Die verskil tussen 'n ramptoestand en noodtoestand - Corona Krisissentrum
Tuis / COVID-19 / Die verskil tussen 'n ramptoestand en noodtoestand
Die verskil tussen 'n ramptoestand en noodtoestand
Te midde van die koronakrisis is daar talle stappe wat die regering kan doen om die verspreiding van die virus te probeer hokslaan. Dit is belangrik om te weet watter wetgewing tot die regering se beskikking is en ook wat die moontlike impak daarvan op jou lewe kan wees indien hulle dit toepas.
Op 15 Maart vanjaar het president Cyril Ramaphosa 'n nasionale ramptoestand afgekondig. Die Wet op Rampbestuur bepaal dat die regering 'n geïntegreerde en gekoördineerde rampbestuursbeleid daar kan stel ten einde die risiko's van rampe te voorkom of te verminder, die impak van rampe te beperk, te voorsien vir noodgereedheid en die vinnige en doeltreffende reaksie daarop, asook om post-rampherstel te verseker.
'n Nasionale ramptoestand word gewoonlik afgekondig wanneer bestaande nasionale wetgewing en gebeurlikheidsmaatreëls nie voldoende geag word om die risiko's te verminder en die gevolge van 'n bepaalde ramp te bestuur nie.
'n Ramptoestand wat kragtens hierdie wet aangekondig word, is egter steeds onderhewig aan die beginsels van 'n regstaat en heerskappy van die reg – die regering kan dus tot 'n uiters beperkte mate mense se regte inperk.
Die regering kan ook noodtoestande afkondig. Kragtens artikel 37 van die Grondwet kan 'n noodtoestand slegs ingevolge 'n Parlementswet verklaar word wanneer:
die voortbestaan van die nasie deur oorlog, 'n inval, algemene oproer, wanorde, 'n natuurramp of 'n ander openbare noodgeval bedreig word;
die verklaring nodig is om die vrede en orde te herstel.
'n Noodtoestand kan slegs vir 21 dae lank in werking gestel word, tensy dit deur die parlement verleng word. Dit kan slegs vir drie maande op 'n slag verleng word, met die eerste verlenging wat deur 'n meerderheidstemming in die parlement goedgekeur moet word, en enige daaropvolgende verlenging deur minstens 60% van parlementslede goedgekeur moet word.
Die groot verskil tussen 'n ramptoestand en 'n noodtoestand is dat fundamentele menseregte tydens 'n noodtoestand ingeperk kan word ten einde die doel van die noodtoestand te help verwesenlik, mits dit met toepaslike internasionale reg strook. Die regte wat nie hierdeur ingeperk mag word nie, is die reg op lewe, menswaardigheid, gelykheid, vryheid en sekerheid van persoon en die reg om nie aan slawerny, knegskap of dwangarbeid onderworpe te wees nie.
Die magte waaroor 'n regering beskik is dus meer omvattend, maar terselfdertyd ook vaer, tydens 'n noodtoestand. Aangesien 'n noodtoestand ernstiger en meer ingrypend as 'n ramptoestand is, is dit ook vir die regering moeiliker om 'n noodtoestand en bykomende maatreëls aan te kondig en te verleng – enige regulasies wat kragtens die Wet op Noodtoestand aangeneem word, moet deur 'n meerderheid in die parlement aanvaar word. Die howe speel in 'n noodtoestand gevolglik ook 'n kritieke rol as teenwig van die uitvoerende gesag se magte.