PressReader - Beeld: 2017-08-07 - Din­ge lyk sleg vir Suid­A­fri­ka se kre­diet­sta­tus, sê S­tan­dard & Poor’s
Din­ge lyk sleg vir Suid­A­fri­ka se kre­diet­sta­tus, sê S­tan­dard & Poor’s
Beeld - 2017-08-07 - SAKE - El­vi­ra Wood
E­s­kom se skuld, die twis in die myn­sek­tor oor die myn­bou­hand­ves, die teg­nie­se re­ses­sie waar­in die land is en po­li­tie­ke on­stui­mig­he­de is al­les e­le­men­te wat Suid-A­fri­ka se kre­diet­sta­tus ver­der kan laat daal.
Gardner Rusiki, ont­le­der van soe­we­rei­ne kre­diet by S­tan­dard & Poor’s (S&P) sê op grond van die kern­e­le­men­te wat ’n land se soe­we­rei­ne kre­diet­waar­dig­heid be­paal, lyk din­ge nie goed nie.
Rusiki was een van die spre­kers by ’n ge­sprek oor SuidA­fri­ka se kre­diet­gra­de­ring wat Vry­dag deur die de­par­te­ment van han­del en ny­wer­heid by die Ont­wik­ke­lings­bank van Sui­derA­fri­ka se kan­toor in Mid­rand, Gau­teng, ge­hou is.
Rusiki het her­haal­de­lik daar­op ge­wys dat die af­gra­de­ring van die land se kre­diet­sta­tus ’n lang pad kom en nie skie­lik die ge­volg is van on­lang­se po­li­tie­ke on­stui­mig­heid nie. Die be­sluit oor ’n land se kre­diet­gra­de­ring is nooit net op een ge­beur­te­nis ge­grond nie.
Hy sê daar is al ’n he­le paar jaar e­ko­no­mie­se aan­wy­sers wat kon­stant ag­ter­uit­boer. Die feit dat die hui­di­ge “po­li­tie­ke si­klus” soos wat hy dit noem, met ’n on­guns­ti­ge e­ko­no­mie­se kli­maat saam­val, is vol­gens hom on­ge­luk­kig vir Suid-A­fri­ka.
Rusiki sê die ge­skie­de­nis wys Suid-A­fri­ka het nooit van die wê­reld­wye fi­nan­si­ë­le kri­sis in 2008 her­stel nie.
Hoe­wel Suid-A­fri­ka se soe­we­rei­ne skuld in 2010 op be­leg­gings­graad ge­gra­deer is, was daar tóé reeds kra­ke.
Rusiki wys daar­op dat SuidA­fri­ka se bru­to bin­ne­land­se pro­duk (BBP) per ca­pi­ta se­dert 2010 van so­wat $8 000 tot on­der $6 000 ge­daal het.
S­taat­skuld as per­sen­ta­sie van die BBP het van net meer as 24% in 2008 tot so­wat 50% tans toe­ge­neem.
Rusiki waar­sku ver­al die myn­bou­sek­tor moet sy be­leids­ge­skil­le by­lê en staats­be­heer­de or­ga­ni­sa­sies soos E­s­kom moet hul be­stuur in or­de kry om die ri­si­ko’s vir die re­ge­ring se ver­moë om sy skuld te be­taal, te ver­min­der. An­ders is daar ’n goeie kans dat kre­diet­gra­deer­ders die land se skuld­gra­de­ring bin­ne­kort ver­der kan ver­laag.
Goeie te­kens wat S&P wel sien, is gro­ter een­heid in die re­ge­ring om op be­leid te fo­kus.
“Po­li­tie­ke si­klus­se kom en gaan. Dit hang al­les af van hoe die re­ge­ring in ’n si­klus by sy fis­ka­le be­leid bly en an­der be­leid toe­pas. Daar moet nie net daar­oor ge­praat word nie, dit moet toe­ge­pas word,” sê hy.
Rusiki sê Suid-A­fri­ka­ners moet ook ont­hou dit is nie net Suid-A­fri­ka wat on­langs af­ge­gra­deer is nie. Lan­de soos Rus­land en Bra­si­lië het ook deur­ge­loop.
Wat S&P on­rus­tig maak oor Suid-A­fri­ka, is die feit dat die wê­reld­e­ko­no­mie sta­bi­li­seer ter­wyl die plaas­li­ke e­ko­no­mie wan­kel­rig bly.
Vol­gens S&P se sta­tis­tie­ke was die kort­ste tyd­perk wat ’n land dit nog reg­ge­kry het om hom­self van rom­mel- tot be­leg­ging­sta­tus te lig, so­wat twee jaar. Die lang­ste tyd­perk was so­wat 19 jaar.
Dit is op grond van da­ta se­dert die vroeë 1990’s. Dit be­te­ken dus dat dit ’n land ge­mid­deld se­we tot agt jaar neem om sy kre­diet­waar­dig­heid te her­stel. Net ne­ge uit 24 lan­de wat S&P se­dert die vroeë 90’s tot nie­be­leg­gings­graad of rom­mel­sta­tus af­ge­gra­deer het, kon dit reg­kry om hul soe­we­rei­ne skuld­sta­tus weer tot be­leg­gings­vlak te ver­hoog.
S&P maak weer in No­vem­ber sy kre­die­toor­sig oor Suid-A­fri­ka be­kend.
“Po­li­tie­ke si­klus­se kom en gaan. Dit hang al­les af van hoe die re­ge­ring in ’n si­klus by sy fis­ka­le be­leid bly en an­der be­leid toe­pas. Daar moet nie net daar­oor ge­praat word nie, dit moet toe­ge­pas word.
— GARDNER RUSIKI
Gardner Rusiki, ont­le­der van soe­we­rei­ne kre­diet by S­tan­dard & Poor’s.