Die kluisenaarkrap in my ma se dop  Deur Karin Hand Argieffoto Hulle sê ŉ kluisenaarkrap het nie sy eie dop nie. Dit beweeg egter rond op soek na ŉ leë skulp wat dit kan oorneem en gebruik as sy dop. Sy liggaam is daarvoor aangepas om so te oorleef. Die krap gebruik dan die skulp vir beskerming vir ŉ tyd lank en beweeg weer aan. Maar die krap wat my ma se dop kom bewoon het gebruik dit nie vir beskerming nie. Dit het ŉ permanente tuiste kom maak. Een wat vir ons gesê word nie gestop kan word nie, net vertraag kan word deur medikasie. Die krap is ŉ indringer wat my ma stukkie vir stukkie uit haar dop druk. Meer en meer elke dag. Vir ŉ paar jaar al is dit stadig besig om oor te neem en die vreemdeling wat by tye haar kop uitsteek lyk van buite net soos my ma. Daar is dae, maar dit is net geringe herinneringe aan die mamma wat was. Die persoon wat ons met soveel sorg grootgemaak het. Die mamma wat vir ure kon gesels en stories opmaak toe ons kinders was. Sy was so lief vir haar werk en het elke tannie bederf, mooi gemaak of masseer tot hulle soms aan die slaap geraak het. Sy het ons mal gemaak met materiaalwinkels en almal wat sy groet in die winkels. Niemand wou later saamgaan as sy vra “wie ry saam” nie, want sy het altyd tyd gemaak om met almal te gesels langs die pad. Nou sal ek wat wil gee om haar weer te sien floreer en glimlag asof dit die eerste persoon is wat sy sien die dag. My mamma wat tee kon maak tot jy voel jy kan nie meer een koppie in die oë kyk nie. Later het die “ek het vir ons tee gemaak” verander na “is jy lus vir tee?” ŉ Rukkie later as die ketel al afgeskakel het en jy gaan stel ondersoek in, dan vra sy weer vrolik, “is jy lus vir tee?” of “het jy al tee gehad?” Dan kook die ketel maar weer. Soms het dit gevorder tot by die tee wat trek in die potjie en so het ons begin liters koue tee in die drein verloor. Sy vra nog steeds “is jy lus vir tee?”, maar sy kan lankal nie meer die opeenvolgende opdragte agtermekaar uitvoer nie. “Dit is ŉ reusetaak vir haar,” vertel die tannie ons. Dit is ŉ vreemde krap, die een in my ma se dop. ŉ Krap wat ŉ mens meestal nog onkant vang, al probeer jy hoe hard om nie verbaas te lyk oor die herhalende gedagtes wat by haar mond uitkom nie. Of as sy drie keer na mekaar dieselfde vraag vra. Of as sy baie oortuigend vertel dat sy nie meer vergeet nie. Of as sy uit die kamer kom met die vreemdste kombinasie klere nadat jy pas ŉ halfuur saam met haar besluit het wat sy vir kerk gaan aantrek. Soms besef sy dat sy iets vergeet en dan kruip die krap weg. Sy trek diep in haar dop en vra soms skaam, “wat het ek nou weer vergeet?” Soms praat die krap nie, dan kom daar net groot hartseer snikke uit die dop. Dit breek ŉ mens se hart want jy weet sy weet. Sy weet van die krap, maar sy hoop dis ŉ nagmerrie en dat sy binnekort gaan wakker word. Ander dae staan die krap op met knypers in die lug. Dan het die bed nie een regte kant nie. Alles is vreemd en dan raas die krap sommer “wie se huis is hierdie?” Dan is die krap deurmekaar en kwaad vir alles wat verander het, veral ná Covid. Want voor Covid kon sy nog werk en was haar brein nog aktief. Die krap was al kwaad genoeg om net te loop by die hek uit. Elke reaksie is onverwags en om so onvoorbereid en oorweldig te voel vererger meestal net die krap se gemoed. Ek wens ek kan sê dit word makliker. Ek wens ek kan sê dat ek nie soms sit en huil oor die vreemde krap wat nie ten volle my vreugde van swangerskap kon deel nie en soms selfs vergeet het. Of dat my hart geskeur was toe sy nie die oggend van my troue nie my grimering kon klaarmaak nie, iets waarvoor ons albei gedroom het vir so lank. Of dat my vriendin met wie ek kon filosofeer oor die lewe en God terwyl ons tee drink, nou nie meer kan besluit wat om aan te trek nie. Dit is ŉ harde realiteit om mee saam te leef. Maar sy is nog hier en sy weet wie ons almal is. Genade! Soms skuil sy baie diep daarbinne, maar dan kom haar vriendelike glimlag weer uit of sy maak ŉ lekker grappie of sy wil net so graag iemand se skouers masseer. Sy help so graag fluks in die kombuis al moet ŉ mens haar heeltyd herinner waarmee sy besig is. Dit is ŉ aanpassing, een wat groot inspanning en ŉ konstante herinnering vir jouself van “but does it matter”. So het die tannie ons geleer. “As dit nie oor ŉ uur gaan saak maak nie, ignoreer haar opmerkings of aksies of gesels en fantaseer saam.” My wens vir my mamma in hierdie seisoen van haar lewe is VREDE. ŉ Vrede waar sy net kan wees wie sy geword het. Dat sy kan stories opmaak na hartelus en almal hang aan haar lippe. Dat sy met oorgawe kan vertel dat sy so pas kos gemaak het terwyl my pa lankal daardie rol oorgeneem het. Of dat sy beskuit gebak het soos altyd, maar lankal nie meer kan onthou watter bestanddeel op die resep sy laaste bygegooi het nie. Dat sy kan vergeet dat sy vergeet en die spanning kan verdwyn. Dat sy haar geloof en hoop mag behou, dat ons haar net kan eer en onthou vir wie sy was en waardeer en liefhê soos sy nou is.