Ekspressie in Kuns: October 2014
Die Ekspressiewe Waarde van die Mens en Menslike Vorm
In die vorige stuk was daar baie leeswerk waarin twee werke vergelyk was! Kom ons kyk vandag meesal prente en stel vas wat die menslike vorm vir ekspressiewe kunstenaars beteken. Ons het reeds diep ekspressie waargeneem in die werk van Picasso en Rouault. Om ons sien ons ook dikwels wat ek noem "goedkoop ekspressionisme" waar hande gewronge is, trane loop, emosie wat mens probeer tap vir al wat dit kan! As iets so duidelik uitgespel word, raak die mens afgestomp. Hier volg 'n paar werke wat mens weer laat sien hoe suggestie blywend ekspressionisties kan wees.
Ons begin met 'n werk wat my altyd sal laat asem ophou en met vele vrese en voorbodes los, De Chirico se "Mystery and Melancholy of a Street"
De Chirico: "Mystery and Melancholy of a Street"
1914. Oil on canvas
88 x 72mm Private Collection.
Is dit die meisie alleen in die laan met sy sterk perspektief, wat mens aanvoel? En kyk net die krag van ekspressie in die onverklaarbare skaduwee om die draai!
Van skaduwees na maskers; mense kruip mos agter maskers weg, maar wat die toeskouer vind is dat die maskers iets meedeel omtrent die mens daaragter. Maskers is dus dubbelsinnig, dit steek weg maar dit gee ook baie weg. Die grynslag van maskers dryf spot met die mens se vriendelikheid. Hier is die verf sommer ook heerlik ekspressief aangewend in Nolde se "Masked Still Life III"
Emil Nolde: "Masked Still Life III"
Nolde se botsende kleure maak dit kru en een onderstebo masker verhoog die bizarre groep en laat die toeskouer die onheil aanvoel, sonder dat dit uitgespel word.
Die menslike oog sal iets wat in menslike proporsie en vorm voorkom, as "mens" ervaar. Ons almal het al in die lewe voorbeelde van antropomorfisme teegekom, bv die bottel-oopmaker in ons kombuise wat laat dink aan 'n mens met hande bo die kop. So kan die kunstenaar van antropomorfiese vorms gebruik maak om iets uit die menslike ervaringsveld mee te deel. Hier is Anthony Caro se "Night Movements"
Anthony Caro: "Night Movements" 1987-1990
Staal was groen gekleur en met was poleer is.
275.5 x 1077 x 335 cm
Die vorms is uiters sprekend en die toeskouer spin 'n verhaal as hy in hulle teenwoordigheid kom.
In 2009 is 18 miljoen dollars betaal vir een van die gewildste werke van die 20ste eeu: Giacometti se "Falling Man" 'n voorbeeld van hoe min nodig is om 'n kragtige ekspressie uit te druk! Drie woorde van 'n ware digter deel meer mee as die aanhoudende relaas van vele ander! Dis die gevoel wat ek persoonlik hieroor het.
George Segal, beeldhouer, het mensafdrukke in gips gegiet, perfek afgerond met detail en dit spierwit gelos. Kyk in die volgende twee fotos van "The Diner" en albei figure se eensaamheid en afsondering word deur die gebrek aan kleur beklemtoon:
Bo en onder: Segal: "The Diner" lewensgrootte beelde en installasie 1964 -66
Met hierdie beelde kyk Segal diep in die menslike psige en dra dieselfde emosies oor as die werke van Hopper.
Standbeelde en selfs winkelpoppe kan diep menslike ekspressie oordra. Dalk spandeer ek nog 'n hoofstuk aan hierdie idee van "ekspressie wat in menslike vorms skuil". Dalk wil die lesers idees bydra? Kom ons kyk na die onrustige relaas wat De Chirico skep met sy "The Disquieting Muses":
Hierdie is 'n 1947 replika van The Disquieting Muses
deur De Chirico
Universiteit van Iowa Kunsmuseum
Die leegheid van die plein, die skerp perspektief na agter wat 'n gevoel van vertigo wek,en die onsamehangendheid van die drie vorms maak dit inderdaad 'n onrustige werk.
Ek gaan eendag weer poppe en maskers bespreek, maar volgende keer streel ons die oog, met ekspressionisme waarin uitbundige kleur gebruik word.
Kopiereg Marie Theron 2014
Posted by Marie Theron at 10:11 AM 2 comments:
Labels: Afrikaanse kuns notas, ekspressie, ekspressionisme, ekspressionisme in kuns
Ekspressie kan ‘n uitdrukking van vreugde, rustigheid en gemak weergee. Of die kunstenaar kan ‘n donker en somber ekspressie skep. Lyn, vorm, kleur, en diepte is almal elemente wat ‘n rol speel.
Twee groot werke word hier bespreek en is goeie voorbeelde van die verskillende vorms wat ekspressie kan aanneem. Die werke is “Bonheur de Vivre” van Matisse en “Demoiselles D’Avignon” van Picasso. (dit word “dȇmo-sel da-vie-nô uitgespreek)
Bonheur de Vivre - Matisse
1905 - 6 Olie op doek
240.5cm x 176.5cm
Barnes Foundation, Philapelphia, Pennsylvania
Desmoiselles D'Avignon - Picasso 2007
Olie op doek 243.9cm x 233.7cm
Albei skilderye toon ‘n toneelagtige opset. Matisse se figure is egter klein en verspreid soos op ‘n balletverhoog, wat die vreedsaamheid van die toneel aanhelp. Die diep ruimte laat die toeskouer vry voel. Picasso se figure, daarenteen, vul die formaat en is baie nader aan die toeskouer, waarmee hy ‘n meer intieme kabaret en sterker emosie uitbeeld. Kyk hoe dit amper ‘n klein verhoog met gordyne voorstel. Alhoewel albei kunstenaars na die aanskoue van Cèzanne se Groot Baaiers 1906 besluit het om hierdie werke te skep, bewys hulle dat hulle sterk style het, en volg hulle hulle eie rigting.
Matisse se Bonheur de Vivre gee “die goeie lewe” weer, terwyl die hoekige styfingedrukte vorms van Picasso se Desmoiselles D’ Avignon streng en vol voorbode vertoon (soepel lyne vir geluk, skerp, puntige lyne vir bedreiging) In Matisse se skilderye word die vrolike Bachanale van Poussin, Ingres en Puvis de Chavannes opgeroep. Die toeskouer voel self lus om daardie wereld van vrye liefde en rustigheid binne te tree. Die vroue se rondings en sensualiteit word beklemtoon.
Picasso se skildery trek weer inspirasie uit Afrika- en Iberiese maskers en beelde en El Greco altaarstukke. Matisse skilder ‘n idilliese paradys-wêreld, terwyl Picasso hier kyk na die kontemporêre probleem van prostitusie. Daar word beweer dat die werk ‘n reaksie op Matisse se Bonheur de Vivre was. Die toeskouer word aangegluur en daar is ook geen spasie gelaat nie, dus is mens beslis nie lus om daar in te gaan nie. Die “jongemeisies van Avignon” is nie vroulik nie, en ook nie mooi nie, maar eerder “savage” Die twee regs dra selfs Afrika maskers. Die twee middelstes poseer sonder enige gevoel of emosie in hulle gesigte. Die meisie heel links met donker Afrika gelaat lyk total onbelangstellend.
Dis ook belangrik om na die kleure te kyk en te besluit watter ekspressie hulle oordra. In die jare wat ek studeer het, was daar slegs swart/wit afdrukke van Bonheur de Vivre beskikbaar vanwee beperkings deur die eienaars, die Barnes Foundation. Nou sien ons dit gelukkig in die vrolike kleure met baie kleurkontraste wat geluk simboliseer. Desmoiselles D’Avignon, daarenteen is in grysblou en vleespienk kleure geskilder.wat nie baie diepte aan die komposisie verleen nie. Die baie pienk beklemtoon die oormaat van naaktheid.
Hierna wy Picasso hom vir baie jare aan die vraagstukke van die prentvlak en formele oorwegings soos in sy Kubistiese fase. Hierdie is baanbrekerswerk en die begin van vernuwinge in kuns. Picasso is ‘n groot genie van die Twintigste eeu. Sy werke is dikwels die voorloper van nuwe rigtings, beide formalisties en ekspressionisties. Hier is die bordjie vrugte alreeds 'n mini Kubustiese skilderytjie.
‘n Punt wat nie ignoreer kan word nie, is die verskille in nasionaliteit van die twee skilders. Matisse is die Fransman met liefde vir die goeie lewe en sy kuns-wortels in die kleurvolle Fauvisme. Picasso se Katalaanse karaktertrekke lei hom na dieper gevoel en voorbode, wat meer met Rouault se werk verband hou.Matisse gaan hierna voort om gemak voor te stel en aan vrede en geluk ekspressie te gee. Hier is sy bekende “leunstoel gesegde”:
“What I dream of is an art of balance, of purity and serenity devoid of troubling or depressing subject matter - a soothing, calming influence on the mind, rather like a good armchair which provides relaxation from physical fatigue.” Henri Matisse
Kopiereg Marie Theron 2014.
Posted by Marie Theron at 12:17 PM 4 comments:
Labels: Afrikaanse kuns notas, Bonheur de Vivre, Desmoiselles D'Avignon, ekspressie, ekspressionisme, kleurwerk, lynwerk, Matisse, Picasso, proto-kubisties
Posted by Marie Theron at 11:30 AM 2 comments:
Die doel van my blog is om maklike riglyne te gee aan die vele reisigers en liefhebbers van kunswerke. Geen mens wil geintimideer wees deur streng akedemie wat aan sy gunsteling-werke so 'n "moenie aanraak en moenie praat" aura gee nie. Kom ons begin kyk na die redes waarom kunswerke die hart vinniger kan laat klop!
Ek "wiki" nie en die notas is my eie en uit my kop na baie jare se ondervinding en observasie. Raadpleeg gerus Wikipedia vir aanvulling en ook vir agtergrond oor die kunstenaars. Ek raak net aan hulle lewens as dit definitief relevant is vir die werke.
Die notas word sonder professionele taalversorging aangebied. Help my gerus reg as die taal verkeerd klink en ek sal dit regmaak as daar 'n skreiende fout is.
Dit word algemeen aanvaar dat Die Brücke, Kokoscka en ander Noord-Europeërs die essensie van die ekspressionisme baie goed vertolk het. Frankryk het egter ook ‘n bydrae gelewer. Die uitstekende onderrig van Moreau, wat sy studente aan Simbolisme bekend gestel het, was die katalis vir die style van Rouault en Matisse.
Rouault is die minste “tipies” van die Fauves (die eerste groot beweging van die 20ste eeu) en vertolk alreeds in sy werk die meer gefolterde vorms van ekspressionisme. Sy werk staan in die oorgang van simbolisme na ekspressionisme en het selfs iets in gemeen met Munch en Ensor. In die meeste van Rouault se werke vind ons die menslike vorm, wat in sigself baie ekspressionisties is, en kommentaar op die menslike lewens.
In VOOR ‘n SPIEËL 1906 en ODELISQUE 1907 lewer die diep-godsdienstige Rouault bytende kommentaar op die euwels van die gemeenskap. Die toeskouer staan in ‘n direkte ontmoeting met die prostituut, want sy vul die formaat en word vorentoe gedruk tot teenaan die prentvlak. Hier is geen klassieke idealisering van die vrou nie. Die romantisering van die vrou soos by Gauguin ontbreek totaal, so ook die simpatieke siening van Lautrec. In albei hierdie werke spreek die aggressie van ‘n roofdier uit die meisies se houding en gevoellose maskeragtige gesigte.
Die blou kleur oorheers in albei werke, en die geelbleek liggame, met blou geskakeer lewer kommentaar op die ongesonde nagtelike lewe van die meisies. Die buitelyne is oor en oor gekorrigeer, soos ‘n kind wat soek na vorm. Hierdie oorwerkte buitelyne vorm die unieke basis van Rouault se styl. Soos by Van Gogh se kaphale, leef Rouault sy persoonlike gevoel teenoor die onderwerp uit.
KOP VAN ‘n TRAGIESE HANSWORS toon weereens die menslike konflik: simbole wat vir plesier staan, is in werklikheid tragies.. Die glasvenstertegniek wat deur dik swart lyne verkry word, is evokatief van katedrale en verteenwoordig ook so Rouault se godsdienssin. Terselfdertyd verwys dit na Rouault se vakmansskap in glasskilderwerk op 14-jarige ouderdom.
Die olieverf skildery DIE OU KONING, 'n laat werk van 1937 is sekerlik baie van julle se gunsteling Rouault. Hier het hy sy volwasse styl bereik. Die werk het ‘n hewige tekstuur wat ‘n metafoor is vir die koning se swaarmoedigheid. Die beweginglose hand word met diè tegniek beklemtoon. Net soos by die waterverfskilderye (VOOR ‘n SPIEËL en ODELISQUE ) waar Rouault sy lyne oorwerk het ter wille van ekspressie, is die buitelyne hier ook nie solied nie maar is baie lyne oormekaar aangebring soos wat die kunstenaar die absolute essensiële vorm soek. Laag op laag kleur word neergelê en verryk met steeds dikker wordende impasto. Die gloed wat agter die kleur le, wys weereens op die glasvester tegniek. Die Suid-Afrikaanse kunstenaar, Cecil Higgs, het tydens haar verblyf in Europa die volgende van Rouault gesê:
“With the rough, furious simplicity of his technique, the subtlety is remarkable, the sensitiveness of a movement to express a mouth, to give meaning to a face: form expressing feeling with the utmost boldness & the greatest delicacy & spareness.”*
( Dieter Bertram: CECIL HIGGS Close Up, William Waterman Publications, p 34.)
Posted by Marie Theron at 4:21 AM 4 comments:
Labels: Afrikaanse kuns notas, ekspressionisme, Head of a Tragic Clown, Odelisque, Rouault. The Old King