Ek het bietjie met hom gesels oor Site Specific, land kuns en sy nuwe boek wat begin Augustus deur Protea Boeke uitgebring word.
Ek het ‘n gerug gehoor dat jy eers in die versekeringsbedryf was? Toe jou pensioen gevat het en vir twee jaar net landskapkuns gemaak het? Is dit waar?
Om die elemente in die natuur te herrangskik maak ons n wêreld oop vir die publiek wat hulle voorheen nie geken het nie en dit kweek n bewuswording by hulle vir die skoonheid en sensitiwiteit van die natuur. Natuurlik sal dit aanleiding gee tot n groter bewuswording van aardverwarming en besoedeling kwessies.
Ek dink die begrip van kunswerke wat vir n spesifieke ‘site’ gemaak word, is in n mate onbekend in SA en ook vreemd as werksmetode vir vele kunstenaars. Dit het ek die week in Plett weer besef.
As mens gelukkig is om oorsee reeds aan vele soortgelyke projekte te kon deelneem dan besef jy hoe alledaags die begrip is en dat dit net soos enige ander rigting in die kunste dieselfde gewig dra.
Ek is bly Hannelie het dit so beleef. WONDERLIK. Vir myself was dit nog altyd die beste gedeelte van enige werk gewees, daardie proses wat jy deurgaan. Dit is soveel meer as net klippe balanseer. Dit is die verstaan van die klip se balans, sy lê vlak, sy persoonlikheid en sy weerstand teen jou en sy samewerking met jou. Ek is seker elke keer wat Hannelie hulle weer gaan pak het, het sy geweet hoe om elke klip weer aan te spreek, waar om aan hom te vat en hoe om hom te hanteer. Elke klip verskil en dit sal jy nooit in n foto dokumentasie kan weergee nie.
Ek doen moeite om heelwat van my werke deesdae met video te dokumenteer en in n mate is dit n verduideliking van die proses waardeur die kunstenaar gaan. MAAR die geheim ontduik my ook nog steeds. Hoe om dit wat jy beleef vir die kyker te kan wys. Indien daardie resep gevind word hoef die finale produk dalk nooit gewys te word nie. Soos die werke van Richard Long, dit is n journey deur die lewe, nie die prentjie nie.
Besoek www.strijdom.co.za om sy ongelooflike werk te sien. Kyk ook uit vir sy nuwe boek wat begin Augustus in die winkels en op die Internet beskikbaar sal wees.
Sy het dit egter alles opgegee. Die gemak, die wind deur haar hare en die bands op die main stage, toe sy Afrikaans van die dance stage af hoor pomp. Dit is hoe ons met Bittereinder, hangmat opgerol onder die arm en heel oorbluf, kennis gemaak het.
Toe die kwessie van gasspreker kort daarna opkom by die groepuitstalling, Ik ben een Afrikaner, was Bittereinder ons enigste voorstel. Nie oor Jaco (nogal) soos ? boertjie lyk nie. Nie oor sy bokbaardjie of sy ordentlike manier nie. Oor Bittereinder in Afrikaans rap, oor hulle vrek goed is en oor hulle, ek dink, die progressiewe jong Suid-Afrikaner gaan trek.
Ja, ja, hulle almal dink ek is n moerse celeb. Nadat ons die SAMA gewen het vra hulle vir my handtekening. Dan se ek gaan kyk na die laaste keer wat ek jou boek gemerk het, sny dit uit en plak dit teen jou muur. (Jaco kry skaam.) Ek het ‘n goeie verhouding met die kinders.
Ja ons is besig om te praat oor my verwerping en seer. (Jaco veins die verwerping met ’n glimlag en sy hand op sy hart.) So jy kan my maar weer in die rede val. Anyway, ek maak al musiek en doen gigs van ouderdom 15 af. Op hierdie stadium het ek al meer as 700 shows gespeel. Dit is besides the point. Ek was besig om te se?
Hoe vra jy ’n skilder, Hoe verf mens soos hoe jy verf? My antwoord: Ek weet nie. Met die jare ontwikkel jou eie styl – jy luister na ander kunstenaars wat jou inspireer, “steel” dinge by hulle en bou daarop. Rap is ’n baie diverse tipe digkuns, met baie plek vir humor, sosiale kommentaar, baie ritmies, baie gefokus op rym – rym kan ’n baie goeie leidsman wees vir enige tipe poësie, maar rym moet nie die meester word nie.
Elke liedjie se skryfproses het maar sy eie storie en agtergrond, party skryf ek oor ‘n periode van maande, ander in ‘n halfuur. Ek krap baie dood, skuif paragrawe en lyne rond, verander rymwoorde, ens. Ek het met tyd die vrugte van gereeld en hard edit leer ken.
2008 het ek en Peach deur Pole getoer as Ajax. In 2009 was dit vir my obvious dat ek saam met hom moet werk. Ons het oorspronklik vir Louis genader vir die visuals, want in die 21ste eeu moet elke band realisties wees en besef dat branding belangrik is. Ek praat nie regtig van image nie, want image is vir my ‘n baie vlak ding, maar ek bedoel soos website, flyers, videos…
Ek voel soos heeltemal lewendig. Asof Bittereinder dit is wat ek die heeltyd veronderstel was om te doen. Dit is amper soos ‘n heilige ding.
Ek dink elke goeie gedig moet selfstandig wees, ‘n “aparte” ding, nie meer deel van die digter nie. Ek interpreteer self Die Waarskuwing elke nou en dan op ‘n nuwe manier.
“vir lank het ek gedink geskiedenis forseer my om verleë te reageer wat het ons geword? ‘n horde verneukers wat kla en alles blameer behalwe onsself, miskien is die skuld regtig al te diep ingedelf, en ek weet ek is dieselfde ‘n skynheilige stem wat saamswem in die modder, maar goeie donner ek sien nie meer een positiewe gedagte hier onder nie blanke skaamte, jy weet nie wat jy doen, jy breek af aan alles wat ons versoen” Verwys jy na die Afrikaners? Is jy ‘n Afrikaner? Wat dink jy beteken dit vandag?
Francois van Coke: Hahah. Ons sal maar moet sien. Ek het eintlik net betrokke geraak a.g.v. van musiek. Ek en Inge van Lark skryf die theme tune vir die movie. Ek sal maar eers moet sien of ek die acting kan afpull. Gelukkig het ek baie make-up en shit, so dit is makliker om in karakter te kom.
RW: Watse fisiese voorbereiding moet jy vir die rol doen? Jy hanteer een ma’se pistool in die voorprent en daar is footage van militêre opleiding op die Net?
IB: Ek vertolk die hoofrol in n teater stuk in Junie by die Arena Teater. Dit sal my eerste keer in teater wees. Ek kan nie wag nie.
RW: Wat dink jy van die magdom Suid-Afrikaanse films, veral Afrikaanse films, wat nou verskyn? Sommiges is uiters swak, ander heel kykbaar. Is daar hoop vir die film industrie? Gaan jy nog ‘n Oscar huis toe bring?
IB: Daar is nog baie spasie vir ontwikkeling maar ek dink dit is fantasties dat meer en meer films gemaak word. Ek het nou die dag die Bakgat films gekyk en amper in my broek gepiepie. Dit is baie snaaks! Daar is baie kak films maar dit is so oral in the wêreld. Ons besit al die ‘resources’ om goeie films te maak. Ek is nie n opgeleide aktrise nie so my ‘approach’ is maar op die stadium baie ‘autodidactical’. Ek het nog baie om te leer maar my ‘attitude’ is baie goed so ek voel ek sal vinnig groei. Ek respekteer hierdie kuns baie. Dit is NIE maklik nie.
IB: Francois is n totale ‘professional’ en hy kla nooit. Ek is baie opgewonde om saam met hom te werk. Toe ek die script lees het ek geweet hy is perfek vir die rol van Ettiene.