Versindaba » pretoria
Johann Lodewyk Marais. Op Eugène N. Marais se spoor (2)
Tydens vandag se uitstappie op Eugène N. Marais se spoor gaan ons begin deur deur Pretoria te ry. Die strate (soos Kerk-, Blackwood-, Beatrix- en Proesstraat) wat ons gaan gebruik, het reeds in Marais se tyd bestaan, al het hulle sedertdien ‘n gedaanteverwisseling ondergaan. Ek sal tydens die toer ‘n aantal besienswaardighede uitwys wat op sy lewe betrekking het. Tydens die toer sal ons enkele afklimpunte besoek. Net een hiervan is in Pretoria. In die Kerkstraatse begraafplaas gaan ons naamlik na Marais en sy vrou se graf langs die Heldeakker kyk. Daar is natuurlik heelwat ander plekke in Pretoria wat met Marais verbind word, maar vandag gaan ons nie daaraan aandag gee nie. Dit regverdig eintlik ‘n toer op sy eie. Van die begraafplaas af ry ons weswaarts na Pelindaba waar ons besoek bring aan Gustav en Hannie Preller se huis, die rondawelhuis daarnaas waar Marais gewoon het, Lood Pretorius se huis waar Marais die geweer geleen het en die plek waar Marais homself geskiet het.
Tags: Eugène N. Marais, Gustav S. Preller, Hannie Preller, Heldeakker, Kerkstraatse begraafplaas, Lood Pretorius, Pelindaba, pretoria
palm psalms i
‘my hand is ’n psalm / my palm / ’n gesang van gee en ontvang / van vat, verloor of verlang / my vingers ’n woordboot op ’n inkswart see / ’n reisiger wat sink, verdrink of kalm, / talm’
Ek het die gewoonte om in ‘n waas van wyn en onder die invloed van musiek en emosies, ‘n pen te gryp en op my lyf woorde te begin skryf. Soms op die hand se rug. Soms, selfs, op ‘n enkel of ‘n kuit. Meestal, though, op die palm van my linkerhand. Neem dit dan af met my eie regterhand. Met wat ookal naby is. Selfoon-kamera; mik-en-druk of soms selfs die real McCoy. Of dan, as iemand meer bedrewig naby is, word soms selfs goeie foto’s daarvan geneem.
So bestaan daar nou al ‘n arsenaal van liggaamsdele met verse op. Vir die meer intieme dele het ek mense naby aan my gevra om die woorde te skryf en af te neem. So het palm psalms onstaan. Daar is borse, borste, bobene en dye. Selfs ‘n kaalkop en ’n oor tussenin.
Grootliks is dié rymelary belydend van aard. ‘n Oomblik se swakheid, ‘n verlange na ‘n ou kêrel, ‘n skaamte oor ‘n harde woord of ‘n onnodige doenigheid.
‘n Oop palm is ‘n wonderlike idioom van gawe en vergifnis. Soos bladskud. Oop hand, oop hart. Dit hoef nie gebaai te wees in swarige woorde nie. ’Jammer’ is dalk die sterkste woord in Afrikaans.
Sodra jy jou hand toemaak, word dit kwaad. Soos ‘n vuis. Selfs die woorde word kwaad. Jy sluit alles uit…
Maar hou dit oop, en jy gee. En ontvang. En, soms, kry jy. Die woorde.
‘hond blaf, ons bluf / iewers klink die diep gesang / van die maan se swanger gang / en o, my lief, in ’n kleindorpse katedraal / is ons albei immense / en is ons albei verdwaal’
Daar is verskeie psalms oor Pretoria. ‘n Stad wat ek innig bemin. Die Moot, waar ons bly, het iets daarmee te doen. Groot, brede strate. Meestal onkwaad mense. Alles soorte wat meng. Arm, ryk(erig), klas, kleur. En die lug teen sononder…
‘pretoria is ‘n omderstebo strainer met ‘n kers in / ‘n omgekeerde celestial skottel met ‘n vers in / vol drome wat week soos sterre is / wat elkeen ‘n brande son / in die verre is…
Tags: kamera, lyf, palm psalms, pretoria, skryf
Posted in Uncategorized | Comments Off on palm psalms i