Toe ek nou die dag gevra is oor 'n bakkery naby my huis, het ek geantwoord dat ek onlangs sy watertand-sjokoladekoekies geëet het. My vrou het my reggehelp en opgemerk dat die koekies wat ek geëet het eintlik hawermoutrosyne was.
Hoekom het ek hierdie geheuefout gemaak? Is dit 'n vroeë teken van dreigende demensie? Moet ek my dokter bel?
Of is dit 'n goeie ding om die besonderhede van 'n nagereg te vergeet, aangesien die alledaagse lewe gevul is met 'n enorme aantal besonderhede, te veel vir 'n eindige menslike brein om akkuraat te onthou?
Ek is 'n kognitiewe wetenskaplike en was die bestudering van menslike persepsie en kognisie vir meer as 30 jaar. Ek en my kollegas het ontwikkel nuwe teoretiese en eksperimentele maniere om hierdie soort fout te ondersoek. Is hierdie geheuefoute 'n slegte ding as gevolg van foutiewe verstandelike verwerking? Of, teen-intuïtief, kan hulle wees 'n goeie ding, 'n wenslike newe-effek van 'n kognitiewe sisteem met beperkte kapasiteit wat doeltreffend werk? Ons leun na laasgenoemde – dat geheuefoute eintlik 'n manier kan aandui waarop die mens kognitiewe sisteem is "optimaal" of "rasioneel".
Is mense rasioneel?
Vir dekades het kognitiewe wetenskaplikes gedink of menslike kognisie streng rasioneel is. Begin in die 1960's, sielkundiges Daniel Kahneman en Amos Tversky gedoen baanbrekersnavorsing oor hierdie onderwerp. Hulle het tot die gevolgtrekking gekom dat mense dikwels gebruik "vinnige en vuil" geestelike strategieë, ook bekend as heuristiek.
Byvoorbeeld, wanneer gevra word of die Engelse taal meer woorde het wat met die letter "k" of met "k" as die derde letter begin, sê die meeste mense daar is meer woorde wat met "k" begin. Kahneman en Tversky het aangevoer dat mense tot hierdie gevolgtrekking kom deur vinnig te dink aan woorde wat met "k" en met "k" in die derde posisie begin, en op te let dat hulle aan meer woorde met daardie aanvanklike "k" kan dink. Kahneman en Tversky het na hierdie strategie verwys as die "beskikbaarheid heuristies" – wat die maklikste by jou opkom, beïnvloed jou gevolgtrekking.
Alhoewel heuristieke dikwels goeie resultate lewer, doen dit soms nie. Daarom het Kahneman en Tversky aangevoer dat, nee, menslike kognisie nie optimaal is nie. Inderdaad, die Engelse taal het baie meer woorde met "k" in die derde posisie as woorde wat met "k" begin.
Suboptimaal of die beste wat dit kan wees?
In die 1980's het navorsing egter in die wetenskaplike literatuur begin verskyn wat daarop dui dat menslike persepsie en kognisie dikwels optimaal kan wees. Byvoorbeeld, verskeie studies het bevind dat mense kombineer inligting van verskeie sintuie – soos visie en gehoor, of visie en aanraking – op 'n wyse wat statisties optimaal is, ten spyte van geraas in die sensoriese seine.
Miskien die belangrikste, navorsing het getoon dat ten minste sommige gevalle van oënskynlik suboptimale gedrag eintlik die teenoorgestelde is. Dit was byvoorbeeld algemeen bekend dat mense soms die spoed van 'n bewegende voorwerp onderskat. Wetenskaplikes het dus veronderstel dat menslike visuele bewegingspersepsie suboptimaal is.
Maar meer onlangse navorsing het getoon dat die statisties optimale sensoriese interpretasie of persep een is wat visuele inligting oor die spoed van 'n voorwerp kombineer met algemene kennis dat die meeste voorwerpe in die wêreld geneig is om stilstaande of stadig te beweeg. Boonop onderskat hierdie optimale interpretasie die spoed van 'n voorwerp wanneer visuele inligting raserig of lae kwaliteit is.
Omdat die teoreties optimale interpretasie en mense se werklike interpretasie soortgelyke foute maak in soortgelyke omstandighede, kan dit wees dat hierdie foute onvermydelik is wanneer visuele inligting onvolmaak is, en dat mense eintlik bewegingsnelhede so goed waarneem as wat dit waargeneem kan word.
Wetenskaplikes het verwante resultate gevind toe hulle menslike kognisie bestudeer het. Mense maak dikwels foute wanneer hulle onthou, redeneer, besluit, beplan of optree, veral in situasies wanneer inligting dubbelsinnig of onseker is. Soos in die perseptuele voorbeeld oor visuele spoedberaming, is die statisties optimale strategie wanneer kognitiewe take uitgevoer word om inligting uit data, soos dinge wat 'n mens waargeneem of ervaar het, te kombineer met algemene kennis oor hoe die wêreld tipies werk. Navorsers het bevind dat die foute wat deur optimale strategieë gemaak word – onvermydelike foute as gevolg van dubbelsinnigheid en onsekerheid – ooreenstem met die foute wat mense werklik maak, wat daarop dui dat mense kan kognitiewe take so goed verrig as wat dit uitgevoer kan word.
Bewyse het toegeneem dat foute onvermydelik is wanneer daar waargeneem en geredeneer word met dubbelsinnige insette en onsekere inligting. Indien wel, dan is foute nie noodwendig aanwysers van foutiewe verstandelike verwerking nie. Om die waarheid te sê, mense se perseptuele en kognitiewe stelsels kan eintlik redelik goed werk.
Jou brein, onder beperkings
Daar is dikwels beperkings op menslike geestelike gedrag. Sommige beperkings is intern: Mense het beperkte vermoë om aandag te gee – jy kan nie gelyktydig aan alles aandag gee nie. En mense het beperkte geheuekapasiteit – jy kan nie alles in volle detail onthou nie. Ander beperkings is ekstern, soos die behoefte om betyds te besluit en op te tree. Gegewe hierdie beperkings, kan dit wees dat mense nie altyd optimale persepsie of kognisie kan uitvoer nie.
Maar – en dit is die sleutelpunt – alhoewel jou persepsie en kognisie dalk nie so goed sou wees as wat hulle kon wees as daar geen beperkings was nie, kan hulle as goed aangesien hulle die teenwoordigheid van hierdie beperkings gegee kan word.
Oorweeg 'n probleem waarvan die oplossing vereis dat jy gelyktydig oor baie faktore dink. As jy weens kapasiteitsbeperkings op aandag nie oor alle faktore gelyktydig kan dink nie, sal jy nie aan die optimale oplossing kan dink nie. Maar as jy dink aan soveel faktore as wat jy terselfdertyd in jou gedagtes kan hou, en as dit die mees insiggewende faktore vir die probleem is, dan sal jy in staat wees om te dink aan 'n oplossing wat so goed as moontlik gegee is jou beperkte aandag.
Die grense van geheue
Hierdie benadering, wat "beperkte optimaliteit" beklemtoon, staan ​​soms bekend as die "hulpbron-rasioneel" benadering. Ek en my kollegas het 'n hulpbron-rasionele benadering tot menslike geheue ontwikkel. Ons raamwerk dink aan geheue as 'n tipe kommunikasiekanaal.
Wanneer jy 'n item in die geheue plaas, is dit asof jy 'n boodskap aan jou toekomstige self stuur. Hierdie kanaal het egter beperkte kapasiteit, en dit kan dus nie alle besonderhede van 'n boodskap oordra nie. Gevolglik is 'n boodskap wat op 'n later tydstip uit die geheue gehaal is dalk nie dieselfde as die boodskap wat op die vroeër tydstip in die geheue geplaas is nie. Dit is hoekom geheuefoute voorkom.
As jou geheuewinkel nie al die besonderhede van gestoorde items getrou kan onderhou nie as gevolg van sy beperkte kapasiteit, dan sal dit wys wees om seker te maak dat watter besonderhede dit ook al kan onderhou, die belangrikste is. Dit wil sê, geheue moet die beste wees wat dit kan wees binne beperkte omstandighede.
Inderdaad, navorsers het gevind dat mense geneig is om dit te doen onthou taak-relevante besonderhede en om taak-irrelevante besonderhede te vergeet. Daarbenewens, mense is geneig om die algemene strekking te onthou van 'n item wat in die geheue geplaas is, terwyl die fyn besonderhede daarvan vergeet word. Wanneer dit gebeur, is mense geneig om die ontbrekende besonderhede geestelik te "invul" met die mees algemene of alledaagse eienskappe. In 'n sekere sin is die gebruik van alledaagse eiendomme wanneer besonderhede ontbreek 'n tipe heuristiek - dit is 'n vinnige en vuil strategie wat dikwels goed sal werk, maar soms misluk.
Hoekom het ek onthou hoe ek sjokoladekoekies geëet het terwyl ek eintlik hawermout-rosyntjiekoekies geëet het? Want ek het die kern van my ervaring onthou – koekies eet – maar ek het die fyn besonderhede vergeet, en so hierdie besonderhede ingevul met die mees algemene eienskappe, naamlik koekies met sjokoladeskyfies. Met ander woorde, hierdie fout demonstreer dat my geheue so goed as moontlik werk onder sy beperkings. En dit is 'n goeie ding.