As Gandhi se waarneming waar is van onderwys in die algemeen, is die toepassing hiervan vir die taal-in-onderwys-gesprek waarskynlik ewe geldig, en is daar dalk ook interessante korrelasies te trek oor die uiteindelike waarde van ’n diagnostiese kyk na die rol van taal in opvoeding en werkskepping, en selfs ook werksukses.
Teen hiérdie agtergrond is die gesprek oor die belang van universiteitsopleiding in Suid-Afrika in ander tale as Engels ’n interessante, en ook ’n tydige een. Die waarde van so ’n gesprek lê nie net daarin dat dit demistifiserend is nie, maar dat dit tegelyk roep om ’n metavlakgesprek wat gemik is op die vind van aanvaarbare en implementeerbare oplossings.
In die gesprek oor die toekenning van amptelike plekke vir tale ánders as Engels in die hoëronderwysverband, is dit belangrik dat ons heel eerste vir mekaar sê dat die statutêre ruimte vir ’n meertalige hoëronderwys-omgewing – ten minste op papier – gunstig is. Terwyl daar gewerk word binne die raamwerk van Artikel 6 van die Grondwet (Wet 106 van 1996) wat duidelike rigting in verband met geïnstitusionaliseerde meertaligheid gee, word onthou dat die amptelike status van tale wetlik en feitelik in die volgende regeringsdomeine tereg behoort te kom: (i) wetgewing; (ii) regspleging; (iii) publieke administrasie; en (iv) onderwys (Turi 1994:7). Ook word erkenning gegee aan taalwetgewing wat ’n meertalige onderwysbedeling in Suid-Afrika moontlik maak.
Vervolgens moet ons mekaar daaraan herinner dat die taal-in-onderwys-saak kompleks is – hoofsaaklik vanweë die ingewikkelde sosiohistoriese en sosiopolitieke onderwysomgewing in Suid-Afrika en ook op die kontinent – en dat hierdie omgewing steeds ’n wesentlike invloed uitoefen op die oënskynlike mispassing tussen onderwystaalbeleide en hulle implementering. Dit wil selfs lyk of hierdie inherente sosiopolitieke kompleksiteite lei tot ’n onbevraagtekende dryfkrag om net Engels te gebruik om toegang tot onderwysgeleenthede in Suid-Afrika te bemiddel.