Wel vandag is ek verseker nie meer 'n kind nie, ek's 'n volwasse man. Maar sou jy na my "screen saver" op my rekenaar kyk sou jy niemand anders as The Green Lantern daar sien nie. En langs my bed staan daar 'n Incredible Hulk aksie-figuur. Natuurlik tot die afgryse en skaamte van my vrou en my dogter.
Hierdie wêreldwye fassinering met superhelde is egter meer kompleks as net 'n behoefte aan ontvlugting. Dit gaan oor die moderne mens se groeiende behoefte aan 'n eietydse verstaan van sy ewigdurende veranderende wêreld.
Die wetenskap en ekonomie is eenvoudig net nie gerat om die menslike psige 'n sin van betekenis te gee nie. En tradisionele godsdienste, aan die ander kant, het weer vasgeval in outydse mites en sodoende irrelevant geword vir vandag se moderne mens.
Dit beteken egter nie dat moderne mense nie 'n behoefte het aan 'n eietydse, kreatiewe, dinamiese en inspirerende mitologie nie. En interessant genoeg lyk dit asof films die rol van die godsdiens in die skepping van mites oorgeneem het. Hiervan getuig die sukses van die grootste lokettreffer van alle tye: Avatar.
In Avatar skep James Cameron, die draaiboekskrywer en regisseur, die asemrowende wêreld van Pandora. Die verhaal speel af in die jaar 2154, en die verwondering wat die kyker ervaar help om 'n nuwe mite te skep. Dit is dan ook die eerste funksie van 'n mite, om verwondering binne jou wakker te maak.
In teologiese taal sou dit beskrywe word as panenteïsme – God in alles, alles in God, maar God ook meer as alles. En so skep of herskep Avatar 'n mite. 'n Baie nodige nuwe uitkyk. Veral omdat die hartseer realiteit is dat die tradisionele godsdienste nie gehelp het om die mensdom sensitief te maak vir hulle enigste woning, planeet Aarde nie. Inteendeel, die mites wat godsdiens die mensdom gegee het, het hulle arrogant en selfsugtig gemaak. Hierdie "Kroon van die skepping"- mitologie het meegebring dat moeder Aarde geplunder, misbruik en verkrag is.
Mense soek na nuwe rigtingwysers en spirituele beginsels wat hulle lewens kan verryk en genees. Maar hulle soek ook na beginsels wat hulle kritiese en ondersoekende denke kan bevredig. Daarom dat moderne mense reg oor die wêreld behoefte aan nuwe mites het wat hulle nie meer verlore en geïsoleerd laat voel nie.
Sy verwysing na ons wêreld se huidige "fragmentation" en "alienation" is baie akkuraat. Dit is tipies wat gebeur as daar nie meer 'n narratief of mite is wat mense sinvol aan mekaar bind nie. Daarom is 'n eietydse mitologie so nodig.
Ek verstaan egter die huiwering by baie mense om oop te wees vir hierdie idée van 'n eietydse mite. Baie mense voel hulle is mislei deur hulle godsdiens en wil daarom niks meer te doen hê met mites nie. Hulle is baie skepties oor die rol van mites in 'n wêreld waar die wetenskap veel meer waarheid verkondig as wat 'n storie kan. En daarom verkies hulle die empiriese en feitelike verklarings vanuit die wetenskaplike wêreldbeeld.
Wiskundige en feitelike taal het verseker sy plek maar min dinge kan 'n mens inspireer soos musiek, kuns of 'n goeie storie. Ons vertel graag vir mekaar stories van hoop. Stories wat troos, insig en motivering kan bring waar daar voorheen slegs hartseer en moedeloosheid was.
Dit is in essensie al wat 'n mite eintlik is. Net 'n storie wat deur mense binne 'n spesifieke tyd en omstandighede vertel is, om daarmee woorde te gee aan hoe dinge wat gebeur het, deur hulle ervaar is. Dit gaan primêr daaroor om sin te maak uit hulle ervarings-wêreld. Dit moet dus nooit verwar word met feite of geskiedkundige gebeure nie.
Anders gestel kan mites gesien word as 'n simboliese kaart vir die innerlike reis. En op hierdie kaart is sleutel verwysings aangebring wat kan help om dieper insig te beleef, en metafore om die ego en donkerkant te verduidelik. Die kaart is nie die terrein nie, slegs 'n simboliese vertolking daarvan.
Dink maar net, hoe 'n eks dwelmslaaf aan iemand sou verduidelik wat die verslawing aan sy lewe gedoen het. Hy sal dit vertel asof die dwelms 'n fisiese monster is. En dat hierdie monster hom wou vernietig en dat daar 'n stryd om lewe en dood tussen hulle was. Almal weet tog dat dwelms nie 'n fisiese monster is nie. Almal weet instinktief dat hierdie mitiese taal is en probeer beskrywe wat die persoon in sy innerlike stryd teen sy verslawing ervaar en beleef het.
Kyk maar net hoe mense deur die geskiedenis hulle werklikheid verwoord het en watter metafore oor die lewe, dood en die onsienlike hulle gebruik het. Sien ook raak dat dit meer van hulle kennis en interpretasie sê, as noodwendig oor die werklikheid.
Hoe groter en belangriker die doel van die superheld is – gewoonlik om die vernietiging van die aarde te verhoed (en jy kry nie sommer 'n groter doel of taak as dit nie!) – hoe moeiliker word dit om die taak suksesvol te kan voltooi.
Natuurlik weet ons dat daar nie regtig 'n Gotham City of Metropolis bestaan nie. En verseker bestaan daar geen ring wat jou super kragte kan gee soos vir The Green Lantern nie. En (hopelik) dink niemand as 'n spinnekop jou byt gaan jy "spider senses" ontwikkel nie. Dit is slegs metafore, simbole, verbeeldingryke stories waarmee iets gesê word van ons elkeen se stryd met ons ego, donkerkant, vrese, drome, verantwoordelikhede, beperkings en sterflikheid.