PressReader - Kuier: 2017-04-19 - Se­ku­ri­teit vir jou huis kos baie
Se­ku­ri­teit vir jou huis kos baie
Dis nie net groot­men­se wat soms suk­kel om o­pe­lyf te kry nie. Dit kan selfs er­ger wees as kin­ders hard­ly­wig is.
Kuier - 2017-04-19 - Inhoud - DEUR ROWENA HENDRICKS
die spys­ver­te­ring­stel­sel is iets wat al van ge­boor­te af vir die mens pro­ble­me kan gee. Ma’s moet al van ba­ba se eer­ste le­wens­dae se­ker maak al­les wat bo in­gaan, bly bin­ne en word uit­ein­de­lik op die regte ma­nier uit­ge­skei. Soms loop din­ge ver­keerd en haak din­ge bie­tjie vas en dan kan dit baie on­ge­mak­lik vir ba­ba raak.
Só by­voor­beeld weet ma’s wat eks­klu­sief bors­voed ’n ba­ba sal ge­reeld ’n stoel­gang hê. Maar wan­neer jou ba­ba for­mu­le­melk drink, kan daar soms pro­ble­me ont­staan en is die kan­se goed dat ba­ba hard­ly­wig kan raak om­dat blik­melk nie so gou en mak­lik soos bors­melk deur ba­ba se spys­ver­te­ring­stel­sel ver­teer kan word nie.
Ook wan­neer Ma, Pa, Boet of Sus dalk aan chro­nie­se hard­ly­wig­heid ly, is die
’n Mens wil mos nie sien jou kind het seer nie, dan loop my tra­ne som­mer net daar.
kan­se goed dat ba­ba ook met hard­ly­wig­heid kan suk­kel. Ou­ers moet dus mooi op­let wat hul ba­ba of kleu­ter eet, om­dat dit dan mak­li­ker sal wees om vas te stel wat die pro­bleem ver­oor­saak.
By vol­was­se­nes is daar ver­skeie oor­sa­ke vir chro­nie­se hard­ly­wig­heid, maar van die al­ge­meen­ste re­des is se­ker­lik die ver­keer­de kos­se wat ons eet wat moei­lik ver­teer, as daar ’n fa­mi­lie­ge­skie­de­nis van hard­ly­wig­heid is en wan­neer jy te min wa­ter drink. Want soos me­ni­ge lig­gaams­funk­sies, speel wa­ter ’n be­lang­ri­ke rol in die spys­ver­te­ring­stel­sel om die no­di­ge voe­ding­stow­we te help ab­sor­beer uit die voed­sel wat ons eet.
En dis ver­al wys om die vol­gen­de kos­se te ver­my as jy reeds suk­kel met hard­ly­wig­heid: Pie­sang, ge­mors­kos, rooi­vleis, droë kos­se, sjo­ko­la­de en vol­was­se­nes moet ook al­ko­hol en kaf­fi­ë­ne ver­my. Dié kos­se kan die on­ge­mak en ly­ding ver­er­ger.
Wan­neer dit by kin­ders kom, kan dit eg­ter er­ger wees om­dat hul­le nie kan sê waar die pyn is nie en die ou­ers mag­te­loos laat voel om hul kind te help.
Dis iets wat A­li­cia Bo­rai­ne (34) van die Strand na­by Kaap­stad al te goed ken, want haar seun­tjie, Matt (3), suk­kel se­dert ba­ba­tyd al met er­ge hard­ly­wig­heid en derm­pro­ble­me. Sy ma­gie was al soms so hard op­ge­swel dat dit pyn­lik was as hul­le hom net wil op­tel. En om hom uit­ein­de­lik so­ver te kry om te poef is om­trent ’n saak van ge­bed, sê sy.“Niks be­rei jou voor vir dié saak nie, want jy be­skou dit as van­self­spre­kend dat die kind sal nr. 2 na­dat hy ge­ëet of ge­drink het. Hul­le be­rei jou ook nie hier­op voor as jy voor­ge­boor­te­klas loop nie.”
di­eet help baie
A­li­cia sê sy het ge­bors­voed en din­ge het goed ge­gaan met Matt, maar toe sy op­hou en hy for­mu­le­melk be­gin drink, het hul pro­ble­me ook be­gin.“Hy sou soms heel­tyd sy melk op­bring en ons het ag­ter­ge­kom hy het on­ge­reel­de stoel­gan­ge en huil his­te­ries as hy ’n nr. 2-doek ge­had het. Daar was soms ook ’n bie­tjie bloed.
“Ons was al by drie of vier ver­skil­len­de pe­di­a­ters en an­der dok­ters net om el­ke keer nóg ’n o­pi­nie te kry, maar toet­se en scans het ook niks op­ge­le­wer nie en al­les wys nor­maal. Maar hy is ’n baie fus­sy e­ter en dok­ters meen dit dra groot­liks by tot die pro­bleem. Die pe­di­a­ter wat hom al van ba­ba­tyd af ken, meen ook die pro­bleem kan dalk siel­kun­dig wees om­dat hy nog al­tyd seer­ge­kry het met el­ke stoel­gang en het aan­ge­raai dat ons hom so­ver moont­lik op ’n ge­son­de di­eet­plan moet hou en sorg dat hy baie wa­ter drink,”sê A­li­cia.
En nou dat hy pot­ty train, gaan dit maar bie­tjie swaar, want hul­le moet hom die heel­tyd dop­hou in­ge­val hy ’n nr. 2 wil maak, want dan vries hy en pro­beer dit dan te­rug knyp.
A­li­cia sê hoe­wel sy al self voor­heen met hard­ly­wig­heid ge­suk­kel het, ly baie an­der fa­mi­lie­le­de ook hier­aan en gee die tan­nies ver­al raad oor hoe om dié pro­bleem aan te pak, soos om ’n seep­steel­tjie te ge­bruik en hom ge­kook­te dro­ë­vrug­te en baie prui­me te laat eet.
Ki­ran Ran­chod, ’n ap­te­ker van S­teen­berg P­har­ma­cy in die sui­de­li­ke voor­ste­de van Kaap­stad, sê dis soms baie moei­lik om te be­paal of ’n ba­ba of jong kind hard­ly­wig is of nie, want be­hal­we vir ’n har­de (en soms bloe­de­ri­ge) stoel­gang en an­der ko­liek­ag­ti­ge simp­to­me soos ’n aan­hou­den­de ge­hui­le­ry en maag­kram­pies, kan hul­le nie vir jou sê wat fout is nie.
“’n Ma se in­stink­te sal dus ge­woon­lik in­skop en vir haar sê dat daar pro­ble­me is en dat die kind seer het,”ver­dui­de­lik hy.
Van die hoof­oor­sa­ke van hard­ly­wig­heid by kin­ders (en vol­was­se­nes), meen hy, is ’n on­ge­son­de di­eet, hoe­veel vloei­stow­we hul­le per dag in­neem, as die ba­ba van for­mu­le­melk ver­an­der het en as daar ’n fi­sie­ke ver­an­de­ring is wat ’n ob­struk­sie in die derm­ka­naal of a­nus kan ver­oor­saak.
Hy sê die bes­te raad vir oud en jonk is om baie vloei­stow­we, ver­al wa­ter, in te neem wat sal help om stoel­gan­ge sag te hou, om ve­sel­ry­ke kos­se te eet wat sal help met die spys­ver­te­ring en om so­ver moont­lik spi­cy kos­se te ver­my.
“Daar kan be­slis ook e­mo­si­o­ne­le oor­sa­ke wees wan­neer die kind by­voor­beeld stres er­vaar en crè­che toe gaan of sy word nie reg ge­pot­ty train nie. Of sy be­land in ’n stres­vol­le si­tu­a­sie en/of gaan deur ’n e­mo­si­o­ne­le of om­ge­wings­ver­an­de­ring, soos sy ver­an­der van dag­sorg,”ver­dui­de­lik Ki­ran.
Volg dié raad
“Dit kan eg­ter erns­tig raak as die pro­bleem nie gou op­ge­los en die kind so gou moont­lik ’n nor­ma­le of sag­te stoel­gang het nie. En as dit (die stoel­gang) klip­hard, bloe­de­rig, ver­stop of pyn­lik is en dit el­ke keer in ’n stres­vol­le si­tu­a­sie vir die kind én ou­er ont­aard, moet hul­le be­slis da­de­lik me­die­se hulp kry om die pro­bleem so gou moont­lik op te los.”
Vol­gens Ki­ran is daar baie ver­skil­len­de ti­pes be­han­de­ling, maar dit ver­skil van ge­val tot ge­val en dit hang ook na­tuur­lik af van die kind se ou­der­dom. Hy sê daar is al­ler­han­de lak­seer­mid­dels en an­der oor-die-toon­bank me­di­ka­sie wat kan help met hard­ly­wig­heid, maar dat kin­ders ver­al meest­al net met ge­ne­rie­se pro­duk­te be­han­del word in­dien no­dig.
Hy sê jy kry lak­seer­mid­dels wat sta­di­ger en oor tyd werk, soos Mo­vi­col, en dan is an­der waar jy da­de­lik ’n uit­wer­king kan voel en sien, soos Dul­co­lax en Se­no­kots, maar wat nie nood­wen­dig ge­skik vir kin­ders is nie.“Jy kry dan ook pro­duk­te soos ’n e­ne­ma (vloei­stof) en set­pil­le wat kan help met hard­ly­wig­heid.
“Die bes­te is dat die kind ’n ge­son­de di­eet volg. As hy dan steeds suk­kel met hard­ly­wig­heid, stel ek voor dat hy baie vloei­stof in­neem soos ver­al pru­ne jui­ce, ge­pas­te ve­sel­ry­ke pap en an­der kos­se eet en om dalk ’n pro­bi­o­tic te neem wat sal help met spys­ver­te­ring.”
A­li­cia sê hoe­wel hul­le nog nie die pre­sie­se oor­saak van Matt se hard­ly­wig­heid kon vas­stel nie, gaan dit al baie be­ter.
“Ons het ook oor die ja­re ge­leer om hom toi­let toe te neem so­dra ons sien hy be­gin ‘knyp’; dis ’n heng­se uit­da­ging om hom te oor­reed om te gaan (moet sê dit gaan al baie be­ter) en ons pro­beer om hom te leer dat dit net er­ger gaan raak in­dien hy nie toi­let toe gaan nie.
“’n Mens wil mos nie sien jou kind het seer nie, dan loop my tra­ne som­mer net daar. Maar met tyd het ons ge­leer om die bes­te van e­ni­ge si­tu­a­sie te maak, kop te hou en hom te kal­meer,”sê A­li­cia.“En dit help be­slis in ons ge­val!”