Vroue en armoedeArgieffoto Deur dr. Rina Venter President Cyril Ramaphosa neem in 2018 ŉ belangrike inisiatief. Hy doen ŉ beroep op vroeë ontwikkeling van kinders van arm mense, om die sirkel van armoede te breek. Statistiek Suid-Afrika bevestig daar was in 2016 altesaam 7,2 miljoen kinders tot en met ses jaar. Vroue se versorging tydens swangerskap lê die grondslag vir gesonde kinders en hul vroeë ontwikkeling, onder meer, dat moeders wat MIV-positief is, die noodsaaklike mediese voorsorg kry om kinders te beskerm. Volgens ŉ verslag op die internet deur Statistiek SA sit 35% vroue vir meer as vyf dae per maand sonder geld om kos te kan koop. Hongersnood bestaan in talle gemeenskappe. Armoede onder vroue is ŉ groot probleem. Dit vereis die aandag moet verskuif hoe Suid-Afrika hierdie probleem aanpak. Hierdie tyd van die jaar fokus ons weer op Vrouedag. Sterk klem word in die media gelê op die bemagtiging en gelyke geleenthede vir vroue. Dit is tyd dat vrouebewegings die vraagstuk van armoede eerste stel, en begin werk maak met hierdie ernstige probleem. Die hantering van hierdie vraagstuk is nie eksklusief net die taak van die staat nie. Kragtige toesprake wat aan die staat gerig is en eis dat hierdie probleem ŉ prioriteit is, slaan die bal skeef. Dit lei tot krisisbestuur, verhoging en uitbetaling van onderhoudstoelaes, wat wel die ernstige nood verlig, maar beslis nie die probleem oplos nie. Die hantering van armoede as maatskaplike vraagstuk is nie ŉ probleem wat in een geslag opgelos word nie. ŉ Goed beplande en bestuurde program van ontwikkeling moet in werking kom wat tegelyk verantwoordelikhede plaas op vroue, gesinne en gemeenskapsinstellings wat in oorleg met die staat die skouer gesamentlik aan die wiel sit. Die dryfkrag van hierdie proses lê, in my ervaring, in die hande van vroue wat omgee en saamsnoer om gesinne by te staan en gemeenskapsinstellings te versterk, wat die hele samelewing en die staat mobiliseer vir spesifieke ontwikkelingsinisiatiewe. Baie sulke inisiatiewe bestaan reeds by kultuur- en welsynsinstellinge en by kerke, wat oral in die land in klein gemeenskappe ŉ verskil maak. Dit is egter noodsaaklik dat vroue landwyd met een stem na vore tree met ŉ doelgerigte ontwikkelingsplan wat hierdie inisiatief rig op spesifieke en praktiese ontwikkelingsoogmerke wat haalbaar en bekostigbaar is. Wat stap vir stap werk na ŉ doelstelling om gesinne in beheer van hul leefwêreld te kry. Diegene wat dink dit is nie moontlik nie, praat uit onkunde. Baie dink dit is die staat se plig “om armoede op te los”. Terwyl die dryfkrag, motivering en selfvertroue in gesinne om self beheer te neem, deur vroue in gesinne gekweek moet word. Vroue moet die staat betrek met praktiese, haalbare ontwikkelingsprogramme, wat onder volle beheer van gemeenskapsinstellings staan. Die staat se rol moet beperk word tot instaatsteller van gemeenskappe. Sonder onnodige regulering en politieke agendas. Arm gesinne het inspirasie nodig en ook selfvertroue, wat kerke en vroueinstellings met ŉ praktiese hand van onderskraging en bystand tot selfstandigwording help. Dinge wat arm moeders motiveer om met ŉ praktiese plan selfondernemend te raak en skeppend te begin dink en werk vir die ontwikkeling van haar gesin. Dit maak die taak van vrou en moeder in gesinne van kardinale belang – iets wat die vrouebeweging moet verskerp en versterk en arm vroue nie minderwaardig ag nie. Só ’n houding verswak ŉ staat, en waarvoor uiteindelik ŉ duur prys betaal word wanneer kinders grootword sonder om volwasse en selfstandig te kan optree. Die sterk klem op vroue se regte, en geleenthede vir posisies in die samelewing, ag dikwels die belangrike rol wat vroue as moeders moet speel, dikwels gering. Vrouebewegings moet ŉ omgeesamelewing ontwikkel wat arm moeders se vertroue versterk, met praktiese daaglikse leiding om te groei en sterk te staan in hul taak om kinders op te voed vir die eise wat die groter samelewing stel. Kinders se opvoeding moet nie verskuif na skole nie, terwyl moeders loonarbeid gaan verrig nie. Moeders bly primêr saam met vaders verantwoordelik vir die opvoeding van kinders. Daarom het moeders verskeie ondersteuningstelsels nodig wat gemeenskappe vir moeders moet help ontwikkel. Armoede as verskynsel breek mense se selfbeeld in stukke. Armoede skep ernstige kwesbaarheid en afhanklikheid, wat selfvertroue ondergrawe, wat maklik verswak tot ŉ gebrek aan inisiatief en ŉ toekomsvisie. Wanneer daar nie hoop op ŉ beter lewe is nie, verkummel mense se weerstand teen verval en misdaad. Die sosiale patologie wat kan ontwikkel, verswak gemeenskappe en ook die staat. Diegene wat dink bogenoemde standpunte staan op onrealistiese wensdenkery, moet ŉ keer kennis neem watter sterk rol vroue gespeel het ná 1902 om Afrikaners uit haglike omstandighede op te hef. Hierdie aksies is versterk deur arm vroue te betrek, in wat destyds naaldwerklasse genoem is. In hierdie klasse is geleer om tweedehandse klere te verwerk, brei en hekelwerk te doen, klere te maak, gesonde voedsel te berei en met min geld slim te koop. Vroue is onderrig in die opvoeding en ontwikkeling van kinders, om goed te vervaardig en te verkoop. Naaldwerkklasse is gestig in meeste plattelande se dorpe waar erge armoede geheers het. Die Federale Vroue Raad wat uit hierdie inisiatief ontwikkel het, het ontwikkel tot die grootste welsynsorganisasie in die land, met ŉ bedryfsomset van miljoene rande. Vroue het met die staat sedert 1904 onderhandel om skole te kry, inrigtings vir verarmde bejaardes daar te stel, en dogters in te skakel in huishoudskole wat dogters prakties toegerus het vir die taak as tuisteskeppers en moeders. Hulle het geld ingesamel vir hul bedrywighede en slaag uiteindelik daarin om die staat te oortuig om hierdie dienste op ŉ vennootskapsbasis te subsidieer (nie oor te neem met streng regulasies nie). Die gemeenskap se inisiatiewe is deur die staat begin versterk met beperkte finansiële hulp, wat vroue toegelaat het om ŉ eie stempel af te druk op die indrukwekkende ontwikkelingswerk wat gedoen is. Intussen het hierdie vroue met die staat onderhandel oor die taak en rol wat die staat moet speel om hierdie inisiatiewe in die gemeenskap te versterk, nie oor te neem nie. Hierdie verhaal is uniek en besonders. Wanneer vroue hande vat, die gemeenskap mobiliseer en die staat laat fokus op programme wat mense suksesvol oplei en bemagtig, ontwikkel selfvertroue in gemeenskappe. Teen 1960 het die destydse Departement van Nasionale Opvoeding ŉ afdeling geskep vir Volwasse Opvoeding. Hierdie program het opgeleide huishoudkundiges gratis beskikbaar gestel vir alle instansies wat ontwikkelingswerk gedoen het. Ná vyftig jaar van toegewyde doelgerigte programme het die Afrikaanse gemeenskap uit erge armoede beweeg en het die staat met ondersteunende onderwys en opleidingsprogramme hierdie programme versterk. Om mense te begelei uit armoede, vereis dekade lange volgehoue inisiatief en toewyding in die vaste wete en doel dat mense self beheer kan neem van hul lewe. Soos die een geslag op die skouers van die ander klim, en verder kyk en bou.