% te leen om vin­nig geld met ei­en­dom te pro­beer maak nie.
“Ten ein­de ’n ‘pa­ra­dys vir s­pe­ku­lan­te’ in re­si­den­si­ë­le ei­en­dom te skep, moet prys­groei be­dui­dend vin­ni­ger wees as die sty­ging in die ren­te­be­ta­ling op ’n huis­le­ning. Dit sal aan­lei­ding gee tot die ge­bruik van goed­koop kre­diet om eien­dom­me in ’n be­trek­lik kort tyd te koop en ver­koop en goeie ka­pi­taal­wins te maak.”
Dis pre­sies wat in 2004-’05 in die huis­mark ge­beur het.
FNB meet die aan­tal hui­se wat ver­koop word bin­ne ’n jaar van­dat dit ge­koop is as ’n aan­dui­ding van spe­ku­la­sie in die huis­mark.
Die per­sen­ta­sie eien­dom­me wat in Mei 2005 bin­ne ’n jaar ver­koop is, was 13,93%. In Maart van­jaar was dit net 3,63%, wat vir FNB ’n baie ge­son­der sy­fer is. As jy won­der hoe jou belegging die af­ge­lo­pe vyf, tien of 15 jaar ge­vaar het, is die ant­woord let­ter­lik dat dit af­hang wan­neer jy ge­koop het.
As jy in Ok­to­ber 2011 (am­per vyf jaar ge­le­de) op die laag­ste prys­vlak ná die 2009-re­ses­sie ge­koop het, het jou huis se re­ë­le waar­de met ge­mid­deld 5,3% ge­styg.
As jy in De­sem­ber 2007 (net min­der as tien jaar ge­le­de) ge­koop het toe pry­se hoog was ná ’n blom­tyd­perk in die ei­end­om­sek­tor, is jou huis se re­ë­le waar­de nou ge­mid­deld 18,3% la­er.
As jy in Ja­nu­a­rie 2001 (bie­tjie meer as 15 jaar ge­le­de) huis ge­koop het, is jou huis se re­ë­le waar­de ge­mid­deld 67% ho­ër. In no­mi­na­le waar­de be­te­ken dit die huis is 293,7% duurder.
Weens die sty­gings van al­te­saam 1,25 per­sen­ta­sie­punt in die ren­te­koers se­dert Ju­lie 2015 is die paai­e­ment op ’n ge­mid­del­de huis (van R1 061 075) nou 13,8% ho­ër as ’n jaar ge­le­de.