Denemarke regering - Inligting
Denemarke is 'n konstitusionele monargie. Koningin Margrethe II het grootliks seremoniële funksies; Waarskynlik lê haar belangrikste formele mag in haar reg om die eerste minister en kabinetsministers aan te stel, wat verantwoordelik is vir die administrasie van die regering. Sy moet egter met parlementêre leiers konsulteer om die wil van die publiek te bepaal, aangesien die kabinet afgedank kan word deur 'n wantroue -stemming in die Folketing (parlement). Kabinetslede word soms van buite die Folketing gewerf.
Staatshoof Koningin Margrethe II,
Eerste Minister Rasmussen, Poul Nyrup
Min. van kultuur Gerner Nielsen, Elsebeth
Min. van Verdediging Haekkerup, Hans
Min. van ontwikkelingshulp Trojborg, Jan
Min. van ekonomie en Nordiese samewerking Jelved, Marianne
Min. van Onderwys en Kerk Vestager, Margrethe
Min. van omgewing en energie Auken, Svend
Min. van Finansies Lykketoft, Mogens
Min. van voedsel, landbou en visserye Bjerregaard, Ritt
Min. van Buitelandse Sake Helveg Petersen, Niels
Min. van Gesondheid Mikkelsen, Sonja
Min. van Behuising Andersen, Jytte
Min. van Binneland Jespersen, Karen
Min. van Justisie Jensen, Frank
Min. van Arbeid Hygum, Ove
Min. van navorsing en inligtingstegnologie Weiss, Birthe
Min. van maatskaplike aangeleenthede Kristensen, Henrik Dam
Min. van Belasting Stavad, Ole
Min. van handel en nywerheid Gjellerup, Pia
Min. van vervoer en kommunikasie Buksti, Jakob
Goewerneur, Sentrale Bank Andersen, Bodil Nyboe
Ambassadeur in die VSA Tygesen, Knud-Erik
Permanente verteenwoordiger by die VN, New York Bojer, Jorgen Rud Hansen
'N KORT GESKIEDENIS VAN DENEMARK
Die eerste mense in Denemarke het ongeveer 10 000 vC ná die laaste ystydperk aangekom. Die eerste Dene was jagters en vissers uit die Steentydperk. Ongeveer 4 000 vC -boerdery is egter in Denemarke ingevoer. Die vroegste Deense boere het klipgereedskap en wapens gebruik. In ongeveer 1800 vC is brons egter in Denemarke ingebring. Deense vakmanne het gou kundiges geword in die vervaardiging van goedere van brons. Teen 500 vC is yster in Denemarke ingebring.
Die Ystertydperk het Danes kontak met die Romeine gehad. Hulle verkoop Romeinse handelaars slawe, pelse, velle en amber in ruil vir Mediterreense luukshede. Verder, teen ongeveer 200 nC, het die Dene Runes ('n skryfvorm) begin gebruik vir inskripsies.
Na die val van die Romeinse Ryk in die Weste in die 5de eeu, het die Dene voortgegaan om handel te dryf met die oostelike helfte van die Romeinse Ryk, wat bekend geword het as die Bisantynse Ryk.
Net soos die res van Europa het Denemarke in die 6de eeu 'n verskriklike plaag ondervind, wat 'n groot deel van die bevolking doodgemaak het. Ondanks hierdie floreer die handel en in die 8ste eeu word die eerste handelsnedersettings in Denemarke groot by Hedeby en Ribe.
In die 9de eeu is Denemarke in verskillende koninkryke verdeel. Gedurende die 10de eeu het dit egter een geword.
In die 9de en 10de eeu het die Dene toegeslaan op ander dele van Europa, soos Engeland en Ierland. Hulle was egter meer as net plunderaars. Die Dene het die eerste dorpe in Ierland, Limerick, Cork en Dublin geskep.
In die vroeë 9de eeu het die Denene toegeslaan op Engelse kloosters en mense as slawe geneem. In die 9de eeu het hulle egter oorgegaan van strooptogte tot verowering. In 865 val die Dene Engeland binne (wat toe in 3 koninkryke verdeel is). Teen 874 het slegs die mees suidelike koninkryk oorgebly. Onder hul leier verslaan Alfred die Engelse egter die Denen in 878. In 879 sluit Alfred en die Deense leier Guthrum 'n verdrag. Engeland was verdeel tussen hulle, en die Dene het die oostelike deel ingeneem. Guthrum het ook 'n Christen geword.
Die Deense deel van Engeland het die Danelaw genoem en in die daaropvolgende dekades het die Engelse dit stuk vir stuk verower. Die Engelse en die Dene het hulle gevestig en vreedsaam saamgeleef.
In 1002 het Ethelred the Unready egter die koning van Engeland beveel dat die Deense setlaars geslag moes word. Onder die dooies was familielede van die Deense koning Sweyn Forkbeard.
Sweyn word omstreeks 985 koning van Denemarke en in 1000 verower hy Noorweë. Woedend oor die moord op sy familielede val hy Engeland aan en eis geld in vergoeding. Daarna het Sweyn 'n paar jaar lank geld geëis vir die aanval op Engeland. Nietemin, in 1013 verdryf hy die Engelse koning Ethelred en word hy koning van Engeland. Hy sterf egter in 1014.
Sy seun Canute vlug na Denemarke uit vrees vir die wraak van Ethelred. Boonop het Noorweë in 1015 onafhanklik geword van Denemarke. Ethelred sterf egter in 1016. Sommige van die Engelse was bereid om Canute as hul koning te aanvaar, maar sommige het 'n man met die naam Edmund Ironside verkies. Die twee het baklei vir die kroon.
Edmund is verslaan, maar Canute het hom toegelaat om 'n deel van Engeland te regeer tot sy dood. Edmund is gerieflik dieselfde jaar oorlede (1016). Canute word toe koning van Engeland sowel as Denemarke. In 1028 verower hy ook Noorweë en word die heerser van 'n noordelike ryk. Sy ryk het egter nie lank sy dood oorleef nie. Engeland het in 1042 onafhanklik geword en Noorweë het in 1047 onafhanklik geword.
In 826 het 'n monnik met die naam Ansgar na Hedeby gegaan om die Dene tot die Christendom te probeer bekeer, maar hy het min sukses behaal. Ongeveer 960 het koning Harald Bluetooth 'n Christen geword en die meeste van sy onderdane het gevolg.
DENEMARK IN DIE MIDDELOUE
In 1047 word Sweyn Estridson koning van Denemarke. Hy het die mag van die kroon vergroot en tydens sy bewind is Denemarke verdeel in 8 bisdom (gebiede onder leiding van 'n biskop). Sweyn is op sy beurt gevolg deur 5 van sy seuns. In 1131 vermoor die koning se seun Magnus die Sterk egter een van sy familielede Cnut Lavard, uit vrees dat Cnut eendag die troon sou probeer opeis. Die gevolg was 'n burgeroorlog wat 26 jaar geduur het totdat Valdemar, die seun van Cnut, in 1157 koning van Denemarke geword het.
Valdemar het oorlog gevoer met 'n volk genaamd die Wends wat tussen die Elbe en die Oderrivier gewoon het. In 1169 verower hy 'n eiland met die naam Rugen. In 1184 verower sy seun Absalom Pommeren en Mecklenburg. Sy broer Valdemar II, bekend as die oorwinnaar, het hom gevolg. Valdemar II was ambisieus en wou die hele Baltiese gebied beheer. Teen 1215 het hy die hele land tussen die Elbe en die Oder beheer. In 1219 val hy Estland binne. Hy het die Esters in die slag van Lydanis verpletter en hulle heerser geword.
In 1223 word Valdemar egter deur 'n Duitse prins gevange geneem. Hy is in 1225 vrygelaat op voorwaarde dat hy al sy verowerings oorgegee het behalwe Rugen en Estland (in 1346 het 'n Deense koning, wat desperaat was vir geld, Estland verkoop).
In die Vikingtyd is daar in Denemarke met 'n tweeveldstelsel geboer. Die een helfte is met gewasse gesaai en die een helfte het braak gelaat. In die 12de eeu is 'n meer gevorderde 3-veld stelsel gebruik. Die grond is verdeel in 3 groot velde. Een is gesaai met lentegewasse, een met herfsgewasse terwyl die derde braak gelaat is. Denemarke word steeds ryker. Handel in die Baltiese gebied het floreer en Deense dorpe het groter en belangriker geword. In 1349-1350 is Denemarke egter, soos die res van Europa, verwoes deur die Swart Dood, wat waarskynlik 1/3 van die bevolking doodgemaak het.
Later in die eeu word 'n dame met die naam Margaret regent van Denemarke en Noorweë. In 1388 kom Sweedse adellikes in opstand teen hul koning en verklaar Margaret as regent van Swede. In 1389 het haar soldate die Sweedse koning gevange geneem, hoewel sy ondersteuners tot 1398 in Stockholm aangehou het.
In 1397 word Erik, die kleinseun van haar suster, in Kalmar as koning van Denemarke, Swede en Noorweë gekroon. Hierdie vereniging van drie koninkryke is die Unie van Kalmar genoem. Die hoofstad was Kopenhagen.
In 1434 het 'n opstand egter in Swede uitgebreek. Dit het versprei en in 1348 is Erik as koning van Denemarke afgesit. In 1439 word hy as koning van Swede afgemaak en in 1442 as koning van Noorweë. In 1440 word hy as koning van Denemarke vervang deur sy neef Christopher, wat later ook koning van Swede en Noorweë geword het. Christopher sterf egter in 1448 en die vakbond breek uit. In 1449 verkies die Dene graaf Christian van Oldenburg tot koning.
In 1481 word Johannes koning van Denemarke. In 1483 word hy ook koning van Noorweë. Die Swede erken hom ook as hul koning, maar hy is eintlik eers in 1497 gekroon. Verder was sy heerskappy oor Swede van korte duur. In 1501 kom die Swede in opstand teen hom. Van 1506 tot 1513 het John teen Swede geveg, maar kon nie die Sweedse kroon herwin nie.
DENEMARK IN DIE 16DE EEU
Nietemin is sy seun Christian II in 1520 koning van Swede gemaak. Sy bewind was egter kort. Die Dene kom in opstand teen Christian en sit hom in die tronk in 1523. Sy oom word in sy plek koning Frederik I van Denemarke en Noorweë gemaak. Intussen het die Swede een van hul eie mense gekies as koning van Swede. Daarna is Swede vir ewig van Denemarke geskei.
Toe Frederik I in 1533 sterf, verdeel die Reformasie Europa. Sy oudste seun, Christian, het Lutheranisme voorgestaan, terwyl sy jongste seun, Hans, 'n Katoliek grootgemaak is. Na Frederick se dood is die verkiesing van 'n nuwe koning vir 'n jaar uitgestel. In 1534 stuur die mense van Lübeck 'n ekspedisie onder graaf Christopher van Oldenburg om te eis dat die voormalige koning Christian II uit die gevangenis vrygelaat en heringestel moet word. Die ekspedisie het in Seeland geland en burgeroorlog het gevolg. Die mense van Kopenhagen het die ekspedisie ondersteun en die mense van Jutland het in opstand gestaan ​​ter ondersteuning van oud-koning Christian.
'N Man met die naam John Rantzau, 'n Lutherse edelman, het egter die opstand in Jutland verpletter en die Dene het Lubeck op see verslaan. In 1536 is Kopenhagen onderworpe aan onderwerping en die burgeroorlog, bekend as die graafoorlog, het geëindig. Daarna het Lutheranisme die godsdiens van Denemarke geword.
Sowel Denemarke as Swede wou die Baltiese state beheer. Die gevolg was 'n oorlog in die jare 1563-1570. Nie een van die twee partye kon die ander een heeltemal verslaan nie en die Vrede van Stettin het die oorlog beëindig. Die verwoesting wat deur die oorlog veroorsaak is, is gevolg deur 'n lang tydperk van vrede. Die koning van Denemarke is egter gedwing om vir die oorlog te betaal, deels deur belasting op boere op te lê en deels deur heffings op vragte wat deur die Sound gevoer is.
DENEMARK IN DIE 17DE EEU
In 1611-1613 is nog 'n oorlog tussen Denemarke en Swede gevoer. Nie een van die twee partye kon die ander een 'n beslissende nederlaag toedien nie. n Intussen het Christian IV (1588-1648) nuwe dorpe in Denemarke gestig en besittings in die buiteland verkry. Christian het egter daarop aangedring om in te gryp in die Dertigjarige Oorlog in Duitsland (1618-1648). In 1626 is die Deense leër egter ernstig verslaan en moes hy terugtrek. Die vyandelike weermag het Jutland 18 maande lank beset. In 1629 maak Christian vrede deur die verdrag van Lübeck.
In 1643 veg Denemarke en Swede weer. Denemarke is verslaan en is gedwing om vrede te maak in 1645.
Die Dene en die Swede het weer in 1658-1660 geveg. Die Verdrag van Kopenhagen het die oorlog beëindig. Vir Denemarke was die terme vernederend. Die Deense koning is gedwing om grondgebied aan die Sweedse koning oor te gee. Die Swede is ook vrygestel van die tolgeld wat gehef word op skepe wat deur die Sound loop.
Tog het die koning van Denemarke na die oorlog sy mag aansienlik vergroot. In 1660 het die Deense vergadering, die Rigsdag, aan hom outokratiese magte verleen. Van toe af was die Deense koning 'n absolute monarg, ten minste in teorie.
In 1675-1679 gaan Denemarke en Swede weer oorlog toe. Die groot Deense admiraal Niels Juel het die Swede op see verslaan. Tog is die Dene na die oorlog gedwing om Skane in Suid -Swede oor te gee.
DENEMARK IN DIE 18DE EEU
Teen 1700 was die bevolking van Denemarke ongeveer 2/3 van 'n miljoen.
Gedurende die 18de eeu was Denemarke 'n oorweldigende landbougenootskap. Daar was min bedryf. Die kleinboere was nie vry nie. Elke man moes tussen die ouderdomme van 4 en 40 jaar in die dorp waarin hy gebore is, woon, en hy moes 'n deel van sy tyd spandeer om op sy eienaar se grond te werk eerder as sy eie.
Denemarke het aan die Groot Noordelike Oorlog 1709-1720 teen Swede deelgeneem, maar aan die einde van die oorloë het daar weinig te beurt geval. Die grootste deel van die 18de eeu was egter 'n vreedsame een vir Denemarke en 'n redelike groot handelsvloot is opgebou.
Vanaf 1784 was kroonprins Frederick regent van Denemarke en het hy hervormings ingestel. Boere is vrygemaak en hoef nie meer op hul heer se grond te werk nie. Huurboere het dikwels klein grondeienaars geword. Verder het ryk grondeienaars nie meer die reg gehad om hul huurders fisies te straf nie bv. deur hulle te slaan. Handel is ook gedereguleer en tariewe op ingevoerde goedere is verlaag.
DENEMARK IN DIE 19DE EEU
Tydens die oorlog het die Britse vloot Frankryk probeer keer om oorlogsmateriaal in te voer, sodat hulle gestop het en vaartuie uit neutrale lande deursoek het. In 1794 het Denemarke en Swede gewapende neutraliteit gevorm om die Britte te weerhou om dit te doen. In 1800 het Rusland en Pruise aangesluit. Brittanje het besluit om op te tree. In 1801 val 'n Britse vloot onder Nelson 'n Deense vloot in die hawe van Kopenhagen aan en vernietig 'n deel daarvan.
In 1805 is die Franse vloot by Trafalgar vernietig. Brittanje was bevrees dat die Franse die Deense vloot sou gryp en dit sou gebruik om Brittanje aan te val. Daarom val die Britse vloot Kopenhagen aan. Die Britse skepe het die stad gebombardeer en vuurpyle daarop afgevuur. Dele van Kopenhagen is verbrand. Kopenhagen moes noodgedwonge oorgee en die Britte neem die Deense vloot in. Erger was om te kom. In 1813 val die Swede Noorweë aan. In 1814 moes Denemarke Noorweë aan hulle oorgee.
Op 'n helderder noot in 1814 is universele primêre onderwys in Denemarke ingevoer.
Boonop is die mag van die koning geleidelik gedurende die 19de eeu verminder. In 1834 het die koning vier byeenkomste geskep wat diëte genoem is vir die eilande (insluitend Ysland), Jutland, Sleeswyk en Holstein. Slegs mans wat 'n sekere hoeveelheid eiendom besit, kon stem, en die dieet het slegs die mag gehad om die koning daarvan te adviseer, maar dit was 'n begin.
Verder is tussen 1837 en 1841 plaaslike selfbestuur in Denemarke gestig. Tog eis die liberale meer hervormings. Uiteindelik het koning Frederik VII in 1849 tot 'n nuwe grondwet ingestem. 'N Nuwe vergadering is gevorm uit 2 huise, die Folketing en Landsting. Persvryheid en godsdiensvryheid is ook in Denemarke verleen.
Twee hertogdomme, Holstein en Sleeswyk, het by Denemarke aangesluit. Holstein was Duits, maar Slesvig het 'n gemengde Duitse en Deense bevolking. Die Dene het probeer om Slesvig 'n integrale deel van Denemarke te maak. As gevolg hiervan het 'n opstand in Sleeswyk-Holstein begin. Die Pruise en ander Duitsers het ingegryp, maar die tsaar het hulle oorreed om terug te trek. Die oorlog teen Sleeswyk-Holstein het in Januarie 1851 geëindig. Deur ooreenkomste van 1851 en 1852 het die Dene ingestem om Slesvig nie nader aan Denemarke te probeer bring as Holstein nie.
Die oorlog begin egter weer in 1864. Ondanks die ooreenkoms het Denemarke in 1863 probeer om Slesvig op te neem. Op 1 Februarie 1864 kruis Pruisiese en Oostenrykse magte die Eider. Die Dene het dapper geveg, maar die Duitsers het Jutland beset en hulle het die eiland Als ('n Deense vesting) ingeneem. So begin vredesgesprekke op 20 Julie. In Oktober is die twee hertogdomme deur die Verdrag van Wene aan Pruise en Oostenryk oorgegee.
Ondanks hierdie ramp het die Deense ekonomie in die laat 19de eeu vinnig gegroei. Die grond is leeggemaak vir boerdery. Die brou- en suikerbietbedryf het 'n sterk oplewing gekry.
Ingenieurswese en skeepsbou het floreer. Intussen het Kopenhagen baie vinnig gegroei. Teen 1911 het dit 'n bevolking van 560 000 gehad. In 1870 was slegs ongeveer 25% van die bevolking van Denemarke stedelik, maar teen 1901 het dit 44% bereik. (Vandag is die syfer ongeveer 70%).
DENEMARK IN DIE 20ste EEU
Denemarke het tydens die Eerste Wêreldoorlog neutraal gebly en in 1915 is die grondwet verander om dit meer demokraties te maak. Vroue in Denemarke het stemreg gekry.
Denemarke het swaar gely tydens die depressie van die dertigerjare. Werkloosheid het die hoogte ingeskiet. Op die ergste punt in 1932-1933 het dit 32%bereik. Die regering het gereageer deur openbare werke te skep om die aantal werkloses te verminder. Terselfdertyd is 'n aantal wette aangeneem om 'n vrygewige welsynstaat te skep.
Toe die Tweede Wêreldoorlog in 1939 begin, het Denemarke neutraal gebly. Die Duitsers beset Denemarke egter in 1940. Op 9 April 1940 het die Duitse leër die grens oorgesteek en Duitse troepetransporte het na Kopenhagen gevaar. Die Duitsers dreig om Kopenhagen te bombardeer en so gee die Dene oor. Aanvanklik behandel die Duitsers die Danes sagmoedig soos hulle die Deense voedselvoorraad wou hê. Die Deense weerstand het egter geleidelik toegeneem. Daar het sabotasie plaasgevind en op 29 Augustus 1943 het die Duitsers vasgekeer. Hulle het 'n noodtoestand afgekondig. Die Deense weermag is ontwapen en die Deense vloot is in beslag geneem. Die Deense kabinet is vervang deur 'n groep staatsamptenare wat die land bestuur het. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is egter byna 7 000 Joodse Deense na Swede gesmokkel.
Na die Duitse oorgawe in Mei 1945, is ongeveer 46 Dene tereggestel omdat hulle met die vyand saamgewerk het. Die land het egter baat by Marshall Aid, wat deur die VSA in die jare 1948-1953 gegee is. Dit het Denemarke gehelp om te herstel en in 1949 het Denemarke by die NAVO aangesluit. In 1953 word die Deense grondwet verander.
Die 1960's was jare van voorspoed vir Denemarke. Daar was volle werk. Deense landbou het hoogs gemeganiseer geraak en die Deense industrie het vinnig gegroei. In 1973 het Denemarke by die gemeenskaplike mark (voorloper van die EU) aangesluit. Intussen het televisie in 1951 in Denemarke begin.
Ongelukkig het die Deense ekonomie in die laat sewentigerjare agteruitgegaan. Werkloosheid het gestyg. (Dit bereik 10% in 1983). In die tagtigerjare het die regering besparingsmaatreëls ingestel om inflasie te bekamp.
DENEMARK IN DIE 21ste EEU
In die vroeë 21ste eeu het die Deense ekonomie gefloreer en werkloosheid was laag. Net soos die res van Europa het Denemarke in 2009 'n resessie beleef, maar gou herstel. Vandag is Denemarke 'n welvarende land met 'n hoë lewenstandaard. In 2015 word Andreas Mogensen die eerste Deense ruimtevaarder. In 2020 was die bevolking van Denemarke 5,8 miljoen.
Denemarke het in 2015 een van die laaste Europese lande geword wat verbintenis tot verbintenis verbied het, maar parlementariërs het verkies om hierdie wet vir 'n onbepaalde tyd op te skort.
Die polisiemagte in Kopenhagen is oorweldig deur burgers wat hul bure veroordeel het wat seks gehad het met hul huisdiere tydens die bevalling, wat die parlement genoodsaak het om tydelik wettig te bly totdat die pandemie verby is.
Ek sou verkies dat my burgers geslagsgemeenskap met hul huisdiere gehad het en hulle tydens die bevalling geniet, as om heeltemal verveeld te raak van verveling, 'het premier Mette Frederiksen gesê.
Minister van Gesondheid van Denemarke, Magnus Heunicke, het gesê dat lewendigheid, hoewel dit onwettig is, bewys het dat dit bloeddruk en simptome van angs en depressie verlaag en is nou deel van die stresverligende benadering wat die regering volg tydens die bevalling.
Verskeie studies dui aan dat seksuele omgang met troeteldiere 'n kragtige vorm van stresverligting is, wat nie net die bloeddruk verlaag nie, maar ook skadelike streshormone wat verband hou met depressie en angs, en dat dit voordelige voordele verbonde aan geluk en ontspanning verhoog, " Heunicke, minister van gesondheid verduidelik.
Op die vraag of die wet onbepaald ná die pandemie kan volhou, het premier Frederiksen gesê dat sy nie gesluit is vir die idee nie.
Na die einde van die pandemie sal baie dinge verander, miskien wil die bevolking voortgaan met sulke praktyke. Die mense sal besluit, het Frederiksen aan verslaggewers gesê.
Imam Mohammed Eriksson Shroeder, 'n verteenwoordiger van die Deense Shia Moslem -gemeenskap, het die aankondiging geprys en gesê dat dit goeie nuus was vir die Shia en Sunni Moslem gemeenskappe en verduidelik dat die praktyk altyd in ooreenstemming was met die Islamitiese wet, en slegs die dier word geslag ná die seksuele daad. "
Geskiedenis in Denemarke
Denemarke is saamgestel uit 'n plat en sanderige skiereiland en 'n groep eilande. Maar ondanks sy klein omvang, het Denemarke een van die mees gesogte terreine ter wêreld gemaak van sy strategiese ligging aan die monding van die Baltiese See. Gevolglik het Denemarke se stryd om sy soewereiniteit en onafhanklikheid te verseker van die groter, sterker militêre magte wat dit aan alle kante omring het, herhaaldelik die Deense geskiedenis gevorm. En hoewel moderne Danse effens verleë is as hulle gekonfronteer word met hul militaristiese verlede in hul land, was Denemarke bekend as 'n baie aggressiewe nasie, wat hulself beywer vir grondgebied, prestige en strategiese voordeel met ander ryke wat lande bou, soos Engeland, Oostenryk en die voorgangers. van die hedendaagse Duitsland.
Prehistoriese Denemarke en die Romeine
Die raaisel rondom die vroeë Denemarke spruit voort uit die feit dat die Romeine en hulle legioene dit nooit in 'n kolonie kon verander nie. Terwyl voormalige Romeinse provinsies soos Frankryk en Duitsland deur talle historici uitgebeeld is, waaronder Julius Caesar self, is daar dus weinig oor antieke Denemarke opgeteken. Daar is bewyse van vroeë handel. Amber wat slegs in die Oossee gevind word, is in Egiptiese juweliersware geïdentifiseer, en sommige historici noem Deense handel met die oostelike Middellandse See, waarin die Dene pels en slawe verruil het vir bronsgereedskap en goue juweliersware.
Konsentrasies van bene van verskillende grafterreine en klipwerktuie wat volgens argeoloë op 80 000 jaar oud is, is opgegrawe in streke van Jutland, maar ondanks die ontdekkings het Denemarke nog nooit die rykdom van argeologiese vondste opgelewer wat byvoorbeeld in Griekeland algemeen is nie, Italië, of Egipte. 'N Deel van die rede kan spruit uit die groot ysplate wat duisende jare lank baie van Denemarke onbewoonbaar gemaak het.
Toe die ysplate later noordwaarts terugtrek, het jagter-versamelaars 'n beskeie bestaan ​​verdien. Hul gemeenskaplike grafplekke en die klipdolmens wat hul ingange aandui, toon vaardigheid in die oprig van klipskerme en merkers.
Ironies genoeg het die hoë suur- en ysterinhoud in die turfmoerde van Denemarke die makabere effek gehad om die lyke van ten minste 160 ongelukkiges te bewaar, wat almal in duisende jare gelede gewelddadig gesterf het, en almal blykbaar was onseremonieel in moerasse gestort. Een van die bekendste hiervan is die goed bewaarde, 2 400 jaar oue lyk van die Tollund-man, wat waarskynlik doodgewurg is, en wie se lyk in die vyftigerjare in 'n Jutlandse veenvleis ontdek is. Sy liggaam onthul 'n paar leidrade oor hoe die lewe in die prehistoriese Denemarke lyk: 'n wolpet het sy kop bedek, stoppels op sy ken en wange het aangedui dat die mode destyds skeer behels, en die oorblyfsels in sy maag toon dat sy laaste maaltyd meestal bestaan ​​het van gars.
Wat literêre verwysings betref, behalwe 'n paar kriptiese opmerkings wat verskyn in die vroeë Engelse sage soos Beowulf, en die kriptiese beskrywings deur die Middeleeuse Skandinawiese historikus Saxo Grammaticus van 'n lang reeks (andersins ongedokumenteerde) vroeë Middeleeuse Deense krygshere, is daar nie veel dokumentasie oor post-Romeinse Denemarke nie. Geskiedkundiges kom tot die gevolgtrekking dat Denemarke 'n land was van gereelde migrasies, gereelde uitwissing van een stam -eenheid deur 'n ander, en dat die rasse -tekstuur van die skiereiland voortdurend verander word omdat een stam mense uitgewis of deur ander verdryf is.
Vikings terroriseer Europa
Denemarke het 'n reputasie vir geweld ontwikkel aangesien die Vikings streke van Sentraal- en Suid -Europa verwoes het.
So, ironies genoeg, was die land met een van die vreedsaamste reputasies in Europa vandag oorspronklik 'n helse land wat saam met ander Vikinggebiede soos Noorweë en Swede met terreur vir die res van Europa geassosieer word. Hulle was begeerlik heidens en was nie ontsteld oor die oortuiging dat Christelike kerke en kloosters geheilig is nie, en het ryk plundering geëis van watter klooster of klooster hulle ook al as swak genoeg beskou het om aantreklik te wees.
Daar is veral gevrees vir hul langbote: ongeveer 18 m (60 voet) van die draakvormige agterstewe tot agter, was langbote aangedryf deur 30 roeispane en 'n seil. Hulle was egter nog steeds lig genoeg dat hul bemanning hulle oor die land kon sleep en sodoende van riviere na mere, oor sandbanke en oor landings wat andersins onbewus sou gewees het, kon "spring". Dit is geen wonder dat die Dene uiteindelik vaardig sou word as seevaarders en handelaars nie.
Deur verkragting en ondertrouery het die Vikings bloedlyne vermeng met toekomstige Engelse, Franse, Duitsers en Russe. Ten spyte van die chaos wat hulle op verowerde lande ontketen het, het Vikings byvoorbeeld gereelde rituele saamgebring, anders as die meeste Europese mense destyds, het hulle elke Sondag gebad, ongeag temperatuur of weer.
Die grootste bedreiging vir die Deense territorialiteit kom van Karel die Grote, wie se Frankiese ryk die huidige Frankryk en Duitsland dek. As Karel die Grote nie die meeste van sy territoriale ambisies gefokus het op ryker, vrugbaarder lande in Sentraal -Europa en Spanje nie, is dit waarskynlik dat wat vandag bekend staan ​​as Denemarke 'n vasale staat van die Franken sou word. Soos dit was, het die Franke slegs 'n geringe keiserlike belangstelling in Jutland gehad. Godfred, die eerste opgetekende Deense koning, sterf in 810 nadat hy die grootste deel van sy bewind aan die Franken geveg het.
Godfred se opvolger, Hemming, het 'n verdrag geteken met die Franke wat die Eiderrivier gemerk het, 'n oos-wesstroom wat Suid-Jutland flank, as die suidelike grens van sy soewereiniteit. Hierdie grens het min of meer as die Deense grens tot 1864 gefunksioneer.
Twee beroemde konings kom gedurende die 10de eeu uit Denemarke, Gorm die Oue (883-940) en sy seun, Harald Bluetooth (935-85). Hulle heerskappy het gelei tot die vereniging van Denemarke met mag gesentraliseer in Jelling in Jutland. Harald, deur die harde werk van 'n kern van Christelike sendelinge wat in Frankiese gebiede in die suide (veral in Hamburg) opgelei is, het ook die Christendom bekendgestel, wat uiteindelik die land se oorheersende godsdiens geword het. As deel van sy poging om die heidense verlede van Denemarke uit te wis, het hy die graf van sy vader, wat 'n lys heidense gode en geeste vereer het, omskep in 'n plek van Christelike aanbidding.
Harald het uiteindelik Deense invloed uitgebrei tot in die buurland Noorweë. Die bande wat hy tussen Denemarke en Noorweë gevestig het, is ten minste polities eers in die 1800's verbreek. Harald se seun, Sweyn I, het daarin geslaag om Engeland in 1013 te verower, meer as 50 jaar voor die Normandiese inval in 1066. Die Normanders was ironies genoeg ook van Deense oorsprong, deur invalle etlike eeue tevore.
Onder Sweyn se seun, Canute II (994-1035), het Engeland, Denemarke en 'n deel van Swede onder die heerskappy van een kroon geval. Na die dood van Canute is die Deense koninkryk egter slegs tot Denemarke gereduseer. Die neef van Canute, Sweyn II, regeer die Deense koninkryk, en na sy dood het sy vyf seuns Denemarke suksesvol bestuur. In 1104 is die grondslag gelê vir 'n Deense nasionale kerk wat verskil van die kerklike administrasie in Hamburg.
Die Baltiese See: 'n Deense "meer"
Die paar oorblywende bande tussen Denemarke en die Frankiese Heilige Romeinse Ryk is verbreek onder aartsbiskop Eskil (1100-82) en koning Valdemar I (1131-82). Tydens 'n viering in Ringsted in 1190 is die Deense kerk en staat verenig, deels as gevolg van die invloed van aartsbiskop Absalon (1128-1201), 'n soldaat en staatsman wat vandag vereer word as die beskermheilige van Kopenhagen. Geïnspireer deur monargiese idees, het Absalon 'n kwaai en militaristiese bewaker geword van die Deense onafhanklikheid. Die vyandelikhede het 'n godsdienstige konfrontasie geword en die Christen -Danes teen die heidene in die suide gestig, sowel as 'n territoriale konflik. Absalon se mees dramatiese misvorming van 'n heidense god het plaasgevind op die nou Duitse eiland Rügen omstreeks 1147, toe hy kap Svantevit, die vierkopige houtfiguur in klein stukkies en verdeel dit as vuurmaakhout onder sy naamlik Christelike soldate.
In 1169 het Denemarke begin met 'n lang reeks verowerings wat sy invloedsfeer in stadstate langs die Oossee verhoog het, waaronder die hawens van Estland (wat in 1219 deur die Dene verower is), Letland, Oos-Duitsland, Pole , Swede en Rusland. 'N Deel van Denemarke se militêre en merkantiele sukses wat voortspruit uit die algemene swakheid van die Duitse state in die suidelike deel daarvan, was as gevolg van 'n bevolkingsontploffing in Denemarke, wat die druk op kolonisasie verhoog het.
Valdemar II (1170-1241) versterk Denemarke se beheer oor die Oossee en was naby daaraan om dit in 'n Deense meer te omskep. Dankbaar vir hul hulp, veredel hy baie van sy buite -egtelike seuns en bemagtig baie van sy militêre kohorte met aristokratiese titels en beloon hulle met grond.
Die gevolg was 'n verswakking van die monargie ten gunste van 'n toenemend gretige groep edeles, wie se privaat agendas in stryd was met dié van die koning. Valdemar se seun, Eric IV (1216-50), ook bekend as Eric Ploughpenny, het met kerkbiskoppe en met sy broers gestry oor koninklike prerogatiewe en is vermoor deur sy jonger broer, hertog Abel van Sleeswyk, wat homself in 1250 as koning van Denemarke uitgeroep het. .
Burgeroorloë het gevolg en drie van die vier opeenvolgende konings is in die geveg dood. Eric VI (1274-1319) het ook oorloë gevoer met Noorweë en Swede, wat gelei het tot die verswakking van Denemarke en die verpanding van groot pakkies van die koninkryk om te betaal vir onsuksesvolle militêre veldtogte.
Tussen 1332 en 1340 het Denemarke geen koning gehad nie en is hy regeer deur 'n ongemaklike koalisie van edeles. Valdemar IV Atterdag (1320-75) het sy greep op die Deense troon behou slegs deur die vredesverdrag van Stralsund in 1370 te onderteken met die dorpe van die Hanze ('n federasie van vrye dorpe in Noord-Duitsland en aangrensende lande wat omstreeks 1241 gestig is vir ekonomiese vooruitgang) en wedersydse beskerming). Die inwerkingtreding daarvan het baie bygedra tot die verbetering van die lotgevalle van die stadstate van die Hanse, aangesien dit hulle benydenswaardige kommersiële voorregte verleen het. Die gevolglike welvaart van die Hanze het tot argitektoniese verbeterings gelei, waarvan die gevolge oral in die Oossee sigbaar was.
Valdemar IV sterf in 1375 en verlaat Denemarke sonder 'n manlike erfgenaam. Uiteindelik kom Olaf (1375-87), die babaseun van Valdemar se dogter Margrethe, deur haar huwelik met koning Haakon VI Magnusson (1339-80) van Noorweë op die troon. (Deur 'n ingewikkelde ketting bloedlyne was die baba Olaf die nominale erfgenaam van Noorweë, Denemarke en Swede.)
Gedurende die kinderskoene van Olaf regeer Margrethe die land as regent. Toe haar man, Haakon en die 12-jarige Olaf albei sterf, word sy erken as koningin van Noorweë en Denemarke. As beskermvrou van die kunste en 'n vaardige administrateur van die nasionale tesourie, het sy uiteindelik 'n groot politieke ruimte in Swede gekry.
Alhoewel die drie nasies reeds saamgevoeg is onder die toesig van Margrethe, is hulle in 1397 saamgevoeg in 'n verenigde Skandinawië as The Union of Kalmar. Dit was een van die grootste politieke vakbonde sedert die ineenstorting van die Romeinse Ryk, en strek vanaf Ysland en die ontluikende gemeenskappe in Groenland so ver oos as die westelike kus van Finland. Dit het die hele Deense argipel sowel as die Faroë-, Shetland- en Orkney -eilande ingesluit.
Met erkenning van haar hoë ouderdom en die behoefte aan 'n manlike figuur tydens die heerskappy van die regering, het Margrethe gereël dat haar neef, Eric van Pommeren (1382-1459), as koning VII van al drie lande gekroon word. Margrethe was egter sterk verbind tot die superioriteit van Denemarke binne die trio, en het tot agter haar dood in 1412 agter die skerms geheers. die wysheid en sterkte van hierdie dame. ") Ondanks latere pogings om die Skandinawiese unie uit te brei na noordoostelike Duitsland, was die konsep van 'n verenigde Skandinawië nooit so verreikend of kragtig as onder Margrethe nie. Daar was baie 19de- en 20ste-eeuse visioenarisse wat tevergeefs gehoop het op die uiteindelike eenwording van "die drie afsonderlike nasies van die Skandinawiese noorde".
Die aangewese erfgenaam van Margrethe, Eric VII, was kinderloos. Hy is in 1439 onttroon en vervang deur sy neef Christopher van Beiere. Sy bewind duur slegs ongeveer 9 jaar, waarna Swede vir outonomie aangedring het. Dit verkies Karl Knutson (Charles VIII) as sy koning in Stockholm in 1471. Denemarke en die relatief swak Noorweë het koning Christian I (1426-81) gedeel. Hoewel Christen I beheer oor Swede verloor het, verkry hy wel soewereiniteit oor Sleeswyk en Holstein, antieke gebiede in die suide van die hedendaagse Denemarke. Maar dit was 'n onrusbarende en kultureel dubbelsinnige verkryging wat eeue lank die geduld van Denemarke en die Duitse state sou kwel, terwyl die burgers in hul getrouheid wankel.
Gedurende die res van die 15de eeu het die Deense kerk groot rykdom opgehoop, en die handelersklas het baat gevind by toenames in landbouproduksie. Teen ongeveer 1500 word geskat dat ongeveer 12 000 Dene hul eie plase besit. Ongeveer 18 000 Dene het plase bedryf op grond wat deur die Deense koning gehuur word, en ongeveer 30 000 Dene het verhuringsgrond van die Deense edeles of die toenemend welgestelde (belastingvrye) Katolieke Kerk onderhou. . Denemarke het 'n uitvoerder geword van voedsel, veral bees en graan, en vee, veral perde.
Die vroeë 15de eeu was 'n fundamentele verandering in die definisie van adel. Voor dit kon enige Deen 'n adellike word deur 'n ten volle toegeruste privaat leër, wat altyd uit feodale styldiere en vasale was, by te dra tot die koning se oorlogspogings. In ruil daarvoor kry hy vrystelling van alle belasting wat deur sy boedels gegenereer word. Na ongeveer 1400 kon slegs adellikes wat ten minste drie generasies van aristokratiese geslagslyn kon bewys, hulself as edel beskryf, met al die gepaardgaande voorregte wat so 'n titel impliseer. Omdat daar geen nuwe bloed in die dam van Deense aristokrate kom nie, het die aantal adellike gesinne tussen 1450 en 1650 afgeneem van 264 tot 140. Shakespeare het die name van twee van die families, die Rosencrantz en die Guildenstern, geleen vir sy drama oor die mitiese Deense prins, Hamlet.
In die 16de eeu het die Deense godsdiensbeoefening ook verander, aangesien kritiek op die katolisisme in Europa munt begin wen het. Een van Denemarke se mees toegewyde teoloë uit die Reformasie-era was Paul Helgesen, 'n vaste teenstander van die korrupsie van die Denemarke se kerk. Hy is in 1519 aangestel in 'n akademiese posisie aan die Universiteit van Kopenhagen en was veral 'n kritieke kritikus van die idee om redding te koop deur die verkoop van aflate. Ironies genoeg het die breuk van Martin Luther met die Katolieke Kerk in 1521, van 'n basis in die nabygeleë Duitsland, die reputasie van Paul Helgesen omskep in iets van 'n aartsbewaarder van die Deense Katolisisme.
Christian II (1481-1559) bestyg die troon in 1513. Simpatiek vir die gewone mens tydens sy regentskap oor die troon van Noorweë, was hy wantrou deur konserwatiewe adellikes. Hulle wantroue is vererger deur sy toewyding om finansiële en militêre advies by gewone mense in te win. Hy het so ver gegaan om die beheer oor die koninkryk se finansies oor te dra aan die moeder van sy minnares, Sigbrit Villoms, die besuinige en slinkse weduwee van 'n Nederlandse burger. 'N Voormalige alchemis, wat beweer dat hy 'n telepatiese greep op die koning gehad het, het sy bygedra tot 'n heerskappy wat afwisselend tussen aanvalle van genie en aanvalle van bloed deurdrenkte waansin was. Ten spyte van die slagting van meer as 600 Deense en Sweedse adellikes in die 'bloedbad van Stockholm' in 1520 en ander gewelddadige gruweldade, is baie hervormings in die Renaissance-styl geaktiveer onder die bewind van Christian II, sonder dat Denemarke in 'n volwaardige rewolusie sou uitgebars het.
Christian II verower Swede in 1520, maar word 'n jaar later deur die Sweedse kryger-koning Gustavus Vasa verslaan. Christian is in 1522 afgesit, waarna hy na Nederland gevlug het. In die lente van 1532 keer hy terug na Denemarke, waar hy tot sy dood opgesluit was, eers in die Sønderborg -kasteel en daarna in die Kalundborg -kasteel.
Sy opvolger, Frederik I (1471-1533), onderteken 'n handves wat die adel baie voorregte verleen. Onder sy bewind is die Franciskane, 'n bevel van Rooms -Katolieke monnike, uit hul opvallend welgestelde bedehuise gesit, en Lutherse predikante het die vryheid gekry om deur die hele Denemarke te preek. By Frederik se dood het die Reformasie ernstig posgevat in Denemarke. Konflikte tussen Lutherane en Katolieke het uitgebreek in 'n burgeroorlog, met Katolieke mag in Kopenhagen en met Lutherane hoofsaaklik gebaseer op die eilande Funen en Jutland. Die oorlog eindig in 1536 met die oorgawe van Kopenhagen. In die proses is groot boedels in Katolieke besit aan die Deense kroon verbeur.
Die Deense Lutherse Kerk is in 1536 gestig tydens die bewind van Christian III (1534-59). Voor die einde van die 1570's was die protestantisme stewig gevestig in Denemarke. 'N Deense kerk wat volgens Duitse Lutherse modelle georganiseer is, het feitlik elke spoor van Katolisisme verdryf. Dissipels van Martin Luther is ingebring om die nuwe Gereformeerde Kerk van Denemarke te organiseer, wat spoedig patriotiese en nasionalistiese toonsettings aangeneem het, aangesien gesangboeke, liturgieë en preke uiteindelik uitsluitlik in die Deense taal gehou is. Wat die monargie betref, is sy finansies aan die einde van die Reformasie aansienlik verbeter danksy die konfiskering van die groot rykdom wat voorheen deur die Katolieke Kerk beheer was.
'N Groot deel van die 17de eeu in Denemarke was ondergaan met 'n voortdurende reeks oorloë met sy aartsvyand, Swede. Ten spyte daarvan was die regering van die Deense koning Christian IV (1577-1648) 'n relatiewe voorspoed. Die Dene het hard gewerk en tyd en geld belê in die ontwikkeling van hul 'oorsese gebied', Noorweë. Die hoofstad van die gebied, Christiania (nou bekend as Oslo), is na hul koning vernoem.
Swede was begryplik bekommerd oor Denemarke se beheer oor die ingang na die Baltiese See, die see waarop Swede en baie lede van die Hanze -bond afhanklik was. Danksy die beheer van die smal seestraat naby Kopenhagen, die eienaarskap van die Baltiese eilande soos Ösel en Gotland, en in die Atlantiese Oseaan, sy beheer oor Ysland en die Faeröer -eilande, kan beskuldig word dat dit baie meer imperiaal is as die grootte daarvan en die huidige pasifisme sou impliseer.
Denemarke het gedurende die 1600's steeds in die Duitse en Engelse politiek ingemeng, veral in die Dertigjarige Oorlog, wat die owerhede van Duitsland uitmekaar geskeur het.
Die spanning tussen Denemarke en Swede het ook gedurende hierdie tydperk toegeneem en is vererger deur die keiser van Swede, Karel V, wat aangevoer het dat Swede die erfreg op die Deense troon besit.
Swede het Jutland binnegeval en die Dene vinnig verslaan. Militêre geleerdes skryf die oorwinning toe aan Swede se vertroue op goed opgeleide Sweedse boere wat die geledere van die Sweedse leër gevul het. Die Dene daarteenoor het staatgemaak op betaalde en minder toegewyde huursoldate. Deur die Verdrag van Christianopel moes Denemarke baie van sy voormalige besittings aan Swede afstaan, waaronder verspreide gemeenskappe in Noorweë en die Baltiese eiland Gotland. Gelyktydig met die verlies van sy gebiede in die suide van Swede was die voltooiing van twee van Denemarke se mees gefotografeerde kastele: Frederiksborg, in Hillerød en Rosenborg, in Kopenhagen, albei klaar onder die regime van Christian IV.
Die Deense koning Frederik III (1609-70) het probeer om die verlore gebiede terug te kry toe Swede met Pole oorlog gemaak het, maar Karel X verslaan hom. Frederik gee uiteindelik 'n ekstra gebied aan Swede, insluitend die eiland Bornholm. Karel X val Denemarke aan in 'n poging om beheer oor die hele land te neem, maar hierdie keer het Denemarke gewen en sy verlore gebiede herwin. Swede het die oorlog beëindig na die dood van Charles X in 1660.
Die Skane-oorlog (1675-79) was 'n onbedagte militêre veldtog wat deur die Deense koning Christian V (1646-99) begin is. Die gevolg was die verlies van Denemarke aan Skane, 'n waardevolle gebied in die suide van Swede, wat vanweë sy argitektoniese aantrekkingskrag vandag bekend staan ​​as Swede se "kasteelland". Na die ondertekening van die vredesverdrag wat die oorlog beëindig het, kon Denemarke sy aanspraak op die eiland Bornholm en op stede in Noord -Noorweë, soos Trondheim, behou.
Frederik IV (1671-1730), die opvolger van Christian V, hervat die oorlog met Swede in 1699. Dit word die Groot Noordelike Oorlog genoem, en het min of meer onomwonde gewoed van 1699 tot 1730. Suid-Swede is nie herstel nie, maar 'n deel van Sleeswyk- Holstein (Noord -Duitsland) is deur die Duitse state aan Denemarke afgestaan.
Gedurende die 18de eeu het Denemarke baie demokratiese hervormings aangebring. Danksy sy vloot en sy gesoute kern van handelskepe, het dit ook beheer gekry oor 'n groep eilande in Wes -Indië (nou die Amerikaanse Maagde -eilande) sowel as die onvrugbare, sneeuagtige uitgestrektheid van Groenland. Landbou en handel het floreer, en Kopenhagen het ontwikkel tot 'n stil welvarende maar formidabele bewaker van die westelike ingang van die Oossee.
Die 19de eeu en die Napoleontiese oorloë
Aan die begin van die Napoleontiese oorloë, terwyl Frankryk teenstrydig was met die meeste ander lande in Europa, was Denemarke besig met 'n bloeiende onderneming om graan aan sowel Engeland as Frankryk te verkoop. Ondanks die ingrypende veranderings in die kaart van Europa wat deur Napoleon se militêre veldtogte veroorsaak is, het Denemarke sy reg om neutraal te bly sterk verdedig en as sodanig hard gewerk om vrye skeep van ander neutrale nasies binne die Baltiese gebied te verseker.
Hierdie weiering om kant te kies, gekombineer met die ryk kontrakte wat Deense handelaars met die vervoer van voorrade tussen vyandige partye kon bekom, het Engeland woedend gemaak - die geswore vyand van Napoleon se Frankryk. In 1801, uit vrees dat Denemarke se formidabele vloot oorreed sou word om met die Franse saam te werk, vernietig Engeland 'n deel van die Deense vloot in 'n geveg op see.
In 1807, namate die bedreiging van die verowering van Napoleon meer en meer 'n werklikheid geword het, het Engeland in een van die mees arrogante dwanghandelinge in die geskiedenis van die 19de eeu die Engelse beveel om hul vloot binne 8 dae na Britse heerskappy oor te plaas of gebombardeer. Toe die Denene weier, het Engelse oorlogskepe op Kopenhagen losgebrand en die stad se katedraal, die universiteit en honderde huise vernietig. Engeland se behandeling van Denemarke het die jeugdige koning Frederik VI (1808-39) gedwing om Denemarke met Frankryk en die beleid van Napoleon te verbind. Later, nadat al die Europese bondgenote van Napoleon hom verlaat het, het Denemarke lojaal gebly.
Dit het gelei tot 'n reeks vernederende rampe vir Denemarke, veral toe Napoleon in 1814 deur 'n bondgenootskap van Europese lande verslaan is. As gevolg van Engeland se embargo's op Denemarke en die vernietiging van baie Deense skepe, verloor Denemarke beheer oor sy oorsese kolonie Noorweë, en sy handel het byna heeltemal tot stilstand gekom ná die verlies van sy vloot.
By 'n verdrag wat dieselfde jaar in Kiel onderteken is, moes Denemarke Noorweë aan Swede en Helgoland aan Engeland oorgee. Die enigste oorblywende juwele in Denemarke se eens magtige ryk was Groenland, Ysland en die Faeröer.
Sonder 'n vloot en kreupel deur groot skuld en 'n verlies aan sy aansien, het Denemarke in armoede versink. In 1813 het die nasionale tesourie bankrot geraak. 'N Paar jaar later, veral tussen 1818 en 1824, het die graanprys feitlik in duie gestort, wat uitgeloop het op baie plaasmislukkings en 'n massiewe uittog van Denemarke na die nuwe wêreld. Die land se benarde finansiële en militêre posisie het ook 'n virtuele einde gemaak aan enige hoop op liberale hervormings.
Na die Napoleontiese oorloë het die heersers Frederik VI en sy opvolger, Christian VIII, baie konserwatiewe regerings gevorm. In 1848, toe opstande en revolusies in Europa uitgebreek het, het die Denene 'n meer liberale grondwet geëis. Verteenwoordigers wat verkies is ingevolge 'n nuwe grondwet wat op 5 Junie 1849 onderteken is, het die absolute heerskappy van die Deense monarge getemper.
Die liberale hervormings wat in 1849 ingehuldig is, het uiteindelik van toepassing op 'n kleiner, meer kompakte nasie. In 1850, na 'n rewolusie van twee jaar, het Sleeswyk-Holstein van Denemarke afgestig en 'n bondgenootskap met sy Duitssprekende buurman in die suide, Pruise, gemaak. Na 'n paar jaar van onbesliste referendum, militêre ingrypings en die politiek van Europese lande soos Oostenryk, is Sleeswyk-Holstein in 1866 afgestaan ​​aan Pruise onder die Verdrag van Praag.
Op 28 Julie 1866 is 'n nuwe grondwet aanvaar, maar dit was meer konserwatief as die vorige (1849), en het meer mag verleen aan diegene wat die hoogste belasting betaal het - met ander woorde, die grondeienaars.
Gedurende die res van die 19de eeu het Denemarke se konserwatiewes gesukkel teen hervormingsgesinde liberale. Konserwatiewes het belowe om handelsaansporings en militêre versterkings rondom Kopenhagen op te bou. In die geval van oorlog, het liberale geargumenteer, sou die grootste deel van die Deense platteland aan die indringers opgeoffer word, en slegs Kopenhagen sou verdedig word.
Lede van die linkerkant was voorstander van sosiale hervormings, 'n afname van die Deense weermag en 'n amptelike trou aan politieke neutraliteit. Ondanks opposisie het 'n liberaliseringsproses voortgegaan met die veranderinge wat die Industriële Revolusie meegebring het. In 1891 het 'n stelsel van ouderdomspensioene in 1892 begin, 'n vroeë vorm van gesondheidsversekering, en in 1899 is fondse toegeken vir die verkryging van landbougrond deur individue wat gekwalifiseer het vir hulp van die Deense regering.
Let op: Hierdie inligting was akkuraat toe dit gepubliseer is, maar kan sonder kennisgewing verander. Maak seker dat u alle tariewe en besonderhede direk met die betrokke ondernemings bevestig voordat u u reis beplan.
Die streke van Denemarke is geskep as deel van die Deense munisipale hervorming in 2007. Die vyf streke het die voormalige provinsies (amter) vervang. Terselfdertyd is die aantal munisipaliteite (kommuner) van 270 na 98 verminder. Die hervorming is op 1 Januarie 2007 van krag. Elke streekraad het 41 lede, onder wie die streekvoorsitter gekies word.
Anders as die provinsies wat hulle in 'n groot mate vervang het, is die streke nie munisipaliteite nie en het hulle dus nie die reg om 'n wapen te vertoon nie, maar het hulle wel logotipes. Hulle hef nie self belasting nie, maar word slegs gefinansier deur bloktoelaes wat afkomstig is van 'n belasting wat deur die sentrale regering gehef word, en deels uit belasting wat deur hul samestellende munisipaliteite ingevorder word. Die belasting van die munisipaliteite is verhoog met 3 persentasiepunte vanaf 1 Januarie 2007. Hierdie 3 persent is vir pasiëntsorg, wat voorheen deel was van die graafskapbelasting. Die graafskappe is gefinansier deur hul eie graafskattebelasting en boonop deur bloktoelaes van die sentrale regering.
Die argipel Ertholmene effens noordoos van Bornholm vorm geen deel van enige streek of munisipaliteit nie. Daarom betaal hulle nie die belasting op gesondheidsorg wat die sentrale regering vanaf 1 Januarie 2007 gehef het nie en het hulle ook nie die belasting wat die provinsies voor 2007 gehef het, of munisipale belasting betaal nie.
Hulle verteenwoordigende organisasie Danske Regioner is op 23 Maart 2006 gestig. Dit is 'n voorspraakorganisasie wat namens al die streke praat, insluitend onderhandeling, dws arbeidskontrakte, ens. Hulle het ook 'n kantoor in Brussel.
Die streke het dieselfde uitleg as die vyf staatsadministrasies (Deens: Statsforvaltninger enkelvoud: Statsforvaltning).
Deportasie na Theresienstadt
Ondanks die reddingspogings het die Duitsers ongeveer 470 Jode in Denemarke in beslag geneem en na die Theresienstadt -getto in die besette Tsjeggo -Slowakye gedeporteer. Die meeste van die gedeporteerdes was Duitse of Oos -Europese vlugtelinge. Ondanks die feit dat baie van die gedeporteerdes nie Deense burgers was nie, het die Deense owerhede en die Deense Rooi Kruis hardop en dringend inligting gevra oor hul verblyfplek en lewensomstandighede. Die krag van Deense protesoptredes het die Duitsers waarskynlik afgeskrik om hierdie Jode na moordsentrums in Duits-besette Pole te vervoer. Die SS -owerhede in Theresienstadt het selfs Deense gevangenes toegelaat om briewe en 'n paar sorgpakkette te ontvang. Die Deense Rooi Kruis was 'n belangrike dryfveer agter die versoek van die Internasionale Rooi Kruis om Theresienstadt te besoek en te inspekteer, wat eers in die herfs van 1943 gemaak is.Reichssicherheitshauptamt RSHA) die besoek goedgekeur het, het 'n Deense Rooi Kruis -verteenwoordiger die Internasionale Rooi Kruis -amptenare vergesel tydens hul besoek in Junie 1944.
Deense Jode het in Theresienstadt gebly, waar tientalle van hulle gesterf het, tot 1945. Einde April van daardie jaar het die Duitse owerhede die Deense gevangenes aan die Sweedse Rooi Kruis oorgegee. Feitlik al die vlugtelinge het in 1945 na Denemarke teruggekeer. Hoewel 'n tekort aan huisvesting vereis het dat sommige van hulle 'n paar maande in skuilings moes woon, het die meeste hul huise en besighede gevind soos hulle hulle verlaat het, aangesien die plaaslike owerhede geweier het om die Duitsers toe te laat. of hul medewerkers in Denemarke om Joodse huise in beslag te neem of te plunder.
In totaal is ongeveer 120 Deense Jode tydens die Holocaust dood, hetsy in Theresienstadt of tydens die vlug uit Denemarke. Hierdie relatief klein getal verteenwoordig een van die hoogste Joodse oorlewingsyfers vir enige Duits-besette Europese land.
Geskiedenis van Amerikaanse en#8211 Denemarke verhoudings
Denemarke en die Verenigde State het nog nooit 'n onderbreking in hul diplomatieke betrekkinge beleef sedert hulle die eerste keer in 1801 tot stand gekom het nie. In 1917 verkoop Denemarke die Deense Wes -Indiese Eilande in die Karibiese See aan die Verenigde State, die eilande staan ​​nou bekend as die Amerikaanse Maagde -eilande. In 1949 word Denemarke een van die charterlede van die Noord -Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO).
Deense erkenning van die Verenigde State, 1792.
Denemarke het die Verenigde State erken toe die Amerikaanse konsul in Kopenhagen, Hans Saabye, op ongeveer 9 Junie 1792 'n eksekwatar van die Deense regering ontvang het.
Oprigting van konsulêre betrekkinge, 1792.
Konsulêre betrekkinge is gestig op of ongeveer 9 Junie 1792, toe die Amerikaanse konsul in Kopenhagen, Hans Saabye, 'n eksekwatar van die Deense regering ontvang het.
Oprigting van diplomatieke betrekkinge, 1801.
Diplomatieke betrekkinge is op 12 Oktober 1801 tot stand gebring toe die Deense minister inwoner van die Verenigde State sy geloofsbriewe aan die Amerikaanse regering voorgelê het.
Legasie Gestig te Kopenhagen, 1827.
Die Amerikaanse legasie in Kopenhagen is op 20 September 1827 gestig toe Chargé d 'Affaires Henry Wheaton sy geloofsbriewe aan die Deense regering voorgelê het.
Die Amerikaanse legasie in Kopenhagen is op 20 Desember 1941 gesluit na die uitbreek van die oorlog tussen die Verenigde State en Duitsland. Duitse magte het die stad op 9 April 1940 beset en die Amerikaanse minister Ray Atherton het Kopenhagen op 5 Junie 1940 verlaat. Atherton het daarna in Ottawa, Ontario, Kanada, as Amerikaanse minister van Denemarke se regering gaan woon, wat in Deense hande gebly het tot die Duitse owerhede het in Augustus 1943 volledige beheer oorgeneem.
Legasie by Kopenhagen heropen, 1945.
Op 16 Junie 1945 is die Amerikaanse legasie in Kopenhagen heropen na Denemarke se bevryding van die Duitse besetting tydens die Tweede Wêreldoorlog.
Legasie na die ambassade, 1947.
Die Legasie in Kopenhagen is op 18 Maart 1947 na 'n ambassade gebring toe ambassadeur Josiah Marvel Jr.
Verwant vir 10 feite oor Denemarke in die Tweede Wêreldoorlog
10 feite oor die Amerikaanse burgeroorlog
Kom ons praat oor die geskiedenis van Amerika deur feite oor die Amerikaanse burgeroorlog te lees. Burgeroorlog is een van
8 Feite oor die Slag van die Somme
Feite oor Slag van The Somme vertel jou van die slag van die Eerste Wêreldoorlog. Die stryd was
10 feite oor die Asteke
Feite oor die Asteke praat oor een van die beroemde stamme ter wêreld. As u die literatuur nagaan, daar
10 feite oor Delphi
Kyk na die interessante inligting oor die setel van orakel tydens die antieke Griekse tydperk oor feite oor Delphi. Hierdie
Die Deense demokrasie is gebaseer op gedagtes waarvan die saad gedurende die 18de eeu in Europa gesaai is as 'n reaksie teen koninklike absolutisme wat die vryheid van die burgers geskend het. Die mag in die samelewing moet nie van bo af op die mense afgedwing word nie. Alle mans word vry en gelyk gebore en het dus die reg om aan die wetgewende vergaderings op verskillende vlakke deel te neem: die Folketing, die landrade en die stadsrade. Stemreg is die grondslag van demokrasie. Hierdie beginsel is neergelê in die Grondwet van Junie 1849, waarvan die belangrikste beginsels nog in die huidige Grondwet van 5 Junie 1953 voorkom. In Denemarke het die vroue in 1915 stemreg gekry.
Demokrasie word beskerm, nie net deur die Grondwet nie, maar ook deur die Parlementêre Verkiesingswet van Denemarke. Die kiesstelsel wat op proporsionele verteenwoordiging gebaseer is, waarborg dat verteenwoordigers van alle dele van die land en eksponente van enige standpunt wat hulself in groot minderheidsgroepe of grondbewegings georganiseer het, sitplekke kry volgens die aantal stemme. Die vergoeding wat die volksverkose mense ontvang, maak dit vir almal ekonomies moontlik om verkiesbaar te stel, ongeag hul inkomste.
Regte en pligte
Dit is kenmerkend van die Deense demokrasie dat die administrasie van die staat gebaseer is op 'n vrywillige ooreenkoms tussen die konstitusionele monargie en die burgers van die land. Die burgers het geen direkte invloed op die administrasie van die staat nie, maar oefen hul invloed indirek uit deur te stem. Referendum maak die moontlikheid oop om 'n direkte gewilde invloed te verkry. Terselfdertyd erken die burgers die beginsel dat dit die meerderheid is om besluite te neem, dat 'n mens verplig is om die wette na te kom, belasting te betaal, diensplig te doen, ens. Wet gee aan die burgers 'n paar belangrike regte en vryhede, sodat hulle vry is om op te tree na gelang van hul verkose verteenwoordigers. 'N Meerderheid van die burgers kan deur hul stemreg politici wat hulle as ongeskik mag vind, verwyder. En in ooreenstemming met die laaste deel van die Grondwet (Artikels 71-85), word alle burgers hul persoonlike vryhede gewaarborg en word hulle beskerm teen skendings, bv. in die vorm van die vryheid van spraak, en die vryheid van vergadering, die beskerming van private eiendom, gelyke werksgeleenthede en die reg om voordeel te trek uit maatskaplike dienste.
Die driedeling van mag
Om 'n stabiele demokrasie te verseker en misbruik van mag te voorkom, is die oppermag in Denemarke, soos in die meeste ander Westerse demokrasieë, verdeel in drie onafhanklike organe wat mekaar beheer: die wetgewende, uitvoerende en geregtelike magte. Die Folketing is die enigste orgaan wat by magte is om wet te gee. Die wette tree egter eers in werking nadat die koninklike toestemming ontvang is. In die praktyk is die monarg buite die verdeling van mag, maar haar majesteit die koningin of sy majesteit die koning oefen formeel gesag uit, bv. by die aanstelling of afdanking van ministers.
Die wetgewende en uitvoerende bevoegdhede is in balans met mekaar in die sin dat 'n meerderheid onder die 179 lede van die Folketing 'n kabinet of 'n minister kan omverwerp deur 'n bevelstuk in te dien wat 'n wantrouestem bevat. Aan die ander kant kan die premier die Folketing te eniger tyd ontbind in die hoop om 'n meer stabiele meerderheid te verkry. Die verantwoordelikheid van die ministers is 'n sentrale punt in demokrasie. Hulle beskik oor uitgebreide bevoegdhede, maar is steeds onder die beheer van die Folketing en sy vaste komitees. In spesiale gevalle kan predikante aangekla word. Boonop is die howe en die ombudsman geregtig om te sorg vir die belange van die burgers met betrekking tot die owerhede.
Politiek in die openbare belang
Een van die belangrikste kenmerke van demokrasie is dat dit oop en deursigtig is vir die algemene publiek. Die hele politieke stelsel van bo na onder word deur die kiesers beheer en gekritiseer deur middel van die pers en die ander media. Net so is die openheidsbeginsel in die openbare administrasie uitgevoer in die sin dat alle burgers die reg op toegang tot dokumente het en by die Ombudsman of by die howe kan kla as hulle voel dat hulle onregverdig behandel word.
Dit is die politieke partye en die partyorganisasies wat die laaste sê het wanneer kandidate vir die parlement moet staan. Net so sorg hulle vir die politieke 'opvoeding' van die kiesers. Die dalende aantal lede in die partyorganisasies word deur sommige mense as 'n gevaar vir demokrasie beskou. Maar die baie groot deelname aan die verkiesings toon egter aan dat daar geen aanduidings is van 'n gebrekkige belangstelling in die politiek nie.
Deense demokrasie werk al bykans 150 jaar goed binne die raamwerk van die Grondwet, al het die bevolking gedurende daardie tydperk aansienlik toegeneem en al is die politieke gewete van die burgers versterk. In sekere tydperke het dit aanleiding gegee tot gewelddadige skommelinge in die politieke lewe en 'n gevoel van afstand tussen die kiesers en die kandidate wat verkies is. Tog het die demokrasie baie sterk wortels in Denemarke.
'N Ekonomiese geskiedenis van Denemarke
Denemarke is geleë in Noord -Europa tussen die Noordsee en die Baltiese See.Deesdae bestaan ​​Denemarke uit die Jutland -skiereiland wat aan Duitsland en die Deense Eilande grens, en beslaan 43.069 vierkante kilometer (16.629 vierkante myl). 1 Die huidige nasie is die gevolg van verskeie sessies van grondgebied deur die geskiedenis. Die laaste van die voormalige Deense gebiede in die suide van Swede het in 1658 vir Swede verlore gegaan, na een van die talle oorloë tussen die twee nasies, wat veral die sestiende en sewentiende eeu ondermyn het. Na 'n nederlaag in die Napoleontiese oorloë, is Noorweë in 1814 van Denemarke geskei. Na die laaste groot oorlog, die Tweede Sleeswyk -oorlog in 1864, is die Deense gebied verder met 'n derde verminder toe Sleeswyk en Holstein aan Duitsland afgestaan ​​is. Na 'n plaaslike referendum in 1920 keer slegs Noord-Sleeswyk terug na Denemarke. Uiteindelik onttrek Ysland uit die unie met Denemarke in 1944. Die volgende gaan oor die geografiese eenheid van vandag se Denemarke.
Voorvereistes vir groei
Deur die geskiedenis heen het 'n aantal voordelige faktore die Deense ekonomie gevorm. Vanuit hierdie perspektief is dit miskien nie verbasend om die huidige Denemarke onder die rykste samelewings ter wêreld te vind nie. Volgens die OESO was dit in 2004 die sewende posisie met 'n inkomste van $ 29.231 per capita (PPP). Alhoewel ons 'n aantal keerpunte en onderbrekings kan identifiseer, het die langtermynposisie min verander vir die tydperk waaroor ons kwantitatiewe bewyse het. Dus plaas Maddison (2001) in sy skatting van die BBP per capita ongeveer 1600 Denemarke as nommer ses. Een interpretasie kan wees dat gunstige omstandighede, eerder as vindingryke instellings of beleide, die Deense ekonomiese ontwikkeling bepaal het. Nietemin, hierdie artikel handel ook oor tydperke waarin die Deense ekonomie óf afwyk van óf konvergeer na die voorste ekonomieë.
Gemiddelde jaarlikse BBP -groei (teen faktorkoste)
Totaal Per capita
Bronne: Johansen (1985) en Statistics Denmark 'Statistikbanken ' online.
Die geografiese ligging van Denemarke, naby die mees dinamiese nasies van die sestiende-eeuse Europa, Nederland en die Verenigde Koninkryk, het ongetwyfeld 'n positiewe invloed op die Deense ekonomie en Deense instellings uitgeoefen. Die Noord-Duitse gebied het Denemarke beïnvloed deur langtermyn ekonomiese bande en deur die Lutherse Protestantse Hervorming wat die Dene in 1536 aangeneem het.
Die Deense ekonomie spesialiseer tradisioneel in landbou soos die meeste ander klein en mediumgrootte Europese lande. Dit is egter nogal uniek om 'n ryk Europese land aan die einde van die negentiende en middel van die twintigste eeu te vind wat so 'n sterk agrariese vooroordeel behou het. Eers in die laat vyftigerjare het die arbeidsmag van die vervaardigingsbedryf dié van die landbou ingehaal. 'N Ekonomiese geskiedenis van Denemarke moet dus vir 'n lang tydperk sy vertrekpunt neem in landbou -ontwikkeling.
As ons na hulpbronne kyk, het Denemarke 'n relatief hoë land-tot-arbeid-verhouding in vergelyking met ander Europese lande gehad, met die uitsondering van die Verenigde Koninkryk. Dit was om verskeie redes beduidend, aangesien dit in hierdie geval gepaard gegaan het met 'n betreklik welgestelde boer.
Denemarke het geen minerale hulpbronne gehad nie, totdat die ontginning van olie en gas in die Noordsee onderskeidelik in 1972 en 1984 begin het. Sedert 1991 is Denemarke 'n netto uitvoerder van energie, hoewel op 'n baie beskeie skaal in vergelyking met die buurland Noorweë en Brittanje. Na verwagting sal die klein afsettings teen die einde van die tweede dekade van die een-en-twintigste eeu uitgeput wees.
Bron: Johansen (1985) en Statistiek Denemarke 'Nationalregnskaber'
Goeie logistiek kan in die pre-industriële ekonomie as 'n bron beskou word. Die Deense kuslyn van 7 314 km en die feit dat geen punt meer as 50 km van die see af is nie, was voordele in 'n tyd waarin vervoer oor see meer ekonomies was as landvervoer.
Afname en transformasie, 1500-1750
Die jaar van die Lutherse Hervorming (1536) is 'n konvensionele einde van die Middeleeue in die Deense geskiedskrywing. Slegs omstreeks 1500 het die bevolkingsgroei begin toeneem ná die verwoestende uitwerking van die Swart Dood. Die groei daarna was beskeie en soms stagnant met groot skommelinge in sterftes na groot oorloë, veral gedurende die sewentiende eeu, en jare van slegte oeste. Ongeveer 80-85 persent van die bevolking het uit bestaanslandbou in klein plattelandse gemeenskappe geleef en dit het nie verander nie. Uitvoere was na raming ongeveer 5 persent van die BBP tussen 1550 en 1650. Die belangrikste uitvoerprodukte was osse en graan. Die tydperk na 1650 word gekenmerk deur 'n langdurige insinking met 'n merkbare afname in uitvoer na die buurlande, veral Nederland.
Die institusionele ontwikkeling na die Swart Dood het 'n terugkeer na meer argaïese vorme getoon. Anders as in ander dele van Noordwes-Europa, het die boere op die Deense Eilande daarna 'n slagoffer geword van 'n proses van herfeodalisering gedurende die laaste dekades van die vyftiende eeu. 'N Waarskynlike verklaring is die lae bevolkingsdigtheid wat groot grondeienaars aangemoedig het om hul arbeid met alle middele vas te hou. Eienaarskap onder boere het in die sewentiende eeu effektief verdwyn. Instellings soos diensarbeid wat boere gedwing het om op die landgoed te bly waar hulle gebore is, en arbeidsdienste op die demesne as deel van die grondhuur, dink aan soortgelyke reëlings in Europa oos van die Elberivier. Een uitsondering op die Oos -Europese model was egter van kardinale belang. Die demesne grond, dit wil sê die grond wat direk onder die landgoed gewerk is, het teen die middel van die agtiende eeu nooit meer as nege persent van die totale grond uitgemaak nie. Alhoewel sommige eienaars 'n belang daarin gevind het om in te boei op boerderygrond, beskerm die staat laasgenoemde as produksie -eenhede en, nog belangriker, as 'n belastingbasis. Gediende arbeid is gekodifiseer in die allesomvattende Deense wet van Christian V in 1683. Dit is verder verskerp deur uitgebrei te word, al was dit onder 'n ander etiket, gedurende 1733-88 tot die hele Denemarke, as 'n manier waarop die staat die groot verhuurders kon oorstroom 'n landboukrisis. Een verklaring vir die lang lewe van so 'n outoritêre instelling kan wees dat die huurders relatief goed daaraan toe was, met gemiddeld 25-50 hektaar grond. 'N Ander rede kan wees dat die werklikheid verskil van die formele strengheid van die instellings.
Na die Protestantse Hervorming in 1536, het die Kroon alle kerkgrond oorgeneem en daarmee die eienaar van 50 persent van alle grond gemaak. Die koste van oorlogvoering gedurende die grootste deel van die sestiende eeu kan nog steeds gedek word deur die inkomste van hierdie aansienlike besittings. Omstreeks 1600 was die inkomste uit belasting en doeane, meestal Sound Toll, afkomstig van skepe wat verby die nou seestraat tussen Denemarke en die huidige Swede was, enersyds die groot grondinkomste van Crown. Ongeveer 50 jaar later, nadat 'n groot fiskale krisis gelei het tot die verkoop van ongeveer die helfte van alle Crown -gronde, het die inkomste uit koninklike demesnes relatief tot ongeveer 'n derde gedaal, en na 1660 is die volledige oorgang van domeinstaat na belastingstaat voltooi.
Die grootste deel van die voormalige Crown -grond is verkoop aan edeles en 'n paar gemeenskaplike eienaars van boedels. Hoewel die Deense grondwet van 1665 destyds die strengste weergawe van absolutisme was wat destyds in Europa gevind is, was die kroon dus sterk afhanklik van die eienaars van 'n aantal belangrike plaaslike take. So het diensplig van troepe vir oorlogvoering, invordering van grondbelasting en handhawing van wet en orde die eienaars se mag oor hul huurders versterk.
Hervorming en internasionale markintegrasie, 1750-1870
Die dryfkrag van die Deense ekonomiese groei, wat aan die einde van die agtiende eeu gestyg het, was die bevolkingsgroei in die buiteland en in die buiteland - wat tegnologiese en institusionele innovasie veroorsaak het. Terwyl die Deense bevolking gedurende die voorafgaande honderd jaar met ongeveer 0,4 persent per jaar gegroei het, het die groei tot ongeveer 0,6 persent gestyg, wat versnel het na 1775 en veral vanaf die tweede dekade van die negentiende eeu (Johansen 2002). Net soos elders in Noord -Europa kan versnelde groei toegeskryf word aan 'n afname in sterftes, veral kindersterftes. Hierdie ontwikkeling is waarskynlik begin deur minder periodes van epidemiese siektes as gevolg van minder oorloë en 'n groter oorerflike immuniteit teen aansteeklike siektes. Inenting teen pokke en formele opvoeding van vroedvroue uit die vroeë negentiende eeu het moontlik 'n rol gespeel (Banggård 2004). Grondhervormings wat 'n mate van verspreiding van die plaasbevolking meegebring het, het moontlik ook 'n positiewe invloed gehad. Pryse het gestyg vanaf die laat agtiende eeu in reaksie op die toename in die bevolking in Noord -Europa, maar ook na 'n aantal internasionale konflikte. Dit het weer 'n oplewing in Deense vervoer en graanuitvoer veroorsaak.
Bevolkingsgroei het die ou institusionele opset verouderd gemaak. Verhuurders hoef nie meer arbeid aan hul boedel te bind nie, aangesien 'n nuwe klas grondlose arbeiders of kothuise met min grond ontstaan ​​het. Die werk van hierdie dag-arbeiders was om die arbeidsdienste van huurders op die demesnes te vervang. Die ou arbeidsdiensstelsel het natuurlik nog meer 'n aansporingsprobleem gebied, aangesien dit dikwels deur die inwonende bediendes van die huurders gedra word. Die arbeidsdae op die demesnes was dus 'n verlies vir verhuurders en huurders (Henriksen 2003). 'N Deel van die grondhuur is oorspronklik in graan betaal. Sommige daarvan is in geld omgeskakel, wat beteken dat die reële huurgeld tydens die inflasie gedaal het. Die oplossing vir hierdie probleme was groot grondverkope, sowel van die oorblywende kroongrond as van private verhuurders aan hul huurders. Gevolglik het twee derdes van alle Deense boere eienaarsbesetters geword in vergelyking met slegs tien persent in die middel van die agtiende eeu. Hierdie ontwikkeling is gedurende die volgende twee en 'n half dekades gestaak, maar hervat namate die sakesiklus gedurende die 1840's en 1850's begin toeneem het. Teen die einde van die negentiende eeu was dit van kardinale belang vir die modernisering van die Deense landbou dat 75 persent van alle landbougrond deur eienaars van middelgrote plase van ongeveer 50 hektaar bewerk is. Bevolkingsgroei het moontlik ook druk op gemeenskaplike lande in die dorpe geplaas. In elk geval begin die omhulsel in die 1760's, versnel in die 1790's ondersteun deur wetgewing en was amper voltooi in die derde dekade van die negentiende eeu.
Die inisiatief vir die deurlopende grondhervormings uit die 1780's kom van onder af - dit is van die eienaars en in sommige gevalle ook van die boer. Die absolute monarg en sy raadgewers ondersteun hierdie maatreëls egter sterk. Die begeerte na boeregrond as belastingbasis weeg swaar en die hervormings het geglo dat dit die doeltreffendheid van die boerdery verbeter. Boonop was die sentrale regering nou magtiger as in die voorafgaande eeue en minder afhanklik van verhuurders vir plaaslike administratiewe take.
Die produksie per capita het beskeie gestyg voor die 1830's en meer nadruklik daarna toe 'n beter verdeling van arbeid en grond gevolg het op die hervormings en toe nuwe gewasse soos klawer en aartappels op groter skaal bekendgestel is. Die belangrikste is dat die Dene nie meer op hongersnood geleef het nie. Ons vind nie meer 'n verband tussen demografiese veranderlikes, sterftes en geboortes en slegte oesjare nie (Johansen 2002).
'N Liberalisering van invoertariewe in 1797 was die einde van 'n kort periode van laat mercantilisme. Verdere liberalisering gedurende die negentiende en die begin van die twintigste eeu het die Deense liberale tradisie in internasionale handel gevestig wat slegs deur die proteksionisme van die dertigerjare verbreek moes word.
Na die verlies van die veilige Noorse mark vir graan in 1814, begin Deense uitvoer die Britse mark teiken. Die groot stormloop het gekom toe die Britse koringwet in 1846 herroep is. Die uitvoeraandeel van die produksiewaarde in die landbou het tussen 1800 en 1870 van ongeveer 10 tot ongeveer 30 persent gestyg.
In 1849 is absolute monargie vreedsaam vervang deur 'n vrye grondwet. Die langtermynvoordele van fundamentele beginsels soos die onaantasbaarheid van private eiendomsreg, die vryheid van kontraktering en die vryheid van assosiasie was waarskynlik noodsaaklik vir toekomstige groei, hoewel moeilik om te kwantifiseer.
Modernisering en konvergensie, 1870-1914
Gedurende hierdie tydperk het die Deense ekonomiese groei beter gevaar as dié van die meeste ander Europese lande. 'N Konvergensie in reële lone teenoor die rykste lande, Brittanje en die VSA, soos getoon deur O'Rourke en Williamsson (1999), kan slegs gedeeltelik deur oop ekonomiekragte verduidelik word. Denemarke het vanaf die 1890's 'n netto invoerder van buitelandse kapitaal geword, en buitelandse skuld was aan die vooraand van die Eerste Wêreldoorlog ver bo 40 persent van die BBP. Emigrasie oorsee verminder die potensiële arbeidsmag, maar namate die sterfte afneem, bly die bevolkingsgroei ongeveer een persent per jaar. Die toename in buitelandse handel was aansienlik, soos in baie ander ekonomieë tydens die bloeitydperk van die goudstandaard. Die uitvoeraandeel van die Deense landbou het dus tot 60 persent gestyg.
Die agtergrond vir laasgenoemde ontwikkeling het prominent verskyn in baie internasionale vergelykende ontledings. 'N Deel van die verklaring vir die sukses, soos in ander protestantse dele van Noord -Europa, was 'n hoë geletterdheid wat 'n vinnige verspreiding van nuwe idees en nuwe tegnologie moontlik gemaak het.
Die dryfveer vir groei was dié van 'n klein oop ekonomie, wat effektief gereageer het op 'n verandering in internasionale produkpryse, wat in hierdie geval veroorsaak is deur die binnedring van goedkoop graan na Wes -Europa uit Noord -Amerika en Oos -Europa. Net soos Brittanje, Nederland en België, het Denemarke geen tarief opgelê nie, ondanks die sterk agrariese oorheersing in die samelewing en die politiek.
Voorstelle om tariewe op graan, en later op beeste en botter, te hef, is deur Deense boere van die hand gewys. Dit lyk asof die meerderheid die voordele van die gratis invoer van goedkoop veevoer tydens die voortgesette proses van oorgang van groente na diereproduksie besef het, in 'n tyd toe die pryse van diereprodukte nie soveel as graanpryse gedaal het nie. Die dominante middelgrootte boerdery was ondoeltreffend vir koring, maar het sy vergelykende voordeel in intensiewe diereboerdery met die gegewe tegnologie. O'Rourke (1997) het bevind dat die graan-inval slegs Deense huurgeld met 4-5 persent verlaag het, terwyl reële lone (volgens verwagting) gestyg het, maar meer as in enige ander landbou-ekonomie en meer as in die geïndustrialiseerde Brittanje.
Die oorgang van graanuitvoer na uitvoer van diereprodukte, veral botter en spek, is in 'n groot mate vergemaklik deur die verspreiding van landboukoöperasies. Hierdie organisasie het toegelaat dat die middelgrootte en klein boerderye wat die Deense landbou oorheers het, voordeel trek uit die skaalbesparing in verwerking en bemarking. Die nuut uitgevinde stoom-aangedrewe deurlopende roomafskeider het meer room uit 'n kilo melk afgetap as konvensionele metodes en het die verdere voordeel dat dit vervoerde melk van 'n aantal verskaffers moontlik gemaak het. Vanaf die 1880's is die meerderheid van hierdie roomye in Denemarke as koöperasies gestig en ongeveer 20 jaar later, in 1903, het die eienaars van 81 persent van alle melkkoeie aan 'n koöperasie gelewer (Henriksen 1999). Die Deense suiwelbedryf het meer as 'n derde van die vinnig groeiende Britse botter-invoermark behaal en 'n reputasie gevestig vir konstante kwaliteit wat weerspieël is in hoë pryse. Verder het die koöperasies 'n aktiewe rol gespeel om die melkboere te oorreed om die produksie van die somer tot die hele jaar deur melkery uit te brei. Die koste van intensiewe voeding gedurende die winter is meer as vergoed deur 'n winterpryspremie (Henriksen en O'Rourke 2005). Melk gedurende die jaar het gelei tot 'n hoër benutting van landboukapitaal-dit wil sê van plaasdiere en van die moderne koöperasies. Hierdie intensiewe produksie het nie die minste beteken dat die arbeid tot dusver onder werkloos is nie. Veral vanaf die laat 1890's het arbeidsproduktiwiteit in die landbou met 'n onverwagte spoed gestyg, gelykstaande aan die produktiwiteitsverhoging in die stedelike handel.
Industrialisering in Denemarke het sy beskeie begin in die 1870's begin met 'n tydelike versnelling aan die einde van die 1890's. Dit kan 'n uitstekende voorbeeld wees van 'n industrialisasieproses wat deur die binnelandse vraag na industriële goedere beheer word. Die uitvoer van die nywerheid was nog nooit meer as 10 persent van die toegevoegde waarde voor 1914 nie, vergeleke met die landbou se uitvoeraandeel van 60 persent. Die uitvoerdryf van die landbou teen die einde van die negentiende eeu was 'n belangrike krag in die ontwikkeling van ander sektore van die ekonomie, nie eers vervoer, handel en finansies nie.
Verweerde oorlog en depressie, 1914-1950
Denemarke, as 'n neutrale nasie, het die verwoestende gevolge van die Eerste Wêreldoorlog vrygespring en is selfs toegelaat om uitvoere na beide kante in die konflik voort te sit. Die gevolglike handelsoorskot het die geldvoorraad verdubbel. Aangesien die monetêre owerhede nie daarin slaag om die inflasionêre gevolge van hierdie ontwikkeling te beperk nie, het die waarde van die Deense munt in 1920 tot ongeveer 60 persent van die vooroorlogse waarde gedaal. standaard op 1913 -vlak. Toe die monetêre beleid uiteindelik in 1924 verskerp is, het dit hewige spekulasie tot gevolg gehad om die waardering van die Krone. Gedurende 1925-26 keer die geldeenheid vinnig terug na sy vooroorlogse gelykheid. Aangesien dit nie deur 'n gelyke daling in pryse opgeweeg is nie, was die resultaat 'n skerp reële waardering en 'n agteruitgang in die mededingingsposisie van Denemarke (Klovland 1997).
Nota: Handel met Duitsland is ingesluit by die berekening van die reële effektiewe wisselkoers vir die hele periode, insluitend 1921-23.
Toe Brittanje in September 1931 besluit om weer die goudstandaard te verlaat, volg Denemarke, saam met Swede en Noorweë, eers 'n week later. Hierdie stap was voordelig, aangesien die groot werklike waardevermindering in die 1930's tot 'n langdurige verbetering van die mededingendheid van Denemarke gelei het. Dit was ongetwyfeld die belangrikste beleidsbesluit gedurende die depressiejare. Keynesiaanse vraagbestuur, selfs al is dit ten volle verstaan, word deur 'n klein openbare sektor belet, slegs ongeveer 13 persent van die BBP. Fiskale ortodoksie het beslis, en die beleid was effens prosiklies, aangesien belasting verhoog is om die tekort wat deur krisis en werkloosheid ontstaan ​​het, te dek (Topp 1995).
Strukturele ontwikkeling gedurende die twintigerjare, verrassend vir 'n ryk nasie in hierdie stadium, was ten gunste van die landbou. Die totale arbeidsmag in die Deense landbou het met 5 persent gegroei van 1920 tot 1930. Die aantal werknemers in die landbou stagneer, terwyl die aantal selfstandige boere met 'n groter aantal toegeneem het. Die ontwikkeling in relatiewe inkomste kan hierdie neiging nie verklaar nie, maar 'n deel van die verklaring moet gevind word in 'n gebrekkige Deense grondbeleid, wat aktief 'n verdere uitruil van grond in kleinhoewes ondersteun het en die konsolidasie tot groter lewensvatbare plase beperk het. Dit het tot in die vroeë 1960's geduur voordat hierdie beleid ontwrig is.
Toe die wêrelddepressie Denemarke met 'n geringe tydsverloop getref het, het die landbou steeds 'n derde van die totale arbeidsmag in diens gehad, terwyl die bydrae tot die totale BBP 'n bietjie minder as 'n vyfde was. Miskien belangriker, landbougoedere het steeds 80 persent van die totale uitvoer uitgemaak.
Die handelsvoorwaardes van Denemarke het gevolglik van 1930 tot 1932 met 24 persent gedaal. In 1933 en 1934 is bilaterale handelsooreenkomste deur Denemarke afgedwing deur Brittanje en Duitsland. In 1932 het Denemarke valutabeheer aanvaar, 'n streng maatstaf selfs vir sy tyd, om die netto vloei van buitelandse valuta uit die land te stuit. Deur rantsoene te voer, het wisselkoersbeheer ook 'n mate van beskerming van die binnelandse bedryf gebied. Aan die einde van die dekade het die produksie se BBP die landbou oortref. Ondanks die proteksionistiese beleid het die werkloosheid tot 13-15 persent van die arbeidsmag gestyg.
Die beleidsfoute tydens die Eerste Wêreldoorlog en die onmiddellike gevolge daarvan was 'n les vir beleidsmakers tydens die Tweede Wêreldoorlog. Die Duitse besettingsmag (9 April 1940 tot 5 Mei 1945) het die fondse vir sy lewensonderhoud en vir uitvoer na Duitsland op die Deense sentrale bank getrek, waardeur die geldvoorraad meer as verdubbel het. In reaksie hierop het die Deense owerhede in 1943 'n beleid van stapel gestuur om geld op te neem deur middel van oop markbedrywighede en, vir die eerste keer in die geskiedenis, deur 'n oorskot op die staatsbegroting.
Ekonomiese heropbou na die Tweede Wêreldoorlog was vinnig, aangesien Denemarke weer die ergste gevolge van 'n groot oorlog gespaar is. In 1946 herstel die BBP die hoogste vlak voor die oorlog. Desondanks het Denemarke relatief vrygewige steun ontvang deur die Marshall-plan van 1948-52, gemeet in dollar per capita.
Van rykdom tot krisis, 1950-1973: Liberalisering en internasionale integrasie weer eens
Die groeiprestasie gedurende 1950-1957 was aansienlik laer as die Wes-Europese gemiddelde. Die hoofrede was die groot aandeel landbougoedere in Deense uitvoer, 63 persent in 1950. Internasionale handel in landbouprodukte bly in 'n groot mate gereguleer. Groot agteruitgang in die handelsvoorwaardes wat veroorsaak is deur die Britse devaluasie 1949, toe Denemarke gevolg het, die uitbreek van die Koreaanse oorlog in 1950 en die Suez-krisis van 1956 het sake vererger. Die daaropvolgende tekorte op die betalingsbalans het die regering daartoe gelei dat maatreëls vir die inkrimping van beleid die groei in toom gehou het.
Die liberalisering van die vloei van goedere en kapitaal in Wes -Europa in die kader van die OEEC (die Organisasie vir Europese Ekonomiese Samewerking) gedurende die vyftigerjare het waarskynlik sommige van die Deense vervaardigingsondernemings, veral in die tekstielbedryf, 'n knou toegedien beskerm deur valutabeheer en oorlogstyd. Nietemin het die uitvoeraandeel van industriële produksie verdubbel van 10 persent tot 20 persent voor 1957, op dieselfde tyd as wat indiensneming in die nywerheid die landbou -indiensneming oortref het.
Oor die kwessie van Europese ekonomiese integrasie het Denemarke gekoppel aan sy grootste handelsvennoot, Brittanje. Na die vestiging van die Europese gemeenskaplike mark in 1958 en toe die pogings om 'n groot Europese vryhandelsgebied te skep misluk, het Denemarke die Europese Vryhandelsvereniging (EFTA) aangeneem wat onder Britse leiding in 1960 gestig is. Toe Brittanje uiteindelik by die Europese Ekonomiese Gemeenskap (EEG) in 1973, Denemarke gevolg, na 'n referendum oor die kwessie. Lank voor toelating tot die EEG is die voordele van die Deense landbou uit die gemeenskaplike landboubeleid (GLB) beklemtoon. Die hoër pryse binne die EEG is gekapitaliseer in hoër grondpryse, terselfdertyd dat beleggings verhoog is op grond van die verwagte winste uit lidmaatskap. Gevolglik is die mees skuldige boere wat teen vaste rentekoerse geleen het, swaar getref deur twee ontwikkelings van die vroeë 1980's. Die EEG het die produsente se voordele van die GLB begin verminder as gevolg van oorproduksie en die Deense ekonomie het na 1982 aangepas na 'n laer inflasiekoers, en dus nominale rentekoerse. Volgens Andersen (2001) het Deense boere die hoogste rentelas van alle Europese Unie (EU) -boere in die negentigerjare.
Die betrekkinge van Denemarke met die EU, hoewel dit aanvanklik entoesiasties was, word sedertdien gekenmerk deur 'n sekere hoeveelheid reserwe. 'N Nasionale referendum in 1992 het die verdrag oor die Europese Unie, die Maastricht -verdrag, van die hand gewys. Die Dene kies toe uit vier gebiede, gemeenskaplike burgerskap, 'n gemeenskaplike munt, gemeenskaplike buitelandse en verdedigingspolitiek en 'n gemeenskaplike beleid oor polisie- en regsake. Weereens, in 2000, is die aanvaarding van die gemeenskaplike geldeenheid, die Euro, deur die Deense kiesers afgekeur. In die debat voor die referendum is die moontlike ekonomiese voordele van die Euro in die vorm van laer transaksiekoste as beskeie beskou, vergeleke met die bestaande stelsel van vaste wisselkoerse teenoor die euro. Al die groot politieke partye is nietemin pro-Europees, met slegs die uiterste regse en die uiterste linkse teenstanders. Dit blyk dat daar 'n verskil is tussen die algemene publiek en die politici oor hierdie spesifieke kwessie.
Wat die binnelandse ekonomiese beleid betref, was die erfenis uit die veertigerjare 'n nuwe verbintenis tot hoë werkgeleenthede wat verander is deur 'n betalingsbalansbeperking. Die Deense beleid verskil van dié van sommige ander dele van Europa deurdat die oorblyfsels van die beplande ekonomie uit die oorlogs- en heropbouperiode in die vorm van rantsoenering en prysbeheer omstreeks 1950 afgebreek is en dat geen nasionalisering plaasgevind het nie.
In plaas van direkte regulering, het die ekonomiese beleid staatgemaak op vraagbestuur met fiskale beleid as die belangrikste instrument. Monetêre beleid bly 'n twispunt tussen politici en ekonome. Koördinering van beleide was die modewoord, maar binne daardie raamwerk was monetêre beleid 'n passiewe rol. Die groot politieke partye was lankal versigtig om die rentekoers van die mark op die leningsmark te laat vaar. In plaas daarvan is 'n paar kwantitatiewe maatreëls uitgevoer om die vraag na lenings te demp.
Van Landbougenootskap tot Diensgenootskap: Die groei van die Welsynstaat
Strukturele probleme in die buitelandse handel strek tot in die hoë groeiperiode van 1958-1973, aangesien die Deense landbou-uitvoer ook van die destydse EEG-lidlande sowel as die meeste EFTA-lande af beperk is. Gedurende dieselfde dekade, die 1960's, aangesien die belangrikheid van landbou aan die afneem was, het die aandeel in die werkgeleentheid in die openbare sektor vinnig toegeneem tot 1983. Bou en konstruksie het ook 'n groter deel van die arbeidsmag tot 1970 geneem. Hierdie ontwikkelings het die vervaardigingsbedryf met 'n sekondêre posisie. Gevolglik, soos aangedui deur Pedersen (1995), het die beskutte sektore in die ekonomie die sektore wat aan internasionale mededinging blootgestel is, veral die nywerheid en die landbou, oorvol deur druk op arbeid en ander koste te plaas tydens die jare van sterk uitbreiding.
Miskien was die opvallendste kenmerk van die Deense ekonomie gedurende die Goue Eeu die skerp toename in welsynsverwante koste vanaf die middel van die sestigerjare en nie die minste die ooreenstemmende toenames in die aantal staatsamptenare nie. Alhoewel die saad van die moderne Skandinawiese welsynstaat baie vroeër gesaai is, was die 1960's die tyd toe openbare uitgawes as 'n deel van die BBP die in die meeste ander lande oortref het.
Soos in ander moderne welsynstate, was die uitbreiding in openbare gesondheidsorg en onderwys, beide gratis vir alle burgers, belangrike elemente in die groei van die openbare sektor gedurende die 1960's. Die agtergrond vir 'n groot deel van die toename in die aantal openbare werknemers vanaf die laat 1960's was die toename in arbeidsdeelname deur getroude vroue vanaf die laat 1960's tot ongeveer 1990, deels ten minste as gevolg daarvan. In reaksie hierop is die openbare dagsorgfasiliteite vir jong kinders en ou mense uitgebrei. Terwyl 7 persent van 0-6-jariges in 1965 in 'n kleuterskool of kleuterskool was, het hierdie aandeel in 2000 tot 77 persent gestyg. Dit het weer meer werksgeleenthede vir vroue in die openbare sektor veroorsaak. Vandag is die arbeidsdeelname vir vroue, ongeveer 75 persent van die 16-66-jariges, een van die hoogste ter wêreld.
Oorspronklik was maatskaplike welsynsprogramme gemik op mense met 'n lae inkomste wat aangemoedig is om versekering te sluit teen siekte (1892), werkloosheid (1907) en ongeskiktheid (1922). Die publiek het hierdie skemas gesubsidieer en 'n program vir die armes onder ou mense begin (1891). Die hoë werkloosheidsperiode in die 1930's het tydelike verligting en administratiewe hervorming geïnspireer, maar min fundamentele veranderinge.
Daar word algemeen geglo dat die welsynsbeleid in die eerste vier dekades na die Tweede Wêreldoorlog sterk beïnvloed is deur die sosiaal -demokratiese party wat ongeveer 30 persent van die stemme by algemene verkiesings gehou het en die party aan bewind was vir lang tydperke. Een van die kenmerkende eienskappe van die Deense welsynstaat was die fokus op die behoeftes van die individu persoon eerder as in die gesinskonteks. 'N Ander belangrike eienskap is die universeel die aard van 'n aantal voordele wat begin met 'n basiese ouderdomspensioen vir almal in 1956. Die vergoedingskoerse in 'n aantal skedules is hoog in internasionale vergelyking, veral vir lae -inkomsteverdieners. Openbare oordragte het 'n groter aandeel in die totale openbare uitgawes gekry, beide omdat standaarde verhoog is - dit wil sê dat die voordele hoër geword het - en omdat die aantal ontvangers dramaties toegeneem het na die hoë werkloosheidsregime van die middel 1970's tot die middel van die 1990's. Om te betaal vir die hoë oordragte en die groot openbare sektor - ongeveer 30 persent van die arbeidsmag - is die belastinglas ook internasionaal hoog. Die aandeel in die openbare sektor en maatskaplike uitgawes het gestyg tot meer as 50 persent van die BBP, slegs die tweede na die aandeel in Swede.
Bron: Denmark Denmark '50 års-oversigten 'en ADAM se databank
Die Deense arbeidsmarkmodel het onlangs gunstige internasionale aandag getrek (OESO 2005). Dit is suksesvol verklaar in die stryd teen werkloosheid - veral in vergelyking met die beleid van lande soos Duitsland en Frankryk. Die sogenaamde Flexicurity-model berus op drie pilare. Die eerste is lae werkbeskerming, die tweede is relatief hoë vergoedingskoerse vir werkloses en die derde is die vereiste vir aktiewe deelname deur werkloses. Lae indiensnemingsbeskerming het 'n lang tradisie in Denemarke en daar is geen verandering in hierdie faktor as die twintig jaar van hoë werkloosheid-8-12 persent van die arbeidsmag-van die middel 1970's tot die middel van die 1990's met die afgelope tien jaar vergelyk word nie as die werkloosheid in 2006 tot slegs 4,5 persent gedaal het. Die reëls vir vergoeding aan werkloses is verskerp vanaf 1994, wat die aantal jare beperk het dat werkloses voordele van 7 tot 4. Die mees opvallende arbeidsmarkbeleid in 1994 kon verander van 'passief' 'maatreëls - behalwe werkloosheidsvoordele, 'n vroeë aftreeskema en 'n tydelike skema vir betaalde verlof - na' aktiewe 'maatreëls wat daarop gemik was om mense weer aan die werk te kry deur opleiding en werk te bied. Daar word algemeen aangeneem dat die versterking van ekonomiese aansporings daartoe bygedra het om werkloosheid te verlaag. Soos Andersen en Svarer (2006) uitwys, terwyl werkloosheid aansienlik afgeneem het, ontvang 'n groot en toenemende deel van die Dene op werkbare ouderdom oordragte ander as werkloosheidsvoordeel - dit is voordele wat verband hou met verskillende siektes of sosiale probleme, vroeë aftreevoordele, ens. Dit maak dit gevaarlik om die Deense arbeidsmarkmodel met dié van baie ander lande te vergelyk.
Wisselkoerse en makro -ekonomiese beleid
Denemarke het tradisioneel 'n vaste wisselkoersstelsel nagekom. Die oortuiging is dat 'n swewende wisselkoers vir 'n klein en oop ekonomie kan lei tot baie wisselvallige wisselkoerse wat die buitelandse handel kan benadeel. Nadat die goue standaard in 1931 laat vaar is, het die Deense geldeenheid (die Krone) was 'n rukkie gekoppel aan die Britse pond, slegs om by die IMF-stelsel van vaste maar verstelbare wisselkoerse aan te sluit, die sogenaamde Bretton Woods-stelsel na die Tweede Wêreldoorlog. Die noue band met die Britse ekonomie het nog steeds tot uiting gekom toe die Deense munt saam met die pond in 1949 en halfpad in 1967 gedevalueer is. wat ooreenstem met 'n reële styging van die geldeenheid met 30 persent (Pedersen 1996).
Toe die Bretton Woods -stelsel in die vroeë sewentigerjare verbrokkel het, sluit Denemarke aan by die Europese wisselkoers samewerking, die "Snake" -reëling, wat in 1972 tot stand gekom het, 'n reëling wat in die vorm van die wisselkoersmeganisme binne die Europese monetêre stelsel voortgesit moes word Stelsel vanaf 1979. Die Deutschmark was effektief die nominale anker in die Europese geldeenheidsamewerking tot en met die bekendstelling van die Euro in 1999, 'n feit wat die Deense mededingendheid onder groot druk geplaas het weens die aansienlik hoër inflasie in Denemarke in vergelyking met Duitsland. Uiteindelik het die Deense regering voor die druk ingegee en vier diskrete devaluasies van 1979 tot 1982 onderneem. Aangesien kompenserende verhogings in lone teruggehou is, het die handelsbalans merkbaar verbeter.
Hierdie verbetering kan egter nie die stygende koste van ou lenings vergoed in 'n tyd toe die internasionale reële rentekoerse hoog was nie. Die Deense devalueringstrategie het hierdie probleem vererger. Die afwagting op verdere devaluasies word weerspieël in 'n skerp styging in die langtermyn rentekoers. Dit bereik in 1982 nominaal 22 %, met 'n rente van 10 % na Duitsland. Gekombineer met die gevolge van die tweede oliekrisis op die Deense handelsvoorwaardes, het werkloosheid gestyg tot 10 persent van die arbeidsmag. Gegewe die relatief hoë vergoedingsverhoudings vir werkloses, het die openbare tekort vinnig toegeneem en die openbare skuld het gegroei tot ongeveer 70 persent van die BBP.
Bron: Statistics Denmark Statistical Yearbooks en ADAM se databank
In September 1982 bedank die sosiaal-demokratiese minderheidsregering sonder 'n algemene verkiesing en word hy onthef deur 'n konserwatief-liberale minderheidsregering. Die nuwe regering het 'n program geloods om die mededingendheid van die private sektor te verbeter en om die openbare finansies te balanseer. 'N Belangrike element was 'n oninflasionêre ekonomiese beleid wat gebaseer is op vaste wisselkoerse Krone aan die deelnemers aan die EMS en vanaf 1999 aan die Euro. Verder is die outomatiese loonindeksering wat plaasgevind het, met kort onderbrekings sedert 1920 (met 'n kort vertraging en hoë dekking), afgeskaf. Die fiskale beleid is verskerp en sodoende 'n einde gebring aan die werklike toenames in openbare uitgawes wat sedert die 1960's geduur het.
Die stabiliseringsbeleid was suksesvol om inflasie en lang rentekoerse te laat daal. Pedersen (1995) vind dat hierdie proses nietemin stadiger was as wat verwag kon word. Met die oog op die voormalige Deense wisselkoersbeleid, het dit 'n geruime tyd geneem voordat die mark geglo het in die geloofwaardige verbintenis tot vaste wisselkoerse. Vanaf die laat negentigerjare was die belangstelling na Duitsland/ Euroland egter onbeduidend.
Die aanvanklike sukses van die stabiliseringsbeleid het 'n oplewing in die Deense ekonomie meegebring, wat weereens oorverhitting in die vorm van hoë loonverhogings (in 1987) en 'n verswakking van die lopende rekening veroorsaak het. Die oplossing hiervoor was 'n aantal hervormings in 1986-87 wat daarop gemik was om private besparings aan te moedig wat toe tot 'n historiese laagtepunt gedaal het. Die opvallendste was die hervorming wat belastingaftrekbaarheid van private rente op skuld verminder het. Hierdie maatreëls het gelei tot 'n harde landing vir die ekonomie wat veroorsaak is deur die ineenstorting van die huismark.
Die tydperk van lae groei is verder verleng deur die internasionale resessie in 1992. In 1993 het nog 'n verandering van regime in die Deense ekonomiese beleid plaasgevind. 'N Nuwe Sosiaal -Demokratiese regering het besluit om die ekonomie te begin deur middel van 'n matige fiskale uitbreiding, terwyl dieselfde regering in 1994 die arbeidsmarkbeleid aansienlik verskerp het, soos ons gesien het. As gevolg van hierdie maatreëls het die Deense ekonomie vanaf 1994 'n tydperk van matige groei binnegegaan, terwyl werkloosheid geleidelik tot op die vlak van die sewentigerjare gedaal het. 'N Nuwe kenmerk wat Deense ekonome nog steeds verbaas, is dat die afname in werkloosheid oor hierdie jare nog nie 'n toename in die looninflasie tot gevolg gehad het nie.
Denemarke aan die begin van die een-en-twintigste eeu pas in baie opsigte by die beskrywing van 'n klein suksesvolle Europese ekonomie volgens Mokyr (2006). Anders as in die meeste ander klein ekonomieë, is die Deense uitvoer egter breed gebaseer en het hulle geen 'nis' op die wêreldmark nie. Soos sommige ander klein Europese lande, Ierland, Finland en Swede, het die kort termyn ekonomiese skommelinge soos hierbo beskryf, het die Europese sakesiklus die afgelope dertig jaar nie noukeurig gevolg nie (Andersen 2001). Die binnelandse vraag en die binnelandse ekonomiese beleid het immers 'n deurslaggewende rol gespeel, selfs in 'n baie klein en baie oop ekonomie.
Abildgren, Kim. "Reële effektiewe wisselkoerse en konvergensie van koopkrag-pariteit: empiriese bewyse vir Denemarke, 1875-2002." Skandinawiese resensie oor ekonomiese geskiedenis 53, nee. 3 (2005): 58-70.
Andersen, Torben M. et al. Die Deense ekonomie: 'n internasionale perspektief. Kopenhagen: DJØF Publishing, 2001.
Andersen, Torben M. en Michael Svarer. "Flexicurity: den danska arbeidsmarknadsmodellen." Ekonomiese debat 34, nee. 1 (2006): 17-29.
Banggaard, Grethe. Bevolkningsfremmende foranstaltninger en faldende kinderedødelighed. Danmark, ca. 1750-1850. Odense: Syddansk Universitetsforlag, 2004
Hansen, Sv. Aage. Økonomisk wegst i Danmark: Deel I: 1720-1914 en Deel II: 1914-1983. København: Akademisk Forlag, 1984.
Henriksen, Ingrid. "Vermy inskakeling: koöperatiewe bakkerye in Denemarke, 1882-1903." European Review of Economic History 3, nee. 1 (1999): 57-78
Henriksen, Ingrid. "Verblyfreg in die laat agtiende-eeuse Denemarke." Vooruitgang in die landbou -ekonomiese geskiedenis 2 (2003): 21-40.
Henriksen, Ingrid en Kevin H. O'Rourke. "Aansporings, tegnologie en die verskuiwing na melkery die hele jaar deur in die laat negentiende-eeuse Denemarke." Ekonomiese geskiedenisoorsig 58, nee. 3 (2005) :. 520-54.
Johansen, Hans Chr. Deense bevolkingsgeskiedenis, 1600-1939. Odense: University Press of Southern Denmark, 2002.
Klovland, Jan T. "Monetêre beleid en besigheidsiklusse in die tussenoorlogse jare: die Skandinawiese ervaring." European Review of Economic History 2, nee. 3 (1998): 309-44.
Maddison, Angus. Die Wêreld Ekonomie: 'n Duisendjarige Perspektief. Parys: OESO, 2001
Mokyr, Joel."Suksesvolle klein oop ekonomieë en die belangrikheid van goeie instellings." In Die pad na voorspoed. 'N Ekonomiese geskiedenis van Finland, geredigeer deur Jari Ojala, Jari Eloranta en Jukka Jalava, 8-14. Helsinki: SKS, 2006.
Pedersen, Peder J. "Naoorlogse groei van die Deense ekonomie." In Ekonomiese groei in Europa sedert 1945, onder redaksie van Nicholas Crafts en Gianni Toniolo. Cambridge: Cambridge University Press, 1995.
OESO, Werkvooruitsigte, 2005.
O'Rourke, Kevin H. "The European Grain Invasion, 1870-1913." Journal of Economic History 57, nee. 4 (1997): 775-99.
O'Rourke, Kevin H. en Jeffrey G. Williamson. Globalisering en geskiedenis: die evolusie van 'n negentiende-eeuse Atlantiese ekonomie. Cambridge, MA: MIT Press, 1999
Topp, Niels-Henrik. "Invloed van die openbare sektor op aktiwiteit in Denemarke, 1929-39." Skandinawiese resensie oor ekonomiese geskiedenis 43, nee. 3 (1995): 339-56.
1 Denemarke sluit ook die Faeröer -eilande in, met tuisheerskappy sedert 1948, en Groenland, met tuisregering sedert 1979, beide in die Noord -Atlantiese Oseaan. Hierdie gebiede word uit hierdie rekening weggelaat.