Motšulo wa 1.
Ke eng ka ga Molao wa Bosetšhaba wa Phetogelo ya Dinamelwa tša Tsela (NLTTA)?
Motšulo wa 3.
Re a le amogela mo tlhahlotšhomong ya tša dinamelwa.
Lehono ke sebaka seo ka sona mo historing ya Afrika Borwa o ka matlafatšwago mošomong ka semolao mo malaong wo o amago intaseteri ya tša dinamelwa.
i O hlatha ditokelo tša gago le ditokelo tša ba bangwe.
O go šireletša kgahlanong le bao ba ka ratago go šomiša molao ka bomenetša kgahlanong le wena, le iii O go kgontšha go tšea karolo le go diriša dikgoba tšeo di lego gona ka go intaseteri.
Go a thabiša go tseba gore molao ga o nyake bokgoni bjo bo ikgethago, e fela o nyaka tsebo ya mang le mang le kwešišo, go šomiša monagano le ka tšhetšo le tlhaloganyo ya maleba, mme seo re na le sona ka moka.
Re go kgothaletša go theeletša ka kelotlhoko, mme o botšiše dipotšišo ka bontši ka mo o ka kgonago mme re tla thuša ka mokgwa wo re ka kgonago.
Ipshine ka tlhahlotšhomo ye hle!
Kakaretšo ya dintlha tša letšatši.
Kakaretšo ya dintlha tša letšatši.
Go godiša maemo a temogokwešišo magareng ga bakgathatema ba Intaseteri ya Dithekisi mabapi le melaotlhakwa ya go fapafapana yeo e ba amago.
Molao wa Bosetšhaba wa Phetogelo ya Dinamelwa tša Tsela (NLTTA) ka kakaretšo.
Hlagišo ya dintlha tšeo di fapanego tša "seo se hlolago maemo ao a sa laolegego" le tharollo ka sehlopha.
Tlhamego: dipotšišwana tše nnyane goba matlakala a mošomo.
Bokgoni bja go thala tokomane ya tentara goba tšhišinyo ya go aga ye nngwe le ye nngwe ya Dinamelwa tše di swa tša Dithekisi (NTV).
Go na le sekapolelo ka dipolelo tša ba Baso yeo e rego: "Ntwa ga e age motse". Boitemogelo bja rena ka go intaseteri ya dithekisi bo bontšhitše bonnete bja polelo ye makgeng a mantši. Pele ga mmušo wa temokrasi, batho ba bantši ka go intaseteri ya dithekisi ba be ba kopana le mathata a magolo a dikgakgano; mo go hlolegilego mahu a kwešobohloko le dikgobadi magareng ga baotledi le banamedi.
memorantamo wa kwešišano (MOU) wo o bego o lebišitše go tliša khutšo ka go Intaseteri ya Dithekisi. MOU ye e ile ya latelwa ke melao ye mmalwa yeo e ntšhitšwego ke palamente go hlola tahlego ka go Intaseteri ya dithekisi. Molao wa Bosetšhaba wa Dinamelwa tša Tsela wa Phetogelo (NLTTA) ke wo mongwe wa melao.
Bontšha tsebo ya Molao wa Bosetšhaba wa Dinamelwa tša Tsela wa Phetogelo (NLTTA).
Lemoga tsela ya kgodišo ya letseno le mohola wa yona.
Tseba gore tsela ya tekatekanyo e ra go reng.
Lemoga mekgwa le dinyakwa tša Dinamelwa tša Dithekisi tše diswa.
Lemoga maikarabelo a mootledi mabapi le kobamelo ya molao le mehola ya seo..
Bophelo bo kgonega ka poledišano. Na o a nagana gore go be go tla ba bodutu bjang mo lefaseng ge nkabe go se na mokgwa o fe goba o fe wa poledišano?
Go na le mantšu le ditšhupo tšeo gantši di šomišwago ke sehlopha sa batho tšeo tlhalošo ya tšona e kwešišwago ke bona fela.
Batho ba ka go Intaseteri ya Dithekisi le bona ba na le mokgwa wo ka wona ba boledišanago ka wona. Re tseba "polelo" ya bona (ya mokgwa wa ditšhupo) tšeo baotledi ba dithekisi le banamedi ba di šomišago go šupa mafelo ao ba yago go wona. Ditšhupo tše di šomišwa go fihliša melaetša ga bonolo ka bjako.
Batho ba na le mokgwa wa go kopafatša mantšu gore ba boledišane ka bonako. E bile batho ba bangwe ba re maAfrika Borwa ba rata go botswerere ke ka lebaka leo ba ratago go šomiša kopafatšo ya mantšu ge ba bolela le ga ba ngwala. Nakong ye nngwe kopafatšo ya lentšu leo ba le šomišago, o hwetša e bile le tsebagala go feta lentšu ka bo lona. Go fa mohlala, lentšu le "Bolwetši bja Kowafalo ya Mašole a go lwantšha Malwetši Mmeleng ("Anti Immune Deficiency Syndrome") le na le kopafatšo yeo e tsebagalago kudu mo bathong ba bantši mme le kwešišagala ga bonolo ge le bolelwa goba le ngwalwa ka mokgwa wa lona wa kopafatšo. Naa o a tseba gore le ra go reng?
Bjalo ka mafelong a mangwe a tšhomo, batšeakarolo ka go intaseteri ya dithekisi ba šomiša dikopafatšo ka go nolofatšo ya poledišano ya bona. Tše dingwe ke tše telele mola tše dingwe di le bothata go di gopola. Le ge go le bjalo, ao ke mantšu ao batho ka moka ka go intaseteri ba swanetšego go tseba le go kwešiša tlhalošo ya wona bjalo ka ge a ama kgwebo ya bona ka mekgwa yeo e itšeng. Mantšu ao a kopafaditšwego a wetšwa ka go dipego, Memorantamo ya Kwešišano le melao yeo e beilwego ke palamente. Ka go NLTTA (hlokomela kopafatšo yeo!) go na le dikopafatšo tšeo re swanetšego go tseba ditlhalošo tša tšona. Tšona di hlalošwa ka go tokomane ya NLTTA.
Gona ke ka lebaka la eng NLTTA?
Ge re lebelela morago historing ya rena, re hwetša gore go be go na le melao yeo e bego e hlamilwe ke dikgoši le dikhansele tša tšona. Melao yeo e be e lebišitše go tliša khutšo mo metseng. Le lehono re sa na le metse yeo banna ba kopanago (mohlomongwe le basadi ka ge go fetogile!) kgorong ya kgoši beke ka beke go hlama melao. Ba šomiša foramo yeo go netefatša gore metse e latela "taolo ya molao". Mokgwa wo o mobotse wa "pušo" wa metse o šomišwa bjale ke ditlhangwa tša pušo selegae le pušo ya bosetšhaba mo metsesetoropong. Bagolo ba rena ba tsebile go tloga kgale gore tikologo yeo e se na go molao e tla hlola tlhakahlakano yeo e tlago senya setšhaba.
Afrika Borwa e na le melao yeo e beilwego ke palamente yeo e hlomphago ditokelo tša batho tša motheo le maswanedi ao a beilwego ka go molaotheo wa naga ya rena. Melao ye e bitšwa Melao, Kgoro ye nngwe le ye nngwe ya mmušo e na le melao ye e thušago go rarolla mathata ao a fapanego ao setšhaba se kopanago le wona mo mererong yeo e lebanego le kgoro yeo.
wo o hlalošago ka mo merero ya dikolo e swanetšego go sepetšwa ka gona. Kgoro ya tša Maphelo e na le melao yeo e hlalošago ka mokgwa wo bašomi ba tša maphelo ba swanetšego go fana ka kalafo go balwetši ba bona.
Ka wona mokgwa wo, Kgoro ya tša Dinamelwa e na le melao yeo e hlahlago batšeakarolo ka go kgwebo ye ya dinamelwa go seo se ka go dirwa gore go tle go be le tshepetšo ye botse ka go intaseteri. O mongwe wa melao ye ke Molao wa Bosetšhaba wa Dinamelwa tša Tsela wa Phetogelo (NLTTA).
Fetolela intaseteri ya ga bjale ya dinamelwa tša tsela ka go lenaneo leo le šomišegago la dinamelwa tša bohle.
Lekalekanya tlhokego le kabelo gore lenaneo la dinamelwa tša setšhaba le šome go ya ka dinyakwa.
Fihlelela dinyakwa tša bašomiši.
MaAfrika Borwa a mantši ao a belegwego mengwageng ya pele ga 1994 ba tseba ka ga tshotlego yeo batho ba Baso ba phetšego ka go yona ka lebaka la kgatelelo ya mmušo wo o o bego o se wa kgethwa ke batho. Ba be ba se na seabe go mokgwa wo naga e bego e bušwa ka gona ka gobane ba be ba sa dumelelwa go ikgethela batho bao ba ba nyakago ka go mmušo. Go be go se na temokrasi. Bjale, ka lebaka la temokrasi, mono Afrika Borwa go na le dikgetho tša selegae le tša bosetšhaba. Ka dikgetho, bjale batho ba ka bea batho bao ba ba nyakago ka go palamente!
Bjale ka ge re šetše re tseba gore go bjang go dula ka nageng yeo e nago le temokrasi, go bohlokwa gore mafapha ka moka ao a amago maphelo a rena a šome ka temokrasi. Gopola ka lenaneo la dikolo (ka khansele ya baemedi ba baithuti) go fa mohlala, mmušo wa selegae (ka bakhanselara) bjalo bjalo. Go bjalo fela le ka go intaseteri ya dithekisi, re swanetše go diragatša temokrasi ka go dihlangwa tša maemong a selegae, a porofensi le a bosetšhaba.
Go befile Mzala, ga go sa na poelo! Re tla dira bjang?
Ka ngwaga wa 2002, go ye nngwe ya dikopano tša Komiti ya Ditirelo tša Setšhaba yeo e Kgethilwego, Poresitente ya SANTACO, Mor. Moufhe o ile a re: " Pele ga 1994, intaseteri ya dithekisi e be e na le poelo. Fela mmušo wa kgethologanyo o be o dira ka Maatla go hlakahlakanya intaseteri ye ka go fana ka mangwalo a tumelelo ao a feteletšego."
Naa o be o tseba gore dithekisi di rwala banamedi ba go feta dimilioni tše 3,7 mesong ye mengwe le ye mengwe Ba ke batho bao e lego gore bontši ke bašomi go ekonomi seo se ra gore intaseteri ya dithekisi e na le seabe go tšweletšo ya ekonomi ya naga ye le ge e se ya ba ya tšewa bjalo ka dinamelwa tša bohle?
fihlelela maemo a godimo a polokego ao a nyakegago a dinamelwa tša setšhaba (Dinamelwa tše di swa tša Dithekisi (NTV) le tšona di tla ba le ditlabelo tša go ikgetha bjalo ka ditlabelo tša kemišo go thibela morwalo wa go fetelela).
Maatlafatša beng le batšeakarolo ba bangwe ka thušo ya ditšhelete le go phumola dialawense.
kaonafatša ekonomi ya naga mohlala.
tsenya seabe ka go tša maphelo a tikologo (Dinamelwa tše di swa tša Dithekisi (NTV) di tla šomiša tisele, ya tefelo ya tlasenyana go na le makhura a peterole mme ya fokotša tšhilafalo ya moya ka mpholo wo o ntšhago ke diokososo).
kaonafatša ditirelo tša dithekisi ka kakaretšo bjalo ka go amogela ditefelo ba tla ba le setlabelo sa lenaneo la tefelo seo se bitšwago smart-card - EMS.
Lenaneo le la dikgopolo tše di swa, leo le tšweleditšwego ke sehlopha sa mošomo seo se emetšego Kgoro ya tša Dinamelwa, Kgwebišano le Intaseteri, Diminerale le Enetši le tša Matlotlo a Bosetšhaba go kopanetšwe le intaseteri ya dithekisi, le tla diragatšwa ka go šomiša lenaneo la phetolelo ya mangwalo a ditumelelo (mangwalo a kgale ka go a maswa) le go phumola dialawense tšeo di lego gona go beng ba semolao ba dinamelwa tšeo di lego gona go kgontšha ditefelo tša dinamelwa tše mpsha.
Porokerama ya koketšego ya letseno e tla hlola tekatekano ya ditsela.
Ditsela tša ga bjale di tla beakanywa leswa gore bašomiši ba fiwe tirelo ye kaone.
Go tla le mehuta ye mene ya dinamelwa tšeo di tlago go ba mo lenaneong la dinamelwa tša tsela.
Ditumelelo diphemiti di tla fetolelwa ka go dilaesense tša tšhomo, tšeo di tla šomago lebaka la mengwaga ye 5 e sego diphemiti tša bophelo ka moka.
Dilaesense tša tšhomo di tla laolwa ke tsela e SEGO lefelo bjalo ka diphemiti.
Dinamelwa tše di swa tša Dithekisi NTV di tla beakanywa go ya ka ditsela le nako kudu tšeo di fiwago thušo ya ditšhelete.
Ditirelo tše dingwe tša dinamelwa di tla fiwa thušo ya ditšhelete.
Bogolo bja entšene: 18S pese ye nnyane e tla ba 2,5 - 4,0 litara tisele le 4,6 - 6, 0 litara tisele go 35S pese ya magareng.
Lebati la banamedi: Lebati le tee la banamedi leo le itaolago mme le laolwa ke mootledi la bophara bja 850 mm go bobedi 18S le 35S.
Madulo a banamedi: madulo a 4 go kgabaganya bophara bja Senamelwa se se swa sa Thekisi NTV phe.
Dikahlaahlo: Peakanyo yeo e Kopantšwego ya Dinamelwa ITP le kamano ya yona mabapi le dinyakwa tšeo di fapanego tša dilete dintlo tša RDP, baipei bjalo bjalo - letlakala la 3 Temogo ya mešomo ya Lekgotla la OL letlakala la 4.
Diprofense di letelwa go hlagiša dipeakanyo tša tšona go diragatša Molao wa Bosetšhaba wa Phetogelo ya Dinamelwa tša Tsela NLTTA. Profense ye nngwe le ye nngwe ka tlase ga hlahlo ya Molekgotla Phethiši wa lona e tla kgetha batho, ge re e fa mohlala, go šoma ka go diinstithušene tšeo di fapanego. Ka go motšulo wo re tla lebelela mešomo ya dihlangwa tšeo gammogo le mehuta ya dipeakanyo tšeo ba swanetšego go di diragatša.
Laetša kwešišo ya gago ya mešomo ya diinstithušene/dihlongwa tša dinamelwa profenseng ya gago..
Ahlaahla mešomo ya Molekgotla Phethiši (MEC) mabapi le tiragatšo ya Molao wa Bosetšhaba wa Phetogelo ya Dinamelwa tša Tsela (NLTTA).
Bontšha tsebo ya maikemišetšo a "Lesolo ya go ba Molaong" ka go profense ya gago.
Go ya ka Molao wa Dinamelwa wa Profense, profense e kgethile bolaodi bja palo ye itšeng go netefatša gore merero ya tša dinamelwa ya profense e sepetšwa ka tshwanelo. Bolaodi bjoo ke Lekgotla la Dilaesense tša Tšhomo, Baingwadiši le Bahlankedi bao ba nago le Maatla goba Basepetša Molao (bjalo ka, bahlahlobi ba dilaesense, bahlahlobi ba dinamelwa, maloko a Ditirelo tša Sephodisa sa Afrika Borwa (SAPS), bjalo bjalo.).
Go amogela, go šetša le go tšea sephetho ka ga dikgopelo tša dilaesense go ka fiwa, go mpshafatšwa goba go neelana ka tšona..
Go šoma ka dikgopelo go fetolelwa ga diphemiti ka go dilaesense tša tšhomo.
Go hwetša tumelelo ya dilaesense tša tšhomo go tšwa go Lekgotla la Profense ye lengwe (seo se ra ge leeto le kgabaganya diprofense).
Go amogela, go šetša le go tšea sephetho ka ga dikgopelo tša ngwadišo ya mekgatlo le bašomi ba ka go intaseteri ya dipese tše nnyane.
Go fega le go phumola dingwadišo.
Go lota direkoto tša tshedimošo yeo e nyakegago ya Retšisetara ya Dinamelwa tša Bosetšhaba go swana le bašomi, mešomo ya bona le dinamelwa.
Go hlohleletša le go thuša mekgatlo gore e ingwadiše.
Mošomo wo mogolo wa bahlankedi ba ke go hlokomela kobamelo ya Molao wa Bosetšhaba wa Phetogelo ya Dinamelwa tša Tsela (NLTTA).
Thopa dinamelwa tšeo di se nago dilaesense tša tšhomo.
Emiša le go hlahloba dinamelwa le ditokomane tšeo di swanetšego mo tseleng.
Kgopela mootledi boitsebišo le dintlha tša mong wa senamelwa le go ntšha ditokomane tša go thekga seo.
Karolo ya 3 ya NLTTA, e hlaloša mešomo ya profense ka go tiragatšo ya NLTTA. Profense e swanetše go dira dipeakanyo tšeo di fapanego tša dinamelwa tšeo di elago hloko ditshwanelo tšeo di ikgethago tša profense. Ye nngwe ya dipeakanyo tšeo ke Peakanyo yeo e Kopantšwego ya Dinamelwa (ITP).
Ge re dira Peakanyo yeo e Kopantšwego ya Dinamelwa (ITP) ke tshwanelo gore "tšweletšo ya dinagamagae le legoro leo le ikgethago la dinamelwa leo le hlokagalago" di elwe hloko.
Ditiragalo tša go ikgetha le mafelo a kgahlego (kudu go baeti).
Seo se latelago ke papatšo yeo e ilego ya bontšhwa ka go ye nngwe ya Dipampiri tša Mafelelo a beke. E mabapi le maikarabelo a bolaodi bja diprofense go diragatša melao ya dinamelwa/sephethephethe go netefatša gore go na le lenaneo la dinamelwa tšeo di lekanego tšeo di sepelago ka kgokagano ye hlwahlwa ka go profense.
Molekgotla Phethiši wa Kgoro ya tša Dinamelwa o laletša kgetho ya maloko ao a nago le maswanedi go šoma ka go Lekgotla la Dilaesense tša Tšhomo la Profense ya Bokone Bophirima.
Bakgethwa e tla ba batho bao ba kgonago go ikemela ka noši, bao ba sa tšeego lehlakore le gona go šoma ka tekatekanyo, mme go feta fao e be batho bao ba nago le maswanedi a go ba maloko ka kwešišo ya bona, maitemogelo le tsebo ya bona ya Intaseteri ya Dinamelwa mme ba se na kgahlego e fe goba e fe ya kgwebo yeo e tswalanago le intaseteri yeo.
Dikgetho di swanetše go kgotsofatša dinyakwa tša karolo ya 5.1 ya Molao wa Dinamelwa tša Tsela, wa Nomoro ya 74 wa 1977.
Dikgetho tšeo di ngwetšwego di swanetše go felegetšwa ke CV yeo e nago le dintlha ka botlalo mme e lebišwe go Molekgotla Phethiši (MEC), Kgoro ya tša Dinamelwa mme e bontšhwe "Lekgotla la Dilaesense tša Tšhomo", Mokotla wa Poraebete X2080, Mmabatho 2735. Dinyakišišo tše dingwe di ka lebišwa go Moh MV Dayel go 387 4754.
Lesolo la go ba Molaong (BLC) ka go profense ya gago.
Go šetše go boletšwe gore ke mošomo wa diprofense ke go tšweletša le go diragatša dipeakanyo tšeo di fapanego tša dinamelwa ka go diprofense. Go kgonagatša seo, bolaodi bja diprofense bo swanetše go tseba gore naa ke dithekisi tše kae tšeo di šomago, go fa mohlala, di šoma kae bjalo bjalo. Go ile gwa tšwiwa lesolo leo le bego le lebišitše go ngwadiša dithekisi ka moka gore go tšweletšwe datapeisi yeo e tlago sedimoša peakanyo ya dinamelwa ka go profense.
Moono wa Lesolo la go ba Molaong "BLC" e be e le ' Wa Lala, Wa Sala".
E diragatšwa neng go wena?
Go phethagatša thutomohlala wo ka katlego go tla bontšha kwešišo ya RAF le ditefelo tša banamedi ke baemedi.
Ke mang yo a laolago tshepetšo ya ditšhelete.
Gore motho a šome ka gare ga mellwane ya molao, o swanetše go ba le kwešišo yeo e hlakilego ya Melao yeo e laolago ditsela tša rena.
Mediro yeo e sego molaong mabapi le dipolata tša ngwadišo\maraka.
Molao o na le mafoko a mantši le mafokwana a ka tlase ao a amago bašomi ka go intaseteri ya dithekisi ka mokgwa wo mongwe. Mehlala ya seo ke ngwadišo ya batšweletši,, baagi le bareki go tšwa ntle ba dinamelwa tša mebotoro; ngwadišo ya diteišene tša diteko; Maatla le mešomo ya Molaodi Pharephare le ba bangwe.
Re ile go lebelela merero yeo e amago thwii intaseteri yeo e šomago ya dithekisi.
Molao o akaretša VX (dikgaolo tše lesomehlano). Re tla lebelela dikgaolo tše dingwe go kwešiša kakaretšo ya diteng tša wona.
Ditlhalošwa tša dikgaolo tšeo di fapanego ka go Molao.
Kgaolo ya 1 e hlaloša mantšu ao a šomišitšwego ka go Molao.
Mohlankedi wa Khutšo e ra mohlankedi wa dinamelwa gape e ra mohlapetši wa dinamelwa yo a kgethilwego go ya ka melao ya porofensi efe goba efe.
Senamelwa sa mmotoro seo se kopantšwego e ra dinamelwa tša mebotoro tšeo e lego terekere ya lori le seka-thereilara.
Se se ra gore Molao o tla diragatšwa go kgabaganya Repapoliki ya Afrika Borwa.
Kgaolo ka moka e bolela ka bahlahlobi, balekodi ba dinamelwa le balekodi ba dilaesense tša bootledi.
Ngwadišo le kabelo ya dilaesense ya dinamelwa tša mebotoro.
Gore ga go motho yo a ka otlelago senamelwa mo tseleng ya setšhaba ntle le ge a swere laesense ya bootledi goba tokomane goba tumelelo efe goba efe yeo e dumeletšwego mo go yena.
Laesense ya go otlela.
Laesense ya go otlela e fiwa fela morago ga go hwetša laesense ya boithuti bja go otlela.
Lebelela puku ya mošongwana Motšulo wa 3 mošongwana wa 1.
Ke mang yo ka tshwanelo e lego maikarabelo a gagwe go bea maswao a tsela ya dinamelwa?
a Bolaodi bja selegae, goba motho ofe goba ofe yo a šomago fao yo a nago le tumelelo ya go dira seo a ka bea goba a dira gore go bewe mo tseleng efe goba efe ya dinamelwa ya setšhaba mo lefelong la ka tlase ga bolaodi bjoo, ka mokgwa wo o dumeletšwego, maswao ao a tsela ya dinamelwa.
b Bolaodi bja selegae bo ka re ka mokgwa wa go ngwala bja fa motho ofe goba ofe goba setho tumelelo ya go bea goba a dira gore go bewe mo tseleng efe goba efe ya dinamelwa ya setšhaba mo lefelong la ka tlase ga bolaodi bjoo, ka mokgwa wo o dumeletšwego, leswao lefe goba lefe la tsela ya dinamelwa leo le dumeletšwego ke bjona pele ga peo ya leswao leo.
Molekgotla Phethiši yo a amegago a ka fa mokgatlo ofe goba ofe goba setlamo tumelelo ya go bea maswao a tsela ya dinamelwa ao bjalo ka ge a bona go nyakega mme mokgatlo woo goba setlamo seo di ka re ka mokgwa wo o beilwego, tša bea petšhe goba moono wa mokgatlo goba setlamo go sepelelana le leswao leo la tsela.
Naa go tla ba molaong gore bahlapetši ba bana ba dikolo ba bee leswao la tsela ntle le go ikopanya le balaodi ba semolao?
Mo mabakeng a bohlapetši bja bana ba sekolo ba ka tšwelapele ba bea maswao a tsela ya dinamelwa ka mokgwa wo o swanetšego ntle le go ikopanya le balaodi ba selegae ka ge seo se dirwa go netefatša polokego ya bana ba sekolo le baithuti bao ba selaganyago mmila wa setšhaba.
Go diragala eng ge selo se šitiša leswao la tsela go šoma ka tshwanelo?
Molekgotla Phethiši yo a amegago goba bolaodi bja selegae ba ka re ka tsebišo ka go ngwala ba laela mong goba modudi wa lefelo lefe goba lefe mo leswao lefe goba lefe la tsela ya dinamelwa le širago goba le thibelago tšhomišego yeo e swanetšego ya leswao la tsela ya dinamelwa, go tloša leswao leo goba selo seo mo nakong yeo e laelwago ka go tsebišo.
Ge mong goba modudi yo a amegago a palelwa ke go obamela tsebišo yeo, Molekgotla Phethiši goba bolaodi bja selegae, ka mo go ka bago ka gona, ba ka dira gore leswao leo goba selo seo se tlošwe.
Ga go motho yo a ka go otlela senamelwa mo tseleng ya setšhaba ka lebelo leo le fetago magomo a kakaretšo a lebelo bjalo ka ge le beilwe kgaolong yeo e itšeng ya tsela.
a o tla otlela senamelwa seo se amegago a etše šedi ye kgolo polokego ya dinamelwa tše dingwe; le b mo mabakeng a senamelwa sefe goba sefe sa go tima mollo, senamelwa sa tlhakodišo, ampulanse goba senamelwa seo se otlelwago ke motho yo a swaraganego le mošomo wa tšhireletšo ya batho, senamelwa seo se tla tsenywa setlabelo seo se kgonago go galagala ka mo go beilwego le lebone la temošo, bjalo ka mo go beilwego, mme setlabelo seo se tla gagalatšwa mme lebone leo le tla šoma ge senamelwa se otlelwa go fetiša magomo a lebelo la kakaretšo.
Kgaolo ye e hlaloša mešomo ya baotledi lefelong la kotsi mo motho yo mongwe a hlokofetšego goba a gobetšego goba a bonego ditshenyegelo mabapi le thoto efe goba efe goba phoofolo.
Ga go motho yo a ka otlelago senamelwa mo tseleng ya setšhaba ka bošaedi goba ka go se šetše.
Se se ra motho ofe goba ofe yo a otlelago senamelwa ka go hlokomologa ka boomo goba ka go rata ga gagwe polokego ya batho goba thoto.
Ga go motho yo a ka otlelago senamelwa mo tseleng ya setšhaba ntle le go ela hloko mošomiši ofe goba ofe yo a šomišago tsela.
Ganago gore mohlala wa madi, goba mohlala wa moya wa gagwe e tšewe go yena a otlelago senamelwa; goba b a dula mo setulong sa mootledi sa senamelwa seo se sepetšwago entšene ya sona mola a le ka tlase ga kgatelelo ya senotagi goba setagi seo se nago le bookobatši.
a otlelago senamelwa; goba b a dula mo setulong sa mootledi sa senamelwa seo se sepetšwago entšene ya sona mola kgatelelo ya setagi yeo e lego mo mohlaleng wa madi ao a tšerwego mo sethong sefe goba sefe sa mmele wa gagwe e se ka tlase ga dikereme tše 0,05 go dimililitara tše 100, goba mo lebakeng la mootledi wa seporofešene yo a hlalošitšwego ka go karolo ya 32, e se be ka tlase ga dikereme tše 0,02 go dimilimitara tše100.
mabapi le go fana ka tshedimošo efe goba efe, yeo go ya ka tsebo ya gagwe, yeo e tlago goba e ka šomišwago mo mabakeng afe goba afe go ya ka Molao wo, dirago boikano goba a fana ka tshedimošo yeo go ya ka tsebo ya gagwe e lego maaka goba e lahletša mohlala ka mokgwa wo mongwe.
Ga go motho yo a tlago šomiša goba a tšweletša polata efe goba efe ya ngwadišo, yeo e sa sepedišanego le dinyakwa tšeo di beilwego.
a dira bofora goba go ekiša goba ka maikemišetšo a go fora, go bea legatong, fetola, phumola goba go senya goba go tsenya se sengwe mo go nomoro ya ngwadišo goba mothalong wa ngwadišo goba nomoro goba mothalo tšeo di swanago le tšeo di fiwago ke bolaodi bjo bo dumeletšwego ka ntle ga Repapoliki; goba b swara nomoro yeo goba mothalo tšeo e lego tša bofora goba go ekišwa goba ka maikemišetšo a go bea legatong, fetola, phumola goba go senya goba mo go tsentšwego se sengwe go tšona.
a dira bofora goba go ekiša ka maikemišetšo a go fora, bea legating ke tše dingwe, fetola, phumola goba go senya goba go tsenya se sengwe go setifikeiti, laesense goba tokomane efe goba efe yeo e ntšhitšwego goba e dumeletšwego go ya ka Molao wo; goba b swara setifikeiti seo, laesense goba tokomane ye nngwe le ye nngwe, tšeo di dirilwego ka bofora goba go ekišwa goba go bewa legatong, fetolwa, phumulwa goba go senywa goba tšeo go tsentšwego se sengwe mo go tšona.
a šomišago setifikeiti, laesense goba tokomane ye nngwe yeo e ntšhitšwego goba e dumeletšwego go ya ka Molao wo yeo e sego mong wa yona; goba b dumelela setifikeiti seo, laesense goba tokomane ye nngwe yeo e lego mong wa yona go ka šomišwa ke motho yo mongwe.
a ka maikemišetšo a go fora, bea legatong ke tše dingwe, fetola, phumola goba go senya goba go tsenya se sengwe goba go tloša se sengwe go, goba ka mokgwa ofe goba ofe wo mongwe a fetola dinomoro tša tšhesisi le entšene tša senamelwa; goba b ntle le lebaka la semolao a swara senamelwa seo dinomoro tša entšene le tšhesisi di fetotšwego ka bofora, beilwego legatong ke tše dingwe, fetotšego, phumotšwego goba di sentšwego, goba tšeo e lego gore di tladitšwe, goba se sengwe se tlošitšwe, goba se dirilwe se sengwe ka ye nngwe.
Mošongwana wa 1.
Tloka lepokisana leo o bonago gore le swere nnete. O ka nna wa lebelela Kgaolo ya III ya Molao wa Ditsela tša Bosetšhaba, o na le kgatišo.
Mootledi wa senamelwa yo laesense ya gagwe e fegilwego ke kgoro yeo e dumelelegago go ba bolaodi mme lebaka la phego yeo le sešo la feta.
Mo laesense ya go otlela mmotoro e phumotšwego ke bolaodi bjo bo dumelelegago.
Naa o ka fetša ka go reng ge o fihla mafelelong a mošongwana wo?
B Ke eng seo motho a ka se dirago ge a lemoga gore o thibelwa go ba le laesense go ya ka mabaka ao a hlalošitšwego ka godimo?
Bala matlakala 18-19 ya Molao.
Ahlaahlang seo ka go sehlopha sa lena mme lefe ditshwaetšo go baithuti ka moka.
Mošongwana wa 2. Go retelelwa ke go latela leswao la tsela!
Mo seemong se o ka bona gabotse gore mootledi wa senamelwa se o itlhokomologa maswao a tsela. Ke seemo sa tšhoganetšo mme tsela ye ke yona e lego kgauswi e bile ke matseno a bonolo go lefelo la mollo. Naa mootledi o oba molato?
Ke magato afe ao mootledi wa senamelwa a swanetšego go a latela go lemoša batho bao ba šomišago tsela ka ga tšhoganetšo yeo?
Mošongwana wa 3.
Bontšha ka go lepokisana leo o naganago gore le bolela nnete.
Šuthiša senamelwa mo lefelong la kotsi ge kotsi yeo e hlola lepheko ka gohle mo tseleng ya setšhaba gore go fiwe dinamelwa tšeo di fetago tsela.
Motho ofe goba ofe yo a nago le lefelo la go lokiša mebotoro (karatšhe) goba lefelo lefe goba lefe mo mebotoro e lokišwago gona, mo go tlišitšwego senamelwa sefe goba sefe seo se bontšhago maswao goba methalo yeo e bontšhago gore se amegile mo kotsing gore se lokišwe maswao le methalo yeo, o tla, ka pele ka mo go ka kgonegago pele mošomo wa tokišo o thoma, dira rekoto yeo e bontšhago mehuta ya maswao le methalo yeo, nomoro ya entšene, nomoro ya tšhesisi le ngwadišo ya methalo le dinomoro tšeo, ge e le gore di a tsebega, leina le aterese tša mong le mootledi wa senamelwa seo.
Motho yo a swanetšego go dira rekoto, o tla bea rekoto yeo nako ya mengwaga ye meraro go tloga letšatšing leo e dirilwego ka lona, rekoto yeo e tla re, ge e kgopelwa, ya fiwa mohlankedi wa tsela.
Mo lefelong leo le bontšhwago ka godimo, batho ba bararo ba bolailwe.
Naa bao ba phonyokgilego ba swanetše go thušwa ka hlatswadiatla efe?
Ke hlatswadiatla efe yeo bana ba bahu ba swanetšego go e fiwa?
Mošongwana wa 5: Mediro yeo e sego molaong mabapi le ngwadišo ya dipolata, dinomoro tša ngwadišo, ngwadišo ya methalo go ditokomane tše dingwe.
Mootledi o ile a emišwa mo go lepheko la tsela mme tekolo ya mola le mola ya dirwa. Entšene e be e fetotšwe, fela mootledi o be a sa lemoge seo. Naa o bonwa molato Ahlaahlang?
Tekanyo ya dikotsi tša profense ge di bapetšwa le diprofense tše dingwe.
Tsinkela mabaka ao a hlolago tšhomišompe ya ditagi le maanotshepetšo a thušo.
Ka go yuniti ye o tla lebelela mohuta wa Sekhwama sa Dikotsi tša Tsela mme wa hlaloša dipalopalo tšeo di tla re fago kwešišo ka go seo se diregago ngwaga ka ngwaga mo ditseleng tša rena le khuetšo yeo seo se nago le yona ka go tikologo ya leago le ekonomi. Polokego ditseleng ke tlhobaboroko mo nageng ya borena matšatšing a, ka ge ditsela tša rena di fetogile melaba ya lehu ka palo ya mahu yeo e oketšegago ngwaga ka ngwaga. Ke mošomo wa mmušo wa rena go lekola le go tloša mathata ao a nago le seabe ka go mahu ao a golelago godimo ka palo mo ditseleng tša rena. Kgoro ya tša Dinamelwa e beakantše tiragatšo go kaonafatša polokego ditseleng ka go hlama dinyakišišo go hwetša mafelo ao a nyakago šedi ya ka pele.
Sekhwama sa Dikotsi tša Tsela ke setlabelo sa setšhaba seo se hlamilwego go lefela hlatswadiatla go batho bao ba hweditšego dikgobalo mo dikotsing tša tsela goba bana ba batho bao ba hlokofetšego dikotsing tša tsela tšeo di hlolwago ke go hloka šedi ga baotledi ba dinamelwa mono Afrika Borwa.
Kgopelo ya hlatswadiatla e tsenywa ka go tlatša foromo yeo e beilwego ya mmušo (Foromo 1), yeo e fanago ka tshedimošo ya motheo ya mokgopedi, senamelwa le mahlakore ao a amegago ka go thulano, letšatši le lefelo la kotsi le tšhelete yeo e kgopelwago.
Ditšhupo tšeo di rekišwago ka tefelo yeo e swanago go koloi ye nngwe le ye nngwe.
Tšeo di bontšhwago ka tlase ke dipalopalo tša 2001/2002 Lesolo la Fihla O Phela.
Palo ya dikotsi tšeo ka go tšona go bilego le bao ba hlokofetšego lebakeng la nako ya maikhutšo a Desemere 2000 le Desemere 2001, e beilwe godimo ga dikotsi tšeo di begilwego gammogo le "tšeo di sego tša begwa".
Mohuta wa kotsi wa godimo go di feta e be e le wa go thulwa ga basepelakadinao; palomoka ya 199 ya dikotsi tšeo batho ba hlokofetšego ka go tšona, seo se hlaloša 32,3% ya dikotsi ka moka tša Desemere 2001, tšeo di hlotšego mahu a 274 a basepelakadinao. Ke sa boeletša, ke rata go gatelela matshwenyego a ka a palo ya godimo ya basepelakadinao bao ba hlokofalago letšatši ka letšatši mo ditseleng tša rena. Gammogo, Mmušo le setšhaba sa selegae re swanetše go godiša lesolo la rena la polokego ya basepelakadinao go lokiša bothata bjo.
Le ge go le bjalo, ka mo re nago le matshwenyego a palo ya basepelakadinao bao ba hlokofalago, palo ya basepelakadinao bao ba thulwago e fokotšegile ka 77 goba 27,9% ge go bapetšwa le Desemere 2000.
Mahu a basepelakadinao a fokotšegile ka 62 goba 18,5%.
Mohuta wa thulo wa bobedi wo o latelago ka godimo, ke wa dinamelwa tšeo di menogago di le noši di fokotšegile ka 1 se hlaloša gore kefela 0,68% go tšwa go 146 ka Desemere ya 2000 go ya go 145 Desemere ya 2001. Palo ya mahu go tšwa go mohuta wo wa dikotsi, le ge go le bjalo e oketšegile ka 23 seo se ra 11,0% go tšwa go 209 ka Desemere ya 2000 go ya go 232 ka Desemere ya 2001. Ke nyaka go gatelela gape gore kotsi ya ba lapa la ba ga Chego e bile le seabe seo se nyamišago ka go legoro la mohuta wo wa dikotsi.
Palo ya mahu a dikotsi tša wa dinamelwa tšeo di menogago di le noši e oketšegile ka 11,8% go tšwa go 1,43 ka Desemere 2000 go ya go 1,60 ka Desemere ya 2001.
Seo ke seo se hlagilego kotsing ya ba lapa la Chego.
Mohuta wa thulo wa boraro wo o latelago ka godimo, thulano ka dihlogo, palo e oketšegile ka 3 goba 5,0% go tšwa go 60 ka Desemere 2000 go ya go 63 ka Desemere 2001. Le ge go le bjalo, go ile gwa ba le phokotšego ya mahu ka 26 (19,4%) go tšwa go 134 ka Desemere 2000 go ya go 108 ka Desemere ya 2001.
Mahu a godimo: 2,2 (palogare ya batho bao ba hlokofetšego go thulano ye nngwe le ye nngwe) e be e le ya go thulana ka mathoko mo tseleng yeo e lebilegofelo go tee. Palo ye le yona e oketšegile ka 10,0%. Palo ya thulano ka dihlogo le yona e fokotšegile ka 23,2%.
Dithulano tše dintši di diregile magareng ga 18:00 le 23:00 bošego. Dithulo tša ka masa moragonyana ga mašegogare (00:00 go ya go 01:00), di oketšegile ka gofeta 100%. Bjalo ka mengwageng yeo efetilego dithulo tša gofeta 60% di direga ka Labohlano, Mokibelo le Sontaga. Kgweding ka moka ya Desemere ya 2001 Kapa Lebowa ga se ya ba le dikotsi ka letšatši la Labone. Tiragalo ya dikotsi letšatši ka letšatši la beke le nako ya letšatši e latetše sebopego seo se swanago le sa lebaka leo lefetilego. Fela, diperesente tša "mafelelo a beke" tša dikotsi di fokotšegile go tloga go 66,37% nakong ya Desemere ya 2000 go ya go 61,85% ka Desemere ya 2001. Dikotsi tša "matšatši a beke" di oketšegile go tloga go 33,63% go ya go 38,15%.
Tefelo ya dikotsi tšeo batho ba hlokofalago di fokotšegile ka dimilioni tše R56, 72 goba 13,2% go tloga go tefelo ya dimilioni tše R431, 46 ka Desemere ya 2000 go ya go tefelo ya dimilioni tše R374, 74 ka Desemere ya 2001.
Ditshenyegelo ka moka go tšwa go Sekhwama sa Fihla O Phela, seo se thušwago ke Sekhwama sa Dikotsi tša Tsela (RAF) ka Desemere ya 2001 di tla ba gona go ya gare gafebereware ya 2002.
Ke ka ngwaga ofe wo re bilego le palo ya godimo ya dikotsi?
Ke batho ba ba kae bao ba hlokofetšego le bao ba gobetšego ngwageng woo?
Banamedi = sehlopha sa bobedi se segolo sa batšwasehlabelo sa dikotsi tša tsela.
Se se ra go reng?
Banamedi ba dithekisi tša dipese tše nnyane e be e le bontši Bathobaso mme dikgopelo tša hlatswadiatla tša bona e bile hlatswadiatla yeo e beetšwego magomo a R25 000.
Go ya ka maemo a leago-ekonomi, batšwasehlabelo ba banamedi ba seemong se sebe go feta batšwasehlabelo ba baotledi. Bontši ba be ba šoma ka go mafapha ao e sego a go ya go ile mme meputso ya bona e fetwa kgole ke ya baotledi ba dithekisi. Go bile pepeneneng gore banamedi ba dithekisi e bile sehlopha sa batšwasehlabelo sa dikotsi tša ditsela seo se hlokago go feta.
Motho yo a gobetšego (ntle le mootledi yo e bego e le yena a hlotšego kotsi a nnoši).
Ngwana wa motšwasehlabelo yo a hlokofetšego.
Motswalle wa kgauswi le mohu mabapi le ditshenyegelo tša poloko.
Motswadi goba mohlokomedi wa semolao wa mokgopedi ba swanetše go mo thuša ge a na le mengwaga yeo e lego ka tlase ga 21.
Go tšea nako e kae go phethagatša kgopelo ya hlatswadiatla?
Athoni a ka ntšha disamone morago ga ge matšatši a 120 a fetile morago ga go tsenya kgopelo ya hlatswadiatla.
Ge disamone di filwe ba Sekhwama sa Dikotsi tša Tsela (RAF), motho yo a šomago ka kgopelo ya hlatswadiatla gantši o tla kgopela telefatšo ya nako yeo e filwego go tsenya boiponagatšo bja boiphemelo. Nako ye e tla šomišwa go bona gore kgopelo ya hlatswadiatla e ka phethagatšwa ntle le go ya kgorong ya tsheko.
Ke efe tselatshepetšo ya go dira kgopelo ya hlatswadiatla?
Kgopelo ya hlatswadiatla e dirwa ka go foromo yeo e beilwego ke mmušo (Foromo ya 1), yeo e fanago ka tshedimošo ya motheo ka ga motho yo a dirago kgopelo ya hlatswadiatla, dinamelwa le batho bao ba amegago mo kotsing, letšatši le lefelo la kotsi le tefelo yeo e kgopelwago ya hlatswadiatla. E na le pego ya kalafo yeo e fiwago ke ngaka yeo e go alafago.
Ge kgopelo ya hlatswadiatla e hlagišitšwe, ba Sekhwama sa Dikotsi tša Tsela RAF ba e tsenya ka go lenaneo la kgopelo ya hlatswadiatla mme ba thoma ka dinyakišišo tša yona. Ba Sekhwama sa Dikotsi tša Tsela RAF ba lekola gore kgopelo ya hlatswadiatla e swanetše naa seo se ra, go kile gwa ba le kotsi yeo ya tsela naa, naa e a lokelwa go ya ka mapheko le dinyakwa tša mmušo, e hlagišitšwe ka nako, bjalo bjalo le dintlha tšeo ka tšona kgopelo ya hlatswadiatla e swanetšego go amogelwa ka tšona seo ke bogolo bja phošo, tsholo goba go se šetše mo go ka bewago magetleng a baotledi ba dinamelwa le yena yo a kgopelago hlatswadiatla.
Ba Sekhwama sa Dikotsi tša Tsela (RAF) ba nyaka foromo ya mathomo yeo e sego ya gatišwa gape.
Ke maikarabelo a gago go netefatša gore foromo e fihlela ba Sekhwama sa Dikotsi tša Tsela (RAF).
i Motho yo mongwe le yo mongwe yo a gobetšego goba a hlokofetšego o swanetše go tlaletšwa foromo ya gagwe ka thoko mabapi le dikgobadi goba lehu tšeo di kgopelelwago hlatswadiatla.
a Tsenye dipego ka moka tša kalafo le tša semolao tšeo motho yo a kgopelo ya hlatswadiatla a nago le tšona; mme b O bontšhe, mabapi le kgopelo ya hlatswadiatla, go ka hlokega ga letseno la gago ka moso, mo setatamenteng seo se lego ka thoko le ka moo tshenyegelo yeo e badilwego ka gona.
Tumelelo yeo e ngwetšwego ya tlhahlobo ke, goba legatong la Sekhwama ya direkoto ka moka mabapi le yo a gobetšego goba a hlokofetšego yo a ka bago a le sepetlele sefe goba sefe goba ngaka e swanetše go sepela le foromo ye.
Dintlha tša 1 go ya go 5 tša foromo ye di swanetše go tlatšwa pele foromo ye e išwa go ngaka go tlatša pego ya kalafo.
v Mo dikgobadi filwego mabapi le go araba dipotšišo, bea sefapano ka go lepokisi leo le swanetšego.
a i Leina leo le tletšego le aterese ya madulo ya motho yo a dirago kgopelo ya hlatswadiatla.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Bodudi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Boitsebišo/Nomoro ya paseporoto .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Nomoro ya mogala: Gae .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . Mošomo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
i Maemo ao ka wona motho yo a dirago kgopelo a dirago seo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Maina ao a feletšego le aterese ya motho yo kgopelo ya hlatswadiatla e dirwago legatong la gagwe .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Boitsebišo/nomoro ya paseporoto tša motho yoo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Tswalano ya motho yo a dirago kgopelo le motšwasehlabelo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Dikgatišo tša ditokomane tša boitsebišo tšeo di lebanego /dipasporoto le ditifikeiti tša lenyalo le matswalo, bjalo ka mo go ka hlokagalago, di swanetše go sepela le foromo ye.
a Dinomoro tša ngwadišo le mangwalo a gona .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ... i Mohuta .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Mohuta wa mmele.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
b Leina le aterese ya mong ka nako ya kotsi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
c Leina le aterese ya mootledi ka nako ya kotsi.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
i tshedimošo efe goba efe ya go ka thuša ka ga senamelwa .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Ke magato afe ao a ilego a tšewa go ka hwetša boitsebišo bja mong wa senamelwa .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Tsenya setatamente sa ka thoko ge go nyakega.
a Letšatši .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . b Nako .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. c Lefelo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
d Seteišene sa maphodisa seo kotsi e begilwego go sona le nomoro ya pego ya maphodisa .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
e Tsenya bohlatse bja boikano bjo bo thekgago ke sethalwa sa lefelo la kotsi bjo ka go bjona dintlha tša kotsi di hlalošwago.
f Tsenya dikgatišo tša ditatamente ka moka tšeo di lego gona go akaretšwa bohlatse bja dihlatse tšeo di bonego ka mahlo le ditokomane go akaretšwa dipego tša maphodisa tša dikotsi le peakanyo.
a Mangwalo a ngwadišo le dinomoro tša ngwadišo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
b i Leina la mong ka nako ya kotsi.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Aterese.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Mošomo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
c i Leina la mootledi ka nako ya kotsi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Aterese.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Ge e le gore dinamelwa tšeo di fetago tše pedi di be di amega dintlha di swanetše go ngwalwa setatamenteng sa ka thoko seo se sepelago le foromo ye.
a Leina ka botlalo le aterese .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
b Boitsebišo/Nomoro ya paseporoto.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. c Bong .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. d Letšatši la matswalo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
e Maemo a lenyalo ka nako ya kotsi: ga se ka nyala ke nyetše ke hladile ke mohwelwa f Ge o nyetše: ke hlakanelo ya thoto ntle ga hlakanelo ya thoto lenyalo la setšo g Kgwebo goba mošomo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
h Ka nako ya kotsi, motho yo o be a le ka gare ga tše dingwe tša dinamelwa tšeo di hlalošwago ka go dintlha tša 2 goba tša 4?
i Ge e le EE, bolela: i Mangwalo a ngwadišo le dinomoro tša ngwadišo tša senamelwa .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ; le gore ii e be e le monamedi goba mootledi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
j Ge e le gore motho o be a sa sepele bjalo ka monamedi goba mootledi ka go ye nngwe ya dinamelwa tšeo di hlalošitšwego ka go ntlha ya 2 goba 4, i o be a sepela ka eng .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...?
goba (ii) e be e le mosepelakadinao?
k Leina le aterese ya ngaka ya ka mehla .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
l Leina le aterese ya ngaka yeo e mmonego morago ga kotsi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
m i Ke sepetlele sefe goba legae la bookelo goba lefelo le lengwe mo a hweditšego kalafo morago ga kotsi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..?
Ke nako e kae e le molwetši go tloga .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. go fihla .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
le/a le molwetši wa ka ntle (go tloga .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . go fihla .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..)?
Legoro la molwetši mabapi le sepetlele: molwetši wa sepetlele molwetši wa poraebete n Naa o be a na le bogole goba a lwala mmeleng pele ga kotsi?
o Ge e le EE, e fa dintlha .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
p i Leina le aterese ya mong mošomo ka nako ya kotsi ge e le beng mošomo ba go feta o tee, bolela maina le diaterese tša bona ka moka .. .. .. .. .. ....
Mohuta mošomo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Letšatši la go thoma mošomo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
q Naa o gobetše goba o hlokofetše a le mošomong?
r Bontšha moputso wa gagwe wa dikgwedi tše 12 pelenyana ga kotsi R.
j go tšwa mošomong .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
go tšwa mothopong ofe goba ofe wo mongwe e fa dintlha .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Palomoka .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . R.. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
a Lefelo leo lehu le hlolegilego go lona .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. b Letšatši la lehu .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
c Na go a tsebagala mo go dirilwego dinyakišišo ka ga lehu?
d Ge go tsebega, bolela gore ke kgorong efe ya tsheko .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
le nomoro ya sešupo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. (tsenya kgatišo ya rekoto ya dinyakišiši tšeo di amegago ge di le gona).
e Leina le aterese ya mosepediši wa dithoto tša mohu .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
GE E LE GORE MOTHO YO BOLELWAGO KA GO NTLHA YA 5 O HLOKOFETŠE, MME HLATWADIATLA E KGOPELWA LEGATONG LA NGWANA WA GAGWET SHEDIMOŠO YEO E LATELAGO E A NYAKEGA MABAPI LE NGWANA YOO. Ge e le gore hlatswadiatla e kgopelwa ke goba legatong la bana bao ba fetago o tee tshedimošo yeo e nyakegago mo temaneng ye mabapi le ngwana yo mongwe le yo mongwe e swanetše go bewa mo ditatamenteng tša ka thoko, yeo e swanetšego go kgokeletšwa mo foromong ye.
a Maina ka botlalo le aterese .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
c Bong .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. d Letšatši la matswalo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
e Setswalle le motho yo a hlokagetšego.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
e Maemo a lenyalo ka nako ya kotsi: ga se ka nyala ke nyetše ke hladile ke mohwelwa f Ge o nyetše: ke hlakanelo ya thoto ntle ga hlakanelo ya thoto lenyalo la setšo g Kgwebo goba mošomo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . h Naa o be a na le bogole goba a lwala mmeleng pele ga kotsi?
i Ge e le EE, e fa dintlha ka botlalo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
j Leina le aterese ya mong mošomo ka nako ya kotsi le botelele bja nako yeo a e šomilego go mong mošomo yoo ge e le beng mošomo ba gofeta o tee, bolela maina le diaterese tša bona ka moka .. .. .. .. .. ....
k Bontšha moputso wa gagwe wa dikgwedi tše 12 pelenyana ga kotsi R.
j go tšwa mošomong .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
go tšwa mothopong ofe goba ofe wo mongwe e fa dintlha .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Palomoka .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . R.. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
m Dintlha le tšhelete yeo e hweditšwego goba mafa ao a hweditšwego go tšwa dithotong tša mohu goba tšeo di tšwago methopong efe goba efe ye mengwe ka lebaka la mohu yo a hlalošwago ka go ntlha ya 5, ntle le inšorense le /goba tšhelete ya phenšene .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Dintlha ka go nepagala di swanetše go fiwa mabapi le dintlha tšeo di latelago mme di swanetše go thekgwa ke diboutšhara, mo go nyakegago. (Ge go nyakega, tshedimošo yeo e nyakwago ke ntlha ye e ka nna ya fiwa mo setatamenteng sa ka thoko seo se saenilwego mme se kgokeleditšwe go foromo ye.) Lebelela gape go Hlokomela (ii) kua godimo mo foromong.
Ntlha Tšhelete R.
a Ditshenyegelo tša sepetlele dipetlele tša profense .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
b Ditshenyegelo tša sepetlele dipetlele tše dingwe.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
c Ditshenyegelo tša kalafo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
d Ditshenyegelo tše dingwe tša kalafo ka mo di ka lekanyetšwago.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
e Tshenyegelo ya letseno /thekgo go tloga ka letšatši la kotsi go fihla ga bjale .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
f Tahlegelo ya ka moso ya letseno/thekgo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
g Ditshenyegelo tša poloko.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
h Tshenyegelo ka kakaretšo bohloko le matshwenyego, bogole bja go ya go ile, bjalo bjalo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Palomoka .. R.. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
b Ge e le gore mokgopedi o šetše a filwe hlatswadiatla go ya ka Molao wa Hlatswadiatla go Dikgobadi le Malwetši Mošomong, 1993, bontšha tšhelete yeo a e hweditšego.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Ke ikana go ya ka tsebo ya ka yeo e feletšego le go kgolwa ga ka go felela gore tshedimošo ye e filwego ka go foromo ye ke nnete e bile e nepagetše ka mešo e gofela.
E saenilwe mo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . letšatši.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. kgwedi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . Tshaeno ya mokgopedi (yo a bolelwago ka go ntlha ya 1) goba moemedi wa semolao yo a filwego maatla. (ka go molato wa ka godimo, bohlatse ka go ngwalwa bja gore o filwe maatla a go ema bjalo ka moemedi wa mokgopedi e swanetše go sepela le foromo ye.
i Karolo ya 242a e hlaloša gore pego ye e tla tlatšwa ke ngaka ye e bonego le go alafa motho yo a gobetšego goba a hlokofetšego dikgobadi tšeo motho yoo a di hweditšego mo kotsing yeo kgopelo e dirwago ka ga yona goba e ka tlatšwa ke molaodi wa sepetlele mookamedi goba moemedi wa gagwe wa sepetlele seo ka go sona motho yo a gobetšego goba a hlokofetšego a alafilwego dikgobadi tšeo ka go sona.
Mo mapokisana a filwego go arabela dipotšišo, thala sefapano ka go lepokisana leo le lebanego.
Leina la motho yo pego ye e lego mabapi le yena .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
b Naa o kgotsofetše gore yo ke motho yo a bolelwago ka go ka go ntlha ya 5 ya foromo ya kgopelo ya hlatswadiatla?
Letšatši la mathomo leo o mmonego ka lona ka morago ga kotsi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Naa o kile wa mo alafa nakong ye nngwe pele ga kotsi?
Ge e le EE, e fa letšatši la mafelelo la kalafo yeo le mohuta wa bolwetši .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Kgobalo ye nnyane .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Kgobalo yeo e iponatšago .. .. .. .. .. ....
Kgobalo ye kgolo .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Tshenyego ya mmele, bjalo bjalo.
b Bontšha kalafi yeo a e fiwago ga bjale.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Na go ka letelwa bogole bja go ya go ile?
Ge e le EE, e fa dintlha ka botlalo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Ge e le AOWA, naa maemo a gagwe a a kaonafala .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...?
Naa o fiwa kalafi ya go ikgetha?
Ge e le EE, efa leina le aterese ya setsebi.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Naa go ka letelwa kalafo ye nngwe go iša pele?
i Naa e ka ba mohuta ofe wa kalafo le gore e tla ba mo kgobalong efe.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Letšatši leo go ka thomišwago ka yona .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Sebaka seo e tla se tšeago .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Tekanyetšo ya tefelo ya yona R .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
c Naa kalafo ya lebaka leo le tlago yeo e hlalošwago ka go a ka godimo e tla nyaka thobatšo ya sepetlele?
i Letšatši leo ka lona a ka robatšwago sepetlele.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Lebaka leo a tla le tšeago.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Naa dikgobadi di gakaditše malwetši a mangwe afe goba afe ao a bego a ntše a le gona?
Naa malwetši a mangwe afe goba afe ao a bego a ntše a le gona a gakaditše ditlamorago tša letšhogo?
Ge e le gore karabo go ntlha ya 9 goba 10 tša ka godimo ke EE, efa dintlha ka botlalo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Naa motho yo o amogetšwe sepetlele goba legae la booki?
a Leina le aterese ya sepetlele goba legae la booki.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
b Nomoro ya sepetlele ya tšhupo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
c Letšatši leo a lokolotšwego sepetlele ka lona goba leo go letetšwego gore a ka lokollwa ka lona.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Ge e le gore ka letšatši la kotsi o be a le mošomong, bolela gore a ka letelwa neng go boela mošomong .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
a Letšatši la lehu .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
b Naa malwetši a mangwe afe goba afe ao a bego a ntše a le gona a bile le seabe go lehu?
c Ge e le EE, efa dintlha ka botlalo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Lena la ngaka .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Mangwalo a thuto .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ....
Aterese .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Tshaeno .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. Letšatši .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ...
Leka go bontšha maemo ao dinamelwa di emego ka wona ka go swaya mo tseleng tšhoko, pente ya go gašwa, bjalo bjalo.
AA e re ka lebaka la go fokotša moelelo wa sephethephethe, go hlolega dikotsi tše nnyane ge leswiswi le swara go feta seeding sa mosegare, fela tekatekanyo ya dinkhu e godimo. Dintlha tšeo di amanywago le gantši le bošego ke go tenwa, go se tsenye hlaloganyo, kgatelelo ya dinotagi le go se bonagale.
Ge o e tšwa lefelong leo le nago le lesedi, go tšea tekanyo ya metsotso ye 30 pele leihlo la motho le ka bona 80% gabotse, le go fihlela go iri pele pono ya bošego e e ba tšhomong ye botse. Tekanyo ya 20% ya batho ba bagolo e na le pono yeo e sa hlakago ka mokgwa wo mongwe goba wo mongwe - go tloga ponelong ya kgauswi yeo e sa tshwenyego go ya go bofofu bja bošego. Baotledi bao ba hwetšago gore go otlela bošego go bolaya mahlo a bona ba swanetše go bona ngaka goba ngaka ya mahlo, yo a ka fago keletšo ya gore go otlela morago ga go swarwa ke leswiswi go efogwe ka gohle.
Efoga go tlogela hlaloganyo ya gago e lebišitšwe go tsela e tee, ka gore se se hlola go lapa ga mahlo. Lebelela kua le kua kgafetšakgafetša, mme šetša lefelo la mafelelong a sebaka seo se bonegeditšwego ke mabone a gago. Selo seo se se sa bonegetšwago gabotse se bonagala gabotse ge o se lebelela ka thoko ga nnyane, ka gobane pono ya bokantle bja selo ga e angwe kudu ke lesedi le lebe go swana le pono ya bogare.
Lebelo le swanetše go fokotšwa ge e le bošego, gore o se otlele ka ntle ga mo o kgonago go bona - seo se ra gore o swanetše go ema ka tlase ga seemo sefe goba sefe, ka gare ga botelele bja tsela bjo bo bonegeditšwego ke mabone a gago. Go sepela ka mabone ao a fokoditšwego bogale, seo se ra gore o swanetše go sepela ka lebelo leo le fokotšegilego. Sebaka sa tšhalanonthago se swanetše go oketšwa ge e le bošego mme, ntle le ge o le kgauswi le go feta senamelwa se sengwe, sepelela pele ka senamelwa sa gago go fihla magomong a lesedi leo le fokoditšwego.
Mabone a ka pele a swanetše go fokotšwa bogale bja lesedi pele senamelwa seo o se lebilego se fihla bogaleng bjoo bja mabone a gago. Ge mootledi wo mongwe a sa dire bjalo le yena, galefiša lesedi gape go mo lemoša, mme o fokotše gape. E ba le maitshwaro a go itefeletša ka go galefiša lesedi - go ba le baotledi bao ba sa bonego ba babedi go e na le o tee go oketša kgonagalo ya kotsi gabedi.
Ge o lebile senamelwa seo se lebilego kua o tšwago mme o sekamela go dikologela ka go la nngele, fokotša lesedi ka pele, ka gobane le tla kgabaganya modikologa mme la foufatša mootledi yo mongwe. Mo modikologeng wa ka go la go ja, mabone a gago a tla leba ka ntle ga tsela kgole le dinamelwa tšeo di tlago, fela ge mootledi yo a go lebilego a fokotša bogale bja mabone a gagwe, e ka ba hlompho le go wena go dira bjalo.
Mabone a ka pele a nyaka go ka beakanywa nako le nako, kudu ge leeto la bošego le beakantšwe mme koloi e rwele kudu ka mo go sa tlwaelegago. Ka banamedi ba ka morago le putu yeo e rwelego, lesedi leo le fokoditšwego le tšea sekhutlo seo se lego pele kudu, mme lesedi leo le lego bogale le tla swiswatša baotledi bao ba go lebilego mahlo mme e bile lesedi leo le sa bonegetše tsela gabotse. Go tla ba mohola go beakanya mabone a gago kua karatšhe, mme lesedi le swanetše go beakanywa gape ge o otlela ka morwalo wo o lekanego.
Khutša gore o bolokege diiring tše dingwe le tše dingwe tše pedi, goba dikilometara tše 200.
Bofa mapanta ditulong tša ka morago le tša ka pele.
O se nwe mme wa otlela.
Šomiša mabone ge go sa hlwe go bonagala, e sego mabone a go ema.
Bea sebaka sa tšhalanonthago sa metsotswana ye mebedi bonnyane.
Feta senamelwa se sengwe fela ge go bolokegile go dira bjalo.
O se rwale go fetiša tekanyo.
Dira bonnete bja gore senamelwa sa gago se seemong sa go ka dumelelega tseleng pele o tloga.
Hlompha bašomiši ba bangwe ba tsela.
Hlokomela mootledi wo mongwe.
Leswiswing le seemong sa pula; bašomiši ba bangwe ba ka bonwa e le bahlolakotsi bao ba tlwaelegilego. Ithute go bona baotledi bao ba ka bago kotsi mme o ikaroganye le bona. Le ge o ka rumulwa bjang le bjang, e ba le maitshwaro mme o lwe le moleko wa go itefeletša - e ka hlola se sengwe le se sengwe go tloga go thulano go ya go thuntšhano.
Senamelwa sefe goba sefe seo pono ya mootledi wa sona e fokolago - bjalo ka ge se rwele go fihla hlohlolong mme se se na diipone tša ka mathoko.
Senamelwa sefe goba sefe seo se nago le ditšhila, se rusitše, se se na ditho tše dingwe goba se ntšha muši wo montši ka eksoso ya sona, se ka ba se le maemong a mabe a tshepetšo.
Lori yeo e rwešitšwego morwalo ka bošaedi goba morwalo wo o sa tiišwago, goba mmotoro wo o rwelego morwalo wo mogolo godimo ga tlhaka ya wona - morwalo goba karolo ya wona o ka nna wa fofa.
Mmotoro wo o nameditšego bana bao ba bapalago le diphoofolo tša gae - mootledi a ka be a tlwaetše go dira dikotsi goba a tlwaetše go se šetše.
Mmotoro wo o nago le di kgorametšwa mo mafasetereng, merwalo, banamedi ba bantši goba diaparo tšeo di lekalekago go tšwa go wona - pono ya mootledi e ka no be e thibega.
Senamelwa sa mootledi yo a bonagalago a safe tsela ya gagwe šedi yeo e feletšego.
Mootledi yo a go thibelago a sa nyake o feta - fokotša lebelo la gago mme o mo dumelele a ye kgole le wena.
Senamelwa seo se "yago ka mo le ka mo" mo tseleng - e ka ba leotwana la go otlela goba kemišo tšeo di sa lokago, goba mootledi aka be a tagilwe goba a robala.
Magareng ga go swara leswiswi le ka masa.
Dinakong tša sephethephethe tša ka meso le mantšibua.
Ka "nako ya go tswalela " mafelo a bonwelo, dihotele le ditlelapo.
Mosegare ge bana ba etšwa sekolo.
Morago ga dikopano tše kgolo tša setšhaba, bjalo ka dipapadi tša rakipi goba kopano ya tša mabelo.
Moragonyana mo bekeng le mafelelo a beke ge tšhomišo ya dinotagi e golela godimo.
Mo matšatšing a setšhaba a maikhutšo le mafelelo a dibeke ge baotledi ba bantši ba ela šedi go kganyogo ya ka thoko ga tsela go feta kotlelo ya maleba.
Mootledi ga a na tshwanelo ya go sepela ka mothalong wa letsogong la go ja mme a gapeletša sephethephethe gore se mo fete ka go la nngele lebaka la gagwe e le gobane o otlela lebelo, leo le dumelelegago semolaong. Mootledi wo mongwe a ka be a na le lebaka leo le kwagalago la go fetiša magomo ao a beilwego a lebelo, mme go mo thibela tsela ka mo go sa swanelago go ka hlola seemo seo se lego kotsi seo ka go sona go ka hlolegago go befelwa mo go ka paledišago kgopolo yeo e hlakilego.
Mo mabakeng a seemo sa tšhoganetšo, tšhuma mabone ao a bontšhago seemo sa tšhoganetšo gammogo le mabone a gago a ka pele mme o otlele ka lebelo leo le bolokegilego.
Setlabelo se se hwetšagala go Mokgatlo wa Dinamelwa (Automobile Association) go latela dipego tšeo di hweditšwego go tšwa go baotledi bao ba itirago "maphodisa" mme ba thiba tsela ya mothalo wa la go ja (ya go feta) mo tseleng ya methalo ye mentši.
Le ge e le gore go otlela ka mothalading wa tšhoganetšo ge e le mosegare go a dumelelwa ka tlase ga mapheko ao a itšeng, dinamelwa tšeo di go šetšego morago ga di na tokelo ya go go gapeletša go sepelela ka moše wa mothaladi wo mo serolwana gore ba fete.
Ngwaga ka ngwaga mono Afrika Borwa go hlokofala batho bao e ka bago 10 000 mme 150 000 ya batho ba a gobala mo dikotsing tša tsela. Dipalopalo tšeo di šiiša madi a mmele, le maikhutšo a Desemere e le ao a re batametše. Tahlegelo ya batho e a tšhoša fela tahlegelo ya ekonomi yona ke ye kgolo kudu.
Go swanetše go ba le tsela ya go fokotša palo ye e tšhogago ya dinkhu le matshwenyego. Ka tshwanelo. Tsela yeo e gona mme e nyaka fela metsotswana ye lesome ya kakanyo le tiragatšo. "Metsotswana ye lesome yeo e ka phološago bophelo bja gago " ke molaetša wo bonolo, wo o lego thwii. Molaetša ke gore magato a mane a ka pela, a bonolo, ao a sa lefelwego ao a tšeago metsotswana ye lesome a ka boloka bophelo. Mme magato ao?
Bea bana ka mehla mo ditulong tša bana tšeo di swanetšego goba ba bofelele: Ka go thulo ya dikilomitara tše 50 ka iri, ngwana wa mengwaga ye mene wa boima bja dikilogramo tše 20 a ka betha selo seo se tiilego sa mathomo ka maatla a dikilogramo tše 400. Go šomiša setulo sa bana seo se tsentšwego ka tshwanelo goba go mo thiba ka mokgwa wo mongwe go ka fokotša dikotsi tša lehu go ka fihla go 75%. Bjalo ge, lekola setulo sa ngwana ka mo koloing ya gago. Naa e tsentšwe ka mo go bolokegilego Naa se bogolo bjo bo swanetšego Naa o a se šomiša Re a tseba gore bana ba ka no belaela lebakanyana le itšeng. Fela seo se kaone go na le bohloko bja seo se ka mo hlagelago?
Ka mehla bea dilo tšeo di gašaganego ka koloing ka gare ga putu ya koloi. Ge koloi e ema ka tšhoganetšo mo kotsing, puku ya mmepe yeo e lego šelofong ya kua morago e ka betha banamedi ka maatla a go ragwa ka karate. Seswantšhi e ba kgeranata ya seatla, sethibaletšatši e ba misaele wo o bolayago. Direkwa tša lapa kua mabenkeleng di ka le bolaya. Di beeng ka gare ga putu.
Lokiša setulo le sešireletšahlogo ka mehla. Ke sešireletšahlogo e sego mosamelo wa hlogo mme seo se diretšwe go thibela go bethwa ke dilo, seo e lego kgobalo yeo e tlwaelegilego mo thulanong. Le ge e ka ba ka lebelo la ka tlase ga dikilomitara tše lesome ka iri go na le kotsi e kgolo ya dikgobadi tšeo di šiišago.
Bofa lepanta la setulo ka mehla mme o hlokomele gore yo mongwe le yo mongwe ka mmotorong o bofile la gagwe. Re a boeletša, šomiša lepanta la setulo ka mehla.
AA e gatelela gore ga sefela gore lepanta le bofiwa ke banamedi ba ka pele.
Tšhomišo ya mapanta a ditulo a bohlokwa kudu mo leetong le lengwe le le lengwe, ga go kgathatšege gore ke leeto le le kopana ga kae goba ke lebelo le le nnyane ga kae - mme go bohlokwa go yo mongwe le yo mongwe ka mmotorong. Seo se tla boloka banamedi - mme baotledi le bona ba tla bolokega.
Magato a Bonolo a Mane. Magato ao a tšeago metsotswana mme e le gore a ka boloka maphelo.
Nagana ka yona.
Mokgatlo wa Dikoloi (Automobile Association) o ipileditše gore go tšewe magato ao a bofilwego go laola mathaere ao a šomilego ao a tlišwago ka mono nageng mme a tsenywa dinamelweng tšeo di nametšago makgolokgolo a diketekete tša batho.
AA e be e tšibogela dinyakišišo tšeo di tseneletšego tšeo di dirilwego ke sehlopha sa dinyakišišo tša Carte Blanche ka go Sunday Times le M-Net, mme dipoelo tša gona di sa tšwago go lokollwa.
Ka lebaka la tlhokagalo ya dithaere tša boleng bja godimo. intaseteri ya dithaere e gapeletšega go reka dithaere tšeo di šomilego kua ntle gore di tle di tsenywe ditlhale leswa. Le ge e le gore go nyakega ditumelelo go dithekontle tšeo di swanago le tšeo, dithaere tše dintši di fetišetšwa ka mono nageng go kgabaganya mellwane mme di fiwa bjalo ka theko yeo e fokoditšwego ntle le gore mootledi goba mong thekisi a lemoge. Mekgobo yeo e rekilwego ka tlase ga tumelelo le yona ga e fihle mo e swanetšego go tsenywa ditlhale leswa, le gona mapokisi ao a rwelego dithaere tšeo ga a lekolwe ka moka ge a tsena ka nageng.
Kua Yuropa boteng bja semmušo bja ditlhale tša thaere ke 1,5mm, ge go swantšhwa le tshwanelo ya ka mono Afrika Borwa ya 1mm, mme re na le lebaka la go kgolwa gore dithaere tše di "lahletšwe" ka go mmaraka wa Afrika Borwa. Persente ye e itšeng e ka ba ya maemo ao a dumelelegago fela mokgobo wo montši ke wa maemo a tlase.
Godimo ga magato ao a tiišitšwego a taolo thekontle, porokerama ya thuto e swanetše go hlangwa, yeo e tlago sedimoša setšhaba gore ba hlokomele ge ba reka dithaere tšeo di tsentšwego ditlhale leswa le tšeo di šomilego, gammogo le bogolo bjo bo lekanego bja dithaere le kgatelelo ya moya go senamelwa se itšeng. Beng dithekisi /baotledi ba hlohleletšwa go hwetša pukwana ye "Dithaere tša dithekisi tša madulo a 10 go iša go 16 " e tsentšwe mmarakeng ke Piro ya Maemo ya Afrika Borwa (SA Bureau of Standards).
Gopola - dithaere ke sebaka se se nnyane seo se swaraganyago tsela le senamelwa, mo seemong sa boso bjo bo omilego goba mo puleng.
Selo sa mathomo pele go tšewa leeto, ke go lekola polokego ya senamelwa. Mabone le ditšhupo diphumola lefesetere la pele, diporiki, leotwana la go otlela, lenaneo la eksoso mme dithaere di swanetše go lekolwa ka hlokomelo go bona diphošo.
Baotledi ba kgothaletšwa go dula ba na le lepanta la fene la ka thoko ka mehla yohle le phaephe ya radieitha ka putung - le ge e le gore setegniki sa senamelwa se loketše tsela ka mešo e gofela. Se se ka boloka nako le tšhelete ge go na le tshenyego yeo e emišago mosepelo wa senamelwa, gape go bohlokwa go swara senotlelo sa go dumiša senamelwa sa ka thoko.
Go bohlokwa gape pele o tšea leeto le le telele go lekola dipholisi tša inšorense.
Go tlišetšwa dikuranta le maswi di swanetše go emišwa mme go beakanyetšwe tlhokomelo ya diphoofolo.
Malapa ao a tšeago leeto la tsela yeo ba e tlwaelago ba swanetše go beakanya leeto la bona. AA e fa maloko a yona mebepe yeo e fapafapanego ye mentši ya ditsela, dipeakanyo tša ditoropo, diporoša le dipego tša ditsela. Dipeakanyo tša lenaneo tša batho di gona ge di kgopelwa.
AA e sepetša taolo ya lenaneo la SOS leo le tsentšwego ke Kgoro ya tša Dinamelwa mo ditseleng tša maphefo tše kgolo.
Baotledi bao ba lego leetong ba swanetše ba netefatše polokego ya bona, le ya ba malapa a bona le ya bašomi ba bangwe ba tsela, ka go šomiša mapanta a ditulo le go bea metsotswana ye mebedi ya sebaka sa tšhalanonthago. Sebaka sa tšhalanonthago se swanetše go oketšega ge e le bošego, mo seemong sa mogudi le pula le ge tsela e na le meetse.
Go lapa le ngangego ya mahlo di ka efogwa ka go khutša kgafetšakgafetša. Go khutšišana ka go otlela le gona go bohlokwa. Go bohlokwa go akaretša nako ya go ikhutša iring tše dingwe le tše dingwe tše pedi goba dikilomitareng tše 200, ka ge seo se tla fokotša bogolo bja go lapa.
Dikoloi di swanetše go notlelwa ge di se na motho, di se be le dilo tše bohlokwa ka gare mo di ka bonwago ke batho bao ba fetago. O se leke wa tlogela bana le diphoofolo ka koloing yeo e notletšwego - phišo yeo e ikagago ka gare e ka hlola phelelo ya maatla ka phišo mme setrouku sa phišo se ka bolaya.
Go bohlokwa gape gore baotledi ba sware dilaesense tša bona tša go otlela ka dinako tšohle.
Ema ka pela.
Lekola mohuta le bogolo bja kgobalo efe goba efe mme ofe thušo ka moka yeo e kgonegago go bao ba gobetšego.
Bitša maphodisa le ampulanse ge e le gore go na le motho yo a gobetšego goba a hlokofetšego.
Lekola mohuta le bogolo bja tshenyego efe goba efe.
Ge e le gore senamelwa se thibetše tšhomišo ya tsela ka gohle, o ka e šuthiša, morago ga go swaya lefelo, fela ge e le gore motho ofe goba ofe o gobetše goba a hlokofetše o ka dira seo morago ga go hwetša tumelelo go mohlankedi wa tsela.
Bontšha laesense ya bootledi mme o bege thulano go sephodisa mo diiring tše 24, mme o hwetše nomoro ya bohlatse, yeo o tla e nyakago go dira kgopelo ya inšorense.
Dira rekoto ya lefelo la thulano ka go thalathala ga bonolo, ge go kgonega, mme o tšee seswantšho.
Efoga go dira setatamente seo se ka go tsenyago molatong mme o se dumele maikarabelo a kotsi.
Dira rekoto ya boitsebišo bja lehlakore le lengwe leo le amegago kotsing le dihlatse, le mabaka a kotsi.
Se šuthiše batho bao ba gobetšego kudu, thuša fela ka mokgwa wo o ka kgonago le ka mo o hlahlilwego.
Hlokomela: Magomo a semmušo a setagi bjale ke dikramo tše 0,05 go 100 ml ya madi go baotledi ba mebotoro ya poraebete le 0,02 go baotledi ba se porofešene. Magomo a ga a bee palo ya dino tšeo o ka di tšeago ka gobane seo se laolwa ke boima bja mmele wa gago, fela go mmele wa kakaretšo wa (85 kg) e ka ba digalase tše pedi tša beine.
Mebotoro e diretšwe go sepela thwii mo tseleng yeo e lekalekanego goba yeo e sa kotumelego kudu. Seo se ra gore, ge o tlogela leotwana la go otlela koloi o swanetše go tšwela pele o sepela thwii sebakanyana pele o fapogela go la nngele, ka lebaka la mohuta wa tsela. Ge koloi e sepelela go ya ka mathoko ge e lekwa, e ka ba ka lebaka la tekatekanyo ya mabili yeo e sa beakanywago gabotse, tekatekanyo ya mabili, kere ya go otlela yeo e sego ya bofiwa, goba morwalo wo o sa lekalekanego.
Ge senamelwa se thoma go sepelela ka lehlakoreng le lengwe ge fela o tlogela leotwana la go otlela, e ka ba ka lebaka la phapano ye kgolo ya kgatelelo ya moya wa mathaere ka go la go ja le la nngele, tatelo yeo e sego ya loka ya mabili a morago, dithaere tšeo di sa lekanego, seporeng (spring) seo se robegilego goba se fedilego. E ka ba gape ka lebaka la diphošo tšeo re di hlalošitšego mo temaneng ya ka godimo.
Ge o tšere sekhutlo seo se dikologago kgauswi mme leotwana la go otlela ga se boele seemong sa sona sa go leba thwii, goba leotwana la go otlela se nyaka go laolwa ka maatla, se e ka ba ka lebaka la kgatelelo yeo e lego tlase ya dithaere, dikgokaganyo tša leotwana la go otlela tšeo di swarago, matsogo a kemišo a o a senyegilego, kere ya leotwana la go otlela ga ya beakanywa gabotse goba diseporeng tša pele di lapile. Leotwana la go otlela sa maatla se ka be se na le oli ya ka tlase, pompo yeo e sego ya loka, belefe yeo e tanyago ya sepulu, lepanta leo le sa tiago, phaephe yeo e kobegilego goba e thibanego.
Ge leotwana la go otlela le itaola kudu, le tla ba le thagelanthago ye ntši. Seo e ka ba ka lebaka la pofagano ya leotwana la go otlela yeo e fedilego goba e bofologilego, lepokisi la leotwana la go otlela leo le sego la beakanywa gabotse goba dipering tšeo di sego tša tsenywa gabotse. Moya ka gare ga lenaneo la leotwana la go otlela sa maatla o ka hlola papalo ye ntši ya leotwana la go otlela.
O se tshepe tšeke. O ka mpe wa reka ditente tšeo di tiilego mme wa šomiša tšona ge o nyaka go huhumela ka tlase ga koloi.
Tloša metato ya go golaganya peteri (gantši e be lehlakore la neketifi), go efoga go sepetšwa ga koloi ka phošo, go ka hlola mollo, goba go direla dibenyane le sešupanako sa gago phišo, ge o ka swara lethale leo le sa khupetšwago ka phošo.
Netefatša gore dilo ka moka tša mohlagase di timilwe ge o tloša molabo; ka gobane go ka hlolega mollo, seo se ka hlola gore peteri e thunye.
O se tlogele dilo godimo ga peteri, mo di ka hlaelelago dintlha tša kgokagantšho ya mollo mme tla hlola mollo.
Apara tšhireletšo ya mahlo ge mahlo a gago a le kotsing, bjalo ka ge o šila, goba o epa go ya godimo le tlase.
O se tloše sekhurumelo sa radieitha ge meetse a bela. Ge e le gore o swanetše go e bula, šomiša lešela go swara sekhurumelo, mme o eme ka thokwana, mme o se tlogele ga nnyane ga nnyane.
O se tšhele meetse a go tonya godimo ga entšene yeo e fišago, ditlamorago tša seo di tlile go hlola tshenyego. Ge o se na boikgethelo, tshela meetse ao gannyane gannyane mola entšene e duma.
O se dumele bana ba ba nnyane goba diphoofolo kgauswi le koloi ge o šoma ka yona.
Bea setimamollo kgauswi le lefelo leo o šomago go lona.
Se leke go tima mollo wa petrolo goba mohlagase ka meetse; mpe o šomiše mohlaba.
Hlokomela ge o swara peteri ka gore ge o šoma ka yona, esiti ya yona e ka ja diaparo tša gago mme ya hlola go hlohlonelwa le dišo mo letlalong la gago.
O se dumiše koloi sebaka se se telele ka gare ga lefelo leo le tswaletšwego.
Petrole ga e tshepiše, kudu ge e le ka seemo sa moya, mme ge o kile wa tšholla peterolo godimo ga phaephe ya go fiša gatee mme gwa se direge selo, seo ga se re gore seo se tla bolokega mabakeng a mangwe.
O tla dira eng ge senamelwa sa gago se ikemiša ka bosona ntle le temošo Leka go dira mogala mo sellathekeng sa gago, le ge e le gore ke tshwanelo go leka go hwetša phošo. Ge e le gore bothata bo be bo na le go kwagala ga mašatana a go lla ga ditšhipi, goba ge e le gore a mangwe a mabili a bofile, moo e ka be e le gore go na le bothata bjo bogolo. Ge e le gore go be go se na lešatana gona go ka kgonagala gore bothata bjoo ga se bjo bogolo?
Legato la mathomo leo o swanetšego go le tšea ke go lebeledišiša ka tlase ga ponete gore go ka be go na le metato yeo e ripegilego, phaephe ya petrolo yeo e kgaogilego goba selo sefe goba sefe seo se ka bego se robegile goba se dutla.
Lenakana la peterolo le reng Go felelwa ke peterolo go diragalela motho yo mongwe le yo mongwe nako le nako?
Lekola mollo wa godimo. Tloša e tee ya dipolaka mme o e swarele kgauswi le setho sa tšhipi ya hlogo ya silinta mola yo mongwe a waena setatara, mme ikinišene e dumišwa. Netefatša gore ga o sware setho sefe goba sefe sa tšhipi sa polaka, ka gobane e tla go tšhouka, wa omelela. O swanetše go bona mollo wa botala bjo bo tseneletšego, ge o se na maatla e bile o le o moserolwana, goba ge go se na taetšo ya mollo, hlahloba letsogwana la rotara ka tlase ga sekhurumelo sa kabo, lekola gore ga se ya robega, goba e hlagetše. Lekola gape gore poraše ya khapone ka mo gare ga sekhurumelo ga e kgome letsogwana la rotara Ge dilo di le seemong seo se lokilego, lebelela ka go mollo wa fase.
Motato wa mollo wa fase o kitima go tloga go khoile ya ikinišene go ya lehlakoreng ka (distributor). Ke motato o mo sesane wo o atišago go robega mo o tsenago ka gare ga kabo. Ge o lokile, mme ge koloi e na le kabo ya mmotlolo wa kgale le dipointe, gona o swanetše go tloša sekhurumelo sa kabo mme o bule dipointe gannyane ka setšhophakurufu mola mmotoro o duma. Mollo wo mo nnyane o swanetše go tshela ge o bula dipointe. Ge mollo o bonagala gona o ka tšea gore mollo wa fase o lokile, fela ge mollo o se gona, gona go na le seo se sa sepelego gabotse ka metato. Ge dipointe di bulegile ge o tloša sekhurumelo, gona o swanetše go dikološa entšene ka setatara go fihlela di tswalelega, pele o leka go di bula.
Tekolo ya mafelelo ke go bona gore naa makhura a fihlela go khabareitha Tloša bogodimo bja sehlatswamoya, mme o bone ge e le gore makhura a tsena ka go mogolo wa khabareitha ge o tloša letsogo leo le kgomaretšego serurubele sa throtlele.
Ditekolo tše gantši di tla hwetša mafelo a diphošo tšeo di hlolago go ema tseleng.
Dithaere di swanetše go lekolwa kgafetšakgafetša, mme dintlha tšeo di latelago di bontšha tše dingwe tša diphošo tšeo o swanetšego go di ela hloko. Ge e le gore se sengwe sa dilo tše se a ipontšha, bonana le setsebi sa tša dithaere.
Gofela ka thoko. Seo se tšea mekgwa ya go fapafapana. Lepanta la go thelela gabotse go dikologa thaere ka gare ga yona goba ka ntle ga yona ke sešupo sa khempa yeo e sa lokago. Thou e hlola gofela ka thoko ka go se lekalekane.
Gofela mo gare. Gofela ga mohuta wo gantši ke sešupo sa kgatelelo ye ntši ya moya wa thaere. Go otlela ka lebelo la godimo mo maetong a matelele a ka hlola se mo mathaereng a profaele ya fase, ka gobane go sepela ka lebelo la 120 km/iri go ja dithaere gabedi go feta ge o sepela lebelo la 70 km/iri.
Go fela ga kua ntlheng ya mafelelo ya ka gare le ya ka ntle. Ge kua ntlheng ya mafelelo ya ka gare le ya ka ntle di fela, seo gantši se šupa gore dithaere di sepela ka kgatelelo ya moya ye nnyane kudu ka lebelo leo le amogelegago.
Mafelo a go tšwa mafahla ka go se lekalekane. Seo se tsebega bjalo ka khaphing, seo gantši se hlola ke dimetšo tša šoko tšeo di fedilego, dihlahla tša kemišo tšeo di fedilego, goba dipering tša mabili tšeo di itaolago.
Re ka se tlogele go gatelela bohlokwa bja kgatelelo ya moya yeo e lekanego. Ge kgatelelo e le fase kudu e ama dithaere ka mekgwa ye mentši.
Ge lebelo le oketšega, tshenyego ya kgohlano ye kgolo e hlola gore gobe le lephoto la moya ka gare ga thaere mme le hlola phišo yeo e feteletšego, yeo e hlolago tshenyego ya sebopego sa thaere goba go palelwa ga yona. Go itaola mo go feteletšego go ama tshepetšo ya leotwana la go otlela, nepo ya tsela, go swarelela le tshwarelelo ya go dikologa. Le gona go sepela ka kgatelelo ya fase le ge e se ka mehla, goba gofela o rweša koloi morwalo wo boima, di ka hlola tshenyego yeo e kago bonagala morago bjalo ka phantšhara.
Kgatelelo ya moya wa dithaere go akaretšwa le thaere ya ka thoko di swanetše go lekolwa gatee ka beke, pele ga ge thaere e šetše e fiša, pele ga go otlela dikilomitara tše 10 go šomišwa setlabelo sa go ela kgatelelo seo se lokilego.
Dikhurumelo tša divelefe tšeo di sego gona di swanetše go bušetšwa, ka gore di diretšwe go thibela ditšhila go tsena ka gare ga divelefe, seo se ka hlola tahlegelo ya kgatelelo ya moya.
Tikološo ya dithaere ke ntlha ya tshekatsheko, dikhamphani tše dingwe di kgothaletša seo, tše dingwe dikhamphani ga di re selo ka ntlha yeo, mme BMW yona ga e kgothaletše seo.
Šomiša molaotheo wa maemo ao a amogelegago go araba dipotšišo ka go puku ya gago ya mešongwana.
Phethagatšo ya mešongwana yeo e lego ka go puku ya mešongwana ka katlego e tla bontšha kwešišo ya dikgontšhi tša Molaotheo wa maemo ao a amogelegago a intaseteri ya dithekisi ke baemedi.
Kaonafatša kwešišo ya gago ya dikarolo tšeo di bapalwago ke SANTACO.
Lekola mekgwatshepetšo yeo e laolago sebopego.
Lemoga maikemišetšo a sebopego sa Molaotheo wa maemo ao a amogelegago a Mokgatlo wa Dithekisi.
Se se ntšhetša nyanyeng mabaka ao a dirilego gore Intaseteri ya Dithekisi e gole ka mo go makatšago mo mengwageng ya bo 1980 mme ka nako yeo e be e šomišwa bjalo ka Matlafatšo a Babaso ka go Ekonomi.
Moya wa go hloka kganyogo ya go fa bathobaso ditirelo o ile wa hlola intaseteri yeo e bego e hloka molao, yeo e buletšwego mang le mang, yeo e sa tlišego letseno mme e laolwa ka boganka le bohlokotsebe, matšhošetši le tšhomišompe.
Selebišwa sa motheo sa Khansele ya Dithekisi ya Bosetšhaba ya Afrika Borwa (SANTACO) ke go hlama intaseteri ya dinamelwa tša dithekisi yeo e hlokago dikgakgano, yeo e kopanego, e nago le temokrasi, e tshepagalago e bile e šomišega, yeo e direlago setšhaba ka mohlala wa dinamelwa tšeo di bolokegilego ka tefelo yeo e amogelegago go akaretšwa ka gohle dihlangwa ka moka tša intaseteri ya dithekisi.
Ikopanya le go kalatša le mmušo mo maemong ka moka.
Kopantšha dikakanyo tša maloko a yona ka merero ya intaseteri le go emela dikgahlego tša maloko a yona go ditho tša selegae, dilete, profense, bosetšhaba, dinagakgauswi le boditšhabatšhaba.
Kabelo ya dinamelwa ye hlwahlwa, ya maikarabelo, le tirelo ya taolotshepetšo ya botshepegi le seporofešenale go maloko a yona.
Go emela intaseteri ya dithekisi mo go swanetšego le nakong yeo e swanetšego.
Go godiša matlafatšo a bathobaso ka go ekonomi ka go intaseteri ya dinamelwa.
Go fetola pono le kwešišotlhaloganyo ya beng ba dithekisi tša dipese tše nnyane le bašomi ka go tšona go lemoga gore go na le dikgoba tše dingwe tše dintši ka go intaseteri ya dinamelwa.
Go godiša tšhomišanommogo ya mehuta ye mengwe ye mentši magareng ga mehuta ka go fapana ga yona ya dinamelwa.
Go fetolela intaseteri ya dinamelwa ka go sebapadi se segolo le moabi wa dinamelwa go ya ka dinyakwa tšeo di fetogago tša tiragatšo ka go mothopo wo mogologadi ka go Dinamelwa tša Borwa bja ka Afrika le diintaseteri tša kamano.
Netefatša gore intaseteri ya dithekisi tša dipese tše nnyane e bapala karolo yeo e nago le mohola ka go polokego ditseleng le go batho ka mokgwa wa maikarabelo mo dinamelweng tša bona.
Hlohleletša tšweletšo le tšhomišo ya ditlabelo tšeo di amogelegago mo tikologong yeo e phephilego ge ba fana ka ditirelo tša dinamelwa mme seo se tla fokotša lešata, tšhomišo ye kaone ya methopo ya tlhago le tšhilafalo ye tlase ya moya le meetse.
Netefatša gore maloko a a lemoga le go kwešiša gore ba amega ka go kabelo ya ditirelo tša setšhaba tšeo di nago le kgahlego ye kgolo ka go ditlamorago setšhabeng mme ba swanetše go šoma ka mokgwa wo o nago le maikarabelo.
Ruta setšhaba ka ga polokego ditseleng le magato a mangwe a polokego.
Bea mookamedi go šoma ka dingongorego mabapi le kabelo ya tirelo ka go intaseteri.
Tšweletša melawana go laola le go sepetša polokego, go šoma ka bokgwari le tšwelopele ya intaseteri ya dinamelwa.
Hlama, godiša le go phošolla ka tokišo le go ganetša molao goba diphetolo go wona goba diphetogo ka go molao, ditiragatšo goba mokgwatshepetšo, tšeo di amago intaseteri ya dinamelwa.
Thibela setlwaedi le mediro yeo e ikemišeditšego go hlola mapheko goba go tsena ka gare ga ditokelo le maswanedi a intaseteri ya dinamelwa le maloko a yona.
Tšea boleloko goba go šomišana le ditho tšeo di amegago ka gare ga goba ka ntle ga Repapoliki ya Afrika Borwa, mo dikgahlegong tša intaseteri ya dinamelwa tša dipese tše nnyane.
Mokgatlo bjalo ka " setho sa molao" seo se ngwadišitšwego bjalo ka khamphani ya karolo ya 21.
Le boitlamo bja wona go temokrasi le kaonafatšo ya ditšhaba tšeo di bego di hlokišwa dikgoba nakong ya pele ka gare ga intaseteri ya dinamelwa ya setšhaba.
Sebopego, boleloko, melawana, dikgoba tša kgwebo, maitshwaro le maikarabelo a ditshenyego a Khansele ya Dithekisi ya Bosetšhaba ya Afrika Borwa (SANTACO).
Ditokelo le maikarabelo le magato a kgalemo ke tše dingwe tša merero yeo e hlalošwago ka go karolo ye.
Karolo ye e hlaloša sebopego go ya godimo sa mokgatlo.
Sethalwa seo se latelago se ala maemo a tsenelano. Mešomo yeo e latelanago le maikarabelo a dibopegwana tša ka tlase le batho di hlalošwa ka gare ga magoro ao a fapanego.
Karolo ye e hlaloša melato yeo e fapafapanego le magato a kgalemo ao a tlago tšewa kgahlanong le motho.
Mošongwana wo sepelelana le dikgaolo tše dingwe ka tlase ga mekgwatshepetšo le mohola wa moono wa Khansele.
Karolo ye ya Molaotheo e hlaloša melaotshepetšo le dibopego tšeo di thušago ka go phihlelelo ya ponelopele le maikemišetšo a Khansele ya Dithekisi ya Bosetšhaba ya Afrika Borwa (SANTACO).
Lemoga maikemišetšo le sebopego sa Molaotheo wa Maemo ao a Dumelelegago wa Mokgatlo wa Dithekisi.
Leloko le lengwe le le lengwe la Khansele ya Dithekisi ya Bosetšhaba ya Afrika Borwa (SANTACO) e tla ba leloko la Mokgatlo wa Dithekisi wa Selegae.
Mokgatlo wa Dithekisi wa Selegae o tla ba le bonnyane bja maloko a 30 bao ba atlegago go ka ba maloko go ya ka Molaotheo wa Mokgatlo woo wa Selegae. Mokgatlo wa Selegae o ka nna wa ba le maloko a ka tlase ga 30 morago ga ge tumelelo yeo e ngwetšwego ya PMC ya Khansele ya Dithekisi ya Porofensi e kgopetšwe e bile e filwe.
Ke fela Mokgatlo wa Selegae wo o tlago tsebega go ya ka kgaolo ya lefelo. Seo se ka hlokomologwa ge tumelelo yeo e ngwetšwego ya PMC ya Khansele ya Dithekisi ya Porofensi gammogo le NEC ya Khansele ya Dithekisi ya Bosetšhaba ya Afrika Borwa (SANTACO) e kgopetšwe, e bile e filwe.
Leina le nomoro ya boingwadišo ya Mokgatlo le dintlha tša lefelo.
Mafelo a tiragatšo tsela yeo e ngwadišitšwego yeo e šomišwago ke maloko a mokgatlo di swanetše go ngwalwa ke mokgatlo.
Mešomo le maikarabelo.
Mešomo le ditokelo tša maloko.
Ditšhelete tša boleloko.
Kopano ya kakaretšo ya maloko.
Lebelela mošongwana wa 2 Motšulo wa 5 ka go puku ya mešongwana.
Bala mme o akaretše ditlhalošo tša mekgwatshepetšo yeo e hlalošwago ka go Molaotheo wa SANTACO.
Hlalošetša sehlopha ka moka.
Potšišo ya 1. Naa mošomo wo o latelago ke wo mongwe wa dilebišwa tša mokgatlo?
Go netefatša gore maloko a šoma ka gare ga tumelelo ya dilaesense tša bona tša tšhomo la ka gare ga molao ka kakaretšo?
Potšišo ya 2. Naa leloko la Komiti Phethiši le ka dula kantorong lebaka le le kae, mme a ka kgethwa gape?
Potšišo ya 3.
Potšišo ya 4. Naa Komiti yeo e Emego e bapala karolo e fe ka go Tlhahlo le Tšweletšo mme ke maloko a makae ao a swanetšego go ba ka mo komiting?
Potšišo ya 5. Ahlaahla lebaka le tee leo ka lona boleloko bo ka kgaolwago ka lona.
Potšišo ya 6. Ke maloko a makae ao a dirago khoramo ka go Dikopano tša Kakaretšo tša Ngwaga ka Ngwaga (AGM)?
Potšišo ya 7. Hlaloša mokgwatshepetšo wa go kgetha ka go Kopano yeo e ikgethang ya Kakaretšo (SGM)?
Potšišo ya 8. Ke maloko a makae ao a swanetšego go bula mmogo akhaonto ya panka ya mokgatlo?
Potšišo ya 9. Ke maloko a makae (%) ao a swanetšego go ba gona go tšea sephetho sa go phatlalatša Mokgatlo?
Dipoelo tša Thuto: Baithuti ba tla bontšha kwešišo ya gore Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF) le šoma bjang le kamano ya lona le Intaseteri ya Dithekisi.
Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF).
Efa batšeakarolo mošongwana wa go bapetša dintlha gore ba kwešiše kakanyo ye ya sebopego sa (NQF).
Ka go šoma ka katlego mešongwaneng ka moka yeo e filwego ka go manyuale, baemedi ba tla bontšha kwešišo ya gore Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF) ke eng, maemo a mangwalo a thuto le ka mokgwa wo ba ka holegago ka gona.
Motšulo wo o hlaloša kwešišagalo ya Legoratšhomo la Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF).
Tlatša dikarabo tšeo di lebanego tšeo di tla maatlafatšago kwešišo ya gago ya sebopego sa Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF).
Ahlaahla seemo seo se tlago go go thuša go araba dipotšišo tšeo di golaganego le thuto ya pele (RPL) le tshekaseko.
Maikemišetšo a tsenyo ye ke go go tlabela ka tsebo yeo e tlago go go thuša go latela dipoledišano le dibopego tšeo di amanago le thuto le tlhago.
Mo, re tla no go hlalošetša ka boripana ka ga dibopego le mekgwa yeo e beilwego go netefatša gore thuto ye hlwahlwa le tlhahlo di a diragatšwa.
Seo se latelago bjale ge, ke kalo yeo re tlago e šomiša go re hlahla ge re šoma ka go Motšulo wa 6,7.
Tlatša sethalwa seo se bontšhago setswalle magareng ga Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF) le Bolaodi bja Mangwalo a Thuto bja Afrika Borwa (SAQA).
Ngwala tlhalošo ya semolao ya tlhamo ya Bolaodi bja Mangwalo a Thuto bja Afrika Borwa (SAQA).
Hlatha mešomo ya SETA le TETA ka go tšweletšo le mekgwa ya taolo.
Le kopantšha thuto le tlhahlo. Ka mokgwa wo motho o kgona go feta gabonolo lefapheng le lengwe la thuto go ya go le lengwe.
Ka (NQF) thuto ya gago yeo o e hweditšego pele, e ka ba ka mokgwa wo o beakantšwego goba seemong seo se sa beakanywago e tla elwa hloko. O tla lekolwa ka seo o se ithutilego sona mme wa bewa mo maemong ao a go swanetšego a thuto le tlhahlo.
Tshepo o šomile femeng ya go penta mengwaga ye mentši bjalo ka mookamedi. O rometšwe ditlhahlong tše mmalwa tša nakwana tša taolo ya bašomi mme o na le mangwalo a seo. O dirile dikgopelo tše ntši tša mešomo gomme o boditšwe gore mangwalo a gagwe ga a amogelege.
Ka Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF), maitemogelo le dithuto tše kopana tša nakwana tša Tshepo di ka sekasekwa, tša amogelwa mme tša netefaletšwa tumelelo. A ka šoma lefapheng la methopo ya batho mo khamphaning mo bokgoni bja gagwe bja diatla ge bo kopane le maitemogelo a gagwe a go šoma ka batho le kgahlego ya gagwe ya go thekga bašomi, tšeo ka moka di ka mo dira mošomi ka batho yo a nago le tsebo yeo e amogelegago.
Ka nako ya gagwe ya go tšwa la mafelelo a amega kotsing yeo e ilego ya mo šia a sa hlwele a na le leoto mme a se hlwele a kgona go otlela. Nakong ya ge a sa otlela o ile a ba le kgahlego go tša mohlagase mme o be a fela a lokiša dilo le go tsenya ditlabelo tša mohlagase mo metseng ya batho. O ile a ithuta bokgoni bjo bo ntši.
Go na le gore a dule gae o ka re ke mafelelo a lefase, a ka nagana go ka hlahlwa bjalo ka ramohlagase. Bokgoni bjo a ilego a ithuta bjona bo tla mo thuša go feleletša dithuto tša gagwe, o tla lekolwa mme a fiwa maatla a boitemogelo bja gagwe go seo.
Mekgwatshepetšo ye mengwe ya bohlokwa bjo bo swanago le bjoo e fiwa ka tlase fela ga e hlalošwe.
Naa nka holega bjang ka go Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF)?
Ke nna Thabo ke na le mengwaga ye 25. Ke tlogetše sekolo ka morago ga Mphato wa 6. Ke mootledi wa dithekisi fela ke rata go ba akhaontente.
Thabo o swanetše go šoma tsela ya gagwe ya go ithuta gore a tle a hwetše mangwalo a gagwe ka mo maemong a Thuto le Tlhahlo ya Tšwetšopele (FET). O tla lekolwa go maitemogelo le thuto ya gagwe ya pele go ya ka maemo a tekolo ya dipoelo tša thuto. A ka kgona go ikgethela lefapha leo le swanetšego ka go maemo a Thuto le Tlhahlo ya Tšwetšopele (FET) mme ge a phethile maemo a 4 ka katlego a ka tšwela pele ka thutomošomo ya gagwe.
Ke nna Vusi ke šomile mošomo wa go gatelela mariki mo intasetiring ya entšeniering mengwaga ye mentši. Beng mošomo ba ile ba nthomela dithutong mafelong a ntle ga khamphani go kaonafatša bokgoni bja ka moo ke ilego ka hwetša ditifikeiti. Khamphani ya ka e beakanywa leswa mme ke tšhoga gore nka felelwa ke mošomo. Ke rata go dira kgopelo ya mošomo intasetiring ye nngwe, fela ke ile ka botšwa gore mangwalo a ka a ka se elwe hloko. Ke rata go ba sešomi, mohlomongwe molokiši le modikološi. Naa tsebo ya ka le bokgoni di tla elwa šedi goba ke tla swanelwa ke go dira dilo ka moka ka leswa?
Ka go Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF), Dipoelo tša Vusi di tla ngwalwa ka go rekoto ya gagwe ya thuto. O tla kgona go fetolela tšeo di sepelelanago ka go mošomo wo moswa goba ka go dithuto tša gagwe. Ka dipoelo tšeo tša gagwe tšeo di elwago hloko a ka kgona go tšwela pele ka tsela ya gagwe thutomošomo ya ga bjale ka go intaseteri ye nngwe goba mohlomongwe a kgetha tsela ya thuto go hwetša mangwalo a bošomi.
Naa batho ba feta bjang go maemo ao a fapanego?
Naa o tla hwetša bjang mangwalo a thuto?
Bapetša mantšu ka go sekgoba sa A le dikgopolo/mafoko ka tlase ga sekgoba sa B.
D. Lenaneo la thuto leo o le hlokago gore o tšwele pele ka go tsela ya thutomošomo yeo o e kgethetšego yona.
Naa o be o tla bea kae batho bao ba latelago mo go sebopego sa Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF)?
a Mošomi wa ka lapeng yo a nago le mphato wa 3 Legato la 5?
b Caroline yo a nago le mengwaga ye 35 yo a ilego a tlogela sekolo morago ga Mphato wa 6 Legato la 8?
c Mootledi wa thekisi yo a feditšego Mphato wa 8 Legato la 10 mme a rata go tšwela pele ka go ithuta?
d Mootledi wa thekisi yo a feditšego Mphato wa Marematlou mme a rata go ithuta kua Thekinikone?
Naa o ka rata gore o be kae mo sebopegong sa Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF)?
Naa go a kgonagala gore o ka kaonafatša mangwalo a gago a thuto o ntše o le mootledi wa thekisi?
Naa TETA e fana ka eng seo se tlago nthuša go kaonafatša mangwalo a ka a thuto?
Ga a swanela go boela gape sekolong mme a ka ba le palo ya dithutopoelo tšeo di ka thušago go mangwalo a gagwe a akhaonting.
Naa thuto ya pele e ra go reng?
Tekolo ke eng?
Naa lentšu le mekgwatshepetšo le hlaloša eng?
Dipoelo tša Thuto: Baithuti ba tla bontšha kwešišo ya Molao wa Bolaodi bja Mangwalo a Thuto bja Afrika Borwa le kamano ya wona le Intaseteri ya Dithekisi.
a Naa tlhahlo e swanetše go akaretša eng?
Motšulo wo o hlaloša kwešišo ya gore Bolaodi bja Mangwalo a Thuto bja Afrika Borwa bo hlamilwe bjang, dihlangwa le dihlangwa tša ka tlase ga bjona, le gore naa bolaodi bo na le maikarabelo afe le mešomo efe.
Motšulo wo o tla re ka mešomo yeo e filwego ka go wona, wa kgona go bontšha gore materiale le mangwalo a thuto a tšweletšwago ka gona le magato ao a tšewago go netefatša ditirelo tša boleng bja godimo.
Bontšha kwešišo ya dihlangwa le mekgwa yeo e hlamilwego go netefatša tiragatšo ya diporokerama tša bokgoni bja maemo a godimo le maemo a diyuniti ga mmogo le mangwalo a thuto.
Sekaseka porokerama ya tlhahlo ya baotledi yeo e sa tšwago go hlangwa gore go tle go lekolwe dintlha tša boleng bjo bo amogelegago le tshepetšo yeo e dirilwego ka go kgopolo le tlhagišo ya porokerama ye.
Bontšha kwešišo ya tsela yeo ka yona mangwalo a thuto goba maemo a diyuniti di tšweleditšwego ka yona go netefatša kobamelo ya maemo le dinyakwa tšeo di amogelegago.
Ka go Motšulo wa 6 re lemogile gore ke ka lebaka la eng le mokgwa wo mo feng yeo ka yona Legoratšhomo la Mangwalo a Thuto la Bosetšhaba (NQF) le I le ka tsenywago tirišong.
Se se dirwa ke batho bao ba fapanego ba tsebo yeo e ikgethago mo lefapheng la bona mme ba kgethilwe mekgatlo yeo e fapanego ya bosetšhaba goba ba kgethilwe ke Molaodi Pharephare, Lekgotla la Tlhahlo la Bosetšhaba, Porofešene ya Barutiši yeo e Kopanego, Dithekinikone le Uiyunibesithi, Bašomi bao ba Kopantšwego, ga mmogo le maloko ao a kgethilwego ke Letona.
Ga go hlokege go ka ahlaahla ka botlalo dintlha tšeo di hlalošwago ka go Molao.
Dipeakanyo tša phetogelo mabapi le ditho tšeo di lego gona ga bjale.
Tšweletšo ya mangwalo a thuto, maemo a diyuniti le diporokerama.
Netefatšo ya boleng ge go fiwa ditirelo.
Šomiša letlakala le la dintlha go bona gore o ka lemoga maikemišetšo a go diriša Molao wo.
Tloka lepokisana leo o naganago gore le bolela nnete.
Mošongwana wo o latelago o lebantšwe go wena gore o tšweletše kwešišo ya dihlangwa le mekgwa yeo e swanetšego go hlangwa ge go tšweletšwa diporokerama tša thuto go tšwa go maemo a diyuniti goba mangwalo a thuto.
O tla šomiša mantšu ao o a filwego go tlatša sethalwa seo se bontšhago magato ao a bontšhago Diporokerama tša Thuto tšeo di amogelegago.
O rata go dira dithuto tša bootledi bja seporofešene.