Nuuskommentaar: Laat Zondo-kommissie ook na wapentransaksie kyk – A luta continua!Adjunkhoofregter Raymond Zondo. Foto: ANA. Is daar ’n verband tussen die staatskaping wat die Zondo-kommissie ondersoek, en die wapentransaksie wat soos ’n spook aan die verwikkelinge in die land by kleef? Ongelukkig sal ’n mens nooit weet nie, tensy die Seriti-kommissie se verslag oor die wapentransaksie in die hof ter syde gestel word en dié keer onbevooroordeeld herbesoek word. Seker een van die verdoemendste bewyse dat die Seriti-kommissie minstens ten dele die kat aan die stert beetgehad het, en dus ongeloofwaardig is, is die “bevinding” dat niemand aan enige deel van die wapentransaksie skuldig bevind is nie. Minstens twee mense is wel skuldig bevind en tronk toe gestuur, naamlik Schabir Shaik wat ook die latere president, Jacob Zuma betrek het, en die ANC se voorbanker-LP, Tony Yengeni. Zuma is nog nie vir sy betrokkenheid verhoor nie weens ’n omvattende strategie om te verhinder dat hy sy dag in die hof kry. Maar wat het dit alles met die staatskaping te doen? In Junie 2016 het die bekende nyweraar en aktivis, Terry Crawford-Browne, ’n petisie aan die Konstitusionele Hof gerig met die versoek dat die Seriti-kommissie se verslag ter syde gestel word. Hy het aangevoer dat die wapentransaksie ’n kultuur van korrupsie ontketen het. “Die verdere gevolge (van hierdie korrupsie) is volgens die beëdigde verklaring ’n massiewe toename in werkloosheid, die ineenstorting van die rand op buitelandse wisselkoersmarkte, daaglikse betogings oor dienslewering regoor die land en die vooruitsig dat Suid-Afrika se beleggings tot rommelstatus verlaag kan word – ’n vooruitsig wat die land se armoedekrisis verder sal vererger.” Hy het die hof versoek om die kommissie se verslag ter syde te stel en om die minister van finansies opdrag te gee om ’n geraamde R70 miljard te verhaal wat irrasioneel en bedrieglik op die wapentransaksie uitgegee is. Volgens hom is die wapentransaksie eintlik gesluit vir die omkoopgeld wat daarmee gepaard gegaan het. (Lees meer hier). Dit was 2016. Pas het die bekende ekonoom, Dawie Roodt, in ’n artikel in Rapport min of meer dieselfde gesê: “Maar na ’n belowende begin het die ANC se onderrok begin uitsteek met die wapenskandaal, waarvoor ons steeds op antwoorde wag.” Zuma leef dus in ’n droomwêreld as hy meen Seriti het alle agterdog uit die weg geruim en die saak vir altyd afgesluit. (Lees die volledige artikel hier). Korrupsie, onbevoegde kaders en vergrype is van die kenmerke waarmee die land oorspoel is. Roodt meen ook die land het in sy geskiedenis nog nooit so ’n vernietigende mag ervaar nie. Schabir Shaik. Foto: Werner Beukes/SAPA Die VF Plus het die bevindinge van die Seriti-kommissie seker die beste opgesom: “Die Seriti-kommissie se bevinding dat geen bewyse van bedrog of omkopery in dié multimiljardrand-wapentransaksie gevind kon word nie, is ŉ klug en was bloot ŉ vermorsing van belastingbetalers se geld,” sê dr. Pieter Groenewald, die VF Plus se hoofwoordvoerder oor verdediging. Hy sê die bevinding dat absoluut niks ongerymd was nie, dat al die vereistes nagekom is en dat al die wapentuig wat aangekoop is ten volle benut word, is eenvoudig onwaar. Tans is ongeveer twintig Gripen-vegvliegtuie op stoor en geensins in gebruik nie. “As daar geen ongerymdhede was nie, kan met reg gevra word hoekom was Schabir Shaik, en Tony Yengeni as destydse voorsitter van die gesamentlike staande komitee op verdediging skuldig bevind en tronk toe gestuur vir ongerymdhede wat verband hou met die wapenskandaal. Die Seriti-kommissie het weereens getoon dat die wapenskandaal net nog ŉ verdere korrupsieskandaal sal wees wat ŉ litteken op die ANC-regering sal laat.” (uitgereik 21 April 2016) Maar is die gees van korrupsie wat losgelaat is genoegsaam om ’n verband met staatskaping te trek? Die Zondo-kommissie is geen hof nie, en dit is ook telkemale duidelik gemaak. Dieselfde geld die Seriti-kommissie. Maar Zondo is ’n regter van die Konstitusionele Hof, en boonop adjunk-regterpresident. Seriti is ’n regter van die appèlhof, en volgens onlangse verwikkelinge staan dit nou soos ŉ paal bo water dat die Konstitusionele Hof ’n hoër status as die appèlhof het, en dus ’n tipe appèlhof van die appèlhof geword het. Zondo is dus ongetwyfeld Seriti se senior in regspraak, en die lastigheid van protokol bestaan nie. En sonder ’n objektiewer beligting van die wapenskandaal, sal Zondo nie behoorlike insae kry in waar die vrybuit-gees van staatskaping vandaan kom nie. In die ruk wat die Zondo-kommissie met sy sittings begin het, boesem Zondo se kommissie baie vertroue in. Dit word boonop gerugsteun deur ander kommissies wat ook ondersoek doen na bepaalde aspekte van die staatskaping, en getuienis word boonop soms gekruiskontroleer. Dis ’n heel ander saak as die Seriti-kommissie, toe Seriti sy eie geloofwaardigheid reeds vooraf vir ’n ses geslaan het, en sy mede-voorsitter, regter Francis Legodi, asook die getuienisleier en verskeie ander personeellede uit protes teen die duidelike voorafblyke van ’n voorgenome toesmeerdery bedank het. Crawford-Brown se aansoek is op regstegniese gronde afgekeur, en geen kostebevel is gemaak nie. Die hof het bevind dit is nie in belang van regspraak dat die petisie om die hof regstreeks te nader slaag nie. Crawford-Brown het aangedui dat hy die saak internasionaal deur ander jurisdiksies gaan voortsit in ’n proses wat as “a luta continua” bekend staan. Dit is streng gesproke nie ’n regsterm nie, en ook nie Latyn nie, maar Portugees. Dit is ’n korruptering van ’n Frelimo-slagspreuk wat beteken: “Die stryd gaan voort”. Oudpres. Jacob Zuma in die hof. Foto: ANA Later die jaar het twee nie-regeringsorganisasies, die Right2Know-veldtog en Corruption Watch, aangedui dat hulle die hof gaan nader om die Seriti-kommissie se verslag ter syde gestel te kry. Dit is destyds hier op Maroela Media onder die loep geneem. In Oktober 2018 het die organisasies hul aansoek by die hooggeregshof ingedien. MSN News motiveer soos volg: “The lobby groups are alleging that the commission lied to the public, failed to access information abroad and failed to investigate new allegations which have come to light.” Dit is moeilik om te bepaal wat die eerste prys sal wees – dat die Seriti-kommissie se verslag ter syde gestel (en oorgedoen word), of dat die Zono-kommissie die magtiging kry om sy net wyer te span. Wat seker is, is dat enige van die twee opsies deur die regering in alle moontlike loopgrawe tot die bitter einde beveg gaan word. Dit lyk of daar net te veel ANC-lede en aanhangers is wat hulle nou in die Ramaphosa-kamp bevind, wat ook op ’n manier by die wapentransaksie betrokke was. Hierdie mense word klaarblyklik ook nadoods verbete beskerm. Nog ’n goeie voorbeeld is dat een van Ramaphosa se ondersteuners minister Lindiwe Sisulu is. Sy was een van die voorbokke wat die optog van ondersteuning gelei het toe Yengeni hom by die tronk moes gaan aanmeld het. Zondo lyk egter ongesteurd in die soort getuienis wat aangebied word ongeag wie geïmpliseer word. Vytjie Mentor het wel gesweet, maar dis te verstane teen die agtergrond van haar bontpratery. Intussen moet ons weet: Daar is geen alternatief as vasbyt nie. A luta continua! • Maroela Media het ŉ skarebefondsingsprojek op die webwerf BackaBuddy van stapel gestuur om Herman te help om fondse vir sy kankerbehandeling in te samel. Klik hier om meer te lees of om Herman deur BackaBuddy finansieel te ondersteun. • Indien jy ŉ direkte bydrae in die Toeriens se bankrekening wil maak, stuur ŉ e-pos aan [email protected] met “Herman Toerien” in die onderwerpveld.