Die ATKV ly aan ‘mission creep’Jammer dat ek nou so ’n Engelse term moes insluit by die titel van hierdie geskriffie van my, maar dit is die beste wat ek kon doen om die ATKV se rigting oor die laaste dekade of so en ook sy nuwe planne te beskryf. Ek belowe dis die enigste een. “Mission creep” word gewoonlik geassosieer met militêre aangeleenthede en oorloë (veral in die Amerikaanse konteks), maar dit kan desgelyks ook in ander kontekste aangewend word. Dit beteken basies die vergroting of verbreding van ŉ projek of missie nadat aanvanklike suksesse behaal is. Hoewel dit dalk ambisieus en soms selfs edel klink, hou dit baie gevare in – nes die Amerikaners in 1993 in Somalië en oor die laaste anderhalf dekade in Irak uitgevind het. Elke skynbare sukses lei dan na nog groter en ambisieuse doelwitte totdat ŉ finale katastrofale gebeurtenis alles tot stilstand ruk. Nes ander (oorspronklik en nominaal) Afrikaanse instellings en organisasies het die ATKV in die post-’94 epog naarstiglik probeer om so “inklusief” moontlik voor te kom en terselfdertyd nie té Afrikaans (en beslis nie pro-Afrikaner) te lyk nie, terwyl hulle steeds uitsluitlik op Afrikaners se geld staatmaak om te oorleef en ook ander gemeenskappe te bedien. Die ironie is dat meeste van hierdie instellings vandag nie meer bestaan nie of nie meer ŉ Afrikaanse karakter het nie. Hulle het dus eerstens hul bestaansrede deur middel van “mission creep” verloor en daarna ontbind of ŉ totale gedaanteverwisseling veroorsaak. Wat ek kan aflei uit vorige navorsing wat die ATKV onder hul lede gedoen het, gee baie lede slegs geld omdat hulle die voordele wil benut – soos die vakansieoorde. Hulle is nie in die meerderheid nie, maar hulle gebruik ook die oorde omdat hulle ŉ Afrikaanse karakter het. Daar is dan ook ŉ klomp lede (veral dié uit die hoër inkomstegroepe) wat geld gee sodat Afrikaans bevorder kan word en die ATKV as ŉ voertuig daarvoor sien. Afrikaans en sy gemeenskap is dus die primêre of sekondêre prioriteit vir die ATKV se lede. Hierdie lede is mense wat terselfdertyd hul belastings betaal en waarskynlik ook geld vir hul kerke of ander liefdadigheidsorganisasies gee. Hul werk lewer ook waarskynlik regstreekse bydraes tot die land in sy geheel. Maar hulle gee geld vir die ATKV vir ŉ spesifieke rede en doel. Deidre Le Hanie, besturende direkteur van die ATKV, se nuwe Afrikaans Plus-plan is een wat al in talle kontekste probeer is en groter skade berokken het. Dit lyk op die oog af natuurlik baie edel om die hele land te bedien en nuwe gemeenskappe te betrek, maar die duiwel is in die detail (en die uiteindelike uitvoering en impak). Ons almal kan baat daarby om ŉ derde taal (naas Engels en Afrikaans) aan te leer en meertaligheid te bevorder, maar jy kan ongelukkig nie alles vir almal wees nie, want dan loop jy die risiko om niks vir enigiemand te wees nie (of ten minste vir die mense wat jou vir ŉ bepaalde rede geldelik ondersteun). Le Hanie gee hoog op oor die groot verantwoordelikheid om lede se geld reg aan te wend. “Ons moes ŉ fundamentele oordeelsbesluit maak en die rigting van die organisasie effens verander,” het sy luidens Maroela Media gesê. Sy verwys dan na ŉ gesegde wat kortweg beteken dat indien jy nie die draai saam met die pad maak nie, jy oor die afgrond kan stort. Die feit is egter dat jy steeds op dieselfde pad moet bly en nie ŉ afdraai neem wat jou in die verkeerde rigting (en weg van jou bestemming) neem nie. Draai is onafwendbaar; afdraaie is iets totaal anders. Sy vertel oor hul gewetenswroeging oor hoe hul reikwydte slegs tot Afrikaanse skole beperk is – so asof dit iets is om oor skuldig te voel. En dan raak sy iets betekenisvols kwyt: dat die ATKV nie met die nuwe strategie nét na nuwe lede op soek is nie, maar ook op soek is na korporatiewe beleggings. Hulle het nietemin ŉ doel van 1 miljoen lede (hulle het tans slegs 70 000 lede) teen Januarie 2018 te bereik. Ek twyfel sterk of hulle daardie hoeveelheid lede in so ŉ kort tydjie uit die Afrikaanse gemeenskap gaan trek (want anders sou hulle reeds by die ATKV aangesluit het). Daardie lede sal van iets of iewers anders af moet kom en indien hulle daardie doelwit behaal (en dit is hoogs onwaarskynlik), sal die ATKV bepaald nie meer ŉ Afrikaanse organisasie wees nie. Die betrokkenheid van groot maatskappye by die ATKV voorspel om verskeie redes ook niks goeds nie. Die aanvanklike sukses, naamlik om Afrikaans en die Afrikaanse gemeenskap te dien, het nou vergroot tot kore wat in enige taal buiten Afrikaans en Engels móét sing en om duisende nie-Afrikaanse skole by te staan. Hierdie oogmerke is deugliewend, maar is dit die werk van ŉ lede-organisasie met beperkte bronne soos die ATKV? En hoe word Afrikaans hierdeur gedien? Le Hanie, wat erken dat sy eintlik ŉ Engelse agtergrond het en nou vir Afrikaanse klasse moet gaan, verwys na hoe leerders van die Hoërskool Jan van Riebeeck in Kaapstad (wat aan hul ATKV-tak verbonde is) leerders van Khayelitsha met hul wiskunde gehelp het terwyl die Riebeeck-leerders Xhosa geleer het. Die uiteindelike doel moet ten minste wees dat Afrikaans groter vastrapplek onder tweede- en derdetaalsperekers kry en daardeur uitbrei, maar hierdie weldaad is ŉ voorbeeld van welwillendheid en om Afrikaanse kinders ŉ ander taal te leer. Nié om Afrikaans te bevorder en dit oor te dra nie. Dit is nasiebou (nog ŉ uitdruklike doelwit van die ATKV) deur die uitsluiting van Afrikaans, nie daardeur nie. Die ATKV se toekomsplanne is helaas ŉ naïewe strategie wat dalk aanvanklike suksesse sal oplewer en die projek vergroot, maar die ATKV desnoods uiteindelik gaan verander of selfs onder sal laat gaan. Die ATKV neig al vir ŉ ruk in ŉ rigting wat Afrikaans nie veel baat nie deur byvoorbeeld rektore se flou verskonings oor die uitfasering van Afrikaans by hul universiteite geredelik te aanvaar en nie teen magsmisbruik teen Afrikaanse skole op te staan nie. Le Hanie het dalk self ŉ meer korporatiewe ATKV in gedagte met haar groeiplanne en dalk raak die ATKV ŉ groot maatskappy met aandeelhouers, maar dit sal waarskynlik nie meer ŉ Afrikaanse instelling wees nie.