(Aangestuur vanaf Selenium)
Seleen (Grieks σελήνη selene wat "Maan" beteken) is in 1817 deur Jöns Jakob Berzelius ontdek. Die groei in seleenverbruik het egter eers veel later plaasgevind met die ontwikkeling van nuwe gebruike daarvan, insluitende toepassings in rubbersamestelling, staallegerings en seleengelykrigters. Teen 1970 is seleengelykrigters grootliks met silikongelykrigters vervang maar is steeds as fotogeleier in gewone papierkopieërders gebruik en is tot vandag toe nog een van die grootste gebruike vir seleen. Tydens die 1980's het fotogeleiertoepassings begin afneem met die vervaardiging van meer en meer organies gebaseerde fotogeleiers. In 1996 het navorsing 'n positiewe verband met seleen aanvullings en die voorkoming van kanker in mense bevestig, maar die wydverspreide gebruik van seleen in hierdie verband het nie die verbruik van seleen noemenswaardig vermeerder nie vanweë die klein dosisse wat benodig word. Sedert die laat 1990's is seleen as legering in geelkopers vir loodgietwerk gebruik om aan die "geen lood"-vereiste van nuwe omgewingstandaarde te voldoen.
Seleen en gesondheidWysig
Alhoewel seleen in groot dosisse giftig is, is seleen 'n noodsaaklike spoorelement in alle bekende lewensvorme. Dit 's 'n komponent van die ongewone aminosure selenosistien en selenometionien. In mense is seleen 'n spoorelement wat funksioneer as 'n ko-faktor vir die reduksie van anti-oksidant ensieme soos glutatioonperoksidase en tioredoksienreduktase. Dit speel ook 'n rol in die werking van die skildklier deur as 'n ko-faktor vir deiodenase van skildklierhormoon op te tree. Dieetkundige seleen word aangetref in graankosse, vleis, vis en eiers. Die aanbevole dieetkundige innamme vir volwassenes is 55 mikrogram per dag. Lewer en Brasiliaanse neute (paraneut) is veral ryk aan seleen. 'n Lys van seleenryke voedsels is op die internet beskikbaar.
Al is seleen 'n noodsaaklike spoorelement is dit giftig indien te veel daarvan ingeneem word. Die inname van meer as die toelaatbare vlak van 400 mikrogram per dag kan aanleiding gee tot selenosis. Simptome van selenose sluit in 'n asem wat na knoffel ruik, afwykings in die spysverteringskanaal, haarverlies, los naels, moegheid, prikkelbaarheid en neurologiese skade. Uiterste gevalle van selenose kan lei tot lewersirose, pulmonêre edeem en die dood.
Seleenvergiftiging as gevolg van landbou-aflope kan ook geboorte-afwykings in voëls tot gevolg hê.
Hierdie siektes kom die meeste voor in sekere dele van China waar die grond uiters arm is in seleen. Studies in die Jiangsu-provinsie van China dui aan dat 'n afname in die voorkoms van die siekte plaasvind wanneer seleenaanvullings geneem word. Seleentekorte is ook al verbind met kropswelling, kretinisme en herhaalde miskrame in mense.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Seleen&oldid=1806180"