En nou, baie jare later, noudat ek ook eerstehands met die pyn van verlies en dood kennis gemaak het, dink ek weer aan die swart mamma wat daardie middag, met haar baba op haar rug, paniekerig probeer vlug het om uit die haelstorm te kom. Sou sy dalk, bo die gedreun van die vernietigende haelstorm, die sang van Å‰ engelekoor gehoor het?
Dié skokkende verslag oor jong haweloses wat landwyd by verkeersligte staan en bedel, is verlede week tydens die organisasie se jaarkongres bekend gestel. In die verslag skryf Nicolien Welthagen, senior navorser by Solidariteit: “Die Suid-Afrikaanse konteks waarbinne hierdie ondersoek plaasgevind het, is een van hoë vlakke van wit werkloosheid en toenemende armoede binne Å‰ verswakkende ekonomie, min of geen regeringshulp aan wit armes nie en min welsyns- of spesialiseringsinstansies wat die probleem ondersoek en beslissend aanpak.”
Å‰ Kwessie van oorlewing
Daardie leë afgematte oë sal elke moederhart roer, maar julle goedhartigheid maak daardie verwese, verwoeste mense dood. “Ag siestog, Å‰ paar randjies kan hom net help.” “Kyk hoe kruppel loop hy.” “Hy’t seker sy werk verloor...”
Die motoriste en jammerhartiges wat so maklik op straat en in winkelsentrums geld gee vir daardie “arme verlore siele” sorg inderwaarheid dat daardie dwelmslawe met elke rand in sy hand Å‰ stappie nader aan sy dood kom. Å‰ Dood, eensaam en alleen en inderdaad verlore iewers onder Å‰ brug of in Å‰ yskoue verlate huis sonder krag of water.
“Ek dink daar is nie Å‰ erger gevoel as die onttrekking van heroïne nie. Jy kan nie eet nie, jy kan nie slaap nie. Jou joints is seer, jou rug is seer. Jy kry koud, jy kry warm, jy’s naar, jy gooi op.
“Mense gaan net dood. Toe ek begin het om te spuit was ons 22 mense gewees. Vandag is daar net drie van ons groep oor.” Roland se vrou het in sy arms aan Å‰ oordosis heroïne gesterf terwyl hul vyfjarige seuntjie staan en kyk het.
Uit gesprekke met diesulkes kon Helpende Hand goed en duidelik tot die besef kom dat dié mense werklik en inderdaad om hulp roep. Dit is Å‰ desperate, maar wanhopige wekroep terwyl die verskriklike vrees van die onttrekking gedurig soos Å‰ drogbeeld in die agtergrond oor die wekroep hang.
“As jy op drugs is het jy nie Å‰ eetlus nie. Jy wil nie eet nie. Dis hoekom die ouens so maer word. Hulle eet nie. Dis die grootste probleem. Die ding is jou lyf raak so swak en dan is dit nog die onttrekking. Jy eet nie en jy slaap nie.”
Richard se hartseerverhaal het begin met die grusame voorval toe sy stiefpa sy oog op eenjarige ouderdom met Å‰ potlood uitgesteek het. Hy was bitterklein, maar tog het daardie verskriklike ondervinding in later jare in sy gemoed begin manifesteer en die rebelsheid in hom tot uitbarsting gebring.
“Ek was op Å‰ baie jong ouderdom aangerand. Ek was twaalf maande oud toe steek my stiefpa, my oog uit met Å‰ potlood. Ons het in Tuine in Pretoria gebly. My ma het ook gedrink, dwelms gebruik en sulke dinge en hulle het maar hul frustrasies op my uitgehaal omdat ek die eerste kind was.
My ma (stiefma) het my soos haar eie kind groot gemaak. My ma en pa het nog twee kinders, Å‰ boetie en Å‰ sussie gehad.
Ons het Å‰ Nice lewe gehad tot op die ouderdom van so vyftien toe begin ek drome kry oor hierdie gebeurtenis toe my stiefpa my oog uitgesteek het.
Ek het toe gedink ek moet maar in sy voetspore begin volg en Å‰ rebelse houding begin kry. Ek het op skool begin om dagga te rook en saam met pelle te drink.
In daardie tyd het ek mense begin manipuleer om vir my geld vir dwelms te gee. Het Å‰ goeie storie opgemaak en vir die niksvermoedende mense vertel ek bedel vir my ouma en my sussie.
Ek het as Å‰ pimp vir prostitute gewerk. Hulle opgepas in die aand en seker gemaak die geld kom by my uit. Ek het ook in daardie tyd gesteel om my habit te onderhou en ingebreek by huise. Ek het dit alles gedoen om my dwelms te kon koop.
Daar’s nommers in die tronk en ek was Å‰ stoneyard in die tronk gewees. Stoneyard is Å‰ soldaat wat uitgaan en roof en plunder in die tronk. Hy kry sy opdragte van bo-af in die nommers soos Å‰ general, fighting general of wat ook al en wat hy vir jou sê om te doen moet jy in elk geval doen.
Ek moes seker bly gewees het toe ek die dag vrygelaat is uit die tronk, maar dit was nie Å‰ blye dag nie want my hart was nog gebreek oor my pa.
Die helfte van die stad se junkies ken my so as ek daar aankom en ek is gerehabiliteer en ek lyk goed en ek sê vir hulle daar is hoop, ons gaan julle help kry julle oor Å‰ week dieselfde plek dan kom haal ons julle.
As die gemeenskap ingryp en ons begin nog so Å‰ plek soos Moeggesukkel 2 en Moeggesukkel 3 dan kan ons begin uitsprei en die mense help. Die enigste manier wat ons kan help is as die gemeenskap hande vat met ons. Dan kan ons met hierdie ding hardloop.
Om terug te kom na my persoonlike lewe. Ek het eers agt maande gelede uitgevind dat my pa wat oorlede is, was my regte biologiese pa gewees. Hy was Å‰ baie sterk man gewees. Hy het baie hard gewerk sy hele lewe lank. Hy het vir my drie maande oortyd gewerk, dagskof en nagskof gewerk om vir hierdie glasoog vir my te kan betaal.
Hy was Å‰ baie goeie pa gewees. Ek kan nie Å‰ woord van hom sleg sê nie. Hy het met Å‰ padroller oor Å‰ ou se bene gery, een van sy vriende, en die ou is oorlede want die roller het altwee bene heeltemal afgehaal. Vandaar af het hy Å‰ knak gekry en homself begin verloor.
Elke mens het Å‰ idol in sy lewe nodig. Dit is nie noodwendig Å‰ pa nie. Die mense daarbuite het miskien nie familie nie en ons gaan daar wees en kan help as hy besluit hy wil gehelp word.
Partykeer kom hulle hard soos Å‰ klip voor, maar as jy eers kontak met hulle gemaak het dan besef hy, hoor hier, daar is hoop om reg te kom.
Ek moet, ek het nie Å‰ keuse nie, ek kan nie weer terug gaan na die dwelms toe nie. Ek weet wat gaan gebeur. As ek dit doen gaan ek my ma, my boetie en my sussie verloor. “
Roland se lewensverhaal is Å‰ sprekende voorbeeld van die eensame oorlewingstryd wat jongmense vandag moet veg wanneer die dwelms hul lewens totaal oorneem. Hy was waar so baie ander verwoeste mense nog vandag weggegooi en vergete by verkeersligte en skelmpies in winkelsentrums staan en bedel vir aalmoese.
Hy trek sy hemp uit en wys sy “26” rangtekens getatoeëer op elke skouer. “Ek was Å‰ generaal, Å‰ fighting general en het baie mense seergemaak. Jy kom nooit weg van hulle af nie. Dis blood in, blood out.”
Roland se regte ma was Å‰ prostituut gewees. Sy het hom weggegooi toe hy drie jaar oud was en hy is aangeneem.
Hy is toe geskors en vir twee jaar Boys Town toe gestuur. Daarvandaan is hy na Å‰ verbeteringskool toe.
“My aangenome ouers het my goed groot gemaak, maar ek het net gevoel ek was Å‰ fout. Daar was so baie dinge waaroor ek nie kon praat nie. Hulle het my al van baie klein af laat verstaan dat hulle nie my eie ouers was nie en ek dink dit het my baie gepla. Ek kon nie verstaan hoekom my ma my weggegooi het nie.”
Op vyftien het hy uitgevind sy ma was Å‰ prostituut en het hy begin om heroïne te gebruik. Hoewel hy reeds op dertien kokaïne begin snuif het, het hy toe oorgegaan en homself begin spuit met heroïne.
In die Magalies-oord-rehabilitasiesentrum naby Cullinan het Roland Å‰ verhouding begin met Å‰ mede-pasiënt daar wat sewe jaar ouer as hy was. Hulle is albei toe uitgeskop omdat verhoudings nie toegelaat word nie.
Sy was ook Å‰ heroïneverslaafde en die twee het eenvoudig net aangegaan met hul swerwerslewe. Hulle was drie jaar saam en daar is Å‰ seuntjie uit die verhouding gebore en hierna het iets baie sleg gebeur.
Roland ontmoet toe Å‰ nuwe meisie op straat en hulle raak betrokke by Satanisme.
“Ek het nogal diep gegaan. Een aand was ons hier in Johannesburg. Almal was daar en ek het daardie aand my naam in Å‰ boek geskryf met my bloed. Paar weke later sê hulle ek moet my dogtertjie offer wat ek by Lynette het. Ek het net besluit ek kan dit nie doen nie.”
“Ek en sy het Å‰ ‘blood bond’ gemaak waar ek myself sny. Ek is nie baie trots daarop nie.”
“Die probleem met die dwelms is dat die dealers die heroïne meng met allerhande goed soos Rattex. Die dealers kry Å‰ besending drugs en jou lyf raak dan gewoond aan die heroïne. Soos ek. Ek het vier ‘bags’ op Å‰ slag gespuit. So bag kos jou tussen R25- R30. So een shot kos jou so R120. Ek het so tien elf shots per dag gesoek,” vertel hy.
Sy gebruik het só gevaarlik geraak dat sy ma-hulle Å‰ beskermingsbevel teen hom moes kry. Hy was toe agttien maande in die tronk gewees.
Die lewe het in Å‰ bose kringloop ontaard van Å‰ ewige soektog na geld om hul dwelmgewoontes te bevredig.
“Ek dink daar is nie Å‰ erger gevoel soos die onttrekking van heroïne nie. Jy kan nie eet nie, jy kan nie slaap nie. Jou joints is seer, jou rug is seer. Jy kry koud, jy kry warm, jy’s naar, jy gooi op,” het Roland die hel van “junkies” beskryf.
“Ek het gesukkel omdat ek in Å‰ goeie huis groot geword het. My ouers het altyd gesorg dat ek alles gehad het wat ek wou gehad het.
“As hulle vir jou kos gee... gestel hulle gee jou Å‰ box KFC. Daardie ding kos so R160. Daai outjie vat daai box en gaan verkoop dit netso vir R100. As hulle home made kos gee sal ons dit dan maar eet.”
Roland het dit ook benadruk dat kos geen prioriteit in Å‰ dwelmslaaf se lewe nie.
“As jy op drugs is het jy nie Å‰ eetlus nie. Jy wil nie eet nie. Dis hoekom die ouens so maer word. Hulle eet nie. Dis die grootste probleem. Die ding is jou lyf raak so swak en dan is dit nog die onttrekking. Jy eet nie en jy slaap nie.
“Ek sit nou hierso en my vrou is nog op straat. Ek probeer om haar in Å‰ rehabilitasiesentrum in te kry. Sy wil ook gehelp word. Ek moet nou vir haar befondsing en medikasie vir rehabilitasie kry,” vertel Roland
“Ek worry oor haar. Ek slaap nie in die aande nie. Ek worry my dood oor haar. Sy bly op straat. Sy is tussen die drug dealer en die straat. Sy slaap op Å‰ stuk karton op Å‰ sementvloer agter in die dealer se huis.
“Die dealer is Å‰ ou swartvrou, Magog, wat die dwelms vir haar dogter smous. Dis winter en ek is bekommerd oor haar. Sy ondersteun my en moedig my aan om aan te hou met rehab,” het Roland desperaat vertel tydens die onderhoud.
Roland het Å‰ nuwe lewe voor hom en daarom is hy so bekommerd oor die welvaart van sy vrou op straat. Hy gaan kerk toe en wil die dinge wat in sy verlede gebeur het regmaak.
“Ek voel daar is net een weg en dit is die Here. Ek moet net bly glo dat Hy my sal help want Hy weet ek het Å‰ goeie hart. Ek het baie mense seergemaak in my verlede. Veral in die tronk.”
Volgens hom moet die mense op straat eers self besef hulle het Å‰ probleem voordat hulle gehelp kan word. Baie van hulle is baie bang vir daardie hel van onttrekking wat ’n mens moet deurgaan. Hulle sal eerder aanhou gebruik as om daardie onttrekkingsimptome van drie weke te verduur.
Hy voeg by hy het slegte goed in sy lewe gedoen, maar glo tog dat hy Å‰ goeie mens is. Ek het Å‰ goeie hart. Ek is goed groot gemaak. Dis nie dat ek regtig mense wil seer maak nie, of dat ek daarvan hou nie.
Mens sal nou nie juis vir Klein Johny in die gees van die ANC-regering se geldmaakfoefies as Å‰ tenderpreneur noem nie. Nee, dit sal onregverdig teenoor hom wees. Kom ons beskryf hom eerder as Å‰ dwelmpreneur. Hy is Å‰ skerp knaap en het Å‰ gaping in die mark gesien met die bedelgeld wat die straatmense by verkeersligte bedel vir dwelms.
Klein Johny het goeie vriende gemaak met Pretoria se dwelmbaronne en goeie pryse by hulle beding. Aan die anderkant was hy baie na aan die jongmense wat elke dag staan en bedel het. Johny het ook Å‰ dwelmprobleem, maar hy het een voordeel bo sy straatkliënte gehad. Hy het Å‰ bakkie waarmee hy die dwelms mee kon skuif. Uit die wins wat hy gemaak het uit die bedelaars, het Klein Johny sy eie dwelmbehoeftes bevredig.
Gebore en groot geword in Å‰ biker-familie is Klein Johny van vroeg af gewoond gemaak aan die misbruik van dwelms.
“Ek sal seker sê van laerskooltyd af het dinge verkeerd begin loop. Ek het in Vanderbijlpark groot geword,. My pa is Å‰ biker. Hy ry vir die Gypsey Jokers so ek was van kleins af blootgestel aan daai tipe goedjies. Soos byvoorbeeld dagga and what have you.
Klein Johny het die stappe van verslawing verduidelik en gesê heroïne is die einde van die pad. “Hoe sal ek nou sê, jy begin met Å‰ Bachelor degree, dan word jy na Å‰ doktor verhef. Waar die doktors degree is, is waar jy basies spuit. Dit is die hardste wat hy jou kan skop en die most potentste wat jy hom kan vat in jou liggaam.
“Maar heroïne, en veral die mengsel van Nyope, is Å‰ dwelm wat veral in jou swart gebiede is. Heroïne is baie volop in die minder bevoorregte areas van die witmense.
“As jy dan die dealers goed ken soos in Mamelodi en in Eersterust dan kan jy altyd Å‰ goeie prys beding.
“Ek het daai ouens geken. Ek weet nie hoekom nie, maar ek het altyd Å‰ persoonlike verhouding met die, ek sal nie sê die heel grootkoppe nie, maar ek was nie net Å‰ gebruiker nie en het ook met die groot outjies gepraat en altyd menslik gewees en onderhandel.”
Sodoende het Klein Johny altyd Å‰ goeie prys gekry. “Heroïne is Å‰ baie goedkoop drug. So al die mense wat op straat is, dit is die dwelms wat hulle sal kies because why, hulle kan dit bekostig. Hulle kan hom bekostig en dit is baie maklik om geld bymekaar te kry om dit te gebruik.
“Daar is Å‰ huis hier in Eersterust. Almal is boemies. Hulle is op straat, what have you,” vertel Klein Johny van sy konneksies met die straatbedelaars.
“Hulle staan by Å‰ robot en goedjies en daar is ook Å‰ paar vroutjies ook wat hul lyfies en goed verkoop. En hulle staan ook by die robots en what have you. Hulle staan hier in Montana.
“Dit is so maklik en goedkoop en beskikbaar en om te bedel by Å‰ robot hulle maak van R700 tot R800 per naweek. En ek meen R700 tot R800 tot Å‰ R1000 kry vir jou al klaar Å‰ klomp drugs by die dealer.”
Hulle kry hulle sin, maar hy kry ook sy supply, verduidelik Klein Johny sy sakevernuf. “So het ek maar die outjies van die robots gebruik. Hulle het in elk geval Å‰ beter deal gekry as op ander plekke.
“Maar ek meen om Å‰ jaar tyd op te gee is nie tyd verloor nie. Ek meen om te kyk vanaf ouderdom van 21 tot hierso aan die einde van 27, 26... kyk waar’s ek. Ek het al daai jare gemors, maar om eintlik Å‰ jaar op te gee sou eintlik Å‰ investment gewees het.
Hy is nou weer amper drie maande terug in die rehab. Ja, skoon. Nou is dit definitief Å‰ jaar, minimum Å‰ jaar. “Vorige kere het ek nie klaar gemaak nie en kyk wat het ek gekry want ek het na my self geluister, sê hy.
“Nouja dis nie so lekker soos ek gewoond is aan mamma se geldjies nie, maar daar is nou nie meer Å‰ holiday resort nie.
“Nou fisies vat ek die ware pak slae. En ja, die mense hier sien nie die eintlike purpose nie van, hoe kan ek dit nou sê, hulle kyk nie na dit in Å‰ spiritual way nie. Kyk in Å‰ vleeslike way, maar in Å‰ spiritual way... hierdie plek is fantasties.
Hy was 9 jaar oud toe is sy hele gesin eensklaps uitgewis. Jacques was die enigste een wat destyds die grusame ongeluk oorleef het. Oornag Å‰ wesie sonder daardie standvastige dissipline van Å‰ pa in die huis, of die liefdevolle aanraking van Å‰ ma. Jacques het die ondersteuningsbasis van ooms en tannies gehad, maar dit kon nie werklik instaan vir die gesinsverband waaraan hy tot 9 jaar oud gewoond was nie.
Jacques is Å‰ baie intelligente mens. Hy is Å‰ fighter wat nie toelaat dat enigiets hom onder kry nie. Selfs nie dwelms nie. Vandag staan sy rehabilitasiesentrum, Moeggesukkel, as die bewys van iemand wat terugveg om sy regmatige plek in die normale samelewing te neem en dan ook nog dubbeld en dwars terugploeg in die gemeenskap om te help met opheffingswerk waar hy vroeër jare self in die moddersloot gelê.
“Ek het groot geword in die Vrystaat. Sterk pa gehad, besigheidsman. My pa het Å‰ garage gehad, Å‰ kafee en Å‰ videowinkel. Ons het see toe gegaan in die Desembervakansie en op pad terug het my pa verongeluk.
Hy was vir baie lank in Greys hospitaal. Sy been was op drie plekke gebreek en sy milt het gebars. Hy het kopbeserings ook gehad. Hulle wou hom nie daar opereer nie en later van tyd het hulle die klein Jacques Unitas-hospitaal toe gebring en dokters het Å‰ pen in sy been gesit.
“So het dit toe reg gekom en ek het by my ma se suster-hulle gaan bly hier in Rooihuiskraal. Dit is hoekom ek nou eintlik Å‰ Gautenger is. Was eintlik Vrystater gewees en was goed in sport.”
“En toe maar so deur skool gegaan en in standerd 6 begin ’n ou maar ’n bietjie drink en hier en daar ’n bietjie dagga rook, en daar Å‰ bietjie dit. Jy het nie Å‰ stabiele agtergrond nie en jy soek oral aandag. Jy doen stupid goed. Jy dink nie.
“Die laaste jare op hoërskool het ek weer bietjie sport gedoen. Eerstespan tennis gehaal, eerste span rugbykaptein en so Å‰ ou het nog altyd iets binne-in jou wat Å‰ fighter is en jy is net besig om die verkeerde resep aan mekaar te slaan.”
“Maar die ding is jy word beïnvloed deur ander tipe dwelms. Ek en Å‰ outjie het Å‰ flat gedeel en ek het eendag ingestap toe het hy heroïne gerook en ek het hom gevra wat is dit. Toe sê hy dis “H” en omdat mens koeldrank proe tot jy die regte een het waarvan jy hou, so gaan dit ook met dwelms. Ons het heroïne gerook maar nie geweet dis heroïne nie
“En die hele excitement van die aand... jy kan gevang word. Dit is soos Å‰ stout kind. Ons het daai aand saam met hom gebruik en die volgende oggend het ek en my vriend bietjie oor gehad. En daai aand toe hy terugkom het ons weer saam met hom gery. Die volgende oggend het ons weer oor gehad en ons het weer gaan haal.”
“Toe die ouens begin spuit het ek begin rocks gebruik. En die ding is ek het ge-speedball. Dit het beteken ek het my rock gebruik- ek het so R700 Å‰ dag gebruik – en ek het vir my Å‰ gram heroïne gekoop.
“Ek het dan ge-speedball. Ek het my rock gedrop dan drop ek my heroïen op die rock. Dan vat ek Å‰ upper en Å‰ downer saam. Dan weet ek nie waar ek traai inkom nie, maar jy traai iewers inkom. Ek was toe 21.”
Jacques sê hy was nog altyd in bemarking gewees en kon altyd Å‰ ‘move’ of Å‰ ‘scheme’ trek. “Gebruik die ou se deposito om die volgende ou se werk klaar te maak. Dis maar eintlik steel. Jy gebruik geld wat nie eintlik joune is nie.
“Ek het twee keer alles verloor. Ek is Å‰ entrepreneur ook so ek kon goed opbou, maar intussen het ek alles verloor en was ek rock bottom. Was twee keer verloof gewees. Twee keer alles verlore en sodra dinge weer goed gaan skop die emosies jou en trap jy weer in die gat.
Hy is nog jonk en is vas van plan om die lewe nou aan te gryp en Å‰ sukses daarvan te maak, maar die lewe wat hy van jongs af op straat geleef het was Å‰ ander wêreld. Dit was wild, vieslik en gewelddadig.
Hy was nog skaars mondig toe was Gino al Å‰ “Stoneyard” en later Å‰ “soldaat” vir die gevreesde 26-bende in die tronk. As Å‰ “generaal” van die “26’s” opdrag gee om moord te pleeg of iemand aan te rand, dan doen jy dit, vertel Gino.
In Brakpan het hy met geweld besit geneem van Å‰ kamer in die vervalle ou Stasie Hotel en daar besope mans aangerand en beroof wat deur prostitute soontoe gelok is vir gunsies. Hy het nie daarin geglo om te bedel nie. Hy het geweld gebruik om sy dwelmgeld in die hande te kry. Hy het selfs nie eers geskroom om die Nigeriese dwelmbase te besteel nie.
“Kyk, ek was in Rustenburg. My stiefpa het my ma baie geslaan en ons het nie baie goed oor die weg gekom daaroor nie. Hy het my in Å‰ spesiale skool in Potchefstroom gesit. Op sestien is ek uit die skool uit.
Sy kind is vier jaar oud. Hy het Å‰ vaste werk gehad toe sy kind gebore is, maar moes alles netso los in Boksburg toe sy vrou besluit sy gaan terug na haar ma toe in Witbank.
Hy het in Å‰ stadium die hele Suidkus rond op die strande gebly waar hy sy eie mobiele slaapplekkie geprakseer het. Hy is toe daar by die see vir die eerste keer tronk toe en het in die Westville-tronk beland waar hy by die bende aangesluit het.
“Å‰ Tannie by KFC het gesien hoe steel ek houtpalette en het die polisie gebel.”
Aanvanklik het hy uit winkels gesteel om aan die lewe te bly. Eendag het Gino Å‰ klomp sjokolade gesteel en dit by die taxistaanplek gaan verkwansel.
“Eventually het ek so twee jaar gelede in Brakpan opgeëindig. Daar in Brakpan is die Stasie Hotel reg oorkant die taxi rank. Dis Å‰ ou afgebreekte hotel. As jy daar kan bed slaan en nommer gebruik kan jy Å‰ kamer daar kry,” vertel Gino.
“So ek het daar ingegaan as Å‰ 26. Ek het bed geslaan saam met die 26’s. Daar was 27’s Mosholoshes, prostitute. Dit was die 26’s, 27’s en die 28’s, ja.”
Å‰ Wit prostituut het oorkant hom gebly. Sy het dronk mans in die donker na die murasie gebring. “Dan het ons hulle nou beroof, hulle geld gevat en so aan.”
Daar was niks krag nie. Niks nie, nie eers toilette nie, Dit was Å‰ afgebreekte hotel. “Jy gaan daar in, jy fight vir jou kamer en dit is joune.”
Volgens Gino het hy vir Å‰ lang ruk daar gebly. Hy het net mense geroof.
“Want kyk in Brakpan het dinge vir my wild begin raak want ek het begin om crystal te spuit. Ek het dit nie meer gerook nie. Dis Å‰ heel ander gevoel. Dit vat jou in Å‰ heel ander wêreld in. Ja, crystal meth gespuit, Kaapse tik.
“As jy dit spuit, kom ek sê veral na Å‰ week, word jy wakker, kom jy by, dan hoor jy goeters, jy sien nie Å‰ normale lewe nie, en dan begin jy te roof, te plunder, huisbrake- al daai tipe van dinge te doen.”
Hy het Å‰ nuwe vrou gekry en vir hom en sy broer afgeskryf. “So dit was Å‰ groot probleem. Ek kon nie rejection hanteer nie en ek die situasie baie misbruik.”
Gino sê hy het nooit op straat gebedel nie. “Ek kon nie bedel nie. Ek is Å‰ trotse mens. Ek sou een of twee mense iets gevra het en daardie houding van “nee wat”, wat hulle my gee, dan los ek dit. Ek gaan probeer eerder dan iets anders. Ek gaan steel scrap iewers of ek roof in die aand.”
Hy het heroine gespuit. “Ek het dit in Witbank leer gebruik. Ek het dit gespuit omdat ek crystal gespuit het. Ek het myself in die aande heroine gespuit sodat ek kan afkom, om te kan slaap. Ek het al heroine en crystal gemix en gespuit. Dis Å‰ speed ball. Ek het al baie dinge gedoen. Ek was bereid om met enigiets te eksperimenteer.”
Gino vertel met genoegdoening hoe hy eendag Å‰ Nigey (Nigeriese dwelmbaas) in Boksburg geroof het. “So swartsak vol chronic dagga, Springboktassie. Toe ek daardie Springboktassie oopmaak was daar 100 acids in, double coded red hearts- Å‰ hele page (blaadjie), 20g coke, 62 e’s- pumas e’s coloured e’s, drie vuurhoutjieboksies vol rocks- sulke stukke.”
“Ek het saam met mense gebly wat heavy, heavy cat gesnuif en rocks gerook het. Dit het lekker gegaan. Ek was Oujaarsaand reg voor die polisiestasie, toe reën dit, toe slaan ek Å‰ rock reg voor die polisiestasie. Die vensters was toegeasem dan gaan ek in en soek Å‰ affidavit om by Presleys in te kom. (Dis seker verklaring dat hy 18 jaar oud is en toegelaat mag word by een van Boksburg se berugte nagklubs, Presley’s.)
Sy lewe het ten goede begin draai toe hy en Å‰ vriend eendag by Å‰ Nigey se huis was in Brakpan. Dit was een van die drug dealers se huise.
“Ek was besig om sy BMX-fiets te steel. Toevallig toe ek op die fiets klim, klop my stupid vriend- ons was almal hoog en hy was ook maar deur die stront, toe klop hy aan die Nigey se deur om Å‰ sakkie te koop.
“Toe sien die Nigey my met die BMX uitry. Toe spring hy met so lang mes deur die venster en Å‰ klomp Nigeys kom uit die huis gehardloop. Dit het gereën. So toe ek met die fiets wou draai gly dit en die Nigey gryp aan die fiets.
“Die wit prostituut was die Nigey se vrou- dis nou die een by wie ek gebly het nie dit was Å‰ heel ander huis. Sy het hulle toe van my af gekry en ek het een van die Nigeys se voet onder hom uit gegryp en die ander een bo-oor die bank geslaan en toe weggehardloop. So het ek toe weggekom.”
Hierna het Gino sy ma gebel en gesmeek vir nog Å‰ kans want hy het haar huis leeg verkoop. Sy het laat hy alles vir haar laat stoor en vir maande dit nie gaan haal nie.
“Ek het toe weggehardloop. Gevolg daarvan kry sy toe Å‰ stroke en beland in die hospitaal. Ek het ná drie maande eers uitgevind my ma is in die hospitaal.
“Ek kom toe daar by haar aan. Sy gee my Å‰ drukkie en sê ek moet nooit weer verdwyn nie. Die goed wat ek verkoop het maak nie saak nie, ek is haar seun en moenie weer wegraak nie.”
“Ek sal nie my kind afteken nie. Sodra ek nou hier my voete gevind het en my lewe begin uitsort, sal ek vir my kind begin dinge doen. Sal nie die kind by haar wegvat nie. Sy is Å‰ goeie ma. Ek was nog net twee jaar van my kind se vier jaar in haar lewe teenwoordig.
Gino glo daar wag Å‰ nuwe lewe met nuwe uitdagings op hom wanneer hy skoon van dwelms en Å‰ nuwe mens uit die rehab stap.
“Ek is Å‰ qualified electric technician, qualified CCTV technician , aircons. So ek het baie skills, maar die drugs het my weggehou van werk af want jy is nie lus nie.”
Hy het bolle gerol om geld te maak. As iemand in Alberton uitgesort moet word het hulle vir Bra’ Jan gevra om sy vuiste te gebruik. Å‰ Gesiene man in sy dorp met sy eie konstruksiemaatskappy, het Bra’ Jan atlektiek en en hokkie provinsiaal afgerig. Hy het sy eie dogter in atletiek afgerig en hy het haar bygestaan totdat sy aan die Suid-Afrikaanse kampioenskappe deelgeneem het. Vandag wil sy hom nie ken nie.
“Ek is nou vyf maande hier by Ado by House Regeneration. Ek is deur Å‰ verskriklike huwelik, vrou verneuk en kon dit nie verwerk nie en uiteindelik is ek drie jaar gelede geskei.
“Ek wou nie hoor nie. Ek is strate toe, ja. Ek het gedrink, maar ek het probeer om terug te kom. Ek het by Å‰ garage geslaap waar daar Å‰ aantrekkamer was. Ek het Å‰ stort gehad, ek het probeer werk.”
“Ek het toe so reggekom dat ek by mense ingetrek het, maar ek was maar nog op straat. Ek het nie ’n kar gehad nie. Die man het cat gedoen, hy het crystal meth gedoen. Ja, toe het ek begin steel vir Å‰ lewe. Ek het koper gesteel. Dit was laasjaar.
“En dan het Bra’ Jan gegaan en gesê julle weet ek is nie Å‰ ou vol geld nie dan stoot ek maar die geweld,. Gee hom ’n paar klappe.”
Hy het begin saamwerk met die polisie en aan die einde ook met die speurders. “Ek wou geregistreer het as Å‰ informant want ek het in die dwelm-mekka in Alberton gebly. Ek het geweet wat daar binne aangaan.
Maar dit is eers Å‰ lelike storie wat mens nie moet aan raak, sê hy Dit is Å‰ groot geldmakery. “Daar waar ek gebly het was daar oorkant die pad Å‰ groot crystal meth dealer en sy vriendin, of sy suster, het met Å‰ polisieman uitgegaan.
Toe hy met die mense te doene kry het hy besef hy gaan sy tyd mors want dit werk so: “Ek gee die inligting vir jou as speurder oor. Hy sê vir hulle dat Å‰ klopjag gereël word en kom sê, hoor hier, so en so dag gaan ons jou kom skud.Wat help dit dan? Die polisie wil nie regtig toesluit nie.
Bra’ Jan is toe daar uit en toe het dit net nog slegter met hom gegaan. “Ek het die dag geloop toe besluit ek nee wag, ek gaan selfmoord pleeg omdat ek Å‰ redelike gesiene ou in Alberton was.
En terwyl hy geloop het, het hy gedink hy gaan van Å‰ brug afspring. Dis maar die vinnigste. Wag vir Å‰ trok, spring en dis klaar. Daar het Å‰ vrou langs hom stil gehou, maar daai tyd het hy baie vir die Here begin bid.
“Ja, dronk, gerook ek het gebid vir die Here. Ek het Å‰ Bybel gekry en ek het begin te lees.”
“Ek het nog bietjie pride gehad en ek sê ek rook, maar ek het nie sigarette gehad nie. Ek dog toe sy is daar vir Å‰ ander doel en wraggies daar sê sy vir my: “Hoor hier, hier is vir jou R30. Gaan kry vir jou kos en gaan kry vir jou ’n pakkie sigarette.”
“En ek het die geld gevat om weer by my ma in Krugersdorp uit te kom. Met Å‰ trein en Å‰ taxi gery en toe is ek terug. Snaaks, my suster-hulle wat nie van my wou weet nie, het my kom kry daar en vir my klere gekoop want ek het niks oor nie. Toe het hulle my hier gesit.”
Ettiene is Å‰ hoogs intelligente man wat in matriek beplan het om Å‰ tandarts te word. Tussen die dwelms op skool en sy twee jaar van dwelms en partytjies in Londen, het sy drome soos heroïne-walms weggewaai. Hy het ook Å‰ draai by Sol-Tech gemaak waar hy vir twee jaar as vakleerling die topstudent in sy klas was. Dit was totdat die knaende behoefte na dwelms hom weer onder gekry het.
Vandag loop hy met die skuldgevoel rond dat hy Å‰ vriend van hom aan dwelms voorgestel het. Riaan was Å‰ briljante ingenieur wat uiteindelik sy werk, sy meisie en sy trots verloor het. Riaan het homself toe met Å‰ vuurwapen gaan doodskiet wat Ettiene aan hom verkoop het.
“Ek het toe Å‰ ou in ons klas ontmoet en hulle het al gebruik en het ons toe deur hulle daai tyd ecstasy gekoop. Ons het baie ecstasy gebruik op skool, maar net oor naweke as ons geld gehad het. Dit was nie Å‰ ding wat ons by die skool gedoen het nie.”
In standerd 9 het Ettiene vir die eerste keer begin om CAT te gebruik , maar omdat geld nie Å‰ probleem was nie, het hy kokaïne verkies. Die kwaliteit van die goed was daardie tyd ongelooflik gewees, beskryf hy die dwelm.
“Dit was ook eers net Å‰ naweekding gewees. Niks deur die week nie, miskien net hier en daar. Ek het my matriek klaar gemaak in Zwartkop en ek wou Å‰ tandarts word.”
“Ek het baie goed vir myself gedoen, baie goeie geld verdien. Ek het in Å‰ baie nice plek in Londen gebly en was so twee maande skoon toe die belangstelling vir dwelms my weer getakel het.
Sy verskaffer in Londen was Corné. Hy was ook van Suid-Afrika af. Hy het ook Londen toe gegaan om te gaan spaar, maar hy het Å‰ geleentheid gesien om dwelms te verkoop daar en met dié het hy besluit om na sy twee jaar daarso nog langer te bly.
“Dis baie goedkoop gewees ons praat nou van drie pond vir Å‰ LSD-blaadjie was maar dit, en ecstasy die goeters wat ons daar gebruik het. CAT het nie daar bestaan nie, dis maar Å‰ Suid-Afirkaanse ding.”
“Na my pa-hulle toe. Hulle het so half en half hulp vir my gekry en ek het na Å‰ dokter toe gegaan vir medikasie, maar ek was nie baie lank skoon gewees nie”
“Ek het toe baie CAT begin gebruik en ek het Å‰ werk gekry in Centurion en daar met my vakleerlingskap as as elektro-meganikus begin.”
So een Å‰ half jaar nadat hy daar begin werk het, het Ettiene sy vriend, Riaan ontmoet.
“Ek het nie geworry waar die vuurwapens vandaan kom nie, dit was gesteelde vuurwapens, maar dit het my nie veel gepla daai tyd nie. Ek het ook Å‰ paar noue ontkomings gehad waar daar Å‰ skietery uitgebreek het.
“Riaan was Å‰ robotics ingenieur gewees. Hy het toe saam met my kokaïne vir die eerste keer probeer. Uiteindelik het hy sy werk verloor oor sy dwelmgebruik. Hy het alles verloor, sy meisie... baie depressief geraak en hy het toe een aand Å‰ vuurwapen wat ek aan hom verkoop het, gebruik om homself mee dood te skiet.
“Dit was Å‰ baie tragiese gebeurtenis, ek het gesien hoe het die kar gelyk het waarin hy hom geskiet het. Dit was nie baie lekker gewees nie. Ek is tot vandag toe nog nie in hegtenis geneem oor daardie wapen nie en ek het toe besef as ek so aanhou gaan ek in die tronk beland.
“Ek het ontslae geraak van die patrone en die vuurwapens uitmekaar gehaal en in Å‰ quarry-dam daar naby Rooihuiskraal gaan gooi. Hulle lê seker nou nog daarso.”
Na Riaan se dood het hy gegaan vir Å‰ neusoperasie omdat die kokaïne sy neus weggevreet het. “Ek kan vandag Å‰ lepel, Å‰ dun teelepel, in albei neusgate indruk dat dit regdeur druk tot dit my nekwerwels raak sonder dat ek enigiets voel.
Drie, vier weke na sy operasie het Ettiene weer begin om saam met Å‰ vriend te snuif. Dit was klaarblyklik in oordaad gebruik want by Centurion Tiger Wheel and Tyres het hy inmekaar gesak en is na Unitas toe gejaag waar hy ge-OD het.
“Terwyl ek met Izelle uiitgegaan het, het sy my ondersteun. Sy was baie goed vir my gewees. Haar broer het self Å‰ probleem gehad so haar familie was baie teen drugs wat baie goed was vir my in daardie stadium, want sy was my alles wat ek gesoek het in Å‰ vrou. Sy was pragtig, mooi, blou oë. Sy was net eenvoudig ongelooflik vir my.”
“Ek en my pa was baie na aanmekaar gewees. Ek het toe baie lelik geval en Izelle het my nog Å‰ kans daarna gegee, maar ek kon sien sy wou my help maar ek het daar teen geskop. Ek het toe vir Izelle verloor en toe ek haar verloor toe trek dit dimat heeltemal onder my uit.”
“Jy kort Å‰ voorskrif daarvoor. Ek is toe na so baie dokters gewees en hulle gee jou dertig pilletjies vir dertig dae en nie meer nie. Ek het voorskrifte begin vervals en ek het weggekom daarmee by baie apteke.
“Ek is toe eventueel later gevang waar ek Å‰ voorskrif by Dis-Chem ingegee het vir Å‰ tweede keer in een week want ek kon nie onthou dat ek voor dit ook daar was nie.”
Ná drie maande in Å‰ rehab in Randburg stap Ettiene in Å‰ baie goeie betrekking met Å‰ groot salaris in.
“Ek het Å‰ massiewe groot salaris verdien en in die tweede maand toe ek salaris gekry het, het ek gevou. Ek het dadelik weer crystal meth gedoen en dinge het daarna weer baie vinnig geval.”
Hy is terugverplaas na die hoofkantoor in Pretoria en het nog Å‰ kans gekry en rekenaarwerk gedoen.
Een aand by Å‰ vriend se huis het Ettiene weer dwelms gebruik en soek toe nog iets meer vir Å‰ verdere “kick”.
Sy vriend se meisie gee hom toe Å‰ Seroquel-pil om te drink. (Seroquel XR (quetiapine) is an oral antipsychotic drug prescribed for the treatment of schizophrenia).
Volgens Ettiene word die pil voorgeskryf vir mense wat ingaan vir Å‰ operasie. Jy is veronderstel om Å‰ halwe pil voor agtuur die vorige aand te drink.
“Ek het die oggend tweeuur Å‰ hele een gedrink en toe ek by die werk kom kon ek nie reguit loop nie en hulle sien dit. Dis hoe ek my werk verloor het.
“Ek het my werk verloor en dit was na my derde maand daar. Ek was gelukkig want ek het my salaris gekry. Ek het toe in Å‰ hotel in Centurion gaan bly en dwelms gebruik. Dit was een groot vet partytjie. Ek het nie geworry oor die mense wat ek seergemaak het nie.”
Ettiene vertel toe Izelle-hulle hom die oggend by die garage aflaai het sy vir hom sigarette, Å‰ koeldrank en sjokolade gegee en gery. Sy het gesê dis die beste wat sy kan doen en sy kan nou nie meer doen nie.
So te sê weer op straat bel hy Å‰ neef van hom wat baie ouer as hy is.
Hy het probeer om Ettiene by Å‰ rehab in te kry, maar die waglys was ses weke. “Ek het nie ses weke gehad om te wag nie. Dit was in die stad gewees.”
“Toe vat ek dinge tot op die extreme en begin my tong met Å‰ naelknipper te knip.
Hy het toe uiteindelik vir agt dae by Å‰ vriend van hom gebly totdat hy plek in Moeggesukkel gekry het.
“In daardie agt dae het ek my dinge met die Here reggemaak. Vir die eerste keer het ek Å‰ intieme verhouding met God gekry en besef tot hier en nie verder nie. Ek het met my vriend gaan praat en gesê: Luister hier my vriend, ek wil nie meer wees soos ek nou is nie en ek kort hulp want dit is nie iets wat ek op my eie kan doen nie.”
“Ek is hierdie keer reg. Ek weet ek gaan nie weer Å‰ kans kry nie. Ek gaan hier bly totdat ek heeltemal reg is.
Besoekers tot datum: 280259