Almal verloor namate ons myne inboet - Solidariteit WêreldSolidariteit Wêreld
Tuis › Nuuskantoor › Almal verloor namate ons myne inboet
(Hierdie artikel het ook in Rapport en MiningMX verskyn)
Volgens die Mineraleraad van Suid-Afrika het voltydse indiensneming in die mynbousektor met 56 366 werknemers oor die afgelope vyf jaar, vanaf 509 909 in 2013 tot 453 543 in 2018, gekrimp. In 1994 was daar 600 000 werknemers in dié sektor.
Die vraag is: Wat is die gevolge van 'n krimpende mynbedryf? Die antwoord is: 'n Katastrofe!
Eerstens, wanneer 'n mynwerker sy werk verloor, word nagenoeg tien afhanklikes daardeur geraak. Omdat mynbou so arbeidsintensief is, het dit ook 'n afstroom-impak met nagenoeg 1,7 poste wat in die kontrakteur- en ondersteuningsdienstesektore verlore gaan vir elke permanente mynboupos wat wegval.
Tweedens sien ons vanuit 'n arbeidsverhoudinge-oogpunt reeds dat, namate die sektor krimp en vakbonde se ledetalle afneem, vakbondwedywering verhoog soos vakbonde poog om lede van mekaar af te rokkel. Dit beteken ook dat minder poste vir voltydse vakbondverteenwoordigers beskikbaar is, wat weer beteken dat interne mededinging by die groot vakbonde vir aanstelling in hierdie "soustreinposte" toeneem.
Derdens, sny maatskappye oral koste en is die sluiting van tegniese opleidingskolleges 'n reuse-terugslag vir bemagtiging deur vaardigheidsontwikkeling. 'n Krimpende sektor beteken ook dat instellings waarvan die bestaan direk aan mynbou gekoppel is, ook moet afskaal. Veral instellings soos die Mineraleraad en die departement van minerale bronne sal personeel moet verminder namate hul kliëntebasis kwyn. So het die Mineraleraad slegs 65 personeellede oor nadat die instelling op sy piek 6 000 (opleidingsinstellings ingesluit) werknemers gehad het. Voorts gaan mynbou-departemente binne ingenieursfakulteite van wêreldgehalte, soos dié van die universiteite van Pretoria en die Witwatersrand, ook nadelig geraak word.
Vierdens daal die regering se belastinginkomste, asook die tantième-inkomste wat sedert 2010 gehef word. Koolstofbelasting, wat op 1 Junie in werking getree het, is deels ingestel om die regering se verlore inkomste aan te vul, maar dit wurg die myne.
Vyfdens, is die enigste "twyfelagtige" goeie nuus dat hoe minder skofte gewerk word, hoe minder mynongelukke en sterftes behoort voor te kom. Die kommer bestaan egter dat daar gewoonlik 'n afname in veiligheidstandaarde is wanneer junior myners marginale myne oorneem omdat koste gesny en produksieteikens verhoog moet word om wins te maak, waardeur mynveiligheid uiteindelik in die gedrang kom.
Voorts gaan spookdorpe toeneem as myne sluit. In talle gevalle het mynmaatskappye die rol van disfunksionele munisipaliteite in myndorpe oorgeneem, en as die munisipale dienste wat mynmaatskappye gelewer het stelselmatig gaan afneem, gaan protesoptogte deur gefrustreerde myngemeenskappe toeneem.
Laastens gaan onwettige mynaktiwiteite toeneem namate afleggings toeneem omdat werklose mynwerkers noodgedwonge "zama-zamas" word. 'n Toename in zama-zama-aktiwiteite beteken weer 'n toename in misdaad rondom myngemeenskappe.
Om die agteruitgang in myngemeenskappe hok te slaan, het die regering ná afloop van die Marikana-gebeure in 2012 sy plan vir die herlewing van behoeftige myngemeenskappe bekendgestel. Om die plan te laat slaag is dit van kritieke belang dat die geoormerkte landbouprojekte wat mynbou-aktiwiteite uiteindelik moet vervang, veral aandag geniet.
Aangesien myne 'n bepaalde leeftyd het, kan die afname in mynbou nie omgekeer word nie, maar weens die gevolge wat dit inhou en omdat daar nog genoegsame mineraalreserwes is, moet hierdie inkrimping vertraag word deur dié negatiewe invloede wat beheer kan word, wel te beheer. Daarom sal die volhoubaarheid van die sektor die fokus van alle mynbourolspelers moet wees, want mynbou is belangrik vir alle Suid-Afrikaners en daar kan nie toegelaat word dat dit in die grond in bestuur word nie.