Zikalala is ontspanne, glimlag dikwels en lag stilletjies as ek hom konfronteer met vrae oor personeel wat padgee vanwe� sy bestuurstyl wat hulle glo demoraliseer, sy gebrek aan onafhanklikheid van en kritiek op die regering en sy rol in die bedanking van Peter Matlare, groephoof van die SABC.
Hy hou vol dat nie een joernalis weens hom daar weg is nie. �Hulle gaan werk vir die regering omdat hulle meer geld daar kry.� Hy is verontwaardig oor bewerings dat hy die nuus beheer. �Ek lol glad nie met die joernaliste nie. Al wat ek s�, is �jy moes dit eintlik uit hierdie of daardie hoek gedoen het, maar dis nie ek wat dit vir jou moet s� nie. Jou baas (Jimi Matthews) sal dit vir jou s�,� s� hy in �n openbarende oomblik. En as daar werklik �n probleem ontstaan, �dan bel ek vir Jimi�. Waarop hy wel aandring, s� Zikalala, is gebalanseerdheid, verantwoordelikheid en die waarheid, �niks anders nie�.
�Wat jy sien, is wat jy skryf,� verduidelik Zikalala. �Moenie dit interpreteer nie. Vertel net die waarheid. Ons doen verslag van wat ons sien en nie van wat ons dink nie. Dis die voordeel van TV � ons skryf met beelde. Beelde lieg nie.�
Dit word feitlik �n mantra in ons gesprek. Hy beklemtoon herhaaldelik die noodsaak dat die SABC wonde moet genees, vir Suid-Afrikaners moet wys dat die land vorder. Hy vertel �n paar keer hoe hy politici voor stok gekry het wanneer hulle hul verkiesingsbeloftes van werkskepping en paaie en huise bou nie gestand doen nie. Dit klink of hy die SABC as �n waghond beskou wat moet sorg dat die regering sy ondernemings uitvoer. Hy waarsku dat �ons by die betrokke minister (sal) spook� as hy of sy nie hul spertye haal nie.
In 1969 het hy �n jaar in eensame opsluiting deurgebring, soos sy vriendin Winnie Mandela, wie se naam hy dikwels noem. N� sy aanhouding is hy vyf jaar verban. Hy het uitgewyk na Botswana, Zambi� en Tanzani� en uiteindelik �n doktorsgraad in joernalistiek behaal aan die universiteit van Sofia in Bulgarye. Dis waar die titel �dr. Zikalala�, wat hy graag gebruik, vandaan kom. Dit verskyn op sy CV en in alle persverklarings, soos di� wat hy uitgereik het toe hy die arbeidsdepartement se kommunikasiedirekteur was in die twee jaar dat hy van die SABC weg was.
Hy praat geesdriftig oor die B.A. Honneurs in bedryfsosiologie wat hy n� sy terugkeer uit ballingskap in die 1990�s aan Wits verwerf het. Dit was die verwesenliking van �n jeugdroom. Toe hy �n jong kind was wat stokkielekkers op straat verkoop het buite Wits � destyds �n universiteit net vir blankes � om sy ma te help om sewe kinders groot te maak, het hy vir sy broer vertel van sy �brandende begeerte� om eendag daar te studeer.
Sy woede oor sy apartheidskinderjare pols soos �n lae koors deur ons gesprek, maar daar kom geen uitbarsting nie. Hy verduidelik hy kom �uit �n ANC-agtergrond waar ons geleer is ons moenie die persoon haat nie, maar die politiek. Ons blameer nie wit mense nie, maar die stelsel, die ideologie, die onderdrukkers�. Trouens, s� hy, �wit mense het �n belangrike rol te speel in die transformasie en genesing van Suid-Afrika � hulle is op slot van sake Suid-Afrikaners�.