Vasgevang in ewige slawerny?
Niemand kan twee here dien nie; want òf hy sal die een haat en die ander liefhê, òf hy sal die een aanhang en die ander verag. Julle kan nie God én Mammon dien nie! - Mattheus 6:24 (53-vertaling).
Die woord "mammon" het sy ontstaan gehad in die tyd tussen die Ou- en Nuwe Testament. Die oorspronklike betekenis daarvan was "vermoë", dws alles wat geldelike waarde het. Dit het daarna die betekenis bygekry van: "die geld wat 'n mens vir jouself weggelê het". Daarna het dit 'n ongunstige betekenis bygekry van iets wat nagejaag word. En uiteindelik het dit 'n persoonlikheid gekry as 'n afgod, sterker gestel, as 'n duiwel wat in die plek van God gestel word. Aan die einde van hierdie ontwikkelingsgeskiedenis ontmoet ons Mammon van die Nuwe Testament.
Hiermee word nie net die geskiedenis van 'n begrip aangedui nie, maar ook die geskiedenis van ontelbare mense siele en mense lewens. 'n Mens begin by die verlange na iets (om te hê), gaan dan verder deur meer en meer bymekaar te maak, en dan is dit net een stap verder om die morele waardes agter te laat. En daardeur beland ons ongemerk in duiwelse hande. Hierdie mag word in die Bybel "Mammon" genoem. Hoeveel harte is daar nie wat deur hierdie duiwel hard en koud geword het nie?
Die Here Jesus gebruik die woord "Mammon" in 'n dubbele betekenis. Aan die een kant is dit 'n vermaning teen hebsug en dan aan die ander kant teen geldelike bekommernis. Dit is die twee tentakels van hierdie duiwel. Deur beide van hulle dwing hy ons in sy diens, tot slawerny aan hom.
Wie wil nie graag iets hê nie, en wie, wat iets het, wil nie méér hê nie? Geld op sigself het in die wêreld inderdaad 'n verdoemende betekenis gekry. Ons het slawe geword van iets wat in homself geen lewe het nie: "Hê" is sy naam.
Die ander tentakel van hierdie duiwel is besorgdheid oor geld. Ons staan weerloos teen die sorge van die lewe. En daarom kan ons aan niks anders dink as om soveel as moontlik te besit nie. In sulke omstandighede is elkeen sy eie naaste. Dit is nie net uit hebsug dat die mense in stryd is met mekaar nie, maar ook uit besorgdheid; uit doodsangs vir wat môre mag kom.
Jesus het na die aarde gekom om ons vry te maak van hierdie bande. Hy plaas die Mammonsdiens in die middel van hebsug en doodsangs. Wat Hy vir ons sê is: moenie alles wil hê nie, dan het julle niks om voor bang te wees nie – wees nie bang nie, dan is dit ook nie vir julle nodig om alles te wil hê nie! Dit is die verlossende woord wat hierdie bose kringloop verbreek, wat die magiese betowering verbreek en die duiwel die loop laat neem. Maar hoe kan Hy dit sê? Hoe sal ons daarna luister?
Want Jesus het gekom om 'n ander diens te verkondig: die diens aan God. Hy het ons van die slawerny verlos deur die duiwel te ontbloot en te oorwin; deur in ons plek die versoekinge te deurstaan. En ons word geroep tot die geloof dat die duiwel sy mag verloor het. Maar dit beteken ook dat ons nou 'n ander Here het. Vryheid beteken nie om heer en meester oor jouself te wees nie. Dit beteken: om 'n slegte baas te verlaat en na 'n goeie Heer te gaan. Die duiwel is 'n harde baas, maar Jesus is 'n goeie Meester.
Die Heiland sê nie: julle mag nie twee here dien nie, maar: julle kan nie. Die diens aan God en die onderhorigheid aan die duiwel sluit mekaar uit. Dit klink heel logies. Maar hoe dubbelsinnig is ons lewens nie! Is ons hele lewenswyse nie gerig op: eers die een, en dan die ander, óf: die een én die ander, nie? Jesus sê dit is nie moontlik nie. Dit gaan dus nie hier om voornemens nie, maar om feitelikhede. Wie Mammon dien, stry teen God, hoe vroom jou lewe ook al mag wees. En wie God dien, stry ten bloede teen hebsug en besorgdheid oor geld.
Dit raak nou aan die werklikhede van ons menslike lewens. Mag ons dan niks hê nie? Antwoord: ons mag alles hê wat God ons gee na sy beloftes en volgens Sy wil. En ons moet nie dink dat dit gering is nie. Maar laat ons ons nie losmaak van God en dan in die strik trap nie. Paulus het kommentaar daarop gelewer in 2 Korintërs 6:10, "as mense wat niks het nie, en tog besit ons alles." Hierdie man het met sy hande vir sy brood gewerk; maar hy het God gedank en was los en vry, vry vir die diens aan sy Here in hierdie wêreld, en vry vir die oomblik dat Christus hom na Hom sou neem.