122 In Moderne Vertalings ontbreek "in Christus" uit Galasiërs 3:17. | Bybelverskille
← 121 "Jesus' Wife" – Fragment toe werklik 'n Vervalsing
123 "Kinders" of "werke" Matteus 11:19 →
Het Paulus neergeskryf dat God die verbond met Abrahan net bekragtig het, of het Hy dit juis "in Christus" bekragtig? Dit is die vraag wat op die spel is wanneer daar twee variasies in die manuskripte voorkom.
Die een stel manuskripte (met twee weergawes) stem ooreen met die weergawe wat ons in die 1933/53 Vertaling vind, dat God die verbond met Abraham "in Christus" bekragtig het. Die ander stel manuskripte sê net dat God die verbond bekragtig het, maar laat "in Christus" uit. Albei kan tog nie reg wees nie!
Let op die 1933/53 Vertaling waar die woorde in donker, in moderne vertalings ontbreek:
(AOV) "Maar ek sê dít: die wet wat vier honderd en dertig jaar later gekom het, maak die verbond wat deur God in Christus vantevore bekragtig is, nie kragteloos om die belofte tot niet te maak nie."
Om vas te stel watter die oorspronklike outografie weergee, en watter 'n variasie van die oorspronklike sou wees, gebruik ons drie objektiewe kriteria.
Ons eerste kriterium is om na te gaan hoe die weergawes in die beskikbare manuskripte voorkom.
Variasie: God het die verbond bekragtig: God het die verbond "in Christus" bekragtig:
301-400 Sinaïtikus, Vatikanus Vulgaat, Bohairies Afraätes, Efraemus Ambrosiaster
401-500 Aleksandrinus, Efraemi Etiopies Heronimus, Augustinus, Cirelius, Euthalius Bezae, Washington-Paulus, 1 Unsiale manuskrip Armeens, 1 Oud Latyn, Siries Chrysostomos*, Theodore, Theodoretus, Pelagius
601-700 1 Oud Latyn Paschal Chronieke
701-800 Atous-Laurae 1 Oud Latyn Johannes-Damaskus
801-900 Porfirianus, Minuskul 33 2 Oud Latyn Boernerianus, Moskuensis 3 Oud Latyn
901-1600 8 Minuskuls 1 Oud Latyn 12 Minuskuls, Bisantynse Leesbundels Theophylact
Kyk ons na die tabel hierbo is dit duidelik dat die drie oudste Griekse manuskripte, asook die drie oudste vertalings van die Nuwe Testament tot die jaar 400 n.C. nie "in Christus" as deel van die teks het nie.
Van 401 tot 900 n.C. is daar vyf Griekse manuskripte sonder en vyf met "In Christus" in. Daar is egter sewe antieke vertalings met hierdie bepaling in teenoor vyf daarsonder. Meer ou kerkvaders haal egter die vers aan sonder hierdie bepaling.
Volgens die manuskripte, het Paulus net neergeskryf dat God die verbond bekragtig het, sonder die verdere bepaling "in Christus" daarby.
Vervolgens probeer ons vasstel hoe so 'n variasie kon ontstaan het. Dit is ondenkbaar dat 'n kopieerder so 'n belangrike bepaling doelbewus sou uitlaat. Daar is ook geen herhaling van spesifieke woorde dat die uitlaat van hierdie bepaling aan haplografie toegeskryf kan word nie.
Dit maak die invoeg van hierdie bepaling in later manuskripte 'n groter moontlikheid. Maar vanwaar sou hierdie bepaling dan hier ingedra kon word?
In hierdie gedeelte, vanaf verse 15 tot 18 gaan dit oor die voorrang van die verbond bo die wet. In die direk voorafgaande vers word die nakomeling van Abraham aangedui as Christus. Dit is moontlik dat 'n kopieerder hierdie noue verband van Abraham met Christus in sy gedagtes gehad het, en dat hy dit onbewustelik in die teks kon neergeskryf het. Dit is ook heel moontlik dat 'n kopieerder doelbewus hierdie verbintenis kon indra om te beklemtoon dat die verbond met Abraham nie losstaan van Christus nie.
Dit is egter duidelik dat "in Christus" eerder in die teks ingedra sou kon word, as dat iemand dit daaruit sou verwyder het. Daarom moet ons aanvaar dat die oorspronklike eerder die weergawe sou wees sonder hierdie bepaling by.
Vervolgens kyk ons na Paulus se woordgebruik asook die konteks. Kan ons daaruit moontlik 'n aanduiding vind van watter weergawe die oorspronklike sou wees, en watter die variasie?
Paulus gebruik "in Christus" sowat 94 keer as 'n spesifieke verbintenis in sy briewe. Dit is 'n term wat soos 'n refrein telkens herhaal word. Dit kan daarom juis so wees dat Paulus dit ook hier neergeskryf het. Maar dit kan ook maklik gebeur dat 'n kopieerder so 'n bekende term uit sy geheue kon invoeg waar dit nie oorspronklik geskrywe was nie..
Uit Paulus se gebruik van die term "in Christus" kom ons gevolglik nie nader aan 'n antwoord nie.
Ons kyk na die konteks.
Paulus hanteer die voorrang van die verbond bo die wet in verse 15 tot 18.
In hierdie verse hanteer Paulus dan ook van die dieper betekenis van die verbond en die verband met Christus. Dit is waar die woorde van hierdie ondersoek 'n kernrol speel.
Dié een wat 'n verbond bekragtig, of in wie dit bekragtig word, is die een wat vir die realisering daarvan verantwoordelik is.
As God die beloftes van die verbond bekragtig, onderneem Hy om dit self uit te voer. Indien God dit "in Christus" bekragtig, onderneem Hy dat Christus dit sal uitvoer.
Indien die beloftes van die verbond aan Abraham en sy nakomelinge, dus die Christene toegesê was, sou dit sin maak dat die verbond "in Christus" bekragtig sou word. Die beloftes staan dan nie los van Christus nie, maar word juis in Hom bekragtig en deur Hom uitgevoer. Dan sou "in Christus" 'n logiese vereiste bepaling wees. Dan sou Paulus beslis "in Christus" geskryf het.
Maar Paulus benadruk dit dat die verbond toegesê word aan Abraham en sy Nakomeling, dit is Christus self.
Dit maak geen sin dat 'n verbond bekragtig sou word in die persoon aan wie die beloftes toegesê word nie. Hy kan tog nie onderneem om aan Homself uit te voer wat Hy aan Homself belowe nie! Indien die verbond aan die mense toegesê was, sou dit in Chritus bekragtig moes word. Maar omdat hierdie verbond met Abraham aan Christus self toegesê word, maak dit geen sin dat die verbond "in Christus" bekragtig sou word nie. Die verbond kan tog nie bekragtig word in die persoon aan wie dit toegesê is nie. Sou God sê: "Christus, Jy moet waarborg dat Jy die beloftes van hierdie verbond vir Jouself sal waarmaak"? Dit maak nie sin nie.
Die invoeging van "in Christus" op hierdie plek, maak die stelling onlogies.
Uit die konteks is dit duidelik dat die oorspronklike outografie sonder "in Christus" moes wees.
Die eksterne kriteria, die interne kriteria sowel as die intrinsieke kriteria dui daarop dat die oorspronklike outografie sonder "in Christus" moes gewees het.
As ons oppervlakkig na hierdie vers kyk, kan die uitlaat van "in Christus" lyk of Christus deur die moderne vertalings ontken word. Wanneer ons egter dieper bestudeer wat dit beteken om iets te bekragtig, is dit duidelik dat die uitlaat van hierdie woorde die vers in sy diepste betekenis herstel tot wat Paulus bedoel het en sou neergeskryf het.
Kommentar onder aan hierdie bladsy of per e-pos aan my by bibledifferences@gmail.com is baie welkom.
This entry was posted in Evaluering: maatstawwe, Konteks, Oorspronklike Outografie, United Bible Societies Teks. Bookmark the permalink.
2 Responses to 122 In Moderne Vertalings ontbreek "in Christus" uit Galasiërs 3:17.
Marinus. Wijnbeek says:
2015/08/09 at 13:41
Beste Herman, Puik werk en ,n grondige analise! Groetnis, Marinus Wijnbeek
2015/08/12 at 18:37
Baie dankie Marinus,
Ek het gevind dat elke variasie 'n logiese verklaring het, maar dat dit dikwels 'n klemverskil meebring soos in hierdie geval. Kyk ook na Hand.8:37 (https://bybelverskille.wordpress.com/handelinge-837/ )