Nuwe mentorskapprogram gee vier opkomende skrywers 'n hupstoot | LitNet
Nuwe mentorskapprogram gee vier opkomende skrywers 'n hupstoot
Marli van Eeden Onderhoude 2019-02-07
Dit is nie ’n maklike taak om ’n boek te skryf nie, wat nog van publiseer. Juis daarom stuur die Jakes Gerwel-stigting, saam met NB-Uitgewers, vanjaar ’n mentorskapprogram van stapel om opkomende skrywers met dié taak te help.
"Ons gaan van vanjaar af elke jaar vier opkomende skrywers kies wat in fiksie of niefiksie skryf, in Afrikaans of Engels. Ons kies dan ook verder mentors wat met die opkomende skrywers werk op ’n individuele basis, maar ook in groepsverband," vertel Theo Kemp, uitvoerende direkteur van die Jakes Gerwel-stigting.
"Hierdie skrywers, met die voorwaarde dat hulle nog nie voorheen gepubliseer het nie, se hande word geneem om ’n eerste poging van ’n manuskrip tot ’n publiseerbare en verkoopbare produk te neem."
Vanjaar is vier skrywers geïdentifiseer wat manuskripte aan NB-Uitgewers voorgelê het waarin daar baie potensiaal raakgesien is, maar wat nog ’n pad moet loop voordat hulle werklik vir publikasie oorweeg kan word, vertel Marga Stoffer, uitgewersbestuurder van NB-Uitgewers. Die eerste skrywers wat aan die projek sal deelneem, is Bronwyn Davis, Engela Ovies, Shana Fife en Sharon Mogoaneng. Stoffer verduidelik dat dié vier skrywers geïdentifiseer is deur middel van ’n kortlys wat opgestel is van skrywers wat manuskripte aan NB-Uitgewers voorgelê het.
"Die vier skrywers wat aan die projek deelneem het elkeen ’n unieke verhaal of spesiale leefwêreld waaruit die verhaal ontwikkel het. Dit is eg-Suid-Afrikaanse stories – of dit nou ’n liefdesverhaal, ’n speurverhaal, ’n roman oor liefde en verlies, of memoires is. En die werke speel hulle in uiteenlopende Suid-Afrikaanse omgewings en kontekste af," vertel Stoffer.
"Wat al die skrywers deel, is dat elkeen werklik ’n storie het om te vertel, ’n storie wat verdien om vertel te word."
Die skrywers sal gereeld by die Jakes Gerwel-stigting se nuutgerestoureerde skrywershuis op Somerset-Oos in die Oos-Kaap saam met die mentors byeenkom om in groepsverband aan hulle boeke te skaaf. Verder sal kommunikasie oor die skryfwerk op ’n individuele basis tussen skrywer en mentor plaasvind. Die mentors betrokke by dié inisiatief is die redigeerder Suzette Kotzé-Myburgh en die skrywer Francois Bloemhof, wat die opkomende skrywers vir die volgende jaar of twee sal ondersteun.
"Dis vir my ’n groot eer en voorreg om deel te kan wees van hierdie projek," vertel Kotzé-Myburgh.
"Om ’n boek te skryf wat uiteindelik vir publikasie aanvaar word, is oneindig moeiliker as wat die meeste mense dink of verwag, selfs al beskik die persoon oor die nodige skryfvermoë."
Suzette Kotzé-Myburgh (Foto: Verskaf)
Kotzé-Myburgh vertel dat sy in haar 30 jaar in die uitgewersbedryf dikwels te doen gehad het met manuskripte wat potensiaal het, maar waarvan die skrywers "net nie daartoe in staat [was] om daardie laaste hekkie na publikasie oor te steek nie".
Sy verduidelik die oplossing in sulke gevalle is dat ’n kundige persoon die skrywer stap vir stap help om die manuskrip se probleme uit te stryk; maar, beklemtoon sy, so ’n proses is ongelukkig tydrowend en professionele hulp is natuurlik duur.
Ook Bloemhof is opgewonde om aan die inisiatief deel te neem.
"Ek het dadelik ingestem, omdat sulke inisiatiewe so skaars is, en so noodsaaklik. Nuwe stemme moet tog gehoor word en ek kan nie dink aan ’n beter manier om dit te bereik nie.
"As iemand graag wil skryf, behoort daar geen onnodige struikelblokke in sy of haar pad te wees nie. Daar is soveel goeie stories wat nooit vertel word nie omdat mense met die een probleem op die ander gekonfronteer word en uiteindelik tou opgooi. Teen dié tyd ken ek die mynveld baie goed en dit sal ’n voorreg wees om iemand daardeur te lei."
Francois Bloemhof (Foto: Verskaf)
Kemp vertel die rede waarom ’n inisiatief soos dié belangrik is, is dat dit die gaping in die Suid-Afrikaanse letterkunde vul tussen uitgewers en opkomende skrywers wat dikwels nie vir die diens van professionele mentorskapprogramme kan betaal nie.
"Daardie skrywers se manuskripte, met hope potensiaal, beland by die uitgewers sonder om ooit uitgegee te word. Die uitgewersbedryf is te kompeterend en die uitgewers werk onder groot druk en kan nie werklik die rol vervul om manuskripte te ontwikkel nie.
"Vir ’n letterkunde om te kan vernuwe is projekte soos hierdie broodnodig om jong stemme, ander stories en leefwêrelde na die letterkunde te bring," verduidelik Kemp.
Stoffer stem saam.
"In baie gevalle het skrywers wonderlike potensiaal, maar het hulle leiding nodig om daardie potensiaal te kan bereik. Daar is soveel talent, soveel uitstekende idees vir boeke, maar min mense wat die proses enduit deursien.
"Ons wil met hierdie projek skrywers help om deur al daardie moeilike en eensame oomblikke te kan beur, en dit is vir enige jong skrywer, glo ek, ’n groot voorreg om ’n mentor aan sy of haar sy te kan hê."
Vier vrae aan die skrywers van die Jakes Gerwel-stigting en NB-uitgewers se skrywermentorskapprogram