Al hoe meer vrae oor SAL-finansiering(Argieffoto: ANA) Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) hervat aanstaande maand weer vlugte nadat sy vlerke maande lank geknip was, maar daar is al hoe meer vrae oor waar die geld vandaan kom om die redery aan die gang te kry. Zwelinzima Vavi, algemene sekretaris van die Suid-Afrikaanse Federasie van Vakbonde (Saftu), sê die Takatso-konsortium, wat ŉ aandeel van 51% in die SAL bekom, het net ŉ week gelede nog gesê die afhandeling van die transaksie kan nog geruime tyd duur. Dit beteken die SAL gaan volgende maand sy bedrywighede hervat sonder enige van die konsortium se geld. Gevolglik het die SAL beplan om die R500 miljoen wat die regering vir die sakereddingsproses sou gebruik, vir die hervatting van sy bedrywighede in te span. “Nou moet jy die vraag vra: As die SAL sy bedrywighede sonder die beloofde R3 miljard van die Takatso-konsortium kan vervat, het die SAL werklik private eienaars benodig om weer lewe daarin te blaas? Kon die SAL nie sonder privatisering gered word nie?” vra Vavi. Volgens Saftu is mense om die bos gelei om te glo dat die enigste manier om die SAL te red deur privatisering is. Vavi sê hoewel die staatsektor deurspek is met korrupsie – en die gevolge daarvan verwoestend vir dienslewering is – is korrupsie in die private sektor veel erger. En duurder. “Die beklemtoning is nodig as teenvoeter vir diegene wat korrupsie in die staatsektor gebruik as dekmantel vir die privatisering van staatsbeheerde ondernemings.” Die meeste korrupsie in die staatsektor kan boonop nie sonder die private sektor plaasvind nie. “Die private sektor koop staatsamptenare om sodat tenders aan hulle toegeken word. Hulle doen skenkings aan die regerende party se koffers met die hoop om tenders te kry,” sê Vavi. Korrupsie sluit in opgeblaasde pryse vir die uitkontraktering van goedere en dienste deur die staat en lê die staatsektor lam. Dit sluit in aankope vir enigiets van ontsmettingsmiddels tot steenkool vir Eskom. “Hoewel private maatskappye geld in omkoopgeld teruggee, is die hoofbegunstigdes van korrupsie in die staatsektor private maatskappye.” Vavi sê die SAL is ook op sy knieë gedwing deur onder meer die plundering wat plaasgevind het deur die peperduur goedere en dienste wat private maatskappye in samewerking met SAL-amptenare gelewer het. Pleks daarvan om die redery te privatiseer, moes die regering korrupsie uitgeroei het. “Nes die Zuma-administrasie die SAL deur tenderpreneurskap gemelk het, het [pres. Cyril] se regering die SAL aan sy sakevriende oorhandig. Dit sal ons nie verbaas as ons in die toekoms uitvind dat die regering geld vir die Takatso-konsortium gegee het om die 51%-aandeel in die SAL te koop nie,” sê Vavi. Saftu sê die SAL moes in die eerste plek nie geprivatiseer geword het nie. “Die SAL se hervatting van bedrywighede sonder die Takatso-konsortium se geld, is bewys dat die regering die rekening vir SAL betaal.” Vavi sê basiese dienste, soos vervoer, gesondheidsorg en onderwys, behoort nie aan die private sektor gegee te word nie. “Wanneer dit geprivatiseer word, word goedere onbekombaar vir gewone werkende mense omdat winsgedrewe private ondernemings buitensporige pryse instel.”