Wie is Didi Breytenbach?
Haar boeke is goed ontvang deur lesers sowel as resensente, en die feit dat die hoofkarakter in al drie haar boeke nie ‘n speurder is nie, maar ŉ regsgeleerde, dra beslis by tot haar gewildheid. Voeg daarby interessante storielyne en empatie met haar karakters, en jy sal verstaan hoekom daar van Dibi gepraat word as een van die opwindendste nuwe stemme in Afrikaanse ontspanningsfiksie.
Ilse Salzwedel het vir Dibi die bekende Proust-vraelys gegee om te beantwoord.
Wie is Helene de Kock?
Helene de Kock is een van die gewildste skrywers in Afrikaans en sedert haar eerste kortverhaal in haar tweede jaar aan Tukkies in Huisgenoot verskyn het, het daar al meer as veertig romans uit haar pen verskyn.
Die skrywer, Helene de Kock, vertel vir Ilse Salzwedel hoekom sy skryf en sy beantwoord ons Proust-vraelys.
Vyf vrae aan Marita van der Vyver (Misverstand, Penguin Random House, 2017).
In haar dertiende roman ondersoek die baie gewilde skrywer kwessies waarmee talle middeljariges kan identifiseer. Prof. Joan Hambidge, bekende letterkundige, digter en resensent, meen selfs dat dit ŉ tong-in-die-kies ondersoek is na etlike kwessies wat die middeljarige Van der Vyver besig hou, soos “die rol van ‘n suksesverhaal (Griet skryf ‘n sprokie) waarna kritici altyd terugkeer, terwyl sy ook ander werke gelewer het, soos uitstekende kinderboeke en kosboeke.”
Sedert haar topverkoperdebuut Griet skryf ŉ sprokie in 1992 Afrikaanse lesers so betower het dat 10 000 eksemplare daarvan in die eerste maand verkoop is, het daar talle boeke uit Marita se baie kreatiewe pen verskyn. Dit wissel tussen kinderboeke soos Olinosters op die dak, jeugromans soos Hanna Hoekom, kosboeke, outobiografiese vertellings oor haar lewe op die Franse platteland en romans. Tussendeur was daar ook ŉ reeks tydskrifrubrieke vir Sarie. Twee van haar boeke (Hanna Hoekom en Dis koue kos, skat) is verfilm, en Griet-aanhangers sal bly wees om te hoor dat planne vir hierdie langverwagte film ook goed vorder.
Marita se volwasse romans is almal in Engels, Hollands en Duits vertaal, terwyl Griet skryf 'n sprokie in twaalf tale vertaal is. Dit was die eerste Afrikaanse roman ooit wat in Chinees vertaal is, en het ook in Yslands verskyn.
Sy het al talle letterkundige pryse verower, waarvan die mees onlangse ŉ erepenning van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, vir haar tweede radiodrama Genade. Marita woon op 'n klein dorpie in die suide van Frankryk saam met haar Franse man, Alain Claisse. Hulle het drie seuns en 'n dogter.
Misverstand gaan oor misverstande tussen mense – tussen getroude pare, ouers en kinders, maar ook tussen kulture, tussen Europa en die res van die wêreld. En ook oor hoe ons onsself misverstaan. Twee Suid-Afrikaners bring vier dae deur in 'n vreemde stad (Parys) en leer hulself bietjie beter ken.
Ek wou lankal skryf oor 'n middelmatige kunstenaar wat soos 'n has been voel en geld maak op maniere waaroor hy hom eintlik skaam. Toe skep ek vir Willem Prins wat hygromans onder 'n vroulike skuilnaam (Lolita Meyer) skryf...
Elsa Joubert het baie jare gelede vir my gesê jy kry nooit klaar met 'n teks nie – jy moet dit net laat gaan op 'n sekere punt. Jy moet dit agterlaat. En André Brink het my, toe ek nog baie jonk was, gewaarsku dat dit nie makliker word ná baie boeke nie; dit word al hoe moeiliker, want die eise wat jy aan jouself stel en die verwagtinge van jou lesers word al hoe groter.
Karin Brynard het tydens vanjaar se US Woordfees met Marita gesels: https://iono.fm/e/392966
Vyf vrae aan Irma Venter (Sirkus, Human & Rousseau).
Irma Venter se vyfde roman, Sirkus, het onlangs verskyn. Die resensent Jonathan Amid beskryf haar tereg as ŉ skrywer wat spesialiseer in “voortdurend uitdagende” misdaadfiksie. Hy som haar suksesresep as volg op: “Afwisseling tussen vertellers (in Sondebok sommer vier!); uitmuntende gebruik van kontrasterende ruimtes (elke provinsie in Suid-Afrika is ontgin as landskap in Skarlaken); uitstaande intrige en raaiselwaarde; deernisvolle karakterisering van mens-mense in ekstreme situasies; en die onlosmaaklike houvas van die verlede op die hede.”
Sirkus is die vyfde boek in wat nou al bekend staan as die S-reeks. Die reeks begin met Skoenlapper, gevolg deur Skrapnel, Sondebok en Skarlaken.
Irma, ŉ joernalis by twee spesialis-tydskrifte, Engineering News en Mining Weekly, woon in Pretoria. Sy is gek oor goeie koffie, interessante mense en reis. “As die Rand net so bietjie veld wen wil ek graag binne die volgende vyf jaar Ysland toe gaan. Verlatenheid en stilte bly vir my een van die mooiste dinge op hierdie aarde.
Waaroor gaan Sirkus?
Dis die laat tagtigs in Johannesburg. Adriana van der Hoon is agtien jaar oud. Haar aktivis-pa het jare lank oorsee geld vir die Education Trust ingesamel maar op ’n dag verander alles, en nou staan die veiligheidspolisie op haar drumpel met ’n ultimatum. As sy hulle nie help om die ANC se geldspoor van Duitsland na Suid-Afrika te volg nie, sit sy en haar chroniese siek ma sonder heenkome. En sy sonder haar studiebeurs. Dis hoe Adriana in Berlyn beland. Dis hier waar sy haar talent om messe te gooi vervolmaak, en waar sy Yasen Todorov ontmoet. Ver weg van alles wat bekend en veilig is, leer Adriana waartoe sy in staat is. Bowenal leer sy dat niemand, ook nie sý nie, ooit heeltemal onskuldig is nie..
Waar kom die idee vir die storie vandaan?
Ek het besluit om ’n joernalis te word nadat ek een aand op die nuus gesien het hoe die Berlynse Muur val. Ek was in standard sewe – graad nege. Die oomblik het my bygebly ⎯ die idee dat Suid-Afrika en Europa op dieselfde tydstip deur hierdie grootse verandering gegaan het.
Deesdae reis ek gereeld na Duitsland om nuusstories daar te dek (ek skryf oor die motorbedryf), so die gebeurtenisse van daardie tyd het in my agterkop bly broei.
Voeg nou daarby die feit dat soveel van Suid-Afrika se onvertelde geskiedenis besig is om uit te dop in boeke en verhale, en dan het mens mos die resep om ’n “onvertelde” verhaal’ van jou eie te skep. Ek het die geskiedkundige gegewe in beide lande geneem en ’n sterk dosis fiksie daarmee verweef om ’n lekker spanningsverhaal te skryf.
Jy werk voltyds. Wanneer kry jy tyd vir skryf en navorsing?
Ek staan elke weeksoggend baie vroeg op om te skryf. Soms, as dit moet, sal ek Saterdae ook skryf. Ek glo in wat Stephen King destyds gesê het: Mens se brein skakel later vanself aan as jy dit deur roetine leer wanneer om te werk en te skep.
Die prikkel vir ŉ storie-idee kom dikwels uit iets wat ek gelees het, of ’n gesprek – soms selfs uit ŉ gesprek wat ek net gehoor het) of selfs danksy iemand wat ek ontmoet het. Daarna timmer en vorm ek die idee deur navorsing. Die besondere uitdaging is om dit alles te skaaf tot die verhaallyn glad en elegant vloei.
Navorsing is belangrik, maar my vernaamste oogmerk is om lesers te vermaak. Om hulle tot op die laaste bladsy te uitoorlê. Ek geniet die wisselwerking tussen leser en spanningsverhaalskrywer – gaan ek hulle kan fop oor wie die skuldige is, of gaan hulle voor die tyd uitwerk wat op die laaste bladsy gebeur?
Elegante verhaalstrukture oorrompel my. Boeke waar ek eenvoudig nie kan voorspel wat gaan gebeur nie. Ek is mal oor die vroeëre boeke van Alexandra Fuller, oor The Little Prince, oor die digkuns van Carol Ann Duffy en Danie Marais. Oor T Jefferson Parker en Sara Paretsky se speurromans. My boekrak staan ook boeppens met omtrent elke Afrikaanse speurroman wat die laaste paar jaar verskyn het. Ek het, sonder uitsondering, heerlik aan hulle almal gelees.
Skryf, al is dit 300 woorde elke dag. Skryf, al wil jy nie; al is jou kop dig met ander dinge. Gaan sit en skryf, elke dag, op dieselfde tyd. Die boek wat mens wil skryf beteken niks. Mens kan net iets doen met die boek wat jy reeds geskryf het.
Irma Venter gesels in RSG se Skrywers en Boeke (19 Februarie 2014) oor Skrapnel: http://www.rsg.co.za/potgooi-soek.asp
Irma gesels met Ronel Nel oor Sirkus tydens vanjaar se US Woordfees: https://iono.fm/e/394248
Vyf vrae aan Wilna Adriaanse, skrywer van Eindspel (Tafelberg, 2016).
Erika Terblanche - Wilna Adriaanse op LitNet.
Twee skrywers in gesprek tydens ATKV-boekeaand.
Isa Konrad, skrywer van onder meer die gewilde sielkundige riller Die Soenoffer en Moord op Karibib, woon in Switserland, maar het nog nooit haar liefde vir Afrikaans verloor nie. Tydens ŉ onlangse besoek aan Suid-Afrika het sy en die bekroonde skrywer Sophia Kapp tydens ŉ ATKV-geleentheid in Pretoria oor skryf en hul boeke gesels.
Isa Konrad en Sophia het onlangs in Pretoria met mekaar gesels oor hulle werk. Só som hulle hul jongste romans op (Sien video links).
Isa Konrad, wat in Namibië gebore en getoë is, het kort na matriek na Switserland geemigreer. Sy het eers in Zürich gewoon, maar deesdae verdeel sy en haar gesin hul tyd tussen Solothurn, ’n barokstad op die Aare-rivier, en ’n huis in die Peniniese Alpe naby die grens van Italië.
Haar skryfloopbaan is die uitvloeisel van haar nuuskierigheid oor stories. Na die geboorte van haar jongste kind, het sy ŉ skryfkursus deur die London School of Journalism gedoen. Haar tutor het gedink liefdesverhale is ŉ uitstekende leerskool as sy wou fiksie skryf. Die skryfgogga het behoorlik gebyt, en Konrad het agt Romanzas vir LAPA geskryf.
Haar eerste spanningsroman, Die Ondenkbare het in 2010 by LAPA verskyn, en speel af op die Namibiese kusdorpie Lüderitz. Hoewel haar spanningsdebuut goed ontvang is, was dit veral haar tweede roman, Die Soenoffer, wat Afrikaanse lesers laat regop sit het. Dié sielkundige riller vertel die verhaal van ŉ negejarige reeksmoordenaar, en vergelyk uitstekend met internasionale boeke in hierdie genre. Konrad se derde boek, Diva, was ewe gewild, en speel weer eens af in ŉ plek en mileu wat lesers meevoer: die operawêreld in Zürich, ŉ stad wat Konrad soos die palm van haar hand ken. Moord op Karibib het verlede jaar verskyn, en word beskou as haar beste misdaadroman tot dusver.
Die gespreksleier tydens die geleentheid, Sophia Kapp, is een van die gewildste Afrikaanse liefdesverhaalskrywers en het reeds nege romans en een Romanza op haar kerfstok. Kapp se werk is reeds drie maal met ATKVeertjies bekroon. Haar jongste roman, Oorlewingsgids vir ŉ bedonnerde diva, wat in Februarie 2016 verskyn het, is na meer as ŉ jaar steeds op die Nielsens top 100-verkoperslys. Kenners is dit eens dat hierdie roman die moderne Afrikaanse vrou se psige perfek opsom en Kapp het daarmee nie net vir haar nie, maar ook vir Afrikaans, ŉ splinternuwe mark oopgeskryf. Die boek het ook gelei tot ŉ topverkoper-joernaal, die Joernaal vir ŉ Bedonnerde Diva.
Albei skrywers se werk word deur LAPA uitgegee.
Lees meer oor Isa en Sophia en hul werk:
*Hy het pas ’n internasionale deurbraak gemaak toe een van sy jeugromans vir ’n Britse vertaalprojek uitgesonder is. Lees meer ...
Vyf vrae aan Naomi Meyer, skrywer van Web (Queillerie, 2017).
Naomi Meyer, Litnet se inhoudsbestuurder, se spanningsroman het die tonge behoorlik los. Die skrywer Deborah Steinmair beskryf dit as “domestic noir”, ŉ misdaadsubgenre wat meestal in huise en werksplekke afspeel, om verhoudings draai en hoofsaaklik gerig is op die vroulike ervaring.
Dié Stellenboscher is ŉ toegelate prokureur wat na haar klerkskap ŉ meestersgraad in kreatiewe skryfkuns aan die Universiteit van Kaapstad behaal het. Haar jeugroman, Ruik jy die Filmster, het in September 2006 by Tafelberg verskyn. Woorde loop in haar gene: haar ma is die bekende skrywer Maretha Maartens. Naomi en haar gesin het ŉ paar jaar in Ierland gewoon voordat hulle in September 2011 na Stellenbosch teruggekeer het.
Waaroor gaan Web?
“ 'n Kind raak weg. Dis die dogtertjie van 'n gesin wat lank oorsee gewoon het en haar aangeneem het. Noudat hulle teruggekeer het Suid-Afrika toe, is so baie dinge soek. Hulle idee van hoe dit sou wees om terug te kom, dalk hulleself ook, maar op 'n ander manier as die kind. Waar kan sy wees? Een oomblik was sy nog by die kleuterskool en dan, as die ma haar gaan haal, is sy nie meer daar nie. Daar is nie 'n duidelike motief nie, niemand wat rede het om haar te ontvoer nie. In die boek, en in die soeke na die kind, ontdek die ma en pa wat speurwerk doen, 'n hele paar ontstellende dinge. Maar waar is die dogtertjie dan?”
“Die sneller van die verhaal was op die Praia da Luz in Portugal, dieselfde strand waar Madeleine McCann weggeraak het. Ons het destyds nog in Ierland gewoon, en daar saam met vriende van ons vakansie gehou. Daar, op die strand, het die vraag by my opgekom: wat as 'n kind sou wegraak? Ek het daardie aand nog die eerste hoofstuk geskryf. Dis later herskryf, maar die storie se geboorte het daar plaasgevind.”
Vertel ons van die skryfproses. Het jy ‘n skryfroetine? Hoe werk jou navorsing?
“Toe my seun – my oudste, ek het ook 'n dogtertjie – gebore is, het ek finaal besef: daar gaan nooit tyd wees nie. So, my skryfroetine is om te skryf wanneer dit hoegenaamd kan. Ek moet aanpasbaar wees: partykeer is dit soggens, soms saans, ander kere was dit gedurende my middagete by die werk. Aantekeninge gou-gou iewers deur die dag, wanneer die oggend se werk nie my kop verlaat het nie en ek dan in hoofpunte neergeskryf het waarmee ek later moes voortgaan. Ek skryf nie altyd maklik nie, en soms is dit 'n baie groot frustrasie as ek baie sterk voel dat hierdie 'n storielyn is wat iewers heen gaan en dan moet ek dit vernietig omdat dit eenvoudig nie werk nie. Dikwels het ek met die skryf van Web maar net voortgeploeter. Ek dink ek kan eerder sê: as die storie my gepak het, kon dit nie anders nie.”
“Dis ŉ moeilike vraag – daar sal altyd mense wees wat ek uitlaat. Soms maak die meeste dinge wat 'n skrywer skryf indruk, soms is dit een kortverhaal, een roman. Maar hier is my lysie: Margaret Atwood, Marlene van Niekerk, Doris Lessing, Nadine Gordimer, JM Coetzee, Anne Enright, Ian McEwan, Kazua Ishiguro, Monica Ali, Colm Toibin, Sarah Waters, Sophia Hannah, Val McDermid, Emma Donoghue, Damon Galgut, Etienne van Heerden, Marita van der Vyver, Karin Brynard, Rudie van Rensburg, Lien Botha, Deon Meyer... Ek wil by elke skrywer uitwys wat van hulle werke die grootste indruk gemaak het, maar ek sal eerder hierby volstaan. Maar die lys kan nog baie lank aangaan.”
“Elke storie word gedryf deur die vraag: wat is die soeke/quest? Jou taak as skrywer is om die karakters so lank en so ver as moontlik weg te hou van die vervulling van jou hoofkarakters se hartsbegeertes, om hulle nie die soektog te vinnig te laat voltrek nie. Indien ooit.”
Naomi gesels met Francois Smith oor Web tydens vanjaar se US Woordfees: