Saving Excel 2.1 Workbook - CodeProject 12,753,418 members (36,576 online)
Member 843316529-Nov-11 8:38 it´s not free... Last Visit: 31-Dec-99 19:00 Last Update: 22-Feb-17 0:58Refresh1 WOORDE WAT WEEG: December 2019
Jy bemaak jou boekery volledig aan my,
digtersvriend, kenner van mono no aware
en digvorme soos die haikoe en kwatryn.
Spaanse woordeboeke bevolk jou ruimte
neffens bundels van Vernon Scannell.
Ek kies versigtig uit al jou kleinodes:
ontdek in 'n kas stapels van jou eie bundels,
nou ongepos en onversend vir lesers onbekend.
Maar ek sal immer jou ideale leser bly,
daardie een wat weet hoe drome verydeld
soos 'n ongeskryfde of halfklaar gedig bly talm
roepend roepend na voltooiing of vertaling.
Charl JF Cilliers (1941 - 2019)
Labels: 2019, Biblioteek, Charl JF Cilliers, Gedig, Joan Hambidge
Jaco Kirsten – Nadraai. Tafelberg, 2019. ISBN 978 0 624 08783 0
Nadraai, 'n roman, sluit aan by die tradisie van grensverhale en die impak van die oorlog op die psige van die voormalige soldaat. In Afrikaans het Alexander Strachan met 'n Wêreld sonder grense die oorlog en die impak daarvan uitstekend ontgin. Daar was ook My Kubaan van Etienne van Heerden en verhale van Koos Prinsloo, e.a.
Jaco Kirsten verpak die oorlog met die hede en sluit aan by die tradisie van spanningsverhale wat tans so gewild is. Ene Rocco de Witt, 'n Kaapse argitek met 'n beeldskone Duitse verloofde, het 'n donker geheim. Destyds tydens die Bosoorlog het hy tydens 'n Swapo-operasie sy bewussyn verloor. Skielik word hy gekonfronteer met hierdie verlede. Sy plaas Nadraai in die Tankwa-Karoo word skielik 'n vreemde en bedreigde ruimte.
Die roman wentel om opposisie. Rocco se gay-vriendin, ook 'n argitek, se pa was 'n polisieman, terwyl sy vader 'n afgetrede mediese professor in 'n rolstoel is. Hede word telkens teenoor verlede geplaas (en die herinneringe aan die oorlog word in 'n ander lettertipe aangebied). Verder lewer Rocco kommentaar op argitektuur met verwysings na etlike plaaslike bakens, wat dikwels as wysneusig oorkom. Dieselfde geld die opmerkings oor restaurante: La Perla se naam word selfs vir die leser verduidelik. Verder word 'n koffieplek in Groenpunt se dekor beskryf. Egte bestanddele moet hier meeding met mensgemaakte stowwe soos silikoon en botox (125). Hier is dit die verteller wat die karakter se bewussynstroom binnedring en satiriese en ongevraagde kommentaar lewer.
Is dit relevant binne die raamwerk van 'n spanningsverhaal?
Omdat die gegewe deur die derdepersoonverteller gebeur, word dit steurend.
Waar die verhaal wel uitmunt, is die spanning wat geskep word rondom die donker verlede. Posttraumatiese stres én angs word deeglik en dwingend beskryf soos paranoia en padwoede.
Die effek van alkohol word oortuigend beskryf en 'n besoek aan die hospitaal (met die onsekerhede wat dit inhou) oortuig. Die gesprek tussen pasiënt en terapeut word eweneens geanaliseer.
Dieselfde geld 'n besoek aan Mavericks en die mans se ervarings van paaldansers. Die geveg na die ervaring, is eweneens oortuigend - met vuige woorde - en 'n duidelike verwysing na die problematiek van Kaapstad: karwagte wat betrek word by meer as karre oppas.
In die kroeg word die banaliteite van die manlike deelnemers weergegee en Rocco se besoek is meer besadig. Hierom die konfrontasie buite Mavericks.
Die roman wentel rondom binariteite; hede versus verlede; sekerhede versus onsekerhede; rykdom versus armoede ...
Deur sy Duitse minnares as metgesel, word etlike kwessies ondersoek: hoe ons politieke verlede uiters vreemd is vir buitelanders en hoe dit moeilik is om Engels te praat voor jou ouers (die minnares ontwille), omdat 'n mens Afrikaans is.
Wat hierdie roman veral dwingend en relevant maak, is die genderanalise van manlikheid (masculinities).
Veral wit manlikheid wat reeds geaktiveer word deur die hoofkarakter se naam en werkplek. Maar ágter die machismo van oorlog, gevegte, Swapo, valskermbataljonne en Recce's word die broosheid van manlikheid uitgewys. Manlikheid was kultureel gedetermineerd en nou word dit gekritiseer. Dit is dan die nadraai van ons politieke skuld.
Hierom is die voorblad so belangrik: wie is nou in die visier?
Posted by Johann de Lange at 1:25 AM
Labels: 2019, Jaco Kirsten, Joan Hambidge, Nadraai, Resensie, Tafelberg Uitgewers
Resensie | William Oosthuizen – Die dame met die hondjie (2019)
William Oosthuizen – Die dame met die hondjie. Naledi, 2019. ISBN: 978 1 928518 14 3
Anton Tsjekof was ‘n gerekende dramaturg, kortverhaalskrywer, en medikus wat opgemerk het: Medisyne is my wettige vrou; letterkunde is my minnares.
In sy dramas is daar ‘n spanning tussen tragedie en komedie. Sy kortverhale (wat hy om den brode geskryf het) is hoogtepunte in die kortverhaalkuns. Die invloed op ander kunstenaars is wyd: Woody Allen se films, Tarkofski se The mirror, Francois Truffaut, ensomeer. In die verfilming van Bernhard Schlink se The reader luister Hanna (vertolk deur Kate Winslett) na 'n oudio-weergawe van die storie. By ons, natuurlik, is daar Hennie Aucamp in "Vir vier stemme".
Hy was eweneens bekend vir sy satiriese briewe.
Hierdie verhaal het oorspronklik in 1899 verskyn en dit beskryf 'n buite-egtelike verhouding tussen Dmitri Dmitritch Gurov, 'n bankier van Moskou en Anna Sergeyevna Von Diderits, 'n jong getroude vrou. Hierdie vertelling het die grote Vladimir Nabokof uitgesonder as een van die grootste verhale nog.
Ander kritici meen sy krag is eerder in sy dramas te siene.
Nou onlangs het Christiaan Olwagen met groot sukses Tsjekof se Die seemeeu opgevoer. 'n Paar jaar terug was Oom Wanja met ons op die verhoog onder regie van Janice Honeyman in sowel Afrikaans as in Engels.
Wyle Reza de Wet het hom in haar dramas herbesoek en wyle Stephan Bouwer het lieflik konvensionele periode-interpretasies onder sy bedrewe regiehand gelewer. ('n Mens hoop die SABC het dit bewaar.)
So lui die agterblad van die roman:
Dit is 1899 – Anton Tsjechof, Rusland se voorste dramaturg en kortverhaal-skrywer, is stadig besig om in die warm Jalta klimaat aan kroniese tering weg te kwyn, ver van die plesiere van Moskou en van sy aktrise, Olga Knipper.
Lang dae word gevul met skryf, wandelinge op die promenade en briefwisseling met Olga, terwyl hy verlang na die lewe wat hy agtergelaat het.
Dan merk hy haar op: ’n Jong dame, wat op die promenade wandel, met haar hondjie aan haar sy. Oor die volgende dae kyk hy toe hoe die jong dame die prooi word van ŉ ouer man, ŉ boorling van Moskou. Teen sy beterwete word Tsjechof meegesleur deur hul liefdesdans, en laat dit hom by ŉ kruispad in sy verhouding met Olga weens die onnadenkende belofte wat hy aan die jong dame maak.
Hierdie teks - soos dit blyk uit my kort oorsig - tree in gesprek met gedugte kommentators en interpreteerders. Wat 'n wonderlike verrassing is hierdie teks nie. Die skrywer werk met die bekende gegewe en borduur voort. Elke leser het al gewonder teen die einde van 'n boek: wat gaan verder gebeur? Kodes hier is die lornjet en "gulsige blikke" (43). Daar word op die promenade gestap en bespiegel oor wat in mense se lewens werklik gebeur. Die gesprek met die karakters is uiters openbarend (61).
Die teks word behendig in 'n raam geplaas rondom 'n vertaler (ene Cornelius van den Hoofen) en Sophie Ruiz in 2018. Sy vertrek na Jalta om 'n agterkleinkind van Tsjekof se drinkersvriend op te spoor met 'n insig in sy lewe. Dus 'n matrioska-verhaal: 'n storie-binne-in-'n-storie oor 'n storie.
En hier is Tsjekof 'n afloerder van sy skeppinge en so word aweregse kommentaar gelewer oor wát die skrywer uit die werklikheid geneem het en wát was blote fantasie. Lesers wil dikwels weet wat het regtig in 'n skrywer se lewe gebeur en wat is die "waarheid gelieg". Die interaksie met Stanislavksi (die beroemde regisseur wat Die seemeeu met suskes opgevoer het) en verskillende sieninge van subteks, is eweneens belangrik vir hierdie vertelling. Dit is juis waarin Tsjekof uitmunt: subteks en hierom kan sy dramas as ernstig én parodies vertolk word.
In hierdie teks is daar subtiele verwysings na die impak van die liefde: 'n beeldjie waarvan die kop afgebreek is, en skaak. En Sinani neem weer foto's wat die opposisie tussen skryf en fotografie eweneens uitwys.
Tsjekof se siekte en die beskrywing van Moskou en Jalta word helder geteken. Die mag van die verbeelding word ryklik met hierdie teks geïllustreer. Oosthuizen se teks lewer kommentaar op die sogenaamde "oop slot" van hierdie verhaal. In sy weergawe word die storie 'n vloek wat oor die karakters uitgespreek word.
Punte van kritiek: Die skrywer gee erkenning aan bronne, maar helaas sonder datums of uitgewers. In Afrikaans is dit Tolstoi; nie Tolstoy nie. Gorki; nie Gorky nie. Dit geld al die ander Russiese name.
En die boek is so gebind dat die moeilik oopmaak sonder om die rug te breek. My eksemplaar se drukwerk was eweneens op plekke nie eweredig nie.
Dis jammer, want dit is so 'n mooi teks oor begeerte en verliese vir fyn kyk met 'n lornjet.
Labels: 2019, Die dame met die hondjie, Joan Hambidge, Naledi, Resensie, William Oosthuizen
Resensie | Charl-Pierre Naudé (samest.) – Rooiborsduif: Gedigte oor die liefde (2019)
Charl-Pierre Naudé (samest.) – Rooiborsduif: Gedigte oor die liefde. Human & Rousseau, 2019. ISBN: 978-0-7981-7876-1.
Van die aangrypendste liefdesgedigte staan opgeteken in Breyten Breytenbach se oeuvre. Vra maar vir Jan en Alleman en hulle ken ‘n vers van Breyten.
In Fanie Olivier se antologie Die mooiste Afrikaans liefdesgedigte haal Breytenbach loshande die meeste verse naas Krog, Gilbert Gibson, onder andere.
Breytenbach skryf sowel politieke as intieme verse. Verse oor sy jeug, die Zen-Boeddhisme, ekfrastiese (of beeldverse), reisverse, kunsteoretiese besinnings is bekend aan sy verse. Jonger digters reageer ook op sy verse in teenstemme of palinodes. Trouens, wanneer ‘n mens “Allerliefste ek stuur vir jou ‘n rooiborsduif” op google insleutel, volg tallose skakels na BB se gedig onmiddellik:
Die samesteller Charl-Pierre Naudé gebruik dan ook tereg ‘n beeld uit hierdie klassieke gedig vir die titel van sy bloemlesing. Op die buiteflap gee hy ‘n kort verduideliking oor hoe hy die digter se liefdesverse sien.
Die bundel word opgedra “aan haar vir wie ek opdragte skryf soos paringsdanse”.
Hy sien Breytenbach as ‘n skakelende deurpos en die gedigte is ‘n intieme voëlvlug.
Hy wys daarop dat voëls ‘n wederkerende beeld in sy poësie is wat vanselfsprekend dan die reismotief aktiveer. As politieke dissident is die gedigte vir die samesteller gestempel met “‘n wondbare dringendheid en ‘n gelate wysheid waarin die geliefde soos ‘n persoonlike redder benader word.”
Naudé wys daarop dat die verhouding met hierdie Viëtnamese vrou tot sy politieke ellende gelei het én dat hy aan die verkeerde kant van die Koue Oorlog geland het.
Die Viëtnam-oorlog was immers ‘n berugte slagveld …
“Die verterende vuur van oorlog word die vertederende alchemie van sy liefdesgedigte”, voer Naudé aan. Hierdie bundel huldig hom as “passaatvoël van die woord.”Die liefdesverse word ‘n openbare liefdesverklaring aan die mensdom – geteken as ‘n vrou.
Hierdie insigryke flapteks moes dalk ook as ‘n voorwoord opgeneem gewees het. Die samesteller orden die verse chronologies.
‘n Tematiese keuse gee altyd ‘n nuwe blik op ‘n digter se werk.
Dit is ‘n proses van herkanonisering wat die leser met nuwe oë na bekende gedigte laat kyk en binne ‘n tematiese samestelling kry die verse so ‘n nuwe betekenis. Gedigte lê nou bymekaar.
By Breytenbach word die leser ‘n blik gegee op die gedig as liefdesverklaring en as reddingsboei, terwyl hy in die tronk was.
Die buiteblad som alles netjies op – die geliefde, ‘n slapende Yolande, rus op die digter se skouer in ‘n trein. Die gedigte – omdat dit gepubliseer is – word ook die leser se gedigte en só beskou, word elke liefdesvers in hierdie bundel ‘n liefdesverklaring in en vir Afrikaans.
Om die mooistes hier uit te sonder is onmoontlik. Met elke lees, kom die leser onder die indruk van die digter se verbluffende beelde en woordspelings.
Wanneer hy direk dig (peester / kont) word dit nie steurend nie, omdat dit netjies begrond word in die gedig met beelde at dit verduidelik (“die eed”, 165).
Vir hierdie leser word die gedigte inderdaad “inlênagte tussen slaap en plesier” (“joernaal”, 164).
Die verskillende afdelings karteer die liefdesreis: die hongerblou gety; wyn in die bloeisels; hart uit die doek; die koue van dousterre; donker beminde; onbegonne tuiskoms ...
“die oenegedig” (uit Katalekte) met sy woordspel is ‘n treffer. Seisoene en soene ...
Maan, perskes, huis, blomme, drome ...
Die mooiste liefdesgedigte is vir Yolande - daardie een wat klein en getrein is.
‘n Gedig heet “nomadismes” – Alles staan in die teken van beweging, en interpretasies is immers ook ‘n nomadiese proses. En ‘n gedig – in navolging van Borges – is die vanselfsprekende antwoord op ‘n vraag wat nie gestel is nie. Gedigte is “kleinodekissies” (180). Die liefling wat wegkruip in die arm word uitgestal (vir die leser) in ‘n “laken piepend van drome” (32). “ein Fichtenbaum steht einsam” (126) is ‘n eenvoudige, dog komplekse juweel van ‘n vers.
‘n pynboom staan eensaam
in die noorde op ‘n kaal hoogte,
slaperig, slap met ‘n wit kombers
hy droom van ‘n palmboom
op ‘n brandende rotsmuur
wat ‘n eenvoudige gedig!
Carol Ann Duffy se Rapture (2006) karteer die begin, middel en slot van ‘n verhouding. By Breytenbach word ’n komplekse lewe in die ontwikeling van die liefdesverse afgelees.
Alles hier te lese in ‘n prag-bloemlesing.
Breytenbach is tereg met sy verjaarsdag op Litnet vereer met analises van sy gedigte.
Labels: 2019, Charl-Pierre Naudé, Human en Rousseau, Joan Hambidge, Resensie, Rooiborsduif. Gedigte oor die liefde