Emosies en hanteringswyses na ̓n kind se selfdood - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Emosies en hanteringswyses na ̓n kind se selfdood
Emosies en hanteringswyses na ̓n kind se selfdood
Die onverwagte dood van 'n kind van enige ouderdom bring 'n ouer voor unieke uitdagings te staan wat die rouproses kan uitrek en intensiveer. Hierdie artikel fokus op die emosies wat die ouers ervaar en ook riglyne oor hoe om die uitdagings te hanteer. Baie van die emosies en hanteringswyses daarvan is ook van toepassing op ouers wat kinders op ander maniere aan die dood afgestaan het.
Emosies wat ouers ervaar
Al die genoemde emosies is normaal.
Skok. Die fisieke belewenis sluit verwarring, huilbuie, disoriëntasie, moegheid, rusteloosheid, ronddwaal en slaaploosheid in. Die emosionele belewenis is intense hartseer, tydelike verlies aan realiteitskontak en vreemde gedrag, asook depressie, soms afgewissel deur euforiese gedrag. Geloofsbelewenisse wissel van naby aan God voel, afgestomp, woede en aggressie teenoor God en sukkel om te bid. Jy wonder waarom Hy dit toegelaat het en bevraagteken jou eie geloofsoortuigings, veral indien dit nie berusting bring nie. Dit kan selfs vir jou voel asof die Here jou verlaat of verraai het. Jy wonder of jy jou kind ooit weer gaan sien.
Oorweldigende pyn en hartseer. Alle drome oor jou kind kom tot 'n einde en alles bly onvoltooid hang. Aanvanklik is daar die intense verlange om haar net nog een maal te sien, en daarna die voortdurende voortslepende verlange omdat die afwesigheid al hoe langer word.
Skaamheid. Weens die stigma wat aan selfdood kleef, is ouers dikwels skaam om daaroor te praat. Woede. Teenoor jou kind wat oorlede is (jy voel verraai omdat sy jou nie genoeg vertrou het om met jou oor haar seer en ontsteltenis te praat nie); teenoor hulle wat na jou mening nie jou kind ondersteun het nie; teenoor die persoon of omstandighede wat daartoe aanleiding gegee het. Jy is sommer kwaad vir die hele wêreld.
Skuldgevoelens, berou, selfverwyt omdat jy voel jy moes die tekens raakgesien het en daar gewees het om dit te verhoed. Jy voel soos 'n mislukking want jy voel asof jy jou kind in alle opsigte gefaal het. Om jou kind te beskerm en net die beste vir hom te wil hê, is die kernwees van ouerskap.
Eindelose onbeantwoorde vrae oor die redes waarom jou kind dit gedoen het. Dit gebeur veral wanneer jou kind nie eens 'n briefie gelos het nie. Ouers vra in alle ander situasies vir hul kinders "Waarom het jy dit gedoen?" met die veronderstelling dat as jy die rede weet, jy soortgelyke optrede kan voorkom. In hierdie geval bly die vraag onbeantwoord en jy voel magteloos.
Oormatige angs dat een van jou ander kinders of 'n maat ook selfdood sal pleeg. Jy is ook angstig oor hulle algemene veiligheid en dat hulle die huis sal verlaat en nie weer terugkom nie.
Depressie van wisselende omvang en intensiteit wat na vore kom in vele en uiteenlopende simptome en wat jou gemoed en optrede oorheers.
Praat daaroor. Mense gaan jou uitvra. Bly in beheer van die situasie deur vooraf te besluit wat en hoeveel jy vir wie gaan sê. Vertel die minimum aan die nuuskieriges. Maar om jou gevoelens te deel met diegene wat jy weet opreg omgee, kan terapeutiese waarde hê en jou help om die seer en verlange te verwerk. Praat oor jou hartseer en ontsteltenis, maar deel ook mooi herinnerringe oor jou kind. Jul kind was deel van jul gesin en dit sal altyd so wees en mag nooit 'n verbode onderwerp wees nie.
Aanvaar hulp en ondersteuning of vra hulp wanneer dit nodig is. Mense wil graag help maar weet nie altyd hoe nie. Help hulle deur om hulp te vra waar dit nodig is, maar wys gerus aangebode hulp hoflik van die hand. Deur daaroor te praat, skep by mense die vrymoedigheid om hulp aan te bied en dit help ook dat hulle wat na aan jou kind was hul herinneringe sal wil deel.
Afskeidsrituele. Indien dit moontlik is, vertoef 'n wyle by haar, gesels oor alles wat op daardie oomblik in jou gemoed opkom en neem afskeid. Voorsien tydens die begrafnis of troosdiens papiertjies of kaartjies en penne sodat almal 'n boodskap vir of oor jou kan skryf. Dis salwend om dit later weer te lees.
Treur. Hoe jy treur, hang af van jou persoonlikheid. Respekteer elke gesinslid se unieke manier van treur. Die een kan dink of sê: Omdat jy so emosioneel is, wys ek niks. Ons kan nie albei aanhou huil nie. Die ander een kan sê: Juis omdat jy so gevoelloos is (wat natuurlik onwaar is), moet ek aanhou treur. Wees sag met mekaar. 'n Huwelik of gesin kan verbrokkel indien gesinne nie mekaar se uiteenlopende belewenisse van pyn en manier van rou respekteer en verstaan nie. Stap as gesin saam die herstelpad. Moenie toelaat dat hierdie gebeure gesinsbande laat verbrokkel nie.
Jou ander kinders. Moenie net op jou afgestorwe kind fokus nie. Jou ander kinders, na wie dikwels as "die vergete treurendes" verwys word, kan eensaamheid in hul hartseer beleef en het jou as ouer se gesonde liefde nou meer as ooit nodig. Hulle weet dikwels ook nie hoe om oor hul hartseer te praat nie en wil julle as ouers nie verder ontstel nie. Verseker hulle dat hulle nie die oorsaak was van hul broer of suster se dood nie en dat julle hulle steeds oneindig lief het. Waak daarteen dat jou vrees vir herhaling nie tot gevolg het dat jy jou ander kinders met oorbeskerming versmoor nie. Skuldgevoelens ontstaan weens die wanpersepsie dat jy nie 'n goeie ouer was nie, voortspruitend uit die kriteria waaraan jy jouself meet. Jy voel dalk dat jy nie genoeg aandag of liefde aan jou kind gegee het nie, of blameer jouself omdat jy nie betyds daar was om die daad te verhoed nie. Daar was dinge wat jy nog wou gesê of gedoen het. Werk doelgerig daaraan om te fokus op die positiewe kriteria waaraan jy wel voldoen het.
Om terug te keer na normaliteit. Jul kind sou waarskynlik wou hê dat julle normaalweg aangaan met jul lewe, maar dis asof alles in jul onmiddellike intieme gesinskring tot stilstand kom terwyl die lewe daarbuite normaal voortgaan. Gebruik hierdie stilte vir nadenke en verwerking. Probeer om nie te vinnig weer met werkverpligtinge en selfs studie- en skoolverpligtinge aan te gaan nie. Moenie werk as ontvlugting gebruik nie. Sodra julle daarvoor gereed voel, begin geleidelik weer met noodsaaklike verpligtinge. Minder noodsaaklike aktiwiteite kan geleidelik ingefaseer word. Uiteindelik sal daar, ondanks die leemte, 'n dag aanbreek dat jul lewe weer na die bekende terugkeer.
Hou herinneringe aan haar lewendig
Maak 'n plakboek van die briefies wat tydens haar troosdiens ontvang is en ook van die begrafnisbrief. Hierin kan ook van haar eie briefies of gedigte asook foto's wat haar lewensverhaal uitbeeld, geplak word.
Pak 'n herinneringskis met dinge wat vir haar belangrik was, soos haar persoonlike dagboek, sertifikate, en toekennings wat sy ontvang het, boeke, CD's en video's, ornamentjies, een of twee gunsteling kledingstukke, skoolbaadjie en die plakboek.
Skep 'n herinneringshoekie met foto's en 'n welriekende kers, en dalk 'n kruis.
Maak vir elke gesinslid 'n kwilt of teddiebeer van die kledingstukke wat julle behou.
Plant haar gunstelingblom, struik, of 'n spesiale boom in 'n fokuspunt in die tuin. Plante is lewende herinneringe en dis terapeuties om dit te versorg. Plaas 'n bankie hier waar elke gesinslid op sy eie of soms die gesin saam hul herinneringe kan koester.
Luister na haar gunstelingmusiek.
Besoek gunstelingkuierplekke waar julle as gesin graag gekuier het en maak haar gunstelinggeregte, selfs al bring dit hartseer herinneringe.
Hou 'n joernaal of skryf 'n brief waarin jy met haar gesels of jou emosies uitstort.
Gee sin en betekenis aan jul seer. Indien daar nie sin en betekenis uit jul kind se dood voortvloei nie, dan was haar sterwe sinneloos. Die sinvolste benutting van seerkry is om dit jou roeping te maak. Probeer identifiseer wat die finale deurslag gegee het tot jou kind se selfdood. Indien dit die gevolg was van iemand wat haar geboelie het, raak 'n kampvegter vir die slagoffers van boeliegedrag. Indien dit depressie was, gaan lewer motiveringspraatjies by skole om kinders aan te moedig om oor hul gevoelens te praat. Indien daar nie 'n ondersteuningsgroep in jou omgewing is vir ouers wat kinders aan die dood afgestaan het nie, stig een. Ondersteun ander wat uit julle ervaring kan leer. Op hierdie manier eer jy ook jou kind se nagedagtenis.
Berading. Indien julle as gesin of individuele gesinslede voel dat julle nie vorder met die herstelproses nie, oorweeg berading of terapie. 'n Terapeut van julle keuse kan moontlik help om blokkasies wat die vordering van die herstelproses belemmer, te oorkom. Julle kan ook by 'n ondersteuningsgroep soos Compassionate Friends aansluit.
Om saam te leef met die leemte wat jou kind se dood laat, impliseer nie aanvaarding, agterlaat of vergeet nie, maar deur die genade van die Here kan dit moontlik wees om sonder opstand en woede daarmee saam te leef. 'n Mens kan jou lewe weer so inrig dat dit sinvol en gelukkig kan wees, ondanks die leemte. (Henk Gous)