PressReader - Sarie: 2015-06-01 - Hoe ge­maak met ‘ver­keer­de’ maats?
Hoe ge­maak met ‘ver­keer­de’ maats?
Dis na­tuur­lik dat kin­ders hul gren­se gaan toets, maar jou dog­ter se on­ge­skik­te kê­rel of die vrien­din met die te kort rok­kie is dalk ’n pro­bleem. Hoe i­den­ti­fi­seer jy ‘ver­keer­de’ vrien­de en maak jy jou kind weer­baar teen groeps­druk?
Sarie - 2015-06-01 - My Kind - DEUR DE­LIA DU TOIT
Di­siets wat el­ke ou­er vrees. Daar­die dag dat jou tie­ner­dog­ter tuis kom met ’n ta­toe of ’n na­el­tjie­ring, pik­swart ge­kleur­de ha­re of selfs ’n pak­kie si­ga­ret­te. En as jy dit be­vraag­te­ken, sê sy: “Maar al­mal doen dit, Ma!”
Dan weet jy, dis amp­te­lik: Nou tel Ma se o­pi­nie nie meer nie; jou kind se por­tuur­groep het oor­ge­neem. (En op die oog af is dit boon­op die “ver­keer­de groep vrien­de” . . .)
Ni­colé, ’n tuis­bly-ma van Jo­han­nes­burg, se eens voor­beel­di­ge 15-ja­ri­ge dog­ter het ’n jaar ge­le­de be­gin ont­aard in ie­mand wat sy nie her­ken nie. “Haar ge­drag het ver­an­der. Sy wou al hoe meer saans uit­gaan, selfs op weeks­dae, en ons het baie vas­ge­sit daar­oor, ver­al toe sy be­gin re­de­neer dat ‘al haar maats se ou­ers’ dit toe­laat. Sy het ’n twee­de gaat­jie in haar ore laat in­skiet. Haar­self in haar ka­mer toe­ge­sluit en dan vir ure klip­har­de mu­siek ge­speel. En ek weet ek ver­beel my nie dat sy soms na rook ruik nie . . .”
Hoe­wel haar dog­ter steeds goed pres­teer op skool, is Ni­colé be­kom­merd dat haar pun­te dalk kan ver­swak, ver­al na­dat sy ge­sien het dat haar dog­ter ge­reeld s­mid­dae by die skool­hek kui­er met ’n nu­we groep maats wat sy nie ken nie. “Ge­stel sy leer sleg­te ge­woon­tes by hier­die nu­we (o­ën­skyn­lik meer re­bel­se) vrien­de aan?”
Ni­colé is heel­te­mal ge­reg­tig om so te voel, sê Ri­za van der Mer­we, ’n op­voed­kun­di­ge siel­kun­di­ge van Jo­han­nes­burg. Soos kin­ders ou­er word, raak hul por­tuur­groep vir hul­le al hoe be­lang­ri­ker en ver­groot die in­vloed wat hul maats >
’n Kind met ’n swak self­beeld . . . is meer weer­loos teen por­tuur­druk
Ri­za van der Mer­we, op­voed­kun­di­ge siel­kun­di­ge
< op hul­le het. Hier­die in­vloed is waar­skyn­lik op sy groot­ste in ’n kind se tie­ner­ja­re, wan­neer kin­ders hul­self af­son­der­lik van hul ou­ers be­gin de­fi­ni­eer.
Boon­op word dié in­vloed nou reeds op ’n jon­ger ou­der­dom be­lang­rik – een 2013-stu­die deur die U­ni­ver­si­teit van Ma­ry­land in die VSA wys groeps­druk is van­dag al van selfs ne­ge jaar oud af ’n pro­bleem. “In A­me­ri­ka word kin­ders al hoe vroe­ër ‘groot­men­se’ en hou hul­le be­sig met die din­ge wat vol­was­se­nes doen. Die A­fri­kaan­se ge­meen­skap is meer be­skut, maar ons sien tog hoe kin­ders dees­dae al voor hul tie­ner­ja­re só pro­beer in­pas,” sê A­ni­ta De­cai­resWag­ner, ’n op­voed­kun­di­ge siel­kun­di­ge van Jo­han­nes­burg.
Se­ke­re kin­ders is ook meer ge­neig om te swig voor groeps­druk. “’n Kind met ’n swak self­beeld wat baie angs­tig is en ’n groot be­hoef­te aan se­ku­ri­teit het (wat jy kan kry deur te voel jy be­hoort aan ’n groep), is meer weer­loos teen por­tuur­druk,” sê Ri­za. “Om­dat hul­le on­se­ker voel, wil hul­le graag in­pas. Kin­ders wat voel hul­le word nie aan­vaar soos hul­le is nie, of wat by die huis e­mo­si­o­neel on­se­ker is, is ook ge­neig om meer be­ïn­vloed­baar te wees.”
Die mees­te kin­ders be­gin op 14 suk­kel met groeps­druk, wys ’n 2007stu­die wat in De­ve­lop­men­tal Psy­cho­lo­gy ge­pu­bli­seer is. Die na­vor­sers sê dís wan­neer hul­le ook be­gin leer om groeps­druk teen te staan, en hul ver­moë om dit te doen ver­be­ter ook tot op om­trent 18.
’n Be­ïn­vloed­ba­re tie­ner gaan dus waar­skyn­lik ook ’n be­ïn­vloed­ba­re vol­was­se­ne wees. Dis daar­om be­lang­rik dat jou kind nou al leer hoe om groeps­druk te weer­staan. “Ont­hou, vol­was­se­nes swig ook – jy wil ook die nuut­ste kar hê, of se­ke­re skoe­ne dra,” sê A­ni­ta. “Dis ’n groeps­di­na­mi­ka, en jou kind is nie net hul­pe­loos nie. Jou op­tre­de be­ïn­vloed hom. Hy speel ook sy eie rol in sy por­tuur­groep en hy oe­fen dalk ook druk uit op ’n an­der kind – be­wus­te­lik of nie.”
So ook speel kul­tuur (soos ’n kind wat groot­word in ’n sa­me­le­wing wat slank­heid i­de­a­li­seer), on­der­wy­sers (wat by­na so ’n groot in­vloed op kin­ders se re­ak­sie op groeps­druk het soos ou­ers self) en e­ko­no­mie­se om­stan­dig­he­de (kin­ders voel dalk die druk om kle­re van be­ken­de han­dels­mer­ke te dra) ’n rol in por­tuur­druk, sê Jen­ny da Sil­va, ’n op­voed­kun­di­ge siel­kun­di­ge van Jo­han­nes­burg. “In die­self­de a­sem ge­sê, sal ’n kind met ’n goeie self­beeld en self­ver­troue mak­li­ker voel hy word aan­vaar en dus nie in­gee on­der druk nie, want hy het niks om te be­wys nie.”
Na­vor­sing wys kin­ders het ’n be­ter self­beeld as hul­le voel hul­le kan mak­lik met hul ou­ers praat, maar dat daar tog re­ëls en dis­si­pli­ne tuis is.
As jy ver­moed dat jou kind moont­lik met die ver­keer­de soort maats be­gin uit­hang, moet jy be­slis die si­tu­a­sie dop­hou. Maar moe­nie jou kind ooit ver­bied om ’n vriend te sien nie, wat net ’n Ro­meo en Ju­liet-si­tu­a­sie gaan ver­oor­saak.
Die be­lang­rik­ste is om in goeie én moei­li­ke tye se­ker te maak die kom­mu­ni­ka­sie­ka­naal tus­sen jou en jou kin­ders bly oop, sê A­ni­ta. Stel al­tyd be­lang in hul wê­reld en sto­ries, moe­nie neer­ha­lend wees en aan­hou­dend preek nie, en bly kalm selfs as jy kwaad is.
Ri­za van der Mer­we: www.ri­za­vdm.co.za Jen­ny da Sil­va: 082 777 4768, jen­ny­sil­va.edp­[email protected]