Covid-19: SA skarrel vir mediese toerusting(Foto: Vincent Thian/AP) Suid-Afrika sal vinnig lesse uit die Covid-19-pandemie moet leer om voortaan ŉ herhaling van die huidige geskarrel te voorkom. Só het prof. Alex van den Heever, ŉ gesondheidsekonoom verbonde aan Wits se Skool vir Regeerkunde, Maandag gewaarsku terwyl die land spook om genoeg persoonlike beskermingstoerusting, toetsstelle en nou ook ventilators in die hande te kry. Volgens voorspellings sal Suid-Afrika maandeliks sowat 120 000 ventilators nodig hê indien meer as die helfte van Suid-Afrikaners siek word, maar hospitale het tans net 6 000 tot hul beskikking. Dr. Angelique Coetzee, nasionale voorsitter van die Suid-Afrikaanse Mediese Vereniging (Sama) het selfs voor die afsonderingstydperk gewaarsku teen ŉ “katastrofiese ramp” as die getal Covid-19-pasiënte beduidend styg. Volgens Coetzee het Suid-Afrika nie genoeg mediese geriewe en voorraad om massas pasiënte te behandel nie. Dr. Sibongiseni Dhlomo, hoof van die parlementêre komitee vir gesondheid, het verlede week ook sy kommer uitgespreek oor die tekort aan beskermende kleredrag vir gesondheidswerkers in openbare hospitale. (Foto: Brian Inganga/AP) Die National Education, Health and Allied Workers’ Union (Nehawu) het hom intussen tot die arbeidshof gewend om die regering te dwing om gesondheidswerkers van voldoende beskermende toerusting te voorsien. Die saak word na verwagting Dinsdag aangehoor. Beter voorbereiding Van den Heever sê Suid-Afrika moet begin voorberei om voortaan beter op soortgelyke uitbrekings te reageer. “Ons was glad nie voorbereid nie. Ons het te stadig begin om ons toetskapasiteit te verhoog en [die regering] was te selfversekerd dat die virus deur normale sifting by grensposte in bedwang gebring kon word. “Ons het nie genoeg voorraad [van persoonlike beskermingstoerusting, toetsstelle en ventilators] opgebou nie en ons het nie inligting of stelsels gereed gehad nie,” het Van den Heever gesê. Hy meen die regering het reg opgetree deur aanvanklik ŉ stelsel van sosiale distansiëring en toe ŉ staat van algehele afsondering in werking te stel, maar “die res van die voorkomingsprogram was nie reeds ingestel nie en Suid-Afrika gaan dit moet regkry”. (Foto: ANI) Tekort aan ventilators Van den Heever sê omdat die virus die respiratoriese stelsel aanval, is ventilators nou een van die items wat regerings wêreldwyd spook om in die hande te kry. Hospitaalbeddens in hoë- en intensiewesorgeenhede is gewoonlik die enigstes met ventilators. Sou daar dus skielik ŉ beduidende toename in pasiënte wees wat dié asemhalingstoestelle benodig, is die gesondheidsorgstelsel in die moeilikheid. Van den Heever sê volgens sy navorsing het Suid-Afrika nagenoeg 2 200 hoësorg- en intensiewesorgbeddens in staatshospitale en naastenby 4 000 in die private sektor. Die meeste van die beddens word egter deurlopend gebruik. Sou alle nienoodsaaklike operasies opgeskort word, kan dit ekstra ventilators vir Covid-19-pasiënte beskikbaar stel. Philip van Staden, die VF Plus-woordvoerder oor gesondheid, sê die tekort aan beskermende toerusting vir medici moet ŉ prioriteit vir die minister van gesondheid wees. Indien hulle nie behoorlik beskerm word nie, staar ŉ selfs groter krisis Suid-Afrika in die gesig. (Foto: Brian Inganga/AP) “Die openbare gesondheidsektor het oor die jare onderbelê in die vervaardiging en aankoop van kritieke mediese toerusting. Die vraag na ventilators is reeds besig om die aanbod te oorskry en daarom sal daar in ŉ stadium gekyk moet word na metodes om voorkeur te gee aan pasiënte wat dit die meeste benodig,” sê Van Staden. Hy sê volgens aanduidings gaan meer as 60% van Suid-Afrika se 60 miljoen mense die een of ander tyd Covid-19 opdoen. Dit is sowat 36 miljoen mense. “Hiervan gaan sowat 4% ventilasie benodig, dus sowat 1,44 miljoen mense. Eweredig versprei oor ŉ jaar beteken dit sowat 120 000 mense per maand. Dit is dus duidelik dat die krisis waarin Suid-Afrika en die wêreld inbeweeg nou kritiek raak.” News24 het vroeër berig die South African Emergency Ventilator Project (SAEVP), ŉ niewinsgewende maatskappy onder leiding van sakeman Justin Corbett, het intussen met ŉ projek begin om ŉ ou, meganiese ventilator in Suid-Afrika te laat herleef in ŉ poging om die tekort plaaslik aan te vul. Die SAEVP beoog om die Nuffield 200 met die hulp van die Britse vervaardiger Penlon in Suid-Afrika te produseer. Die ventilator is heeltemal meganies, het geen elektroniese komponente nie, is draagbaar en benodig nie elektrisiteit nie. Die Suid-Afrikaanse wapenvervaardiger Denel het ook aangekondig hy gaan sy hulpbronne en kundigheid inspan om op tuisbodem ventilators te ontwerp en te vervaardig, het African News Agency berig. Suster Nomusa Mthethwa ondersoek inwoners vir Covid-19 in Umlazi, suid van Durban. (Foto: Zanele Zulu/ANA) Danie du Toit, uitvoerende groephoof van Denel, het gesê ingenieurs werk reeds aan Projek Sabela wat in samewerking met ander staatsinstellings, navorsers en maatskappye wat in mediese tegnologie spesialiseer, aangepak word. Die projek is nog in ŉ beginstadium. “Ons is vol vertroue dat die plaaslike inisiatief gaan help om die groot nood vir ventilators in staats- en private hospitale te verlig,” het Du Toit gesê. Denel oorweeg ook ander projekte om bestaande tegnologie te gebruik om in die stryd teen die pandemie te help. Dit sluit in die moontlike omskakeling van mynbestande voertuie in ambulanse. Van den Heever sê dit is kritiek noodsaaklik dat Suid-Afrika ŉ voorraad ventilators, persoonlike beskermingstoerusting en ander toetsbenodigdhede opbou. Hy sê dit is ook belangrik dat daar nie volkome op ander lande vir die vervaardiging daarvan staatgemaak word nie. Motorvervaardigers kan in ŉ krisis byvoorbeeld na die produksie van ventilators oorskakel. “Eerstens moet ons die plaaslike kapasiteit hê om die voorraad te produseer en tweedens moet ons ŉ voorraad daarvan opbou.” Volgens Van den Heever koop die VSA tans byvoorbeeld bykans alle reagente vir Covid-19-toetse aan. Dié land sukkel ook self met ŉ tekort aan ventilators. Einde verlede maand is berig die VSA benodig binne die volgende twee weke minstens 30 000 ventilators om in die vraag daarna te voldoen. Van den Heever sê in ŉ krisistyd kyk “elke land na homself” en vanuit ŉ strategiese oogpunt is dit dus beter as ŉ land sy eie toerusting kan produseer. ‘n Voertuig van die Durbanse metropolisie versper ‘n pad in Chatsworth, Durban, waar iemand positief vir Covid-19 getoets het. (Foto: Doctor Ngcobo/ANA) Afsondering kan nie volgehou word nie Van den Heever sê die Suid-Afrikaanse regering het die staat van algehele afsondering vroeër as lande soos Italië en die VSA in werking gestel. Dié strategie kan moontlik vrugte afwerp om die verspreiding van die virus te stuit. “Ons kan egter nie die afsonderingstydperk onbepaald volhou nie. Ons benodig ŉ voorkomingstrategie wat nié gegrond is op ŉ staat van algehele afsondering nie.” Dít beteken daar moet veel meer mense vir Covid-19 getoets word en diegene wat moontlik die virus opgedoen het, moet vroeër eerder as later nagespoor word. “As ons dit volhou, gaan ons dalk nie al die beddens in intensiewesorgeenhede benodig nie.” Hy waarsku tot dusver het die toetse egter groot gedeeltes van die bevolking uitgesluit. Daar word ook steeds te min mense vir die virus getoets. “Ons het nie ŉ idee van die omvang van die epidemie nie, want ons weet nie of almal opgespoor word nie.” Van den Heever voorspel dat die regering dié maand beduidend meer toetse gaan doen. “Die strategie moet werk. Indien nie, gaan die ekonomiese gevolge verwoestend wees.” Wil jy op hoogte bly van alle nuus oor Covid-19 op Maroela Media? Klik hier om in te teken op ŉ daaglikse nuusbrief.