Kan u iemand onbedoeld afknou?
Geskryf deur Geoff Beattie
Voorneme is 'n ingewikkelde konsep. Antonio Guillem / Shutterstock
Ek was nege. 'N Meisie, miskien ongeveer 15 of 16, oud genoeg om bo my uit te toring, vra of Bill Beattie my broer is. Ek knik. Sonder om nog 'n woord te sê, gryp sy my aan my hare en begin my dwarsoor die straat sleep - en pluk dit uit. Die hele tyd wat sy oor my broer gevloek het - hoe hy dink hy is te goed vir haar. Ek is dubbel gebuig en draf om by te bly in haar woede. Ek het geskok gebid dat niemand die aanval sou aanskou nie.
Ek het dit nooit aan iemand genoem nie - dit was te vernederend. Ek het dit altyd as 'n besonder nare handeling gesien, maar nou is ek nie so seker nie. Boelies kan blykbaar 'n gladde konsep wees. Snel vorentoe 'n halwe eeu en Priti Patel, die Britse sekretaris van die Verenigde Koninkryk, het daarin geslaag om haar werk te behou, ten spyte van berigte oor afknouery - beweer sy het nie bedoel om iemand te ontstel nie. Wat tel dus eintlik as afknouery?
Volgens die sielkundige Dan Olweus van die Universiteit van Bergen in Noorweë, 'n pionier van navorsing oor boelies, 'n persoon word geboelie "Wanneer hy of sy blootgestel word, herhaaldelik en met verloop van tyd, aan negatiewe optrede". Sodanige optrede vereis dat iemand "iemand anders opsetlik toedien, of poog om dit te berokken". Ander het bygevoeg dat 'n kragwanbalans 'n derde belangrike maatstaf is - die gewildste man in die klas het byvoorbeeld krag in die vorm van rugsteun indien nodig.
Maar verskeie studies het getoon dat kinders geneig is om boelies gelyk te stel aan direkte fisiese aggressie. Tracy Vaillancourt van die Universiteit van Ottawa in Kanada, het kinders en jongmense se definisies van boelies ondersoek en gevind dat hulle selde die drie prominente kriteria ingesluit het - slegs 1.7% noem opsetlikheid, 6% herhaling en 26% magswanbalans. Byna alle deelnemers (92%) het aggressiewe gedrag beklemtoon as afknouery, selfs eenmalige gebeurtenisse.
Wat meer is, dit lyk asof die definisie beide Patel en my aanvaller van die haak af kry - ten minste met die eerste oogopslag. In my geval, hoewel daar 'n kragwanbalans was, is die aanranding nooit herhaal nie, alhoewel die meisie my steeds vuil voorkoms gegee het wat my ongemaklik gemaak het. Maar vlugtige gesigsuitdrukkings is nevelig en vaag, en dit is altyd moeilik om te interpreteer. En miskien was my aanvaller nie eers van plan om die vernedering te sien of 'n magswanbalans te sien nie. Ek was tog 'n seun en het in die hoogs seksistiese tyd van Belfast in die sestigerjare geleef. Seuns was bedoel om sterker as meisies te wees.
Die geleentheid het my nog steeds slapelose nagte, slegte drome en hierdie vreemde psigosomatiese teerheid in my kopvel gegee - tot vandag toe raak ek myself soms besig om dit te masseer. As u boelies wil verstaan, is dit belangrik om die sielkundige uitwerking op die slagoffer te beoordeel.
As dit by Patel kom, Sir Alex Allan, die premier se etiese adviseur, gesê: "Haar benadering by geleenthede het neergekom op ... afknouery in terme van die impak wat individue ervaar." Hy het bygevoeg dat Patel se gedrag voldoen aan die definisie van staatsdiens van boelie as 'intimiderende of beledigende gedrag wat 'n individu ongemaklik, bang, minder gerespekteer of neergesit laat voel'.
Allan het gevalle van geskree en gevloek opgemerk en gevind dat Patel die ministeriële kode oortree het, maar miskien "onbedoeld".
Die wyer situasie
Beteken dit dus dat dit altyd 'n woord van 'n boelie is teen die slagoffer se bedoeling versus sielkundige skade? Nie regtig nie. Deur werklike gedrag te ondersoek, na bewyse van voorneme te soek en die breër situasie te beoordeel, kan ons verdere leidrade kry.
Neem bedoeling. Mense kan natuurlik lieg oor hul bedoelings. En net omdat iemand nie 'n bewuste, berekende agenda het om 'n ander persoon te boelie nie, kan hulle nog steeds, miskien onbewustelik, van plan wees om hulle skade te berokken in geïsoleerde en emosionele oomblikke. Hulle kan optree omdat hulle aangeval voel en dink dat hul uitbarstings eerder 'n vorm van selfverdediging is as aggressie - as hulle nie sien hoeveel krag hulle eintlik het nie. Of hulle dink dalk dat hul gedrag 'n vorm van 'harde liefde' is wat die prestasie by die slagoffer bevorder. Maar dit maak hulle nie noodwendig onskuldig nie.
Mense wat in die werkplek van boelies beskuldig word, is geneig om hul gedrag hoofsaaklik te verstaan in terme van die situasie - hulle aandag is onder die druk van die werk. Hulle probeer 'die werk verrig' in 'n moeilike en beklemtoonde omgewing en hul stem verhef as dit nodig is.
Maar diegene rondom die oortreder, die waarnemers, is in staat om die gedrag van die persoon duideliker te sien en kan by geleentheid stabiele kenmerke daarvan oor tyd en plek aflei. Interessant genoeg, die voormalige permanente sekretaris van die binnelandse kantoor, Sir David Normington het beweer dat Patel moontlik personeel in drie afdelings geboelie het en nie net die binnelandse kantoor nie. Waarnemers kan ook die afwagtende vrees en vrees wat die gedrag veroorsaak, aanvoel.
As sielkundige Heinz Leymann van die Universiteit van Stockholm, wat in 1990 opgemerk is, is baie van die gedrag wat verband hou met afknouery redelik algemeen in die alledaagse lewe, maar dit kan aansienlike skade berokken en vernedering. Oor die algemeen as dit by boelies kom, is dit miskien nie die gedrag wat die slagoffer laat swaarkry nie; dit is die frekwensie van die daad en ander situasie-faktore wat verband hou met magsverskille of onafwendbare interaksies wat die angs kan veroorsaak, ellende en lyding.
Ministers van die regering het geweldige magte. En huissekretarisse van alle mense moet die perspektief van ander mense kan inneem. Hulle moet angs, ellende en lyding kan lees. Hoe anders kan hulle effektiewe beleide opstel wat ons almal betrek? Daardie naamlose meisie in Belfast kan egter verskoon word.
Geoff Beattie, Professor in Sielkunde, Edge Hill Universiteit
Jy is hier: Tuis > Persoonlike > Houdingsaanpassings > gedragsverandering > Hoe ons breine na stamverwante kan manipuleer