In ’n pleidooi voor die vergadering van die NG Kerk se onlangse Algemene Sinode het dr Arnau van Wyngaard van Shiselweni Homebased Care op ’n nugter dog roerende wyse na die hongersnood in Swaziland verwys. ’n Daaglikse werklikheid vir duisende van dié land se inwoners, het hy gesê. CONETTE LE ROUX het meer gaan uitvind.
Christus se hande en voete In 2005 het dr Van Wyngaard en sy gemeente besluit om “die hande en voete van Christus in die gemeenskappe wat die kerk omring” te word. Dit sou hulle deur middel van ’n tuisversorgingsprogram wou regkry. Geen maklike taak in ’n land waar 70% van die bevolking in uiterste armoede leef nie. En waar 26% van die volwasse bevolking MIV-positief is (die hoogste voorkomssyfer in die wêreld) nie. Aanvanklik is daar 32 vrywilligers opgelei om mense wat liefde en ondersteuning benodig te kon bystaan.
Hoewel die meeste van laasgenoemde vroue en kinders is, is geslag en geloof geensins bepalend vir wie hulp ontvang nie. Vandag is daar meer as 1 000 vrywilligers wat uit die gemeenskap kom, en wat opgelei is in die kritiese aspekte van die tuisversorging van MIV-positiewe mense. Sonder enige vergoeding word daar só aan sowat 4 000 Swazi’s ondersteuning gebied. Die projek beskik ook nou oor ’n sentrum vir vroeë-kinderontwikkeling, vertel dr Van Wyngaard. “Hier ontvang 35 kinders én 197 wees- en weerlose kinders daagliks ’n gebalanseerde maaltyd – wat vir baie die enigste ordentlike kos is wat hulle ooit kry.”
Volgens dr Van Wyngaard het die Shiselweni-projek tot dusver ’n reuse-verskil in die bestryding van MIV gemaak. “Die sterftesyfer onder die mense wat deur ons ondersteun word, het drasties gedaal – vanaf 35,3% in 2008 tot 11,7% in 2012. Deur die uitdagings en die stigmas te oorkom, het die SHBC-vrywilligers die lede van die gemeenskap oorgehaal om hulle vir MIV te laat toets. Indien hulle MIV-positief is, moedig die vrywilligers die betrokkenes aan om anti-retrovirale medikasie (ARV’s) te gebruik.”
Die oplossing: Kos. En nóg kos In die hartjie van Shiselweni woon Shorty Khumalo (59) – dr Van Wyngaard se regterhand en die afgelope agt jaar SHBC se hoofbedryfsbeampte. Vra jy haar uit oor haar grootste uitdagings hier, antwoord sy: “Dit is moeilik om iemand te oortuig om medisyne op ’n leë maag te drink.” Sy sê: “Jy sal sleg voel as jy ’n pynpil op ’n leë maag drink – ARV’s op ’n leë maag maak jou báie siek. Sommiges sê dit voel asof jy skeermeslemmetjies sluk. Daarom hou baie pasiënte hier op om hulle ARV’s te drink – en hulle sterf.”
Kinders móét eet! Shorty vertel hoe sy, wanneer sy nie naweke by die sopkombuis is nie, aan haar eie kinders geld gee om vir die weerlose kinders wat kom inloer ’n bietjie melk of ’n ietsie te ete te gee. “Gelukkig gee my drie kinders ook om vir ander,” sê sy. “My skoonseun sê gewoonlik: ‘Gee vir die kinders óns kos; ons is oud en het nie nodig om te eet nie. Maar kinders móét eet!”