Heeltyd duiselig? Dís hoekom - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Heeltyd duiselig? Dís hoekom
Dis normaal om soms duiselig of lighoofdig te voel, maar as dit chronies word, is dit tyd om die oorsaak te soek en gesond te maak.
“Moenie dit ignoreer nie. Selfs al het die lighoofdigheid nie ʼn ernstige oorsaak nie, kan dit ernstige beserings veroorsaak as daar geval word. En op sy ergste, kan die oorsaak self lewensbedreigend wees,” sê dr. Shamai Grossman, ʼn medeprofessor in noodgeneeskunde by die Harvard Mediese Skool.
Daar is verbasend baie maklik behandelbare oorsake van flouheid:
Lae bloedsuiker en bloeddruk
Dit is twee van die algemeenstes. Dr. Debora Weatherspoon skryf op Healthline.com dat jou liggaam suiker, oftewel glukose, vir energie nodig het. As jou bloedsuikervlak val, kan jy duiselig en moeg voel.
“Lae bloedsuiker is dikwels ʼn newe-effek van insulien en ander middels wat vir die behandeling van diabetes gebruik word. Hierdie middels verlaag die bloedsuiker maar as die dosis nie reg is nie kan jou bloedsuiker te veel val. Jy kan ook hipoglisemie kry as jy nie diabetes het nie. Dit gebeur ook as jy lanklaas geëet het of alkohol gebruik sonder om te eet,” sê sy.
Sy beveel aan ʼn snelwerkende bron van koolhidrate, soos ʼn glas lemoensap of ʼn harde suiglekker om dit te verlig. “Volg dit op met ʼn meer voedsame maaltyd om jou bloedsuikervlakke te verhoog. As jy dikwels hipoglisemie kry, sal jy dalk jou diabetesmedisyne moet aanpas. Jy kan ook meer gereelde, kleiner maaltye deur die dag eet.”
Die outonome senustelsel help die liggaam om die verandering in bloeddruk te reguleer as ons regop kom. “Soos ons ouer word, kan hierdie stelsel agteruitgaan en ʼn tydelike daling in bloeddruk veroorsaak – bekend as ortostatiese hipotensie – met gevolglike lighoofdigheid. Dit kan ʼn langtermynprobleem wees maar daar is medikasie om dit te behandel, soos midodrien (ProAmatine) en fludrokortisoon (Florinef), so dit regverdig ʼn besoek aan jou dokter.”
Moontlike oorsake van dehidrasie is oorverhitting, nie genoeg eet of drink nie, of siekte. “ʼn Glas water kan genoeg wees om jou te laat beter voel maar as jy vir dae nie veel geëet of gedrink het nie, sal meer as dit nodig wees om jou liggaam te rehidreer,” sê Grossman.
ʼn Binneaarse oortapping van vloeistof kan nodig wees en ʼn dokter kan bevestig of jy elektroliete soos kalium of sout nodig het.
Afgesien van hipoglisemie kan ander chroniese toestande jou lighoofdig laat voel. Chroniesemoegheidsindroom (CMS) is ʼn voorbeeld daarvan. “Soos die naam aandui, is moegheid die hoofsimptoom van CMS en dit kan so erg raak dat dit moeilik word om alledaagse take te verrig,” skryf Amanda Barrell op MedicalNewsToday.
Nog een is ystertekortanemie (YTA). “Yster help om suurstof deur die liggaam te versprei en gesonde selle en weefsel te onderhou. ʼn Gebrek aan yster kan lei tot ystertekortanemie (YTA), wat duiseligheid en moegheid kan veroorsaak.”
Aanvullings kan help, maar raadpleeg jou dokter as jy vermoed dat jy enigeen van hierdie aandoenings het.
Barrell sê sekere medikasies kan duiseligheid en lighoofdigheid veroorsaak. Dit sluit die volgende in:
antidepressante soos fluoxitien (Prozac) en trasodoon (Desyrel)
teenstuipemiddels soos divalproeks (Depakote), gabapentien (Neurontin, Active-PAC met gabapentien), en pregabalien (Lyrica)
bloeddrukverlagende middels, soos ACE-remmers, betablokkers en diuretikums
spierverslappers soos siklobensaprien (Fexmed, Flexeril) en metaxaloon (Skelaxin)
slaappille soos difenhidramien (Benadryl, Unisom, Sominex), temasepam (Restoril, esopikloon (Lunesta), en solpidem (Ambien)
So algemeen, maar dikwels geïgnoreer. “Mense wat migraine kry, kan duiseligheid en vertigo ondervind, selfs al het hulle nie hoofpyn nie. Die vertigo kan van ʼn paar minute tot ʼn paar uur aanhou. Die vermyding van migrainesnellers soos alkohol, kaffeïen en suiwelprodukte is een manier om hierdie hoofpyne te vermy,” sê Weatherspoon.
Amanda Barrell, 26 Februarie 2018, “Why do I feel both tired and dizzy?”, https://www.medicalnewstoday.com/articles/321045.
Deborah Weatherspoon, 24 Februarie 2017, “What causes dizziness and fatigue? 9 possible causes”, https://www.healthline.com/health/dizziness-and-fatigue.
Harvard Medical School, 13 Desember 2019, “Lightheaded? Top 5 reasons you might feel woozy”, https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/lightheaded-top-5-reasons-you-might-feel-woozy.