Ou landsvlag ‘deel van geskiedenis’Die gelykheidshof het Maandag ‘n aansoek van die Nelson Mandela-stigting en die Menseregtekommissie aangehoor om ’n verklarende bevel te kry oor duidelikheid oor die definisie van haatspraak. (Foto met vergunning van Forum Nuus) Die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK) sê hy verdedig nie die ou Suid-Afrikaanse landsvlag nie, maar staan die Nelson Mandela-stigting (NMS) en die Menseregtekommissie (MRK) se aansoek in die gelykheidshof – waar hulle ŉ verklarende bevel vra oor die definisie van haatspraak – nogtans teen. Die FAK is ŉ vriend van die gelykheidshof in dié saak wat gister begin het. Dr. Danie Langner, besturende direkteur van die FAK, het gesê hulle betoog beklemtoon die kultuurhistoriese diepte van die ou landsvlag. Hulle voer aan die wortels van die vlag strek eeue terug. “Onder die vaandel van die ou landsvlag het Suid-Afrika saam met die Geallieerde magte teen Hitler en die Nazi’s in Italië en Noord-Afrika geveg. Net so het Suid-Afrikaners van alle rasse onder die vaandel van die vlag teen die Kommuniste in die Koreaanse oorlog en Bosoorlog geveg,” het Langner gesê. Hy het gesê baie republikeinse Afrikaners het destyds óók nie van die vlag gehou nie. “Die FAK het baie begrip vir die emosies en betekenis wat baie Suid-Afrikaners aan die ou landsvlag heg. Dit kan en mag nie weggeredeneer word nie. Die ander kant is tog: onder die vaandel van die ou vlag is Nelson Mandela vrygelaat en die ANC ontban. Die kleure van die ou vlag is ook opgeneem in die nuwe vlag.” Volgens Langner beskou baie Afrikaners die ou landsvlag as ŉ kultuursimbool en ŉ deel van die geskiedenis. “Dit is onwaar om sonder meer aan te neem die ou landsvlag beteken vir die meerderheid Afrikaners ŉ terughunkering na apartheid. Die kernvraag is nie wat is polities korrek nie, maar eerder wat is wysheid te midde van al die emosies en politieke bagasie? Wat is billik en regverdig en ruimteskeppend teenoor almal? Is dit in ŉ diverse land wys om historiese simbole te kriminaliseer?” het Langner gesê. Die FAK voer aan die stigting kan nie ŉ bevel aanvra om mense se toekomstige gedrag (die vertoning van die ou vlag) te kriminaliseer (strafbaar te maak) nie. Langner het gesê waar daar getwyfel word, moet vryheid van spraak heers, selfs al is daardie spraak aanstootlik. Die hooggeregshof in Johannesburg, wat sit as gelykheidshof, het gister onder meer betoë aangehoor dat die ou landsvlag “rassisties” en ŉ “simbool van rassehaat” is. Daar is ook aangevoer diegene wat dit vertoon, hunker terug na apartheid en die oorheersing van wit mense oor swart mense. Die NMS en MRK hoop dat die vertoon van die ou landsvlag verbied kan word. Hulle vra in dié aansoek nie vir ŉ algehele verbod op die vlag nie, maar voer aan dat dit in die konteks van byvoorbeeld museums tuishoort. Die NMS het die aansoek aanvanklik teen die burgerregtegroep AfriForum ingedien nadat die NMS aangevoer het dat van sy lede die ou vlag tydens Swart Maandag-protesoptogte teen plaasmoorde in 2017 vertoon het. AfriForum staan die aansoek teen en ontken die aantygings. AfriForum voer in hofstukke aan dat ŉ wye verbod op die ou vlag ongrondwetlik sal wees en sal neerkom op ŉ miskenning van spraakvryheid. Ernst Roets, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum, het vroeër gesê AfriForum is daartoe verbind om die reg op vryheid van spraak te beskerm, terwyl aktiewe stappe gedoen moet word om ware haatspraak te beveg. Die saak is vandag hervat.