Tien vrae oor die wêreldpolitiekFoto: Ben White/Unsplash Elke generasie is sekerlik oortuig daarvan dat die tydperk waarin hulle leef eendag as ’n interessante tyd van verandering, vooruitgang of dalk ook ’n tyd vol donker laagtepunte in die wêreldpolitiek onthou sal word. Jong Europese kinders wat die resultate van dekades se vrede en ekonomiese voorspoed beleef, kan vandag hulself moeilik indink in hoe die lewens van hul oupas en oumas moes wees toe dié kinders van die Tweede Wêreldoorlog was of in Oos-Europa die gevolge van kommunisme as klein kindertjies beleef het. Terwyl die nuus, heeltemal te verstane, meestal gedomineer word deur negatiewe gebeure en tendense, is dit ook so dat die wêreld vandag veiliger, meer voorspoedig en meer welvarend is as ooit in die verlede. In die grootste dele van die wêreld heers daar tans vrede met oorlog wat tot slegs enkele lande beperk is. Die geweldige groei in welvaart wat die wêreld die afgelope eeu beleef het, het ten spyte van al die armoede wat steeds heers, tot ’n skerp afname in armoede in die wêreld aanleiding gegee. Geen mate van vrede en voorspoed is egter genoeg om onsekerheid oor die toekoms volkome uit die weg te ruim nie. Terwyl die wêreld tans redelike vrede en voorspoed beleef, bevind ons onsself ook in ’n era waar die gevolge van globalisering tot groot onsekerheid oor die toekoms aanleiding gee. Demografiese verskuiwings wat soms met massa-immigrasie gepaardgaan, klimaatsverandering, grootskaalse tegnologiese vordering en ernstige vrae oor hoe ’n snelgroeiende wêreldbevolking met beperkte hulpbronne in die toekoms gaan oorleef, is net ŉ paar van die redes wat tot hierdie onsekerheid aanleiding gee. Magsverhoudinge in die wêreld is ook besig om te verander en terwyl nuwe sterk rolspelers na vore tree, bestaan daar baie vrae oor die toekoms van veral die Westerse beskawing. Wie sou kon dink dat Klassieke Griekeland tot ŉ val sou kom? Wie sou kon dink dat die magtige Romeinse Ryk met verloop van tyd sou verbrokkel en uiteindelik heeltemal uitmekaar sou rafel? Wie sou kon dink dat die hart van die Bisantynse Ryk en tuiste van die Oosters-Ortodokse Kerk, Konstantinopel, voor die Ottomane sou val en in een van die grootste Moslemstede van die wêreld omskep word? Die wêreld het nog altyd bly verander, maar dit is natuurlik moeilik om vooruit te sien watter groot momente die toekoms gaan definieer. Tien knellende vrae wat tans internasionaal bespreek word, is die volgende: Pres. Donald Trump praat met verslaggewers net voordat hy op die Marine One vanaf die Withuis in Washington na Kentucky vertrek. (Foto: Alex Brandon, AP) Die maklike en kort antwoord is, ja. Die handelsoorlog het tans negatiewe gevolge vir die Chinese en Amerikaanse ekonomieë. Dit is egter die Chinese wat die duurste prys betaal omdat hul ekonomie baie meer van uitvoere afhanklik is as die Amerikaanse ekonomie. Uitvoere verteenwoordig slegs 13% van die Amerikaanse ekonomie. Donald Trump het ook meer suksesverhale nodig indien hy volgende jaar herkies wil word. ’n Goeie handelsooreenkoms wat as ’n oorwinning vir alle Amerikaners aangekondig kan word, sal sy kanse op herverkiesing verbeter. Daarom is die kanse goed dat die handelsoorlog voor die einde van die jaar opgelos sal word. Sedert die VSA in die Tweede Wêreldoorlog ingetrek is, het dié land ’n sterk intervensionistiese militêre beleid gehandhaaf. Dit het tot oorloë in, onder meer, Korea, Viëtnam, Irak en Afganistan aanleiding gegee. Die VSA het vir die grootste deel van die negentiende en twintigste eeu ’n sterk anti-intervensionistiese posisie ingeneem. Thomas Jefferson het dit eerste geartikuleer en dit is later in 1823 deur James Monroe in die sogenaamde Monroe-doktrine vasgevat. Donald Trump se internasionale beleid neem Amerika weer toenemend terug na die anti-intervensionisme van voor die een-en-twintigste eeu. Die Amerikaanse burgers het tans geen aptyt vir oorsese oorloë nie en daar kan eerder verwag word dat Amerika deur dialoog en hoogstens sanksies en internasionale druk, soos wat tans vir Iran geld, hul buitelandse beleid gaan bedryf. Baie dinge kan in ’n kort tyd verander, soos wat die terreuraanvalle van September 2001 bewys het, maar soos dit nou lyk, is die kanse vir ’n volgende Amerikaans-geleide oorlog baie skraal. Tans lyk Trump se kanse skraal om herkies te word. Enigiets is egter moontlik soos wat die 2016-verkiesingsuitslag bewys het. Ek het toe self die uitslag verkeerd voorspel. Daar is baie redes waarom Trump herverkies behoort te word. Die Amerikaanse ekonomie doen goed, die land beleef ’n ongekende tyd van vrede en voorspoed en Trump se regering het heelwat suksesse bereik. Terwyl baie Amerikaners in 2016 verby die kandidaat Donald Trump se onaanvaarbare uitsprake en sy twyfelagtige moraliteit gekyk het, oordeel hulle ’n president volgens ander maatstawwe. Trump se voortdurende beledigings, sy lofprysing vir homself en klein geveggies begin vir baie gematigde Amerikaners wat in 2016 vir hom gestem het, te veel raak. Indien hy meer gedissiplineerd kan begin optree en indien die Demokrate ’n swak kandidaat kies, sal Trump se kanse wesenlik verbeter. Daar word ook verwag dat Trump en die Republikeine baie meer geld en ’n beter georganiseerde veldtog as in 2016 en 2018 gaan hê. Hulle gaan dit nodig hê, want veral welvarende, vroulike, voorstedelike kiesers is ernstig afgesit deur Trump se bombastiese en soms ongeskikte aanvalle op opponente. ‘n Teen-Brexit betoger oorkant die parlement in Londen. (Foto: Kirsty Wigglesworth/AP) Brittanje is ŉ demokratiese land en die demokratiese wil van die burgers gaan uitgevoer word. ’n Meerderheid van kiesers het in ’n vry en regverdige referendum ten gunste van Brexit gestem. Indien nodig, sal ’n vroeë verkiesing later vanjaar plaasvind en Boris Johnson sal die verkiesing wen en daardeur ’n mandaat van Britse kiesers kry om Brexit deur te voer. Uiteindelik gaan ernstige vrae ontstaan oor Noord-Ierland en Skotland se deelname aan die Verenigde Koninkryk. Brexit gaan sonder twyfel in Noord-Ierland die steun vir herinlywing by die Republiek van Ierland laat toeneem en in Skotland gaan baie meer Skotte ná Brexit ten gunste van onafhanklikheid wees. Daar is in geen ander lidland tans ’n wesenlike deel van die burgers wat ten gunste daarvan is om die EU te verlaat nie. Politieke partye wat voorheen sterk ten gunste van uittrede was, vra deesdae net dat die magte van die EU ingeperk moet word. In onlangse peilings was daar in geen EU-land, buiten Brittanje, meer as 30% van die mense wat ten gunste van uittrede was nie. Dit beteken egter nie dat die druk om die EU se magte in te perk, gaan afneem nie. Dit gaan waarskynlik eerder toeneem omdat baie Europeërs voel dat die EU hul eie lande se soewereiniteit bedreig. Met president Recep Erdoğan aan die stuur van sake in Turkye het die persepsie die afgelope paar jaar ontstaan dat Turkye al hoe meer gaan islamiseer en dat die land se sterk bande met die Weste uiteindelik gaan verbrokkel. Erdoğan tree voorwaar soos die Ottomaanse heersers van ouds op. Die werklikheid is egter dat ’n meerderheid van die Turke nie meer tevrede is met Erdoğan en sy regering nie. Daarmee saam is Turkye tans die land in die wêreld waar sekularisering die vinnigste toeneem. Die meeste jongmense, veral in stede soos Istanboel en Ankara, volg sekulêre, Westerse leefstyle en daar kan verwag word dat Turkye weer in die toekoms ’n meer liberale regering gaan kry wat die bande met die Weste sal herstel en wat sal verseker dat Turkye deel van Navo bly. Wladimir Poetin, die Russiese president, luister na Igor Artemjef, hoof van die Russiese federale teen-monopoliediens, tydens hul ontmoeting in die Kremlin in Moskou, Rusland. (Foto: Alexei Nikolsky, AP) ’n Groot fout wat Westerse lande gemaak het, was om Rusland die afgelope paar jaar te probeer isoleer. Veral verkleinerende optrede van Westerse leiers het baie Russe ontstel en het dit vir Wladimir Poetin moontlik gemaak om met die belofte dat hy weer internasionale respek vir Rusland sal herstel, sy magsposisie te versterk. Rusland ervaar egter baie groot ekonomiese en demografiese uitdagings. Die land se infrastruktuur en ekonomie is totaal verouder en die land se bevolking het ook skerp afgeneem en die afgelope ruk gestagneer met ’n lae bevolkingsaanwas. Rusland bly egter ’n baie belangrike internasionale rolspeler en die Weste sal ’n fout maak om Rusland te bly isoleer terwyl die land nuwe vriende in die Midde-Ooste en Ooste vind. Ná Brexit gaan die kanse vergroot dat Skotland weer ’n onafhanklikheidsreferendum sal hou en dat dit wel sal slaag. Onafhanklikheid vir Skotland binne die volgende paar jaar is steeds ’n sterk moontlikheid. Terwyl Katalonië eintlik baie goed geposisioneer is om onafhanklik te word, is daar bykans geen land wat ’n onafhanklike Katalonië sal erken nie. Sonder erkenning is enige onafhanklikheidstrewe dood gebore. Kosovo het bewys tot watter mate internasionale erkenning noodsaaklik is. Die feit dat Spanje en die Europese Unie nie ten gunste van ’n onafhanklike Katalonië is nie, is hul grootste uitdaging. Ná Brexit sal daar egter binne die EU heelwat steun vir ’n onafhanklike Skotland wees. Daar is genoeg rede om te glo dat al hoe meer volkere en streke in Europa, maar ook in die Midde-Ooste (die Koerde is ’n voorbeeld), die Ooste, Afrika en Suid-Amerika op onafhanklikheid begin aandring. Indien ’n mens die media volg, bestaan die persepsie dat militêre konflik, klimaatsverandering of selfs ’n ekonomiese depressie die belangrikste kwessie is wat politieke gebeure oor die volgende paar jaar gaan dryf. Ek is egter daarvan oortuig dat demokratiese verskuiwings eerder die spreekwoordelike olifant in die vertrek is. In die VSA en Europa gaan dit tot heelwat spanning en politieke verandering aanleiding gee. Dit geld egter ook vir die res van die wêreld. Massa-immigrasie is ’n huidige werklikheid wat die demografiese samestelling van byna elke Westerse land vir altyd gaan verander. Verder gaan die voortdurende skerp bevolkingsgroei in Indië van dié land ’n belangriker internasionale rolspeler maak. Daarteenoor ondervind China ’n groot uitdaging met ’n verouderende bevolking en te min jong werkers vir die ekonomie. Ook in Afrika is daar steeds skerp bevolkingsgroei in verskeie lande en dit kan uiteindelik tot ŉ groter massa-immigrasie en selfs konflik en oorlog in Afrika aanleiding gee. Foto: Sergio Souza/Unsplash Ten spyte van al die onsekerheid oor die toekoms en ernstige vrae oor klimaatsverandering, massa-immigrasie en die aarde se dravlak in die lig van ’n steeds groeiende wêreldbevolking, is daar genoeg rede om te glo dat die relatiewe posisie van vrede en ekonomiese voorspoed wat tans in die wêreld heers, oor die volgende dekade sal voortduur met welvaart wat sal bly voortduur. Daar gaan waarskynlik oor die volgende paar jaar nog wesenlike vordering gemaak word op die terrein van die mediese wetenskap en die optimalisering van voedselproduksie om slegs twee voorbeelde te noem. Die vraag is egter vir hoe lank die huidige verbruikerskultuur, besoedeling en veral vermorsing van natuurlike hulpbronne soos water, grond en woude, om slegs enkeles te noem, verduur sal kan word voordat daar eenvoudig te min hulpbronne is om ’n groeiende wêreldbevolking te bly dra. Onsekerheid en kommer oor die toekoms is veral op die lang duur heeltemal geregverdig. Daar is egter min rede om te glo dat die wêreld op die kort tot medium termyn weer sal terugval in ’n posisie van grootskaalse oorlog en armoede soos wat al in die verlede die geval was.