Skole met onderrig in Afrikaans as moedertaal het 'n jarelange rekord van deurlopend uitstekende prestasies in die matriek-eindeksamen. SOS, die Skoleondersteuningsentrum (Solidariteit) se 2017-oorsig van matriekuitslae skryf dit toe aan 'n kombinasie van internasionaal bewese faktore: die bepalende invloed van moedertaalonderrig, gehalte van onderwys en onderwysopleiding en leerderingesteldheid op leerderprestasie.
Dit skep vir leerders aan 'n Afrikaanse moedertaal-skool* 'n vrugbare, opvoedkundige tuiste, waar die suksesvolle afhandeling van 'n skoolloopbaan feitlik gewaarborg is, en is die Afrikaanse skole ook beduidend meer suksesvol om "deure tot B-graadstudies vir leerders te open as ander skole in die land" ,aldus die SOS-verslag.
Daar woed steeds 'n fel debat in Suid-Afrika oor die voordele van moedertaalonderrig. Op universiteitsvlak is Afrikaans reeds dramaties afgeskaal en feitlik al die land se universiteite het heeltemal verengels.
Jean Oosthuizen berig op die nuwe Afrikaans-Nederlanse webwerf Voertaal oor die minister van basiese onderwys, Angie Motshekga, se onlangse uitlating tydens 'n mediakonferensie oor die stand van basiese onderrig in Suid-Afrika.
Die toekoms van Afrikaans as onderrigtaal is opnuut in die kollig nadat die hooggeregshof 'n versoek deur die Gautengse Onderwysdepartement tersyde gestel het dat die Hoërskool Overvaal in Vereeniging (wat 'n Afrikaansmediumskool is) verplig moet word om 55 bykomende Engelse leerders te aanvaar.
"Afrikaans kan nie net weggegooi word nie."
Motshekga sê daar is 'n plek vir almal en elke taal in Suid-Afrika. Sy sê Afrikaans is nie net Afrikaners se taal nie, want daar is meer mense wat nie wit is nie wat Afrikaans praat en die taal moet bewaar word.
Sy het vrese besweer dat Afrikaans as onderrigtaal op skole afgeskaf sal word. Sy sê niemand het nog die reg vir Afrikaans om as 'n taal te bestaan bevraagteken nie. Meer as die helfte van die bevolking in die Wes-Kaap praat Afrikaans. Motshekga sê Afrikaans het al die vereistes vir 'n onderrigtaal.
Die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad, Conrad Steenkamp, sê 'n Veldtog teen Afrikaans berus op 'n foutiewe stereotipe van Afrikaanssprekendes en Afrikaanse skole.
"Ons moet ook praat oor die onbedoelde gevolge van 'transformasie deur Engels'. Wie word deur verengelsing bevoordeel en wie word benadeel? Wanneer sluit taal in en wanneer sluit dit uit? Hoe pas taal en meertaligheid in by die Suid-Afrika wat ons almal wil hê? Hoe rym dit alles met internasionale beste praktyk?"
Die bestuurder van die Suid-Afrikaanse Onderwysersontwikkelingstrust in die Wes-Kaap, Danie van Wyk, sê die tyd het aangebreek vir 'n gesprek oor onderwys, veral Afrikaanse onderwys, "Dit moet help om Afrikaans en Afrikaanse onderwys te depolitiseer en te destigmatiseer. Ons kan nie toelaat dat Afrikaans as 'n konserwatiewe eksklusief Afrikaner-reaksionêre taal voorgestel word nie.
"My deurlopende betrokkenheid by skole - veral bruin Afrikaanse gemeenskappe - het getoon dat Afrikaanse moedertaalonderrig die beste oplossing is vir die swak prestasie van baie van ons kinders."
Van Wyk sê dit is 'n wanopvatting dat Afrikaanse onderwys uitsluiting, diskriminasie en eksklusiwiteit beteken.