Antieke Egipte / La Civiltà Egizia - Realistiese Kunstenaar - 2021
Antieke Egipte / La Civiltà Egizia
Antieke Egipte was 'n beskawing van antieke noordoostelike Afrika, gekonsentreer langs die laer bereik van die Nylrivier in wat nou die moderne Egipteland is. Dit is een van ses beskawings om onafhanklik op te staan. Die Egiptiese beskawing het die prehistoriese Egipte gevolg en rondom 3150 vC gesluitvolgens konvensionele Egiptiese kronologie) met die politieke eenwording van Bo en Lower Egipte onder die eerste farao Narmer (algemeen bekend as Menes).
Vroeë dinastiese tydperk 3100-2686 vC
Ou Koninkryk 2686-2181 vC
1ste Intermediêre Periode 2181-2055 vC
Middelryk 2055-1650 vC
2de Intermediêre Periode 1650-1550 vC
Nuwe Koninkryk 1550-1069 vC
3de Intermediêre Periode 1069-664 vC
Laat Periode 664-332 vC
Achaemenid Egipte 525-332 vC
Macedonies en Ptolemaïse Egipte 332-30 vC
Romeinse en Bisantynse Egipte 30 vC-641 nC
Sasaniese Egipte 619-629
Arabiese Egipte 641-969
Fatimid Egipte 969-1171
Ayyubid Egipte 1171-1250
Mamluk Egipte 1250-1517
Ottomaanse Egipte 1517-1867
Franse beroep 1798-1801
Egipte onder Mohammed Ali 1805-1882
Khedivaat van Egipte 1867-1914
Britse beroep 1882-1922
Sultanaat van Egipte 1914-1922
Koninkryk van Egipte 1922-1953
Die geskiedenis van antieke Egipte het plaasgevind in 'n reeks stabiele koninkryke, geskei deur periodes van relatiewe onstabiliteit bekend as Intermediêre Periodes: die Ou Koninkryk van die vroeë Bronstydperk, die Midde-Koninkryk van die Middelste Bronstydperk en die Nuwe Koninkryk van die Laat Bronstydperk .Egypt bereik die hoogtepunt van sy krag in die Nuwe Ryk gedurende die Ramesside-tydperk, waar dit die Hittitiese Ryk, Assiriese Ryk en Mitanni-Ryk mededing het, waarna dit 'n tydperk van stadige agteruitgang betree het. Egipte is binnegeval of oorwin deur 'n opeenvolging van vreemde magte, soos die Kanaäniete / Hyksos, Libiërs, die Nubiërs, die Assiriërs, Babiloniërs, die Achaemenidse Persse en die Macedoniërs in die Derde Intermediêre Periode en die Laat Periode van Egipte. nasleep van Alexander die Grote se dood, een van sy generaals, Ptolemeus Soter, het homself as die nuwe heerser van Egipte gevestig. Hierdie Griekse Ptolemaïse Koninkryk het Egipte tot 30 vC geregeer toe dit onder Cleopatra in die Romeinse Ryk geval het en 'n Romeinse provinsie geword het.
Die sukses van die antieke Egiptiese beskawing het gedeeltelik gekom van sy vermoë om aan te pas by die voorwaardes van die Nylriviervallei vir landbou. Die voorspelbare oorstroming en beheerde besproeiing van die vrugbare vallei het surplusgewasse geproduseer, wat 'n digter bevolking en sosiale ontwikkeling en kultuur ondersteun. Met die hulpbronne om te spaar, het die administrasie die mineraaluitbuiting van die vallei en omliggende woestynstreke geborg, die vroeë ontwikkeling van 'n onafhanklike skryfstelsel, die organisasie van kollektiewe konstruksie en landbouprojekte, handel met omliggende streke en 'n militêre beoog om buitelandse vyande te verslaan en Egiptiese oorheersing te beveg. Om hierdie aktiwiteite te bemoedig en te organiseer was 'n burokrasie van elite-skrifgeleerdes, godsdienstige leiers en administrateurs onder die beheer oor 'n farao, wat die samewerking en eenheid van die Egiptiese volk verseker het in die konteks van 'n uitgebreide stelsel van godsdienstige oortuigings.
Die vele prestasies van die antieke Egiptenare sluit in die steengroef-, opmetings- en konstruksie tegnieke wat die bou van monumentale piramides, tempels en obeliskers ondersteun het; 'n stelsel van wiskunde, 'n praktiese en effektiewe stelsel van medisyne, besproeiingstelsels en landbouproduksietegnieke, die eerste bekende plankbote, Egiptiese faam- en glastegnologie, nuwe vorms van letterkunde en die vroegste bekende vredesverdrag wat met die Hittiete gemaak is. het 'n blywende nalatenskap gelaat. Sy kuns en argitektuur is wyd gekopieer, en sy oudhede het tot ver in die wêreld gelei. Die monumentale ruïnes het al eeue lank die verbeelding van reisigers en skrywers geïnspireer. 'N nuutgevonde respek vir oudhede en uitgrawings in die vroeë moderne tyd deur Europeërs en Egiptenare het gelei tot die wetenskaplike ondersoek na die Egiptiese beskawing en 'n groter waardering vir sy kulturele erfenis.
Die Nyl is die lewenslyn van sy streek vir baie van die menslike geskiedenis. Die vrugbare vloedvlakte van die Nyl het die mens die geleentheid gegun om 'n gevestigde landbou-ekonomie en 'n meer gesofistikeerde sentrale samelewing te ontwikkel wat 'n hoeksteen geword het in die geskiedenis van die menslike beskawing. Nomadiese moderne menslike jagter-versamelaars het in die Nylvallei begin woon. die Middel Pleistoseen ongeveer 120,000 jaar gelede. Teen die laat Paleolitiese tydperk het die droë klimaat van Noord-Afrika toenemend warm en droog geword, en het die bevolking van die gebied gedwing om langs die riviergebied te konsentreer.
In Predynastiese en vroeë dinastiese tye was die Egiptiese klimaat baie minder dor as vandag. Groot dele van Egipte was bedek in geteelde savanne en deur kuddes weidingshongers oorgedra. Blare en fauna was in alle omgewings baie meer produktief en die Nylstreek het groot populasies van watervoëls gesteun. Jag sou vir die Egiptenaars algemeen gewees het, en dit is ook die tydperk waarin baie diere eerste gematig is. Omstreeks 5500 vC het klein stamme wat in die Nylvallei gewoon het, ontwikkel tot 'n reeks kulture wat 'n ferm beheer oor landbou en veeteelt toon. identifiseerbaar deur hul pottebakkery en persoonlike items, soos kamme, armbande en krale. Die grootste van hierdie vroeë kulture in boonste (suidelike) Egipte was die Badari, wat waarskynlik in die Wes-Woestyn ontstaan ​​het; Dit was bekend vir sy hoë gehalte keramiek, klipgereedskap en die gebruik daarvan. Die Badari is gevolg deur die Amratian (Naqada I) en Gerzeh (Naqada II) kulture, wat 'n aantal tegnologiese verbeteringe gebring het. So vroeg as die Naqada I-tydperk het predikastiese Egiptenare obsidiaan van Ethiopië ingevoer, wat lemme en ander voorwerpe van vlokkies gemaak het. In Naqada II keer bestaan ​​daar vroeë bewyse van kontak met die Nabye Ooste, veral Kanaän en die Byblos-kus. Oor 'n tydperk van ongeveer 1000 jaar het die Naqada-kultuur ontwikkel van 'n paar klein boerdery gemeenskappe tot 'n kragtige beskawing waarvan die leiers in volle beheer was. van die mense en hulpbronne van die Nylvallei. Die vestiging van 'n kragsentrum in Hierakonpolis en later by Abydos het Naqada III-leiers hul beheer oor Egipte noordwaarts langs die Nyl uitgebrei. Hulle het ook verhandel met Nubië in die suide, die oases van die westelike woestyn in die weste en die kulture van die oostelike Middellandse See en Nabye Ooste in die ooste. Rooi Nubiese begrafnisse by Qustul het artefakte geproduseer wat die oudste bekende voorbeelde van Egiptiese dinastiese simbole bevat, soos die wit kroon van Egipte en valk. Die Naqada-kultuur het 'n verskeidenheid van materiaalprodukte vervaardig wat weerspieël die toenemende krag en rykdom van die elite, sowel as gemeenskaplike persoonlike gebruik items, wat kamme, klein beeldhouwerk, geverfde pottebakkery, hoë kwaliteit dekoratiewe klipvase, kosmetiese palette en juweliersware van goud, lapis en ivoor insluit. Hulle het ook ontwikkel 'n keramiekglans bekend as faience, wat goed in die Romeinse tyd gebruik is om koppies, amulette en figure te versier. Gedurende die laaste predikastiese fase het die Naqada-kultuur begin met die gebruik van geskrewe simbole wat uiteindelik ontwikkel is tot 'n volledige stelsel van hiërogliewe vir die skryf van die antieke Egiptiese taal.
Vroeë dinastiese tydperk (c. 3050-2686 vC)
Die vroeë dinastiese tydperk was ongeveer eendag aan die vroeë Sumeriese-Akkadiese beskawing van Mesopotamië en van antieke Elam. Die derde eeu vC Egiptiese priester Manetho het die lang lyn van farao's van Menes tot sy eie tyd gegroepeer in 30 dynastieë, 'n stelsel wat vandag nog gebruik word. Hy het gekies om sy amptelike geskiedenis te begin met die koning met die naam "Meni" (of Menes in Grieks) wat geglo het die twee koninkryke van Bo en Lower Egipte verenig te hê (rondom 3100 vC). Die oorgang na 'n verenigde staat het meer geleidelik gebeur as antieke Egiptiese skrywers verteenwoordig, en daar is geen eietydse rekord van Menes. Sommige geleerdes glo egter dat die mitiese Menes die farao Narmer kon gewees het, wat uitgebeeld kon koninklike regalia op die seremoniële Narmer Palette, in 'n simboliese aksie van eenwording. In die vroeë dinastiese tydperk ongeveer 3150 vC versterk die eerste van die dinastiese farao's beheer oor laer Egipte deur 'n hoofstad in Memphis te vestig, waaruit hy die arbeidsmag en landbou van die vrugbare delta streek kon beheer, sowel as die winsgewende en kritiese handelsroetes na die Levant. Die toenemende mag en rykdom van die farao's gedurende die vroeë dinastiese tydperk is weerspieël in hul uitgebreide mastaba-grafte en mortuary-kultusstrukture by Abydos, wat gebruik is om die vervalle farao na sy dood te vier. Die sterk instelling van koningskap Ontwikkel deur die farao's het gedien om staatsbeheer oor die land, arbeid en hulpbronne wat noodsaaklik was vir die oorlewing en groei van die antieke Egiptiese beskawing te wettig.
Ou Koninkryk (2686-2181 vC)
Groot vordering in argitektuur, kuns en tegnologie is gemaak in die Ou Koninkryk, aangevuur deur die verhoogde landbouproduktiwiteit en gevolglike bevolking, wat moontlik gemaak is deur 'n goed ontwikkelde sentrale administrasie. Sommige van die antieke Egipte se kronprestasies, die Giza-piramides en Great Sphinx, Onder die leiding van die regering het staatsamptenare belasting ingesamel, gekoördineerde besproeiingsprojekte om gewasopbrengs te verbeter, opgestel boere te werk aan konstruksieprojekte en 'n regstelsel op te rig om vrede en orde te behou. Saam met die stygende belangrikheid van 'n sentrale administrasie het 'n nuwe klas opgeleide skrifgeleerdes en amptenare opgerig wat deur die farao aan boere toegeken is ter betaling van hul dienste. Paraohs het ook grondtoelaes aan hul lykskultusse en plaaslike tempels gegee om te verseker dat hierdie instellings die hulpbronne gehad het om te aanbid. die farao na sy dood. Skoliere glo dat vyf eeue van hierdie praktyke die e eeue lank uitgewis het konomiese mag van die farao, en dat die ekonomie nie meer kon bekostig om 'n groot gesentraliseerde administrasie te ondersteun nie. As die mag van die farao afgeneem het, het die plaaslike goewerneurs genaamd nomarke die oppergesag van die farao begin uitdaag. Dit, tesame met ernstige droogtes tussen 2200 en 2150 vC, word veronderstel dat die land die 140-jarige tydperk van hongersnood en twis wat bekend staan ​​as die Eerste Intermediêre Tydperk, betree.
Eerste Intermediêre Periode (2181-1991 vC)
Nadat Egipte se sentrale regering aan die einde van die Ou Koninkryk ineengestort het, kon die administrasie nie meer die land se ekonomie ondersteun of stabiliseer nie. Streekgouverneurs kon nie op die koning staatmaak vir hulp in tye van krisis nie, en die gevolglike voedseltekorte en politieke geskille het in hongersnode en kleinskaalse burgeroorloë gestyg. Ten spyte van moeilike probleme het plaaslike leiers, wat nie hulde aan die farao toegewy het nie, hul nuutgevonde onafhanklikheid gebruik om 'n florerende kultuur in die provinsies te vestig. Terwyl hul eie hulpbronne beheer het, het die provinsies ekonomies ryker geword - wat deur groter en beter begrafnisse onder alle sosiale klasse. In die uitbarsting van kreatiwiteit het provinsiale ambagsmanne aangeneem en aangepas kulturele motiewe wat voorheen beperk was tot die koninkryk van die Ou Koninkryk, en skrifgeleerdes het literêre style ontwikkel wat die optimisme en oorspronklikheid van die tydperk uitgedruk het. Van hul lojaliteit tot die farao het plaaslike heersers begin met die kompetisie mekaar vir territoriale beheer en politieke mag. Teen 2160 vC het regeerders in Herakleopolis beheer van laer Egipte in die noorde, terwyl 'n mededinger-stam in Thebes, die Intef-familie, beheer oor Opper-Egipte in die suide geneem het. As die Intefs aan bewind gegroei het en hul beheer noordwaarts uitgebrei het, het 'n botsing tussen die twee mededingende dynasties het onvermydelik geword. Omstreeks 2055 vC het die noordelike Theban-magte onder Nebhepetre Mentuhotep II uiteindelik die Herakleopolitaanse heersers verslaan en die Two Lands herenig. Hulle het 'n tydperk van ekonomiese en kulturele renaissance bekend as die Midde-Koninkryk ingewy.
Middel Koninkryk (2134-1690 vC)
Die farao's van die Midde-Koninkryk het die land se voorspoed en stabiliteit herstel en sodoende die herlewing van kuns, letterkunde en monumentale bouprojekte gestimuleer. Mentuhotep II en sy elfde dinastie-opvolgers het van Thebes geregeer, maar die vizier Amenemhat het ek, toe hy in 1985 aan die begin van die twaalfde dinastie koningskap aanvaar het, die hoofstad van die land verskuif na die stad Itjtawy, geleë in Faiyum. Van die farao's van die twaalfde dinastie het 'n vooruitziende landherwinnings- en besproeiingskema onderneem om landbouproduksie in die streek te verhoog. Daarbenewens het die militêre herowerde gebied in Nubië wat ryk was aan steengroewe en goudmyne, terwyl arbeiders 'n defensiewe struktuur in die Oos-Delta gebou het, die "Mure-van-die-Heerser"om te verdedig teen buitelandse aanval. Met die farao's wat militêre en politieke veiligheid en groot landbou- en minerale rykdom verseker het, het die volk se bevolking, kuns en godsdiens floreer. In teenstelling met die elitistiese Ou Koninkryk se houding teenoor die gode het die Midde-Koninkryk ervaar 'n toename in uitdrukkings van persoonlike vroomheid en wat 'n demokratisering van die hiernamaals genoem kan word, waarin alle mense 'n siel gehad het en na die dood van die gode van die gode verwelkom kon word. Middeleeuse letterkunde bevat gesofistikeerde temas en karakters wat in 'n selfvertroue geskryf is. welsprekende styl. Die verligting- en portretbeeldhoukuns van die tydperk het subtiele, individuele besonderhede gevat wat nuwe hoogtes van tegniese perfeksie bereik. Die laaste groot heerser van die Midde-Koninkryk, Amenemhat III, het Semitiese Kanaänitiese setlaars van die Nabye Ooste in die delta toegelaat. streek om 'n voldoende arbeidsmag vir sy besonder aktiewe mynbou- en bouveldtogte te bied. Hierdie ambisieuse b Uilding- en mynbou-aktiwiteite, in kombinasie met ernstige vloede in die Nyl later in sy regering, het die ekonomie gespanne en die stadige afname in die Tweede Intermediêre Tydperk gedurende die later dertiende en veertiende dinastieë neergesit. Gedurende hierdie afname het die Kanaänitiese setlaars beheer oor die delta-streek aangeneem, en uiteindelik in Egipte as die Hyksos aan bewind gekom.
Tweede Intermediêre Tydperk (1674-1549 vC) en die Hyksos
Omstreeks 1785 vC, toe die mag van die Midde-Koninkryk-farao's verswak het, het 'n Wes-Asiatiese volk genaamd die Hyksos reeds in die Oos-Delta-dorp Avaris gevestig, die beheer van Egipte aangegryp en die sentrale regering gedwing om terug te keer na Thebes. Die farao is behandel as 'n vaas en verwag om hulde te bring. Die Hyksos ("buitelandse heersers") behou Egiptiese modelle van die regering en word as farao's geidentifiseer en sodoende Egiptiese elemente in hul kultuur geïntegreer. Hulle en ander indringers het nuwe gereedskap van oorlogvoering in Egipte ingevoer, veral die saamgestelde boog en die perdekar. Na hul toevlug het die inwoner Theban-konings het hulself vasgevang tussen die Kanaänitiese Hyksos wat die noorde en die Heksos 'Nubiese bondgenote, die Kushites, suid van Egipte vasgevang het. Na jare van vassalage het Thebes genoeg krag gekry om die Hyksos uit te daag in 'n konflik wat meer as 30 jaar geduur het. , tot 1555 vC. Die farao's Seqenenre Tao II en Kamose kon uiteindelik die Nubiërs in die suide van Egipte verslaan, maar het nie die Hyksos verslaan nie. Die taak het tot Kamose se opvolger Ahmose I gekom, wat 'n reeks veldtogte suksesvol uitgevoer het. Hyksos se teenwoordigheid in Egipte word permanent uitgeroei. Hy het 'n nuwe dinastie gevestig. In die Nuwe Ryk wat gevolg het, het die weermag 'n sentrale prioriteit geword vir die farao's wat t soek. o Uitbreiding van Egipte se grense en poog om bemeestering van die Nabye Ooste te behaal.
Nuwe Koninkryk (1549-1069 vC)
Die farao's van die Nuwe Ryk het 'n tydperk van ongekende voorspoed gevestig deur hul grense te beveilig en diplomatieke bande met hul bure te versterk, waaronder die Mitanni-ryk, Assirië en Kanaän. Militêre veldtogte onder Tuthmosis I en sy kleinseun Tuthmosis III het die invloed van die farao's uitgebrei na die grootste ryk wat Egipte ooit gesien het. Tussen hul heerskappy het Hatshepsut oor die algemeen vrede bevorder en herstel handelsroetes wat tydens die Hyksos-besetting verlore geraak het, sowel as uitbreiding na nuwe streke. Toe Tuthmosis III in 1425 vC gesterf het, het Egipte 'n ryk gehad wat van Niya in die noordweste van Syrië tot by die vierde waterval van die Nyl in Nubië strek, waarby lojaliteit toegepas word en toegang tot kritieke invoer soos brons en hout oopgemaak word. Die Nuwe-Romeinse farao's het 'n groot begin -skaalbouveldtog om die god Amun te bevorder, wie se groeiende kultus in Karnak gebaseer was. Hulle het ook monumente gebou om hul eie prestasies te verheerlik, beide werklik en verbeel. Die Karnak tempel is die grootste Egiptiese tempel wat ooit gebou is. Die farao Hatshepsut het so 'n hiperbool en grootheid gebruik tydens haar regering van amper tweeëntwintig jaar. Haar regering was baie suksesvol, gekenmerk deur 'n lang tydperk van vrede en rykdom, handelsuitvoerings na Punt, herstel van buitelandse handelnetwerke en groot geboue. projekte, insluitende 'n elegante mortuary tempel wat teen die Griekse argitektuur van 'n duisend jaar later, 'n kolossale paar obelisks, en 'n kapel by Karnak teenstaan. Ten spyte van haar prestasies het Amenhotep II, die erfgenaam van Hatshepsut se neef-stiefson Tuthmosis III, probeer uitvee haar nalatenskap naby die einde van sy vader se bewind en dwarsdeur sy, wat baie van haar prestasies as sy toespreek. Hy het ook probeer om baie gevestigde tradisies wat oor die eeue heen ontwikkel het, te verander. Sommige stel voor dat dit 'n nuttelose poging was om ander vroue te verhoed om Farao te word en om hul invloed in die koninkryk te bekamp. Omstreeks 1350 vC het die stabiliteit van die Nuwe Koninkryk bedreig verder toe Amenhotep IV die troon opgevaar het en 'n reeks radikale en chaotiese hervormings ingestel het. Hy het sy naam verander na Akhenaten. Hy het die voorheen duistere songod Aten as die hoogste godheid aangespoor, die aanbidding van die meeste ander godhede onderdruk en die mag van die tempel aangeval wat deur die priesters van Amun in Thebes oorheers is, wat hy gesien het as korrupte. Die hoofstad van die nuwe stad Akhetaten (hedendaagse Amarna), Akhenaten het 'n dowe oor na gebeure in die Nabye Ooste (waar die Hetiete, Mitanni en Assiriërs vir beheer beheer het) gedraai. Hy was gewy aan sy nuwe godsdiens en artistieke styl. Na sy dood is die kultus van die Aten vinnig verlaat, die priesters van Amun het gou krag teruggekry en die hoofstad na Thebes teruggekeer. Onder hul invloed het die daaropvolgende farao's Tutankhamun, Ay en Horemheb gewerk om al die vermelding van Akhenaten se kettery, nou bekend as die Amarna-tydperk, uit te roei. Rond 1279 vC het Ramesses II, ook bekend as Rames die Grote, die troon opgevaar en verder gegaan. bou meer tempels, stel meer standbeelde en obelisks op en veer meer kinders as enige ander farao in die geskiedenis. 'N Dapper militêre leier, Ramesses II, het sy leër teen die Hetiete in die Slag van Kadesh gelei (in moderne Sirië) en nadat hulle tot 'n dooiepunt gestry het, uiteindelik ingestem het tot die eerste aangetekende vredesverdrag, omstreeks 1258 vC. Met beide die Egiptenare en Hetitse Ryk kon hulle nie die oorhand oor mekaar kry nie, en beide magte was ook bang vir die uitbreiding van die Midde-Assiriese Ryk, Egipte het uit baie van die Nabye Ooste ingetrek. Die Hittiete is dus gelaat om onsuksesvol met die kragtige Assiriërs en die pas aangekomde Phrygians te kompeteer. Egipte se rykdom het dit egter 'n aanloklike teiken vir inval gemaak, veral deur die Libiese Berbers in die weste en die See-mense, 'n vermeende konfederasie van seevaarders. van die Egeïsche See. Aanvanklik kon die weermag hierdie invalle afstoot, maar Egipte het uiteindelik beheer oor sy oorblywende gebiede in die suidelike Kaanan verloor, en baie daarvan val aan die Assiriërs. Die gevolge van eksterne bedreigings is vererger deur interne probleme soos korrupsie, grafroof en burgerlike onrus. Nadat hulle hul krag herwin het, het die hoëpriesters by die tempel van Amun in Thebes groot gebiede van grond en rykdom opgehoop en hul uitgebreide mag het die land gedurende die derde Intermediêre Tydperk gesplinter.
Derde Intermediêre Periode (1069-653 vC)
Na die dood van Ramesses XI in 1078 vC het Smendes gesag oor die noordelike deel van Egipte aangeneem, wat uit die stad Tanis beslis het. Die suide is effektief beheer deur die hoëpriesters van Amun by Thebes, wat slegs Smendes herken het. Gedurende hierdie tyd het Berber-stamme van wat later Libië genoem word, in die westelike delta gevestig en die opperhoofde van hierdie setlaars het hul outonomie begin toeneem. Libiese prinses het in 945 vC beheer oor die delta onder Shoshenq I gehad. Hulle het die Libiese Berber, of Bubastiet, die dinastie wat ongeveer 200 jaar lank regeer het, gestig. Shoshenq het ook beheer oor suidelike Egipte verkry deur sy familielede in belangrike priesterlike posisies te plaas. In die middel van die negende eeu vC het Egipte 'n mislukte poging aangewend om weer 'n vastrapplek in Wes-Asië te kry. Osorkon II van Egipte, saam met 'n groot alliansie van nasies en volke, insluitende Persië, Israel, Hamath, Fenicië / Kanaän, die Arabiere, Arameërs en neo-Hittiete onder andere, betrokke by die Slag van Karkar teen die magtige Assiriese koning Shalmaneser III in 853 vC. Hierdie koalisie van magte het egter misluk en die Neo-Assiriese ryk het steeds Wes-Asië oorheers. Libië Berber-beheer het begin uitroei as 'n mededingende inheemse dinastie in die delta onder Leontopolis ontstaan ​​het. Ook het die Nubiërs van die Kushiete Egipte van die lande na die suide bedreig. Op die millennia van interaksie (handel, akkulturasie, beroep, assimilasie en oorlog) met Egipte, het die Kusitiese koning Piye sy Nubiese hoofstad Napata verlaat en in 727 vC. Egipte binnegeval. Piye het die beheer van Thebes en uiteindelik die Nyl Delta maklik aangegryp. Hy het die episode op sy stela van oorwinning aangeteken. Piye het die verhoog vir die volgende vyf-en-twintigste dinastiese farao's, soos Taharqa, die "Twee lande"van Noord-en Suid-Egipte. Die Nylvallei-ryk was so groot soos wat dit sedert die Nuwe Koninkryk was. Die Twintig-vyfde dinastie het 'n renaissance-tydperk vir antieke Egipte ingelei. Religie, kuns en argitektuur is herstel na hul glorieryke Ou , Die middel- en die nuwe koninkryk vorm. Farao's, soos Taharqa, het tempels en monumente in die Nylvallei gebou, insluitend Memphis, Karnak, Kawa, Jebel Barkal ens. Dit was tydens die Vyf en Twintigste Dinastie dat daar die eerste wydverspreide konstruksie van piramides (baie in moderne Soedan) in die Nylvallei sedert die Midde-Koninkryk. Piye het verskeie onsuksesvolle pogings om Egiptiese invloed in die Nabye Ooste uit te brei, toe beheer deur Assirië. In 720 vC het hy 'n leër gestuur ter ondersteuning van 'n opstand teen Assirië, wat in Filistië en Gaza plaasgevind het. Piye is egter deur Sargon II verslaan en die opstand het misluk. In 711 vC ondersteun Piye weer 'n opstand teen Assirië deur die Israeliete van Asdod en was een keer weer verslaan deur die Assiriese koning Sargon II. Vervolgens is Piye uit die Nabye Ooste gedwing. Van die 10de eeu vC het Assirië geveg vir beheer oor die suidelike Levant. Dikwels het stede en koninkryke van die suidelike Levant 'n beroep gedoen op Egipte om hulp in hul stryd teen die magtige Assiriese weermag. Taharqa het 'n paar aanvanklike sukses geniet in sy pogings om 'n vastrapplek in die Nabye Ooste te kry. Tahahqa het die Judese koning Hiskia gehelp toe Hiskia en Jerusalem deur die Assiriese koning, Sencherib, beleër is. Geleerdes stem nie saam oor die primêre rede vir Assirië se verlossing van hul beleg op Jerusalem nie. Redes vir die Assiriese onttrekkings wissel van konflik met die Egiptiese / Kushiet-weermag tot goddelike ingryping om aan siekte oorgawe te gee. Henry Aubin beweer dat die Kushiet / Egiptiese leër Jerusalem van die Assiriërs gered het en die Assiriërs verhinder het om Jerusalem terug te vestig vir die res van Soperib lewe (20 jaar). Sommige argumenteer dat siekte die primêre rede was om die stad eintlik nie te neem nie; Senacherib se annale se eis egter dat Juda self hulde gebring het. Sennaib is deur sy eie seuns vermoor om die rebelse stad Babilon, 'n stad wat heilig is aan alle Mesopotamiërs, insluitend die Assiriërs, te vernietig. In 674 vC het Esarhaddon 'n voorlopige inval in Egipte geloods; Hierdie poging is egter deur Taharqa afgeweer. In 671 vC het Esarhaddon egter 'n volskaalse inval geloods. 'N Deel van sy leër het agtergebly om te gaan met rebellies in Fenicië en Israel. Die res het suid na Rapihu gegaan, toe die Sinai oorgesteek en in Egipte gekom. Esarhaddon het beslis Taharqa verslaan, Memphis, Thebes en al die groot stede van Egipte geneem, en Taharqa is teruggejaag na sy Nubiese tuisland. Esarhaddon noem homself nou "koning van Egipte, Patros en Kus"en het met 'n ryk buit uit die stede van die delta teruggekom, en hy het in hierdie tyd 'n oorwinningstele opgerig en die gevangene Prins Ushankhuru, die seun van Taharqa in Ninevé, getref. Esarhaddon het 'n klein leër in Noord-Egipte gestasioneer en beskryf hoe"Alle Ethiopiërs (lees Nubiërs / Kushiete) Ek het uit Egipte gedeporteer, en niemand het oorgebly om my aan hom te dien nie"Hy het egiptiese Egiptiese prinses dwarsdeur die land geïnstalleer om namens hom te regeer. Die verowering deur Esarhaddon het die einde van die kortstondige Kushitiese Ryk effektief gemerk. Die Egiptiese heersers wat deur Esarhaddon geïnstalleer is, kon egter nie die volle beheer van die hele land behou nie. Vir twee jaar later, het Taharqa teruggekeer van Nubië en beheer oor 'n gedeelte van Suider-Egipte so ver noord as Memphis. Esarhaddon het bereid om terug te keer na Egipte en weer Taharqa uit te voer, maar hy het siek geword en in sy hoofstad, Nineveh, gesterf. , voordat hy Assirië verlaat het. Sy opvolger, Ashurbanipal, het 'n Assiriese generaal genaamd Sha-Nabu-shu gestuur met 'n klein, maar goed opgeleide weermag wat Taharqa op Memphis verslaan het en hom weer van Egipte af gery het. Taharqa het twee jaar in Nubië gesterf. later. Sy opvolger, Tanutamun, het ook 'n mislukte poging aangewend om Egipte vir Nubië te herwin. Hy het Necho, die inheemse Egiptiese marionetheerser wat deur Ashurbanipal geïnstalleer is, verslaan en Thebes in die proses geneem. Assiriërs het toe 'n groot leër suidwaarts gestuur. Tantamani (Tanutamun) was swaar gery en gevlug terug na Nubië. Die Assiriese weermag het die Thebes so onttrek dat dit nooit regtig herstel word nie. 'N Inheemse heerser, Psammetichus, is op die troon geplaas, as 'n vaas van Asurbanipal, en die Nubiërs was nooit weer 'n bedreiging vir Assirië of Egipte nie.
Laat Periode (672-332 vC)
Met geen permanente planne om te verower nie, het die Assiriërs die beheer oor Egipte oorgelaat aan 'n reeks vaassale wat bekend geword het as die Saït-konings van die Twintigste-en-Sestig. Teen 653 vC het die Saïtiese koning Psamtik I (wat voordeel trek uit die feit dat Assirië betrokke was by 'n hewige oorlog wat Elam verower het en dat min Assiriese troepe in Egipte gestasioneer is) in staat was om Egipte relatief rustig van Assiriese vassalage te bevry met die hulp van Lydian en Griekse huursoldate, waarvan laasgenoemde gewerf is om Egipte se eerste vloot te vorm. Psamtik en sy opvolgers was egter versigtig om vredesverhoudinge met Assirië te handhaaf. Griekse invloed het grootliks uitgebrei namate die stad Naukratis die tuiste van Grieke in die delta geword het. In 609 vC het Necho II in oorlog met Babilonië, die Chaldeërs, die Mediërs en die Skithiërs gegaan om Assirië te red, wat na 'n wrede burgeroorlog is deur hierdie koalisie van magte oorskry. Egter die poging om Egipte se voormalige meesters te red, het misluk. Die Egiptenare het te lank ingegryp, en Nineveh het reeds geval en Koning Sin-shar-ishkun was dood teen die tyd dat Necho II sy leërs noordwaarts gestuur het. Necho het egter maklik die Israelse leër onder King Josiah geborsel, maar hy en die Assiriërs het toe 'n stryd by Harran aan die Babiloniërs, Medes en Scythians verloor. Necho II en Ashur-Uballit II van Assirië is uiteindelik verslaan by Carchemish in Aramea (moderne Sirië ) in 605 vC. Die Egiptenare het 'n paar dekades lank in die gebied gebly en sukkel met die Babiloniese konings Nabopolassar en Nebukadnésar II vir die beheer van gedeeltes van die voormalige Assiriese Ryk in die Levant. Hulle is egter uiteindelik teruggetrek na Egipte, en Nebukadnésar II het selfs in 567 vC Egipte self binnegeval. Die Saïtiese konings in die nuwe hoofstad van Sais het 'n kort maar lewendige herlewing in die ekonomie en kultuur beleef, maar in 525 vC het die Kragtige Persiete, gelei deur Cambyses II, het hul verowering van Egipte begin, en het uiteindelik die farao Psamtik III gevang tydens die stryd van Pelusium. Kambises II het dan die formele titel van Farao aanvaar, maar het Egipte uit sy huis van Susa in Persië (moderne Iran) geregeer. , verlaat Egipte onder die beheer van 'n satrapy. 'N Paar tydelike suksesvolle opstand teen die Perse het die vyfde eeu vC gemerk, maar Egipte kon nooit permanent nie