Gesag - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
gesag (Latin auctoritas, gebruik in die Romeinse reg in teenstelling met potestas en imperium) is 'n sleutelbegrip in politieke filosofie. Gesag is 'n mag gebaseer op 'n sekere legitimiteit, regverdiging en die reg om dit uit te oefen. Gesag word dikwels uitruilbaar gebruik met die term "mag", maar mag verwys bloot na die vermoë om met of sonder regverdiging of regte sekere doelstellings te bereik. Byvoorbeeld, hoewel 'n skare die mag het om 'n misdadiger te straf, soos deur lynsing, is dit slegs die howe wat die bevoegdheid het om 'n doodstraf te beveel. Die legitimiteit van politieke gesag is egter 'n sentrale kwessie in die politieke filosofie.
Gesag is sedert die ontstaan ​​van die sosiale wetenskappe 'n onderwerp van navorsing in 'n verskeidenheid empiriese omgewings; die gesin (ouerlike gesag), kleingroepe (informele gesag van leierskap), tussentydse organisasies soos skole, kerke, leërs, nywerhede en burokrasieë (organisatoriese en burokratiese gesag) en samelewingswye of inklusiewe organisasies wat strek van die mees primitiewe stamgenootskap tot die moderne volkstaat en intermediêre organisasie (politieke gesag).
Die jurisdiksie van politieke gesag, die ligging van soewereiniteit, die balansering van vryheid en gesag, die vereistes van politieke verpligtinge was kernvrae vir politieke filosowe van Plato en Aristoteles tot vandag toe.
"Die verskynsels wat gesag genoem word, is tegelyk meer oud en meer fundamenteel as die verskynsels wat staat genoem word; die natuurlike opkoms van sommige mans bo ander is die beginsel van alle menslike organisasies en alle menslike vooruitgang."
Max Weber op gesag
Die woord gesag is afgelei van die Latynse woord "auctoritas", wat in die Romeinse reg gebruik word in teenstelling met potestas. Volgens Giorgio Agamben (2005), "auctoritas het niks met magistrate of die mense te doen nie potestas of imperium. Die Senator ... is nie 'n landdros nie. '
In Weberiese sosiologie, gesag bestaan ​​uit 'n spesifieke soort krag. Die dominante gebruik kom van funksionalisme, wat gesag definieer as mag wat erken word as wettig en geregverdig deur sowel die magtiges as die magtiges. Weber het gesag in drie soorte verdeel:
Die eerste tipe wat deur Weber bespreek word, is die Tradisionele gesag wat volgens hom spruit uit die gevestigde gebruike, gewoontes en sosiale strukture wat lank gevestig is. Wanneer krag van een generasie na die ander oorgaan, staan ​​dit bekend as tradisionele gesag. Die reg van oorerflike monarge om te regeer is 'n duidelike voorbeeld. Daar is verskillende voorbeelde hiervan. Die Tudors in Engeland en die regerende families van Mewar in Rajasthan (Indië) is 'n paar voorbeelde van tradisionele gesag.
Die tweede soort gesag is Rasioneel-wetlike gesag. Dit is die vorm van gesag wat afhanklik is van sy legitimiteit van formele reëls en gevestigde wette van die staat, wat gewoonlik neergeskryf word, en dikwels baie ingewikkeld is. Die mag van die rasionele regsowerheid word in die grondwet genoem. Moderne samelewings is afhanklik van wettig-rasionele gesag. Regeringsamptenare is die beste voorbeeld van hierdie vorm van gesag wat oor die hele wêreld heers.
Die derde vorm van gesag is Charismatiese outoriteit. Hier speel die charisma van die individu of die leier 'n belangrike rol. Charismatiese outoriteit is daardie outoriteit wat afgelei is van 'die genadegawe' of, as die leier beweer dat sy gesag afgelei is van 'n 'hoër mag' (bv. God of natuurwet of regte) of 'inspirasie' wat beter is as beide die geldigheid van tradisionele en rasioneel-wetlike gesag, en volgelinge aanvaar dit en is bereid om hierdie hoër of geïnspireerde outoriteit te volg in die plek van die gesag wat hulle tot dusver gevolg het. Van die prominentste voorbeelde van charismatiese gesag, is politici of leiers wat uit 'n film- of vermaakagtergrond kom. Hierdie mense word suksesvol omdat hulle hul grasie en sjarme gebruik om meer stemme tydens verkiesings te kry. Die geskiedenis het gesien dat daar verskillende sosiale bewegings of rewolusies teen 'n stelsel van tradisionele of wettig-rasionele gesag is, wat gewoonlik deur Charismatiese gesag begin word.
Wat gesag onderskei van dwang, geweld en mag aan die een kant en leierskap, oorreding en invloed aan die ander kant, is legitimiteit. Superieure voel dat hulle die reg het om opdragte uit te reik; ondergeskiktes beskou 'n verpligting om te gehoorsaam. Sosiale wetenskaplikes is dit eens dat gesag slegs een van die vele hulpbronne is wat beskikbaar is vir pligte in formele posisies. Byvoorbeeld, 'n staatshoof is afhanklik van 'n soortgelyke nes van gesag. Sy legitimiteit moet nie net deur die burgers erken word nie, maar deur diegene wat oor ander gewaardeerde hulpbronne beheer: sy onmiddellike personeel, sy kabinet, militêre leiers en op die lange duur administrasie en politieke apparaat van die hele samelewing.
Gesag en die staat
Elke staat het 'n aantal instellings wat gesag uitoefen op grond van jarelange praktyke. In Indië het die Britte die instelling van die Staatsdiens opgerig, wat selfs na 150 jaar steeds sterk gaan. Die gewapende magte van Indië is 'n ander instelling wat ondergeskik is aan die regering, maar 'n baie ou en prominente instelling is. Daarbenewens stig elke staat agentskappe op wat bevoeg is om een ​​spesifieke aangeleentheid te hanteer. Dit alles is opgestel in die handves daarvan. Een voorbeeld kan wees van 'n hawe-owerheid soos die hawe van die owerheid in Londen. Dit word gewoonlik geskep deur spesiale wetgewing en word bestuur deur 'n raad van direkteure. Verskeie agentskappe en instellings word ook op dieselfde manier geskep en hulle oefen outonomie in sekere sake uit. Daar word gewoonlik ook van hulle verwag om selfonderhoudend te wees deur eiendomsbelasting of ander vorme van invordering of fooie vir dienste.
Die jurisdiksie van politieke gesag word wyd bespreek in demokratiese samelewings, insluitend die Verenigde State. Omdat die stigtersvader 'n stelsel van kontroles en balanse beoog wat die konsentrasie van mag in enige van die drie takke ideaal beperk, is daar 'n deurlopende bespreking in die Amerikaanse politiek oor die wettige omvang van die owerheidsowerheid in die algemeen. Alhoewel daar 'n voortdurende neiging bestaan ​​na die konsolidasie van mag in die federale regering, en veral in die uitvoerende tak, meen baie kritici dat die stigters 'n stelsel bedoel het wat die bevolking met soveel vryheid as redelik verleen het, en dat die regering sy gesag dienooreenkomstig.
Godsdienstige persepsies van gesag
Die meeste godsdienste regoor die wêreld, hetsy Hindoeïsme, Islam of Christendom, het God nog altyd as die oppergesag beskou. Al die godsdienstige geskrifte het God as gesag en wysheid beskou, wat oneindig beter is as enige mens. Die oorsaak of rede agter hierdie outoriteit behels gewoonlik geweldige krag en deernis, tesame met voorrang op die fisiese en geestelike gebied. Dit wat goddelik is, word gewoonlik beskou as die skepper en daarom beter as gewone wesens.
Goddelikheid, soos dit in die godsdienstige geskrifte aangebied word, maak aanspraak op die finale gesag vir alle waarheid en werklikheid, en bied reëls en aanwysings vir die gebruik van die skepping. Die vraag na gesag in so 'n stelsel is "wat wil God van my hê, en hoe weet ek dit?" Alhoewel daar veelvuldige metodes is om die verbinding met 'n goddelikheid te verstaan, wil dit voorkom asof almal 'n mate van geloof in 'n goddelikheid en besinning oor miskien veelvuldige metodes van kommunikasie benodig.
In die moderne era, byvoorbeeld; die waarneming van die nagmaal of die nagmaal van die Here kom uit 'n kombinasie van direkte goddelike opdrag, goedgekeurde apostoliese voorbeeld wat in die Skrif opgeteken is, en noodsaaklike afleiding. Jesus sê direk vir sy dissipels dat hulle aan hierdie ondersoek sal deelneem (gevind in die Evangelies en in die eerste brief aan die Korintiërs geoefen); daar is 'n voorbeeld van 'n apostel en ander wat deelneem aan hierdie aanbidding en gehoorsaamheid in die boek Handelinge, waar die dag van die onderhouding genoem word; soos met alle Bybelverwysings, moet die leser aflei of verstaan ​​hoe die rigting van God tot vandag toe van toepassing is.
Beroep tot gesag
Agamben, Giorgio. Toestand van uitsondering. Chicago: University of Chicago Press, 2005. ISBN 0226009246
Arendt, Hannah. Tussen agt en oefensessies in politieke denke. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0140186506
Friedrich, Carl J. Gesag. Nomos, 1. Cambridge, Mass: Harvard University Press, 1958.
Harris, R. Baine. Gesag 'n filosofiese analise. University, Ala: University of Alabama Press, 1976. ISBN 0817366202
Popper, Karl Raimund. Oor die bronne van kennis en onkunde. 1961.
Raz, Joseph. Owerheid. Lesings in sosiale en politieke teorie. New York: New York University Press, 1990. ISBN 0814774148
Sennett, Richard. gesag. New York: Knopf, 1980. ISBN 039442803X
Weber, Max. 1993. Basiese konsepte in sosiologie. Vertaal en met 'n inleiding deur H.P. Secher. New York: Citadel Press (oorspronklike werk gepubliseer 1962). ISBN 0806503041
Weber, Max. 1946/1958. Van Max Weber: opstelle in sosiologie. Vertaal en onder redaksie van H. H. Gerth en C. Wright Mills. Oxford University Press, VSA. ISBN 0195004620