Profiel: Piet Joubert - FAK
Profiel: Piet Joubert
Daar is 'n interessante bewering dat Joubert nie werklik van siekte gesterf het nie, maar weens verraad tereggestel is. Die verhaal gaan ongeveer soos volg: Nadat die beleërde dorpe deur Britse magte ontset is en die Boere se verdediging in duie gestort het, is Joubert deur 'n krygsraad, onder leiding van generaal Louis Botha, weens sy gebrekkige leiding verhoor. Hy is aan verraad skuldig bevind. 'n Gifkapsule en 'n patroon is voor hom neergesit, sodat hy 'n keuse van teregstelling kon maak. Volgens die verhaal het hy die kapsule gekies en die voorwaarde gestel dat sy vrou nooit van sy teregstelling of lafhartigheid moes hoor nie.
Hierdie verhaal klink uiters onwaarskynlik. Botha was op daardie stadium nog 'n junior offisier. Dit is eers na Joubert se dood dat hy tot 'n hoë pos (die nuwe aanvoerder in Joubert se plek) aangewys is. Voor Joubert se dood was hy in geen posisie om prominent in 'n krygsraad te wees nie. Ons kan ook nie uit enkele jonger generaals se aandrang op aanvallende oorlogvoering aflei dat dit 'n algemene mening was nie. Vir die Boere was elke man se lewe goud werd en daar is bykans geen voorbeeld van riskante, aanvallende oorlogvoering in hulle militêre tradisie nie. Dit is waarom die Britte op die Boere as lafhartige soldate neergesien het, en seker was dat hulle binne 'n kort tyd 'n klinkende oorwinning sou behaal. Majuba was in 1881 die uitsondering. In veldtogte teen swart stamme voor en na 1881 is die stam in 'n vesting vasgekeer, totdat hulle oorgegee het. 'n Mens kan eintlik sê die Boere het geen ander vorm van oorlogvoering geken nie. Dit is met terugskoue dat die versuim om aan te val na só 'n ernstige flater lyk, dat dit aan verraad grens. Nog 'n rede is dat die Boereleiers op daardie stadium verslae en radeloos was. Sommige leiers wou die oorlog net daar beëindig. Selfs die onverskrokke generaal de Wet het sy burgers vir 'n tyd lank huis toe gestuur om die oeste in te samel en slegs terug te keer as hulle werklik vir die oorlog kans gesien het. In daardie tyd het hy self vertwyfeling beleef. Dit is nie 'n gemoedstoestand waarin 'n ingrypende besluit soos teregstelling van die hoogste bevelvoerder maklik geneem word nie. Ons kan aanneem dat die amptelike verklaring vir sy dood waarskynlik nader aan die waarheid is.