Die positiewe wat Zuma vermag hetPres. Jacob Zuma (Foto: GCIS) Deur Andries Cornelissen Daar ís iets positiefs ook aan dít wat pres. Jacob Zuma en sy trawante aan Suid-Afrika gedoen het. Jy mag my stelling dalk vreemd vind, maar gee my kans om te verduidelik. In 1994 het die ANC met ŉ oorweldigende meerderheid aan bewind gekom. Nelson Mandela het wyer steun geniet as net binne die ANC en daar was ŉ morele hoëgrond vanwaar Mandela en sy ANC regeer het. Dit was die wittebrood van die sogenaamde reënboognasie. In 1995 het ons die Wêreldbekerrugbytoernooi gewen en daar was geen keer aan die optimisme van die meerderheid Suid-Afrikaners nie. Die Mandela-euforie het plek gemaak vir die Realpolitik van Thabo Mbeki met ŉ ANC wat steeds baie stewig in die saal was. Hy het Shakespeare in toesprake aangehaal as bewys daarvan dat hy Westerse opvoeding gehad het, maar terselfdertyd ŉ sterk Afrika-boodskap verkondig in sy Afrika-Renaissance-gedagte. Sy lawwe idees oor MIV/vigs en wegbeweeg van die gewone mense in die ANC het van hom ŉ maklike teiken gemaak vir die Zuma-groep. Baie van diegene wat Zuma in Polokwane aan bewind gebring het, baklei nou net so hard om van hom ontslae te raak. Dit sluit Julius Malema in wie se party hom nie eens as president van die land bestempel nie. Wie nou eintlik die vark in die verhaal is, is nie van belang vir my argument nie – al weet ons wie is vol modder. Wat wel vir my van belang is, is wat met die ANC gebeur het in net 23 jaar aan bewind. Die eens magtige ANC van 1994 is nou bloot ŉ skaduwee van die bevrydingsbeweging wat dit eens was. En daarmee saam het die wyse waarop die openbare diskoers in die land plaasvind dienooreenkomstig verander. Veral die ANC van Mbeki het die openbare diskoers oorheers en versmoor – daar was bittermin opponerende stemme in eie geledere – selfs oor sy wanopvattings oor MIV/vigs. Daar was ŉ politieke korrektheid waarin min sogenaamde analiste en kommentators en selfs joernaliste se opponerende stemme gehoor is. Die ANC het dit bloot nie geduld nie en die “mag” van die ANC het daardie stemme op hulle plek gehou. Soos in die ou Suid-Afrika is daar min vasbyters en die meeste opponerende stemme is maar net in hulle eie veilige binnekringe gehoor. Toe breek die Zuma-era aan en die vuilspel waarmee dit begin het moes ŉ voorbode gewees het van wat ons vandag sien en hoor. Dit raak net al vuiler, maar daarmee saam het ŉ soort van bevryding van stemme gekom. Dit het as’t ware mode geword om die ANC aan te val en te kritiseer. Mense het die ANC nie meer so nodig soos voorheen om doelwitte te bereik nie – of dis minstens ŉ wyer persepsie wat posgevat het. Voor die ANC se Zuma-val het die party die pas aangegee op alle terreine en die party het byna elke aspek van die openbare diskoers beheer. Nou lyk sake heel anders. Daardie ruimte is weer oopgeskop deur senior ANC-mense wat openlik die party begin kritiseer het – dit is dié soort mense wat reeds ŉ goeie pensioen gereed het. Dit was seker te wagte as jy kyk hoe die Zuma-brigade van die Mbeki-aanhangers ontslae geraak het. Die positiewe wat ek dus uit die Zuma-era wil haal, is dat Suid-Afrika weer ŉ oper samelewing geword het – een waarin mense met verskillende idees en standpunte gemaklik voel om deel te wees van die openbare diskoers. Die morele hoëgrond bestaan nie meer vir die ANC nie. Selfs binne die party is daar openlike verset teen die Zuma-bende. Cosatu en die SAKP – getroue struggle-bondgenote wil nie eers Zuma se gesig sien by geleenthede van die alliansievennote nie. Dit mag dalk sleg vir die ANC wees, maar dis nie sleg vir Suid-Afrika nie. As ons werklik ŉ reënboognasie wil wees, dan moet daar plek wees vir elke Suid-Afrikaner – soos wat die ANC se eie Vryheidsmanifes sê. Die openbare diskoers het net ruimte gehad vir ANC-eendersdenkendes. Die party het al verder van sy ideale wegbeweeg wat hy met groot sukses aan miljoene Suid-Afrikaners verkoop het. Ongelukkig glo al minder mense dat die ANC daardie ideale nastreef. Die goeie nuus is dat burgers nie net daardie mislukking goedsmoeds aanvaar nie – hulle wil baklei vir daardie ideale van ŉ beter tuiste vir hulle nageslag. En ŉ goeie begin is om van die Zuma-gewas ontslae te raak en te kyk of die ANC homself betyds kan red – dis nou as die party verdien om gered te word. Nou moet ons keer dat ŉ nuwe vlaag van politieke korrektheid nie die openbare diskoers oorneem nie. Daar is ŉ gesiglose beweging in sosiale media wat keer dat ŉ gesonde openbare diskoers ook daar kan plaasvind. Dis ŉ beweging wat mense maak of breek in hoe hulle reageer op Twitter en Facebook – weer word opponerende stemme daar stilgemaak en hulle gaan maar net verdwyn. So hoor ons net een koor en leer niks uit die geskiedenis nie. Laat ons asseblief nie een bende vervang met ŉ spul ander skurke nie.