Etikettering – Geloofsentrum Universitas
46 Maar Natanael sê vir hom: "Kan daar uit Nasaret iets goeds kom?" "Kom kyk," het Filippus hom geantwoord.
47 Toe Jesus vir Natanael na Hom toe sien aankom, sê Hy van hom: "Hier is 'n ware Israeliet, 'n man in wie daar geen bedrog is nie."
48 Natanael vra Hom toe: "Waarvandaan ken U my?" "Voordat Filippus jou geroep het," antwoord Jesus hom, "toe jy nog onder die vyeboom was, het Ek jou al gesien."
Die tema van vanaand se preek is : Etikettering. Die afgelope week het ons by die bestuursraads vergadering baie oor die tema gepraat. En benewens dit was dit die afgelope week 'n groot gesprekspunt in die koerante na aanleiding van die hofsaak tussen studente oor 'n ongeluk wat op die kampus plaasgevind het.
Vir my persoonlik is etikettering in vandag se tyd waarskynlik die grootste verdelende faktor tussen groepe mense, tussen familielede, tussen mans en vrouens, tussen politieke groeperinge, tussen Christene, tussen broers en susters, tussen bure. As jy kyk na mense wat in onvrede lewe kan jy die meeste van die tyd dit terugbring na hierdie een enkele faktor toe : Etiketering.
Kom ons begin eers deur vir u te sê wat is etikettering: Etikettering is dit wanneer jy 'n etiket om iemand se nek hang. Dit is soos om op 'n konfytblik 'n etiket te sit. Appelkooskonfyt. Of Persekonfyt. Die etiket se dan presies vir jou wat jy kan verwag as jy die blikkie kan oopmaak. As daar staan appelkooskonfyt dan weet ek presies as ek die blikkie oopmaak dan gaan ek appelkooskonfyt kry. In hierdie opsig is dit baie basies en baie prakties. Maar as dit by mense kom is dit nie so eenvoudig nie. Want 'n mens is 'n sosiale, geestelike, intelektuele, seksuele, familie wese. En hoe kan ek nou een etiket om iemand se nek hang wat so kompleks is. En dit is presies waar die probleem inkom. Met etikettering probeer ons met een fasset 'n komplekse wese identifiseer en dit is gewoonlik baie subjektief en eensydig. En gewoonlik së etiketering meer van die persoon wat die etiket voorsien as die persoon as die persoon vir wie hy etiketeer. Jy kan eenvoudig nie met een sinnetjie 'n mens opsom nie. Kom ons vat 'n voorbeeld. Iemand wat baie rassisties is, sal gewoonlik baie maklik 'n rasistiese etiket om iemand anders se nek hang. Of iemand wat seksueel obsessief is, sal maklik 'n seksuele etiket om iemand anders se nek hang. Of iemand wat 'n intelektuele snob is, sal maklik mense opsom as idiots of som mense. Of mense wat 'n obsessie het met politiek sal altyd ander mense etiketeer volgens hulle politieke mening. Of homofobiese mense sal baie maklik van moffies en gays praat en so daardie mense etiketeer en afskryf.
Jy kan dit nie doen nie. Jy kan nie mense etiketteer nie. Hulle is te kompleks en hulle is na die beeld van God gemaak. Maar dit is die voorbeelde wat ons in die pers en in ons omgewing kry. En een van Johannes se doelwittte met die skryf van die Johannes evangelie was juis om alle etikette af te breek. Johannes wil juis vir ons sê dat 'n mens te kompleks is om hulle te etiketeer. Dit is hoekom Johannes in die evangelie nie minder as 7 uitsprake van Jesus geee waarin Hy sê Ek is:
Ek is die brood wat lewe gee" – 6:35,48
Ek is die lig vir die wêreld" – 8:12
Ek is die ingang vir die skape" – 10:7, 9
Ek is die goeie herder" – 10:11,14
Ek is die opstanding en die lewe" – 11:25
Ek is die weg en die waarheid en die lewe"
Ek is die wingerdstok" – 15:5
En nou kom ons as feilbare mense en wil met een eenvoudige sinnetjie iemand afskryf en sê hy is 'n rassis, of sy is 'n hoer, of hy is 'n dronkie of hy is dom. Ons kan en mag dit nie doen nie.
En wat die Johannes evangelie vir my so fantasties maak, is dat Jesus nie net etiketering kom verdoem nie, maar ook vir ons kom wys hoe maklik dit is om dit te doen. En dat dit nie net ongelowiges is wat dit doen nie, maar ook Christene. En die wonderlikste van alles is dat Hy dit nie net veroordeel nie, maar ook vir ons op die gevolge van etikering kom wys en dan die heel wonderlikste is dat Hy vir ons 'n alternatief kom wys. En nêrens kry ons dit duideliker as die gedeelte wat ons vanaand gelees het nie.
As daar nou 'n gedeelte is wat hom daartoe leun dat jy kan etiketteer is dit die gedeelte. Daar is soveel detail. Daar word etikette gebruik van afkoms. Daar word nie verniet gepraat van Betsaida, Galilea, Nasaaret en Kana nie, want dit was van die etikette wat in daardie tyd gebruik is. Mense wat van Galilea en Juda afgekom het, het neergesien op mense van nasaret. Daar word gepraat van vissers – Petrus en godsdienstige mense soos Nataniël. Dan die heel opmerklikste van die gedeelte is die gebruik van twee werkwoorde. Twee eenvoudige woorde wat vir ons hierdie gedeelte opsom. Twee woorde wat 'n mens maklik miskyk. En dit is die twee woordjies : sê en sien. Kyk 'n bietjie hoeveel keer kom hierdie twee woorde in hierdie gedeelte voor.
Eers die woordjie sê:
vers 44: Hy kry toe Fillipus en sê vir hom: Volg my.
Vers 45: Filippus kry toe vir Natanael en sê vir hom: "Ons het Hom gekry van wie Moses in die wet geskrywe het en van wie die profete ook geskrywe het. Dit is Jesus van Nasaret, die seun van Josef."
Vers 46: Maar Natanael sê vir hom: "Kan daar uit Nasaret iets goeds kom
vers 47: Toe Jesus vir Natanael na Hom toe sien aankom, sê Hy van hom: "Hier is 'n ware Israeliet, 'n man in wie daar geen bedrog is nie
vers 50: Daarop sê Jesus vir hom: "Glo jy omdat Ek vir jou gesê het dat Ek jou onder die vyeboom gesien het?
Met hierdie veelvuldige gebruik van die woordjie se wil die Here vir ons se dat etiketering gaan daaroor dat ons baie maklik iets wat iemand kan sê sonder dat dit die hele prentjie skets.
Daarteenoor kry ons die gebruik van die woordjie sien in die gedeelte wat meer op die waarheid en die geheelbeeld konsentreer. Luister 'n bietjie na die verse dan kyk julle of julle daardie fyn nuanse verskil kan agterkom:
vers 46: Fillipus wat die skeptiese Nataniel geantwoord het: " Kom kyk," het Filippus hom geantwoord"
vers 48: Natanael vra Hom toe: "Waarvandaan ken U my?" "Voordat Filippus jou geroep het," antwoord Jesus hom, "toe jy nog onder die vyeboom was, het Ek jou al gesien
vers 50-51: Jy sal nog groter dinge as dit sien. Verder sê Jesus vir hom: "Dit verseker Ek julle: Julle sal die hemel oop sien en julle sal die engele van God sien op- en afklim na die Seun van die mens toe
Met hierdie woorde wil die Here vir ons se dat ons minder dinge van mense moet se en meer moet kyk. Meer moet sien. Dit is die enigste manier wat ons etiketering sal afbreek.
En kom ons kyk dan nou na hoe Jesus in die gedeelte vir ons op die gevare van etiketering wys en hoe Hy hierdie negatiewe elemente van etiketering vat en dit in iets positiefs maak waar daar nie etikettering is nie.
1. Etikettering lei tot veroordeling
In die eerste plek wil die Here vir ons daarop wys dat etiketering tot veroordeling kan lei. Luister 'n bietjie mooi weer na Nataniël se antwoord toe Fillipus vir hom gese het dat hy die Messias gekry het. Hy antwoord Fillipus met die woorde: Kan Daar uit Nasaret iets goeds kom? Die griekse woord wat Nataniel daar gebruik vir kan is dunatai. Die woordjie is baie verwant aan die woord dunamis wat 'n baie kras veroordelende woord is. Dunamis is mos krag. Eintlik wou Nataniël se: Dit is onmoontlik. Daar kan nie iets goeds uit Nasaret uitkom nie. En wat dit nog erger maak is dat Nataniël dit nie eers personifieer nie. Hy se nie eers daar kan nie 'n goeie mens uit Nasaret uitkom nie. Hy maak dit onpersoonlik. Baie veroordelend.
Nou moet u onthou dat profinsialisme 'n baie groot rol in daardie tyd gespeel het. Volgens hulle het al die goeie gelowiges uit Juda en Israel en Kana gekom. Met sy etiketering het hy Jesus onmiddelik veroordeel. En reg deur die Bybel kry ons daardie gedagte.
In Johannes 3 kry ons dat Nikodemus Jesus in die nag gaan sien het. Die rede daarvoor was omdat hy 'n Fariseer was en dat hy nie gedink het dit was 'n goeie idee dat hy Jesus van Nasaret in die dag moes gaan sien het nie. Want hy het Jesus geetiketeer en veroordeel.
in Johannes 4 kry ons die Samaritaanse vrou wat verrras was dat Jesus met haar gepraat het, want sy was 'n veroordeelde. Nie net was sy van Samaria nie, maar sy was ook 'n los vrou.
in Johannes 4 kry ons nog die regeringsamptenaar wat alleen na Jesus gegaan het, omdat hy bang was sy politieke bondgenote sien dat hy meng met die man van Nasaret.
En die hoogtepunt van etiketreing kry ons in Johannes 18 as die mense Jesus voor Pilatus bring en hom as 'n misdadiger uitmaak.
Regdeur die evangelie bring etiketering altyd die smaak van veroordeling. En dit is net so in die werklike lewe. Jy etiketeer iemand omdat jy hom eintlik veroordeel op grond van een of ander ding wat jy nie van hou nie.
Maar dan kom ons by die wonderlike van ons gelese gedeelte. Jesus betugtig nie vir Nataniel omdat hy hom etiketeer en daarom veroordeel nie. Hy gee 'n alternatief. Hy was op die teendeel van veroordeling. En dit is verlossing. Met die gebruik van die woorde Seun van God in vers 29 en Seun van die Mens in vers 51 wys Hy dat Hy die Messias is. Hy is nie daar om mense te veroordeel en te etiketeer nie. Hy is daar om mense te verlos. Of dit nou 'n heiden, 'n samaritaan, 'n griek, 'n jood , 'n hoer, 'n bedrieer of wat ook al is. Hy wil nie veroordeel nie. Hy wil verlos. Paulus së dit so mooi in Romeine 8:1 : " Daar is dus nou geen veroordeling vir dié wat in Christus Jesus is nie" Omdat Jesus nie etiketeer nie, veroordeel Hy nie. Hy verlos. Daarom mag ons ook niemand etiketeer en veroordeel nie. Nie op grond van enigte iets nie. Ons moet net die boodskap van verlossing uitdra.
2. Etikettering lei tot vervreemding
In die tweede plek wil die Here vir ons op 'n subtiele manier wys dat ons nie moet etiketeer nie, want etikettering lei tot vervreemding. En met vervreemding wil ons daarop wys dat dit 'n wig indryf tussen mense. Dit bring vyandskap tussen mense. En Jesus was terdee daarvan bewus. Baie kommentatore beweer dat die rede hoekom Jesus vir Nataniël geroep het, was omdat hy van Kana afkomstig was. En Jesus het beplan om Kana toe te gaan. Dit is ook waar Hy sy eerste wonderwerk gedoen het toe Hy die water in wyn by die troue vermeerder het. En Jesus het geweet dat die enigste manier wat Hy in Kana aanvaar sou word, was as een van sy dissipels van Kana was. Nataniël was vir hom 'n vrypas in Kana. Die feit dat Nataniël wat 'n gelowige was Hom as iemand van Nasaret geëtikettteer het, sou verseker daartoe gelei het dat dit in Kana ook sou gebeur het.
Etikettering lei tot vervreemding. Ons sien dit orals in die Bybel. Luister 'n bietjie na die volgende gedeeltes.
Handeling 6: Daar lees ons van die grieksprekendes wat 'n klagte teen die Hebreeus sprekendes ingebring het dat hulle nie na hulle weduwees kyk nie. Dit klink na 'n heelw ettige klagte maar agter dit alles het etiketering gesit wat tot vervreemding tussen die twee groepe ingebring het.
in 1 Korinthiers 12 en 13 lees ons van die twee groepe in die gemeente van Korinthe. Die wat in tale gespreek het en die ander. Vandag sou ons gepraat het van die charismatiese groep en die gereformeerdes en hulle het mekaar geetiketeer. Dit het tot vervreremding en verdeeldheid in die gemeente gelei. Soveel so dat paulus ernsitg met hulle moes praat oor die liefde.
in Efesiërs was daar ook ernstige verdeeldheid tussen die Jode en die nie-jode. Die Jode het gedink dat hulle beter is as die ander en het met negattiewe terme na hulle verwys. Soveel so dat Paulus 'n hele brief moes wei aan die tema van die eenheid van die kerk.
Etiketering lei altyd tot verdeling en vervreemdheid. En Jesus het dit geweet. Hoekom dink u het Jesus vir Nataniel en Fillipus en Jakobus en Johannes en Mattheus en Petrus en die ander apostels geroep. Omdat Hy met sy voorbeeld wou wys dat Hy nie neerkyk op enige mens vanwee sy afkoms of sy orientering nie. En so het Hy in die gedeelte wat ons gelees het en in die res van die Bybel vervreemding vervang het met versoening. Dit was vir Jesus so belangrik dat Paulus in 2 Kor 5 Jesus se hele werk opgesom het as die bediening van die versoening. Luister hoe mooi sê Paulus dit in 2 Kor 5:16-18:
16 Ons beoordeel dus van nou af niemand meer volgens menslike maatstaf nie. Al het ons Christus vroeër volgens menslike maatstaf beoordeel, nou beoordeel ons Hom nie meer so nie.
17 Iemand wat aan Christus behoort, is 'n nuwe mens. Die oue is verby, die nuwe het gekom.
18 Dit alles is die werk van God. Hy het ons deur Christus met Homself versoen en aan ons die bediening van die versoening toevertrou
Etiketering lei tot vervreemding. En in die kerk van die Here is daar nie plek vir vervreemding en verdeling nie. Hier is ons een. Hier werk ons aan versoening en eenheid.
3. Etikettering lei tot verwerping
In die derde plek wil die Here vir ons in die gedeelte en elders in die Bybel wys dat etiketering tot verwerping lei. Om iemand te verwerp beteken om hulle nie te aanvaar nie. Dit beteken om iemand as iets afstootlik te ervaar. 'n Ander woord daarvoor is vernederend, sleg, onwelvoeglik en onwaardig. En dit is gewoonlik op sigwaarde. Ek verwerp iemand omdat hulle iets gedoen het of vir iets staan waarteen ek gekant is. Dan verwerp ek hulle. Maar voor die verwerping etiketeer ek hulle eers.
Dit is presies wat Nataniel gedoen het toe hy gese het daar niks goeds uit Nasaret kon kom nie. Hy het Jesus onmiddellik verwerp nog voordat hy hom ontmoet het of voor dat hy Hom leer ken het.
Vir my een van die verskriklikste gedeeltes in die Nuwe Testament is in handelinge 3 waar Petrus vir die Jode së: " Hy was heilig en opreg, maar júlle het Hom verwerp en gevra dat daar vir julle 'n moordenaar begenadig moet word" Jesus is geteketeer en verwerp. Terwyl Hy heilig was. En ons doen presies dieselfde met mense as ons 'n etiket om hulle nek hang. Weet u hoeveel wonderlike dinge mis ons deur mense sommer summier af te skryf en te verwerp. Etiketering lei tot verwerping dat jy iemand wat deur God waardig geag is dat Sy Seun vir daardie mens gesterf het, sommer net eenkant stoot en verag.
En Jesus was baie bewus daarvan. As ons terugkyk na die gelese gedeelte dan sien ons 'n wonderwerk. Nataniel ag Jesus nie waardig nie. Hy skryf Hom af, maar wat is Jesus se reaksie. Nie verwerping nie. Nee, nee Hy se die volgende woorde: " Hier is 'n ware Israeliet, 'n man in wie daar geen bedrog is nie? Waar Nataniël Jesus verwerp het, het Jesus presies die teenoorgestelde gedoen. Hy wys vertroue in Nataniël. En dit is presies die teenoorgestelde van verwerping. Vertroue. As jy iets of iemand nie verwerp nie, dan vertrou jy hulle. Dit is net so met geloof. Geloof is 'n sekere kennis en 'n vaste vertroue. Terwyl ongeloof die teenoorgestelde is. Ongeloof is 'n verwerping van die waarheid.
En die verskriklikste is dat as jy die waarheid en ander mense verwerp, verwerp jy in werklikheid God die vader ook. Paulus se dit in 1 Thess. 4:8 : " Wie hierdie voorskrifte verwerp, verwerp dus nie maar net 'n mens nie, hy verwerp God wat ook sy Heilige Gees aan julle gegee het" Etiketering is dus niks anders as 'n verwerping van die persoon en van God nie. Terwyl die teendeel is om iemand of God te vertrou.
Etiketering is dus 'n euwel. Want etiketering is nie net 'n dood eenvoudige opsomming van iemand nie. Etiketering lei tot :
Daardie etiket wat aan die kruis gehang het bo Jesus : Jesus van Nasaret, die koning van die Jode, was die laaset etiket wat gebruik mag geword het. Daarna het Jesus 'n streep deur alle etikette getrek. En in die plek van veroordeling het hy verlossing gebring. In die plek van vervreemding het Hy versoening gebring. En in die plek van verwerping het hy versoening gebring.
En dit is hoekom ons in hierdie gemeente nie hou van etikette nie. Hier is Jesus koning van almal. En in hierdie gemeente is daar plek vir almal. Ek myself is 'n lewende bewys van dat die gemeente almal met liefde aanvaar. En in die gemeeente se geskiedenis is daar veral twee baie belangrike dinge wat gebeur het was 'n kragtige getuienis is van dat ons nie etiketeer nie.
Eerstens toe die gemeente met sang en begeleidingsvernuwing begin het, was daar twee dienste. Een vir die mense wat met die orrel wou sing en een vir die mense wat met die klavier en orkes wou sing. Dit is lank nie meer so nie, want almal het almal aanvaar.
En nou met die belydenis van Belhar. Ek gaan nie vir u die inhoud of die geskiedenis van Belhar vertel nie. u sal by die deure 'n kerkbode kry wat alles daaroor vertel. Maar in kort het die sinode die opdrag aan gemeentes gegee om hulle lidmate te laat stem of Belhar in die kerkorde ingesluit moet word of nie. Daarvolgens moet elke lidmaat van die gemeente stem. Ons as gemeente het besluit dat ons nie aan die stemming gaan deelneem nie. Ons wil nie ons mense etiketeer met stemme nie. Ons wil nie klem lê op die sê nie. Ons wil klem lê op die sien. As enige iemand wil weet wat ons as gemeente bely oor verlossing, versoening en vertroue dan kan hulle kom kyk. Soos Fillipus vir Nataniel gese het, se ons vir die hele wereld. Kom kyk wat ons glo en doen. Dan sal julle weet.