Teks: Romeine 5:12-21; Kategismus Sondag 3
Ons woon tot ons troos eredienste by. Eintlik is dit heeltemal logies, want dit het geen sin om eredienste by te woon en die Here te aanbid as dit ook nog tot ons oordeel moet bydra nie, want dan word ons oordeel ondraaglik swaar.
Kom ons kyk vanaand na ons eie geskiedenis uit die volgende gesigspunte:
1. Die mens is met 'n doel uniek geskape.
2. Die mens word permanent geskend.
Dis vandag weer in die sentrum van belangstelling en navorsing oor waar die mens vandaan kom.
Dis nie vreemd nie, want die mens het nog altyd gesoek na sy wortels.
Ons belydenisskrifte doen dit ook. Sommer aan die begin van die Heidelbergse Kategismus word daar gehandel oor ons skepping. Ons moet by die wortel van die saak begin.
Ongelowiges wil net weet hoe ons ontstaan het en wie ons is. Hulle werk gewoonlik net met natuurwetenskaplike navorsing.
Die gelowiges werk ook met dié dinge, maar by ons kom daar 'n geloofsaspek ook by.
Ons kan sien dat daar met ons iewers 'n fout gekom het, want ons wil nie net weet waar ons fisies vandaan kom nie: ons wil ook weet waar ons etiese geskendheid vandaan kom.
Daarom is die heel eerste vraag: Waar kom sondes vandaan?
Het God ons dan so boos en verkeerd geskape? Die Bybel sê: Nee! God het die mens goed en na sy ewebeeld geskape.
Dit beteken dat God die mens in 'n bepaalde verhouding tot Hom geskape het. Die mens is geskape in 'n verhouding van persoonlike gemeenskap met God.
Om in persoonlike gemeenskap met God geskape te wees, is om te kan luister na die stem van God, en om te antwoord as Hy met ons praat. Die Here het die mens uitsluitlik geskape om Hom te dien en te verheerlik.
Daarom kom God en Hy besoek die mens in die tuin. Die Here het selfs met die mense gepraat. So het die Here die mens die geleentheid gegee om die doel van sy skepping uit te leef.
Dit is waarom God die diere anders maak as wat Hy die mens maak. Die mens word met groot sorg uit die aarde gevorm deur God se vingers. Daarna blaas God die asem van lewe in hom in. Die diere word net beveel om te bestaan.
Hieruit is dit baie duidelik dat die mens – van die begin af – 'n ander gemeenskaps-verhouding met God het as die diere. Die diere verkondig ook die lof van die Here, maar hulle doen dit anders as mense. Met net die feit dat hulle bestaan en lewe, verkondig hulle die almag van God.
Met die mens is dit anders.
Hy moet die lof van die Here verkondig met sy woorde en met sy werke.
Hy moet met woorde die heerlikheid van God bely en met sy werke die koningskap van God uitdra.
Alles wat die Here maak, skep Hy sodat die aarde goed voorberei word vir die mens om daarop te bly.
Daarom is daar plante om van te eet en om sy blyplek te versier.
En diere waaroor die mens die koningskap van God moet proklameer. Hy moet as 'n koning in God se Naam oor die hele skepping heers. Die mens moet dus in alles wat hy doen, die wil van sy God stiptelik uitvoer.
Dit is waarom daar in ons Kategismus staan dat die mens so volmaak geskape is dat hy sy Skepper reg kon ken en liefhê.
Die mens was dus ook so geskape dat die Here van hierdie oomblik af die skepping deur die mens kon regeer.
Die mens was verder so goed geskape dat hy God ewig kon roem en prys.
Maar hierdie verhouding word versteur. Die sondeval vind plaas. Die mens eet van die boom van kennis van goed en kwaad.
Ons moet besef dat dit in hierdie optrede van die mens glad nie gaan oor die soort vrugte wat gebruik is nie. Dit gaan oor sy ongehoorsaamheid.
Die Here wou gehad het dat die mens in gemeenskap met Hom sou lewe, met ander woorde in gehoorsaamheid aan Hom. Die mens moes in die Naam van die Here hierdie boom beheers deur die vrugte daarvan te vermy.
Die Bybel beskryf alles wat rondom die sondeval gebeur het baie presies sodat die mag en die krag van die Satan waarteen ons te staan kom, geopenbaar kan word. Die duiwel berei Eva goed voor as hy haar verlei.
Die Here het hierdie eerste twee mense net beveel om nie van die boom te eet nie. Maar as Eva met die slang praat, dan lieg sy iets by wat die Here nie gesê het nie. Sy sê dat die Here gesê het dat hulle hierdie boom nie eers mag aanraak nie. En dit is nie waar nie.
Dit bewys dat sy toe al klaar deur die duiwel beïnvloed was – daarom word die opvatting van God se bevel verdraai sodat die verleiding makliker kon gebeur.
Hy sê ook vir Eva dat hulle soos God sal wees. Hulle het net nodig om van die vrugte te eet. Dis 'n baie aantreklike saak, soos wat die Satan dit stel.
Dit het beteken dat die twee mense net so magtig en dieselfde insig as die Here sou hê. Die implikasie is dat hulle nie meer nodig sou hê om God te aanbid nie, want hulle sou gelyk aan God wees.
Hierdie valse belofte beweeg die mens om die pragtige band van gemeenskap wat tussen hom en God bestaan het te verbreek.
Deur hierdie daad is ons natuur so verderf dat ons almal in sonde ontvang en gebore word. Hierdie gebeurtenis het ons so ver van God af weggebreek dat God self die straf kom aankondig: Die ewige dood – dood met twee dimensies, naamlik liggaamlike dood en ewige dood.
Al hierdie dinge is die inhoud van die eerste twee vrae en antwoorde van Kategismus Sondag 3. Die Kategismus leer nie hierdie dinge om ons alle moontlike hoop en verlossing te ontneem nie.
Die feite wat hier genoem word, maak dat ons die aanbidding met soveel meer waardering beoefen omdat ons besef wat Jesus Christus se kruisverdienste presies vir ons beteken.
Dit laat ons verstaan uit watter ellendige toestand die Here Jesus Christus ons gehaal het.
Hierdie gedeelte van ons belydenis dwing ons dus terug na die oorsprong van ons sondes, sodat ons soveel meer smag na gemeenskap met die Here.
Deur Jesus Christus het daar hoop gekom.
Hy het die toorn en straf van God kom verduur in ons plek – die toorn en straf omdat ons verraad gepleeg het teen die allerheiligste God.
Daarom het ons in die Paradys ook die doodstraf gekry, want ons het die doel van ons bestaan verloën toe ons na die duiwel geluister het.
Ons het met daardie handeling die volmaakte gemeenskap met God verbreek en 'n gehoorsaamheidsverhouding met die Satan aangeknoop.
As Jesus nie kruis toe gegaan het nie, was daar geen manier waarop ons hierdie doodstraf sou kon vryspring nie.
Maar Jesus het so volkome daarvoor gely dat elkeen van ons nou 'n betaalde rekening by God het.
So het God ons sondes en boosheid gestraf, maar gelukkig nie aan ons eie lyf nie. Ons sou dit nooit kon verduur nie.
Daarom het Jesus die straf vir ons sondes as Borg vir ons deurgemaak.
Maar nou het dit alles nie by die kruis op Golgota gaan stilstaan nie. Na sy hemelvaart stuur Jesus die Heilige Gees van God in sy plek na ons toe.
Die Heilige Gees laat ons wedergebore word kragtens die verdienste van die Here Jesus Christus.
Wedergeboorte is onder andere om te glo dat Jesus vir ons sondes betaal het, en dat daar geen ander manier is waarop ons in die hemel kan kom nie. Ons kan daar kom slegs deur die geloof in Jesus Christus (Rom. 1:16, 17). So beweeg die Heilige Gees ons tot die goeie.
Ons kan egter glad nie hierdie groot gawes van God verstaan as die Heilige Gees nie ook iets anders in ons werk nie, naamlik die besef van die diepte van ons ellendes. Daarom vier ons met die sakramente van die Nagmaal en die Doop die wonder van ons verlossing uit hierdie verskriklike toestand.
Sondag 3 se sterk punt is dat dit ons juis leer dat daar verlossing by die Here is:
Ons leer dat God 'n God van liefde is.
'n God van skuldvergewing.
'n God van genade wat sy Gees stuur om ons te rig deur die lewe.
Dit verander nou die hele uitsig wat ons op die lewe het. Dis nie net sondes en ellendes nie. Alles op die aarde is nie net sleg nie.
Die Gees van God leer ons om alle dinge – ons lewe, ons kultuur en ons politiek, ons kuns en wetenskap – tot eer van God te gebruik.
Elkeen van hierdie dinge kan ons gebruik onder die leiding van die Heilige Gees, sodat ons God daarin dien en verheerlik. Ons kan in elke faset van die lewe, met Christus teen die agtergrond, God se koninkryk bou.
So word die regte balans vanself gehandhaaf, want onder die leiding van die Heilige Gees sal ons dan die gebiede vermy waar ons nie tot eer van God kan leef nie.
Christus het ons nie net van ons sondes verlos en vir ons 'n genadereg in die hemel verwerf nie. Hy het ook vir ons lewe gesterf.
Deur Jesus Christus kan ons weer gemeenskap met God beoefen soos dit in die Paradys was.
In hierdie lewe egter nog nie in 'n volkome mate nie, want die verlossingswerk van Jesus Christus word eers met die wederkoms volkome afgerond.
Alles gaan oor genade. Die lewe gaan nie net gebuk onder die sonde nie.
Die liefde van God en die verlossing van Christus is elke oomblik met ons.
Dit beteken nie dat daar geen sondes en beproewinge is nie. Dit is daar en dit buig ons. Maar dit laat ons ook die genade van God ken, omdat die genade in ons verlossing uit ons beproewinge dan soveel helderder geopenbaar word.
Juis hierin is die oordeel ook.
As jy ongeduldig is in beproewinge, of roekeloos lewe, getuig dit nie daarvan dat jy in Christus geheilig is nie.
As jy doof is vir die stem van God en nie kan luister as die Gees van die Here met jou praat nie, deel jy nie in hierdie verlossing nie.
Bo alles egter skyn die bewaring van God daarin dat die sonde 'n opregte gelowige kan buig, maar kragtens ons uitverkiesing nie kan vernietig nie.
Kom ons lees die Heidelbergse Kategismus Sondag 3 saam:
(a) Gen 8:21;6:5; Job 14:4; 15:14, 16, 35; Joh 3:6; Jes 53:6. (b) Joh 3:3, 5; 1 Kor 12:3; 2 Kor 3:5.