Brandstofheffing dalk gou verby | Netwerk24
Brandstofheffing dalk gou verby
Deur Dr. Alec Basson 03 September 2018 06:00
Die brandstofheffing of belasting wat op elke liter petrol betaal word, is 'n belangrike inkomstestroom vir die regering, maar dié stroom kan in die nabye toekoms opdroog.
Só sê prof. Stephan Krygsman, 'n kenner in vervoerekonomie in die departement logistiek aan die Universiteit Stellenbosch (US). Hy doen navorsing oor die wyses waarop padgebruikers belas word en of dit doeltreffend is.
Krygsman sê hoewel die aantal voertuie op die land se paaie toeneem, kan die brandstofheffing, wat 5% tot die nasionale belastinginkomste bydra, binne tien jaar iets van die verlede wees. Die brandstofheffing is die vierde grootste bron van inkomste vir die regering naas inkomstebelasting, maatskappybelasting en BTW.
Krygsman sê die brandstofheffing bly gewild by die regering omdat dit 'n inkomstebron is wat nie maklik ontduik kan word nie. Dit is ook eenvoudig en maklik, en die administrasiekoste is baie laag. Dit is ook 'n billike belasting wat die koste van padgebruik weerspieël.
Maar, voeg Krygsman by, die brandstofheffing is waarskynlik uitgeput as 'n langtermyn volhoubare heffing vir padgebruikers en word toenemend onproduktief namate die brandstofdoeltreffendheid van voertuie toeneem en meer elektriese en hibridiese motors vervaardig word.
"In 2000 was die brandstofheffing op 100% produktiwiteit, maar sedertdien het produktiwiteit ongeveer 1,1% per jaar afgeneem. Teen 2040 sal groter brandstofdoeltreffendheid die brandstofbelasting met byna 48% per voertuig verminder.
"Elektriese voertuie kan die einde van die brandstofheffing verhaas. Hulle gebruik minder of geen brandstof, wat 'n laer brandstofverbruik per kilometer tot gevolg het. Dit beteken die brandstofheffing sal afneem.
"Na raming sal elektriese motors teen 2040 sowat 30 tot 40% van die wêreld se twee miljard motors uitmaak. Tesame met die verhoogde brandstofdoeltreffendheid van binnebrandenjins sal dit 'n besparing van miljoene vate olie per jaar teweegbring – en natuurlik ook besparings in brandstofheffings en belasting."
Krygsman sê dit is belangrik dat Suid-Afrika nou optree en alternatiewe maniere vind om die geld vir die bou en instandhouding van paaie te genereer.
"Die behoefte is om weg te beweeg van 'n algemene brandstofbelasting wat afhanklik is van brandstofverkope na 'n prysstelsel vir padgebruikers wat die ware koste vir hulle en die samelewing weerspieël."
Krygsman sê 'n kilometer-gebaseerde heffingstelsel vir padgebruikers kan een van die maniere wees om die brandstofheffing te vervang.
"Wat dit beteken, is dat padgebruikers betaal vir die afstand wat hulle ry. Hulle betaal per kilometer en kry 'n rekening aan die einde van die maand.
"Dit sal deur middel van 'n globale posisionering stelsel (GPS) moontlik wees om verskillende soorte voertuie te volg om vir werklike padgebruik te hef. Die heffing sal gegrond wees op die afstand wat afgelê is, die soort voertuig (byvoorbeeld groot of klein voertuie), die voertuig se gewig, die tyd van die dag en waar gery word (byvoorbeeld stede of landelike gebiede). Hierdie data sal dan deur middel van 'n sellulêre netwerk oorgedra en gebruik word om die bedrag wat elke padgebruiker sal betaal, te bereken.
"As dit vir sommige mense te vergesog klink, dink net aan selfoonmaatskappye wat jou 'n rekening stuur vir die data wat jy gebruik of die maandelikse water- en elektrisiteitsrekening wat jy van jou plaaslike munisipaliteit ontvang. Hoekom kan ons nie dieselfde beginsel op paaie toepas nie?"
Krygsman voeg by dat in 'n afstand gebaseerde stelsel die voertuig se brandstofdoeltreffendheid nie die heffing sal beïnvloed nie en almal sal betaal volgens die kilometers wat hulle afgelê het en die soort voertuig wat hulle ry.
"As ons die regte prys vasstel, kan hierdie stelsel genoeg inkomste vir die regering genereer."
Krygsman sê voordat so 'n stelsel in werking gestel kan word, moet verskeie kwessies soos privaatheid en etiese oorwegings, gebruikers se behoeftes, tegniese vereistes van die stelsel en die rol van die regering, en so meer, eers die hoof gebied word.
Baie navorsing word internasionaal gedoen en verskeie veldtogte is reeds aan die gang. In sommige lande is afstand gebaseerde en gewigsheffings reeds ingestel. Krygsman se navorsingsgroep het 'n veldtog in die Wes-Kaap begin om die kilometer gebaseerde stelsel te toets.
"Ons moet 'n ander manier vind om te betaal. Mense raak al hoe meer agterdogtig oor die brandstofheffing, en die brandstof wat motors gebruik sal dalk nie in die toekoms beskikbaar wees nie, dus moet ons met nuwe alternatiewe vorendag kom."