“Mi nga ndzi rivali. Ndzi rhandza tipikiniki,” ku vula Mbhongholo.“Na mina. Ndzi lava ku ta na mina!” ku vula Mbyana.“Hi landzeni,” ku vula swinyenyana. Valanghiwa va fanele va yimela vakhumbheki lava va nga varhangeri eka swivandla swa vona, va tlhela va va na vutivi byo enta eka timhaka ta mintirho ya tilayiburari na mahungu na swiyenge swa dyondzo. Hi ku kongomisa va fanele va va na vutivi lebyi yelanaka na nawu wa (LIS), mafambiselo na timhaka ta timali ta tilayiburari, ku letela vatirhi va (LIS) literesi na ICT ku tlakusa (LIS) leyi yi pfunaka. Xana mutlhokovetseri u vula yini loko a ku: ''Mikhamu yo nuha mbvee!'' (Xiya ntila wa 10). Martin Marivate (8 Hukuri 1934 – † 4 Mhawuri 2020 ), a kuri phurofese wa swatarihanyo a thlela ava dokodela, naswona i n'wana wa mufundhisi D.C Marivate loyi a ari Mutsari wa ndhuma wa novhele yo sungula ya Xitsonga. Marivate a ari munhu wo rahndza tidyondzo na vulavisisi bya vuongori, naswona u tsarile maphephe yo hlaya yo hlamusela mhaka ya kutika hi kulandzelelana ka vavasati. Uthlele ava xandla xa mufambisis wa xibhedlel ya vuvelekeri xale King Edwards exifundzeni xa Natala, kusukela kona utirhile kwalomu ka malembe ya . Marivate u tirhe ngopfu eka pfhumba ra ku rhamba madokodela yale tikweni ra Cuba kuta tirha laha Afrika Dzonga.