Teilhard was ‘n priester, maar ook geoloog wat soos min ander die aarde, die heelal en die kosmos se geheime probeer ontrafel het. ‘n Belangrike ‘denkinstrument’ om die heelal te verstaan, was (volgens Teilhard) evolusie. Hy het dit egter op ‘n baie besondere manier gebruik: hy het dit in sy teologiese denkraamwerk ingebou en God en mens en wêreld van hieruit probeer verstaan.
Daar was ook ‘n ander kant van Teilhard se lewe wat vroeg al ontwikkel is: sy groot belangstelling in die natuurwêreld. Sy pa het hom van jongs af geleer om dinge soos insekte en voëls en veral klippe te versamel en te beskryf. Later in sy lewe sou hy van die wêreld van sy jeug sê dat dit vir hom ‘n ‘museum was van natuurgeskiedenis en wildbewaring, die oorsprong van sy eerste vreugdevolle ontdekkings’ (Durand 2013:30). Hierdie belangstelling in die natuur het mettertyd tot ‘n oorweldigende liefde vir die kosmos gegroei.
Dít het egter tot groot innerlike spanning gelei. As teologiestudent het hy geworstel met sy verlange na die ‘mistieke onttrekking aan die wêreld’ (soos Thomas à Kempis se werk hom geleer het) én sy drang om die kosmos, die heelal te bestudeer. Dit was as ‘t ware ‘n drang weg ván die wêreld en ná die wêreld. Hierdie twee kante of belangstellings of drange word mettergaan in sy oortuiging verenig dat hy God ook as natuurnavorser kan liefhê; hy kon God en kosmos saam harstogtelik liefhê.
Alhoewel die tydsgees skepties teenoor evolusie gestaan het, het Teilhard dit naatloos met sy teologie verenig. Die opgestane Christus was vir Teilhard die Kosmiese Christus, die Een wat alles met sy teenwoordigheid vul. Aan ‘n vriend skryf hy tydens die Eerste Wêreldoorlog dat hy Christus hartstogtelik lief wil hê, en ‘die kosmos met ‘n groot liefde bemin’ (Durand 2013:53).
Durand sê tereg dat die ‘mistieke aard van (Teilhard se) vroomheid’ dit vir hom as ‘t ware moontlik gemaak om die mistieke aard van die wêreld en natuur se evolusie in sy teologie te integreer. En daarom kon hy God ook in alles soek, in elke deeltjie van die kosmos ontdek (Durand 2013:58).
En om te kon sê wat Teilhard wou sê, was die evolusie baie belangrik. Die evolusiedenke het hom die woorde en begrippe en die perspektiewe gegee om oor God, Christus, die wêreld en ons te praat. Volgens Paulus sug die skepping in Romeine 8:22 na vervulling: ‘Ons weet dat die hele skepping tot nou toe sug in die pyne van verwagting’, en getrou aan sy evolusiedenke sê Teilhard dat God deur Christus hierdie verwagting ‘evolusionêr’ vervul. Jesus is dus meer as net die Een wat vir ons sondes gesterf het, want Hy is die kosmiese Christus wat die heelal vul, maar ook groter as alles en almal is.
By Teilhard het dinge amper te ver gegaan. Voortdurend is beperkings op hom gelê soos dat hy hom minder met die teologie en meer met die geologie moes besighou. Van sy boeke kon nie gepubliseer word nie omdat die kerk teen sy sieninge gekant was. Altyd moes daar toestemming van die hoof van die Jesuïete-orde en ander amptenare verkry word en altyd het hy gepoog om sy publikasies vir die kerklike owerhede aanvaarbaar te maak. Op ‘n keer is selfs gesê dat hy sy standpunte moes terugtrek anders kon hy nie meer priester wees nie. Hy wou nie, maar omdat hy ook nie sonder kerk en priesterskap kon leef nie, het hy toegegee. Dit was egter nie genoeg nie want Teilhard is ook na China verban omdat hy ‘n verleentheid vir die kerk in Parys geword het (Durand 2013:237). Dit was nie vir hom maklik nie want waar hy ook al was, het hy na Parys verlang.