Paryse Metro - Wikipedia
Oorstapsaal (Salle de correspondance) in die Saint-Lazarestasie
'n Eienaardigheid van die Paryse Metro, die kruising van Rue de Lagny op straatvlak, in die 20ste arrondissement, ter wille van toegang tot onderhoudwerkswinkels.
Die Paryse Metro (Frans: Métro de Paris) is 'n openbare vervoerstelsel wat die Franse hoofstad, Parys, en die omliggende stedelike gebied bedien. Dit bestaan uit 16 lyne wat hoofsaaklik ondergronds loop en altesaam 214 kilometer lank is. Dié moltreinstelsel, wat 'n simbool van Parys geword het, word gekenmerk deur die digtheid van sy netwerk in die middestad van Parys en sy homogene argitektoniese styl wat sterk deur die Art Nouveau-beweging beïnvloed is.
Die eerste spoorlyn van die Paryse Metro is tydens die aanloop tot die Wêreldtentoonstelling van 1900 opgerig. Dit is 'n paar maande na die aanvang van die tentoonstelling ingehuldig. Die netwerk is daarna tot met die Tweede Wêreldoorlog vinnig in die middestad van Parys uitgebrei. Na 'n tussenpose tydens die décennies voitures (motordekades) (1950-1970), is verskeie bestaande lyne verleng tot die nabygeleë banlieue (woonbuurte). Dié keuse het die ontwerp met sy geringe afstand tussen stasies en verminderde kapasiteit van die waens beïnvloed en dit beperk vandag die uitbreiding van die netwerk. Die Paryse metro het intussen aan die einde van die 20ste eeu 'n nuwe lyn wat geheel en al geoutomatiseer is ingewy, lyn 14, veral bedoel om die druk op lyn A van die RER te verlig.
Die metro vervoer vandag ongeveer 4,9 miljoen passasiers per dag (1,409 miljard per jaar in 2006). Dit bedien 300 stasies (384 haltes), waarvan 62 oorstap (correspondance) na ander stasies moontlik maak. Die Paryse Metro is in terme van aantal passasiers die vierde grootste ná dié van Moskou (2,5 miljard), Tokio en Mexiko, en sewende in terme van die lengte daarvan ná New York, Londen, Madrid, Seoel, Tokio en Moskou (maar in die 1ste plek as die RER-lyne ingesluit word) en in derde plek in terme van aantal stasies ná New York (468 stasies) en Seoel.
Die werking van die Paryse Metro word verseker deur die RATP. Die instelling bestuur ook 'n gedeelte van die RER, die busdiens van Parys en die nabygeleë woonbuurte, asook drie van die vier tremlyne in Île-de-France (T1, T2 en T3). Die bedryfs- en beleggingsbegroting van die Paryse metro word deur STIF bepaal wat vir die strategie vir die ontwikkeling van vervoer in die Île-de-France verantwoordelik is en vir finansiering sorg.
Dienste in Parys en sy woonbuurte word ook verseker deur ander stedelike vervoermiddels: die RER (451 miljoen passasiers in 2006 op die RER RATP-netwerk), die Transilien (voorstedelike spoorweg 655 miljoen passasiers insluitend die netwerk van RER SNCF), 4 trems (64 miljoen passasiers), die busdiens (997 miljoen passasiers in 2006) asook 2 VAL-lyne wat 'n plaaslike diens aan die lughawens bied asook die Funiculaire de Montmartre, 'n kabeltrein onder beheer van RATP wat passasiers teen Montmartre op en af vervoer. Meer onlangs is die ambisieuse Vélib (vélo libre of vélo liberté gratis of vrye fiets) program in 2007 geloods - 'n openbare fietsprogram wat 20 000 fietse by 1450 geoutomatiseerde huurstasies beskikbaar stel.
1 Die netwerk
2 Die stasies
2.1 Ontwerp van die stasies
2.2 Ingange, kaartjieskantore en oorstapgange
3.1 Dertig jaar se armdraaiery
3.2 Die eerste netwerk
3.3 Verlenging na die banlieue
3.4 Ná 1949
3.5 Konstruksie van Lyn 14
4 Ontwikkelings wat onderweg is of beplan word
4.1 Outomatisering van Lyn 1
4.2 Vermeerdering in die frekwensie van treine
4.3 Hernuwing van die treine
4.4 Verlenging onderweg of beplan
4.5.1 Verlengings van lyne
4.5.2 Verbindingsmetro in die Paryse voorstede
4.5.3 Ander beplande verbeterings
Die spoorlyne van die Paryse Metro
Die Paryse Metro is bedink om 'n hoë gehalte diens in die middestad van Parys te bied: die stasies in Parys is baie naby mekaar - gemiddeld 548 m, maar so min as 424 m op lyn 4 en meer as 1 km op lyn 14 - wat 'n digte rooster in die Paryse middestad verskaf. Die nabygeleë woonbuurte word deur die verlenging van die lyne bedien en noodsaak besoek aan die middestad van Parys om van een woonbuurt na die ander te reis. Die lae spoed waarteen die metro loop maak dit onprakties om die grande couronne (die afgeleë woonbuurte en voorstede van Parys) te bedien.
Die Paryse metro is hoofsaaklik ondergronds (197 km uit 214): die bogrondse gedeeltes bestaan uit dele van die oorbrug in die middestad van Parys (lyn 1, 2, 5 en lyn 6) en op die oppervlak in die woonbuurte (lyne 1, 5, 8 en 13). Die tonnels van die Paryse Metro is naby die oppervlak as gevolg van die aard van die Paryse bodem wat baie homogeen is en nie die bou van baie diep tonnels toelaat nie; daar is 'n aantal uitsonderings wat deur die reliëf bepaal word (Butte Montmartre, Ménilmontant). As gevolg van die geringe diepte moet die tonnels die straatasse volg: dit volg gereeld kronkelende paaie; die spesifikasies vir die metro wat in 1900 gevestig is bepaal 'n minimum krommingstraal van 75 m, wat baie laag is vir 'n spoorlyn en wat nie orals toegepas is nie (Bastille, Notre Dame de Lorette, ...).
Bogrondse stasie Jaurès (lyn 2)
Die twee metrospoorlyne wat verkeer in teenoorgestelde rigtings dra, loop, waar hulle ondergronds is, byna altyd in 'n enkele tonnel. Treine loop aan die regterkant soos in meeste ander Franse metro's en trems (maar anders as wat prakties is vir SNCF-treine). Die ander eienskap wat standaard is in die vervoerstelsel is die spoorwydte van 1,435 m (standaardwydte). Elektriese toevoer word deur 'n derde spoor verskaf en die elektriese spanning is 750 volt gelykstroom.
Die omgrensingsprofiel of gabariet van die treine van die Paryse metro is betreklik nou (2,40 meter wyd), in vergelyking met ander metro's (Lyon se metro: 2,80m) met 'n kapasiteit van tussen 600 en 700 passasiers per trein vir lyne 1, 4 en 14, in vergelyking met 2600 passasiers in die treine van MI 2N van RER A. Anders as die netwerk van die New Yorkse moltrein en dié van Londen het al die lyne dieselfde gabariet. Een van die spesifikasies van die Paryse Metro is die gebruik van bandemetro op vyf van die lyne: hierdie tegniek wat in die 1950's deur RATP ontwikkel is, is na sekere ander netwerke uitgevoer (Montréal, Mexiko, Santiago). Dus het die lyne 1, 4, 6, 11 en 14 spesiale toerusting wat dit vir bandemetro's moontlik maak om die lyne te gebruik. Die aantal waens wat 'n trein opmaak wissel volgens die lyne tussen 3 en 6 waens, waarvan die mees algemene aantal 5 is maar wat tot 8 vermeerder kan word met die verlenging van lyn 14. Treine op dieselfde lyn het egter altyd die selfde aantal waens.
Slegs lyne 7 en 13 beskik oor twee takke met verskillende eindpunte.
Treine bedien alle stasies behalwe dié wat gesluit is vir herstelwerk of aanbouing as deel van die metrovernuwingsprogram.
Lengte in km
La Défense ↔ Château de Vincennes
0166 !16,6 (0,6)
0123 !12,3 (2,2)
Pont de Levallois ↔ Gallieni
Gambetta ↔ Porte des Lilas
cf ligne 3
Porte de Clignancourt ↔ Porte d’Orléans
Bobigny - Pablo Picasso ↔ Place d’Italie
0146 !14,6 (2,5)
Charles de Gaulle — Étoile ↔ Nation
0137 !13,7 (6,1)
La Courneuve ↔ Villejuif
/ Mairie d’Ivry
Louis Blanc ↔ Pré Saint-Gervais
cf ligne 7
Balard ↔ Créteil — Préfecture
0221 !22,1 (2,8)