R10/kg vir tamaties? Blameer die weer! | Netwerk24
Deur Riana de Lange 15 Februarie 2020 23:26
Dis die weer se skuld dat jou tamaties op die oomblik so duur is.Foto:
Dis die weer se skuld dat jou tamaties op die oomblik so duur is. Die laaste drie maande se wisselende weerpatrone het gelei tot 'n wisselvallige aanbod van tamaties en ongekende prysstygings vir dié vrug.
Keitumetse Makhetha, ontleder vir die groothandel-, kleinhandel- en franchise-sektor by Absa, sê tamaties is baie sensitief vir veranderinge in weersomstandighede. In warmer toestande word die vrugte vinnig ryp, wat beteken boere moet vinniger oes en skielik is die aanbod hoër.
Daarteenoor kan 'n tekort gou ontstaan in ongunstige weerstoestande soos erge hitte en swaar neerslae, verduidelik Makhetha.
Enige uitwerking op die aanbod lei tot prysskommelinge – soos wat die laaste paar maande die geval was.
Makhetha sê in November was daar baie reën en hael in die Brits-omgewing in Noordwes en in dele van Limpopo waar tamaties verbou word. Dit het voorraadvlakke beïnvloed.
Gevolglik het pryse teen middel November met 37,5% binne 'n week gestyg. Die volgende week was dit effens laer, maar in die week tot einde November het pryse weer opgeskiet met 46% teenoor die vorige week.
'n Kilogram tamaties is begin November teen R5,30 verkoop, maar teen die einde van die maand was dit R9,27/kg weens minder voorraad ná die reën en hael.
Die laaste deel van Desember is gekenmerk deur hittegolwe en swaar reën. Dié reën het dit vir produsente moeilik gemaak om te oes.
Hoewel die opbrengs nie sleg was nie, het reën die lewering onderbreek. Sekere weke was daar 'n tekort aan tamaties en ander weke 'n ooraanbod, sê Makhetha.
Volgens die Pietermaritzburg Economic Justice & Dignity Group se huishoudelike voedselindeks het verbruikers in Januarie R96,49 vir 'n 6 kg-sak tamaties betaal, vergeleke met R84,99 in Desember 2019 en R72,49 in Januarie verlede jaar.
Desember 2019 se laat reën beteken produsente het later geoes, wat tot 'n ooraanbod van die vrugte gelei het begin Januarie vanjaar, maar toe word tamaties in Januarie weer blootgestel aan wisselende weerpatrone, sê Makhetha.
In die week tot 24 Januarie het 'n tekort ontstaan, wat pryse met sowat 80% opgestoot het teenoor die vorige week.
Vraag was ook beperk. Dit is kenmerkend van dié tyd van die jaar omdat verbruikers se besteebare inkomste onder druk is met verpligtinge soos skoolgeld, verduidelik Makhetha.
Absa Agri Business verwag produsente sal in die volgende paar maande steeds goeie pryse vir hul tamaties haal soos vraag begin styg ná 'n moeilike Januarie vir verbruikers.
Tradisioneel word meer tamaties in Februarie en Maart verkoop as in Januarie.
Absa se seisoensindeks, gegrond op data van Januarie 2000 tot Desember 2019, wys ook prysstygings kan verwag word, sê Makhetha.