’n Handjievol eenvoudige kwessies waaroor jy miskien nog altyd gewonder het, maar jou nog nooit die moeite getroos het om te probeer uitvind hoe die vurk in die hef steek nie
OS moet fyn en flenters gebreek en as ’t ware verpulp word ten einde dit in absorbeerbare chemikalieë om te skakel wat energie aan jou liggaam sal verskaf. In jou spysverteringstelsel word die voedsel wat jy geëet het deur ’n horde ensieme aangeval wat komplekse molekules in eenvoudiges verander.
Onderweg deur jou liggaam, van die inname tot die uitskeiding, word die kos progressief en stelselmatig deur ’n reeks verskillende ensieme aangeval wat daarmee vermeng raak en dit tot ’n vorm afbreek wat deur die bloedstroom geabsorbeer kan word.
Maar hoekom verteer die liggaam dan nie homself ook in die proses nie? Vir eers is daar ’n wonderlike chemiese balans in jou spysverteringstelsel. Daar is byvoorbeeld gevind dat die wand van die maag ’n klein hoeveelheid ammoniak, ’n alkali, produseer en dat hierdie ammoniak die maag teen die uitwerking van die soutsuur beskerm. (’n Suur word deur ’n alkali geneutraliseer.)
Voorts werk die verskillende ensieme die een ná die ander namate jou kos meegevoer word, soos in die produksielyn van ’n fabriek. As al die ensieme saam in dieselfde gebied was, sou die voering van die ingewande ongetwyfeld aangeval gewees het. Maar dit gebeur nie, en elke gebied kan beskou word as spesiaal toegerus om sy eie spesifieke soort verteerder te weerstaan.
Dit kan natuurlik gebeur dat die produksielyn op ’n kol defek raak. Dan is die liggaam inderdaad besig om sy eie dermvoering te verteer en ontwikkel ’n maagseer.
Maar mag ’n mens dan die kolle muf op brood of kaas wegsny en die res eet? Wat brood aanbetref, nee, sê ’n voedselkonsultant. Hy sê al sien ’n mens nie die skimmel nie, kan dit reeds versprei het, en waarom die kans waag met jou gesondheid? Hy vergelyk gekimde kos met ’n jellievis—jy kan die kop wegskraap, maar die tentakels bly agter.
Hulle het in ’n studie gevind dat dit wat Westerlinge as ’n uitdrukking van vrees op ’n ander mens se gesig beskou, baiemaal deur mense van Oos-Asië as ’n uitdrukking van verrassing vertolk kan word. En wat vir Westerlinge na afsku lyk, word dalk maklik deur Oos-Asiërs vir woede aangesien.
NOU kyk, mense gesels in die reël nie graag oor aambeie nie, want nie-lyers gril dikwels wanneer hulle vertel word van bessieagtige geswelle aan die onderste openinge van ander mense se endelderms. Maar vir lyers is dit ’n groot ongemaklikheid. Dit kan boonop bloei ook.
Aambeie word veroorsaak deur ’n obstruksie in die bloedsomloop in die aangetaste deel. Die ou geloof dat dit aangestig kan word deur op ’n koue trap of muurtjie te sit, is sommer nonsies in die oortreffende trap. Maar, soos iemand al te kenne gegee het, dalk kan só ’n koudheid van onder wel ’n lafenis wees vir iemand wat reeds deur hierdie onwelkome beproewing gepla word.
Deur die uur te deel deur 60 om by die minuut te kom en die minuut weer deur 60 om die sekonde te verkry, kon die eerste meganiese horlosies ’n gerieflike standaard vir tydmeting daarstel.
Danksy die aanvanklike indelings van die mense weleer, handhaaf die moderne wêreld dus steeds ’n dag van 24 uur, ’n uur van 60 minute en ’n minuut van 60 sekondes. Die vooruitgang wat met tydmeting gemaak is, het egter die manier verander waarop hierdie eenhede gedefinieer word. Waar die lengte van die sekonde eers bereken is deurdat sekere astronomiese siklusse (soos die gemiddelde sonnedag of later die tropiese jaar) in dele verdeel is, is die sekonde in 1967 heromskryf as die lengte van 9 192 631 770 energie-oorgange van die atoom van die skaars alkaliese metaalelement sesium.
Maar die gemiddelde hamster bestee waarskynlik nie meer as vyf persent van sy lewensduur aan ’n hardlopery in sy wiel nie. Gevolglik sal jy nie minder nie as 2400 hiperflukse hamsters moet hê wat in spanne werk en mekaar aflos ten einde slegs die een gloeilamp aan die brand te hou.
Gestel nou jou huishouding het ’n konstante toevoer van sowat 2500 watt nodig. Daarvoor sal 100 000 ywerige hamsters vereis word. Vermenigvuldig dit met al die huise in Suid-Afrika wat elektrisiteit het, en jy sit met oorbevolking van hamsters wat, getrou aan hul aard, omtrent alles opvreet waarop hulle hul snoete kan lê en uiteindelik niks vir ons mense laat oorbly nie.
FLAMINKE bestee baie tyd aan hul wandelinge in vlak water, waar hulle insekte, vissies en allerhande ander dingetjies vreet. Maar hoekom staan hulle so dikwels net op die een poot in die water, met die ander poot opgetrek na die lyf toe?
Só is die inwoners van Naphlion, ’n stad in die suide van Griekeland, een oggend in 1981 verras toe hulle wakker word en klein groen paddatjies uit die lug sien val. Die paddatjies het in bome beland en in die strate neergeplof. Griekse weerkundiges het gereken dat hulle deur ’n sterk wind meegevoer is. Dit moet ’n regte meneer van ’n wind gewees het, want hierdie soort paddatjies is boorlinge van Noord-Afrika.
En in 1966 was dit nogal ’n priester, ’n sekere Leonard Bourne, wat eensklaps ’n begiftiging van “bo” ontvang het wat hy nooit verwag het nie. Dit was ’n vis. Die priester was aan die hardloop deur ’n reënbui in North Sydney, Australië, toe ’n groot vis op sy skouer val. Hy het dit byna gevang terwyl dit teen sy bors afgewikkel het, maar dit het in die water op die oorstroomde grond beland en weggeswem.
Maar sulke eienaardige neerslae gaan nie altyd gepaard met swaar reën nie. Die grasperk voor ’n huis in Ipswich, Australië, is in 1989 bedek deur sowat agthonderd “sardientjies” wat ten tyde van ’n ligte reënbui uit die lug geval het.
Sover bekend is die enigste ander oorlewende van ’n mens-meteoriet-botsing ’n vrou wat in 1954 in haar huis in die Amerikaanse staat Alabama getref is terwyl sy geslaap het.
Maar as jy dalk eendag self sou skrik vir ’n klippie wat uit die lug langs jou neerval, wees baie bly jy woon nie op die buiteplaneet COROT-7b doer ver in die diepruimte, wat in Februarie 2009 ontdek is deur die wentelende COROT-ruimteteleskoop van die Franse en Europese ruimte-agentskappe nie. Omdat COROT-7b so naby aan sy son wentel (slegs enkele miljoene kilometer) is dit so warm daar dat sy gesteentes bes moontlik verdamp soos water op die aarde—net om in die atmosfeer te verdig tot wolke wat in ’n klippereën neerstort. Wel, só reken sekere van die geleerdes.
As jy dus volgende keer weer vir iemand vertel dat dit “kliphard” by julle gereën het, dink ’n bietjie na of jy nie besig is om erg te oordryf nie!