Maak SA self ŉ beter plekArgieffoto Ek het die laaste paar dae wyd deur ons “droewe land” – N.P. van Wyl Louw se beskrywing – gereis en baie gevind om oor droewig te wees. Ek hoef dit eintlik nie eens te sê nie: ons almal ken die verkrummelende infrastruktuur op die platteland, die skrikwekkende korrupsie wat iets normaal geword het, die misdaad, die plaasmoorde, die onbekwaamheid van ons regering – noem maar op. Ja, al hierdie dinge is volledig waar. En, nee, dié is nie nóg ŉ artikel waarin gekla word nie. Dis ŉ artikel vol hoop. Naas die “droewe land” het ek naamlik ook ŉ “blye land” gevind, ŉ “lewenslustige land”, ŉ “versoenende land”. ŉ Land wat byna wil bars van die onderlinge welwillendheid, een wat wil hande vat en saam ŉ toekoms bou. Ek wil nie blindweg optimisties wees nie. Ek hoop nie ek is naïef nie, maar ek het mense van alle streke en bevolkingsgroepe gevind wat mekaar nie haat nie, wat realisties is oor die feit dat ons nie sonder mekaar kan klaarkom nie, dat ons saam die wit en swart strepe van die sebra vorm, en as jy die een skiet, sterf die ander ook. Ek het met mense gepraat wat ŉ fantastiese klomp goeie idees het en wat dikwels in hul eie omgewing iets probeer dóén om die agteruitgang om te keer. Dis mense wat nie met sterre in hul oë rondloop nie. Mense wat weet die probleme gaan nie opgelos word deur te práát nie, maar deur te dóén. Mense wat weet die heel moeilikste probleem is om ménse duursaam te bemagtig en op te hef en dat dit dikwels ŉ yslike kopskuif verg by sowel dié wat die opheffingswerk wil doen, as dié wat dit ondergaan. Ons almal weet waarvan ons praat. Die probleem van Suid-Afrika lê nie eerstens by sy mense nie. Ja, sommige mense is inderdaad ŉ probleem, maar hulle is in die minderheid. Meningspeilings wys byvoorbeeld die oorgrote meerderheid van alle bevolkingsgroepe beskou nie rassisme as ŉ groot probleem nie. Die grootste probleem is veel meer basies as dit – dis die daaglikse stryd om brood op die tafel te kry. Werkskepping. Onderwys en opleiding. Nee, die probleem in ons land vandag, is die politici. Altans, die meeste. En dit geld vir álle partye, ofskoon dit by die een party meer van ŉ probleem is as by die ander. Die probleem by politici is dat hulle al te dikwels nie belangstel in die oplos van die land se probleme nie. Hulle stel belang in stemme en die mag. En dus doen hulle die minimum wat na hulle mening genoeg stemme sal oplewer om hulle in die regeringskussings te hou. Hulle sien die staat nie as ŉ middel om mense op te hef nie, maar as ŉ melkkoei wat hul sakke moet vul. Onse president, die agbare Jacob Zuma, loop heel voor. Suid-Afrika het nog nooit in sy ganse geskiedenis ŉ korrupter, onbekwamer, onkundiger en domastranter man aan die roer van sake gehad nie. Selfs oorsee word hy uitgelag. Nie dat Suid-Afrika eintlik op die wêreld se radarskerms te sien is nie; maar as hy wel verskyn, is dit byna altyd negatief. My goeie vriend, Max du Preez, moet nou maar weer in woede uitbars, maar ek skaam my vir my land se regering daar oorkant. Ek wíl so graag trots wees, maar ek kán nie. Dit raak dus tyd dat ons nie meer agteroor sit en vir die regering wag om die oplossing aan te bied nie. Ons kan gerus kla en te kere gaan oor die slegte toestande, maar dit bring bloot ŉ bietjie emosionele bevrediging; geen vooruitgang nie. Dis een van die – onbedoelde – voordele van die bedeling wat in 1994 in werking getree het. Dit dwing ons toenemend om weer op ons eie krag en vindingrykheid – Flip Buys praat van kulturele kapitaal – staat te maak. Ek het die laaste tyd met heelparty van hierdie mense gesels. Hulle loop oor van die lus en idees om iets te doen. Nou raak dit tyd om verby die kla en die tekere gaan te vorder. Die groot uitdaging is nou om al daardie kulturele kapitaal, die kundigheid en werklus te bundel. Soos ek dit verstaan, is Solidariteit en Afriforum daarmee besig. Maar daar is nog baie kulturele kapitaal daar buite wat nie voor die wa ingespan is nie. Ek gaan in die weke wat kom, ŉ beskeie poging aanwend om van daardie mense bymekaar uit te bring. Hul sinergie, daarvan is ek oortuig, gaan iets groots oplewer. Een riglyn: Daar moet weliswaar kommunikasielyne na die staat en sy strukture wees. ŉ Mens kan oor die ANC te kere gaan, maar die regering is nou eenmaal daar, of ons van hom hou of nie. Jy moet van hom kennis neem en binne hoorafstand bly. Maar ons wil nie meer van hom afhanklik wees nie. Dis iets anders. Dus sal ons grotendeels by wyse van spreke rondom die flanke van die staat en sy strukture moet werk. Dit word as’t ware ŉ alternatiewe staatstruktuur in dieselfde staat. Dis geen volkstaat met sy eie grense en territorium nie. Dis byna ŉ virtuele staat. Dit klink aantreklik en eenvoudig, maar moenie ŉ fout maak nie – dit gaan nie vanself gebeur nie. Dit gaan bloedsweet en harde werk kos. Belangriker nog: Dit gaan géld kos. Die dae toe ons gedink het ons betaal belasting en dis voldoende vir dienslewering, is verby. Dié virtuele staat gaan sakke vol bykomende geld kos. In ŉ sekere sin doen ons dit al. Die polisie doen byvoorbeeld nie sy werk nie en dus betaal die meeste van ons mense al klaar ekstra vir sekerheidsfirmas om te kom kyk as daar ingebreek word. Hoe dit ookal sy, ek het die laaste tyd regtig onder die indruk gekom van die lewenskrag van ons mense. Ons moet net leer om buite die boks te dink en ons kragte te bundel. Solidariteit, lyk dit my, het die stang gebyt. Maar daar is talle ander wat ook kan inspring. Wie gaan die voortou neem?