Versindaba » Blog Archive JD McClatchy. Book of Contemporary World Poetry : Versindaba
Friday, November 20th, 2009 | Nuuswekkers. Louis.
8 Kommentare op "JD McClatchy. Book of Contemporary World Poetry"
November 21st, 2009 at 14:26
Louis, dis besonder tydig dat jy weer jou inskrywing oor McClatchy se boek van wêreldpoësie plaas.
Dankie sommer vir jou interssante onderhoud met Andries Visagie.
Ek het dit al meermale geskryf, in 'n onderhoud in die poësietydskrif New Coin, en ook op ander plekke, dat die Inleiding van McClatchy se bloemlesing die beste problematisering bevat van bepaalde skismas wat nou eers aan die bod kom in die Afrikaanse poësie.
Hier dink ek veral aan die skisma "tradisionele soort poësie" (geweldig oorvereenvoudigend die term ek weet") en sogenaamde "praatpoësie" (nie minder oorvereenvoudigend, bygesê). Dit sal beter wees om van "losser strukture" te praat (let wel NIE slapper strukture noodwendig nie, dikwels juis meer subtiel en dus meer kompleks JUIS WEENS die groter losheid.)
McClatchy se Inleiding bespreek uitmuntend aan die hand van twee pole die poësie van die wereld. En in niks minder as die volgende blyk die kleinheid van die Afrikaanse wêreld die opvallendste: dat van HIERDIE onderskeidings NOU eers hier by ons tuiskom.
Ja, gaan lees maar McClatchy.
November 22nd, 2009 at 09:01
Inderdaad so, Charl-Pierre. Behalwe dat ek van mening is dat die sogenaamde "praat-/anekdotiese-/verhalende vers" waarskynlik van ons oudste digvorme is? Dink byvoorbaald aan Leipoldt se "oom Gert vertel" as 'n vroeë hoogtepunt en dan selfs nog vroeë FW Reits se "Klaas Geswind en syn perd" en nog vele ander voorbeeld. Marais se "Winternag" word immers allerweë voorgehou as ons digkuns se eerste "liriese" prestasie. Vanweë die enorme impak van ons vernaamste "liriese" digters het die sg. "praatvers" egter myns insiens nooit die erkenning gekry wat dit verdien (het) nie. (Is dit dalk die rede vir Barend Toerien se "miskenning", byvoorbeeld?) Nietemin, wat waarskynlik wél "nuut" is, is die kritiese besinning oor dié digstyl tans in navolging van die prominensie wat dit in ander digkunste geniet. Die vraag is egter hoekom dan nou? Myns insiens 3 redes: (1) Ons beskik tans oor goeie digters wat dié digstyl bedryf, (2) daar is toenemend oproepe vir meer toeganklike poësie, aangesien (3) die meeste lesers tans waarskynlik meer bedrewe prosa-lesers is as poësie-lesers. Soos wat dit ook maar wêreld-wyd die geval is. Miskien met die uitsondering van die Duitse -, Nederlandse (deels), Oosterse- (veral Chinese)en Ierse digkunste? Die Franse-, Britse- en Amerikaanse digkunste het myns insiens lankal versand; alhoewel daar in die VSA tans wel weer 'n beweging aan die gang is wat probeer om dié twee groeperinge, as synde hermetiese prosaverse, te versoen. Ron Silliman word as hul kommandant voorgehou en ek beoog hoeka om later vandeesweek 'n Nuuswekker oor hom te pleeg. Vir wat dit werd is … 🙂
November 22nd, 2009 at 09:27
Terloops, dit bring ons maar net weer terug by die ou strydvraag: gee jy aan die lesers wat hulle wil hê, of wat hulle "nodig" het? En wie kwalifiseer om dié vraag te antwoord? Die uitgewer wat eerder ten gunste van "beter verkope" gaan besluit? Lê die dinamiese groeipotensiaal van 'n taal as uitdrukkingsmiddel nie dalk júís op die pad van sy hermetiese poësie nie? Ons sal jaloers moet waak oor die verskeidenheid van ons digkuns, Charl-Pierre. Niemand anders gaan dit doen nie; veral nie binne 'n "consumer society"-raamwerk nie.
Louis jy sê interessante dinge, maar uit jou bogenoemde stellings en ook in Andries Visagie se sieninge is daar veel waarmee ek verskil:
1) Die groot verskil wat ingetree het by my eie poësie met die tradisies wat dit in Afrikaans voorafgaan, is METRIES. Dis 'n losser metrum. In hierdie opsig kan jy nie Leipoldt se "Oom Gert vertel" en my eie digbundel "In die geheim van die dag" saamgroepeer nie. Nog minder Danie Marais se werk, wat weer op sy beurt baie van myne verskil in soort, veral in Marais se wegbeweeg van bepaalde aspekte van metrum. Metrum is by hom dikwels die metrum van prosa, soos ook by Carver, waar by my eie werk die styg en val van lettergrepe se klemme van kardinale belang is vir die voorkoms sowel as die lees-aanbieding.
Oom Gert vertel se ritme is retories, dis NIE praat-ritme nie, hoewel dit 'n praatsituasie SIMULEER. Die DAADWERKLIKE LOSSER RITMES in Afrikaans begin so langsamerhand by Barend Toerien (onder die onbetwisbare invloed van Europese digkuns waar die losser metra al geruime tyd aan die orde van die dag is), ook by jou eie werk (ook onder invloed van Europese poësie, dink ek), en ook by Breyten Breytenbach in sommige gedigte. In hierdie drie laasgenoemde digters het ons 'n wegtrek van die sterk invloed van die mainstream Engelse en Nederlandse historiese tradisie, ook wat beref RETORIESE metra. Hoewel BB en jou eie en Barend s'n wel sterker retories is as myne. En onderling, natuurlik verskil julle OOK hemelsbreed.
2) Die losser ritmes beteken nie noodwendig meer toeganklie poësie nie, allermins! Dis wel by Danie Marais die geval, maar nie by my nie (maar pasop hier ook maar vir die versteekte paaseiers by Marais). Dis die losser metra wat Tomas Transtromer van Swede, of Czeslaw Milosz, opgelewer het. Milosz skryf trouens oor hierdie aspek in sy besinnende opstelle. Dit LYK wel toeganklik, maar dit is nie altyd nie. My eie gedigte, weet ek, kan ek sien hoe mense dit soms te vlak lees hier(in teenstelling met in Nederland, en boonop dan in vertaling daar!). (Waarom sou dit wees? DIE vraag moet benader word. )Trouens die "praat-agtige" style kan veel meer ellipties wees as die retoriese tradisie omdat dit konsentreer op verbeeldingselemente as binding, nie klank- of taalelemente nie.
3) Daar is, helaas, nie minder van 'n taalspel by sommmige "praat-ritmes" as by die retoriese ritmes nie, maar die losser wewing maak bloot plek vir 'n fokus op verbeeldingselemente. Dit is beslis waar van my eie soort werk. In die werk van 'n meer prosa-agtige digter soos Danie Marais, of Anne Carson (wat selfs nie eers altyd met emjhambement werk nie), is daar veel minder van 'n taal of metriese spel aanwesig, en kom ander modusse, soos die inkorporering van pop- en joernalistieke modusse, aan die bod.
O nee, Jinne. Oom Gert vertel my net mooi niks van Tomas Transtromer, Danie Marais, of Anne carson nie, en ek herken myself ook glad nie rondom die Oom se kombuistafel nie! Maar hy mag maar my koffiebeker veel voltap. Dankie, oom. Ons sal tog nerens wees sonder jou nie. Maar nou moet ek weer in die pad val, Oom. Totsiens. Vir ewig.
November 23rd, 2009 at 13:32
Sjoe, Charl-Pierre, hoe het die digkuns nie gevorder nie, nè?! Waarskynlik is jou opmerkings rondom metrum-kwessies (veral tov "Oom Gert vertel") heeltemal korrek; self het ek dit nog nie só gesnap nie. Wat jou digkuns myns insiens egter van die meeste van ons ander stammelinge s'n onderskei, is die visualiteit daarvan en nié die metrum nie. (Jammer, ek weet hoe hard jy werk aan daardie "heffinge" en "dalinge" 🙂 En natuurlik die klank-gevoeligheid van jou verse. Myns insiens is dít dié twee goed (visualiteit & klank) wat jou verse bo die norm vir "praatverse" uitlig.
Terloops, in welke mate is jou kommentare hierbo op die Spaanse digkunste van toepassing? Ek het so spesmaas dat hulle waarskynlik tans die voorbeeld stel tov klankryke "prosaverse".
November 23rd, 2009 at 17:18
Hallo Louis, dankie vir die geselsie, soos altyd so insugryk van jou kant af. Overgestsynde: jy maak opmerkings wat mens se sienings priem en verdere onderskeidings uitlok.
Ja, ek wil nie te veel nou op my eie werk konsentreer in my kommentaar nie, dis maar slegs gedeeltelik emblematies van enige iets wat hier ter sake is. Jy is reg dat daardie twee ander aspekte die belangrikste is by my werk – en by implikasie (dis wat belangrik is) by ander, soortgelyke werk. Maar ek dink die metriese aspek, hoewel dit 'n agtergrondaspek is, is WEL onderskeidend. Dit beteken dat ons hier te doen het met 'n soort digkuns wat van metrum gebruik maak. Daar is wel enkele vertakkings van die poësie wat NIE daarvan gebruik maak nie.
Laat ek weer my vinger prorbeer sit op wat ek sien as 'n potensiele verwarring in di gesprek. Daar is in hierdie onlangse stroming in Afrikaanse poësie TWEE fasette wat ter sprake is: die verhalende faset, en die "praat-styl" faset. Hierdie is twee AFSONDERLIKE fasette. Verhalende gedigte gaan terug tot by Homeros. En snaaks genoeg, "praatverse" OOK. Die eerste "praatvers-digter was Pindarus! Gaan google hom, dis hoe hy beskryf word. Wat nou hier by ons ter sprake is, is die resente KOMBINASIE van "praat-ritme" met verhalend. Dis wat ter sake is, en wat nie voorheen hier by ons gebeur het nie. Afrikaans neem hierin die voortou. Die plaaslike Engelse poësie is, behalwe vir die respesie van Gabeba Baderoon en Denis Hirson, avers teenoor die kombinasie. Veral Hirson het 'n paar skitterende "praat"/narratiewe verse in Gardening at night. Dit het die plaalike Engelse poësie vernuwe! En weet jy wat? Hulle moet dit nog agterkom!
SO my vraag is: praat ons van "praat-ritmes" of praat ons oor verhalende poësie?
Die tweede belangrike nuwe faset is dat die verhalende vers by osn nie slegs "gedock" het met losser ritmes nie, dit het gebeur binne die kader van die LIRIESE POëSIE. Oom Gert vertel is nie 'n liriese gedig nie.
Wat is 'n liriese gedig? Dis onder meer 'n gedig waar die vorm en die uiting van die gedig – of dit nou gaan oor die persoonlike liefde en of dit gaan oor die relaas van 'n geskiedkundige gebeurtenis – op rigtende wyse gemedieer word deur die ek van die vertelstem, of op ooglopende wyses deur die ware identiteit van die skrywende digter. Die strekking daarvan verskil fuindamenteel van die epiek, of ander verhalende vorme.
November 23rd, 2009 at 17:24
Jy praat oor Spaanse digkunste. Ek ken maar net die paar digters uit Spaans wat ek ken. Maar nou weet ek dat gerrit Komrij vier belangrike Portugese digters uit die eietydse gewrig in NJederlands vertaal het, en daaroor geskryf het in die tydskrif Tirade. Dit gaan terug na circa 2000. AL VIER daardie Portugese digters is "praatstyl"-digters. Een van daardie vier is Nuno Judice, wat al in Suid-Afrika gelees het by een van Antjie Krog se Spier-feeste.
November 23rd, 2009 at 17:43
Dis einlik onmoontlik om te praat oor die poësie … Vergewe my maar, ek weet nie wat ek doen nie … (En ek sal julle vergewe …)
Hierbo praat ek van gedigte wat van metrum gebruik maak en ander wat dit nie doen nie. Maar alle gedigte maak eintlik gebruik van metrum – dis net dat sommige dit doen op die tradisioneel herkenbare maniere, en ander weer dit doen op vreemde andersoortige wyses. (Ek praat uiteraard van gedigte wat suksesvolle gedigte is.) By Anne Carson is die metrum 'n metrum van assosiasie, hoe daardie dinge opmekaar volg in die verbeelding. Dis heel "musikaal", hoor! Maar "musikaal" in aanhalingstekens.