Ouderdomverwante uitdagings en hoe om steeds ̓n gelukkige oudag te beleef - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Ouderdomverwante uitdagings en hoe om steeds ̓n gelukkige oudag te beleef
Ouderdomverwante uitdagings en hoe om steeds ̓n gelukkige oudag te beleef
"Alle mense verouder. Almal is onderweg. Almal ervaar dit net nie so intens nie. Mense op pad na aftrede beleef bepaalde vrese, vrae, kommer. Die ouerwordende persone bevind hulleself in 'n draaikolk van tipiese ouerword-uitdagings. Almal volg dié roete" (Dr Petrus Moolman).
Die uitdagings wat elkeen ervaar, is tot 'n meerdere of mindere mate dieselfde, ondanks sosiale groepering of finansiële stand. Vervolgens word enkele van hierdie uitdagings bespreek, asook hoe jy dit kan hanteer om steeds 'n sinvolle en gelukkige oudag te beleef.
Jy voel dat jy vir niemand meer iets beteken nie en 'n las is vir jou familie, vriende en die gemeenskap. Dit kan jou selfbeeld skaad.
Die goeie nuus is dat jy steeds vir baie mense iets beteken. Indien jy by jou kinders woon, help met huistake of hou die kleinkinders besig deur vir hulle stories te lees. Indien jy in 'n aftreeoord woon, help jou buurvrou met take waarmee sy dalk sukkel (volgende keer help sy jou weer). As jy steeds mobiel is, raak betrokke by gemeenskapsliefdadigheidsprojekte. Wend jou stokperdjie aan om vir ander iets te beteken – brei mussies vir vroeggebore babas of hekel kniekombersies vir behoeftiges.
Afsondering en eensaamheid
Die grootste verlies en rede vir eensaamheid is die afsterwe van 'n lewensmaat. Dit kan ook die gevolg wees van swak gesondheid of immobiliteit wat jou verhoed om uit te gaan, of omdat jy nooit besoek ontvang nie. Jy kan vereensaam omdat jou kinders ver woon en jou nie gereeld kan besoek nie, of omdat familie of jarelange vriende verhuis of sterf. Indien jy nie meer kerk toe kan gaan nie, voel jy dalk op geestelike gebied afgesonder.
Indien jy nie die verlies van jou lewensmaat op jou eie kan hanteer nie, raadpleeg 'n berader of gesels met iemand daaroor. Sosiale interaksie (betrokkenheid by familie, vriende en die gemeenskap) is noodsaaklik om eensaamheid te beveg. Raak betrokke by aktiwiteite wat die aftreeoord, kerk of 'n dienssentrum naby jou aanbied. Nooi jou buurvrou wat dalk net so eensaam is, vir tee. Reik uit na en behou deur teks- of stemboodskappe kontak met jou kinders, familie en vriende, al woon hulle ver. Om deel te wees van 'n geloofsgemeenskap kan ook eensaamheid help bekamp. Gebeds-, omgee- en ondersteuningsgroepe is van onskatbare waarde regdeur 'n mens se lewe – nog meer so vir bejaardes. Waar moontlik, en indien jou gesondheid dit toelaat, bly betrokke by jou gemeente. Woon eredienste en Bybelstudiegeleenthede by. Indien dit onmoontlik is, versoek dat 'n predikant, pastoor, ouderling of diaken of selfs net 'n lidmaat wat omgee, jou gereeld besoek.
Selfverwaarlosing en die verwaarlosing van jou leefruimte omdat jy depressief, siek, of bloot ongemotiveerd voel
Jy eet ongesond, of vergeet om jou medikasie te gebruik. Dalk voel jy dat niemand jou ooit besoek nie en jy nooit uitgaan nie, so waarom sal jy jouself versorg of jou blyplek opruim?
Sien om na jou fisieke welstand deur gereelde oefening (indien jou gesondheid dit toelaat), gesonde eetgewoontes en genoeg slaap. Maak 'n punt daarvan om jouself soggens te versorg – was/bad/stort, trek netjies aan, versorg jou hare. 'n Gesonde en goed versorgde liggaam huisves 'n gesonde gees.
Versorg jou leefruimte ( 'n kamer in jou kinders se huis is of in 'n aftreeoord, 'n wooneenheid in 'n aftreeoord, of waar ook al). Skep 'n veilige, georganiseerde en mooi omgewing. Maak seker dat daar geen items rondlê of los matte is wat die gevaar skep vir val en beserings nie. Verfraai jou leefruimte met persoonlike goedjies, jou eie beddegoed en gordyne, 'n paar foto's, boeke. 'n Knus omgewing is goed vir die gemoedstemming. Skep 'n aangename atmosfeer met mooi musiek.
Afname in mobiliteit
Dit het verskeie oorsake, byvoorbeeld ernstige knie- en heupbeserings asook kopbeserings wat jy kan opdoen wanneer jy val. Chroniese siektes en/of pyn, asook siggestremdheid of fisieke gestremdheid wat jou aan 'n rolstoel kluister of veroorsaak dat jy met 'n loopraam moet beweeg, beperk ook mobiliteit. Dit beteken afhanklikheid betreffende fisiese versorging tuis of in 'n versorgingsentrum/ouetehuis/aftreeoord. Dit maak jou ook afhanklik van ander vir vervoer kerk toe, dokter of apteek toe, om inkopies te gaan doen, of om sosiale geleenthede by te woon.
Indien jy dit kan bekostig, is tuisversorging die ideale keuse. Andersyds kan 'n familielid help. In minder ernstige gevalle en waar slegs vervoer net nodig is om by plekke te kom, aanvaar die hulp wat ander aanbied (mense help graag) of benut beskikbare dienste. Dit word soms in kerkblaadjies of by dienssentrums geadverteer.
Algemene gesondheid en toegang tot gesondheidsdienste
Indien jy reg deur jou lewe 'n gesonde leefstyl handhaaf, kan swak gesondheid moontlik voorkom word. Ouderdom mag egter moontlik een of meer van die volgende siektetoestande teweegbring: osteoporose, artritis, hartsiektes, inkontinensie, diabetes, beroerte, kanker en ander chroniese toestande, waarvan die meeste die gebruik van chroniese medikasie vereis.
Indien jy om finansiële redes nie meer 'n mediese fonds het nie, beteken dit dat jy in die geval van ernstige siekte moontlik in 'n staatshospitaal sal beland, of daar is nie geld vir tandartse, oogkundiges of oudioloë nie. Jy het moontlik nie vervoer om by klinieke, apteke of dokters uit te kom vir roetine-ondersoeke, of voorskrifte vir chroniese medikasie nie.
Die ideale oplossing is lidmaatskap van 'n mediese fonds. Volwasse kinders of ander familielede kan jou dalk bystaan met lidmaatskap van 'n mediese fonds met 'n hospitaalplan-opsie. Die alternatief is staats-/munisipale klinieke vir persone sonder 'n mediese fonds en Sassa-pensioenarisse. Triomf Kliniek in Pretoria-Wes bied mediese dienste aan persone regoor Suid-Afrika (en word onder andere deur Solidariteit Helpende Hand ondersteun). Al wat nodig is vir 'n eerste afspraak is 'n verwysing en 'n afskrif van jou ID dokument (triomfpretoria@telkomsa.net; Tel. 012 327 7818).
Afname in kognitiewe vermoë
Dit beteken dat jy sukkel om nuwe dinge aan te leer of om dinge te onthou. Demensie, waarvan Alzheimersiekte die mees algemene vorm is, kom algemeen by bejaardes voor. Jou kognitiewe vermoë kan ook ingeperk word deur siektetoestande soos 'n beroerte. Dit kan jou angstig maak en ook allerlei praktiese implikasies hê, soos om te vergeet om jou medikasie te gebruik of om jou blyplek se deure te sluit.
Moenie huiwer om geheueprobleme te laat evalueer omdat jy dink dat daar niks aan die saak gedoen kan word nie. Jy kan ook jou brein aktief en jou verstand helder hou en selfs toestande soos Alzheimersiekte bekamp deur die invul van blokkiesraaisels, Sudoku en ander breinspeletjies. Om te lees en skryf en die aanleer van 'n nuwe stokperdjie verbeter algemene kognitiewe funksies. 'n Mens is nooit te oud om jou tegnologiese vaardighede te verbeter of om nuwe vaardighede aan te leer nie. Om insidente uit jou kinderdae te herroep en aan jou kleinkinders oor te vertel, verrig wondere vir jou geheue. In geselskap, gee gerus jou mening oor sake of deel ervarings uit jou jong dae.
Jy is bang omdat jy nie seker is of jy gereed om te sterf nie, of omdat daar onafgehandelde sake tussen jou en jou kinders/familie is. Jy wil nie aan die einde van jou lewe afhanklik wees van lewensondersteunende apparaat nie, maar niemand is bewus van hierdie wens van jou nie.
Gesels met iemand wat jy vertrou oor jou vrese, onsekerhede en laaste wense. Dit kan jou familie of 'n pastorale berader of predikant wees. Dit gee jou gemoedsrus sodat jy met vrede in jou hart jou laaste dae tegemoet sal gaan. Stel jou wense op skrif terwyl jy nog kan. Lees gerus hierdie artikels:
(https://welstand.solidariteit.co.za/lewende-testament-belangrike-besluite-oor-jou-lewe-terwyl-jy-nog-kan/ en https://welstand.solidariteit.co.za/palliatiewe-sorg/).
'n Nuttige bron om aan jou en jou familie leiding te gee oor gesprekvoering voor en oor die dood, is https://welstand.solidariteit.co.za/hoe-om-n-gesprek-met-n-sterwende-persoon-te-voer/.
Enige van die uitdagings hierbo genoem, kan depressie veroorsaak. Indien jy een of meer van hierdie emosies ervaar (voortdurende hartseer, 'n gevoel van hopeloosheid en hulpeloosheid, geïrriteerdheid, verlies aan belangstelling in dinge wat vantevore plesier verskaf het, moegheid, slaap- en konsentrasieprobleme) ly jy waarskynlik aan depressie.
Indien jy die emosies oor 'n lang tyd ervaar, gesels met iemand daaroor – 'n vriendin wat jy kan vertrou, jou kinders, 'n predikant of pastorale berader, of 'n sielkundige. Dis nie 'n skande nie. 'n Gesonde leefstyl is ook 'n uitstekende teenvoeter vir depressie (Sien ook punt 3). Bekamp depressie deur dinge te beoefen wat jy geniet – lees, tuinwerk, mooi musiek, 'n stokperdjie soos hekel, brei, of handwerk.
Jy kán, ondanks allerlei uitdagings, steeds 'n gelukkige en sinvolle oudag beleef.
Bethesda Health. https://www.bethesdahealth.org/blog/2019/06/19/7-ways-to-improve-quality-of-life-for-seniors/
Better health while ageing. https://betterhealthwhileaging.net/7-commonly-neglected-problems-to-address-healthy-aging/
Daily Caring. https://dailycaring.com/5-ways-to-improve-quality-of-life-for-seniors/
Family Matters. https://familymattershc.com/common-problems-for-elderly/
Kindly Care. https://www.kindlycare.com/10-ways-to-improve-an-elders-quality-of-life/
Mason Finance. https://www.masonfinance.com/blog/problems-of-elderly/
Smith Life Home Care. https://www.smithlifehomecare.com/what-are-the-biggest-challenges-for-elderly-people-in-our-society