Bybelboelies. Oftewel: ons post-sekulêre tyd – Christo Lombaard | TEO website of the Faculty of Theology University of Pretoria / TEO Webwerf van die Fakulteit Teologie, U.P.
Bybelboelies. Oftewel: ons post-sekulêre tyd – Christo Lombaard
Die nuutste oorlog het begin. Hierdie week het die VSA saam met ‘n alliansie van Arabiese state militêre optrede geneem teen die beweging wat algemeen bekend staan as ISIS, oftewel, die Islamic State. Soos kritici van dié term tereg uitwys, dié beweging is nóg ‘n staat, nóg werklik ‘n Moslem-beweging: dit is ‘n verbasend goedbefondsde militêre mag wat met ekstreme interpretasies van die Kor’an deur moord- en intimidasie-optredes gedeeltes van Sirië en Irak inneem.
Nogtans kan die godsdiensdimensie van hierdie stryd nie ontken word nie: dit is die ideologiese adrenalien wat hierdie militantes dryf. Dit is maar een voorbeeld van hoe godsdiens die wêreld van ons tyd “infiltreer”, op ‘n manier wat die doemprofete oor godsdiens skaars kon voorsien. Klassiese figure soos Feuerbach, Nietzsche, Marx, Durkheim, Freud, Weber het die einde van godsdiens sien kom: hulle het die impulse van hulle tye wel raakgelees, maar kon die toekoms nie akkuraat voorspel nie. Hoewel daar heelwat positiewe elemente aan die henieude “turn to spirituality” (Ashly 2005:159-170; Kourie 2006:19-38) is, moet die triomfantelike element wat soms by kongressprekers hieroor gehoor word, maar getemper word: ons sien eweneens die negatiewe kant. Kru. Soos met die nuutste oorlog. Soos elke keer wat jy deur die lughawesekuriteitspunte moet stap, en jy die gevolge van ” 9/11″ aan eie lyf voel wanneer die masjinerie soms intiem-naby aan jou kliek en fluit. Soos met Boko Haram in Nigerië, wat gruweldade onder andere in die naam van godsdiens pleeg – tot op die punt dat Justin Welby, die Aartsbiskop van Kantelberg en dus die hoof van die wêreldwye Anglikaanse kerk, sy gewoonlik positiewe uitlatings versigtig moes kwalifiseer (www.churchtimes.co.uk/articles/2014/16-may/news/world/missing-schoolgirls-welby-warns-over-difficulties-of-negotiation-with-boko-haram). Dan, plaaslik: soos die hofsaak tans en die nuusmedia-gesprekke oor godsdiens op skool, wat spruit uit die swakste sendingmetode denkbaar op mikrovlak: skoliere wat deur kinders en volwassenes met die Bybel geboelie is (www.beeld.com/nuus/2014-09-03-kind-hoor-jy-sal-in-hel-brand).
Godsdiens gaan nie weg nie. Daardie vrees kan ons maar vir eers besweer. Dit is ‘n sosiologiese, politieke, militêre en vir baie mense, ‘n persoonlike waarheid. Maar hoekom kan die slegte kante van geloof nie verdwyn nie? – op interpersoonlike vlak, in die hantering van godsdiens by openbare instellings, en op die nasionale en internasionale politieke speel- en slagvelde.
Ons lewe immers nou op die drumpel van ‘n nuwe tydvak, waar godsdiens ‘n meer gebalanseerde deel van die menslike (mede-)bestaan gaan vorm. In die voor-moderne tyd was dit bykans onmoontlik om nie te glo nie – ‘n onnatuurlike toestand. In die moderne / modernistiese wêreld, waarin ons almal mens geword het, was die teenoorgestelde die geval: die sekularisme het dit bykans onmoontlik gemaak om wel te glo. In die post-sekulêre tydvak wat nou om ons aan ‘t ontvou is, word die openbare sentiment egter meer inklusief: om te glo, en om nie te glo nie, en dan: wát jy glo en/of nie glo nie, is om ‘t ewe. Nie op die ekstreem-relativerende, aag-wat-jy-dan-nou-ookal-wil manier wat soms met die post-modernisme gepaard sou gaan nie. Maar verby al hierdie eensydige sekerhede, ingelig daaroor en gevorm daardeur, lê geloof nou anders: nie álles nie, maar baie meer is aanvaarbaar, en word implisiet beleef en sosiaal toegelaat as legitieme “keuses” (of meer teologiese geformuleer: “roepinge”). Nie álles nie, want om te moor – fisies of sielkundig – bly alkante toe onaanvaarbaar.
Soos wat hierdie post-sekulêre tyd se horisonne vergroot, moet die vraag gevra word, sodat ons onsself en ons tyd kan probeer stuur na beter dinge: hoe behou ons die goeie van godsdiens, sonder dat Bybel- en ander godsdiensboelies op híérdie manier barbaars raak? –
(Bron van spotprent: http://nathanbond.wordpress.com & http://s1196.photobucket.com/user/oudtshoornonline/media/HistRel_zpseeaf8c62.jpg.html)
Ashly, JM 2005. Turn to spirituality? The relationship between theology and spirituality, in Dreyer, EA & Burrows, MS (eds.) Minding the Spirit. The study of Christian Spirituality. Baltimore, Md.: Johns Hopkins University Press, 159-170.
Beeld 3 Sept 2014. Kind hoor: ‘Jy sal in hel brand’ Ongelowige leerlinge ly glo. www.beeld.com/nuus/2014-09-03-kind-hoor-jy-sal-in-hel-brand.
Kourie, C 2006. The ‘turn’ to spirituality, in de Villers, P, Kourie, C & Lombaard, C (eds.) The Spirit that Moves: Orientation and Issues in Spirituality (Acta Theologica Supplementum 8), 19-38.
Wyatt, T. 2014. Missing schoolgirls: Welby warns over difficulties of negotiation with Boko Haram. Church Times 16 May 2014. www.churchtimes.co.uk/articles/2014/16-may/news/world/missing-schoolgirls-welby-warns-over-difficulties-of-negotiation-with-boko-haram.