83% sê ‘ja’ vir staking by Sasol oor wit uitsluitingSasol se Secunda-aanleg. Foto: Jóhni Steenkamp Altesaam 83% van Solidariteit se lede by Sasol in Secunda het ja gestem vir ŉ staking teen die maatskappy se uitsluiting van wit werknemers uit ŉ personeelaandeleskema. Solidariteit-lede by Sasolburg se aanlegte sal op Maandag 27 Augustus oor die aangeleentheid begin stem. Dit sal die eerste keer in Suid-Afrika se geskiedenis wees dat wit werkers oor rasse-uitsluiting staak. Afgesien van die staking beplan Solidariteit ook ŉ nasionale protes waaraan mense landswyd sal kan deelneem. Volgens dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, is die Sasol-kwessie ŉ gevallestudie oor die uitsluiting wat wit mense oor die algemeen ervaar. “Ons gaan ŉ reuseveldtog van stapel stuur waardeur mense die Sasol-werkers sal kan steun. ŉ Spesiale blad is op www.solidariteit.co.za geskep waar mense dié werkers kan steun,” het Hermann Sondag gesê. “Steun vir die staking is oorweldigend. Dit dui op die vlakke van frustrasie onder ons lede. Sasol het net eenvoudig té ver gegaan. Die reël wat ten opsigte van personeelaandeelskemas by ander maatskappye geld, veral in die mynbedryf, is dat alle werknemers daarby ingesluit word, ongeag ras. Die onderliggende boodskap wat ons uit ons lede se antwoorde kry, is dat genoeg genoeg is!” het Hermann gesê. Herman het gesê dié aksie spruit nadat Sasol ŉ bemagtigingskema, Khanyisa, afgekondig het wat aandele ter waarde van R500 000 aan sy swart werknemers toeken. Khanyisa volg op die Inzalo-skema wat finansieel misluk het. Inzalo het wel wit werknemers ingesluit. “In praktyk beteken dit dat ŉ wit Sasol-werknemer wat 30 jaar by Sasol werk, geen voordeel kry nie, maar ŉ werknemer wat drie maande by Sasol werk, kry R500 000. Werkers wat dieselfde werk doen, kry verskillende voordele. Die besluit van Sasol gaan werkers in rassekampe verdeel en gaan rassespanning opjaag,” het Hermann gesê. Hermann het gesê die konsepmynbouhandves wat onlangs in die Staatskoerant vir kommentaar gepubliseer is, maak dit duidelik dat ŉ personeelaandeelskema inklusief moet wees en nie werkers op grond van ras mag verdeel nie. “Die manifes maak net voorsiening vir werknemers wat reeds deur aandeelskemas vergoed word. Ras is nie ŉ kriterium nie. Sasol se skema druis lynreg in teen die mynbouhandves en die praktyk in die bedryf. Hul skema is ŉ onbuigsame rasseskema wat net ten doel het om bemagtigingspunte te kry. Dit gaan nie oor die bemagtiging van werkers nie, maar oor die kommersiële waarde van ŉ telkaart,” het hy bygevoeg. Solidariteit verskil ook van Sasol oor die hantering van die vorige skema, Inzalo, en die uitsluiting van pensionarisse van verdere voordele van dié skema. Solidariteit het ongeveer 6 300 lede by Sasol. Inzalo het op 18 Mei vanjaar ten einde geloop. Solidariteit het ŉ dispuut by die KVBA aangeteken en aangevoer wit werknemers mag staak om soortgelyke voordele te bekom. Die KVBA het einde Mei bevind dat Solidariteit se dispuut as ŉ saak van gemeenskaplike belang geklassifiseer en dus verder deur die KVBA ondersoek moet word. Solidariteit-lede is kort daarna amptelik toestemming gegee om wettig te staak.