Uitgewers benoud maar moedig in die aangesig van korona | LitNet
Uitgewers benoud maar moedig in die aangesig van korona
Melt Myburgh Boeke en skrywers 2020-03-31
Met die staat van inperking wat as gevolg van die COVID-19-pandemie tot 16 April 2020 in Suid-Afrika geld, moes plaaslike uitgewers drastiese stappe doen om die veiligheid van hul werknemers te verseker. Omdat boekwinkels en drukkerye se deure vir die afsienbare toekoms toe is, het die produksie en verspreiding van papierboeke vir alle praktiese doeleindes tot stilstand geknars. Hierdie verwikkelinge hou uiteraard ook ontwrigtende implikasies vir sommige uitgewers se publikasieprogram vir die jaar in.
Nicol Stassen van Protea Boekhuis (Foto: verskaf)
Wat sake verder kompliseer, is die onsekerheid of die staat van inperking inderdaad op 16 April opgehef sal word. Die moontlikheid dat Suid-Afrikaners vir ’n langer periode in isolasie gaan verkeer, is baie sterk. Nicol Stassen, eienaar van Protea Boekhuis, koester geen illusies hieroor nie: “Daar is geen manier wat die staat van inperking op daardie datum opgehef gaan word nie. ’n Mens moet dus beplan dat dit langer gaan duur. Dit lyk vir my asof dit tot die einde van Mei kan duur, moontlik langer. As ons gelukkig is, word dit 15 Mei opgehef.”
Die feit dat die verskyningsdatum van ’n boek uitgestel is, beteken egter nie dat bedrywighede in uitgewershuise tot stilstand kom nie. Jeremy Boraine, niefiksie-uitgewer by Jonathan Ball, sê: “Ons gaan voort om ons boeke drukgereed te kry, en ons hou aan om nuwe titels te bekom. Uit die aard van die saak kan geen boeke nou vrygestel word totdat winkels se deure heropen nie. Ons hoop en glo dat lesers honger vir nuwe titels sal wees wanneer boeke weer beskikbaar raak.”
Waar moontlik, gaan die publikasie van boeke in e-formaat voort soos geskeduleer. Johan Coetzee van Naledi verduidelik: “Inderdaad is ons publikasieprogram net so van toepassing as voorheen. Daar is geen verandering aan ons sperdatums vir die verskyning van publikasies nie. Ons maak wel ’n strategiese skuif in die formaat waarin boeke uitgegee word, aangesien die verspreidingskanale drasties verander het.”
Marga Stoffer, uitgewersbestuurder van NB-Uitgewers (Foto: verskaf)
Dieselfde geld vir NB-Uitgewers – daar word voortgegaan met die publikasie van e-boeke op digitale platforms. Marga Stoffer, uitgewersbestuurder van die maatskappy, sê: “Ons gaan voort met die produksie van alle boeke soos geskeduleer, maar publiseer slegs in digitale formaat. Alle drukwerk, van nuwe titels sowel as herdrukke, word teruggehou totdat die drukkers weer werk, ons pakhuis weer operasioneel is en die boekwinkels weer oop is.”
Penguin Random House het in ’n kommunikasie aan sy skrywers en vennote aangekondig dat ’n moratorium op alle aanstellings en nie-essensiële uitgawes geplaas word. Die druk en herdruk van boeke word eers gestaak totdat die situasie duideliker is. Fourie Botha, hoof van fiksie by die uitgewershuis, wys op die domino-effek wat die pandemie op sy publikasielys het: “Noudat die drukkers en boekwinkels toe is, gaan daar niks gebeur in die volgende drie weke nie, maar die impak is selfs groter as Mei-vrystellings wat in hierdie tyd gedruk moes word. Soos alle besighede, moet uitgewers planne maak om hul kontantvloei te beskerm sodat hulle hul personeel en tantième kan betaal. Plaaslike fiksie by Penguin Random House gaan dus ook nie boeke laat druk wat vir Junie, Julie of Augustus beplan was nie.”
En wanneer die staat van inperking uiteindelik opgehef gaan word, is daar ander faktore wat in ag geneem moet word. “Die drukkers, plaaslik en oorsee,” sê Nicol Stassen, “is gesluit en ons kan dus nie nuwe boeke kry nie. As die drukkers heropen, sal dit waarskynlik twee weke duur voordat ons die eerste boeke ontvang. Ons het dus geen ander keuse nie as om die ontvangs van nuwe boeke op ys te sit tot twee weke nadat dinge genormaliseer het.”
Sowat die helfte van Protea se titels word oorsee, spesifiek in die Ooste, gedruk. Omdat die pandemie in daardie geweste vroeër uitspeel as in Suid-Afrika, lyk dit asof drukkers in die Ooste hul besighede vroeër as plaaslike drukkers gaan hervat. “Maar dan gaan dit steeds drie tot vier weke neem voordat ons die boeke ontvang, want dit moet per seevrag kom en deur doeane ingeklaar word,” sê Stassen.
Jeremy Boraine, uitgewer van Jonathan Ball (Foto: verskaf)
Waar moontlik, werk mense in die uitgewersbedryf nou van die huis af. En die uitgewers probeer moontlike werksverliese met mag en mening bekamp. Jeremy Boraine van Jonathan Ball sê: “Ons almal pas aan om van die huis af te werk, en tot dusver verloop dinge goed. In hierdie stadium het ons geen planne om personeel te verminder nie.”
Ook NB-Uitgewers voorsien nie personeelvermindering nie. Die maatskappy het stappe gedoen om seker te maak werknemers bly behoorlik in verbinding met mekaar en het toegang tot die toerusting wat produktiwiteit verseker. “Waar nodig het ons ons prosedures aangepas, deur byvoorbeeld administratiewe take wat voorheen op papier gedoen is te digitaliseer,” sê Marga Stoffer. “Ons hou vergaderings via Microsoft Teams en is voortdurend via WhatsApp en e-pos met mekaar in kontak.”
Wat die redigering, proeflees en ontwerp van boeke betref, maak die meeste uitgewers in elk geval grootliks gebruik van vryskutpersoneel wat buitendien van die huis af werk. “Ons is gelukkig om goeie professionele medewerkers te kan hê wat tuis werk,” sê Johan Coetzee. “Ook vryskutwerkers is volstoom aan die gang.”
Fourie Botha, hoof van fiksie by Penguin Random House (Foto: verskaf)
Vir Fourie Botha lyk die situasie van vryskutwerkers egter minder rooskleurig, omdat sy fiksietitels tot einde Augustus op die lange baan geskuif is: “Die volgende maande gaan bitter swaar wees vir ’n vryskutwerker. Alles word vertraag.”
“By Protea is al die administratiewe, produksie- en bemarkingspersoneel op verpligte verlof, maar die redakteurs en ontwerpkunstenaars gaan normaalweg voort,” sê Nicol Stassen. Trouens, Protea is besig om hul personeelkorps uit te brei. “Ons is in die proses om nog bemarkingspersoneel aan te stel. Omdat dit nie moontlik is om onderhoude met die kandidate van die kortlys te voer nie, sal dié proses hervat word sodra dinge normaliseer en sal ons dan die nuwe aanstellings maak.”
Hoewel dinge skynbaar normaalweg aangaan, is die kwelvraag op almal se lippe wat die ekonomiese impak van die pandemie op die uitgewersbedryf gaan wees. Groot uitgewersmaatskappye is lugtig vir kommentaar en verkies om die kat eers uit die boom te kyk. Maar Nicol Stassen het nie slapelose nagte hieroor nie. “Alle besighede gaan onder geweldige druk verkeer gedurende hierdie staat van inperking en daarna. Die meeste sal eenvoudig nie sonder een maand se inkomste kan oorleef nie, soos ons reeds sien. As die tydperk langer duur, gaan dit baie moeiliker wees. Ek is verlig om te sê dat ons by Protea baie langer as die volgende agt weke sal kan oorleef.”
Ten spyte van die ontwrigting van uitgewershuise se publikasieprogramme, word daar met entoesiasme uitgesien na boeke wat gaan verskyn sodra dinge weer normaal is. En intussen word die hoop gekoester dat verbruikers e-boeke sal aanskaf.
Johan Coetzee van Naledi (Foto: verskaf)
Johan Coetzee van Naledi beveel die volgende twee titels, vanaf 7 April in e-formaat beskikbaar, tydens die afsonderingstydperk aan: Koos Kombuis se Sushi with Hitler en Leon Wessels se Encountering apartheid’s ghosts – from Krugersdorp to Constitution Hill.
Wanneer die inperking opgehef word, vergas Protea lesers op heelwat vertalings, soos die laaste deel van Tolkien se Lord of the Rings-sage, Die koning keer terug, in Afrikaans vertaal deur Kobus Geldenhuys; Hugo Claus se Die verdriet van België, vertaal deur Daniel Hugo; en ook nuwe Asterix- en Kuifie-boeke in Afrikaans.
Digbundels deur Sarina Dönges, Kobus van Riet, Hennie Meyer en Eunice Basson is ook in die pyplyn, asook ’n roman deur Renee Conradie, Met die vierkleur in Parys.
Volgens Jeremy Boraine kan Jonathan Ball nie wag om die volgende boeke met lesers te deel nie: Madness: Essays of uncertainty and hope deur Sean Baumann; Negentien minute, Jodi Picoult se volgende titel in Afrikaans; asook RW Johnson se insiggewende en humoristiese memoires, Foreign native. Rugbyfanatici kan uitsien na Miracle men: How Rassie’s Boks won the World Cup deur Lloyd Burnard.
Fourie Botha van Penguin Random House is opgewonde oor die volgende fiksietitels wat lesers sal meevoer: Swart swaan, die musikant Wilken Calitz se debuutroman wat pas vrygestel is; Mark Winkler se Due south of Copenhagen; en Hilary Prendini Toffoli se Loves and miracles of Pistola. “Maar die grootse nuus is sekerlik Lauren Beukes se Afterland, wat rondom 6 April as ’n e-boek die lig sien,” sê Fourie.
Marga Stoffer sê dat sekere NB-titels as e-boeke gelaai gaan word terwyl die staat van inperking aan die gang is. “Ons het onlangs ons samewerkingsooreenkoms met Melinda Ferguson Books aangekondig, en haar lys is vanaf 1 April as e-boeke beskikbaar.” Eva Mazza, skrywer van Sex, lies and Stellenbosch se nuwe boek, Sex, lies declassified, word hierdie week as e-boek bekendgestel.
Binne ’n week of twee sal die volgende NB-publikasies ook in e-formaat beskikbaar wees: Somtotaal deur Anchien Troskie (Human & Rousseau); Die Bybel in fokus deur Louis Jonker, Jan Botha en Ernst Conradie (Lux Verbi); Stuff we wish we knew before we got married deur Mo & Phindi (Lux Verbi); Kefilwe Mabote: Influencer de Luxe (Kwela Niefiksie); en Die vlerke van naaldekokers deur Cecilia Steyn (Human & Rousseau).
“Die gedrukte weergawes van bogenoemde boeke sal beskikbaar wees nadat die staat van inperking opgehef is,” sê Marga.
2020-03-31 at 15:00
Melt, baie dankie vir al die inligting oor nuwe boeke wat gepubliseer gaan word. Voordat grendeltyd aangebreek het, het ek die gedrukte boeke gekoop wat ek begeer het. Ek gaan ook ongesteurd voort om e-boeke van Amazon te bekom. Dit bly vir my 'n 21ste eeuse wonderwerk dat ek bv James Harrington (1661-1677) se boek, The commonwealth of Oceana (1656), dus 'n teks wat in Jan van Riebeeck se tyd gepubliseer is, pas binne 'n minuut ontvang het en daarby heeltemal gratis (Amazon betaal die lugtyd).
2020-03-31 at 15:06
Jammer, dit moet 1611 wees - die outeur se geboortedatum word verkeerd in Henry Morley se inleiding (1887) aangegee.
2020-04-02 at 16:29
Johannes, het jy al Project Gutenberg [gutenberg.org] en die Internet Archive probeer? Hulle het wonderlike boeke wat gratis afgelaai kan word. Gutenburg het James Harrington se boek, in die formaat wat jy verkies.
2020-04-16 at 12:51
Ek kan help met e-boek ontwerp.