• Vandag is Sasol (oorspronklik ’n akroniem van Suid-Afrikaanse Steenkool- en Olie) ’n petrochemiese reus. Hy is doenig in sowat dertig lande en het sowat 34 000 mense in sy diens.
• Benewens sy lewering van vloeibare brandstof deur middel van die Fischer-Tropsch-proses, ontgin Sasol ook steenkool in Suid-Afrika, produseer hy gas in Mosambiek en olie in Gaboen. Die bemarking van sy chemiese produkte strek wêreldwyd. In Suid-Afrika raffineeer hy boonop ingevoerde ruolie en verkoop hy vloeibare brandstowwe in die kleinhandel deur ’n netwerk van geriefsentrums. Brandstowwe word verder aan ander verspreiders in die streek verskaf en gas aan industriële klante in Suid-Afrika.
In sy finansiële verslag vir die jaar wat op 30 Junie 2009 geëindig het, het Sasol ’n bedryfswins van R24, 7 miljard (Am. $3,4 miljard) verklaar, wat 27% minder is as die vorige jaar se rekord van R34 miljard ($4,69 miljard). Hierdie afname is egter geensins ’n weerspieëling van die maatskappy se gesondheidstoestand nie, maar eerder hoofsaaklik te wyte aan ’n laer gemiddelde in die prys van ru-olie.
Die tegnologie van steenkool-tot-vloeistof (STV) is slegs ekonomies haalbaar in ’n wêreld van hoë oliepryse: die vervaardiging van sintetiese brandstowwe raak eers winsgewend wanneer die olieprys $50 per vat bereik. In hierdie opsig het Sasol sy kinderskoene ontgroei.
Te midde van stygende oliepryse en die onstabiliteit in die Midde-Ooste probeer lande regoor die wêreld deesdae om die guns van die petrochemiese groep van Sasol te wen. Sasol vra gewoonlik vergoeding wanneer sy tegnologie in lisensie gebruik word, maar konsentreer daarop om ’n aandeel in die eienaarskap van die fasiliteite te bekom sodra dit gebou is—ten einde op die lang termyn in die winste te deel.
Planne vir Suid-Afrika se vierde STV-aanleg in die weste van die provinsie Limpopo is nou in die weer. Die beoogde projek, met ’n potensiële leweringsvermoë van 80 000 vate per dag, het die naam “Mafutha” gekry—die Zoeloewoord vir olie. Indien die projek hom as ekonomies haalbaar bewys, kan dit in 2016 in bedryf kom.
Sasol het wêreldwyd nagenoeg 34 000 werkers in sy diens—onder wie die grootste getal doktore van enige maatskapy in die Suidelike Halfrond—wat hom een van Suid-Afrika se grootste werkverskaffers maak. Hy is verantwoordelik vir sowat 4,71% van die land se bruto binnelandse produk.
Sasol het in September 2007 sy mees omvattende ooreenkoms tot dusver vir swart ekonomiese bemagtiging aangekondig, te wete Inzalo—’n Zoeloewoord wat ’n nuwe lewe en nuwe begin beteken. Dit is in die lewe geroep om vaardighede te ontwikkel en groter ekonomiese bevoegdheid na die voorheen benadeelde Suid-Afrikaanse gemeenskappe te bring.
Die sentrum is een van ’n handjievol sulke toetsfasiliteite ter wêreld en die eerste in sy soort in Suid-Afrika.
Van die mees gevorderde tegnologieë vir die toetsing van voertuigenjins en die meting van uitlaatgasse sal hier toegepas word, wat Afrika sal help saampraat met die wêreld se beste fasiliteite vir brandstofnavorsing.
Weens die isolasie van Suid-Afrika in die tyd van apartheid, asook die feit dat die land so ryk met laegraadse steenkool bedeel is, het Sasol hierdie tegnologie doer in 1955 vervolmaak in sy eerste aanleg in Sasolburg. Hierdie installasie is sedertdien in ’n gas-tot-vloeistof-aanleg omgeskakel, maar is vandag steeds in bedryf.
Toe die olieprys in die 1970’s die hoogte in skiet, het Sasol nog twee aanlegte in Secunda gebou met behulp van ’n yslike lening van die regering. Hierdie twee aanlegte is tans saam die grootste en winsgewendste enkele bate in die maatskappy se portefeulje.
Die patroon van swaar subsidering wat gevestig is, geld steeds. Omdat hierdie tegnologie so duur is, is soortgelyke aanmoedigingsmaatreëls en leningswaarborge elders nodig—met die gevolg dat ingenieurs STV ’n lang tyd vermy het. Maar waar die wêreld die toppunt nader van die energie wat hy uit sy tradisionele bronne kan opwek, is die STV-tegnologie besig om veld te wen.
DIT lyk of die STV-tegnologie vir hom ’n vaste plek in die brandstofbedryf verwerf het. Die wêreld se bekende oliereserwes kan nog net sowat vier dekades lank hou, maar daar is meer as ’n eeu en ’n half se steenkoolreserwes oor. Dit lyk dus of die tegnologie elders verder gaan herleef—ongeag die koste en die impak wat dit op die omgewing het.
“Vervloeide steenkool” genereer twee maal meer koolstofdioksied as die verbranding van olie. Gevolglik sal lande wat hul kweekhuisgasse wil beperk alternatiewe metodes moet vind om hul koolstofuitlaat te verminder ten einde die skade te vergoed wat deur die STV-tegnologie veroorsaak word. As ’n ondertekenaar van die Kyoto-protokol is Suid-Afrika daartoe verbind om sy koolstofvrylating te beteuel, maar vanweë sy klassifikasie as ’n “ontwikkelende land” word hy ’n sekere speling gegun voordat hy hierdie veranderings hoef aan te bring. Met die STV-tegnologie word ook groot hoeveelhede swaweldioksied in die lug ingepomp. Dit laat omgewingsbewustes agiteer namens mense in die omgewing wat as gevolg daarvan asemhalingsprobleme ondervind.
Maar voorstanders van die STV-tegnologie wys daarop dat die tegnologie verbeter kan word. Met nuwer aanlegte word baie van die koolstof in die verwerking uit die atmosfeer geweer en ondergronds vasgevang, en ’n motorenjin wat met hierdie verwerkte steenkool loop, is boonop sowat 30% skoner as ’n petrolaangedrewe enjin.
WAT die buitewêreld aanbetref, is Sasol tans bedrywig in Afrika, die Midde-Ooste, Australië en die VSA.
In Amerika het die STV-tegnologie ’n tyd gelede die hoofopskrifte gehaal deurdat amptenare daar hulle beywer vir die subsidiëring van steenkool as die koning van alternatiewe brandstowwe.