PressReader - Baba & Kleuter: 2018-08-01 - K­lein­sus se sag­te ske­del­na­te
K­lein­sus se sag­te ske­del­na­te
Daar­die sag­te plek­kies op jou ba­ba se kop ver­klap heel­wat oor sy ge­sond­heid – hou hul­le dus fyn dop!
Baba & Kleuter - 2018-08-01 - CONTENTS - DEUR COLETTE DU P­LES­SIS
Die mens se ske­del be­staan uit baie be­ne wat aan me­kaar ge­heg is om een ste­wi­ge, be­ne­ri­ge “helm” te vorm wat die brein be­skerm. ’n Ge­son­de ba­ba word eg­ter nie ge­bo­re met al hier­die kop­be­ne reeds ge­heg nie. By pas­ge­bo­re­nes is daar op se­ke­re de­le van die ske­del nog sag­te, oop plek­kies tus­sen die be­ne. Dié de­le, wat ook die ske­del­na­te ge­noem word, groei met­ter­tyd toe. Dok­ters noem dit die fon­ta­nel­le.
’n Kin­der­brein groei teen ’n ver­stom­men­de pas en die ske­del­be­ne kan nie by­hou nie. Daar­om bly die fon­ta­nel­le tot op ’n se­ke­re ou­der­dom “oop” om jou ba­ba se brein ruim­te te gun om gro­ter te word.
Fon­ta­nel­le word soos die res van die brein met ’n bind­weef­sel­laag be­dek. Nor­ma­le ba­bas het ge­woon­lik ses fon­ta­nel­le – twee gro­tes bo-op die kop en vier klein­tjies aan die kan­te van die kop. Dit is hoof­saak­lik die twee gro­tes waar­aan pe­di­a­ters en kli­niek­sus­ters hul­le steur wan­neer hul­le jou ba­ba on­der­soek. En dít is wat jy oor die fon­ta­nel­le be­hoort te weet …
TWEE GROOT SKE­DEL­NA­TE
Die twee groot fon­ta­nel­le is aan die bo­kant van jou kind se kop. Die een op die bo­punt van die kop is min of meer di­a­mant­vor­mig en aan­vank­lik so­wat 2 by 3 cm in om­trek. Dié sag­te plek staan ook be­kend as die an­te­ri­or (voor­ste) fon­ta­nel en dit groei saam met jou ba­ba se kop. Dit is dus nor­maal dat hier­die sag­te plek­kie heel­wat gro­ter is teen die tyd dat jou ba­ba ses maan­de oud is. Dit is ook dié fon­ta­nel wat be­lang­ri­ke in­lig­ting oor ’n ba­ba se ge­sond­heid kan ver­klap.
Die voor­ste fon­ta­nel is die groot­ste fon­ta­nel en groei eers teen 18 maan­de toe. In som­mi­ge bron­ne word hier­die pro­ses as “ver­be­ning” be­skryf. En dit is eint­lik pre­sies wat ge­beur wan­neer mi­ne­ra­le deur die ske­del­na­te op­ge­neem word en dan ver­hard so­dat die be­ne­ri­ge pla­te van die ske­del­been in­een­smelt.
Die an­der sag­te plek­kie bo-op ba­ba se kop, wat as die pos­te­ri­or (ag­ter­ste) fon­ta­nel be­kend­staan, is heel­wat k­lei­ner. Dié fon­ta­nel is drie­hoe­kig en skaars ’n hal­we sen­ti­me­ter groot. Dit sluit ie­wers tus­sen ses en agt we­ke oud.
Jy sal hier­die sag­te plek­kie net on­der die kroon van jou ba­ba se kop reg op die mid­del­lyn van sy ske­del voel.
WEES OP DIE UITKYK VIR… KLOPPENDE FON­TA­NEL­LE
’n Ba­ba se fon­ta­nel­le klop soms sig­baar. Is dit nor­maal? Ja, sê ken­ners. Dis bloot die bloed wat deur die are in sy brein pomp.
Hol fon­ta­nel­le dui op ont­wa­te­ring. Gee da­de­lik vir jou ba­ba vloei­stof. Dit kan ver­oor­saak word deur di­ar­ree, he­wi­ge naar­heid of bui­ten­ge­wo­ne hit­te.
Fon­ta­nel­le wat uit­bult is meest­al nor­maal, mits dit net ty­de­lik is. Dit ge­beur ge­woon­lik wan­neer ver­al ’n jon­ger ba­ba hom in­span om ’n poef uit te druk, op­gooi of be­hoor­lik huil. ’n Ba­ba se boon­ste fon­ta­nel­le bult ook soms as hy plat lê. As die fon­ta­nel weer te­rug­sak wan­neer jou ba­ba kalm is en reg­op sit, is dit heel­te­mal nor­maal.
Bultende fon­ta­nel­le wat nie weer na hul nor­ma­le voor­koms te­rug­keer nie, kan eg­ter ’n te­ken wees van druk­king of ont­ste­king in die brein. Raad­pleeg in sul­ke ge­val­le ’n dok­ter of neem jou ba­ba na ’n nood­een­heid. As jou ba­ba ter­self­der­tyd knie­se­rig of koor­sig is, moet jy jou be­slis na me­die­se hulp haas. Dit kan on­der meer brein­vlies­ont­ste­king wees.
Week­lik­se kli­niek­be­soe­ke in jou ba­ba se eer­ste ses we­ke is ’n moet – nie net om ge­wigs­toe­na­me te mo­ni­tor nie, maar ook om­dat ge­reel­de me­ting van sy kop­om­trek be­lang­ri­ke in­lig­ting oor die groei en ont­wik­ke­ling van sy brein ver­skaf.