Daar is ’n tyd gelede baie geskryf en gepraat oor die "tiende planeet" wat konsuis in ons sonnestelsel ontdek is. Maar is die piepklein Sedna werklik die naam planeet waardig? Aikôna, sê baie geleerdes. Tog is hy ’n baie interessante hemelliggaampie wat steeds ’n hele aantal tergende geheime met hom saamdra...
DIE ontdekking van ’n koue, rooi wêreld (kunstenaarsvoorstelling REGS) in die verre buitewyke van die sonnestelsel het sterrekundiges in 2004 baie opgewonde gemaak. Maar die tiende planeet? Nee, sak Sarel, sê baie geleerdes. Dog dis wel ’n planeetagtige voorwerp.
Die afgeleë voorwerp heet Sedna, na ’n mitologiese Eskimo-godin wat die seediere sou geskape het (afbeelding LINKS). En hierdie planetoïed beweeg in ’n hoogs eksentrieke baan om die son. Op sy naaste kom hy tot binne 13 duisend miljoen kilometer van die son af (naby waar hy tans is) en dan wentel hy weer tot ’n verbysterende 130 duisend miljoen kilometer weg—900 keer die afstand tussen die aarde en die son. Sedna voltooi een omwenteling om die son in 10.500 aardse jare.
Voorts is eers gedink dat Sedna moontlik sy eie mini-maantjie kan hê wat om hom wentel, net soos die maan van Pluto. Sedna beweeg naamlik bitter stadig om sy eie as—een omwenteling in minstens twintig aardse dae—en daar is gereken dat dit ’n maantjie kan wees wat sy rotasiesnelheid so vertraag. Maar volgens nadere inligting wat deur middel van die Hubble-ruimteteleskoop ingewin is, is daar geen maan in sig nie. Waarom Sedna stadiger roteer as die meeste ander mini-planeetjies, of asteroïdes, bly dus ’n ander raaisel.
Sedna is deur ’n span van die Kaliforniese Tegnologiese Instituut by die Mount Palomar-sterrewag naby San Diego ontdek. Dit is hulle wat hom sy naam gegee het. Maar die sterrekundiges se beheerliggaam, die Internasionale Astronomiese Unie, het die laaste sê in die saak gehad en kon hom maklik ’n ander naam uit die Griekse of Romeinse mitologie gegee het wat meer by dié van ander ruimtelike liggame pas. Tog het die Unie ingestem dat die naam Sedna behou word en dit is vanaf 28 September 2004 van krag.