GENESIS - REEKS NO 37: Van dakwoning tot tronksel - Tafelberg Nederduitse Gereformeerde Kerk
GENESIS – REEKS NO 37: Van dakwoning tot tronksel
GENESIS-REEKS NO 37
Genesis 39 > Tema: Van paleis tot tronksel
Soms word Genesis 39 gebruik om te wys hoe ‘n gelowige versoekings – veral seksueel van aard – kan en moet oorwin.
Hier is immers ‘n aantreklike jong alleenloper wat skielik opgang in die lewe begin maak het. ‘n Geleentheid duisend kom op ‘n skinkbord oor sy pad wanneer ‘n mooi getroude vrou haarself byna op hom kom afdwing.
Maar hy gebruik nie die geleentheid nie. Hy wys dit ferm van die hand. Hy besef dit kom nie van die Here nie. Hy besef hy het niks om te wen nie en alles om te verloor. Hy kies ondubbelsinniglik téén die versoeking. Die oorwinning begin in sy binneste en mond uit in die praktyk! Hy vlug!
Dis maklik om te dink dat Genesis 39 vir ons beginsels oor versoekings wil leer. En in ‘n sekere sin is dit ook so.
En tog dink ek nie dat dit die kernboodskap van hierdie hoofstuk is nie. Dit gaan hier veel eerder oor die kwessie van lyding.
Min sal twyfel dat die Here God mét Josef in Potifar se gerieflike dakwoonstel was. Maar was Hy ook by hom in die tronk? En waarom het die Here enigsins toegelaat dat Josef so onregverdiglik en onskuldiglik tronk toe gestuur word? Dit maak tog net nie sin nie.
Ons sal graag saamstem dat Josef se voorspoed in Potifar se huis ‘n gawe van die Here was – veral omdat hy so ‘n getroue en toewyde gelowige was.
Maar was die tronk-episode ook ‘n gawe van die Here? Josef was dan so getrou aan die Here se Woord toe hy Potifar se vrou weggewys het. En toe word hy hiervoor met ‘n tronksel beloon? Kom dit ook van die Here af?
Bring gehoorsaamheid en toewyding aan die Here dan nie voorspoed en sukses nie? Wanneer jy ‘n toegewyde Christen is, moet dinge mos op ‘n manier voorspoedig uitwerk? Wég met die min geld en die siektekwale!
In vandag se tyd sou sommige kerke graag vir Josef as motiveringspreker nooi! Die Josef in Potifar se huis, en nie die Josef in die tronk nie – natuurlik!
Ons tema vandag: Die gevolge van ‘n lewe van gehoorsaamheid aan die Here: Promosie én tronksel!
Josef se opgang tot ‘n posisie van uiterste mag, het nie oornag plaasgevind nie. Daar het minstens 11 jaar verloop wat hy in Potifar se huis en in die tronk was alvorens hy verhoog is tot tweede hoogste posisie van mag. Gaandeweg het Potifar van Josef se kwaliteite kennisgeneem en is hy met meer en meer verantwoordelikhede vertrou.
Potifar het ook agtergekom dat Josef se relasie tot die lewende God hom effektief gemaak het. Josef het van die begin af nie die eer vir sy vermoëns vir homself opgeëis nie, maar sy vertroue op die God van Abraham, Isak en Jakob bely.
Potifar het nie wonderlike geestelike onderskeidingsvermoë gehad nie, maar Josef se lewe het gewoon openlik eer aan die Here gebring en Potifar het dit raakgesien. Die Here het dit waarop Josef sy hande gelê het, geseën. En so het Potifar vir Josef met meer en meer vertrou en het hy later ‘n posisie van groot mag in Egipte bereik.
Maar let nou op: Die Here se seën en die manier waarop die Here in/deur Potifar met Josef gewerk het, het hand aan hand geloop met toetsing en versoeking.
Josef was fisies aantreklik, maar Potifar se vrou sou nie eens van hom notisie geneem het indien hy nie so ‘n belangrike man geword het nie. Dit was eers nadat hy so ‘n belangrike posisie verkry het, wat sy aantreklikheid by haar geregistreer het (vers 7). “Wel, wel, wel, wát het ons hier? ‘n Oulike ou wat nog boonop leierskapseienskappe het en dit baie ver gaan bring”!
Van toe af het Potifar se vrou dit vir Josef baie moeilik begin maak. Dit was iets wat oor ‘n tydperk plaasgevind het en ‘n uitmergelende uitwerking op hom moes gehad het – veral omdat hy die Here liefgehad en gedien het en iets soos owerspel of ontug nie in sy woordeboek bestaan het nie. Maar sy wou sy weerstand afbreek. En omdat hy oor Potifar se huis aangestel was, was daar voortdurend geleenthede vir haar om hom uit te lok en te verlei.
Toe kom die dag wat Potifar se vrou vir Josef direk versoek en sê: “Kom lê by my”. Maar hy ‘n duidelike keuse maak téén hierdie sonde.
Josef se hantering van die versoeking het in drie fases verloop:
1 Eerstens probeer hy met haar redeneer en verduidelik wat sy posisie is, naamlik dat haar man hom met alles vertrou, maar nié sy vrou aan hom gegee het nie. Omdat sy getroud was, sou hy hom skuldig maak aan owerspel en dit is ‘n groot sonde voor die Here. In die hele Bybel is ALLE seksuele bedrywighede buite die wettige huwelik tussen een man en een vrou sonde en staan onder die oordeel van God. Sonder enige twyfel.
Opvallend dat Josef nie die Tien gebooie gehad het nie, maar tog weet dat dit sonde is. Daar was geen 7de gebod nie. Die Wet was op daardie stadium nog nie deur God aan Israel gegee nie. Dit sou eers honderde jare later op berg Sinai gebeur. Maar al was daar geen wet nie, weet Josef wat sonde is as gevolg van sy lewe met die Here en die Heilige Gees se vrug in sy lewe.
2 Die vrou voel niks vir Josef se redenasies nie. Sy gaan voort met haar streke en daarom moes Josef haar keer op keer weerstaan. Hy wou nie eens naby aan haar kom nie.
3 Josef vlug weg. Toe hulle uiteindelik die dag heeltemal alleen is, probeer sy haar laaste aanslag, gryp hom aan sy klere en begin pleit: “Kom lê by my”. Daarop vlug Josef onmiddelik weg. Hoewel sy klere in haar hand agterbly.
Dis die enigste Godgewilde en godvrugtige ding wat hy kon doen en wat enige Christus-gelowige ooit kan doen – ook in situasies van innerlike versoeking om byvoorbeeld pornografie te kyk of wat dit ookal mag wees – veral waar niemand jou sien nie. En dit is: Vlug! Josef het.
Vlug vir jou lewe! Moenie sê: “Ag nou ja, daar is die geweldige suigkrag van versoeking nou weer in my hart, dus is ek ‘n mislukking en het ek reeds geval” nie. Nee! Die versoeking opsigself is nie sonde nie. As jy versoek word, het jy nog nie geval nie. Vlug weg! Dan sal die versoeking jou hart los en jy sal die vreugde smaak van te weet dat jy in gehoorsaamheid aan die Here leef.
Wellus skakel gewoonlik baie maklik om in veragting en selfs haat. Omdat wellus nie werklik liefde is nie. Dit gebeur ook hier.
Potifar se vrou maak onmiddelik ‘n sluwe plan om Josef te straf vir sy weerstandigheid. Met sy klere in haar hand, kon sy baie maklik ‘n saak daarvoor uitmaak dat Josef haar probeer aanrand en verkrag het en sý die een was wat ontvlug het!
Potifar se reaksie is voorspelbaar. Hy was absoluut woedend. Josef het hulle vertrouensverhouding verbreek. Hy laat vir Josef toesluit. Eintlik verwag mens veel erger. Vir poging tot verkragting sou eerder iets soos doodstraf verwag kon word.
Maar dit gebeur nie. In stede van doodstraf, gooi Potifar vir Josef in ‘n tronksel. Die plek waar politieke gevangenes aangehou was.
Heel waarskynlik was dit in Potifar se huis – dalk ondergronds. Mens lei dit af uit hoofstuk 40:3 en 7 waar gesê word dat Josef aangehou is in die huis wat aan die kaptein van die lyfwag behoort. En Potifar was die die kaptein van die lyfwag (39:1).
Die vreemde dat die hooftronkbewaarder die toesig sommer so gou in Josef se hande plaas, kan ons beter verstaan indien ons sien dat die tronk by Potifar se huis was, want dit beteken die tronkbewaarder het vir Josef goed geken. Ook sou dit vir Potifar gerieflik wees om vir Josef naby te hê sodat hy kon aanhou put uit Josef se wysheid en vermoëns. Potifar sou sekerlik daagliks vir Josef gaan konsulteer in verband met wat op die aandelemark aangaan en ander ekonomiese aangeleenthede. Josef is skielik net ‘n konsultant en nie meer in beheer nie.
Hoe vreemd kan dinge deurmekaarloop in die lewe van iemand wat toegewyd aan die Here leef? BAIE deurmekaarloop! Vandag kan só wees en môre só!
Hoe dit ookal sy, feit bly dat Josef van die topverdieping tot in die ondergrondse tronksel gedemoveer is! Skielik. Sommer net binne minute.
Waar is die Here dan in hierdie aaklige toestande? Hoe moet ons die kloutjie by die oor bring. Josef soek die HERE se eer en lof wanneer hy van die verleidelike vrou wegvlug en wat ontvang hy daarvoor? Dit lyk of die Here hom STRAF vir sy getrouheid aan die Here. Vreemd, inderdaad!
1 Vergelyk ons die begin en einde van die hoofstuk met mekaar, is dit duidelik dat die Here presies net so teenwoordig was by Josef in die tronk as in sy dakwoning. Dit staan presies so geskryf. Die Here het vir Josef suksesvol gemaak in beide plekke. Dis die wonder van hierdie hoofstuk. Maar dis iets wat ‘n mens baie selde in prediking hoor. Daarom moet ons deeglik daarvan kennis neem!
En dit sê ‘n mondvol, want dit beteken dat die Here by Sy verloste kinders is op dieselfde manier wanneer dit goed gaan of sleg gaan. ‘n Christen kan goed-gaan beleef al gaan dit nie goed nie. Dis dikwels die swaarkry wat die boom se wortelstelsel goed laat ontwikkel en diep in die grond anker.
2 Die REDE vir Josef se gevangenskap was juis sy oorwinning oor sonde en sy passie om heilig tot eer van God te leef. Deurdat hy vlug vir ‘n verleidelike vrou, beland hy in die tronk en verloor sy bestuurspos.
Dit wys vir ons dat ‘n lewe van geregtigheid en gehoorsaamheid nie noodwendig ‘n lewe van maanskyn en rose tot gevolg het nie, maar dikwels die teenoorgestelde. ‘n Ware Christen leef nie heilig OM maanskyn en rose en beloning van God te ontvang nie. ‘n Ware Christen leef heilig ter wille van God se eer en wil en waarheid – al is die gevolge ook wát!!
Soos iemand soos koning Dawid ook later sou uitvind toe hy – as Godsgesalfde koning – moes vlug vir Saul. Die geSALFDE koning vlug soos ‘n mal haas voor die VERWERPTE koning!
Onregverdige lyding is dikwels deel van ‘n toegewyde Christen se lewenspakket. Dis nie abnormaal nie. Dis deel van God se genadige handelinge met Sy mense om hulle te vorm tot gehoorsaamheid.
Iemand wat dit goed geken het was ons Here Jesus self! In Hebr 5 lees ons van Hom dat Hy gehoorsaamheid geleer het deur die dinge wat Hy gely het.
En ná Pinkster weet ons hoe die apostels gely het as vrug op hulle gehoorsaamheid!
3 Die dinge wat Josef deurgemaak het in Potifar se huis, het hom voorberei vir die veel groter taak waartoe die Here hom geroep het. Hy was bestem vir die top-posisie net onder die Farao! Maar hy moes voorberei word.
Sy tronksel was God se antwoord op sy gebede om van Potifar se listige vrou verlos te word. In die sel was hy teen haar beskut.
Maar nog meer: In die tronk moes hy die Farao se skinker leer ken, want dit is die man wat hom uiteindelik aan die Farao so bekendstel. Ja, Josef se afgradering van sy dakwoonstel tot die tronksel, was volgens God se raadsbeskikking.
4 Genesis 39 leer vir ons ook iets oor hoe gelowiges versoekings moet hanteer.
Versoeking kom nie altyd oor ‘n Christen se pad in een enkele moment en op dramatiese wyse nie. Potifar se vrou het dag na dag vir Josef versoek (vers 10). Lank voordat hy finaal gevlug het, het hy reeds sy besluit geneem en die Here leer vertrou. Sy oorwinning het dus oor tyd heen plaasgevind en nie in een moment nie. Toe sy hom uiteindelik aan sy klere gryp, het hy alreeds in oorwinning gestaan.
Toe Jesus ons leer bid het met: “Vader lei ons nie in versoeking nie, maar verlos ons van die bose” – wat het Hy daarmee bedoel?
Dat God gesmeek moet word om ons tog net nie te versoek nie?
Nee. Jakobus 1 sê God versoek niemand.
Wat ons moet bid is dat die Here die begeerte in ons hart gee om selfs situasies wat tot versoeking kan lei, te vermy.
Al het Potifar se vrou die situasies geskep, het Josef dit nogtans vermy en weerstaan – in sy eie binneste.
Soms sê ons ons begeer om in oorwinning te leef, maar dan hoop ons tog maar daar kan versoekingsituasies ontstaan.
Soos die man wat op pad huis toe van die werk af eers by ‘n drinkplek aangedoen het, hoewel die plek nie direk op sy pad was nie – hy moes ‘n ompaadjie stap om daar te kom. Maar hy vertel vir almal dat hy graag wil ophou drink. Eintlik wóú hy versoek word en daarvoor val.
Dis net mooi die teenoorgestelde van wat Jesus in die Onse Vader geleer het.
Josef het die bede in die Onse Vader eerstehands ervaar, sonder dat hy enigsins die Onse Vader geken het. Wat vir ons wys hoe dit ‘n vrug en werking van die Heilige Gees is. Want alhoewel Josef nie die Onse Vader geken het nie, het hy die Gees gehad en so ook almal in 2019 wat regtig die Here ken.
Dit is die lewende inwoning van God die Heilige Gees wat al die verskil maak. En interessant genoeg: Die inwonende Gees lei die gelowige altyd in die spore van God se Wet! Byvoorbeeld die 7de gebod! Die Wet hoef nie met ‘n magneet op jou yskas geplak te wees nie. Dis die Heilige Gees wat dit doen. Die nakom van die Wet kan ‘n mens glad in die regte verhouding met God bring nie. Net Jesus se kruisdood doen dit. Maar in die mens wat deur Jesus se kruisdood met God reggestel IS se lewe, kom die Wet op ‘n nuwe manier terug! Die Heilige Gees se vrug wat Hy spontaan tot uiting laat kom in die kruisdood-reggestelde mens se lewe, loop altyd in die bane van die Wet. Is dit nie fasinerend en absoluut wonderlik nie?
Die Here seën vandag se Woord in ons lewens. Amen