Wittes: Gryp die uitdagingFoto: Obsidianphotography/Pixabay.com “Wittes” – ŉ verskynsel met ŉ unieke betekenis in Suid-Afrika – is nie ŉ homogene entiteit nie; dit is inderdaad ŉ baie diverse groep. Onder hulle is rykes en armes; van baie ryk tot baie arm. Hulle kan in alle sosiale statusvlakke gevind word – van hoë aansien tot waar hulle nie meer van waarde geag word nie. Sommige het voordeel getrek uit apartheid, ander nie. Van hulle slaag daarin om in die Nuwe Suid-Afrika te oorleef en selfs daarin te floreer; ander nie. Van hulle praat Engels en ander Afrikaans, en om die een of ander rede bly dit ŉ kwessie. Sommige het twee paspoorte en ander nie. Van hulle wil Suid-Afrika verlaat, maar kan nie; ander kan, maar verkies om te bly. Sommige is rassiste; ander tot ŉ mindere mate. Ek bevind my iewers in hierdie mengelmoes. Om die een of ander rede is die skryf hiervan ongemaklik van aard. Die rede is tweeledig. Eerstens het ek myself nog nooit in ŉ geveg bevind vir die belange van ŉ groep gebaseer op velkleur nie. Die ander rede is die feit dat daar ŉ onderliggende verwagting is dat ek moet swyg, om nie die ongewilde ding te doen nie, om nie my mening te lug nie, om maar net my lot te aanvaar en die straf te verduur vir die sondes van my voorvaders. Daar is dus die versoeking om, binne die konteks van my relatiewe veiligheid, te swyg, hoopvol dat dinge vanself sal verbeter, wetende dat dit nie die geval gaan wees nie, tensy ek, en ander soos ek, ŉ verskil gaan maak. Binne die omstandighede waarin Suid-Afrika hom bevind, is anti-wit-retoriek aanvaarbaar (selfs gewild), die bevordering van volskaalse swart bemagtiging is prysenswaardig terwyl die beskerming van wit belange as rassisties uitgekryt word. Die situasie het dermate versleg dat die slagting van wit boere (onder die dekmantel van die gebrek aan veroordeling en politieke wil) byna nie meer nuuswaardig is nie, selfs onder wittes. Ons hoor daarvan, raak gewoond daaraan, daar is niks wat ons daaromtrent kan doen nie en ons beweeg aan. Wittes het hulself onderwerp aan die onderliggende sosiale verwagting om te swyg; asof ons nie uit die hart mag praat nie, net ingeval ons as rassiste gebrandmerk word. Dit is mos onaangenaam om ŉ rassis genoem te word, selfs komende van ŉ ander rassis. Tydens die Staatsrede op 9 Februarie het die president dit duidelik gemaak dat alle maatreëls tot die beskikking van die staat aangewend sal word om hulpbronne, in alle fasette, van wittes weg te neem – in terme van die ANC se agenda van “radikale ekonomiese transformasie”. Die uiteindelike doelwit van hierdie beleid is uitgespel in die ANC se Nasionale Demokratiese Revolusie, wat aan wittes (asook bruin mense en Indiërs), ten opsigte van elke aspek van die samelewing, ŉ porsie toedeel ooreenkomstig hul onderskeie demografiese verteenwoordigingsvlakke – ŉ “lewenskwota” van 9% vir wittes, 9% vir bruin mense en 2% vir Indiërs; ŉ nimmereindigende rasgebaseerde skema, die sogenaamde “naatlose oorgang”. Om enige groep tot so ŉ ekonomiese, sosiale en opvoedkundige hok in te perk, nieteenstaande sy bydrae en vermoëns, is nie transformasie nie. So ŉ beleid kom neer op gewettigde volksmoord, op elke vlak, met die uitsondering van fisieke uitwissing. Vir mense wat aan hierdie sosiale reëling onderwerp word, is selfs die voorreg om te stem waardeloos. Wittes bevind hulself in ŉ baie verwarrende situasie. Aan die een kant is die ervaring soortgelyk aan dié van die Jode in die voor-volksmoordfase in Duitsland, waartydens alle Joodse ekonomiese aktiwiteite radikaal uitgewis is. Dié proses was uiteraard gevolg deur die volksmoord – dit is omdat naywer, haat en wraaksug nooit bevredig kan word nie. Ironies genoeg, word daar ook van wittes verwag om ŉ skuldgevoel te dra, soortgelyk aan diegene wat vir die volksmoord verantwoordelik was. Dis verstommend. Hoewel dit baie verdoemend klink, is dit nie die geval nie. Om jou in so ŉ situasie te bevind, is ŉ karaktervormende avontuur, hoewel steeds ŉ baie uitdagende vooruitsig, ŉ dilemma wat iemand wat ŉ vol lewe nastreef, kan beny. Nou, meer as ooit tevore, het wittes die geleentheid om betekenis en vervulling te vind. Aangesien wittes hulself voortdurend in onverkende waters gaan bevind, sal hulle gedwing word om weg te stuur van selfverryking en sekuriteit, na ŉ meer edele doel – die vervulling van hul aanvanklike roeping; nie net in eie belang nie, maar in ooreenstemming met dit wat reg is – om van Suid-Afrika ŉ beter plek te maak, meer as ooit tevore. Dus, as jy wit is, en as jy smag na ŉ ware avontuur, ŉ stryd om lewe en dood, dan is Suid-Afrika die plek om te wees. Wittes sal moet aanpas by ŉ nuwe werklikheid, waar vervulling en betekenis slegs gevind kan word in ŉ vyandige omgewing, waar die ooglopende hulpbronne, wat in die verlede makliker bekombaar was, nou die teiken van herverdelingspolitiek geword het en gevolglik nie meer vir wittes (en moontlik ook nie vir bruin mense, Indiërs en ander minderheidsgroepe) toeganklik sal wees nie. Dit is reeds so dat selfs swartes, wat nie bereid is om deel te wees van onetiese transaksies nie, dit moeilik vind om toegang tot sekere elemente van die “radikale getransformeerde ekonomie” te verkry. Wittes, of ten minste diegene wat bereid is om aan te pas by die nuwe omgewing, sal ontdek dat vir elke deur wat toegaan, ŉ ander een sal oopgaan – selfs groter oop; maar om hiérdeur te gaan sal ŉ nuwe stel waardes verg – wat insluit geloof, hoop, opoffering en onwrikbare deursettingsvermoë. Wittes sal selfs ŉ groter bydrae moet maak, maar nou in omstandighede waar hul vermoë om dit te doen onder voortdurende druk sal wees. Hulle sal aanpas by die konstante onsekerheid, maar steeds hul roeping volbring. Hulle sal hulle begeef op terreine wat onontgin is, dinge anders benader, meer risiko’s waag en, bowenal, hierdie groot geleentheid wat hom as uiters ongunstig voordoen, met albei hande aangryp. Wittes – ten minste dié wat bereid is om by hierdie nuwe werklikheid aan te pas – sal nie swig nie. Ons kan inderwaarheid nie, want as ons swig, sal ons eenvoudig uitsterf. Daarom sal ons veg asof ons lewe daarvan afhang, maar hierdie keer die regte stryd – ons sal veg waar die stryd werklik is: Dus, in plaas daarvan om in ons dop te kruip sal ons alle oorblyfsels van selftoe-eiening versaak, werklike rykdom skep (in plaas van welvaartverdeling), daarmee voortgaan om werk te verskaf en werk te skep, die nasie van voedsel voorsien, ons families onderhou en, bowenal, staatmaak op God se wysheid en sy seën om sodoende ons roeping te vervul.