Harties-dam se storie op RSG vertel’n Replika van die Arc de Triomphe in Frankryk is oor die damwal van die Hartbeespoortdam opgerig. (Foto: Verskaf) Hartbeespoort in Noordwes, of Harties soos wat dit algemeen bekendstaan, word naweke deur duisende toeriste oorval. Die dorp se aanbod vir toeriste is groot, van besienswaardighede soos die damwal van die Hartbeespoortdam en uitsigte oor die Magaliesberg, tot verskeie buitelug-aktiwiteite, restaurante en die bekende kabelkarretjie. Vanjaar word een van dié dorp se grootste trekpleisters, die Harties-dam, se 100ste bestaansjaar gevier. In die artikel “Harties word 100: Ken jy dié dam se storie?” wat in Julie verlede jaar op Maroela Media verskyn het, gee Petronel Fourie ŉ blik op die Harties-dam se storie. Van die ryk natuurlike en historiese agtergrond van die Krokodilrivier-opvangsgebied, drome en planne, tot terugslae en prestasies. Elsjé van Jaarsveld, ŉ aanbieder en regisseur van RSG en weeraanbieder vir SABC-televisienuus, het ook in die geskiedenis van die dam gaan delf om ŉ dokumentêre radioprogram saam te stel ter viering van die dam se eeufees. Die program, met die titel Hartbeespoortdam, ŉ eeu van verwondering, word op 26 Januarie om 20:00 op RSG uitgesaai. In Hartbeespoortdam, ŉ eeu van verwondering verken Elsjé die oorsprong van die dam, wat nog voor die Anglo-Boereoorlog dateer toe generaal Hendrik Schoeman die visie vir ŉ reusebesproeiingskema gehad het. Schoeman het in die oorlog gesterf en die dam het eers 20 jaar na sy dood gerealiseer weens verskeie hindernisse tydens die ontwikkeling daarvan. Die Uniewording van 1910, die Eerste Wêreldoorlog, die Spaanse Griep en vloede was alles gebeurtenisse wat die bou van die dam lamgelê het. ’n Uitsig oor die Hartbeespoortdam vanaf die Magaliesberg. (Foto: Verskaf) Vandag kronkel ŉ tonnel deur die Magaliesberg en lei na ŉ majestueuse damwal in eg neoklassieke styl. ŉ Arc de Triomphe in die kleine versier die damwal en toeriste hang gereeld oor die historiese muur om die massa water te aanskou wat netjies deur tien sluise gerig word. Ongelukkig staar die dam ŉ nuwe bedreiging in die gesig. Waterhiasinte wat soms tot 40% van die wateroppervlak beslaan, moet deurgaans bestry word. Die Rhodes‑Universiteit het egter ŉ baie suksesvolle navorsingstudie onderneem om saam met die gemeenskap van Hartbeespoort dié dorp se trots te bewaar. Dié projek moet deurgaans aktief bly totdat die waterhiasintsade in die sediment van die dam verminder het. Hartbeespoortdam, ŉ eeu van verwondering word op 26 Januarie om 20:00 op RSG uitgesaai.