Slagoffer van bendeverkragting wil ander helpJoanita Smit (Foto: Verskaf) [WAARSKUWING] Die berig bevat ontstellende besonderhede en is nie geskik vir sensitiewe lesers of kinders nie. Joanita Smit was net 16 jaar oud toe sy by ’n partytjie deur vier seuns verkrag is. Min het sy geweet dat daardie dag haar lewe onherroeplik sou verander. Sy wil nou as terapeut opgelei word sodat sy ander kan help om soortgelyke trauma te verwerk. Smit (46) het jare lank nie ’n woord oor haar verkragtings gerep nie en dié geheim het sy tol op haar geestesgesondheid geëis. Sy het as 24-jarige haar eie lewe probeer neem, maar is betyds gered sodat sy haar oorwinningstorie kan vertel en só ander verkragtingslagoffers kan help. Die ondenkbare Die verkragtings het in Februarie 1992 in Bloemfontein plaasgevind by Smit se vriendin se verjaarsdagpartytjie. Ná die partytjie het Smit by haar vriendin se kamer ingegaan om haar bikini uit te trek. “Terwyl ek my bikini se bostuk uitgetrek het, het die kamerdeur oopgegaan. Ek het met my rug na die deur gestaan en gedink dit is my vriendin wat inkom. Ek het omgedraai en gesien dit is vier van die outjies wat by die partytjie was,” vertel Smit. Smit was saam met die seuns in dieselfde laerskool en kerk. “Die eerste ding wat in my kop gekom het, was dat hulle dalk per ongeluk in die kamer beland het. Ek het nie tóé gedink iets gaan gebeur nie.” Toe die een seun haar mond toedruk en haar dreig om stil te bly, het sy vir die eerste keer besef daar is fout. “Als het binne ’n sekonde gebeur. My swembroekie is afgetrek, ek is op die grond gegooi en daarna is ek deur al vier seuns verkrag. ’n Veg-of-vlugreaksie het nie ingeskop nie. Ek was net so oorweldig deur die idee dat iemand só iets aan my kon doen. “Toe hulle klaar is, het hulle my net daar op die vloer gelos en gesê: Dankie vir die fun wat ons kon hê.” Smit vertel sy het vir nog ’n ruk op die grond gelê voordat sy badkamer toe is om haarself skoon te maak. Sy het toe by haar vriendin aangesluit wat buite besig was om op te ruim. Stilswye Smit het jare lank met die geheim rondgeloop en dit het haar soos ’n kanker van binne af opgevreet. “Ek het myself verwyt en skaam en skuldig gevoel. Ek het gewonder: As ek nie ’n bikini aangehad het óf so vriendelik met die seuns was nie, sou hulle dit dalk nie gedoen het nie? Ek het vir myself gesê dat ek dit verdien het. Omdat verkragting ook so ’n taboe onderwerp in daardie tyd was, het ek eerder besluit om stil te bly. Ek was bang ek word veroordeel.” Smit wou ook nie haar ouers vertel nie, omdat sy hulle “nie wou seermaak nie”. Sy het in matriek erg met haar geestesgesondheid begin sukkel. “Ek het myself fisiek begin seermaak – ek het die emosionele seer met fisieke pyn probeer vervang.” Smit het haar man ’n paar maande ná haar verkragting ontmoet en hulle is sowat sewe jaar later getroud. Terwyl die paartjie verloof was, het Smit haar man van die verkragting vertel, maar sy het die fyner besonderhede weggelaat. Toe Smit 24 jaar oud was, het sy haar eie lewe probeer neem deur ’n oordosis antidepressante te neem. Haar man het betyds op haar afgekom en met haar hospitaal toe gejaag. Sy het daarna ’n berader gaan spreek en mettertyd besef dat sy oor die verkragting sal moet praat. Agt jaar later (2008) is Smit in ’n psigiatriese hospitaal opgeneem en met bipolêre depressie, angsversteuring, slapeloosheid, posttraumatiese stres en obsessief-kompulsiewe versteuring (OCD) gediagnoseer. “Ek glo vas die verkragtings – en die feit dat ek dit opgekrop het – het hierdie afwykings getrigger.” In 2010 het Smit die eerste keer by haar sielkundige oopgemaak oor haar verkragting. “Toe ek die verkragting volledig beskryf het, het soveel dinge begin sin maak. Soveel vrae is beantwoord.” Smit het ’n jaar later opgehou met sielkundige berading en het oor die jare al hoe minder medikasie begin neem. “Om oor die verkragting te praat, was bevrydend.” Die hede Smit het in 2005 haar eie kleuterskool begin, maar moes in 2020 weens die uitwerking van die Covid-19-pandemie die skool se deure sluit. Sy het daarna ’n kort kursus in berading gedoen om verkragtingslagoffers en diegene met geestesafwykings te help. Sy het nou besluit om haar opleiding te verbreed deur haarself as gekwalifiseerde terapeut te bekwaam. ’n Back-a-Buddy-fondsinsamelingsinisiatief is vir Smit begin om genoeg geld in te samel om haar studiegeld te betaal en haar in staat te stel om ’n skootrekenaar te koop. Dertig jaar later gaan dit stukke beter met Smit, hoewel die emosionele littekens van die verkragtings steeds teenwoordig is. “As ek in die winkel staan en Brut-spuitgoed ruik, raak ek angstig, want een van my verkragters het soos dié spuitgoed geruik.” Smit se selfbeeld is weens die verkragtings ook erg geknak. “Ek dra net lospassende klere en geen grimering nie. Ek is bang só iets gebeur weer met my.” Sy is ook oorbeskermend teenoor haar twee dogters. Volgens Smit sal sy die vier seuns nooit kan vergewe vir wat hulle aan haar gedoen het nie, maar sy het haarself wel vergewe. “Ek weet ek het niks verkeerd gedoen nie.”