BO: Natalie swem altyd sonder haar kunsbeen. Die agterstand wat sy het vergeleke met swemmers met twee bene, is baie duidelik op hierdie foto, wat algemeen op die wêreldwye web gekopieer is en waarvan die presiese bron onseker is.
AT ’n skouspel was dit nie. Die verbluffende tonele van 24 paar roterende vroue-arms op die water, soos die roerige vlerke van ’n swerm ooievaars wat onderweg is na die somer.
Elkeen in Suid-Afrika wat hiervoor opgestaan het in—of wakker gebly het tot—die donker vroeë oggendure, sal ook die veggees van hul eie swemheldin in die Olimpiese roeiboot-meer onthou. Hulle sou regstreeks op die televisie gekyk het na die veeleisende vroueswemnommer oor 10 km in Beijing, waar dit natuurlik reeds lankal dag was, soos die aarde om sy as tol.
Natalie du Toit het weliswaar nie gewen nie. Nie eens byna nie. Sy het sestiende geëindig op daardie besonderse dag in Augustus 2008, met die skrale troos dat daar darem nog agt swemsters agter haar was. Maar tog: dat sy hoegenaamd as ’n swemster vir die Olimpiese Spele kon kwalifiseer en haar toe boonop met aplomb tussen die bestes kon laat geld, is al klaar meer as merkwaardig, as ’n mens in ag neem hoe hierdie jong vrou liggaamlik gestremd is.
Soos almal weet, het ons Natalie net een en ’n halwe been. Haar linkeronderbeen is in Februarie 2001 geamputeer nadat sy in die Kaap, waar sy woon, met haar bromponie in ’n ongeluk betrokke was. Sy was op pad terug skool toe nadat sy ’n swemoefening gehad het toe sy en ’n motor wat uit ’n parkeerterrein gekom het teen mekaar bots.
Natalie onthou hoe geskok sy destyds as ’n skoolmeisie was, ’n tiener met soveel ideale en so te sê nog op die drumpel van ’n goue era in haar lewe. Oor en oor het sy gesê: “Ek het my been verloor, ek het my been verloor.”
Maar hoe het sy dan gekom tot waar sy vandag ’n ikoon vir die ganse wêreld geword het—die toonbeeld van die oorwinning van die menslike gees oor terugslae en rampspoed?
Van kleins af het sy immers haar vasberadenheid om te presteer in dit waarvoor sy ’n kennelike aanleg gehad het—swem—baie duidelik laat blyk aan wie ook al met haar liggaamlike opvoeding gemoeid was. En toe sy ’n tiener word, nog op skool aan Kaapstad se Reddam House College (Constantia-kampus), het sy gesorg dat die hele Suid-Afrika deeglik kennis neem van haar vermoë. Trouens, die talentvolle Natalie was slegs veertien toe sy internasionaal in swem begin meeding het. Dit was in 1998 toe sy aan die Statebondspele in Kuala Lumpur, Maleisië, deelgeneem het.
Toe volg die ongeluk wat haar haar been gekos het, maar nie haar wilskrag en haar visie nie. Toe sy haar in 2002 by die Statebondspele in Manchester, Engeland, as agttienjarige met wêreldrekordtye in vryslagnommers vir veelgestremdes onderskei, het almal geweet hier is steeds ’n wenmeisie, maar toe maak sy boonop sportgeskiedenis deur vir die finaal van die 800m-vryslag vir niegestremdes te kwalifiseer.
Natalie het nie gewen nie, maar dit was die eerste keer in die moderne tyd dat ’n gestremde atleet die finaal van ’n nommer vir niegestremdes in ’n internasionale swemkompetisie kon haal. Sy is aan die einde van die Manchester-Spele met die eerste David Dixon-toekenning as Uitmuntende Atleet van die Spele vereer.
By die Paralimpiese Spele later die jaar in die einste Athene sou sy die medaljes ingeryg: vyf goues, een silwer. In 2006, by die Statebondspele in Melbourne, Victoria, Australië, het sy goue medaljes gewen in dieselfde nommers as waarin sy in Manchester geseëvier het, en dieselfde jaar ses goues losgeswem by die vierde IPC-Wêreldswemtoernooi in Durban, Suid-Afrika, waar sy algeheel derde geëindig in ’n resies waaraan 36 mans en 20 vroue deelgeneem het. (IPC staan vir “International Paralympic Committee”).
IN Beijing het sy die Suid-Afrikaanse vlag by die luisterryke openingsplegtigheid gedra—’n gepaste verering vir ’n besonderse jong vrou van 24 jaar wat die eerste swemster sonder ’n ledemaat geword wat nog ooit vir die Olimpiese Spele gekwalifiseer het.
Haar omhooghouding van die vlag was ook simbolies van hoe sy haar land se naam hoog hou met ’n standvastige en deurdrywende gesindheid wat bo soveel teëspoed kan uittroon. Dit was in ’n Spele wat ongelukkig andersins so bedroewend vir Suid-Afrika sou verloop.
Ook vir Natalie het die 10km-nommer nie so goed verloop as wat sy gehoop het nie. Haar nousluitende swemkeps het aan ’n boei vasgehaak en sy moes haar aandag verdeel deur daarmee te peuter en seker te maak dat dit nie afval nie.
Nee, Natalie, ons almal wat dankbaar is vir wat jou sonnige positiwiteit vir ons beteken in ’n gebroke wêreld met sy baie pyn—ons almal weet dit was baie meer as dit.