Moet ons nou ANC stem?Pres. Cyril Ramaphosa. Foto: GCIS Met die euforie rondom die presidentskap van Cyril Ramaphosa lyk dit of baie mense nou dink hulle moet vir hom stem. Maar ons moet onthou: dis nog dieselfde ANC! Dis dieselfde party en sy ondersteuners wat van die taamlik suksesvolle Thabo Mbeki ontslae geraak en ons nege jaar lank uitgelewer het aan die mees korrupte leier denkbaar. Een voorbeeld: Onder Mbeki was die groeikoers 4,5%, onder Zuma minder as 1%. Dis dieselfde ANC wat toegelaat het dat Eskom ons aan beurtkrag uitlewer en met skuld van miljarde rand sit. ŉ Eskom wat nou minder krag lewer as drie jaar gelede, met ŉ oorskot sit en gevra het vir ŉ 19%-verhoging. Dis ook dieselfde party wat toegelaat het dat die SAL en elke staatsinstansie yslike remskoene vir die ekonomie is. ŉ Nasionale lugdiens is ŉ prestige en die meerderheid word teen verliese bedryf, maar darem nie soos lekkende vate nie. Daar is reeds verander aan die SAL se bestuur en hopelik sal ŉ hele paar ernstig vervolg word. Daar is ook al ŉ paar roetes ingekort, maar daar lê nog baie groot werk voor. Ons weet hoekom die land ten gronde gegaan het. Ongekwalifiseerde mense – sommige sonder matriek, ander met misdaadrekords – is links en regs onder die dekmantel van transformasie aangestel. Op hul beurt het hulle weer vriende en familie aangestel en gesorg dat onmededingende tenders aan ongekwalifiseerdes toegestaan word. Dieselfde party het ŉ leier gekies wat drie ministers van finansies in vier dae gehad het. Wat toegelaat het dat Tim Moyane as kommissaris van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens miljarde rand laat wegraak het. Wat Jacob Zuma nog tot op nommer 99 as president wou behou. Wat gedink het hy is ŉ goeie president omdat hy met sy wit tekkies kan dans, sy masjiengeweerliedjie sing en gereeld sy kans gebruik het om die wit bevolking te beledig en te na te kom en onheilige alliansies gehad het met al wat muishond is. Dit gaan uitsonderlike leierskap van Ramaphosa verg om sake reg te ruk en daarvoor het hy al die hulp en aanmoediging nodig wat ons hom kan bied. Daarvoor het hy nou, meer as ooit, ook ŉ sterk opposisie nodig. Laat ons hom toejuig vir elke vrot minister en amptenaar wat hy afdank, maar ook ŉ opposisie wees wat hom en sy ANC dophou en gedurig onder druk plaas om die beste besluite te neem. In Europa word 25 van die 28 regerings deur koalisies geregeer en dit werk tot groot hoogte vir die oorgrote meerderheid. Een van die vrae is of Suid-Afrika ook ŉ sterk opposisie met koalisies kan vorm. Hier te lande het die ANC 363 LP’s. Die drie naasgrootste partye het saam maar 124 parlementariërs en dan is daar nog 17 van splinterpartytjies met sitting en ŉ stuk of 60 geregistreerde partye sonder verteenwoordiging. Daar is wel ŉ paar taamlik wankelrige koalisies wat munisipaliteite bestuur, maar ŉ sterk koalisie op nasionale vlak lyk nie moontlik nie. Daarvoor is die bevolking, anders as in Europa, net te heterogeen. Die SAID was ŉ paar jaar gelede nog die een instansie wat lof vir goeie bestuur ontvang het. Onder Tim Moyane het dieselfde instansie toegelaat dat der miljarde rand verduister is. Die regruk van die SAID is een van Ramaphosa se grootste uitdagings. Nog ŉ groot rolspeler in die regruk aksie kan die Staatsveiligheidsagentskap wees, maar om mee te begin het die SVA 209 vakante poste en sit hy sonder geld om hulle te vul. As president sal Ramaphosa baie ongewilde stappe moet doen en ŉ groot aantal mense baie ontevrede maak. Maar hoe lank kan hy nog toelaat dat die land 37 ministers en 37 adjunkministers het? En ŉ buitensporige getal ambassadeurs en konsuls? Gratis tersiêre onderwys is ŉ lekker mandjie turksvye wat Zuma in sy dodedans vir Ramaphosa gelos het en waarvoor hy nou die geld moet kry. Die SA Demokratiese Onderwysersunie (Sadou) is een van die vakbonde wat die meeste onreg pleeg en wat ernstig in die bek geruk sal moet word. Die ander populistiese stelling van Ramaphosa was dat grond sonder vergoeding afgeneem kan word. Hy is Maandag in die parlement uit verskeie oorde hieroor aangevat. Mosiuoa Lekota, leier van Cope, het ernstige kritiek gehad en het daarop gewys dat die konstitusie dit nie toelaat nie (iets wat die ANC met ŉ tweederdemeerderheid kan verander). Die ANC het reeds by monde van ŉ minister erken dat 90% van grondonteienings ŉ mislukking was. Ramaphosa sê wel dit sal sonder ŉ verlies aan produktiwiteit gebeur en sal ingelig genoeg wees om te weet dat Zimbabwe se onteienings gelei het tot ŉ honger en armlastige land wat R200 miljard in die proses ingeboet het. Dit is een aspek wat fyn dopgehou sal moet word. Ramaphosa het in Julius Malema ŉ baie sterk bondgenoot, maar dis ŉ populistiese leier sonder veel insig en een wie se leisels styf vasgehou sal moet word. Die nuwe president het in sy staatsrede ook so half in die verbygaan na die wanadministrasie in die oorgrote getal munisipaliteite verwys. Om hulle reg te ruk, sal die wysheid van Salomo en ŉ groot aantal bekwame mense verg. Hy het ook, soos Zuma, gepraat van werkskepping vir ŉ miljoen mense. Onder Zuma is nog ŉ miljoen werksgeleenthede verlóór en hopelik vaar Ramaphosa beter. Ramaphosa het wel ŉ paar woorde in Afrikaans gesê. Dit was nie ŉ baie gewilde gebaar nie en hy sal sy ondersteuners tot ander insigte moet bring, ook wat betref die Afrikaner se grondwetlike reg tot eie onderwys. Pravin Gordhan, die gewese minister van finansies, het ŉ paar maande gelede gesê die land kan R40 miljard spaar as net een kwart van die korrupsie ondervang word. Dis geld wat ons nodig het as ons net wil begin om ŉ duik te maak in alles wat onder Zuma agteruitgegaan het. Laat ons aanhou druk toepas op die nuwe man aan die stuur van ŉ verdeelde party. Vir sy sukses het hy dit net so nodig as ons goeie wense.