Vreugde, kommer oor studiegeld-aankondigingBetogende studente aan die Universiteit van die Witwatersrand (Wits) het Dinsdag weer met polisiebeamptes gebots tydens die #FeesMustFall-veldtog (11 Oktober 2016) Foto: ANA Lungelwa Zwane, voorsitter van die parlementêre gekose komitee oor onderwys en ontspanning, het die presidensie se aankondiging dat die regering volledig gesubsidieerde hoër onderwys vir arm en werkersklas- voorgraadse studente sal implementeer, verwelkom. “Hierdie verreikende reaksie van die regering is ŉ stap in die regte rigting om te reageer op die pleidooie van studente in die hoëronderwyssektor,” het sy gesê. “Die komitee was nog altyd van mening dat die akademiese uitsluiting van armes bloot op grond van bekostigbaarheid Suid-Afrika se demokratiese bedeling ondermyn. Hierdie reaksie is ŉ stap in die regte rigting om die hoë vlakke van ongelykheid in die land reg te stel,” het Zwane gesê. Die komitee het ook die hernieude fokus op tegniese en beroepsgerigte opleidingskolleges (TVET)-kolleges verwelkom gegewe die vaardigheidstekort in sektors wat noodsaaklik is vir ekonomiese groei. Die toewyding daaraan om dosente in hierdie sektor ook op te lei word ook verwelkom, aangesien dit een van die kwessies is wat deur studente geopper is tydens interaksies met die komitee, het Zwane gesê. Die aankondiging is egter nie op alle terreine verwelkom nie. Die DA het in reaksie op die presidensie se aankondiging gesê hoewel gratis onderrig vir arm studente verwelkom word, moet die aankondiging gesien word vir wat dit is – “ŉ politieke spel met die hoop en drome van miljoene jong mense”. Belinda Bozzoli, woordvoerder van die DA, het gesê die presidensie se verklaring is ŉ kombinasie van “populistiese politiekery, bedrieglike taalgebruik en voorstelle sonder kosteberaming”. Bozzoli meen pres. Jacob Zuma het tot nou gewag met hierdie aankondiging sodat hy opslae by die ANC se verkiesingskonferensie kan maak, terwyl studente, hul families en hoëronderriginstansies al lank angstig wag op nuus oor studiefooie. “Sulke goedkoop politiekery is verstommend. Dit is ook nie verbasend nie dat sy verklaring vol beloftes is, maar geen werklike implementeringsbesonderhede bevat nie,” het sy gesê. Studente betoog op die kampus van Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit (NMMU) oor studiefooie. Foto: Twitter via @Sparkey13 Zuma het gesê gratis hoër onderrig sal aan arm en werkersklasstudente verskaf word wat uit Suid-Afrikaanse huishoudings met ŉ gesamentlike jaarlikse inkomste van minder as R350 000 per jaar kom. Bozzoli meen dit is niks nuuts nie en bloot ŉ voortsetting van wat die ANC nog altyd sê. “Hierdie beperkte aanbod van ‘gratis onderwys vir armes’ is nie finansieel haalbaar nie. Dit sal ongetwyfeld lei tot ŉ verhoging in die nasionale finansiële hulpskema vir studente (NSFAS)-begroting van minstens 100% – van die huidige R11 miljard na R22 miljard. Inteendeel, die getal studente in hierdie kategorie is heeltemal onbekend en hierdie voorstel behels waarskynlik nog ŉ hoër getal. Dit kan die koste van NSFAS tot R30 miljard opstoot.” Bozzoli het uitgewys hoe die verskillende beloftes in die presidensie se verklaring sonder enige werklike kostes en bedrae weergegee is. “Die DA staan by die drie-vlak-model vir befondsing wat ons aan die Heher-kommissie voorgestel het. Die model is ontwerp om die stelsel stabiel te hou en terselfdertyd te verseker dat die sogenaamde ‘missing middle’-studente nie agterweë gelaat word nie, terwyl arm studente finansieel gedek word,” het sy gesê. “Onder ons model sal die armste studente lenings ontvang wat omgeskakel word na toelae wanneer daar sukses behaal word, wat alle hulle koste sal dek. Studente op middelvlak-inkomste sal kwalifiseer vir ŉ kleiner gedeelte van die ondersteuning, wat gegradeer word volgens hul gesin se inkomste. Daar sal van studente wat in staat is om hul eie fondse te betaal, verwag word om dit te doen – en hulle sal beslis nie gepenaliseer word omdat hulle dit doen nie.” Bozzoli het gesê die DA vrees dat die presidensie se verklaring meer kwaad as goed sal doen deur verwagtinge by studente te skep. “Ons is bekommerd dat die begin van die akademiese jaar in 2018 nog onrus en betogings sal behels en frustrasie by studente en die instansies waar hulle studeer sal veroorsaak.”