Foto’s: Slikvloed in Jagersfontein ‘ ŉ ramp’[Foto: Neo Sammuel Kabi, Facebook] Só het Gwede Mantashe, minister van minerale hulpbronne en energie, Sondagmiddag gesê nadat ŉ slikdam die oggend in Jagersfontein in die Vrystaat gebreek en talle huise in die proses vernietig het. Volgens Mantashe is hierdie nie die eerste ramp van dié aard wat in die Vrystaat afspeel nie. ŉ Soortgelyke ramp het plaasgevind toe die Merriespruit-slikdam in Virginia in Februarie 1994 gebreek en groot verwoesting gesaai het. Reddingswerkers en helikopters het tot Sondag laat nog gespook om vermiste persone in Jagersfontein en die Charlesville- en Itumeleng-nedersetting tussen die dik slik en modder te soek. Minstens nege huise is heeltemal deur die slik weggespoel terwyl meer as 20 ander oorstroom het. Die minister gaan sy besoek aan Suid-Soedan kortknip om na Suid-Afrika terug te keer en besoek by Jagersfontein af te lê. Hy sal na verwagting dié myndorp Dinsdag besoek. Hy het bevestig dat ŉ omgewingsimpakstudie uitgevoer en skadebepaling gedoen sal word. Hy het daarop gewys dat die slik nie omgewingvriendelik is nie, maar het nie op die moontlike gevare daarvan uitgebrei nie. Mantashe het ook genoem dat daar moontlik nie aan die nodige omgewingsregulasies voldoen is nie. Estelle Noordman, ŉ plaaslike DA-raadslid, sê die DA gaan vrae aan die Vrystaatse regering rig om duidelikheid oor die saak te kry, onder andere waarom huise onder die damwal gebou is en waarom die wal gebreek het. Sy sê dit is ook kommerwekkend dat hulle nie weet watter gevaarlike materiale in die slik is nie. Die departement van samewerkende regering, tradisionele sake en menslike nedersettings in die Vrystaat het gesê hy vermoed die wal van die slikdam het weens verouderde en verswakte infrastruktuur meegegee. Die Jagersfontein-diamantdam, wat voorheen aan De Beers behoort het, is in 2010 deur ŉ konsortium, Superkolong, en Reinet Investments – wat aan die Rupert-familie behoort – gekoop. Dit is onlangs aan Stargems van Doebai verkoop. Volgens die Vrystaatse regering is 73 pasiënte met beserings reeds in die Diamant-hospitaal in Jagersfontein opgeneem, terwyl sewe na die Alfred Nzula-hospitaal in Trompsburg en een na die Pelonomi-hospitaal in Bloemfontein vervoer is. Die meeste pasiënte is intussen ontslaan. Twee pasiënte word nog in die hospitaal behandel – ’n swanger vrou en ’n pasiënt met ’n beenbreuk. Mantashe het Sondag bevestig daar is vermoedelik drie tot vyf sterfgevalle. Plase in die omgewing het ook skade opgedoen, en skape en beeste het weens die slikvloed gevrek. Boere het Sondagaand aan Maroela Media bevestig dat hulle op hul plase gestrand sit. Boonop is Eskom se Rietkuil-substasie ook deur die modder verswelg, wat gelei het tot ŉ totale verlies aan grootmaattoevoer aan Centlec – die elektrisiteitsverspreider wat verantwoordelik is vir kragtoevoer aan die dorp en die nedersettings. President Cyril Ramaphosa sal na verwagting die dorp Maandag besoek. Die premier van die Vrystaat, Sisi Ntombela, en die LUR die departement van samewerkende regering en tradisioneel sake, Mxolisi Dukwana, die LUR vir gesondheid, Montseng Tsiu, speaker van die Vrystaatse wetgewer, Zanele Sifuba, en die burgemeesters van die Kopanong- en die Xhariep-distriksmunisipaliteit was reeds Sondag op die toneel. Hulle het verseker dat die gesinne wat sonder ŉ dak oor hul koppe sit, na skuilings geneem is op omliggende plase en dorpe. Weldoeners van wyd en syd het ook ingespring om te help waar die behoefte groot is. Die Dierebeskermingsverenigings (DBV) in Virginia, Kimberley en Bloemfontein het na die dorp gegaan om met reddingsoperasies te help. Die nasionale rampbestuursentrum koördineer met die provinsiale rampbestuursentrum en ander belanghebbendes om te verseker dat hulp wat nodig is, verskaf word waar nodig. Die nasionale rampbestuursentrum het personeellede na die geraakte gebied ontplooi om die skade en impak te bepaal en om direkte operasionele steun te verskaf. Die premier het ’n beroep op die inwoners gedoen om nie paniekerig te raak nie. Die Vrystaatse regering gaan ŉ vergadering met die bestuur van die myn belê om die moontlike oorsaak van die ramp te bepaal. Die R706-pad tussen Bloemfontein en Jagersfontein was Maandagoggend steeds vir verkeer gesluit nadat dit heeltemal oorstroom is.