Lomography Homes anttihoo Albums Ricoh Loves RPX 6/25
mirkos91, enial, oliv0380, mllev, noemielegall, gheinz, peterpan61 & klawe. Nerina Bosman - 2011-10-13 Die diagnostiese waarde van ’n Nederlandse woordeskattoets vir Afrikaanssprekende aanleerders Nerina Bosman, Departement Afrikaans, Universiteit Pretoria
Opsomming Binne die konteks van die algemeen aanvaarde stelling dat die woordeskat van die twee naverwante tale Nederlands en Afrikaans vir meer as 90 persent ooreenstem, word daar in hierdie artikel gekyk na ’n Nederlandse woordeskattoets (die Dubbele pregnante contextniveautest van Beheydt) wat aan Afrikaanssprekende studente gegee is. Die konstrukte woordeskat en woordeskatkennis soos wat dit binne die dissipline van tweedetaalonderrig verstaan word, word eers onder die loep geneem, waarna daar na ’n aantal bekende woordeskattoetse gekyk word. In die artikel word daar gevra hoe Afrikaanssprekendes se (produktiewe) kennis van die Nederlandse woordeskat getoets kan word en watter gevolgtrekkings oor die aard van sulke sprekers se kennis van die Nederlandse leksikon gemaak kan word. Hipoteses wat getoets word, is: (i) Afrikaanssprekendes beskik wel oor goeie en voldoende reseptiewe (passiewe) kennis van die Nederlandse woordeskat, maar oor bitter min produktiewe kennis. (ii) Afrikaanssprekendes beskik oor sowel breedte- as dieptekennis van die Nederlandse woordeskat. Die resultate van die toets het beide hierdie hipoteses as ongeldig bewys. Die vraag waarop ’n antwoord gesoek is, is: Watter hiate kan aangetoon word in studente se kennis van die Nederlandse leksikogrammatika? Uit ’n ontleding van die leksikale items wat getoets is, kom problematiese aspekte van die Nederlandse leksikon (vir Afrikaanssprekendes) na vore. Studente se breedte- asook hulle dieptekennis skiet tekort. Aspekte rakende die Nederlandse spellingsisteem, asook bepaalde grammatiese verskille tussen Nederlands en Afrikaans was duidelike struikelblokke.
– What does it mean to know a word? – How can we best test this knowledge? – When testing vocabulary knowledge, do we also simultaneously test grammatical knowledge (i.e. knowledge of the whole language system)?
Ik heb nog een hele ___ werk te doen. (hoop) I still have a whole heap of work to do.
Ik ___ dat ik volgende week genezen ben. (hoop) I hope that I will be well next week.
Het ___ van die zon is mij te sterk vandag. (licht) The light of the sun is too strong for me today.
De tas is heel ___, die kan ik makkelijk dragen. (licht) The suitcase is very light, I can carry it easily.
The answer to the research question can be summed up thus: students lack knowledge of the Dutch spelling conventions and the systematic differences between the Afrikaans and Dutch phonological systems. Certain aspects of Dutch grammar were particularly problematic, in particular certain aspects of the verb tense system (the present tense form of the verb, the imperfect tense, the irregular past participle).The respondents also lack detailed and precise knowledge of the meaning of many of the lexical items in question. This includes knowledge of polysemic distinctions, synonymy and idiomatic expressions. Some of the collocations were also unknown. Preliminary conclusions to the two hypotheses are as follows:
Key words: Dutch, vocabulary, lexicon, productive vocabulary test, second language teaching, active (productive) and passive (receptive) vocabulary knowledge, breadth and depth of knowledge
– Waar lê die grens tussen twee naverwante tale soos Afrikaans en Nederlands? – Waar begin ’n Afrikaanssprekende se kennis van die Nederlandse leksikon? – Is kennis van die Afrikaanse leksikon genoeg om ook Nederlandse woorde te kan produseer?
– die wete dat woorde polisemies is en ook dat daar ’n verskynsel soos homonimie bestaan – die wete dat woorde sinonieme of naby sinonieme het of kan hê – die wete dat woorde binne ’n bepaalde rangorde gekategoriseer kan word (kennis van hiponimie, dus) – die wete dat woorde in teenstellende verhoudings tot mekaar kan optree (antonimie).
– sy gesproke en geskrewe vorm – sy posisie (grammatiese gedrag en kollokasies) – sy funksie (bekendheid of frekwensievlak, register en toepaslikheid) – sy betekenis (konseptueel en assosiatief).
Read (2004:221) is van mening dat breedte- en dieptekennis ten nouste verwant is. Soos wat studente hulle woordeskat (die aantal woorde wat hulle ken) uitbrei, brei hulle ook hulle kennis uit in verband met die woorde wat hulle dikwels gebruik of teëkom. Hulle brei dus parallel hulle breedte- en dieptekennis uit. Gegewe die groot oorvleueling of ooreenkoms tussen die Nederlandse en die Afrikaanse leksikon, volg ’n tweede hipotese: Afrikaanssprekendes beskik oor sowel breedte- as dieptekennis van die Nederlandse woordeskat.
– Wat beteken dit om ’n woord of leksikale item te ken? – Wanneer ons hierdie kennis wil toets, hoe kan ons dit ten beste toets? – Het ons dan inderwaarheid slegs woordeskatkennis getoets of ook kennis van die betrokke taal se sisteem?
Read (2000) se laaste dimensie betref die rol wat konteks by die toetsing van bepaalde woordeskatitems speel. Die reeds genoemde Vocabulary Levels Testtoets studente se kennis van leksikale items in isolasie – sonder enige linguistiese konteks. Read en Chapelle beskou ook die leesafdeling van die Test of English as a Foreign Language (TOEFL) as ’n voorbeeld van ’n konteks-onafhanklike toets (Read en Chapelle 2001:5). ’n Vraag in hierdie afdeling lui as volg: “The word ‘[...]’ in line [...] is closest in meaning to ...”. Studente kies een uit vier eenwoord-opsies.
Om produktiewe woordeskatkennis te meet is veel meer problematies. Beheydt (2007) noem en bespreek in dié verband vyf tipes toetse wat wel ’n poging aanwend: sinoniemtoetse, die reeds genoemde C-toets, die sluitingstoets, LEX 30 van Meara en Fitzpatrick (2000) en Laufer en Nation (1999) se Levels Test of Productive Vocabulary. In ’n sinoniemtoets moet ’n sinoniem gegee word vir ’n skuinsgedrukte woord wat in ’n sin (dus in konteks) gegee word. In die C-toets van Singleton en Little (1991) word ’n teks van ongeveer 100 woorde gebruik. Die tweede gedeelte van elke tweede woord word weggelaat en studente moet hierdie dele invul. Beheydt (2007) gee die volgende Nederlandse voorbeeld:
Ik heb nog een hele ___ werk te doen. [hoop] Ik ___ dat ik volgende week genezen ben. [hoop] Beheydt (2007) omskryf ’n "pregnante context" as “een context die zowel grammaticaal als semantisch (my kursivering) voldoende aanwijzingen bevat om een specifiek doelwoord op te roepen”.
Onze ___ zit de hele dag te spinnen. Ik vind het leuk dat onze ___ kopjes geeft.
Die eerste 1 000 mees frekwente (of nuttigste) woorde Vlak A2 van die C.E.F.R. (Common European Framework of Reference for Languages) 20 items.
Die 3 000 woorde van die Basiswoordenboek van De Kleijn en Nieuwborg Vlak B1 van die C.E.F.R. 20 items.
Die 7 000 woorde van Alexander: leerboek ter uitbreiding van de Nederlandse woordenschat van anderstaligen (De Kleijn 2005) Vlak B2 van die C.E.F.R. 20 items.
Die aard van die toets Die toets kan beskryf word as ’n ingebedde, selektiewe, konteksafhanklike toets wat produktiewe woordeskatkennis toets.
Betroubaarheid Die toetsresultate het met ’n gemiddeld van tussen 26 persent en 39 persent gewissel (vgl. paragraaf 5.4.2).
Geldigheid Die toets meet wel produktiewe woordeskatkennis en nie byvoorbeeld begrip of skryfkennis nie. Die onderliggende konstruk oor woordeskatkennis waarmee Beheydt werk, is verantwoord en geldig (vgl. paragraaf 3). Uitvoerbaarheid Die toets is verkort van 60 items tot 50 en is binne 50 minute (die lengte van ’n lesingperiode) afgelê.
(1) licht Het ___ van die zon is mij te sterk vandag. De tas is heel, ___ die kan ik makkelijk dragen.
(2) denk Ik ___ nog vaak terug aan de mooie tijd in Indonesië. ___ jij dat er veel mensen naar het feest zullen komen?
(3) dromen Ik heb ’s nachts vaak mooie ___. Zij ___ er al jaren van in het buitenland te gaan wonen.
(4) sloot Toen hij de deur ___, hoorde hij dat er nog iemand binne was. Na deze zware discussie ___ de voorzitter de vergadering.
Frekwensievlak 1000 Slegs een woord uit die 20 (koud) kon deur 81 van die 82 studente ingevul word. Die meeste woorde op hierdie frekwensievlak is darem deur meer as 10 studente korrek ingevul. Woorde wat relatief hoë tellings behaal het, is was , waar , licht , maar , zin en dromen .
Frekwensievlak 3000 Strenge, opgedaan, geleden, ruim, vertrekken en besteed kry baie lae tellings (minder as 20 regte antwoorde uit 82).
Frekwensievlak 7000 Die resultate by die 10 woorde uit die frekwensievlak van 7 000 woorde (tweede bepunting) was as volg:
Regte antwoorde uit ’n moontlike 82: daarom: 29 lui: 26 afstand: 24 aanbrengen: 22 (in die vorm aanbring) hechten 22 (in die vorm heg) verstopt: 4 aansluiting: 3 overval: 1 ontslag: 0 terecht: 0
Gevolgtrekking Die volgende lekseme op die 7 000-frekwensievlak kon deur geen (of baie min) studente geproduseer word nie: verstop; aansluiting; oorval; ontslag; tereg. Daar is nie één woord (selfs nie daarom, lui of afstand) wat deur ’n meerderheid studente geproduseer kon word nie. Op die oog af moet mens tot die gevolgtrekking kom dat Afrikaanssprekende studente nie oor ’n besonder breë kennis van die Nederlandse woordeskat beskik nie. Hipotese 2 is dus gedeeltelik as ongeldig bewys deur hierdie resultate. (Vgl. egter paragraaf 8, waar hierdie kwessie in meer besonderhede bespreek word.)
6.2.2 Dieptekennis 6.2.2.1 Presiese betekenisomskrywing
afgelopen We hebben in de ___ weken heel wat ellende gezien op de televisie. Toen de wedstrijd was ___ renden de supporters het veld op.
eerder Voor een feest zou ik ___ een zwarte rok kiezen dan een rode. Als je wat ___ gekomen was, had je Joke nog gezien, maar nu is ze weg.
Regte antwoorde: 11 Eerder in die betekenis “vroeër” word as eerste betekenisonderskeiding in HAT aangedui. Studente het miskien die woord dan in die kontekssin verstaan in die betekenis “en dan”, want ’n groot aantal vul hier eers of eerstens in – woorde wat in ieder geval nie in die tweede sin pas nie.
vonden ___ jullie die bloemen mooi? Wij ___ dat café toen niet meer terug.
zin In de eerste ___ van dit artikel staan negen woorden. Heb jij ___ om vanavond met mij naar de bioscoop te gaan?
verstopt Het water uit de douche stroomt niet weg omdat de buis ___ is. De oude man heeft zijn geld ___ in een pot onder de grond.
6.2.2.2 Omvattende woordkennis Omvattende woordkennis (“comprehensive word knowledge”) het ’n groot rol te speel nie alleen in die produsering van die korrekte item nie, maar ook in die verstaan van die kontekssinne.
(i) Ortografie (spelling) Nodeloos om te sê, waar die Nederlandse spelling anders is as die Afrikaanse, het die studente deurgaans die Afrikaanse spelling gebruik. Hulle antwoorde is in die tweede bepunting as reg gemerk.
(ii) Grammatiese kennis Wat betref die fonologiese, morfologiese en sintaktiese eienskappe van die woorde, sou die respondente waarskynlik grootliks kon baat by kennis van die meer opvallende verskille tussen Afrikaans en Nederlands. Op fonologiese gebied dink mens byvoorbeeld aan die reëlmatige klankveranderings soos die sinkopee van die intervokaliese d, g, en v. Die min korrekte antwoorde (slegs 11 uit 82) by die volgende vraag was byvoorbeeld verhelderend:
uit Spring nooit ___ een rijdende trein. Wij nodigen hen ___ voor een interview.
geloof ___ niet alles wat hij zegt. Het katholieke ___ is nog altijd zeer sterk in Polen.
bleek Uit de resultaten van dit onderzoek ___ dat kinderen te weinig aan sport doen. Toen ze hoorde dat haar man dood was, werd ze helemaal ___.
sloot Toen hij de deur ___, hoorde hij dat er nog iemand binne was. Na deze zware discussie ___ de voorzitter de vergadering.
dromen Ik heb ’s nachts vaak mooie ___ Zij ___ er al jaren van in het buitenland te gaan wonen.
Studente is in twee geskeur. Van die 43 studente wat hier “korrek” geantwoord het, het sommige drome geskryf, ander droom. vertrekken Als iedereen klaar is kunnen we ___. In dat oude kasteel brandt niet in alle ___ de verwarming.
(iii) Kennis van kollokasies en idiomatiese verbindings In die twee sinne wat telkens by elke woord gegee word, was dit dikwels so dat slegs een van die twee sinne ’n bekende verbinding (vir Afrikaanssprekendes) bevat. Hierdie ongerymdheid, as mens dit so kan noem, was skynbaar genoeg om die studente te pootjie. Hulle kennis van Afrikaans was dus dikwels eerder ’n struikelblok as ‘n hulpmiddel.
hechten Wilt u het vervoersbewijs met een klemmetje aan uw kostenformulier ___? Wij ___ veel belang aan een goede communicatie met onze klanten.
ontslag Gisteren heeft de minister van economische zaken zijn ___ aangeboden omdat hij niet langer akkoord kon gaan met het gevoerde beleid. Toen hij op 57 jaar zijn ___ kreeg bij de firma, was dat een harde klap voor hem.
knippen Ik heb vorige week mijn haar laten ___. Zij ___ alle foto’s van Madonna uit de krant.
ruim Hij is ___ zes weken ziek geweest. Die kamer is erg ___ voor één student, je kunt er eigenlijk ook met twee in wonen.
besteed We hebben veel aandacht ___ aan de mooie illustraties. Hebt u nu werkelijk al uw geld ___ aan die dure boeken?
koud Brr, zelfs met deze dikke jas heb ik het nog ___. In de winter is het in Nederland soms erg ___.
was ___ jij gisteren op het schoolfeest? Je mag de bloes bij het vuile ___ doen.
aanbrengen Wat u geschreven hebt vind ik heel goed, maar ik zou hier en daar nog wat verbeteringen in de tekst willen ___. Voor we de verlichting ___ moeten we eerst het plafond schilderen.
6.2.2.3 Netwerkkennis Hier dink mens veral aan die hele netwerk in die mentale leksikon waarvan die woord deel uitmaak, en verhoudings soos sinonimie en homonimie, waarin ’n betrokke woord tot ander woorde in die leksikon staan. Ook verskillende betekenisonderskeidings (polisemie) is hier ter sprake.
(i) Homonimie Waar die betekenisse van beide woorde bekend is in Afrikaans en die woorde ook in Afrikaans homonieme is, sou mens verwag dat studente hier nie moes gesukkel het nie, en die resultate ondersteun inderdaad dié siening in ’n mate. Dit is egter vreemd dat nie al 82 studente in die onderstaande gevalle die regte antwoorde kon invul nie. Slegs ’n paar voorbeelde word genoem – daar is baie meer.
was Soos hier bo opgemerk, kon 73 studente hierdie woord korrek invul.
waar Het is niet ___ dat Den Haag groter is dan Londen. De plaats ___ je woont is niet belangrijk.
licht Het ___ van die zon is mij te sterk vandag. De tas is heel ___, die kan ik makkelijk dragen.
geleden Hebben jullie veel schade ___ door die overstroming? Het is vijf weken ___ dat ik hem nog gezien heb.
(ii) Polisemie Kennis van al die polisemiese waardes van ’n woord ressorteer ook onder netwerkkennis. Metaforiese betekenisoordrag is dikwels ter sake by polisemie. Hierdie oordrag is natuurlik dikwels ook bekend in Afrikaans, maar die Afrikaanse woordvorm pas nie altyd in beide sinne nie. Dit is byvoorbeeld die geval met sloot. (iii) Meerfunksionaliteit Die verskil tussen die Nederlandse en Afrikaanse morfologie lei tot verwarring by dié items waar Afrikaans telkens ’n ander woordvorm het wanneer die woordsoort verskil, maar Nederlands nie. ’n Paar voorbeelde ter illustrasie:
geloof (s.nw. en ww.) ___ niet alles wat hij zegt. Het katholieke ___ is nog altijd zeer sterk in Polen.
dromen (s.nw. en ww.) Ik heb ’s nachts vaak mooie ___. Zij ___ er al jaren van in het buitenland te gaan wonen.
verlaten (voltooide deelwoord en adjektief) Karel heeft zijn vrouw ___ voor een veel jongere vriendin. Op dit ___ terrein stond alleen een oude fabriek.
7. Gevolgtrekking Hipotese 1: Afrikaanssprekendes beskik wel oor goeie en voldoende reseptiewe (passiewe) kennis van die Nederlandse woordeskat, maar oor bitter min produktiewe kennis.
Hipotese 2: Afrikaanssprekendes beskik oor sowel breedte- as dieptekennis van die Nederlandse woordeskat. Hierdie hipotese is onomwonde as verkeerd bewys. Op die frekwensievlak van 7 000 woorde was daar min regte antwoorde en die algehele resultate wys dat veral dieptekennis ontbreek.