"As die Here ons nie gehelp het nie …" is die bekende woorde waarmee die geliefde Psalm 124 open. In dié psalm is God die helper en die bevryder. Gelowiges, op hulle beurt, bely en loof.
8Toe 'n nuwe koning wat nie van Josef geweet het nie, oor Egipte begin heers, 9het hy vir sy volk gesê: "Besef julle dat die Israeliete nou meer en sterker is as ons? 10Kom ons bedink 'n plan teen hulle sodat hulle nie kan vermeerder nie. Anders kan dit gebeur dat as daar oorlog uitbreek, hulle dalk by ons vyand aansluit om teen ons te veg en ons land te oorweldig."
11Daar is toe slawedrywers oor hulle aangestel om hulle met dwangarbeid te onderdruk. Hulle moes die voorraadstede Pitom en Rameses vir die farao bou. 12Maar hoe meer die Israeliete onderdruk is, hoe meer het hulle geword en hoe meer het hulle oor die land versprei, in so 'n mate dat die Egiptenaars baie bang geword het vir hulle. 13Die Egiptenaars het slawe gemaak van die Israeliete 14en die lewe vir hulle bitter moeilik gemaak deur swaar werk met klei en bakstene en deur allerhande werk in die lande. Hulle moes onder dwang al die slawewerk vir Egipte doen.
15Die Egiptiese koning het vir die Hebreeuse vroedvroue Sifra en Pua gesê: 16"As julle 'n Hebreeuse vrou by geboorte bystaan en julle sien by die kraambed dat dit 'n seun is, moet julle hom doodmaak, maar as dit 'n dogter is,mag sy bly lewe."
Moses se geboorte en opvoeding
2 'n Man uit die stam Levi was met 'n Levitiese meisie getroud. 2Die vrou het swanger geword en 'n seuntjie in die wêreld gebring. Toe sy sien hoe mooi is hy, het sy hom drie maande lank weggesteek. 3Langer kon sy hom nie wegsteek nie. Daarom het sy vir hom 'n biesiemandjie gekry en dit met klei en pik dig gemaak. Sy het die seuntjie daarin neergelê en dit tussen die riete aan die kant van die Nyl gesit. 4Sy suster het op 'n afstand gaan staan om te sien wat met hom gebeur.
5'n Dogter van die farao het afgegaan Nyl toe om te swem, en die jongmeisies wat haar vergesel, het aan die kant van die rivier geloop. Toe sy die mandjie tussen die riete sien, stuur sy haar diensmeisie om dit te gaan haal. 6Met die oopmaak sien sy dit is 'n seuntjie en hy huil. Toe kry sy hom jammer en dink: dit is seker een van die Hebreeuse seuntjies.
7Sy suster kom sê toe vir die farao se dogter: "Mag ek vir u 'n vrou gaan roep, 'n Hebreeuse vrou met 'n pasgebore baba, dat sy die seuntjie vir u kan laat drink?"
Die vrou het die seuntjie geneem en vir hom gesorg. 10Toe hy oud genoeg was, het sy hom na die dogter van die farao toe gebring, wat hom as haar eie seun aangeneem het. Sy het hom Moses genoem, "want" het sy gesê, "ek het hom mos uit die water gehaal."
3Kragtens die genade wat aan my gegee is, sê ek vir elkeen van julle: Moenie van jouself meer dink as wat jy behoort te dink nie. Nee, lê jou liewer daarop toe om beskeie te wees in ooreenstemming met die maat van geloof wat God aan elkeen toebedeel het. 4Ons het baie lede in een liggaam, en die lede het nie almal dieselfde funksie nie. 5Net so is ons, al is ons baie, in Christus een liggaam, en almal afsonderlik lede van mekaar. 6Ons het genadegawes wat van mekaar verskil volgens die genade wat God aan elkeen van ons gegee het. As dit die gawe van profesie is, laat ons dit gebruik in ooreenstemming met die geloof wat ons bely. 7As dit is om te dien, laat ons dien. As dit is om onderrig te gee, laat ons onderrig gee. 8As dit is om mense te bemoedig, laat ons hulle bemoedig. As ons gee, laat dit sonder bybedoelings wees. As ons leiding gee, dan met toewyding. As ons ander help, dan met blymoedigheid
124 'n Pelgrimslied. Van Dawid.
7Ons is bevry soos 'n voël
uit die wip van 'n voëlvanger;
Toetrede: Flam 19 of Flam 22 of VONKK 230 of Lied 576
Votum: (Psalm 234:3 uit Liedboek)
Lofsang; VONKK 255 of Lied 579 of Psalm 124
Toewyding :Romeine 12:1-8
VONKK 226 of Lied 186
Skriflesing: Psalm 124
Flam 253 of VONKK 302 of Lied 492
Flam 253 laaste vers of Vonkk 302 Refrein of Lied 492 vers 1 laaste drie reëls
Flam 19 Heer, Hoe Lank of
Flam 22 Ek Soek U, O God of
VONKK 230 By die Heer vind ek rus (Psalm 62) of
Lied 576 "Moet jy stry teen moeilikhede"
Die ganse skepping het deur hom ontstaan; die vyand is deur daardie krag verslaan. Hy het ons voor die viand laat ontglip soos voëls ontsnap uit 'n gebreekte wip. Hy is ons hulp, hy het ons bygestaan.
(Psalm 234:3 uit Liedboek)
VONKK 255 Rea o boka, Morena / Ons bring U eer, ons Here God of
Lied 579 "Ons harte is verheug dat God" of
Toewyding: Romeine 12:1-8
VONKK 226 Neem, Heer, my hart of
F19. "Heer, Hoe Lank'
(RUBRIEK: Kersflam – Klag) Teks en musiek: André Serfontein © 2005 MAR Gospel Music Publishers
t' Voel of U nie van my weet nie.
Smekend kom ek voor u staan, want …
F22. E"k Soek U, O God"
(RUBRIEK: Kruisfuur – Toewyding / Verwondering / Aanbidding) Teks en musiek: Rhe Janse
© 1994 Brettian Productions (Reeds opgeneem op: Lentereën – Willie Joubert
25 Gunsteling Lof- en Aanbiddingsliedere – Louis Brittz Vrygemaak: Pretoria Oosterlig Gemeente) (Ps 63)
F253." U Is My Helper"
(RUBRIEK: Flammikidz – Geloof en Vertroue) Teks en musiek: Retief Burger © 2008 Urial Publishing
staan steeds deur al die jare.
U sal my nooit vergeet nie,
nooit verlaat nie.
U sal altyd daar wees,
altyd daar wees.
bang wees nie.
VONKK 230 "By die Heer vind ek rus (Psalm 62)"
Psalm 62 Teks: Driekie Jankowitz 2009 (Pro Deo); gewysig VONKK-Werkgroep 2012
Melodie: DRIEKIE – Anton Esterhuyse 2012 © Orrelbegeleiding: Anton Esterhuyse 2012 ©
© 2012 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Meditatief – Geloof en Vertroue / Lyding en Nood
By die Heer vind ek rus,
Hy's my rots en my redding.
Net by Hom staan ek sterk,
Hy's my veilige vesting.
1. Net God kan help en red in nood,
alleen sý krag sal my behou.
Stort al jul sorge uit voor Hom,
Hy sal sy kinders veilig hou.
2. Op mense kan jy min vertrou,
geweld en rykdom kom tot niks.
Die mag behoort aan God alleen;
net Hy, die Here, kan beskik.
VONKK 255 "Rea o boka, Morena / Ons bring U eer, ons Here God"
Teks: Rea o boka – Jeremiah Molelekeng (Sesotho); Afrikaanse teks: Gerrit Jordaan 2012 © Melodie: REA O BOKA – Tradisioneel Sesotho
Orrelbegeleiding: Gerrit Jordaan 2013 © Kantoryverwerking: Gerrit Jordaan 2013 ©
© Afrikaanse teks, orrelbegeleiding en kantoryverwerking: 2013 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Sesotho-teks en melodie: Openbare besit RUBRIEK: Multikultureel – Lofprysing
Rea o boka, Morena,
rentse re thabela wena.
Resa phela he monate.
Resa phela ga monate.
Ka pabello yaago, Ntate.
Ons bring U eer, ons Here God.
Saam is ons bly om U te eer.
U maak dat ons in vrede leef.
U gee beskerming, troue Heer.
Ons wil U prys, ons God en Heer.
Dit maak ons bly om U te loof.
U gee ons vrede, U versorg.
Vader, U help, beskerm ons.
VONKK 302 "Al sug die skepping swaar"
Nav Romeine 8 Teks: Jacques Louw 2017 © Musiek: TERRA PATRIS – Franklin Lawrence Sheppard 1915 (aangepas)
Kantoryverwerking: Franklin Lawrence Sheppard 1915 (aangepas) © Teks: 2017 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Klassiek – Pinkster / Skepping en Onderhouding / Die heerskappy van God / Geloof en Vertroue
1. Al sug die skepping swaar,
dis God se wêreld dié.
Die skepping sien verwagtend uit
en hoop op God alleen.
Kom laat ons dit bely:
Ons Here God regeer!
Mag al sy kinders seker weet:
Ons God is in beheer!
2. God gee vir ons sy Gees
en laat ons na Hom roep,
en dié wat "Abba, Vader" roep,
maak Hy sy erfgenaam.
3. Sy Gees bly pleit vir ons –
wat sukkel om te bid.
Die Gees pleit vir gelowiges,
bid volgens God se wil.
4. Wat sal ons ooit kan skei
van God se liefdestrou?
Geen lyding, swaarkry of gevaar
sal ons van Hom kan skei.
Ons Here het oorwin!
Hy leef en Hy regeer!
En saam met Hom sal ons oorwin!
Niks kon sy liefde keer!
Toe ons kinders was, het ons graag voëls in wippe probeer vang. Ek kan nie onthou dat ons ooit suksesvol was nie – ons was te ongeduldig! Maar die idee was om 'n voël te vang en dan weer te laat gaan.
Jy vat gewoon 'n kartondoos en 'n stokkie met 'n effense keep in. Jy bind 'n lang tou aan die stokkie en balanseer een kant van die boks op die stokkie. Dan gooi jy saadjies onder die boks, vat die tou en gaan kruip iewers weg waar jy die boks kan sien. Wanneer 'n voëltjie van die saad kom eet, pluk jy aan die tou. Die idee is dat die boks vinnig toe val, voordat die voëltjie kan ontsnap.
Illustreer so 'n wip. Laat van die kinders die tou trek. Verduidelik dit lekker dramaties, sodat hulle die spanning kan voel.
Verduidelik dan dat vandag se Psalm sê dat God ons bevry soos 'n voël wat uit 'n wip kom. Dat 'n mens soms bang is, maar dat God ons betyds red.
Hier is 'n eenvoudige inkleurprent van voëls.
Hierdie Psalm is in 1582 by 'n besondere geleentheid gesing toe 'n Skots-Presbiteriaanse predikant, John Durie, uitgesproke in sy kritiek op die koning en op prominente kerkleiers, na gevangeneming vrygelaat is.
Durie, 'n aanhanger van die Skotse Kerkhervormer, John Knox, is deur 200 vriende ontmoet en terug in Edinburgh in begelei. Die groep het aangegroei tot 'n skare van 'n paar duisend, wat begin het om Psalm 124 te sing: "As die Here ons nie gehelp het nie, dit moet Israel bely, as die Here ons nie gehelp het nie …."
Die vierstemmige sang van die groep was iets besonders. Die groep is self diep ontroer, met toeskouers wat ook meegevoer is. Van een van Durie se hoofvervolgers is gesê dat hy die sang van Psalm 124 by hierdie geleentheid meer gevrees het as enigiets anders wat hy ooit in Skotland aanskou het.
Dit is een van die vreugdes van die lees van die Psalms om jou te probeer indink in die omstandighede waarin dit die eerste keer gesing is. Want dit gee jou 'n beter idee van hoe dit ook op jou eie lewe van toepassing is.
'n Mens kan jou voorstel dat dié Psalm aan die einde van 'n gevaarlike tog gesing is (vgl. Ps. 122:2: "My voete staan in jou poorte, Jerusalem."). Die gevare is getrotseer en die belydenis dat die Here vir hulle was, het geblyk nie net teoreties waar te wees nie, maar in die praktyk van die lewe. Hulle voel soos 'n klomp voëls wat in 'n net vasgevang was, maar die net is gebreek en hulle kon ontvlug.
Die Psalm staan as 'n Pelgrimslied van Dawid bekend. Volgens Psalm 122 het die pelgrims in Jerusalem bymekaargekom om die Here te dank. Die Psalm word sterk met Dawid verbind. Hy lei Israel om die Here te dank vir hulp in die verlede en om vertroue in die Here se voortgesette hulp uit te spreek.
Ten spyte van die band met Dawid, sê sommige Skrifuitleggers dat hierdie psalm eintlik pas op die lippe van die bannelinge wat terugkeer vanaf Babilon. Tog moet die band met Dawid liefs behou word. Die verskillende uitdrukkings in die psalm, soos "toe mense ons aangeval het", "lewendig ingesluk", "woede ontbrand", "soos 'n voël ontvlug", klink meer soos 'n militêre aanval en redding uit die kloue van die aanvallers as terugkeer na ballingskap. Dit pas goed by omstandighede waarin Israel dikwels onder Dawid verkeer het.
By die tempel
Nou is hulle hier in Jerusalem by die tempel en die liturg begelei hulle om die vreugde van verlossing te bely: "laat Israel dit sê". En almal neem die refrein waarmee die liturg begin op, en sê saam met hom: "As die Here nie vir ons was nie … dan het hulle ons lewendig ingesluk toe hulle woede teen ons ontbrand het."
Die verlossing van die Here was in situasies van opstand en woede waar dit gevoel het asof hulle lewendig ingesluk word in 'n vernietigende konflik, asof 'n stroom tierende waters besig was om hulle lewens te oorweldig.
Maar, nou kan hulle hier in die tempel die Here kom prys dat Hy hulle nie oorgegee het aan die verskeurende tande van woedende mense nie, en hulle laat ontvlug het van die valstrik wat vir hulle gespan is.
Daarom kan hulle met nog meer oorgawe bely: "Ons hulp is in die Naam van die Here wat hemel en aarde gemaak het." Inderdaad!
Onthou, elke keer dat jy weer 'n predikant dié vers hoor opsê aan die begin van 'n erediens, dít is die agtergrond van dié belangrike bevestigende belydenis. God se hulp kom IN die konflik van die lewe tot sy reg. En ons almal kan daarvan getuig, waar ons getrou bly aan die Here, ons oë gerig is op sy hand (Ps. 123:2), ons in afhanklikheid van Hom lewe: "As die Here nie vir ons was nie …"
Leer dank en loof
'n Bekende Skrifverklaarder – Burden – beskryf hierdie as 'n psalm wat ons leer om die taal van lof en dank te gebruik. Volgens hom is hierdie 'n danklied en 'n loflied, liedere wat gebruik is om:
te onderrig, en
die geloof te bely.
Die loflied prys God in die algemeen vir sy dade en karakter, terwyl die danklied God vir 'n spesifieke verlossingsdaad loof.
Hy skryf: "In die geval van die loflied praat ons van 'bevrydende lof' en in die geval van die danklied van 'belydende lof'":
Die "bevrydende lof" sluit aan by die tema van vers 7 oor vrylating uit die vangnet van die voëlvanger.
Die "belydende lof" roep vers 8 op waarin die bidder van Psalm 124 erken die redding kom uit God se hand.
Lof sowel as dank kenmerk die lewe van geloof in gemeenskap met God. Dit vra 'n fyn aanvoeling en geloofsonderskeiding. Dit help ons om God se betrokkenheid in die daaglikse lewe herken en erken. Dit moet ook dien as middel vir openbare getuienis van geloof in God en die verkondiging van sy almag.
In donker oomblikke
Dirkie Smit skryf in sy oordenking oor wat Christene oor Jesus Christus bely na aanleiding van die Geloofsbelydenis van Nicea, dat Karl Barth in die somer van 1946, pas ná die Tweede Wêreldoorlog, Duitsland toe genooi is vir 'n reeks openbare lesings in Bonn.
Die byeenkomste het soggens om sewe-uur begin, voor die aanvang van die normale werksdag. Barth het oor die Apostoliese Geloofsbelydenis gepraat. Artikel ná artikel het hy dit vir die skare belangstellendes uit die stad en omgewing uitgelê … Hy het self later vertel dat hulle elke oggend eers 'n psalm of gesang moes sing om die mense 'n bietjie op te beur. Dit was nodig, het hy gesê, omdat dit 'n moeilike, 'n treurige, 'n pynlike tyd was … Die gehoor, het Barth vertel, het bestaan uit mense met ernstige gesigte, treurige gesigte; mense wat van voor af moes leer glimlag … Vir sulke mense het hy hierdie vroeg-kerklike geloofsbelydenis verduidelik.
Dit is wat Psalm 124 wil doen: ons in 'n moeilike tyd opbeur, ons leer om die taal van lof en dank weer te gebruik.
Dit laat ons met nuwe waardering Romeine 8:31-38 se gloeiende loflied onthou wat aan die teenwoordigheid van die Here Jesus Christus in ons lewe gekoppel word. Dit dien as ekstra versterking vir ons lewens:
"31Wat is nou ons gevolgtrekking oor al hierdie dinge? Dít: God is vír ons, wie kan dan teen ons wees? 32Hy het sy eie Seun nie gespaar nie, maar Hom oorgelewer om ons almal te red. Sal Hy ons dan nie al die ander dinge saam met Hom uit genade skenk nie?
37Maar in al hierdie dinge is ons meer as oorwinnaars deur Hom wat vir ons liefhet. 38Hiervan is ek oortuig: geen dood of lewe of engele of magte of teenswoordige of toekomstige dinge of kragte 39of hoogte of diepte of enigiets anders in die skepping kan ons van die liefde van God skei nie, die liefde wat daar is in Christus Jesus ons Here."
Flam 253 U Is My Helper of
VONKK 302 Al sug die skepping swaar of
Lied 492 "In U is vreugde"
Flam 253 laaste vers: Ek sal nie vrees, / ek sal nie vrees, / ek sal vir niemand / bang wees nie. of
Vonkk 302 Refrein: Kom laat ons dit bely: / Ons Here God regeer! / Mag al sy kinders seker weet: / Ons God is in beheer! of
Lied 492 vers 1 laaste drie reëls: Ons vrees geen dood meer, U is ons hoop, Heer. / Ons bly behoue en in vertroue / sing on sons vreugde. Halleluja!