Identiteit, etnisiteit en pres. Cyril RamaphosaMaria Ried van Askam. Sy is ’n trotse Griekwa, maar pres. Rampahosa bestempel stamgebondenheid as “primitief”. Net so minag Panyaza Lesufi taalgroeperinge en braak gal wanneer Afrikaanses opvoekundige instellings oprig met Afrikaans as die taal van onderrig. Foto: Verskaf. Deur Pierre Massyn Pres. Cyril Ramaphosa het so pas aangekondig dat hy nooit stamgebondenheid in Suid-Afrika sal toelaat nie. Hy vaar uit teen wat hy in Engels tribalism noem. Ramaphosa weet blykbaar nie wat identiteit in die ware sin van die woord beteken nie. Overgeset synde, hy is skaam om te erken dat hy direkte bande met Venda het, waar hy aan die Hoërskool Mphaphuli in Sibasa gematrikuleer het. Of dat daar vir elkeen van die elf erkende landstale in Suid-Afrika ŉ volksgroep is wie se taal onder die grondwet erken word. Ja, ŉ taal vorm deel van jou identiteit. Die meeste lande in Wes-Europa het hul eie identiteit. Dit is wat hulle ŉ nasie maak. ’n Fransman praat egter Frans, ŉ Duitser Duits en ŉ Nederlander Hollands. Jou taal is ten nouste verweef met jou identiteit. Net meer as 100 jaar gelede het ons voorouers ŉ bloedige stryd teen Engeland geveg oor een ding: hul identiteit. Die Vrede van Vereeniging in 1902 het duidelik voorsiening gemaak vir die beskerming van Hollands in instellings soos, byvoorbeeld, skole. Die aartsimperialis en oorlogmaker, Alfred Milner, het Suid-Afrika ná die oorlog tevergeefs probeer verengels met sy Kindergarten van ingevoerde Engelse onderwysers. Jou identiteit is dit wat jy voel jy is. Chris Burgess is uit huis uit Engelssprekend, maar hy is die redakteur van die Landbouweekblad – die grootste landboublad in sy soort ter wêreld. Chris vertel my eendag dat die Landbouweekblad sy raison d’être is – die rede hoekom hy in die oggend opstaan, sy pap eet en na Naspers se hoofkantoor in die Kaapse middestad ry om met en vir die boeregemeenskap te werk. Chris se identiteit ís die Landbouweekblad. Engeland, byvoorbeeld, is omring deur Keltiese streke. Brittanje bestaan uit vier tuislande, naamlik, Wallis, Skotland, Noord-Ierland en Engeland. Groot-Brittanje is eintlik Grand Bretagne –ŉ verlengstuk van Bretagne in Frankryk, sedert die Fransman Guillaume le Conquérant (Wilhelm die Veroweraar) Engeland by Hastings in 1066 verpletter het. Daarna het daar vir byna 400 jaar ŉ koning op die troon in Londen gesit wat niks anders as Frans kon praat nie – Frans was dus vir geslagte lank die amptelike taal. Om hul vernedering aan die hand van Frankryk bietjie meer draaglik te maak, verkondig die Engelse die storie dat Wilhelm die Veroweraar eintlik nie Frans was nie, maar Noors. Dit is natuurlik loutere onsin, aangesien Wilhelm se voorsate hulle reeds in 911 in Normandië gevestig het – ŉ volle 155 jaar vantevore. Franse skoolkinders leer op skool dat dit ŉ Franse inval was, wat natuurlik ŉ historiese feit is. Die Iere met hul Republiek beskou hulself nie deel van Groot-Brittanje nie. As jy ŉ Skot wil beledig, noem hom ŉ Engelsman. My buurvrou, Laurian Swart, noem haarself ŉ Afri-Kelt, want haar pa was Afrikaans en haar ma is Kornies. Al staan Ramaphosa op sy kop, sal Suid-Afrika se Zoeloe-vorstehuis niks anders as Zoeloe wees nie – en hulle wil ook niks anders wees nie. Ironies genoeg word Zoeloes as ŉ volksgroep deur die ANC gerespekteer, maar Afrikaners en Afrikaans word deur hierdie regerende party geteiken. ŉ Verdere ironie is dat Afrikaans as taal die derde grootste in Suid-Afrika is ná isiZulu en isiXhosa. Dit maak nie vir die ANC-regering saak dat Afrikaans in Afrika ontstaan het nie. Ook nie dat Engels die grootste koloniale taal van alle tye is nie. Ramaphosa se denke is so besoedel met ideologie, dat ek presies weet hoe sy kop werk: ingevolge die ANC se panteïstiese beleid van sosialisme, word alles in een pot gegooi met die laagste gemene deler as doelwit. Alle vorme van onafhanklike denke en eie waardes moet uitgewis word. Dit stem volkome ooreen met die doktrines van hul leermeesters in die bevrydingstryd, Lenin en Marx, wat ŉ klaslose gemeenskap nastreef. In die proses word groepsregte en groepsidentiteit vertrap en misken. Ene Andrek “Panyaza” Lusufi stik in sy koffie as hy die woord “Afrikaans” hoor. Want hy kan nie verstaan dat mens jou kinders in Afrikaans wil opvoed en laat skoolgaan nie. Afrikaanse skole pas nie in by Lesufi se sosialistiese of kommunistiese verwysingsraamwerk nie; volgens hierdie denkwyse, pas Afrikaans en Afrikaanse skole nie in by die ANC se beleid van absolute eenvormigheid en gelykstelling binne die styl van pan-Afrikanisme nie. Lesufi kan ook nie verstaan dat mens Afrikaans kan wees nie. Om die een of ander rede voel hy bedreig deur ŉ groepering van mense wat beswaarlik 8% van die totale bevolking uitmaak. Dis natuurlik nie net bleekvelliges wat Afrikaans praat nie. Statistieke dui aan dat dit die moedertaal is van verreweg die meerderheid van die sogenaamde bruin mense, en in sowat 6,5 miljoen huishoudings as eerste taal gebesig word. ŉ Verdere 14 miljoen mense praat en verstaan die taal. ŉ Jood kan in New York of Pretoria woon, maar hy is en bly nog steeds ŉ Jood en dit is hoe hy dit verkies. As dit oor die DNS in jou bloed gaan, bly jy wat jy is. Die herrie was ook los oor die Suid-Afrikaanse Bloedoortappingsdiens Afrikaans van hul vorms laat verwyder het. Dit gaan oor die aantasting van Afrikaans as taal, maar dit sny dieper as dit. Mense en voornemende skenkers voel nou dat hul identiteit aangetas word en per slot van rekening is bloed ŉ ernstige saak! As jy ooit op die Stade Francais in Parys was en 80 000 patriotte sing meesleurend “La Marseillaise”, dan sal jy iets beleef van die Franse identiteit. Ramaphosa sal nie weet wie Maria Ried is nie. Maria het skrefiesoë en hoë wangbene en sy sal insmelt in die menigtes in Japan en selfs China. Sy werk in ŉ koffiewinkel in Askham. En toe ek vir Maria vra, wat sy eintlik is, verklaar sy trots, sonder om ŉ oomblik te huiwer: “Ek is ŉ Griekwa!” Dit is haar identiteit, of Ramaphosa daarvan hou of nie. Groepsgebondenheid binne stam- of volksverband is ŉ werklikheid, nie net in Suid-Afrika nie, maar wêreldwyd. En dis ook goed so. Hoe vaal en interessant sou ons bestaan gewees het as ons almal dieselfde taal en kultuur aangehang het. Ek is noord van die Oranjerivier gebore, maar vir die volgende week of ses sal my identiteit bepaal word deur ŉ groep rugbyspelers in groen truie wat die naam “Springbokke” dra.