&larr Prokureur skryf oor sy taaltriomf
Die dood van Eugene Terre'blanche &rarr
6 antwoorde op "Letterlik" is nie dieselfde as "waar" nie
vuurklip het gesê op Maart 31, 2010
Die probleem met die Bybel is dat daar geen objektiewe manier is om te bepaal wat letterlik gelees moet word en wat eers in die lig van die huidige tyd geïnterpreteer moet word.
Die meeste mense verlaat hulle op "deskundiges" wat ook maar geen objektiewe maatstaf het nie.
Om hierdie rede kan ons nie die Bybel as morele rigsnoer vertrou nie.
gerritbrand het gesê op April 1, 2010
Die Bybel is vir gelowiges nie in die eerste plek 'n "morele rigsnoer" nie, maar 'n middel waardeur God dinge laat gebeur. Dis 'n groot onderwerp op sy eie, en nie waarop my inskrywing hierbo fokus nie.
Uit jou reaksie lyk dit vir my of jy nog steeds die vraag na die feitelike waarheid/historisiteit en morele waarheid verwar met die vraag of 'n teks letterlik of figuurlik bedoel word. Laasgenoemde is 'n suiwer "literere" vraag: Wat was die bedoeling van die skrywer? Het Jesus sy gelykenisse as feitelike historiese narratiewe bedoel, of as figuurlike verhale wat iets oor God en mens illustreer? Het die Psalmdigter, toe hy God 'n rots genoem het, bedoel dat God letterlik 'n klip is, of dat God onwankelbaar en betroubaar is? Het die skrywer van Genesis 1 dit as 'n feitelike weergawe van presies hoe God die heelal geskep het, bedoel, of as 'n digterlik-beeldende lofsang aan God as skepper? Hierdie vrae kan 'n mens redelik "objektief" beantwoord deur gewoon die tekste met aandag te ondersoek. Of 'n mens gelowig of ongelowig is, maak ook geen verskil aan jou antwoord op hierdie vrae nie. Dit is betekenisvrae, nie vrae oor die waarheid, geldigheid of gesag van die betrokke tekste nie.
Teologie is 'n vorm van filosofie, en geen vorm van filosofie ontsnap aan die hermeneutiese problematiek, ook rondom letterlik en figuurlik (dink aan Plato se grot), of aan die onvermydelike feit dat denke vanuit 'n denkerfenis, 'n tradisie, vertrek nie.
Dis onmoontlik om alles in die Bybel metafories te lees, omdat nie alles daarin metafories bedoel word nie. "Van Paulus …" aan die begin van een van Paulus se briewe word nie as 'n metafoor bedoel nie, maar beteken letterlik dat dit Paulus is van wie die brief kom.
Weer eens: Die vraag of dit wat die Bybel (hetsy letterlik of figuurlik) beweer waar is, is 'n ander vraag as die vraag of 'n spesifieke uitspraak letterlik of figuurlik verstaan moet word. "Koos is 'n buffel" word (behalwe deur die wildsboer wat sy buffel Koos noem!) metafories bedoel. Dit beteken nie dis waar of dis vals nie. Die vraag of Koos regtig 'n buffel, dit wil se onbeskof, ongevoelig en so meer is, is 'n tweede vraag. "Christus het opgestaan!" word in die Nuwe Testament letterlik bedoel. Of jy glo dat dit ook regtig gebeur het, is 'n tweede vraag.
Dis die kern van my betoog: dat die letterlike of figuurlike karakter van 'n teks niks oor die waarheidsgehalte van daardie teks se nie. 'n Figuurlike uitspraak kan waar wees en 'n letterlike uitspraak vals.
gerritbrand het gesê op April 5, 2010
Jy skryf: "Tog sal jy sekerlik die gebreke van 'n teologiese epistemologie teenoor die van die filosofie erken." Ongelukkig moet ek jou teleurstel. Ek erken dit hoegenaamd nie. Jy sal moet verduidelik waarin die swakhede of engheid van 'n teologiese epistemologie setel, anders kan ek nie sinvol daarop reageer nie.
As filosoof weet jy tog dat alle lewensvorme met hul gepaardgaande taalspel (om Wittgenstein se terminologie te gebruik) op voorveronderstellings ("tacit presuppositions") berus, en dat van hierdie voorveronderstellings – in die geval van elke lewensvorm – 1) nie empiries toetsbaar is nie en in hierdie sin metafisies is, en daarom ook 2) nie in isolasie van nie, maar slegs as onderdeel van 'n lewensvorm, geregverdig of bevraagteken kan word. Hierdie voorveronderstellings kan verder in geen geval binne die betrokke taalspel self bevraagteken word nie, omdat die taalspel daarmee sal ophou. Die taalspel en die lewensvorm wat daardeur uitgedruk word, kan egter wel as geheel aan die hand van eksterne kriteria geregverdig of bevraagteken word. Dit geld nie net sogenaamde religieuse lewensvorms soos die Christelike of Islamitiese geloof nie, maar ook lewensbeskouings in die algemeen, en ja, sulke aardse lewensvorms soos die wetenskap(pe), sport, filosofie … Die Christelike teologie is niks anders nie as 'n analise van die lewensvorm en taalspel van Christelike geloof, net soos die wetenskapsfilosofie 'n analise van die lewensvorm en taalspel van die wetenskap, of die politieke filosofie die analise van die lewensvorm en taalspel van die politiek, is. Wat epistemologies vir die een geld, geld net soveel vir die ander.
Ek deel nie jou modernistiese kennisbegrip, en die daarmee verbonde onderskeid tussen kennis en geloof nie. As iemand iets glo en dis ook waar, dan weet daardie persoon dit – beskik hy/of sy oor kennis daaroor. Geloof is dus ook kennis vir sover dit waar is. Die een wat dink dis waar sal dit kennis noem; die een wat dink dis vals sal se ja, mense glo dit, maar hulle weet dit nie, want dis nie waar nie.
Verder dink ek nie induktief-empiriese en logies-deduktiewe redenering is voldoende om sekerheid oor omtrent enigiets op te lewer nie – nie oor die bestaan van God of selfs oor die bestaan van enigiets hoegenaamd nie. Vrae oor die bestaan van wat ook al, bly onbeantwoordbaar buite die konteks van 'n lewensvorm waarbinne die oortuiging dat dit bestaan 'n sekere funksie vervul.
Ek dink ek neig dalk meer na relativisme as jy! Maar nie in die sin dat ek nie dink daar is 'n objektiewe werklikheid nie. Ek gaan uit van die bestaan van so 'n werklikheid (al kan ek nie bewys dat dit bestaan nie!), maar ek besef ook dat mense onderling verskil oor hoe daardie werklikheid daar uitsien, dat wat vir die een waarskynlik lyk vir die ander vergesog mag voorkom, en dat dit "relatief" tot elke persoon se vooraf-aannames, ervarings, waardes, geaardheid ens. is. Dit geld nie net "geloof" nie, maar alle soorte kennisaansprake.