Permutasie: feite word verander in die opsig dat daar 'n hiërargiese verskuiwing plaasvind. Sodoende kan die bekende en aanvaarde geskiedenis verteken word na die een of ander kant.
Die ander pool van die voorgestelde tipologie gaan daarvan uit dat die weergawe van feite altyd op 'n bepaalde wyse geskied. Hayden White (1978:67) wys daarop dat in geskiedskrywing dit wat oewerloos en chaoties is, georden word tot 'n narratief; tot dit wat hy "'n storie" of "'n plot" noem. Dit word weer op 'n bepaalde wyse vertel en aangebied as komedie, tragedie of satire. Ek gaan daarvan uit dat daar altyd 'n proses van seleksie en kombinasie voorkom wanneer geskrywe word en dat juis die kenmerkende6 (dus veel voorkomende) seleksie- en kombinasie-prinsipes bestempel kan word as "styl". Seleksie en kombinasie vorm die grondslag van enige kode en dit is juis op grond hiervan dat daar gepraat kan word van 'n "periode-kode" of "periodestyl".
Op grond van die bekendste literêre strominge (soms selfs periodes) onderskei ek weer eens 'n spektrum van style:
Romantiese styl: die kenmerke van die Romantiek as periode was veral die vryheidsdrang en die strewe na oorspronklikheid, die beklemtoning van die verbeelding en individuele gevoelslewe (sowel as die onbewuste) en die verheerliking van die natuur. Daarmee saam was daar 'n sterk nasionalisme aanwesig by baie romantici, gevoed deur 'n nuwe belangstelling in die volksverlede. Die tipiese romantiese temas was die waansin, wanhoop en die dood en 'n voorkeur vir die irrasionele, emosionele en eksotiese. In die Afrikaanse letterkunde word D.F. Malherbe en C.M. van den Heever bestempel as tipiese romantici met by laasgenoemde 'n donker, pessimistiese lewensvisie, en 'n sterk bewussyn van die tydelikheid van die Fatumbepaalde bestaan.
Die surrealistiese styl: Saam met die Dadaïste was die Surrealisme 'n opstand teen die rasionalistiese kuns. Voorop staan juis die onbewuste en irrasionele uitinge soos die droom, die vrye assosiasie en outomatiese skrywe. Binne hul denke moet die mens bevry word van die beperkende juk van 'n modern intellektualistiese, rasionele en onderdrukkende samelewing. Dikwels het die temas van die surrealistiese kuns ook te make met bevryding van die rede, die burgerlike moraal en die wreedheid van die moderne staat. Van Gorp (1998:421) vermeld verder tegnieke waardeur die "boven-werkelijkheid" bereik kan word: swart humor, groteske grappe met 'n vervreemdingseffek, die droom waar die sensuur van die rede verval, die waansin, seksuele uitdrukking en die surrealistiese metafoor waarin onverenigbare dinge bymekaar gebring word.
In die hierop volgende tipologie wat weergegee word in die vorm van 'n ruitskema (ook bekend as "rooster" of "grid") word die verskillende prosawerke "ingedeel" op grond van die afstand wat in hulle bestaan tussen feit en fiksie én op grond van die oorheersende styl. Dit spreek haas vanself dat 'n (veral omvangryke) roman nie net in een styl geskryf sal word nie, en dat dit ook in 'n wisselende verhouding sal staan ten opsigte van die verlede (feit). 'n Oplossing sou kon wees om dit op verskillende plekke binne die ruitskema te plaas óf om te kies vir die oorheersende verhouding: feit-fiksie en die oorheersende styl; dit was my keuse met die hieropvolgende klassifisering.
Die tipologie kan egter ook na behoefte aangevul word deur numeriese merkers wat byvoorbeeld die afstand tussen verlede en hede ("vervreemding" naas "domestikering" aandui) of deur semantiese merkers (byvoorbeeld: ± ouktoriële vertelwyse; ± foto's; ± analepse; ± parateks, ensovoorts) na die aard van die behoefte tot fyner presisering. Vanselfsprekend kan die addisionele stylsoorte ook só aangedui word (bv: ± magies-realisme). Op hierdie wyse kan 'n groot korpus werke gesistematiseer word wat weer kan lei tot verdere ondersoek, soos na die verband tussen werke van 'n bepaalde skrywer of era. Dit kan ook aangewend word as 'n vorm van "toetsing" van resepsie. Christoffel Coetzee se roman Op soek na generaal Mannetjies Mentz is byvoorbeeld deur baie resensente gelees as niefiksie vanweë die merkers van outentisiteit in die teks, terwyl dit die weergawe van 'n apokriewe stuk geskiedenis is. So 'n tipologie sal dit dadelik uitwys. Verskillende resepsies deur bepaalde kritici kan ook telkens vergelyk word. Die grootste voordeel is egter dat dit die leser 'n indruk gee van die enorme verskeidenheid aanwesig in Afrikaanse historiese romans en van die verskillende wyses waarop die leser telkens deur die skrywer "as gids" saamgeneem word op 'n ontdekkingstog van die verlede.