Jacob Zuma herroepPres. Jacob Zuma. Foto: Themba Mtshali, KZN-premierskantoor Pres. Jacob Zuma is Dinsdag deur die ANC herroep. Ace Magashule, die ANC se sekretaris-generaal, het tydens ’n mediakonferensie by Luthuli-huis bekend gemaak dat die ANC se nasionale uitvoerende komitee (NUK) besluit het om Zuma te herroep. Magashule het gesê die besluit om Zuma te herroep is geneem na uitgerekte besprekings oor die impak wat dit op die land, die ANC en die funksionering van die regering sal hê. Magashule het ook bekend gemaak dat Zuma herhaaldelik meer tyd versoek het maar dat die NUK nie ten gunste daarvan was nie. Daar is nie onmiddellik meer besonderhede bekend gemaak oor wat volgende gebeur nie. Na politieke ontleders en die media byna al ŉ jaar lank daaroor bespiegel het, is dit nou amptelik. Die aankondiging volg nadat die NUK tot in die vroeë oggendure oor Zuma se lot vergader het. Twee duidelike magsentrums, een by Luthuli-huis en een by die Uniegebou, het ontstaan nadat adjunkpres. Cyril Ramaphosa in Desember by die ANC se leierskapkonferensie in Johannesburg verkies is om die leisels as die president van die regerende party oor te neem. Ramaphosa se oorwinning is wyd as ŉ terugslag vir Zuma en sy ondersteuners beskou omdat hulle reeds vroeg in die leierskapstryd om beheer vir die ANC hulle steun aan dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, kabinetslid, oudvoorsitter van die Afrika-Unie en eksvrou van Zuma toegesê het. Dit het reeds vroeg geblyk dat Zuma nie vir lank sou aanbly as die staatshoof van die land nie en nie sy tweede termyn as president in 2019 met die volgende algemene verkiesing sou voltooi nie, daarvoor is daar net te veel verskille tussen die standpunte van Ramaphosa en Zuma. Boonop het gerugte oor staatskaping, korrupsie en talle hofsake soos ŉ donker wolk oor die kop van die president gehang. Al hoe meer gerugte oor ŉ beplande uitgangstrategie vir Zuma het kort na die uitslag van die ANC-leierskapkonferensie die ronde begin doen. Nkandla en veiligheid in gerief Die konstitusionele hof het kort ná die leierskapkonferensie ŉ uitspraak gelewer waarin dit beslis het die Nasionale Vergadering het nie daarin geslaag om meganismes in plek te stel om Zuma verantwoordbaar te hou nie. Dit het gevolg nadat dieselfde hof in Maart 2016 gesê het Zuma het versuim om die Grondwet te handhaaf, te verdedig en te respekteer en dat hy versuim het om sy grondwetlike pligte na te kom. Die hof het ook beslis Zuma moes R7,8 miljoen terugbetaal wat op nie-veiligheidsopgraderings aan sy privaat Nkandla-woning bestee is. Zuma het die geld in September 2016 terugbetaal nadat hy ŉ huislening aangegaan het. Die totale koste vir Nkandla het meer as R246 miljoen beloop. Die 783 betalings Zuma se prokureurs het vroeër die maand sy vertoë aan die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) gerig oor waarom die 18 aanklagte – 12 van bedrog, vier van korrupsie, een van geldwassery en een van afpersing – wat spruit uit die 783 betalings van meer as R4 miljoen wat na bewering deur en vir Zuma deur Schabir Shaik en sy Nkobi-groep tussen 1995 en 2006 gemaak is, weer teen hom ingestel moet word nie. Die DA het in November verlede jaar dokumente vir die herinstelling van die aanklagte by die NVG ingedien en het aangevoer die besluit hieroor wat in April 2009 geneem is om die aanklagte teen Zuma terug te trek, enkele maande voordat hy tot president verkies is, was irrasioneel. Die appèlhof het vroeër beslis dat die besluit deur Mokotedi Mpshe, vorige hoof van die NVG, om die aanklagte terug te trek, wel onwettig was. Zuma is daarna die geleentheid gegun om ŉ vertoë te rig oor hoekom die aanklagte teen hom nie weer ingestel moet word nie en die aanvanklike sperdatum hiervoor was 30 November maar Zuma het sewe weke uitstel gekry. eNCA het berig Shaun Abrahams, tans nasionale direkteur van openbare vervolging, het die vertoë ontvang en sy span aanklaers het twee weke kans om die vertoë te bestudeer voordat hy besluit of Zuma aangekla sal word of nie. ŉ Raamwerk vir die ondersoek na staatskaping Asof die net nie reeds styf genoeg om Zuma gespan is nie, is daar ook aan die einde van Januarie ŉ raamwerk vir die geregtelike kommissie van ondersoek oor bewerings van staatskaping bekendgemaak. Dit sluit ŉ ondersoek oor die berugte Gupta-familie en hul beweerde onbehoorlike invloed op Zuma en sommige kabinetministers in. Die ondersoek, onder leiding van adjunkhoofregter Raymond Zondo, sal ook bewerings van korrupsie ondersoek. Volgens ŉ opdrag wat in die Staatskoerant gepubliseer is, moet die kommissie ondersoek instel na, bevindings maak, verslag doen oor en aanbevelings maak, met inagneming van die voormalige openbare beskermer, Thuli Madonsela, se verslag oor staatskaping. Die kommissie moet sy verslag en aanbeveling binne 180 dae vanaf die aanvang van die kommissie aan die president voorlê. Nie sommer net stil-stil gaan lê nie Zuma het ondanks die toenemende druk om as staatspresident te bedank, duidelik gewys dat hy van voornemens is om met sy uitvoerende pligte voort te gaan, eerder as om bloot net die handdoek in te gooi. Zuma het luidens berigte herhaaldelik bloot geweier om te bedank. Hy het glo boonop ŉ lys van eise vir sy vroeë uittrede gestel wat insluit dat hy ŉ waarborg moet ontvang dat sy regskostes betaal sal word, dat hy sekere pligte sal kan nakom soos om steeds staatshoof van die land by die volgende Brics-beraad in Julie te wees en die weermag amptelik te mag groet. “ŉ Mens wonder altyd hoekom iemand vir tyd sal speel, veral as die uitkoms dieselfde sal wees, maar om tyd te koop is die strategie van iemand wat nie ŉ plan het nie en so word tyd self die plan, want wie weet wat kan gebeur as daar genoeg tyd is,” het Theo Venter, politieke ontleder van die Noordwes-Universiteit se sakeskool in Potchefstroom, vroeër die week aan Maroela Media gesê.