PressReader - Beeld: 2017-05-10 - ‘SA e­ko­no­mie­se plan sal tot ’n ka­ta­stro­fe lei’
‘SA e­ko­no­mie­se plan sal tot ’n ka­ta­stro­fe lei’
Land ál ver­der op dun ys, sê hoë
Beeld - 2017-05-10 - Sakenuus - El­vi­ra Wood
As Suid-A­fri­ka voort­gaan om sy e­ko­no­mie te na­si­o­na­li­seer en ra­di­ka­le e­ko­no­mie­se trans­for­ma­sie as be­leid te hand­haaf, is dit net ’n kwes­sie van tyd voor­dat die on­ge­lyk­he­de en struk­tu­re­le pro­ble­me tot ’n ka­ta­stro­fie­se e­ko­no­mie­se kri­sis gaan lei.
Dit is die me­ning van An­ders Borg, voor­sit­ter van die Wê­reld- E­ko­no­mie­se Fo­rum (WEF) se i­ni­si­a­tief vir wê­reld­fi­nan­si­ë­le stel­sels en voor­ma­li­ge S­weed­se mi­nis­ter van fi­nan­sies.
Borg het die WEF se A­fri­ka2017-kon­gres in Dur­ban by­ge­woon.
Hy sê in ’n me­ning­stuk op die WEF se web­werf hy het nog nooit so­veel ver­wy­sings na ra­di­ka­le e­ko­no­mie­se trans­for­ma­sie ge­hoor nie en twy­fel of daar bin­ne­kort van dié be­leid af­ge­sien kan word.
Vol­gens hom het Ma­lu­si Gi­ga­ba, mi­nis­ter van fi­nan­sies, nie daar­in ge­slaag om be­leg­gers ge­rus te stel nie.
“’n Baie steil leer­kur­we lê dalk vir hom voor.”
Borg sê ook: “Die hui­di­ge e­ko­no­mie­se mo­del met ’n te­kort op die lo­pen­de re­ke­ning wat meer is as dié van die mees­te ont­lui­ken­de mark­te, ge­kom­bi­neer met staat­skuld wat vin­nig styg, is on­vol­hou­baar.
“As die vol­gen­de pre­si­dent ook op die be­leid van ra­di­ka­le e­ko­no­mie­se trans­for­ma­sie soos voor­ge­staan deur pres. Ja­cob Zu­ma aan­dring, is Suid-A­fri­ka op pad na ’n e­ko­no­mie­se in­een­stor­ting wan­neer die
wê­reld­e­ko­no­mie weer ver­swak.
“Die in­een­stor­ting sal die vorm aan­neem van ’n klas­sie­ke kri­sis met ’n te­kort op die lo­pen­de re­ke­ning te­sa­me met ’n geld­een­heid wat gaan vry­val, dub­bel­sy­fer­in­fla­sie, ’n skerp in­krim­ping van die bru­to bin­ne­land­se pro­duk (BBP) en ’n dra­ma­tie­se toe­na­me in werk­loos­heid,” voor­spel hy.
“Ons kan se­ker wees as die nu­we ANC-lei­er voort­gaan met ra­di­ka­le e­ko­no­mie­se trans­for­ma­sie die ge­vol­ge daar­van ramp­spoe­dig sal wees.”
Borg sê wat hy eer­der hoop sal ge­beur, is dat die ANC ’n lei­er kies met die am­bi­sie om die Suid-A­fri­kaan­se e­ko­no­mie te mo­der­ni­seer.
Hy meen as die nu­we re­ge­ring – ná die vol­gen­de ver­kie­sing – ’n pro­gram be­gin om on­ge­lyk­he­de en me­de­din­ging te her­stel, het Suid-A­fri­ka ’n re­a­lis­tie­se kans om sy BBP per ca­pi­ta met tus­sen 4% en 5% te laat groei.
“Met die reg­te be­leid sal dit moont­lik wees om werk­ge­leent­he­de
te skep en werk­loos­heid te ver­min­der.”
Die vyf be­lang­ri­ke kom­po­nen­te wat hy Suid-A­fri­ka aan­raai om op te fo­kus om sy e­ko­no­mie te mo­der­ni­seer is:
Fis­ka­le her­struk­tu­re­ring wat sal ver­se­ker dat die staat­sek­tor se skuld­vlak in die vol­gen­de vyf tot tien jaar ver­laag word tot on­der 40% van die BBP. Her­vor­ming in die ar­beids­mark om buig­baar­heid te skep.
Die sa­ke­kli­maat moet ver­be­ter word. Die re­gu­la­to­rie­se las moet ver­min­der word en be­leid oor bui­te­land­se reg­streek­se in­ves­te­ring moet ver­be­ter word.
Die on­der­wys­stel­sel moet her­sien word. Die bes­te ma­nier om on­ge­lyk­heid te ver­min­der is deur goeie on­der­wys te bied.
’n S­lim her­ver­de­lings­plan. Die hui­di­ge pro­gram­me vir swart e­ko­no­mie­se be­mag­ti­ging on­der­myn Suid-A­fri­ka se ver­moë om bui­te­land­se be­leg­gers te lok.
Borg sê on­ge­luk­kig dink hy nie die re­ge­ring sal sy raad ge­bruik nie en dat die ANC ’n lei­er gaan kies wat in Zu­ma se voet­spo­re gaan volg.
Die re­des waar­om hy dink Suid-A­fri­ka nie uit die bose kring­loop kan kom nie, is:
Po­li­tiek: Daar is druk uit ver­link­se ge­le­de­re, soos dié van Ju­li­us Ma­le­ma se EFF, wat op selfs ra­di­ka­ler e­ko­no­mie­se trans­for­ma­sie aan­dring as wat die ANC voor­stel. Kor­rup­sie: Daar is te veel men­se wat voor­deel trek uit die hui­di­ge stel­sel. Daar sal her­struk­tu­re­ring moet wees van sek­to­re wat be­skerm word wat be­te­ken dat dié maat­skap­pye nie voor­de­le kan be­taal nie. A­part­heidser­fe­nis: Daar is baie min ver­troue in Suid-A­fri­ka tus­sen wit en swart en tus­sen ver­skil­len­de et­nie­se groe­pe. Ver­troue is no­dig om struk­tu­re­le her­struk­tu­ring moont­lik te maak.
Ge­grond hier­op voor­spel Borg dat Suid-A­fri­ka waar­skyn­lik op pad is na ’n struk­tu­re­le aan­pas­sings­pro­gram saam met die In­ter­na­si­o­na­le Mo­ne­tê­re Fonds.
“Die drei­gen­de kri­sis kan uit­ge­stel word van­weë guns­ti­ge in­ter­na­si­o­na­le ge­beu­re. ’n Lang­du­ri­ge wê­reld­wye her­stel sal meer tyd bied. As die prys van ys­ter­erts, steen­kool en pla­ti­num aan­hou styg ter­wyl o­lie­pry­se on­der druk bly, kan dit won­de­re vir han­del ver­rig.
“As die her­stel in die VSA in­ter­na­si­o­na­le ren­te­koer­se ho­ër druk en die e­ko­no­mie van C­hi­na, wat Suid-A­fri­ka se groot­ste han­dels­ven­noot is, ver­lang­saam, sal die druk baie gou­er as ver­wag ver­er­ger,” voor­spel hy.
“Die warm en ge­mak­li­ke at­mos­feer in Dur­ban is in skril­le kon­tras met die feit dat Suid-A­fri­ka al hoe ver­der op dun ys be­weeg met hier­die on­vol­hou­ba­re e­ko­no­mie­se mo­del.”
An­ders Borg, voor­sit­ter van die Wê­reld­ E­ko­no­mie­se Fo­rum se i­ni­si­a­tief vir wê­reld­ fi­nan­si­ë­le stel­sels. Fo­to: REU­TERS