Die akteur Theodore Jantjies, oftewel Xander Meintjies soos hy in die sepie 7de Laan bekend staan, het Saterdag aan die vrou in sy lewe, Tammy van der Merwe, verloof geraak.
Maar die lewe het anders verloop vir Gerda Kruger* se kind. Op 22 is Johan nou in ’n rehabilitasiesentrum vir verslaafdes; nie weens drank- of dwelmmisbruik nie, maar sy obsessie met tegnologie en rekenaarspeletjies.
“Johan kon op 18 maande al ’n rekenaarmuis gebruik.” Op vier kon hy sy ouer sibbes wys hoe om rekenaarprogramme en -speletjies af te laai. “Hy was baie slim en kon op vier ook al lees en skryf.”
As teruggetrokke tiener was hy verdiep in sy selfoon wanneer hy nie voor die rekenaar was nie. Toe gaan Johan hoërskool toe en raak dit erger. “Hy wou nie meer sy medikasie drink nie. Sy punte het gedaal en hy het ál meer agter sy rekenaar weggekruip,” vertel Gerda. “Hy was nie sosiaal aangepas nie en is weer geboelie. Hy het nooit geleer hoe om vir homself op te staan nie. “Sy sakgeld het hy dadelik vir speletjies gebruik. Ons het hom nooit leer spaar nie. Ons het hom bederf.”
‘Digitale kokaïen,” is hoe Gerda na rekenaarspeletjies en tegnologie verwys. Sy vergelyk Johan se latere gedrag met dié van ’n dwelmverslaafde. Hy het hardop geskree en gevloek wanneer hy nie toegelaat is om sy rekenaar of selfoon te gebruik nie en nie sy sin kon kry nie. Hy het eenkeer ’n deur uit frustrasie stukkend geskop. Ná matriek het Johan ingeskryf vir ’n universiteitskursus in multimedia aan die Universiteit van Pretoria, maar ná net ses maande het hy oorgeslaan na visuele studies.
“Vanjaar het hy net een vak in die eerste ses maande geslaag. Ons het besef ons moes ingryp,” sê Gerda. Die Krugers het toe hul seun uit die universiteit gehaal. Hulle besit ’n eiendom wat hulle as ’n kommune verhuur; daar is hy toegelaat om ’n kamer te kies. Hy is ook aangesê om ’n werk te kry. Maar pleks daarvan het Johan tot drieuur soggens op sy rekenaar of selfoon speletjies gespeel.
“Dan kon ons hom nie wakker kry nie. Ons het hulp gesoek by sielkundiges en lewensafrigters, maar hy wou net nie saamwerk nie. Ek het oor verslawings nagelees. Sy optrede was soos dié van ’n dwelmverslaafde.”
Op ’n keer het Johan ’n duik in sy pa se kar geslaan nadat hulle oor sy ongemotiveerdheid gestry het. Die Krugers het toe opgehou om Johan sakgeld te gee om hom te dwing om werk te soek. “Ek sou wel soms vir hom kos neem wat hy self moes maak, maar nie geld nie. Hy het weke lank sonder kontant reggekom.
“Ons kon dit glad nie verstaan nie. Eenkeer het my dogter hom gevra hoekom hy nog nie ’n werk het nie. Hy het geantwoord dis nog te maklik vir hom.” Sy pa wou Johan na ’n kleiner kamer in die huurhuis skuif om sy gemaksugtigheid te belemmer. “Toe my man daar aankom, het hy ontdek Johan het die hele tyd een van die ander kamers verhuur en die geld aan speletjies bestee. My man het daardie aand elke liewe tegnologiese toestel weggevat.”
Dit was in November. “Ons het besef ons moet iets drasties doen,” sê Gerda. Maar dit was nie die einde nie. Johan se reaksie was om geld te onttrek uit ’n spaarrekening wat sy ouers van kleins af vir hom opgebou het. “Daarmee het hy R16 000 se nuwe rekenaartoerusting en -speletjies gekoop. En al sy besittings het hy verpand – sy windbuks, sy Leatherman-gereedskapstel, alles.
Hy het hom vir die volgende ses maande in ’n rehabilitasiesentrum laat opneem. In dié tyd mag hy net per brief met sy familie kommunikeer. Volgens Gerda worstel sy en haar man met skuldgevoelens oor hoe hulle hom grootgemaak het.
“As ek maar net geweet het, sou ek nooit, ooit ons seun so vroeg aan tegnologie blootgestel het nie,” sê sy. In ’n onlangse brief aan sy ouers vertel Johan hoe lief hy hulle het en hoe dankbaar hy is vir die rehabilitasie.
So verduidelik Larise du Plessis, ’n kliniese sielkundige verbonde aan die Universiteit van die Witwatersrand.
“Van so jonk as vyf jaar af moet kinders geleer word daar is ’n spesifieke tyd en plek vir rekenaarspeletjies, byvoorbeeld Vrydagmiddag ná skool, sodat dit nie reg voel om dit op ’n Maandag te doen nie. Nes hulle geleer word soggens is tandeborseltyd.