Genadedood - Vorms - www.bybelkennis.co.za
by Mitch Kalp · Published 08/04/2010 · Updated 28/09/2014
Genadedood – Vorms – Coen Slabber
In die vorige artikel het ons sekere algemene aspekte van genadedood gekyk. Vandag kyk ons na die vorms van genadedood
Is daar verskillende vorms van genadedood?
Die woord genadedood is ŉ sambreelterm waaronder verskillende metodes ter sprake is. Ons kan genadedood op verskillende maniere klassifiseer:
1. Volgens toestemming.
Dit beteken dit kan vrywillig wees of nie. Waar dit nie vrywillig is nie, is dit gewoonlik iemand anders wat ŉ besluit neem omdat die persoon nie in staat is om self te besluit nie. (Voorbeeld: die vader is bewusteloos na ŉ ernstige beroerte en die kinders besluit.) Soms word die kinders se besluit bepaal deur wat die persoon vooraf versoek het. Hierdie sogenaamde toestemming met volmag is altyd kontroversieel. Soms mag die kinders verskil oor wat reg of wat verkeerd is. Soms het hulle nie duidelike/skriftelike toestemming van die persoon ter sprake nie. Probleme ontstaan wanneer:
Die pasiënt nie in staat is om self ŉ besluit te neem nie.
Die wense van die familie teenstrydig is.
Toestemming onder druk verkry is.
2. Volgens metode
Passief: Die pasiënt word toegelaat om te sterf. As ŉ persoon in ŉ diep koma as gevolg van ŉ beroerte longontsteking sou ontwikkel (ŉ baie algemene komplikasie van persone in ŉ koma), weerhou die geneesheer die toediening van antibiotika. Hy weet dat as hy die behandeling weerhou, sal die pasiënt sterf. Wat nog moeiliker is, is as so ŉ persoon op lewensondersteunende behandeling/ instrumente is. Mag ŉ geneesheer hierdie instrumente afskakel wetende dat dit die dood van die pasiënt sou veroorsaak?
• Aktief/aggressief: die pasiënt se dood word direk en doelbewus veroorsaak. Die geneesheer doen iets om sy dood te verhaas. Hy dien byvoorbeeld ŉ oordosis morfien of ŉ middel om hartstilstand te veroorsaak, toe.
3. Bygestaande (“assisted”) selfmoord
Hierdie is eintlik maar aktiewe genadedood. Ek noem dit apart, omdat hierdie metode wêreldwyd veld wen. Hiermee bedoel ons die voorsiening, maar nie die toediening, van ŉ middel wat die dood sal veroorsaak nie. ŉ Geneesheer gee vir die pasiënt ŉ middel wat sy dood sal veroorsaak, maar die pasiënt moet self besluit of hy dit wil neem. [Hierdie praktyk is onwettig in Suid-Afrika.] Dit is dieselfde as die teregstellings in sekere state van die VSA waar die geneesheer die middels voorsien, maar nie toedien nie.
4. Vrywillige aktiewe genadedood
Dit is waar ŉ terminaal siek persoon by sy volle verstand versoek dat sy lewe beëindig word as gevolg van erge pyn en/of lyding. Die geneesheer staan hom by deur die toedien van ŉ dodelike middel. Hierdie praktyk is onwettig in Suid-Afrika.
5. Die “lewende” testament
Die pasiënt, op ŉ stadium toe hy by sy volle verstand was, stel ŉ dokument op waarin sy bedoeling baie duidelik aan sy versorgers en familie bekend gemaak word: Sou hy ŉ permanente en ongeneeslike siekte ontwikkel, moet hulle die volgende doen en sekere dinge nie doen nie. Dit mag insluit die toedien van middels om die dood te verhaas.
Argumente vir en teen genadedood
Argumente ten gunste van genadedood:
Mense het die reg om te kies wat hulle met hulle lewe wil doen. As argument word dikwels gesê dat mense die reg het om selfmoord te pleeg – dit is nie ŉ kriminele oortreding nie. Dit gaan oor die vryheid van keuse: mense kan nie gedwing word om te bly lewe nie.
Die kwaliteit van lewe – fisies (voortdurende pyn) en emosioneel (verlies aan onafhanklikheid) – is ingekort. Die lewenskwaliteit is van so ŉ aard dat dit nie meer die moeite werd is om te lewe nie.
Ekonomies – gebruik eerder die beperkte beddens en gesondheidspersoneel vir mense wat ŉ goeie prognose het.
Ondraaglike pyn. (Dit is meestal moontlik om pyn doeltreffend te beheer).
Die wet en mediese etiek vereis nie dat mense ten alle koste aan die lewe gehou moet word nie – dit is wreed en onmenslik. Daar kom ŉ tyd wanneer behandeling gestaak moet word. Konsentreer net daarop om die pasiënt so gemaklik as moontlik te maak. Ondersteun die pasiënt emosioneel en geestelik.
Argumente teen genadedood:
Dit is teen die wil van God. Lewe is heilig en behoort aan God. Daarom kan net God ŉ lewe neem.
Die gemeenskap se respek vir die heiligheid van lewe word afgewater.
Lyding mag van waarde wees.
Dit is die begin van ŉ gevaarlike neiging om mense dood gemaak omdat hulle onwenslik is. Ons is terug by die konsentrasiekampe van die Tweede Wêreldoorlog.
2. Etiese argumente
Ons aanvaar dat sekere lewens meer waarde as ander het
Dit is dalk nie in die beste belang van die persoon nie
3. Praktiese argumente
Goeie palliatiewe sorg maak genadedood onnodig
Dit is moeilik om genadedood behoorlik te reguleer
Dit is teen die professionele rol van gesondheidswerkers.
Dit ondermyn gesondheidspersoneel se toewyding aan die red van lewens
In die volgende artikel gaan ek meer sê oor die Christen se siening van genadedood.
Gebruike en Gewoontes in die Bybel: Oorlog(6) – JP Louw
Alle Paaie lei na Jesus: Die Benamings van God (4)