Ons Taal: Militêr (vervolg) - Menings - Republikein
Saturday, September 21st, 00:49:57
Ons Taal: Militêr (vervolg)
Ons gaan voort met die name van range in die leër. Volgende aan die beurt is “adjudantoffisier”.
Soos die meeste rangname tot dusver, is die woord “adjudant” deel van Afrikaans se Romaanse DNS.
Sy oorsprong is Latyn, in die vorm adiutare (help, bevorder) en adiutare (help, steun), vanwaar die betekenis “hulpkannonier” in Frans ontwikkel het, in die vorm adjundan en adjudant (vroegste optekening in 1671).
Teen 1776 dra die woord ook die betekenis van “toegevoegde offisier, onderoffisier”.
Verder die verlede in word dit moeilik om die woord na te spoor. Letterlik gesproke is ’n adjudantoffisier dus ’n soort hulpoffisier.
Ons sien hierdie betekenis ook wanneer gepraat word van ’n generaal se adjudant, hoewel sodanige adjudant dan ’n ander rang – byvoorbeeld majoor – het; dan is “adjudant” nie ’n rang nie, maar ’n funksie.
Tegnies gesproke is die naam “adjudantoffisier” in Afrikaans ’n toutologiese vorm, oftewel ’n geval van woordstapeling, want “adjudant” dra reeds die betekenis “offisier”; dus: “adjudantoffisier” = “onderoffisier-offisier”.
Terwyl ons nou by die woord “offisier” vassteek, kom ons onderbreek ons bevordering in die leër en kyk gou na dié woord se herkoms.
Frans is hier ook die brontaal vir Nederlands, met die woord officier wat die betekenis “amptenaar” dra (vroegste optekening in 1324).
In Nederlands was die militêre betekenis teen 1782 in gebruik. ’n Offisier is dus ’n militêre amptenaar. Die woord “offisieel” het dieselfde herkoms.
Prof. Herman Beyer