Publius Vergilius Maro (15 Oktober, 70 v.C. – 21 September, 19 v.C.), of net Vergilius, is ’n Antieke Romeinse digter uit die Augustynse era. Hy is bekend vir drie vername Latynse letterkundige werke, die Eclogae, die Georgica en die epos Aeneis. ’n Aantal kleiner gedigte, saamgevat in die Appendix Vergiliana word ook soms aan hom toegeskryf.
Volgens hierdie oorlewering is Vergilius in die dorpie Andes gebore naby Mantua  in Gallia Cisalpina.  Die ontleding van sy naam het gelei tot die idee dat hy van vroeëre Roomse setlaars afstam. Hedendaagse spekulasie steun egter glad nie op narratiewe bewyse vanuit sy eie skryfwerk of sy latere biograwe nie. Macrobius noem dat Vergilius se pa van eenvoudige agtergrond was; geleerdes dink egter eerder dat Vergilius uit ’n Roomse adellike familie kom wat grondeienaars was en sodoende ’n goeie opvoeding kon bekostig. Hy het skool gegaan in Cremona, Mediolanum, Rome en Napels. Hy volg ’n kortstondige loopbaan in die regte en retoriek voor hy hom tot die digkuns wend. 
Volgens kommentators begin Virgilius se opvoeding op vyfjarige ouderdom en is hy later na Cremona, Milaan en teen die einde na Rome. Daar wy hy hom toe in die retoriek, geneeskunde en sterrekunde hoewel hy laasgenoemde gou verruil vir filosofie. Uit Vergilius se bewonderende verwysings na die neoteriese skrywers Pollio en Cinna kan afgelei word dat hy vir ’n tyd lank geassosieer is met Catullus se neoteriese kring. Skoolmaats beskryf hom, volgens Servius, as baie skaam en hy kry die bynaam "Parthenias" of "meisie" as gevolg van sy sosiale gereserveerdheid. Dit blyk dat Vergilius sy hele lewe lank gesukkel het met swak gesondheid en tot ’n mate die lewe van ’n invalide gelei het. Volgens die "Catalepton" het hy in Napels, in die Epikuristiese skool van Siro die Epikuris, begin om poësie te skryf. ’n Versameling werke wat deur kommentators aan ’n jeugdige Vergilius toegeskryf word, het saam behoue gebly onder die titel Appendix Vergiliana. Dit word egter grootliks deur geleerdes beskou as nagemaak. Een hiervan, die Catalepton, bestaan uit veertien kort gedigte :1602 waarvan sommige Vergilius s’n kan wees, en ’n ander kort narratiewe gedig, Culex (Die Muggie) is al in die eerste eeu n.C. aan hom toegeskryf.
Biografiese oorlewering maak aanspraak daarop dat Vergilius in 42 v.C. aan die heksameter Eclogae begin werk het. Daar word verder beraam dat die versameling werke rondom 39-38 v.C. gepubliseer is, hoewel die datums betwisbaar is. Hierdie aanspraak word deesdae as ongegronde afleidings uit die Eclogae beskou :1602 Die Eclogae (volgens die Grieks vir "seleksies") bestaan uit ’n groep van 10 gedigte wat rofweg geskoei is op die bukoliese heksametriese digkuns ("herdersdigkuns") van die Hellenistiese digter Theokritos. Na sy oorwinning in die Slag van Filippi in 42 v.C. teen 'n weermag wat gelei is deur Julius Caesar se sluipmoordenaars, poog Augustus om sy veterane af te koop met grond wat hy onteien het van dorpe in die noorde van Italië. Dit sluit onder andere, volgens tradisie, ’n landgoed in naby Mantua wat aan Virgilius behoort. Die verlies van sy familieplaas en ’n poging om met poëtiese vertoë die grond terug te wen, word tradisioneel beskou as Vergilius se dryfkrag agter die samestelling van die Eclogae. Tans word dit egter as ’n ongesteunde afleiding gesien, gemaak uit interpretasies vanuit die Eclogae. In die Eclogae 1 en 9 dramatiseer Vergilius wel met herdersidioom die kontrasterende gevoelens wat veroorsaak word deur die brutaliteit van hierdie grondonteienings – hy lewer egter geen onbetwisbare bewys van die sogenaamde biografiese gebeurtenis nie. Hoewel sommige lesers die digter identifiseer met verskeie karakters en hul wisselvalligheid, of dit nou ’n ou boer se dankbaarheid is teenoor ’n nuwe god (Ecl. 1), of die gefrustreerde liefde van ’n boerse sanger vir ’n verafgeleë seun (Ecl. 2), of selfs ’n meestersanger se aanspraak op die komposisie van verskeie eclogae, verwerp hedendaagse akademici grotendeels sulke pogings om biografiese detail te veronderstel uit werke van fiksie. Dit is verkieslik om eerder die outeur se karakters en temas te interpreteer as illustrasies van die kontemporêre lewe en diskoers.
Die tien Eclogae bestaan uit tradisionele herderstemas met ’n vars perspektief. Eclogea 1 en 9 spreek die grondonteiening aan en die gevolge daarvan op die Italiaanse platteland. 1 en 3 is erotiese herdersdigte en spreek homoseksuele liefde (Ecl. 2) en aangetrokkenheid tot beide geslagte (Ecl. 3) aan. Eclogae 4, die sogenaamde Messiaanse Eclogae, wat geadresseer is aan Gaius Asinius Pollio gebruik die milieu van die goue era in verband met die geboorte van ’n kind (wie die kind veronderstel is om te wees, is oop vir bespreking). 5 en 8 beskryf die mite van Dafnis in ’n sangkompetisie en 6 die kosmiese en mitologiese lied van Silenos. 7 is ’n driftige poësiekompetisie en 10 die lyding van die kontemporêre elegiese digter Gaius Cornelius Gallus. Virgilius word in die Eclogae gekrediteer met die vestiging van Arkadia as ’n digterlike ideaal. Dit resoneer steeds in Westerse literatuur en beeldende kunste en berei die weg voor vir die ontwikkeling van die Latynse herdersdigte deur Titus Calpurnius Siculus, Nemesianus en latere skrywers.
Op Maecenas se aandrang (volgens oorlewering) spandeer Vergilius die daaropvolgende jare (moontlik 37-39 v.C.) op die lang didaktiese heksametergedig genaamd die Georgica (uit Grieks, "Om die Aarde te bewerk"). Hy dra die werk op aan Maecenas. Die oënskynlike tema van die Georgica is instruksies vir metodes om ’n boerdery te bestuur. Vergilius volg, met die hantering van dié tema, in die didaktiese spore van die Griekse digter Hesiodos se Werke en dae asook die verskeie werke van latere Hellenistiese digters. Die vier boeke van die Georgica fokus onderskeidelik op graanverbouing en bosbou (1 en 2), vee- en perdeteelt (3) en byeboerdery asook die kenmerke van bye (4). Bekende gedeeltes sluit in die geliefde Laus Italiae uit Boek 2, die beskrywing van die tempel in Boek 3 se voorwoord en die beskrywing van die plaag aan die einde van Boek 3. Boek 4 sluit af met ’n lang mitologiese narratief in die vorm van ’n epyllion, wat die ontdekking van byeboerdery deur Aristaios en die storie van Orpheus se reis na die onderwêreld duidelik beskryf. Antieke geleerdes soos Servius veronderstel dat die gedeelte oor Aristaios ’n lang gedeelte in die ophemeling van Vergilius se vriend, die digter Gallus, vervang. Gallus is deur Augustus in oneer gebring en pleeg selfmoord in 26 v.C.
Die Aeneis word algemeen as Vergilius se beste werk beskou en word gesien as een van die belangrikste gedigte in die geskiedenis van Westerse letterkunde. Hy werk gedurende die laaste elf jaar van sy lewe aan die Aeneis, volgens Propertius, in opdrag van Augustus.  Die epos bestaan uit 12 boeke in daktiliese heksameter en beskryf die reis van Aeneas (’n kryger op vlug na die verwoesting van Troje) na Italië, sy geveg met die Italiaanse prins Trunus en die lê van ’n stad se fondasies waaruit Rome sou ontwikkel. Die eerste ses boeke van die Aeneïs beskryf Aeneas se reis vanaf Troje na Rome. Vergilius maak van verskeie modelle gebruik in die samestelling van hierdie epos; :1603 die voortreflike klassieke epiese digter, Homeros, kan orals gevind word, maar Vergilius laat hom ook spesiaal beïnvloed deur die Latynse digter Ennius en die Hellenistiese digter Apollonios van Rhodos. Hoewel die Aeneïs homself duidelik as ’n epos vestig, poog die werk om die genre te verbreed deur die insluiting van elemente uit ander genres soos die tragedie en etiologiese poësie. Antieke kommentators merk op dat dit voorkom of Vergilius die Aeneïs in twee dele opbreek in navolging van Homeros se werk. Die eerste ses boeke, so word gegis, kan met die Odussee vergelyk word en die laaste ses kan met die Ilias verbind word. 
Boek 1  (met die aanvang van die Odusseïese gedeelte) begin met ’n storm wat Juno, Aeneas se vyand regdeur die gedig, oor die vloot laat woed. Die storm dryf die held tot aan die Kartaagse kus, tradisioneel Rome se dodelikste vyand. Die koningin, Dido, verwelkom die voorvader van die Romeine en raak tot die ore toe verlief op hom onder invloed van die gode. Tydens die banket in Boek 2 vertel Aeneas aan die betowerde Kartagers die storie van die verwoesting van Troje, sy vrou se dood en sy ontsnapping. In Boek 3 deel hy sy swerftogte oor die Middellandse See heen opsoek na ’n gepaste nuwe tuiste. Jupiter roep die talmende Aeneas in Boek 4 terug na sy plig om ’n nuwe stad te vestig. Hy glip weg uit Kartago waarna Dido Aeneas vervloek, wraak sweer en selfmoord pleeg in ’n simboliese voorsmaak van die fel oorloë tussen Kartago en Rome. In Boek 5 sterf Aeneas se pa, Anchises en word hy in begrafnisspele gevier. Na Aeneas Cumae in Italië bereik in Boek 6, raadpleeg hy die Cumeense Sibille wat hom na die onderwêreld begelei. Hier ontmoet hy die afgestorwe Anchises en dié openbaar aan hom Rome se lot.
Selfs met die ineenstoring van die Wes-Romeinse Ryk het geletterde persone erken Vergilius was ’n meesterdigter. Gregorius van Tours het Vergilius gelees en in verskeie plekke aangehaal saam met ander Latynse digters. Hy waarsku egter dat "ons nie te veel na hul leunagtige fabels moet verwys en sodoende tot die ewige dood veroordeel word nie."
Moontlik so vroeg al as die tweede eeu n.C. word daar magiese eienskappe aan Vergilius se werke geheg en word dit gebruik vir wiggelary. Met wat bekend geword het as die Sortes Vergilianae word gedeeltes lukraak gekies en geïnterpreteer om vrae te beantwoord. :xxxiv, 829–830 In die 12de eeu ontstaan ’n tradisie rondom Napels, wat met verloop van tyd oor die hele Europa versprei, waaring Vergilius as ’n groot towenaar gesien word. Legendes oor Vergilius en sy magiese kragte bly vir meer as tweehonderd jaar gewild, stellig net so gewild soos sy skryfwerk. :xxxiv Vergilius se nalatenskap in Middeleeuse Wallis is van so ’n aard dat die Walliese weergawe van sy naam Fferyllt of Pheryllt ’n generiese term word vir towenaar. Die moderne Walliese woord vir apteker, fferyllydd, is nog ’n oorblyfsel hiervan. :101-102
Die legende van Vergilius in sy mandjie ontstaan in die Middeleeue en word gereeld in kuns en letterkunde gesien as deel van die topos Die mag van vroue. Dit beeld die ontwrigtende invloed van die vroulike aanloklikheid op mans uit. In hierdie storie word Vergilius bekoor deur ’n beeldskone vrou, soms beskryf as die keiser se dogter of minnares genaamd Lucretia. Sy speel met die bekoring saam en gee toestemming tot ’n ontmoeting by haar huis. Hy moes in die nag inglip deur in ’n groot mandjie te klim wat deur ’n venster laat sak sal word. So gemaak is die mandjie slegs halfpad teen die muur opgehys en is hy daar gelos tot die volgende dag, oorgelewer aan openbare bespotting. Die storie is soortgelyk aan Phyllis wat vir Aristoteles ry. Onder die kunstenaars wat die toneel uitbeeld is Lucas van Leyden wat ’n houtsnee en later ’n gravure maak. 
Die struktuur wat bekend staan as "Vergilius se grafkelder" kan gevind word by die ingang na ’n antieke Romeinse tonnel (bekend as "grotta vecchia") in Parco di Virgilio in Piedigrotta. Dit is ’n distrik 2 myl (3,2 km) buite die ou Napels naby die hawe van Mergellina op die pad kuslangs noord na Pozzuoli. (Die terrein bekend as Parco Virgiliano is ’n ent verder weg Wes langs die kus) Hoewel Vergilius alreeds voor sy dood literêre bewondering en eerbied ingeboesem het, is sy naam in die daaropvolgende eeue gekoppel aan wonderbaarlike kragte en word sy grafkelder die eindbestemming vir pelgrimstogte en verering. Dit word ook genoem dat die digter self die grot gemaak het met die verbete krag van sy intense blik.