‘Ek is die ANC – ek het ’n ekonomiese probleem’Foto: Pixabay.com Die afgelope naweek het minister Tito Mboweni, minister van finansies, sy ekonomiese groeiplan aan die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee (NUK) gaan probeer verkoop. Verskillende weergawes van oor hoe suksesvol hy was, verskyn tans in die media. Blykbaar moet die topleierskap van die ANC hierná nog met die regerende party se alliansievennote, naamlik die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty (SAKP) en die vakbondfederasie Cosatu, sowel as die Suid-Afrikaanse Nasionale Burgerorganisasie (Sanco) oor die plan vergader. Die alliansievennote was (en is nou nog) almal heftig teen die plan gekant. Volgens die ANC moet die alliansievennote in hierdie komende vergadering die plan “verryk”. “Verryk” klink heeltemal te veel na polities korrekte taal vir om die plan af te water. Suid-Afrika is ekonomies so diep in die moeilikheid dat daar nie meer plek is vir versuikerde of afgewaterde planne nie. Ons kort radikale veranderinge aan die ANC se ekonomiese beleid. ’n Ekonomiese beleid wat tot vandag nie werk geskep het nie, wat nie die ekonomiese groeikoers kon lig nie en wat tot miljarde rand se skuld by staatsentiteite soos Eskom, Denel en SAL gelei het. Wat is die eerste stap wat ’n verslaafde moet doen as hyof sy wil ophou? Hy moet erken dat hy ’n probleem het. Daarom die bekende sin: “Ek is John en ek is ’n verslaafde.” Die alliansievennote en baie ANC-leiers weier om die land se ernstige ekonomiese probleme te erken. Daarom kan hulle nie die probleme oplos nie. Denel, die SAUK en SAL is bankrot en kan nie hul verpligtinge nakom nie. Eskom skuld R450 miljard. Eskom het jaarliks tot R70 miljard nodig om net sy skuld te dek. Sy bedryfsinkomste hierdie jaar is skaars helfte daarvan. Mboweni besef die probleem. In sy plan sê hy: “Die huidige ekonomiese rigting is nie volhoubaar nie – ingrypende aanpassings is nodig.” Hopelik besef president Cyril Ramaphosa ook die krisis as hy sê: “Die staat se geld is op.” Luister na die ANC se alliansievennote; luister na sommige ANC-parlementslede en NUK-lede; luister na die Luthuli-huiskliek van Ace Magashule as hulle oor die ekonomie praat. Hulle wil soos altyd voortgaan. Besigheid soos gewoonlik. Geen veranderinge nie. In die ANC se NUK-vergaderings sit Zuma en Zwane dikmond links agter. Hulle hou toesig dat die ekonomies onuitvoerbare besluite van die ANC se 2017-konferensie oor grond, oor die Reserwebank en oor die gesondheidstelsel wel uitgevoer moet word. Dit is nie wat ons ekonomies nou in Suid-Afrika nodig het nie. Ons kort ingrypende veranderinge van die ANC se mislukte ekonomiese beleid. Hul arbeidsbeleid, hul regstellende beleid en hul oordrewe klem op staatsinmenging moet verander. Ons kan nie meer maande wag vir gesprekke en vergaderings nie. Hoekom kort ons dringend in die volgende twee maande drastiese ekonomiese ingryping? Omdat Pravin Gordhan nou sy reddingsplan vir Eskom moet bekendmaak. Omdat Mboweni sy kleinbegroting in Oktober lewer. Die ekonomiese boodskap daarin is belangriker as die latere hoofbegroting omdat Moody’s, as graderingsagentskap, dit met valkoë dophou. Moody’s besluit in November of hulle Suid-Afrika finaal na rommelstatus gaan afgradeer. Om ’n probleem te ontken, is ’n bekende verdedigingsmeganisme. Maar as jy nie jou probleem erken nie, sal jy niks doen om dit reg te stel nie. Tot nadeel van Suid-Afrika skiet hierdie ANC-leiers en alliansievennote tans Mboweni en ander ingrypende planne af. Is dit omdat hulle nie die ekonomiese krisis besef nie? Ramaphosa en Mboweni moet begin om die ANC-leierskorps van die erns van die ekonomiese krisis te oortuig. Moenie opposisieparlementslede of die burgerlike samelewing daarvan probeer oortuig nie. Hulle ís oortuig. Baie ministers glo nog die krisis is nie so erg nie. Laat hulle skrik vir al die feite van Eskom se skuld. Verduidelik wat gebeur as die regering skielik geforseer word om miljarde rande te betaal vir die waarborge wat hulle vir Eskom, SAL en andere geteken het. Dan stop alle staatsdienssalarisse – ook ministers se salarisse! Ek was in ’n kabinetsvergadering, reeds tien jaar gelede, toe ’n minister gesê het sy wil nie in die kabinet wees die dag as die regering nie meer staatstoelaes aan 17 miljoen mense kan uitbetaal nie. As Eskom, SAL, SAUK en Denel in duie stort en Moody’s ons na rommelstatus afgradeer, dan is ons daar. Ons het planne nodig wat beduidend verskil van die huidige ANC se ekonomiese beleid. Sonder begrip vir ons ekonomiese krisis gaan die ANC-leierskorps nie Mboweni- of enige ander drastiese planne aanvaar nie. Ons wag vir ’n eerlike sin vanaf die ANC: “Ek is Cyril. Ek erken ons huidige ekonomiese beleid werk nie.” Of gaan dit namens die ANC wees? “Ek is Ace Magashule. Ek gee nie om dat ons soveel staatskuld het nie.”