&larr Terugblik in drievoud – uittredende Matie-raadslede vertel oor Afrikaanskwessie
Zuma, seks en dit wat smeulend is &rarr
5 antwoorde op Die taal wat God self praat
gerritbrand het gesê op Februarie 8, 2010
"Bloot"? Ek dink dis meer as dit. Enige vertaling behels interpretasie. Willard Quine (ek dink dit was hy?) het selfs aangetoon dat, in beginsel, twee verskillende vertalings van dieselfde teks albei 100% akkuraat kan wees, al weerspreek hulle mekaar. Dis een van die paradokse van die logika. (Nie dat ek die argument kan volg nie …)
Die konseptuele raamwerk (die indeling van ons indrukke en ervarings in konsepte) verskil tussen tale, sodat 'n een-op-een-vertaling (die vervanging van een konsepnaam met 'n ander) nie moontlik is nie. 'n Vertaalde teks beteken altyd, en noodwendig, iets anders as die vertaalde teks. (Met teks bedoel ek sowel geskrewe as mondelinge "tekste".)
Wat daar by kom, is dat, in verskillende tale, dieselfde boodskap verskillende resonansies het. "Apart" roep in Afrikaans iets anders op as in Nederlands, vanwee die geskiedenis van die woord "apartheid". Wanneer die naam "God" (self al 'n vertaling) in Sotho met "Modimo" vertaal word, word een naam nie net met 'n ander vervang nie, maar 'n magdom assosiasies word in die Godsbegrip ingedra – onder meer "badimo" (voorouers) en, volgens Gabriel M. Setiloane, "go dima" (diffusie).
Teologies is Sanneh se punt dus: 1) 'n vertaling van die Bybel beteken iets anders as die "oorspronklike", maar 2) die vertaling bly ewe veel Woord van God. Daarin setel die misterie van die Woord.
Ter plaatse is daar steeds mense wat glo God praat slegs uit die 1933-vertaling!
gerritbrand het gesê op Februarie 9, 2010
Wat-wou 1933-vertaling! As Hollands goed genoeg was vir Paulus, is dit goed genoeg vir my.
andrekotsesenior het gesê op Februarie 10, 2010
In die konteks van vertaling van poesie, het ek elders iets geskryf wat ek glo ook op Bybel- en ander vertaling van toepassing is: Die digter is kommunikator. Die leser/hoorder van poesie is ontvanger. Die gedig is die kommunikasiemedium. Taal (woorde) is die kode van daardie medium. In poesie word daardie woorde deur selfopgelegde reels beperk. Minimalisering of ekstraksie is een van daardie reels. Die ekstrak word dikwels verkry deur kultuur-eie simbole, stylfigure en idiome te gebruik. die vertaler van poesie is eers ontvanger van die kommunikasie (ekstrak). Hy/sy vertolk dit en word daarna weer kommunikator daarvan aan 'n nuwe reeks ontvangers in 'n nuwe taal (kode). Die vertaler moet die oorspronklike ekstrak op verteerbare en aangename wyse in die nuwe kode opdis. Ek dink Lo-ammi is reg as sy taal as "bloot" 'n modus (ek noem dit kode) beskryf. Dis die vaardige en kunstige gebruik van die taal deur die vertaler wat die nuwe produk aanvaarbaar en selfs aangenaam maak. Ek stem egter saam met Gerrit (of Sanneh) dat daar by die Woord van God 'n verdere dimensie, of "misterie" intree wat ons nie kan verklaar nie.
gerritbrand het gesê op Februarie 12, 2010
Wat jy hier uiteensit (dankie daarvoor) herinner my baie aan die "dinamies ekwivalente" vertaalideaal wat aan die 1983-vertaling van die Bybel in Afrikaans ten grondslag gele het: 'n Onderskeid word tussen die "oppervlak-" en "dieptestruktuur" van 'n teks getref, en die oogmerk met vertaling moet dan wees om, byvoorbeeld, die Hebreeuse met 'n Afrikaanse oppervlakstruktuur te vervang, maar die dieptestruktuur onveranderd te behou. Wat in die Afrikaanse weergawe gese word – die boodskap wat oorgedra word – is dan presies dieselfde as wat in die oorspronklike Hebreeus gese/oorgedra is. Of dit is ten minste die ideaal.
My lees en nadink oor die aard van taal het my oortuig dat hierdie ideaal onbereikbaar is – nie net in die praktyk nie, maar selfs in beginsel. Dit deug nie eens as regulatiewe ideaal nie. Ek sou op die verskillende taalfilosofiese en taalwetenskaplike redes hiervoor kan ingaan, maar laat ek eerder 'n voorbeeld gebruik.
In Hans du Plessis se vertaling van sekere Bybeltekste in Griqua-Afrikaans vertaal hy die frase "Al praat ek die tale van mense en engele …" (soos dit in die Afrikaanse vertaling van Paulus se oorspronklike Grieks weergegee word) as: "Al praat ek die tale van mense en engelse …" Dit roep natuurlik 'n glimlag by die leser op, veral gesien die oorheersing van Engels (die "taal van Engelse") in ons konteks, maar openbaar ook iets aangrypends oor daardie konteks, want inderdaad, wie die "taal van engelse" praat, maar nie die liefde het nie, mis die punt. Dit gaan in die lewe nie oor "smart" wees nie, maar oor lief he!
En tog, die gebruik van die woord "engelse" in die Griqua-vertaling – en die nuwe betekenisdimensies wat dit aan die teks toevoeg – is so "akkuraat" as kan kom, want wat in Standaardafrikaans "engele" heet word inderdaad in Griqua-Afrikaans "engelse" genoem. Die blote feit van die vertaling – die oorplasing in 'n ander taalnetwerk of -ruimte – voeg betekenisse by (en verskuil waarskynlik ook betekenisse wat kragtens soortgelyke assosiasies in die oorspronklike Grieks opgeroep is).
Daarom is alle vertaling oordrag, ja, maar dan in die sin van "traditor" wat nie net oordrag (tradisie) nie, maar ook verraad, beteken. 'n Onvermydelike, onomkombare verraad. Wat nie noodwendig 'n slegte ding is nie …
(Oor die "poesie" waarna jy so gereeld verwys, sou ek ook iets kan se, maar laat ek dit liewer nie doen nie. Behalwe dalk dit: Ek is ook lief daarvoor!)