deur Ilze Nieuwoudt | Okt 17, 2018 | Blog
Dit gebeur alte dikwels dat die woorde van 'n liedjie of gedig in die volksmond vashouplek kry en tot 'n gesegde omvorm word. Só is die woorde "Vat jou goed en trek, Ferreira" reeds so tuis in die Afrikaanse spreektaal dat dit nouliks 'n verduideliking kos aan die arme siel wat dié woorde toegesnou word. Dit is egter te verstane dat dié gesegde reeds sy intrek geneem het, want van die eerste verwysings na die gelyknamige liedjie is reeds in 1870 opgeteken. Sedertdien is dit in talle sangbundels opgeteken en word dit reeds geslagte lank gesing.
In 'n artikel deur dr. S.J. du Toit wat op 29 Januarie 1932 in Huisgenoot verskyn het, word die oorsprong van dié bekende volksliedjie ondersoek. Volgens Du Toit is daar, soos die geval is met baie ander volksliedjies, telkens nie net een "ware" verhaal oor die ontstaansgeskiedenis nie. "'n Klein vyftig jaar, selfs minder, is in die reël genoeg om die sluier van vergetelheid oor die oorsprongsgeskiedenis van 'n volksliedjie te trek," verduidelik hy.
Volgens die tweede weergawe, wat reeds in 1870 oorvertel is, is dié liedjie as 'n bespotting op die een of ander Bolandse dorpie deur die plaaslike werkersgemeenskap gesing. Hiervolgens was Ferreira die ongelukkige vent wie se vrou deur sy vriend afgevry is. Dié het toe besluit om die dorp te verlaat en sy vrou agter te laat "in besit van sy suksesvolle mededinger". Du Toit vertel dat hoewel die man se naam nie "Jan Ferreira" was nie, het hy wel "'n paar baie krom bene gehad". Die werkers het juis om veiligheidsredes 'n skuilnaam vir hul spotliedjie gekies.
"Jannie met die hoepelbeen" het dus na dié man verwys terwyl "al aan die eenkant swaar dra" blykbaar volgens Du Toit na "die toestand van sy vrou" verwys het. Of Du Toit met die woord "toestand" na 'n swangerskap verwys, is nie duidelik nie, maar dit wil so voorkom.
N.H. Theunissen skryf in Die Brandwag van 18 November 1938 ook oor "Vat jou goed en trek". Volgens hom is daar deur oorlewering geglo dat die liedjie geskryf is deur "'n sekere ou tante, Malonet". Kon dit moontlik die Annie Malony wees van wie Prinsloo ook geskryf het? Hoe dit ook al sy, arme Ferreira, wie hy ook al was, sal waarskynlik nog vir generasies 'n hoepelbeen wees met wie gespot is en wat eenvoudig nie wou trek nie.
Die eerste liedjie wat oor die destydse Springbok Radio uitgesaai is, was "Vat jou goed en trek, Ferreira".