Vrydag, 23 Junie 2017
- Ekskuus wat het van nederigheid geword?
Grootpraat, spog en “brag” het algemene praktyk geword. Dis ‘n sonde wat so stil-stil sosiaal aanvaarbaar geword het. Dis sommer deesdae ‘n inherente deel van die skolekultuur en die Facebook styl (hoe meer “likes” ek kan inoes hoe beter voel ek) en die selfbeeld era en die “celebrity” agenda. Dis in en cool om met jouself te spog en jouself te adverteer! Prestasies of geld. Spiere, gesig of lyf...
Wel God in sy Woord dink heel anders oor die saak. Spreuke 27:2 stel dit baie duidelik. “Laat dit aan ‘n ander oor om jou te prys, moet dit nie self doen nie; laat dit uit ‘n ander se mond kom, nie uit joune nie.” Grootpraat is by alle mense onvanpas, maar veral vir ‘n kind van God. Hoekom?
Grootpraat loën die feit dat ons net ontvangers is. Ontvangers van genade, gawes en persente. Oor persente kan mens bly wees, maar nie grootpraat en “afshow” nie, want jy het dit nie verdien nie en nie daarvoor gewerk nie. Dink weer hieroor : “Wie maak jou so belangrik? En wat besit jy wat jy nie ontvang het nie? As jy dit dan ontvang het, waarom stel jy jou so aan asof jy dit nie ontvang het nie?” (1 Korintiërs 4:7)
Grootpraat is ‘n simptoom van hoogmoed en dit maak dat God ons vyand is. “"God weerstaan hoogmoediges, maar aan nederiges gee Hy genade." (Jakobus 4:6)
Grootpraat misken ons afhanklikheid van God en is daarom sonde. Die grootprater insinueer dat hyself in beheer is en self sy talente en toekoms beheer. Dit word so treffend gestel in Jakobus 4:13-17. “Kom nou, julle wat sê: "Vandag of môre sal ons na dié en dié stad toe gaan en ‘n jaar lank daar bly; ons sal sake doen en geld maak."
Julle wat nie eers weet hoe julle lewe môre sal wees nie! Julle is maar ‘n damp wat ‘n oomblik verskyn en sommer weer verdwyn.
Julle moet eerder sê: "As die Here wil, sal ons lewe en sal ons dit of dat doen."
Maar nou is julle te seker van julleself en praat julle groot. Al sulke grootpratery is verkeerd. As iemand weet wat die regte ding is om te doen en hy doen dit nie, is dit sonde.”
GROOTPRAAT IS NIE ‘N DEUG NIE, MAAR ‘N SKANDE EN SONDE!
Grootpraat is teen die liefde. Dis niks anders as ‘n vorm van liefdeloosheid nie. 1 Kor. 13:4 “Die liefde is geduldig, die liefde is vriendelik; dit is nie afgunstig nie, is nie grootpraterig nie, is nie verwaand nie.” Jy maak ander mense seer met grootpraat. Grootpraat is maar eintlik ‘n subtiele manier om op ander te trap, om jouself bietjie bokant ander te verhef, of om ‘n ander se swakhede en minderwaardigheid te onderstreep.
Grootpraat gaan teen die essensie van die evangelie in. Ons as God se kinders het juis niks om oor te roem nie, want ons is uit genade alleen gered. Jesus het ons redding aan die kruis verdien en verwerf. Ons pogings, prestasie, verdienste, agtergrond, voorkoms of afkoms speel geen rol nie. Daarom roem Paulus alleenlik op die kruis! “Maar wat my betref, mag God verhoed dat ek ooit oor iets anders roem as oor die kruis van ons Here Jesus Christus, want deur die kruis is die wêreld vir my dood en ek vir die wêreld.” (Galasiërs 6:14) Kan jy jou indink dat daar in die hemel enige grootpratery in enige vorm sal wees? Nee. Dit pas daarom reeds op aarde nie by God se kinders nie. In die hemel sal daar net dankbaarheid wees vir die genade. Dankbaarheid vir vergifnis. Dankbaarheid vir die kruisdood. Alle lof en eer en roem sal aan die Lam gebring word wat ons met sy bloed gekoop het.
Is alle komplimente en pryse en erkenning dan verkeerd? Nee, ons teks is mos duidelik. (Spreuke 27:2) Nee, laat ander mense jou prys en nie jyself nie! As jy die beste is, is dit nie verkeerd nie, maar laat ander mense dit dan raaksien en sê, nie jyself nie! As ander jou prys of gelukwens is dit ook nie verkeerd om hulle daarvoor te bedank nie. Maar nog belangriker : Laat dit veral aan God oor om jou te beoordeel en te prys, want mense se komplimente is dikwels ook vals... “Daarom moet julle nie te vroeg, voordat die Here kom, ‘n oordeel uitspreek nie. Hy sal ook die dinge wat in duisternis verborge is, aan die lig bring en die bedoelings van die hart blootlê. Elkeen sal dan van God die lof ontvang wat hom toekom.” (1 Kor. 4:3-5) Pasop maar gerus ook vir vleiery. Vleiery, heuning om die mond smeer is ‘n boetie van grootpraat. Leef voor die aangesig van God. Laat God jou eer, laat God jou beloon en prys soos en wanneer Hy besluit. (2 Kor. 10:18.) “Die man wat die proef deurstaan het, is nie die een wat homself prys nie, maar die een wat deur die Here geprys word.” Moenie komplimente najaag nie, moenie vir die skare speel nie. Laat ons leef voor die aangesig van God. Hy sal pryse en pluimpies uitdeel soos Hy wil.
Pasop vir subtiele grootpraat. Dis nou wanneer jy al jou hoedanighede en prestasies uitstal en ewe vroom byvoeg “Ag, ek wil net vir die Here dankie sê...!” Of mens hoor : "Jy weet, die Here seën my nou so, ek het onlangs my vyfde plaas gekoop...” Party mense se getuienisse van redding word op so ‘n manier aangebied dat dit eintlik neerkom op grootpraat eerder as ‘n getuienis tot God se eer! “Jong, ek het elke week ‘n ander meisie gehad, ek kon ‘n motor in 17 sekondes steel, ek was die man onder die manne... voordat die Here my siel gered het!” Op wie is die fokus nou eintlik?
Grootpraat skreeu teen genade. Grootpraat is ‘n miskenning van God. Grootpraat en selfverheffing roep die oordele van God op. Grootpraat weerspreek die lewe en boodskap van Jesus! Jesus het nooit gesê, “Salig is die wat spog!” nie, maar : “Salig is die wat weet hoe afhanklik hulle van God is.”
NEDERIGE DANKBAARHEID PAS BY ELKE KIND VAN GOD!
Kan jy vandag eerlik sê: “Ek is ‘n sondaar, maar God was my deur Jesus genadig, uit genade het Hy my vergeef, uit genade het Hy my sy kind gemaak, uit genade sal ek volhard en die hemelse wenstreep behaal, maar ook uit genade skenk Hy my elke dag krag, gesondheid en voedsel soos Hy wil!"?
...Dan sal jy weet daar is geen plek vir grootpraat in jou lewe nie, maar net nederige dankbaarheid...
Vrydag, 16 Junie 2017
DIE ENIGSTE LOGIESE DANKBARE REAKSIE OP GENADE Die opdrag in ROMEINE 12:1,2 aan die kind van God is baie duidelik : OFFER JOUSELF! Sjoe! Offer is nou nie juis ‘n term wat ons met ons lewensideale in verband bring nie. Offer jouself is nou nie juis nie een van die gewilde temas van al hierdie motiveringsprekers en “lifecoaches” nie, maar dis inderdaad die Bybelse ideaal en doelwit vir God se kinders. Om geoffer te word klink nie juis na ‘n lekker ding nie. Dink aan wat met ‘n offerdier gebeur – hulpeloos vasgebind op ’n altaar, keel afgesny en verbrand. Implikasie vir my en jou is duidelik - ‘n Prysgawe van jouself... van jou manier van bestaan, dink en doen!
Radikaal, byna onwerklik. Is dit regtig wat God van ons vra? Hoe moet ons dit verstaan? Vir die agtergrond van hierdie opdrag moet ons eers weer teruggaan na die eerste helfte van die Romeine brief. Onthou Paulus doen hierdie beroep “op grond van die ontferming van God.” Van watse ontferming praat hy? Dit wat hy reeds bespreek het. Kom ons kyk net na twee voorbeelde : “Almal het gesondig, en het nie deel aan die heerlikheid van God nie, maar hulle word, sonder dat hulle dit verdien, op grond van sy genade vrygespreek vanweë die verlossing deur Jesus Christus". (Romeine 3:23,24) "So sê ook Dawid dat dié mens geseënd is wat deur God vrygespreek word buite wetsonderhouding om: "Geseënd is die mense wie se oortredinge nie gestraf word nie en wie se sonde vergewe word.
Geseënd is die mens vir wie die Here die sonde nie toereken nie." (Romeine 4:7-8) Verbysterende genade! Uiteindelik eindig die eerste helfte van die Romeine brief in ‘n doksologie (lofprysing) in Romeine 11:33-36. “O diepte van die rykdom en wysheid en kennis van God! Hoe ondeurgrondelik is sy oordele, hoe onnaspeurlik sy weë! "Wie ken die bedoeling van die Here? Wie gee Hom raad? Wie bewys Hom ‘n guns, sodat Hy verplig is om iets terug te doen?" Uit Hom en deur Hom en tot Hom is alle dinge. Aan Hom behoort die heerlikheid tot in ewigheid! Amen.”
Dis duielik, Paulus bars uit in verwondering en aanbidding voor God. Waarom? Hy word oorweldig deur die asemrowende, verstommende genade en goedheid van God wat hy beskryf het in die eerste deel van sy brief. Wat behels dit alles? God skenk vir ons as rebelse sondaars in Jesus Christus volledige vryspraak en vergifnis uit genade, vrede met God, kindskap, ‘n ewige erfenis saam met Jesus. Hy gee die heerlike belofte van sy standhoudende liefde. (niks kan ons van hierdie liefde skei nie) Dis alles onverdiende guns en genade!
Die opdrag om jouself te offer maak net sin teen hierdie dramatiese agtergrondsfeit van die genade van God. Anders gesê, hierdie opdrag kom eksklusief net na mense wat God se genade reeds gesmaak het. In effek sê Paulus, omdat dit als waar is, omdat God julle so radikaal genadig was, is daar net een redelike reaksie, net een soort sinvolle godsdiens : GEE JOUSELF AS OFFER AAN GOD! Hier het ons die ideaal en ambisie van die begenadigdes!
Wat behels hierdie offer van jouself prakties? Dit gaan oor die beskikbaarstelling en toewyding van jou hele menswees aan God. Letterlik word die woord “liggame” hier gebruik.* Toewyding is nie net ‘n geestelike saak nie, dit gaan oor konkreet prakties anders leef en anders doen. Paulus het eintlik reeds hierdie saak in Romeine 6:13 aangeroer.
Negatief. “moenie aan hierdie sondige wêreld gelykvormig word nie” Wees anders en doen anders! Breek met die ou gedragspatrone, die gewoontes, die leefstyl van die sondige sosiale en kulturele sisteem waarin julle julself bevind. Die wêreld rondom ons het ‘n siening oor geld, oor mag , oor populariteit (in wees), oor sukses, oor seksualiteit, oor sekuriteit, oor vergelding... wat teen God se Woord en opdragte indruis. Die wêreld se siening is (en dit word in elke fliek wat jy kyk en byna elke liedjie wat jy luister gepropageer...) kry soveel geld as moontlik...trap op ander, doen wat jy wil...slaap rond... jaag na plesier... Ons wat genade ontvang het moet teen hierdie sienings en leefstyl kies. Ons moet daarmee breek. Dis ‘n baie ernstige saak, as ons kyk wat die apostel Johannes hieroor gesê het. “Moenie die sondige wêreld en die dinge van die wêreld liefhê nie. As iemand die wêreld liefhet, is die Vader se liefde nie in hom nie. Die wêreldse dinge- alles wat die sondige mens begeer, alles wat sy oë sien en begeer, al sy gesteldheid op besit-kom nie van die Vader nie, maar uit die wêreld.En die wêreld met sy verleidelike dinge gaan verby, maar wie die wil van God doen, bly ewig lewe.” (1 Johannes 2:15-17) Die wêreld se sienings en propaganda maak elke dag ‘n appèl op ons, dit nooi ons en roep ons om deel te wees, maar dis waar die offer van jouself inkom. Breek daarmee, kies daarteen, dink en doen anders...
Positief. “laat God julle verander deur julle denke te vernuwe” Hier sien ons pragtig wat praktiese heiligmaking in ‘n Christen se lewe behels. Dis ‘n voortdurende proses van denkverandering. God se kinders word opgeroep tot ’n proses van konstante gedagte vernuwing. Ons denke moet “gerewire” word! Of anders gestel, jy moet toelaat dat God jou “mind change” Dit gaan daaroor dat ons prakties in elke lewenssituasie en keuse ons sal onderwerp aan God se wil. Ons dink en doen nie meer soos voorheen nie. Die wil van God en nie die metodes, modes of menings van die wêreld nie, moet ons lewens reguleer. Die wil van God is nie ‘n geheim nie, ons hoef nie te wag vir ‘n stem of engel nie, dis wat God in sy Woord leer. Die kind van God onderwerp homself aan ‘n voortdurende leerproses om volmaak gehoorsaam te wees aan die Here. So ‘n kind van God het ‘n honger na die Woord, so ‘n kind van God het ‘n opregte begeerte om te verander en die Here te gehoorsaam, al kos dit wat... Dit raak vir jou absoluut belangrik dat God moet hou van jou keuses en besluite.
Is jy ‘n begenadigde? Het jy besef dat jy ‘n rebel en verlore sondaar was, maar dat God jou heeltemal vergewe het en as sy kind aangeneem het? Dan is daar net een logiese reaksie van dankbaarheid... Gee jouself as ‘n lewende offer aan God!
*τα σωματα υμων
Nagevolg van Genade,
Die tragiese gebeure van 16 Junie 1976 is nog vars in baie mense se geheue. (Môre gaan dit weer herdenk word met netjiese polities korrekte toesprake...) Tien duisend swart hoërskoolleerlinge marsjeer aanvanklik vreedsaam deur Soweto se strate in protes… Ongelukkig het dit nie vreedsaam gebly nie, maar ontplof in ‘n orgie van geweld, brandstigting, plundery en moord. Dis geskiedenis. Die probleem is, hierdie geweld gaan vandag nog steeds voort… Die Afrika kind het nog steeds geen rus en vrede nie. Die Afrika kind is nog steeds op die verwoestingspad. Afrika kinders vernietig hulle eie toekoms.
Vroeër vandeesweek is mens weer hieraan herinner.
RSG berig : "Pendelaars wat ontevrede was oor ernstige vertragings met Metrorail se treine, het groot skade op die Kaapstadse stasie aangerig toe hulle 'n trein aan die brand gesteek en geboue beskadig het. 'n Woordvoerder van die Kaapstadse brandweer, Theo Layne, sê vier brandweerwaens is na die toneel gestuur om die brand te blus en die polisie is ontplooi. Niemand is in die voorval beseer nie. Metrorail het bevestig dat honderde ontevrede pendelaars amok gemaak en winkels by die stasie geplunder en beskadig het. Die vertragings is blykbaar veroorsaak deur probleme met die kragtoevoer. Metrorail sê hoewel hulle begrip het vir die pendelaars, kan niks dié optrede regverdig nie. Metrorail gaan beeldmateriaal van kringtelevisiekameras bestudeer om aanklagte van saakbeskadiging teen die skuldiges te lê.” Agt treinwaens is beskadig wat Metrorail se reeds beperkte vermoë nog verder beperk. En wie gaan die meeste daaronder ly? Die kinders van Afrika!
Dis nou die bekende patroon in Suid-Afrika. As iets nie volgens hulle sin verloop nie, brand hulle hulle eie treine, skole, munisipale geboue en polisiestasies af. Venda, Lichtenburg, Kaapstad... In 1976 was daar griewe. Niemand ontken dit nie. Die griewe het tot ‘n mate simpatie gewek, want daar was nie destyds ‘n demokratiese bestel waarin almal kon deel nie. Maar nou in 2017 het almal stemreg en tog het die metode om griewe te lug onveranderd gebly. Brandstigting en barbarisme. Geweld en vernietiging. Chaos en anargie. En meer subtiel maar met nog erger gevolge... korrupsie, nepotisme, staatskaping....
Soos in 1976 is daar beslis nog steeds probleme met die owerhede, bestuuurspraktyke, dienslewering... Die verskil is net, die owerhede van vandag is wettig verkose owerhede, wat self deur die brandstigters en plunderaars via die stembus aangestel is. Dit laat mens besef, die groot probleem is nie die probleme nie, maar die mense met die probleme. Wanneer gaan die Afrika kind leer om probleme op nugtere konstruktiewe manier te hanteer? Wanneer gaan die besef deurdring dat geen land of volksgroep homself nog ryk geplunder, gestaak, afgebrand of gemarsjeer het nie? Verbetering van omstandighede kom slegs deur harde werk, mededeelsaamheid en respek.
Die probleem met die Afrika kind is groter as die probleme met infrastruktuur en ekonomiese agterstande. Dis ‘n gesindheidsprobleem, ‘n inherente geweldskultuur, ‘n houding van minagting van gesag, ‘n gebrek aan respek vir eiendom en lewe, ‘n hartsprobleem. Ten diepste ‘n sondeprobleem! 16 Junie kan dus baie nuttig aangewend word as ‘n dag van verootmoediging, ‘n geleentheid om tot bekering op te roep. Bekering tot God, wat ook sal lei tot respek vir die naaste, sy lewe en sy eiendom. En natuurlik ‘n ag slaan op die wyse woorde van Paulus : “Toe ons nog by julle was, het ons vir julle uitdruklik gesê: ‘As iemand nie wil werk nie, moet hy ook nie eet nie.’" (2 Tessalonisense 3:10)
Vuur simboliseer ook die verterende heiligheid van God. Sy heiligheid brand alles weg wat vuil, onrein en boos is. Die Heilige Gees in ons lewens lei tot ‘n reinigingsproses waar ons skoongemaak word. Die Heilige Gees gee lewe, maar daar is ook ‘n gevaarlike angswekkende kant van die Heilig Gees se werking. Hy is so heilig en suiwer dat alle kompromieë met sonde en valsheid ondenkbaar en onhoudbaar word in sy teenwoordigheid. Die vuurtonge het ook ‘n derde konnotasie. Lukas gebruik nie die woord “vlamme” nie , maar “tonge”. Waarskynlik doelbewus. Die Heilige Gees bring ons tot getuienis. Hy roer ons hart en spraak aan om te vertel van die wonderdade van God.
SONDE EN DIE OORDELE DAAROOR BRING VERDEELDHEID, DIE GEES BRING DEUR DIE EVANGELIE ‘N NUWE MENSHEID EN NUWE EENHEID TOT STAND! OOK VIR MY!
*Genesis 2:7 in LXX καὶ ἔπλασεν ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν
Handelinge 2:2 καὶ ἐγένετο ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος ὥσπερ φερομένης πνοῆς βιαίας καὶ ἐπλήρωσεν ὅλον τὸν οἶκον οὗ ἦσαν καθήμενοι
Donderdag, 01 Junie 2017
Eeue later in JOHANNES 2:23-25* lees ons die volgende skokkende woorde met betrekking tot Jesus se bediening : "En toe Hy in Jerusalem was op die pasga gedurende die fees, het baie in sy Naam geglo (πιστεύω) , omdat hulle die tekens gesien het wat Hy doen. Maar Jesus self het Hom aan hulle nie toevertrou (πιστεύω) nie, omdat Hy almal geken het en omdat Hy nie nodig gehad het dat iemand van die mens sou getuig nie; want Hy self het geweet wat in die mens is." Tydens die Paasfees was Jesus besig om te preek en mense gesond te maak. Jesus se woorde en wonderwerke het ‘n groot impak op die skare gehad. Op die oog af was dit 'n baie suksesvolle uitreik. Jesus se naam was op almal se lippe! Baie het tot 'geloof' gekom. Mens kan aanvaar daar was groot opwinding, bewondering oor Jesus se mag en heel moontlik trane van dankbaarheid en meelewing. In ons taal sou mense dalk kon sê : “Maar dis mos herlewing! Dis wonderlike nuus! Hier gebeur iets!”
Aangrypend en wonderlik, maar ongelukkig gooi vers 24 koue water op hierdie heerlike warm wonderlike nuus. Van Jesus word gesê dat Hy Hom aan hulle nie toevertrou het nie. "Toevertrou" is dieselfde Griekse woord (πιστεύω) en word weer gebruik. Daar staan wel dat die skare geglo (πιστεύω) het.....maar Jesus aanvaar nie die egtheid van hul geloof nie. Als wat soos geloof lyk is nie geloof nie. Als wat blink is nie goud nie! Hul geloof kan as wondergeloof of skyngeloof of tydelike geloof beskryf word. Sulke geloof lê vlak in die emosies en verdwyn na 'n tyd. Omdat dit net 'n emosionele ervaring is en nie 'n hartsverandering nie, bluf dit baie mense. Jesus kan egter nie geflous word nie, want Hy weet wat binne die mens aangaan. Jesus kyk dwarsdeur die skyn en die opwinding en die mooi woorde...
Jy kan maar sê dis ‘n toewydingsgebed, ‘n bekeringsgebed. Pragtige waarhede, aangrypende woorde! Dit klink so mooi en vroom, so diep gelowig. Maar wag ‘n bietjie, wat is God se reaksie op hierdie boetelied? Hy is glad nie beïndruk nie. “Wat moet Ek met jou doen, Efraim? Wat moet Ek met jou doen, Juda? Julle liefde is soos ‘n môrewolkie: dit verdwyn so vinnig soos dou.
Dít is waarom Ek julle met my profete gestriem het, julle met my woorde vernietig het. My straf oor julle kom so seker soos die lig, want Ek verwag liefde eerder as offers, toewyding aan My eerder as brandoffers.” (Hosea 6:4-6) God kyk dwarsdeur hulle en sien dat hulle toewyding net ‘n tydelike opwelling en emosie is. Hulle toewyding is maar net uiterlik. Hulle kastige liefde is kortstondig en onbetroubaar. As die son opkom verdwyn die morewolkies en verdamp die dou baie gou. Hierdie mooi toewydingswoorde van Israel flous Hom nie en Hy waarsku hulle dat Hy hulle nog steeds gaan straf.
Pasop vir tydelike indrukke, tydelike bekering, tydelike toewyding, tydelike berou, tydelike emosies! Pasop vir uiterlike en kunsmatige veranderings. Ons moet hierteen gewaarsku... Almal wat ‘n lekker ervaring gehad het, wat opgewonde van mannekampe af terugkom of by 'n groot Angus Buchan saamtrek was, is nie noodwendig waarlik gered nie... Jy het dalk iets wonderliks beleef, maar wat het daarvan geword? Moenie stop en stilstaan by ‘n wonderlike gevoel en ‘n paar trane nie! Gaan tot by die kern. Ploeg 'n braakland! Laat God jou hart ondersoek en nuutmaak! Weet dat ‘n paar uiterlike aanpassings nie genoeg is nie. God soek ‘n hartsverandering. Hy sê in Hosea 6:6, Hy wil eerder liefde hê as offers. Eerder toewyding as brandoffers. ‘n Hele nuwe lewenshouding. Nou wat gebeur hier? Het God sy volk afgeskryf? Staan die deur nou toe vir hulle (en vir ons)?Nee!! Dit gaan op die ou end juis oor God se liefde wat sy kinders terugroep! (Hosea 11:8) “Maar hoe kan Ek jou prysgee, Efraim? Hoe kan Ek jou laat vaar, Israel? Hoe kan Ek jou vernietig soos Adma, met jou maak soos met Sebojim? Ek kan dit nie oor my hart kry nie. My liefde brand te sterk.”
God het sondaars REGTIG LIEF! As ons dit maar wil raaksien... Daarom roep HY weer opnuut vir jou en my... “Wat jy moet doen, is om na jou God toe terug te keer: jy moet Hom liefhê en sy bevele gehoorsaam, jy moet jou hoop altyd op jou God vestig.” (Hosea 12:7) Wat beteken hierdie opdrag vir ons in Nuwe Testamentiese konteks?
Ware geloof is nie net ‘n lekker gevoel nie. Ware geloof is nie ‘n tydelike opwinding nie. Ware geloof is ‘n voortdurende afhanklike kyk na die Gekruisigde Jesus! Onthou, net na Joh 2 kom Jesus in Joh 3 en verduidelik die wedergeboorte is die soewereine werk van die Heilige Gees, maar die opdrag kom tot ons : “Moses het die slang in die woestyn hoog op ‘n paal gesit; so moet die Seun van die mens verhoog word, sodat elkeen wat in Hom glo, die ewige lewe kan hê.” (Johannes 3:14,15) Die oproep gaan oor vertroue op Jesus om jou van alle sonde te reinig. Hoe lyk egte Christenskap dan nou teenoor tydelike opwellings en oppervlakkige veranderings? Ons ken mos die antwoord : Sonde, verlossing en dankbaarheid is die elemente van ware egte Christenskap. Egte geloof maak erns met die aakligheid van sonde, maak erns met die genoegsaamheid van Jesus as Verlosser, maak erns met ‘n opregte dankbaarheidslewe van gehoorsaamheid! En in hierdie dankbaarheid moet ons volhard! “Maar wie tot die einde toe volhard, sal gered word.” (Markus 13:13)
Tydelike emosionele opwellings,
-vertel ons so ontsettend baie van die Heilige Gees! [‘n Voorskou op ons Pinksterrreeks wat DV op 4 Junie sal begin]
Op Pinksterdag gaan die koms van die Heilige Gees gepaard met die teken van vuur! (Handelinge 2) Dis nie maar toevallig nie. Vuur bring die gedagte van God se heilige teenwoordigheid en reiniging na vore. Dink bietjie aan die tema van vuur in die Ou Testament.
Demonic Soul Copies,
Ignited in Christ,
- vloek of seën? Metodisme is een van daardie
vloekwoorde in die kerklike wêreld waarvan min mense wat die term gebruik presies
weet wat hulle daarmee bedoel. ‘n Algemene beskuldiging wat sommer onnadenkend
rondgeslinger en gehoor word is : “Die Skotse predikante het die Metodisme in
die NG Kerk ingevoer” of “In Suid-Afrika word dr. Andrew Murray die draer van
die Metodistiese denkstrominge.” Dit
maak dan sommer by implikasie van dr. Andrew Murray ‘n vreeslik gevaarlike dwaalleraar,
want daar word ook beweer : “Die hoofgedagte van Metodisme is dat elke mens die
saad van Goddelike genade in hom dra. Dit beteken dat dit van die mens self
afhang of hy in die genade deel of nie. Daardeur verwerp hulle die
uitverkiesingsleer.” Nou wonder mens van watter Metodisme word hier gepraat,
aangesien een van die grondleggers van die Metodisme, George Whitefield juis ‘n
vurige verdediger van die uitverkiesingsleer was!
Soms word die indruk gewek dat
die etiket van die gewraakte Metodisme ‘n baie breë kwas is om almal te smeer
wat erns probeer maak met Bybelse begrippe soos geloof, bekering en radikale
lewensheiliging. Sommige maak selfs die
Bybelse opdrag om mense tot ‘n geloofsbeslissing uit te daag af as Metodisme.
(Asof Johannes die Doper, Paulus en Jesus dit nie gedoen het nie!) Party is
oortuig bidure is “Metodisties” en moet daarom liefs vermy word. Vir ander is die begrip “herlewing” per definisie ‘n
metodistiese dwaling. Is dit histories en teologies korrek en regverdig om
sulke aannames te maak? Vermoedelik is
daar kampvegters vir die suiwer leer wat die term “Metodisme” dalk met goeie
intensies gebruik om kritiek te lewer op die oppervlakkige evangelisasie
metodes en revivalisme wat by die semi-Pelagiaan Charles Finney (amper ‘n eeu
later) ontstaan het. Dat ons skepties behoort te wees oor die sienswyses en
praktyke wat party hedendaagse
“evangelicals” by hom oorgeneem het, spreek vanself, maar om dit onder die noemer van Metodisme te
hanteer kan nie histories of teologies geregverdig word nie. ‘n Bietjie agtergrond kan dalk help om die verwarring op te klaar en baie van die
wilde stellings te temper.
Waarvandaan kom die begrip Metodisme? Daar is duidelike historiese bewyse1.
dat die term van vroeg af deur George
Whitefield op homself van toepassing gemaak is. Dis eers later deur John Wesley
gebruik. Hierdie twee saam met John se broer Charles en verskeie ander was lede
van die sogenaamde “Holy Club” in Oxford in 1729. Op hierdie vroeë stadium was
die “Holy Club” natuurlik geensins evangelies van aard nie. Die fokus was
streng geestelike dissipline en asketisme, maar sonder evangeliese sekerheid en
blydskap. Die evangeliese herlewing en die kragtige prediking daaraan verbonde
het eers later plaasgevind nadat Whitefield en die Wesleys die bevryding van
die vryspraak deur die geloof in Christus alleen proefondervindelik gesmaak
het. Niemand sal seker presies weet waarna die term “Metodisme” oorspronklik
verwys het nie, maar Wesley se verklaring was soos volg : “A Methodist is one who lives according to the method laid
down in the Bible.” Dié benaming is natuurlik ook deur die teenstanders van die Groot Evangeliese
herlewing van die 18de eeu gebruik om almal wat deur die herlewing beïnvloed is
mee aan te dui hetsy diegene binne die Kerk van Engeland of daarbuite. Eers later is die woord gebruik om Metodiste
van Anglikaanse evangeliese gelowiges te onderskei. Verder moet mens ook in ag neem dat die
noemer “Metodiste” in ‘n engere sin na die volgelinge van John Wesley (wat Arminiaanse
oortuigings gehuldig het) kon verwys, maar in ‘n breër sin ook kon verwys na
Whitefield en Lady Huntingdom se
volgelinge wat die leerstellings van die Calvinisme onderskryf het. Die werk van Whitefield en ander Calvinistiese
herlewingspredikers soos Howel Harris en Daniel Rowland het immers later
uitgeloop op die totstandkoming van die Calvinistic Methodist Connexion.
Dit spreek dus van absolute
onkunde om Whitefield en Wesley in dieselfde teologiese mandjie te gooi bloot
omdat hulle vriende en beide groot predikers was tydens die Groot Evangeliese
Herlewing van die 18de eeu. George Whitefield, een van die invloedrykste
predikers in die geskiedenis van die Christendom was ‘n oortuigde Calvinis2. en het
drasties en duidelik van Wesley verskil oor laasgenoemde se leer van
perfeksionisme en Arminianisme. Enige iemand wat hieroor sou twyfel kan gerus
maar net Whitefield se uiters bekwame antwoord lees wat hy aan Wesley geskryf
het in reaksie op dié se aanval op die Calvinisme in sy preek getiteld “Free
Grace”. Whitefield berispe Wesley onder andere met die volgende sterk taal :
“Dear Sir, for Jesus Christ’s sake, consider how you dishonour God by denying
election. You plainly make salvation depend not on God’s free-grace, but on
man’s free-will…” Hou ook in gedagte dat
Whitefield besondere aanklank gevind het by die hoog aangeskrewe Calvinistiese
teoloog (en kenner van herlewing) Jonathan Edwards van die Verenigde State.
Juis ook as dit kom by die onderwerp van herlewing moet ons versigtig wees vir
oorhaastige uitsprake en ongeldige kritiek. Om alle voorstanders van ware
herlewing3. (wat iets heel anders is as die revivalisme van die
latere Charles Finney) in ‘n Metodistiese (bedoelende Arminiaanse) kamp saam te
jaag, is teologies onverantwoordelik, histories onjuis en getuig van onkunde
oor die kragtige genadewerking van God gedurende herlewings waarvan die vrugte die
toets van die tyd deurstaan het. Dink maar byvoorbeeld aan die heerlike en
blywende vrug van die Koreaanse herlewing…
Die Kaapse goewerneur Lord
Charles Somerset het vanaf 1822 ‘n verengelsingsbeleid deurgevoer. Hiervoor sou
hy ook die kerk probeer inspan. Die dringende tekort aan predikante weens die
aansienlike vermeerdering van gemeentes het ‘n gaping vir hom gelaat om
Engelsprekende predikante aan te stel en so op subtiele wyse sy doelwitte te
help bereik. Drie Skotse leraars wat voorheen in diens van die Londense
Sendinggenootskap4. was naamlik George Thom, John Evans en John
Taylor is in NG gemeentes aangestel. In 1820 het die goewerneur vir ds. Thom na
Skotland gestuur om nog Skotse predikante te gaan werf. Tydens die Kaapse sinode
van 1834 was meer as die helfte van die predikante van Skotland afkomstig. Dit spreek vanself dat hulle ‘n beduidende
invloed in die NG Kerk sou uitoefen. Wat ons nie uit die oog moet verloor nie
was dat die Skotse predikante waaronder ds. Andrew Murray (die bekende dr.
Andrew Murray en prof. John Murray se
vader) Calviniste was. Dit was ‘n deurleefde evangeliese Calvinisme van die
soort waarvan die lewe en werk van
bekende Skotse leraars uit daardie tyd waaronder Andrew en Horatius Bonar,
Robert Murray McCheyne en die latere sendeling in China, William Burns5.
getuig. Die verskynsel van herlewing binne ‘n Calvinistiese konteks was iets
waarmee hulle goed bekend was. (Dink aan
die Kilsyth Herlewing van 1838-39 in Skotland.) Alhoewel goewerneur Somerset klaarblyklik duistere oogmerke gehad het
met die invoer van Skotse predikante, het hierdie leraars met hulle sterk
evangeliese en puriteinse uitkyk ongetwyfeld daartoe bygedra dat daar ‘n
behoefte in die kerk gestimuleer is na ‘n meer proefondervindelike godsdiens.
Daar was ‘n verlange na ‘n geestelike ontwaking of herlewing.
Dit bring ons dan by die
evangeliese herlewing wat in die jare 1860-62 in die NG Kerk, maar ook in ander
kerkgenootskappe in Suid-Afrika ondervind is. Hierin het dr. Andrew Murray,
maar ook ander predikante (wat terloops nie Skotse wortels gehad het nie) soos
G.W.A. van der Lingen, J.H. Neethling en
N.J. Hofmeyer ‘n groot rol gespeel. In hierdie tyd het baie lidmate ‘n
persoonlike belewenis van die heil in Christus ervaar en was daar ‘n merkbare
groei in toewyding in die kerklike lewe. Belangrike vrae om te antwoord is onder meer :
Hoe geregverdig is dit om Metodisme te koppel aan die evangeliese herlewing van
die 1860’s in Suid-Afrika? Wat was dr. Andrew Murray se rol hierin? En wat was
die vrugte van die herlewing? ANDREW MURRAY
Ons moet pasop om herlewing nie
outomaties te assosieer met die verwerping van die uitverkiesingsleer (onthou
vir Whitefield) en ortodoksie in die algemeen nie. Dit was juis Andrew Murray
wat ‘n kragtige stryder teen die liberalisme was. (En hoe dringend nodig het
die NG Kerk tog vandag weer so ‘n dapper
persoon wat vir die waarheid sal opstaan!) Om net twee voorbeelde te noem. Murray moes die kerk se gereformeerde standpunt in ‘n
hofsaak verdedig toe die advokaat siek
geword het. Hy het toe ‘n toespraak van vier uur gelewer en die saak is gewen!6. Murray het ook die liberalisme bestry in
sy “Het Moderne Ongeloof.” Laat ons nie vergeet nie, dr. Andrew Murray
was ‘n predikant van gereformeerde oortuiging wat selfs ‘n kommentaar op die
Heidelbergse Kategismus geskryf het. Inderdaad
het hy ook sy teologiese swak plekke gehad waaronder sy siening oor Goddelike genesing en sy affiniteit vir die
Keswick leer van ‘n dieper lewe, maar hy was alles in ag genome ‘n man van
God met ‘n reuse positiewe geestelike
nalatenskap. Dis wel verstaanbaar dat
sekere fasette van die herlewingsprediking aanstoot sou kon gee soos die beklemtoning van bekering (veral seker vir
onbekeerdes!) en ‘n sterk emosionele element versterk deur die sing van
opwekkingsliedere en passievolle Woordverkondiging. Beslis is daar
altyd die gevaar van uiterstes, eensydighede en oorbeklemtoning wat mag voorkom, maar in geheel gesien is die lewe en
praktyk van die NG Kerk oneindig verryk deur die herlewing waarin dr. Andrew
Murray en baie ander ‘n groot aandeel in gehad het. Buitendien is alle moontlike negatiewe gevolge
van bogenoemde niks in vergelyking met die gevaar van verbondsoutomatisme en
valse gerustheid nie. Die persoonlike ervaring van God se genade in Christus,
erns met lewensheiliging, stimulering
van ‘n innige gebedslewe (soos ook tydens bidure en Pinksterdienste) en ‘n sendingywer (waarvan die geskiedenis
van die NG Kerk so merkwaardig getuig) is vrugte van herlewing wat tot die eer
van God en die uitbreiding van sy Koninkryk gelei het!7. As hierdie dinge dan deel van die “Metodisme”
sou wees, dan moet ons dit as ‘n seëning uit die hand van die Here beskou.8. Uiteraard kan dit nie ontken word dat die aantygings oor “Metodisme” in die NG
Kerk vir baie ‘n ernstige saak was
nie. Dit sou immers ook aangevoer word
as een van die redes vir die hartseer afskeidings wat die NG Kerk beleef het met
die totstandkoming van die Gereformeerde Kerk in 1859 en ook later die stigting
van die Gereformeerde Kerke onder die Kruis. Gewoonlik is sulke gebeure baie kompleks
vanweë misverstande, plaaslike persoonlikheidsbotsings en omstandigheidsfaktore
en moet mens sekerlik baie versigtig wees om “Metodisme” op ‘n simplistiese
wyse die oorsaaklike sondebok vir hierdie kerklike onenigheid te maak. 9.
Histories gesien bly dit in elk
geval ‘n vraag of die invloed wat dr. Andrew Murray en ander op die kerk gehad
het as Metodisme beskryf kan word. Daar
sou moontlik ‘n indirekte lyn aangedui kon word, maar die direkte wortels van hulle oortuigings en praktyke
moet eerder by die Réveil, ‘n geestelike
beweging wat in Nederland (en ook ander
Europese lande) van 1830 tot 1850 gevoel is, gesoek word. Die Réveil het klem
gelê op die innerlike geloofslewe en praktiese Christenskap. Dit was ‘n
broodnodige reaksie op die geestelike verval binne in die kerk. Onder die
invloed van die Réveil het daar in 1844 ‘n studentevereniging SECOR DABAR aan die Universiteit van Utrecht tot stand
gekom met die doel om persoonlike bekering en ‘n praktiese vroom
lewenswandel te bevorder. Deur hierdie
vereniging het Afrikaner studente soos John en Andrew Murray, N.J. Hofmeyer,
J.H. Neethling en ander wat in daardie
jare in Utrecht gestudeer het, met die beginsels van die Réveil kennis gemaak
en weer as latere geestelike leiers die NG Kerk in hierdie rigting beïnvloed. Wat die herlewing van die 1860's betref is dit belangrik om kennis te neem van die uitbreek van herlewing in verskeie lande in 1859 soos onder andere Ierland, Skotland en die VSA. Dit het niks te make gehad met Metodisme nie, maar het beslis meegewerk om die behoefte aan 'n geestelike ontwaking ook in Suid-Afrika te stimuleer. (Kliek op ULSTER HERLEWING as 'n voorbeeld)
Weens die komplekse geskiedenis
en veelsydigheid van die Metodisme lyk
dit vir my of mens maar baie versigtig
moet wees om dit sommer as ‘n algemene etiket te gebruik om afwykings van die
gereformeerde leer mee aan te dui en persone met wie mens nie heeltemal
saamstem nie verdag te maak. As gelowiges mag en moet ons mekaar in broederlike
liefde wys op gevare en foute, selfs ook oor kerkgrense heen. Hierdie
teregwysings moet duidelik en sinvol wees sodat dit tot die geestelike welsyn
van die aangesprokenes mag strek. ‘n Vae en ongenuanseerde beskuldiging van
Metodistiese invloede dien myns insiens nie so ‘n doel nie.
1. Dallimore, A., George Whitefield, Volume 1, p381ev.
2. Jonker, W.D., Uit Vrye Guns Alleen, p34.
3. Met “ware herlewing” word hier bedoel ‘n soewereine werk van God se genade op ‘n groot skaal wat lewens oor ‘n wye front radikaal aanraak en verander. Dit kan nie deur mense georganiseer word nie, maar is ‘n bonatuurlike heerlike ingrype van God. Vir ‘n duidelike hantering van die verskil tussen “herlewing” en “revivalisme” sien Murray, I. H. se Revival & Revivalism – The Making and Marring of American Evangelicalism 1750-1858, The Banner of Truth Trust, 1994.
4. Was hierdie voormalige sendelinge van die Londense Sendinggenootskap Calvinisties van oortuiging? ‘n Dieptestudie hieroor kan seker van groot waarde wees, maar val buite die skopus van ‘n kort skrywe soos hierdie. Daar is egter byvoorbeeld geen rede om die Calvinisme van iemand soos ds. George Thom te betwyfel nie. Sy leermeester by die sendingseminarie, Dr. David Bogue was ‘n Calvinis met ‘n sterk geloof in predestinasie. Na Thom se aankoms in die Kaap in Oktober 1812 het hy betrokke geraak by die 93rd Highland Regiment en spesifiek by ‘n Calvinistiese vereniging wat sedert 1808 tussen die soldate bestaan het. Van ds. Thom se voorstelle by die sinode van 1824, nadat hy ‘n leraar van die NG Kerk geword het, het ingesluit dat daar ten minste een keer per maand uit die Heidelbergse Kategismus gepreek word. Sien Christian Library (internet), George Thom (1789-1842): Scottish pioneer in South Africa (outeur onbekend). Vir ‘n evaluering van die enorme positiewe bydra van die Skotse leraars in die NG Kerk, sien Sass, F. W., The Influence of the Church of Scotland on the Dutch Reformed Church of South Africa (ongepubliseerde Ph.D. tesis, University of Edinburgh, 1956)
5.Interessant, as negejarige skoolseun, het Andrew Murray se pad met die van Burns gekruis in Skotland. Murray is natuurlik in Graaff-Reinet gebore, maar vir skoolopleiding oorsee gestuur. Heiberg, C.F., A Heart on Fire: The Life of Andrew Murray (1828-1917)
7. ‘n Boom word aan sy vrugte geken en die sendingywer wat kenmerkend was van Murray se fisiese en geestelike nasate spreek boekdele. Elkeen wat kennis dra van die merkwaardige sendingpogings van die NG Kerk dwarsoor Afrika en tot sover as die destydse Ceylon sal hiervan kan getuig.
8. Die kerkhistorikus Prof. P.B. van der Watt skryf dan ook : “Die meer praktiese inslag wat die Ned. Geref. Kerk ten gevolge van sy kontak met die Metodisme gekry het, moet as ‘n bate erken word.” Van der Wat, P.B., Die Nederduitse Gereformeerde Kerk 1824-1905, p24. Van der Watt onderskei ongelukkig self ook nie duidelik tussen die Arminiaanse en Calvinistiese vorm van die Metodisme nie.
9. In alle billikheid moet dit gemeld word dat daar ook ander redes vir die afskeiding van 1859 aangevoer word soos die kerk-staat verhouding, kollegialisme en natuurlik die Gesangekwessie. Met sommige van hierdie redes kan mens inderdaad meer simpatie as met ander hê. (Interessant genoeg, die Skotse leraars was juis die grootste beswaarmakers teen die staat se invloed in kerklike sake.) Die doel van hierdie kort artikel is egter nie om die redes van afskeiding te beoordeel nie, maar slegs om aan te dui dat die beskuldiging van “Metodisme” so maklik op ongenuanseerde en onverantwoordelike wyse gebruik word.