Kaap, Kerrie & Koesisters | Lééf met hart & siel
Saamgestel deur Christine Ferreira | Foto’s Michelle Parkin
Proe die Kaaps-Maleise smake van kerries, bredies, sambals en smoortjies in dié nuwe kookboek deur tweelingsusters, Fatima Sydow en Gadija Sydow Noordien.
“Dit was die somer van 1980 in die hart van Manenberg, wat baie mense die Kaapse Vlakte noem en ander bendegebied. Rye en rye drieverdieping-woonstelle opmekaar. Wasgoedlyne met ’n kleurvolle tapisserie van skoon wasgoed so ver soos die oog kan sien … Ja, dit was Manenberg. Ons woonplek.
Ons het in die onderste hoek van Noel Court gewoon, in nommer 20. Ek kan van die slegte dinge onthou wat in die Court en rondom ons gebeur het, maar alles is oorskadu deur ons hegte en liefdevolle gesinslewe. Die hart van ons gesin was ons geliefde mammie en pa, Wasiela en Abduragmaan Sydow, ook liefderik bekend as Siela en Maanie. Ons was ses kinders, en dit was moeilike tye. Soos by baie van ons bure was middagete dikwels ’n sny droë brood met suiker of ’n bietjie kondensmelk daarop. Maar saam met ’n beker ﬂou tee, baie keer gemaak met ’n gebruikte, uitgedroogde teesakkie, was dit goed genoeg. Dit was die lewe. En ek kan nie onthou dat ek ooit ongelukkig was daar nie … want dit is waar alles begin het – my liefde vir kook, en die reis wat my gelei het na kulinêre hoogtepunte waarvan ek nooit eens kon droom nie.
Daardie spesiﬁeke somer was anders. Dit het gevoel of die son heelwat later ondergaan – as jong kind het ek geglo dis sodat die Court se kinders ’n bietjie langer kon buite speel. Niemand het geld gehad vir speelgoed nie, en ons het gespeel met wat ook al rondgelê het. Daaruit het die beste kinderspeletjies ontstaan: klippie gooi, touspring met ’n tou van ou sykouse, kennetjie, albasters …
“Ek het die geure en kleure en klanke van die kookkuns ingedrink en geweet: Dit is my roeping!”
Dis moeilik om die atmosfeer in die Court te beskryf, of dalk ook nie. Ons was regtig soos een groot familie wat almal vir mekaar omgegee het. Aandete is sonder pretensie aangekondig deur ma’s in oorjurke of voorskote wat uit deure en vensters roep: “Kom, speel klaa … Is amper ietenstyd”. Daar was altyd ’n paar wat teëgestribbel het en uiteindelik aan hul ore huis toe gesleep is met ’n lekker vrot skel!
Maar nie ons nie. Ons het gretig na die onderste hoek van die Court genael, by die deur in en reguit badkamer toe om te gaan hande was. Wonderlike geure het die klein eenslaapkamer-woonstelletjie gevul, en een spesiﬁeke aand, toe ons by kerslig om die tafel gaan sit en my mammie die kos voor ons neersit, het ek geweet: Dis waaroor dit gaan. Dis die geheim van ’n gelukkige en ’n vol lewe: ’n liefdevolle familie, ’n bord warm kos en ’n dak oor ons koppe, die gebabbel van almal wat van hul dag wil vertel en die lag, om regtig uit jou maag te lag. En toe ek my lensiekerrie en rys proe, het ek meteens gehuiwer, so asof ek daardie oomblik in die halfdonker kerslig vir ewig wou vasvang … in die somer van 1980.
Hierdie herinnering, saam met so baie ander, het my bygebly. Die liefde in oorvloed. Mettertyd kon ons bekostig om te trek, ons kon ’n behoorlike middagete skool toe neem en, die heel beste, ek het my mammie in die kombuis begin help en die kosbaarste tyd van my lewe daar – in die hart van alles – deurgebring. Ek het die geure en kleure en klanke van die kookkuns ingedrink en geweet: Dit is my roeping!” Fatima Sydow
60–90 ml (4–6 e) kookolie
3 heel brandrissies
2 wonderpeperkorrels (piment)
1 kg bees- of lamsvleis, in blokkies gesny
1 kg pampoen, geskil en in blokkies gesny
30–45 ml (2–3 e) suiker
1.Verhit die olie in ’n groot kastrol oor matige tot hoë hitte en braai die uie, brandrissies en heel speserye totdat die uie goudbruin is.
2.Voeg die vleis by, braai die blokkies alkant bruin en roer af en toe. Voeg die sout en peper by en stowe vir 5 minute. Voeg dan 250 ml (1 k) warm water by en laat prut die vleis oor matige hitte totdat die water verdamp het. Herhaal hierdie proses totdat die vleis sag is.
3.Voeg die pampoen by en stowe oor matige hitte totdat die pampoen sag maar nie pap is nie en steeds in blokkies is. Skep die suiker en botter oor die pampoen en laat 2 minute lank deursmelt. Sit voor met wit basmati-rys.
Garneer met vars koljander en sit voor met witrys.
Dit is altyd goed om een of twee keer per week ’n vleislose maaltyd te eet, en hierdie kerrie is ’n vinnige en bekostigbare ete.
60 ml (¼ k) klapperolie
30 ml (2 e) fyngemaakte knoffel
30 ml (2 e) fyngemaakte vars gemmer
45 ml (3 e) masala
2 blikke (400 g elk) cannellini-bone
1.Verhit die klapperolie in ’n groot kastrol oor matige hitte, voeg die ui en heel speserye by en braai totdat die ui goud van kleur is. Voeg die knoffel, gemmer, die res van die speserye, sout en ’n klein bietjie water by en laat stowe vir ’n paar minute.
2.Voeg 250 ml (1 k) water by en laat kook vir 20 minute. Voeg al die boontjies en sowat 250 ml (1 k) water by en laat prut vir nog 15–20 minute oor lae hitte.
3.Garneer met vars koljander en sit voor met witrys.
Jy kan enige ander geblikte bone van jou keuse byvoeg.
Voeg ‘n bietjie klapperroom by vir ‘n tikkie uitspattigheid. En as jy hou van sterk kerrie, voeg ‘n bietjie brandrissievlokkies of vars gekpate brandrissie by.
“Gheema-kerrie is ’n beesvleiskerrie wat gemaak word met vleis wat in baie klein blokkies gesny is, byna soos maalvleis, en dan stadig oor lae hitte gaargemaak word. Die speserye vir hierdie kerrie hang af van persoonlike smaak en verskil van familie tot familie, maar die mengsel speserye wat hieronder gegee word, is die een wat ek en my familie gebruik.” Fatima Sydow
60 ml (¼ k) kookolie
3 wonderpeperkorrels (piment)
1 kg biefstukblokkies
5 ml (1 t) brandrissiepoeier
125 ml (½ k) gekapte vars koljander
1.Verhit die olie in ’n groot kastrol oor matige hitte, voeg die uie, soetrissie en al die heel speserye by en braai totdat die uie goudbruin is. Voeg die vleis, knoffel en gemmer by en laat stowe vir 15 minute oor matige hitte.
2.Voeg die res van die speserye, die tamatiepasta, suiker en sout by en laat stowe vir 30–40 minute totdat die vleis sag is – voeg net ’n klein bietjie water op ’n slag by indien nodig. Garneer met vars koljander en sit voor met witrys of roti.
Wanneer jy biefstuk gaarmaak, is dit belangrik om nie groot hoeveelhede water tydens die kookproses by te voeg nie, want dit sal die vleis laat saamtrek en taai word. Maak dit altyd oor lae tot matige hitte gaar vir ’n stadige, tydsame kookproses wat die vleis lekker sag sal maak.
Jy kan aartappels byvoeg om die maaltyd te rek – en wie hou nie van aartappels nie! Maaar hierdie gereg word tradisioneel sonder aartappels voorgesit.
Doop die bollas elkeen een keer in die warm stroop en skep uit met ’n gleuﬂepel.
Hierdie heerlike lekkerny is eintlik ’n diepgebraaide, dik vanieljekoekbeslag wat dan in suikerstroop gedoop word en ’n ligte sneeulagie droë klapper bo-oor kry.
700 ml (2¾ k) koekmeel
1.Klits die strooisuiker en eiers in ’n groot mengbak saam tot lig en romerig. Voeg die olie en vanieljegeursel by en klits tot donsig. Sif die droë bestanddele by, voeg die karringmelk by en meng alles goed. Bedek die bak beslag met kleefplastiek of ’n afdroogdoek en laat rus vir 30 minute.
2.Gebruik ’n eetlepel om die beslag op te skep en diepbraai die bollas oor matige tot hoë hitte totdat hulle alkant goudbruin is. Skep met ’n gleuﬂepel uit en plaas op kombuispapier.
3.Kook die water en suiker vir 15 minute saam in ’n aparte kastrol om die stroop te maak. Doop die bollas elkeen een keer in die warm stroop en skep uit met ’n gleuﬂepel. Strooi die droë klapper oor en sit voor.
Vir ’n ander geur kan jy 10 ml (2 t) fyngerasperde nartjie- of suurlemoenskil by die beslag voeg. Jy kan ook 125 ml (½ k) rosyntjies of korente byvoeg.
Resepte en uittreksels met toestemming gepubliseer uit Kaap, Kerrie & Koesisters(Human & Rousseau, 2019) deur Fatima Sydwo & Gadija Sydow Noordien. Kosfoto’s deur Michelle Parkin. Stilering deur Aletta Lintvelt.
Ons kuier by Ayama