Goeie nuus: Afrikaners het leiers… en kan saamstaanArgieffoto As daar nou een ding is waaroor Afrikaners saamstaan is dit hulle vaskleef aan die gedagte dat Afrikaners nie kan saamstaan nie. Daar is ’n geykte grappie wat sê dat as jy twee Afrikaners bymekaar sit, jy binne twee dae twee politieke partye en drie kerke het. Ek het ook al menigmaal gesien hoe Afrikaners omtrent mekaar die hare invlieg, totdat die een die opmerking maak dat Afrikaners net nie kan saamstaan nie. Daaroor stem hulle dan skielik saam. “Ja, en ons het nie leiers nie,” word gewoonlik bygevoeg. Die goeie nuus is dat beide stellings verkeerd is. Afrikaners staan deesdae saam soos nooit tevore nie en hulle leiers is van dieselfde kaliber as al die vorige generasies se leiers. Wat beteken “saamstaan”? Om te bepaal of ’n groep saamstaan is ’n objektiewe vraag wat sekerlik aan ’n paar kriteria gemeet kan word. Hoe uiteenlopend is hulle sienings? Hoeveel uiteenlopende instansies is daar? Werk hierdie instansies saam of nie? Hoeveel steun het hulle? Ja, daar is uiteenlopende sienings in Afrikanergeledere. Die ekstremes aan die regterkant is bitter min en het byna geen invloed nie. Jy loop hulle nie sommer raak nie, behalwe op die kuberruim waar hulle gewoonlik onder skuilname funksioneer. Hulle vloek graag en wil graag oorlog maak, maar hulle wil met niemand “in die loopgraaf” klim nie omdat hulle almal van vrymesselary en sameswering met die geldmag verdink. Die groep aan die linkerkant is net so klein, maar anders as hul teenpool het hulle taamlik invloed. Hulle is nie so baie soos wat hulle graag wil glo nie. Hulle werk nie onder skuilname nie en ’n mens kan hulle by die naam noem. Hulle is uitgesproke en kry dikwels geleenthede om hul standpunte in die hoofstroommedia te verduidelik, hoewel die oorgrote meerderheid Afrikaners nie met hulle saamstem nie. Die groot groep is egter in die middel. Die gemiddelde Afrikaner is behoudend, maar nie regs nie. Hulle is modern, maar nie liberaal nie. Die meeste is professionele mense wat hul gesinne liefhet en bekommerd is oor die toekoms. Hulle is meestal gelowig en leef volgens waardes. Hulle is verdraagsaam en hulle wil in vrede met ander saamleef, maar is keelvol om Suid-Afrika se politieke slaansak te wees. Afrikaners wat saamstaan Wat instansies betref is Afrikaners inderdaad deesdae meer verenig as ooit. Ons vergeet maklik van die konflik wat daar destyds tussen die Vryburgers en die VOC-administrasie in die Kaap was, of die gevegte tussen die Voortrekkerleiers oor waarheen hulle moet trek, die boeregeneraals wat mekaar dikwels ondermyn het, die rebellie, die gevegte tussen die Natte en die Sappe, of meer onlangs tussen die NP en die KP. In al hierdie gevalle was die Afrikaner verdeeld en was daar nie ’n sterk groep in die middel nie. Vandag is dit nie die geval nie. Die ou strydosse is begrawe en Afrikaners stem oor die algemeen saam, behalwe vir die uitsonderings hierbo genoem. Die Solidariteit Beweging verteenwoordig vandag meer as 250 000 gesinne. Dit is aansienlik meer as wat die “magtige Nasionale Party” se ledetal in sy piektyd was. Vandag se leiers, teenoor gister s’n Afrikaners het ook leiers. Daar is egter ’n verklaarbare rede waarom Afrikaners glo dat hulle nie leiers het nie. Dit is omdat Afrikaners ook maar skuldig is aan dit waarvan ons die ANC beskuldig – die oorvereenvoudiging van die geskiedenis. Elke generasie Afrikaners het hulle eie leiers gehad. Die twee goed wat al dié leiers in gemeen het is die feit dat hulle vol dryf was, maar ook vol gebreke. Vandag sê Afrikaners dat hulle nie leiers het nie omdat hulle in die geskiedenis vaskyk en hul oorlede leiers se gebreke vergeet het – hulle sien ’n klomp volmaakte leiers wat nooit ’n voet verkeerd kon sit nie. Gemeet aan hierdie maatstaf slaag vandag se leiers nie die toets vir Afrikanerleierskap nie omdat hulle ook maar gewone mense is. Ons vertel nie graag dat Jan van Riebeeck ook maar ’n interessante karakter was voordat die VOC hom Kaap toe gestuur het nie, of dat Hendrik Biebouw, die eerste persoon wat na homself as ’n “Afrikaner” verwys het, dit gedoen het nadat hy met deportasie gedreig is omdat hy dronk in Stellenbosch se strate gehol en skree het. Ons vergeet dat Piet Retief se boeke nie altyd geklop het nie en dat Piet Uys se dood waarskynlik toegeskryf kan word aan die feit dat Hendrik Potgieter hom nie te hulp wou snel nie. Ons vergeet dat Paul Kruger ook maar ’n regte hardekwas was of dat selfs die edelste van die Boeregeneraals, generaal De Wet, soms instruksies verontagsaam het en sy eie kop gevolg het – tot voordeel van die veldslag, maar tot nadeel van die oorlog. Die NP-ondersteuners vergeet van al die kere wat daar by die onderhandelingstafel toegegee is op dit wat voorheen as “ononderhandelbaar” bestempel is en die KP-ondersteuners vergeet dat die KP nie regtig ’n werkbare alternatief op die tafel kon plaas nie. Buiten dit alles vergeet ons van hulle oordeelsfoute en besef ons nie altyd hoe groot die impak daarvan was nie. Dieselfde kaliber As Afrikaners hulle voorouers tot onbevlekte helde verhef, sal Afrikaners kla dat hulle nie meer leiers het nie. As ek die stelling maak dat Afrikaners vandag leiers het wat van dieselfde kaliber is as die leiers in al die generasies voor hulle sê ek nie dat vandag se leiers net so volmaak is nie, maar dat die oorlede leiers ook maar net gewone mense was wat, soos Flip Buys dit onlangs saamgevat het, in ongewone omstandighede buitengewone prestasies behaal het.