Wine Training South Africa | Klim die Kelder Leer
Klim die Kelder Leer
-Deur Jana Loots (Vinpro)
Lewenslange leer en loopbaangroei is die onderbou van 'n aantal kelderopleidingsinisiatiewe wat 'n groot verskil in die wynbedryf maak.
"'n Mens is nooit te jonk of te oud om nuwe vaardighede aan te leer op enige vlak van jou lewe nie," sê Emma Burger, projekbestuurder van Wine Training SA (WTSA), wat onder andere die Senior Kelderassistent-ontwikkelingsprogram (SKOP) aanbied. "Dit hoef ook nie altyd formeel te wees nie, maar kan enige plek, enige tyd en in enige formaat plaasvind."
Skop af met SKOP
SKOP is deur die Elsenburgse Keldertegnologie-oudstudentevereniging (EKOV) geloods en lei reeds 30 jaar lank kelderassistente op – nou onder die vaandel van WTSA met die EKOV en Kaapse Wynmakersgilde Ontwikkelingstrust as vennote.
Tans word SKOP 1 en 2 as twee daglange modules regdeur die jaar in die onderskeie wyndruifverbouingstreke aangebied om basiese kelderkennis op te skerp. SKOP 3 strek oor ses dae en SKOP 4 is in 2017 vir die eerste keer as 'n kortkursus oor nege dae in Stellenbosch en Robertson aangebied, met die opsie om na ander streke uit te brei na gelang van die behoefte.
Die voertale vir alle modules is Afrikaans en Engels, met Xhosa op aanvraag. Volgens Emma is enigeen welkom om vir SKOP 1-kursusse in te skryf. Die assistente, wat grootliks deur hul werknemers ingeskryf word, strek van matrikulante tot mense met jarelange kelderondervinding. Hoewel ongeletterde leerders geakkommodeer word, word goeie lees- en skryfvermoë vanaf SKOP 2 vereis. Wiskundige geletterdheid is baie belangrik in die kelderomgewing en vorm 'n sterk basis vir alle modules.
Die koste vir SKOP 1 tot 4 wissel van R1 700 tot R4 300 per persoon. WTSA bied ook 'n NKR Vlak-3 geakkrediteerde Leerlingskapprogram in Wynmaak en 'n NKR Vlak-4 kursus in Voorgesette Onderwys en 'n Opleidingsertifikaat in Generiese Bestuur aan, wat aan leerders toegang kan gee om byvoorbeeld by Elsenburg verder te studeer.
"Die vraag na geakkrediteerde opleiding in die wynbedryf groei geweldig – deels weens die deure wat dit vir die individu oopmaak, maar ook weens druk van die bedryf en regering ten opsigte van swart ekonomiese bemagtiging vereistes," sê Emma.
Kry die groter prentjie
"Dis belangrik vir kelderassistente om nie net te weet hoe om iets te doen nie, maar te verstaan waarom hulle dit doen," sê Santi Basson, koördineerder van Winetech se kelderassistent-studiegroepe.
Die reeks studiegroepe word reeds sedert 2009 gratis in die onderskeie streke aangebied, danksy befondsing van Winetech en die Vinpro Stigting. In 2017 is meer as 400 kelderassistente opgelei.
Drie sessies per streek word vanjaar van Junie tot Augustus in kelderhigiëne, wynstabiliteit en die bottelering en verpakking van wyn aangebied. Elke teoretiese sessie word afgesluit met 'n wynproe, spesifiek met die klem op foutwyne. Die inhoud van die studiegroepe is in Afrikaans en Xhosa, en ongeletterde werknemers is veral welkom, sê Santi.
Winetech loods vanjaar 'n teoretiese en praktiese werkwinkel in Mei en September wat op senior kelderassistente gerig is. "Buiten tegniese kennis kry hulle blootstelling aan die breër wynbedryfprentjie," sê Santi. "Hulle gaan terug na die kelder met groter selfvertroue en trots in hul werk. Werkverhoudings word in die proses versterk en werkgehalte verbeter."
Die drie topleerders word jaarliks aangekondig en vorm deel van die Circle of Excellence, waardeur hulle bande met ander kelderassistente smee, kennis deel en mekaar ondersteun. 'n Soortgelyke SKOP-alumnigroep is ook in wording as 'n platform vir mentorskap en inligtingsoordrag.
Mentorskap is 'n móét
Interne opleiding en mentorskap is 'n belangrike komponent van die wynbedryf se Leer- en Ontwikkelingsplan wat uit die bedryf se strategiese raamwerk (Wise) spruit.
"Enigeen in die werkplek kan 'n mentor vir hul kollega wees, maar jy moet oor sagte vaardighede soos leierskap, motivering, werketiek en professionaliteit beskik," sê Kachné Ross, leer- en ontwikkelingsbestuurder by Winetech.
Hoewel die SKOP-kursusse leierskap en professionaliteit in die meer gevorderde modules aanspreek, gaan werketiek en aanspreeklikheid van vanjaar reeds vanaf SKOP 1 aangebied word.
"Loopbaangroei hoef nie altyd vertikaal te loop nie," sê Kachné. "Iemand met 'n botteleringsagtergrond kan byvoorbeeld met behulp van een of twee kortkursusse vir 'n beroep in verkope oorweeg word."
Die Leer- en Ontwikkelingskantoor stel tans 'n matriks van wynbedryfverwante beroepe saam wat werknemers 'n beter prentjie van hul beroepsmoontlikhede en die nodige vaardighede sal gee.
Oorweeg ook nie-tradisionele maniere van opleiding soos webinars of ander platforms vir e-leer wat koste en tyd spaar. "Die opleiding van mense in die wynbedryf het beslis 'n positiewe rimpeleffek op gemeenskappe," sê Kachné. "Hierdie rimpel begin by werkgewers wat die belangrikheid van leer en ontwikkeling besef en werklik hul mense aanspoor en ondersteun sodat hulle kan groei."
Wat sê die alumni?
"Die opleiding wat aan kelderassistente beskikbaar gestel word, verbreed werklik hul horison. Jy kry 'n beter perspektief wat jou help om prosesse beter uit te voer en eindelik 'n hoërgehalteproduk in die mark te kry. Ons span wat die Winetech-studiegroepe bygewoon het, het meer selfvertroue, bevraagteken prosesse, gee voorstelle vir verbetering en vertel mekaar van nuwe dinge wat ons by ander assistente geleer het."
– Marion Damon, assistentwynmaker van DGB se Bellinghamreeks,
SKOP 1-topstudent in 2000 en raadslid van WTSA
"Gryp elke opleidingsgeleentheid aan wat na jou kant toe kom. Ek was bevoorreg om SKOP en ander opleiding oor die jare deur my werkgewers te kon doen. Dit, tesame met goeie mentorskap, harde werk en 'n leergierigheid, het vir my deure oopgemaak. Vandag verdien ek 'n goeie salaris, besit my eie eiendom en is ek die trotse pa van drie gegradueerdes."