Versindaba » Blog Archive Louis Esterhuizen. Gedigte van anderkant die stilte : Versindaba
Thursday, October 24th, 2013 | Binneblik, Louis Esterhuizen.
13 Kommentare op "Louis Esterhuizen. Gedigte van anderkant die stilte"
October 25th, 2013 at 14:18
Louis, mens doen dit teësinnig… maar af en toe moet mens darem heftig protesteer en sê (dis nie teen jou gerig nie – jy gee op insiggewende wyse die informasie aan), soos Uilspieël sou gedoen het, dat die hierdie bogaande opgeblasenheid oor "the ineffable grace of the Real…" en dergelike, 'n pot gruwelike onuitspreeklikheid is. Hoe minder ons dit begryp, hierdie sinneloosheid, hoe meer is ons beïndruk en hoe meer wil ons dit laat blyk dat die donkiepraat geheimnisvol vol betekenis is! Moet ons nou so parogiaal die leegheid napraat? Dis mooi gedigte op 'n goeie outydse manier – en dis nie nodig dat dit so besnert hoef te word nie.
October 25th, 2013 at 15:04
Inderdaad, Breyten, inderdaad. So dikwels wanneer ek van hierdie opgehemelde oorsese digters raaklees, wonder ek maar net of hulle ooit 'n uitgewer sou kon vind indien hulle in Afrikaans gedig het. Maar dan onthou ek weer iets wat Charl-Pierre Naudé by geleentheid gesê het: "Wat ons nodig het, is nie soseer meer opwindende digters nie, maar meer opwindende lesers." En dan wonder ek maar – wat de hel mis ek?! Want dis asof die norm van 'hoe meer geaffekteerd, hoe beter' tans wêreldwyd geld. Ag ja, en natuurlik veralgemeen ek nou iets allerverskrikliks en dankie tog daarvoor, nè. 🙂
October 25th, 2013 at 15:20
Breyten, nee, nou dwing jy mý weer om te protesteer: wat het jy dan nou teen 'die onaffe grasie van die Riel'?! Daai lakônieke ritme… dis mos doodsbeswerende ek-en-djy-saans daai. Hoe kan jy die Franse nou blameer as hulle verlei word deur ons eksotiese uitvoerprodukte?
October 25th, 2013 at 17:08
Jammer mense – maar af en toe loop die emmer oor. Dis darem nie NODIG vir plaaslike digters en lesers (natuurlik meer digters as lesers) om alles vir soetsnoek op te eet solank dit maar onverstaanbaar is en herlei kan word na Lacan of 'n ander Franse charlatan nie. (Rym nogal – die 'charlatan' en 'Lacan'.) Dit wys soms regtig die mate waartoe ons kleindorps is, eindeloos beïndruk deur goed wat ons in feite weet leeg is. Daar is sekerlik baie te geniet aan die heer (byna sê ek laventelmeneer – maar die klakkelose na-lopery is seker nie sy skuld nie) se gedigte. Dis die verpakking wat my omkrap. Bygesê – as mens dan taal as ding wil ervaar – hoekom kyk en vergelyk ons nie met wat die Dadaïste gedoen het, of die oertaal, Orghast, waarby Ted Hughes uitgekom het nie? Is ons dan regtig gedoem om sommer so van naÏef na 'n kritieklose gekwyl oor lawwigheid te beweeg sonder selfs die lekkerte van sofistikasie en dekadensie?
October 25th, 2013 at 22:45
Breyten, ek het eintlik saamgestem met jou, en wou eintlik maar net ginnegrap oor die Lacanese pretensie (die Real wattie rêrig is nie)… maar in die proses dink ek nogal my verinheemsing van die begrippe is goed en kan dalk selfs algemene munt word in die Departement Afrikaans by UCT. My verinheemsing van 'jouissance', veral, maak 'n bydrae, juis omdat ek die Self-Ander dialektiek op die voorgrond plaas en boonop daarop aandring om in dit in rasegte Kááps te vertaal.
October 26th, 2013 at 09:36
Ek het dit so raakgelees, Desmond. Dankie. Mens sou grense kon help versit met hierdie 'ver-ta-lings' (saadskietery). "Sans" op Frans dra ook die begrip van 'sonder', selfs oordag. Mens sou kon dink aan die vergestalting (die uitbeelding) van 'n sonderlinge sondeling as Joey Sonder. By geleentheid het ek self lyf probeer gee aan hierdie teleskopering van Jy en Ek; dit het toe Jek geword. Maar dit het gou gebleik dat Jek Ekkejysie sommer so sonder die metafoederasies van agterstevoorskryf maar gou verbleik tot 'n kommin jerk, die siddering van helder lyne ten spyt. (Jy sal my nou nie glo nie – maar dis alles goed wat ek onthou van laatnag gesprekke lank gelede met N.A. Liebenberg.)
October 26th, 2013 at 09:56
Mens behoort bly te wees UCT het darem nog 'n Afferkaanse Departement – al is dit noodgedwonge seker ook maar askieserig-dat-ek-nog hier is. Darem het hulle nie stert tussen die bene geharakierie nie. (In die begenadigde land slaan mens jouself mos sommer met die kierie van skuldsonde dood.) By julle, lyk dit my, word dit al hoe meer 'n geval van Kôps en Robbers.
October 26th, 2013 at 11:47
Breyten, ek het toevallig hierdie week in een of ander Afrikaanse koerant (kan nie nou onthou watter een nie, Donderdag s'n of Woensdag s'n…) 'n berig gelees oor die stand van die Afrikaans-departemente by die verskillende universiteite, en dit lyk vir my dit gaan baie goed by Stellenbosch wat betref voltydse personeel en studentegetalle. Ek vermoed nie hulle is onder druk nie; maar ek kan natuurlik nie namens hulle praat nie.
Die koerantberig was oor reaksies op die afskaling (of sluiting?) van die Departement Afrikaans en Nimmerlands by UKZN. Mense is reg om te protesteer, maar hulle sien wat by UKZN gebeur te gou as 'n aanval op Afrikaans spesifiek. UKZN wil ontslae raak van AL die 'onwinsgewende' geesteswetenskappe (insluitende die tale, argeologie, filosofie, ens.); dit is inderdaad 'n full frontal attack op die wese van die universiteit. Dus moet die protes nie net gaan oor die terugeis van ons plekkie aan die universiteit nie, maar oor die terugeis van die universiteit as sodanig.
Makgoba is interessant: hy beliggaam daardie perfekte simbiose van etniese- en neoliberalistiese 'transformasie'. Dit is jammer, want die poging om Zoeloe as akademiese taal te bevorder aan daardie universiteit, was aanvanklik 'n opwindende gedagte. Terloops, Makgoba is ook die voorsiteer van taakspan wat nasionaal na transformasie in die universiteitsektor moet omsien.
October 26th, 2013 at 18:16
Desmond: Lyk my jy maak kôpsie teen my Transvoëlse uitspraak…?
Wat die kulturele skisofreen, Makgoba, aangaan: is hy dan nie die graaddief wat onder 'n swart wolk (by wyse van spreke) weg is by Wits nie? Dat hy voorsiteer vir die nasionale transformasietaakspan is seker 'n verdere gevoelige pynlikheid vir Jannie G se tokkelosse.
Maar ons sal ons daaraan troos dat Afrikaans maar net één van die offers is wat oor die Bluff gegooi gaan word. Soos jy sê, dit laat mens amper lekker voel wanneer jy doodgemaak word dat dit nie teen jou persoonlik gerig word as Europese verderflikheid nie.
October 26th, 2013 at 20:13
Breyten, heilige beeste en noways, ek praat nie van boedel oorgee of troos soek in die hoekie van die afgelegdes nie. Ek dink nie dinge by UKZN is so eenvoudig soos 'Hulle straf nou weer Afrikaans' nie, en dus is dit takties belangrik om die groter oorlog te verstaan, eerder as om net die sluiting van 'n departement in 'n paar mediavrystellings te 'betreur'.
Interessant genoeg, die einste Makgoba het destyds, toe hy begin agiteer het vir die uitbou van Zoeloe as akademiese taal, retories nogal geleun op die akademiese suksesse van Afrikaans. (Want daar was voorspelbaar genoeg baie teenkanting vanuit wit Engelse geledere.)
In elk geval, daar kom nog baie fights by UKZN. Die hoof van die skool vir geesteswetenskappe is nogal 'n Me. Potgieter(maar klaarblyklik is sy mak vir Makgoba; hy duld in elk geval glo nie enige kritiek nie).
October 28th, 2013 at 19:26
Desmond en Breyten, ek het pas julle gesprek raakgelees, of altans die deel oor die stand van Afrikaans by die onderskeie universiteite (nie die artikel onder oë gehad nie).
Net vinnig ter inligting, by die Universiteit van Fort Hare het Afrikaans aan die einde van 2004 gesluit (op die Alice-kampus, maar begin 2005 het ek die voorreg gehad om 'n nuwe departement tot stand te bring op die Oos-Londenkampus – het begin met 'n skamele 9 studente en gegroei tot oor die 120 en vanjaar drie voltydse personeellede. Dit moet veral gesien word binne die konteks van 'n oorwegend Engelse omgewing. Ons doen goed, ons is geliefd in die Afrikaanse gemeenskap en word veral deur ons Xhosasprekende kollegas ondersteun, wat identifiseer met die kwellinge rondom die 'oorname' van Engels. En daar is 'n groot behoefte aan Afrikaanse onderwysers in die omgewing – dit is waar die departement 'n belangrike rol speel. Ook 'n groeiende komponent nagraadse studente.
Aanvanklik was die Departement met versigtigheid gadegeslaan, ek was letterlik per uur aangestel en geen sekerhede oor sluiting al dan nie. Deur harde werk en vasbyt is ons wa deur die drif en word ons nou as een van die "pockets of excellence" by die universiteit gesien.
Ook betrokke by die Universiteit se taalbeleid, waar Afrikaans binnekort naas ixiXhosa en Engels sy regmatige plek sal inneem as een van die amptelike tale van die universiteit. Ons leef in 'n omgewing waar daar werklik al 'n pad gestap is met skouers skuur en mekaar tegemoet kom – daarop is ek baie trots. Sodra die finale handtekeninge op papier is, vertel ek meer! 🙂
October 28th, 2013 at 20:28
Bravo! En veel sukses van harte toegewens. Dit sou die norm moes wees aan alle universiteite. As hulle/ons maar kon wéét en erken (en daarvolgens optree) dat die saamsnoerende en energie-ontketenende mag van omvorming kom uit die viering en die uitbou van ons diversiteit – nie net aan die 'universiteit' nie maar in die groter samelewing (saam-lewing) – natuurlik indien ons die etiek van begrip en verdraagsaamheid toepas, én die realisme van 'n weerspieëling te wees van die samestelling en daarom die verwagtinge van jou omgewing – wat anders gaan wees in Kwazulu-Natal as in die Kôp.
November 1st, 2013 at 11:21
Die Randse Afrikaanse universiteit het geword die University of Johannesburg. Wits het nie meer 'n Departement Afrikaans nie. Hier was N P van Wyk Louw, Ernst van Heerden en Ernst Lindenberg hoofde van die Departement.
As dit nie iets sê oor die stand van Afrikaans op universiteite nie dan moet diegene wat dink Afrikaans groei wéér dink.
Daar is ook diegene wat begin wonder waarom Breyten so besorg is oor Afrikaans om dit te 'red'. Miskien omdat hy glo dat die marginalisering van Afrikaans nog altyd as gevolg van die Boere se wandade in die verlede is. Paul Celan het aanhou skryf in Duits binne die wandade van die Duitse Reich: omdat dit sy moedertaal was, en ook omdat hy geglo het dat Duits 'deur die duisend donkertes van doodmaakwoorde moes breek'.