Onderwys vir begaafde kinders - Solidariteit GildesSolidariteit Gildes Onderwys vir begaafde kinders - Solidariteit Gildes
Tuis / Beheerliggaamonderwysers / Onderwys vir begaafde kinders
Onderwys vir begaafde kinders
Wat is begaafdheid? Begaafde kinders word gewoonlik groepeer volgens hul IK (bogemiddeld) of die area van begaafdheid (intellektueel, musikaal, wiskundig, meganies en vele meer).
Na raming is ongeveer vyf tot sewe persent van Suid-Afrikaanse kinders intellektueel begaafd. Professor Shirley Kokot, opvoedkundige sielkundige en president van die Nasionale Vereniging van Begaafde en Talentvolle Kinders in Suid-Afrika, meen dat al is daar toetse om die vlak en aard van begaafdheid te bepaal, dit nie altyd nodig is om jou kind te laat toets nie. Dis slegs nodig indien jou kind byvoorbeeld gedragsprobleme op skool openbaar en dit onduidelik is wat die oorsaak daarvan is. Vanweë onkunde oor die sosiale en emosionele eienskappe van begaafde kinders word begaafdheid dikwels met ander probleme soos ADHD, teenstrydigheidsdrangversteuring, ("Oppositional Defiant Disorder"), obsessief-kompulsiewe versteuring, of gemoedsversteurings soos depressie of bipolêre disfunksie verwar.
​ Eienskappe en uitdagings van begaafde kinders
Tree nie altyd volgens hul chronologiese ouderdom op nie. Hul gedrag is dikwels meer volwasse as hul ouderdom, of hul vlak van intelligensie is hoër as hul emosionele ontwikkelingsvlak. Intellektuele vermoë beteken nie noodwendig emosionele volwassenheid nie
​- Is dikwels oordrewe emosioneel – Weens hul besondere redenasievermoë probeer hulle dikwels ouers en onderwysers uitoorlê.
– Uitsonderlike probleemoplossingsvermoë, oplettend en perfeksionisties.
– Sommige is sosiaal aanpasbaar, terwyl ander weer nie weet hoe om met 'gewone' mense te interreageer nie – hulle vlak van begaafdheid bepaal gewoonlik hul interaksie met ander.
– Floreer soms in leierskaprolle, maar dis nie noodwendig die geval nie.
– Weens hul fokus op dit wat hulle interesseer, sukkel hulle om aan ouderdomtoepaslike aktiwiteite deel te neem.
– Verveling kan aanleiding gee tot onoplettendheid en depressie.
– Presteer nie noodwendig op alle gebiede nie en is nie noodwendig die toppresteerders in die klas nie.
– Baie nuuskierig en vra gevolglik baie (soms ongewone) vrae. Gee dikwels ongewone antwoorde op doodgewone vrae.
– Hou daarvan om nuwe ingewikkelde feite en begrippe aan te leer en begryp en onthou dit maklik.
– Kan op hul eie leer/studeer en vir lang tye op 'n spesifieke probleem of saak konsentreer.
– Hulle het ook, soos ander kinders, 'n groot behoefte om in te pas, maar by kinders of volwassenes wat hul belangstellings deel.
Onderrig van begaafde kinders
Ongelukkig maak die leerplan vir Suid-Afrikaanse skole nie voorsiening vir spesiale onderrigprogramme vir begaafde leerders nie. Professor Kokot beklemtoon die belangrikheid daarvan om aan die kind opvoedkundige uitdagings te bied op die vlak van sy intellektuele vermoë. Die onderrig van begaafde kinders bied ook uitdagings aan onderwysers, maar dit kan 'n plesier en 'n voorreg wees om hulle te onderrig. Binne die bestaande leerplan moet daar vir hulle opwindende bykomende aktiwiteite geskep word om hul besig te hou, te stimuleer en verveling te voorkom.
Vervolgens deel ons 'n paar idees vir onderwysers (en ook vir ouers)
– Bepaal vroegtydig op watter vlak hy reeds vertroud is met die vakinhoud, om te voorkom dat hy weer aan begrippe wat hy reeds bemeester het, blootgestel word.
– Stel vas waaroor hy passievol is. Laat al die leerders 'n belangstellingsinventaris voltooi. Indien 'n begaafde leerder nog nie sy passie ontdek het nie, bied aan hom so veel moontlik blootstelling aan 'n wye verskeidenheid onderwerpe. TED talks is een manier om leerders aan te moedig om oor verskeie onderwerpe na te dink.
– Laat hom toe om self projekte uit te dink en uit te voer en om sy eie vrae daaroor na te vors.
– Stel hom bloot aan aktiwiteite waarvoor daar nie 'n korrekte of verkeerde antwoord of vooropgestelde menings is nie.
– Moedig unieke denke aan en help hom om op 'n verskeidenheid moontlikhede te fokus eerder as op voorafopgestelde antwoorde.
– Bied die geleentheid vir aktiewe probleemoplossing, waar hy tot sy eie gevolgtrekkings moet kom.
– Moedig hom aan om wyd te lees oor die onderwerpe waarin hy belangstel en ook oor die werk wat in die klas bespreek word. Indien hy sukkel om iets te vind wat interessant en ook toepaslik is, help hom deur bronne aan te beveel.
– Gee opdragte bykomend tot die werk wat die res van die leerders kry en gee 'n sperdatum, want hy stel dikwels sulke hoë eise aan homself dat hy nie weet wanneer om op te hou nie.
– Wees 'n voorbeeld van sosiaal korrekte optrede. Omdat begaafde leerders se sosiale vermoëns dikwels beperk is, leer hom byvoorbeeld hoe om gesprekke te begin.
– Moedig leierskapsrolle in die klaskamer aan om sosialisering te bevorder.
– Laat hom toe om afwisselend in groepsverband of op sy eie te werk. Begaafde leerders verkies gewoonlik laasgenoemde maar ter wille van sosialisering is blootstelling aan groepwerk noodsaaklik. – Skep 'n ruimte waar hy op sy eie met kreatiewe aktiwiteite besig kan bly wanneer sy werk afgehandel is.
– Stel realistiese doelwitte. Gebruik 'n program soos FutureMe.org en laat hom 'n brief aan sy toekomstige self skryf. Sodra hy klaar is daarmee, bepaal 'n datum waarop hy dit aan homself moet stuur.
– Wees geduldig en gee hom genoeg tyd om die groot hoeveelhede inligting in sy brein te verwerk.
– Moedig hom aan om biografieë te lees. Om te lees oor die lewens van ander mense en hoe hulle hul doelwitte bereik het, help hom om 'n plan van aksie vir sy eie lewe te ontwikkel.
– Help hom om verwantskappe te identifiseer tussen dit waarin hy belangstel en ander onderwerpe/vakgebiede.
– Kry vir hom 'n mentor binne sy belangstellingsveld wat kan help om sy kennis te verbreed, en ook deure kan oopmaak na verdere geleenthede.
– Identifiseer 'n unieke gehoor aan wie hy sy uitvindings kan voorlê. Dis goed vir sy selfbeeld en ook sy sosiale vaardighede.
– Blootstelling aan Webinare: Daar is gereeld Webinare oor elke moontlike onderwerp onder die son. Teken in op Edtech, wat weekliks lyste sal aanstuur oor komende Webinare.
– Verander die wêreld. Moedig hom aan om oplossings te vind vir probleme in sy skool, buurt of gemeenskap – dit laat hom besef dat hy 'n verskil kan maak.
– Boekklubs. Moedig hom aan om 'n boekklub/klub te stig waar ander persone (kinders en volwassenes) met belangstelling in dieselfde onderwerp kan byeenkom en 'n gemeenskaplike onderwerp kan bespreek (dit kan virtueel wees).
– Blog is 'n unieke manier waarop hy inligting wat hy in bronne gelees het met ander belangstellendes kan deel. Kidblog is 'n uitstekende hulpmiddel om veilige blogs vir kinders te skep.
– Stel groter uitdagings om hom te help om voortdurend hoër doelwitte te bereik. Moedig hom aan om aan kompetisies deel te neem, soos skryf- of redenaarskompetisies of Olimpiades.
– Ideëberaad, vraaggesprekke, dinkskrums: Wys byvoorbeeld 'n foto van wolke en vra wat hy sien. Dis 'n uitstekende manier om kritiese en abstrakte denke te ontwikkel, asook oorspronklikheid en welsprekendheid aan te moedig. Gebruik Google se Quick, Draw!, 'n uitstekende hulpmiddel om leerders te help om vinnig te dink.
– Bevorder kreatiewe denke deur 'n vraag met 'n teenvraag te beantwoord. 'Wat dink jy is die antwoord?'
– Moedig nuuskierigheid aan. Beantwoord sy vrae en as jy nie die antwoord ken nie, doen saam met hom navorsing, of moedig hom aan om self die antwoord te gaan soek.
– Groepbronne (Crowdsource). Moedig hom aan om met ander saam te werk. Google Docs is 'n goeie plek om te begin, maar verken ook toepassings soos FlipGrid, wat leerders toelaat om 'n opname te maak om op ander se kommentaar te reageer.
– Wees vir hom 'n veilige ruimte waar hy risiko's kan neem sonder die vrees om afgekraak te word. Begaafde kinders is dikwels skugter om 'n antwoord te gee waaroor hulle onseker is omdat dit gewoonlik buite die norm is en hulle bang is dat ander sal dink dis verkeerd. Skep 'n klaskamerkultuur waar alternatiewe antwoorde die geleentheid is om andersdenkendheid te vier.
– Gebruik haiku om hom uit te daag om hoofstukke van skoolhandboeke, biografieë en ander inligtingsbronne op te som. Haiku help hom om bondig dog doelgerig te wees in sy woordkeuse.
– Laat hom beeldopnames maak van demonstrasies van sy uitvindings deur die gebruik van 'n video-toepassing. Dis 'n goeie voorbereiding vir toesprake in die openbaar. Explain Everything is 'n uitstekende interaktiewe witbordhulpmiddel.
Indien hy sukkel om in 'n hoofstroomskool aan te pas en dis binne jou vermoë, oorweeg tuisonderrig. Daar bestaan 'n groot verskeidenheid benaderings. Doen navorsing om te bepaal wat die mees toepaslike vir jou kind se behoeftes sal wees.
Mev. Riana de Villiers: Beradingsielkundige in Centurion, met as spesialiteitsarea, begaafde kinders. By wyse van kognitiewe evaluering identifiseer sy begaafdheid by kinders en ondersteun die kind en ouers met die emosionele en sielkundige uitdagings wat met begaafdheid gepaardgaan.
083 448 7420 devilliers.riana@gmail.com
Dr. Shirley Kokot: Opvoedkundige sielkundige in Hermanus, met as spesialiteitsarea, begaafde kinders. 082 414 4814 of skokot@icon.co.za; https://www.ilt.co.za/
Gifted Children South Africa (GCSA) se webtuiste lys ook ander kontakte en organisasies betrokke by begaafde kinders, asook hulpbronne (soos literatuur) vir onderwysers.