Bronvermelding: Uit liedblad met broncode: Lbl KB Wouters 11161; p4, nummer 2.
Lbl KB Wouters 11161 (liedtekst), Wouters/Moormann, Meertens Instituut, Amsterdam. Mariene soogdiere weerloos teen plaagdoders | Netwerk24
Mariene soogdiere weerloos teen plaagdoders
Deur Elsabé Brits 11 Augustus 2018 08:05
Mariene soogdiere het die vermoë verloor om ’n proteïen te vervaardig wat landdiere en mense het en wat hulle teen die neurotoksiese effek van ’n plaagdoder beskerm.
Dié navorsing wat in die vaktydskrif Science gepubliseer is, verduidelik hoekom sommige mariene soogdiere weerloos teen organofosfaat is. Hulle het die geen paraoxonase 1 (PON1) in die evolusieproses verloor.
Dit beteken hulle kan nie die neurotoksiese effek van organofosfaat teenstaan en dit afbreek nie. Daar is veral kommer oor dolfyne, walvisse, robbe en lamantyne.
Lamantyne kom naby landbougebiede voor en kom in kanale, naby aan die kus en in riviermondings voor.
Die lamantyn, ’n mariene soogdier wat in riviermondings, kanale en kusgebiede voorkom. Dié groot soogdier kom onder meer naby landbougebiede voor waar organofosfate gebruik word, maar hulle en ander mariene soogdiere kan nie hulself teen dié gif beskerm nie omdat hulle nie oor die betrokke geen beskik nie. Foto: Robert K. Bonde
Die navorsers het ook bevind dat sekere gene wat met smaak en reuk te doen het hul funksie gedurende die evolusieproses van mariene soogdiere verloor het.
Dié diere het van die land na die see beweeg. Die kenners het toe gaan soek watter ander gene wat behoue gebly het in landdiere het in soogdiere in dié proses verlore geraak.
Daar is toe op PON1 afgekom. In mense en ander landdiere verminder dié geen selskade wat veroorsaak word deur onstabiele suurstofatome. Dit beskerm teen organofosfate wat insekte doodmaak. Hulle het ook nie PON1 nie.
Die kenners dink die mariene soogdiere kan vatbaar vir vergiftiging wees indien hulle daaraan blootgestel word en dat dit in die brein opbou.
Walvisse en dolfyne het PON1 verloor toe hulle 53 miljoen jaar gelede van hul gemeenskaplike voorsaat, wat hulle met seekoeie deel, geskei is.
Die lamantyn deel ’n gemeenskaplike voorsaat met die olifant en die twee takke het 64 jaar gelede van mekaar geskei.
Hoekom hulle die geen verloor het, is nog nie seker nie. Maar een van die redes kan wees dat PON1 ’n rol speel in die uiterse oksidatiewe stres wanneer die soogdiere lank onder water duik, en dan vinnig na die oppervlak terugkeer.
Luidens die studie is lamantyne en dolfyne baie sensitief. Hulle kan gevolg word om die gesondheid van die omgewing te bepaal en indien iets verkeerd is, kan dit potensieel mense se gesondheid benadeel.
Meer oor: Mariene Soogdiere | Plaagdoders
Bene bewe toe walvisbul by boot uit water spring