Oktober | 2016 | Slaai Sonder Blare
Die Franse Rewolusie is nou nie juis iets wat ek romanties sou noem nie. Ek bedoel, as dit nou vergelyk word met wandelings op die strand in die maanlig op ‘n somersaand… of ‘n kersligete waar harpe in die agtergrond atmosfeer skep… of ‘n piekniek in die tuine waar bome ‘n beskermheer teen die son waak… dan is die geveg waarin Napoleon betrokke was sedert 1789 nou nie juis iets waarin jy jou onvoorwaardelike liefde met ‘n soen sal wil seël nie.
Maar iets het in my losgebars toe ek as tiener die roman van Victor Hugo lees… die verhaal van Jean Valjean, die man wat in die tronk beland het oor hy ‘n brood vir sy sterwende susterskind wou steel tydens die hongersnood in Frankryk. Vol intrige en waarhede, vol romantiek en antiek-sjiek en manjifiek en ag, sommer alles met ‘n -iek aan. Ek weet en verstaan dat hierdie 1500 bladsy storie nou nie almal se smaak bevredig nie, maar vir my is elke woordskepping ‘n ontvlugting. Dit bewys hoe woorde kan vleg en krul om eksponent te bewerkstellig… en ja, ek sal nou stop met my liriese tirade oor die skepping wat my kop ‘n skuif laat maak het.
Sien, vanaand sit ek kinderlik opgewonde voor die komper en klets, want langs my lê die kaartjies: nog nat van die ink wat my drukker pas bevestig het… ek gaan die verhoogproduksie in al sy glorie kan aanskou. Op 18 November gaan ek in Dubai se operahuis in ry U sit. Op sitplek nommer 14 gaan ek myself oorgee aan hartkloppings en gaan ek myself laat leef tussen Cosette en Marius en Javert. Ek gaan huil, dit weet ek. Ek gaan saam sing (nie hard nie, maar beslis IN volle bors). Ek laat myself toe om opgewonde te wees…
Want in die alledaagse gejaag van perdry en wasgoed en skoolhou en eet en swemlesse en skottelgoed en en en en, staan ek vanaand stil. Ek glimlag oor ek nog kan opgewonde wees. Ek is dankbaar vir my romantiese hart. Ek tel die slapies af, want as ons niks het om na uit te sien nie, hoekom jaag ons dan?
Die man lieg soos ‘n tandetrekker. Tipiese makelaar.
Kyk hoe slaan die dronk man sy vrou op die pawiljoen. Tipiese Blou Bul.
Die dame is besig om haar grimering in die kar aan te sit. Tipiese vroumens.
Hy loop al weer met ‘n help-my-sterk-lyk-hempie in die winkel rond. Tipiese liggaamsbouer.
Die kind slaan al weer die kamerdeur so hard toe dat die bure dink daar is ‘n aardbewing. Tipiese tiener.
Hy praat te hard, gooi tamatiesous oor alles en is oorgewig. Tipiese Amerikaner.
Die student brand die universiteit af. Tipiese ANC jeuglid.
Hy val op die vloer neer en skop sy voete. Tipiese kleuter-vloermoer.
Ek staan al vir langer as een uur in die ry. En daar is net drie mense voor my. Tipiese poskantoor.
Die 4×4 parkeer onwettig op die sypaadjie voor die skool vir die prysuitdeling. Tipiese Toyota-eienaar.
Die klas hou eenvoudig nie op praat nie, al skree die juffrou haar stem hees. Tipiese Graad 9’s.
Sy staan op die skootrekenaar en kan nie verstaan hoekom haar ‘skaal’ nie werk nie. Tipiese blond.
Hy probeer jou indoen en jy sal hom afstry, want jy betaal nie soveel vir ‘n mat nie. Tipiese Indiër.
Hy staan kop onderstebo en staar na iemand anders se voete, nes hy dink ekstroverte doen. Tipiese aktuaris.
Tipies is die stereotipe, die gemene massa, die gemiddeld. Maar ek sien fout met hierdie redenasie… en ja, ek het die skewe Wiskunde gaan doen. Meer as 7 biljoen mense op aarde, versprei oor kleur en klankgrense. Babas en pensioenarisse, vegetariërs en vleisvreters, professors, profete en leke, introverte en akteurs, armblankes en Donald Trump, misdadigers en vryheidsvegters, hipnotiseurs, hiperaktiewes en homoseksueles. As ons die gemiddeld van die mensdom sou neem, sou die tipiese mens een testikel en een bors gehad het en nie oor die volledige onderstel beskik het om kinders te kon maak of te kon baar nie. Die tipiese mens sou half-blind, half-krom, half-dom en half-stom gewees het. Die tipiese mens sou een agtste van ‘n chromosoom gekort het, nie Afrikaans gepraat het nie en nooit gebid het nie. Tipies sou niemand kon bestuur nie, nie instruksies kon lees nie, nie kon dubbelkliek op ‘n muis nie, nie eers geweet het na watter muis ek nou verwys het nie en boonop sou niemand vir die regering kon werk nie (nie dat ek sê daar word tans gewerk nie).
Ek is nie tipies vrou, tipies ma, tipies onderwyser of tipies eksentries nie. Ek is ek en jy is jy en as jy veralgemeen moet jy liewer uit my pad bly. Vir diè wat voorstaanders is van tipiese sêgoed, tipiese raad en tipiese onintellektuele waansinnighede… kom ek sê dit sommer in ‘n taal wat julle sal verstaan en hopelik sal onthou: ‘tipies’ se gat.