An African Cameo: die pyn van ongewenste liefde | LitNet
Titel: An African Cameo
Outeur: Naka Pillman
Hierdie roman is 'n ware verhaal, een wat net vertel móés word. Reeds in die voorwoord sê die skrywer egter die name van karakters is verander om "diegene wat anoniem sou wou bly, te beskerm".
Die Suid-Afrikaanse skrywer Naka Pillman ontmoet 'n Japannese kunstenaar van antieke sumi-e-kuns (brush painting) in Tokio. An African Cameo is Yoriko se verhaal. Dit speel teen die agtergrond van apartheid-Suid-Afrika af.
Aanvanklik word die verhaal nie chronologies vertel nie. Tog word dit gou duidelik dat Yoriko, soos alle Japannese meisies uit die hoër stand destyds, bestem is vir net een ding: om 'n ryk man te trou en in sy behoeftes te voorsien. Gebeur dit nie, is dit eerbaar om 'n geisja-minnares van 'n ryk man te word.
Yoriko is goed opgevoed en besonder verfynd. Sy wil nie trou nie, eerder kunstenaar word. Sy sê self: "Die kreatiewe drang van my gees het my lewe oorgeneem."
Die mense na aan haar, soos haar tante Kato by wie sy vir jare woon, raadpleeg eers die voorvadergees, Oyo, "die positiewe een", om te hoor of Yoriko wél haar droom mag navolg. In lewe was Oyo ook 'n skilder, maar een wat nooit beroemd geword het nie. Dalk sou sy siel rus vind as hy raad sou gee ... Dit was die eerste stap om van Yoriko een van Japan se mees gevierde kunstenaars te maak.
Yoriko werk bedags in 'n kunssentrum en dis hier waar haar pad met dié van die skrywer, Naka Pillman, kruis. Sy vra Naka uit oor die "groot kunstenaar" van Suid-Afrika, Bill Bosch, vir wie sy voorheen ontmoet het. Yoriko is verlief op Bill, wat met haar in Engels korrespondeer. Omdat sy glad nie Engels verstaan nie, vra sy iemand om die briewe te vertaal. Woorde soos "my dearest" en "you live in my heart" laat haar glo dat Bill haar ook liefhet. Maar is dit so?
Lang gedeeltes van die roman handel oor Bill se kinderjare en werp só lig op sy karakter. Die skrywer bly egter te lank in dié systroom. Daar's onnodige besonderhede oor Bill se grotere familie. Mens wil eerder terugkeer na sy verbintenis met Yoriko.
Wat wel belangrik is, is dat politieke konserwatisme hoogty vier in die Bosch-huis. Bill word in 'n padkamp groot saam met sy swart speelmaat, Boy. Die twee vriende is onafskeidbaar, selfs al leef Bill later sy geloof uit dat swart mense ondergeskik aan wittes is en "net wittes hemel toe gaan".
Ook belangrik is die feit dat sy ma hom leer dat selfs net gedagtes aan seks sonde is. Hy verstaan dus aanvanklik nie die roeringe in sy lyf nie. Vanweë sy verbintenis met Boy kan hy vlot Sotho praat en raak hy dan van jongs af seksueel betrokke by swart meisies. Wanneer een van hulle vir sy erotiese fantasieë lag, haal hy sy woede op 'n gewelddadige wyse op haar uit. Hy het ook 'n voorkeur vir Asiatiese erotika en wanneer hy in Tokio beland, word sy fantasieë in die vorm van Yoriko 'n realiteit.
Yoriko kom uiteindelik na Suid-Afrika met trou-drome, maar word 'n slagoffer van apartheid én kultuurverskille. Sy word as bediende ingespan en seksueel misbruik.
Sal sy hieruit gered kan word?
Die treffende voorblad, waarop 'n effens verwaarloosde cameo-beeld pryk, straal warmte uit en lok mens om die boek op te tel. Dis duidelik dat dié storie iets met Japan te make het en in 'n vroeëre tyd (tussen die vyftigs en sewentigs) afspeel.
Die verhaal lees maklik en mens wil graag weet wat uiteindelik met Yoriko gaan gebeur. Die hoofkarakters, Bill en Yoriko, is geloofwaardig, maar daar word te liggies oor die ander gedartel. 'n Onopgevoede karakter soos Dolly, Bill se minnares in Suid-Afrika, kan ook nie net sleg wees nie.
'n Leemte is die gebrek aan "showing". Meer en beter dialoog sou hier gehelp het. Dié leser sou byvoorbeeld wou hoor hoe die gesprek tussen Bill en die ouer Boy ná jare geklink het, eerder as dat mens dit bolangs vertel word.
Die dialoog is deurgaans beperk. Meer daarvan sou die karakterisering (en die verhaal) interessanter en boeiender gemaak het.
Die vertelperspektief wissel en die verhaal raak leesbaar eers wanneer die skrywer self aan die woord kom en die verhaal lei na 'n einde wat alles goed saamvat en ook die titel bevestig.
Die roman sou kon gebaat het by fyner proefleeswerk, want setfoute kom voor. Soos dié een op bladsy 45: "Ons the occasional Sunday he invites Bossie ..." En op bladsy 168: "They had too had their sweet little rituals ..."
Maklik kon dit nie gewees het om hierdie storie te skryf nie. Aanvanklik kon Yoriko geen Engels praat nie en later net ietwat gebroke. Pillman verstaan weer nie Japannees nie. Tog het sy besef hier's 'n verhaal wat nie geïgnoreer kan word nie.
In geheel gesien is die storie outentiek en die moeite werd om te lees. Mens kry besondere insae in die Japannese kultuur, veral van destyds, en hierdie leser besef nou éérs watter groot bydrae 'n Amerikaanse feminis soos Gloria Steinem tot die menswaardigheid van vroue oral gelewer het.
Waarmee baie lesers sal kan identifiseer, is die pyn wat ongewenste liefde meebring. Verliefdheid laat hom nie keer nie en mens kom opnuut tot die besef dat jy ander só maklik verkeerd opsom.
*An African Cameo is Pillman se vyfde publikasie. Sy het ook onder meer 'n biografie en 'n dagboek oor reis deur Afrika geskryf. Hierdie roman is haar eerste wat deur Joho! gepubliseer word. Dié uitgewer verdien 'n pluimpie dat hulle kans sien om die werk van 'n 90-jarige skrywer uit te gee terwyl die res van die wêreld so behep is met jeug.
Naka, wat toevallig 'n Japannese naam het, het self 'n interessante geskiedenis: sy is musikaal begaafd en 'n opgeleide kunstenaar. As lid van die Suid-Afrikaanse Argeologiese Vereniging bestudeer sy kuns en die skatte in museums regoor die wêreld - ook op die Boeddhisroete in Afghanistan. Haar ervaringe is uiteenlopend: weens 'n misverstand beland sy in 'n tronk in Iran. Sy reis ook alleen saam met haar 11-jarige dogter deur Afrika. Intussen publiseer sy verskeie artikels oor veral opvoedkunde en kuns. Pillman is 'n stigterslid van die Museum of Man and Science. Sy woon tans op George.