Tog is daar ’n waglys van mense wat eerder by my wil werk as om in ’n plakkerskamp te krepeer of om op die dorp te werk vir ’n werkgewer wat geen van die byvoordele bied wat plaaswerkers kry nie.
So, kom ons kyk bietjie na die omstandighede soos dit op baie plase is en vergelyk dit met wat werkers in dorpe en stede het.
My werkers bly in gratis behuising wat waarskynlik beter is as enige laekoste-huis in Suid- Afrika. Ek het elke sent vir die bou daarvan betaal.
Ek gaan doen die meeste van my werkers se kruideniersinkopies op die dorp – selfs die battery vir die afstandsbeheerder van die skottel-TV wat ek by elke huis laat installeer het.
Ek ry siek mense, wat nie eens vir my werk nie, dokter toe. My vrou vang babatjies in die nag omdat die ambulans nie opdaag nie. En ek gaan staan selfs elke maand in die ry by die bank om my werker se onderhoud te betaal en ja, ons doen dit ook gratis!
’n Inspekteur van die departement arbeid was ongeveer ’n maand gelede hier, aanvanklik baie skepties toe hy hoor wat ek my werkers betaal. Ek het hom uitgedaag om die sommetjie te maak en uiteindelik het ek hom oortuig dat die bykomende “in natura”-verdienste meer as R2 000 per maand beloop. En dit sluit nie eens die koste van die bou of die instandhouding van die huise in nie.
Bowendien is niemand verplig om vir hierdie “nare” boer te werk nie. Hulle doen dit omdat hul besef die totale pakket is ’n beter alternatief as wat hulle in die dorp kry en, meer belangrik, omdat hulle wil.
Nog beter, vra hom of sy werkgewer in die stad ook bereid is om sy verstopte spoeltoilet op ’n Sondagoggend voor kerk te kom oopkrap.
Ten spyte van al die vyandigheid teenoor boere beskryf Van Schalkwyk hom steeds as ’n “baie gelukkige boer en voorsiener van skaapvleis vir die land”. Sy plaas is in die Suid-Vrystaat.
Christo van der Rheede, uitvoerende hoof van die Afrikaanse Handelsinstituut (AHi), het gesê die AHi steun die verhoging, want navorsing wys baie plaaswerkers voer ’n sukkelbestaan.