Lee & Cindy C. - KFD
Casting: Ann Van den Broeck, Bert Verbeke, Jaak Van Assche, Rik Verheye, Nico Sturm, Nathalie Meskens ‘Afrikaans moenie gebruik word vir uitsluiting’ – Blade | Netwerk24
Deur André Damons 14 Oktober 2019 21:53
Dr. Blade Nzimande, minister van hoër onderwys en opleiding, wetenskap en tegnologie, het die konstitusionele hof se uitspraak oor die Universiteit Stellenbosch (US) se 2016-taalbeleid verwelkom en gesê daar moenie toegelaat word dat Afrikaans gebruik word as ’n manier van uitsluiting en onderdrukking nie.
Die taal moet ook nie as ’n middel gebruik word om ’n bekrompe en rassistiese Afrikanernasionalistiese agenda na te streef soos in apartheid die geval was nie, sê Nzimande.
Die konstitusionele hof in Johannesburg het verlede Donderdag beslis die US se 2016-taalbeleid, wat Afrikaanse onderrig verwater, is in ooreenstemming met die Grondwet.
Die drukgroep Gelyke Kanse het ’n aansoek om verlof tot appèl aan die konstitusionele hof gebring om dié taalbeleid tersyde te stel ten gunste van die 2014-beleid.
Dr. Blade Nzimande, minister van hoër onderwys en opleiding, wetenskap en tegnologie.Foto: Argief
Ingevolge die 2014-beleid geniet Afrikaans gelyke status met Engels, maar in die 2016-beleid ontvang Engels voorkeur as die taal van onderrig.
Nzimande sê in ’n verklaring Afrikaans is een van die trotse 11 amptelike tale en hoort in ’n demokratiese Suid-Afrika.
“Afrikaans, is aan my gesê, is een van die drie tale in die wêreld wat oor die laaste eeu die status verwerf het as ’n taal van wetenskap en akademie.
“Maar ons kan nie toelaat dat Afrikaans gebruik word as ’n manier van uitsluiting en onderdrukking nie, ook nie as ’n manier om ’n bekrompe en rassistiese Afrikaner-nasionalistiese agenda na te streef soos in apartheid die geval was nie.”
Volgens Nzimande moet Afrikaans gered word van ’n wit regse agenda. Dit is nie in stryd met die bevordering van moedertaalonderrig in ’n demokratiese Suid-Afrika nie, sê hy.
Volgens Nzimande sal die besluit in ag geneem word in die hersiene taalbeleid vir hoër onderwys, wat tans voor die Raad vir Hoër Onderwys (RHO) dien vir advies, voordat dit afgehandel word.
“Die doel van die beleid is onder meer om ’n raamwerk te skep vir die ontwikkeling en versterking van al 11 amptelike tale, met ’n spesifieke fokus op die ontwikkeling van Afrikatale as tale van wetenskap, onderrig, leer en kommunikasie aan universiteite.”
Die beleid sal bydra tot transformasie in die naskoolse onderwys-en-opleidingsektor as geheel deur die status en rolle van voorheen gemarginaliseerde tale te versterk.
Die beleid sal ook institusionele inklusiwiteit en maatskaplike samehorigheid bevorder.
Nzimande sê die regering sal sorg dat instellings vir hoër onderrig hul verantwoordelikheid nakom ten opsigte van die bevordering van omstandighede waarin alle Suid-Afrikaanse tale kan ontwikkel, waaronder Khoi-, Nama-, San-tale en gebaretaal.
Danie Rossouw van Gelyke Kanse, sê Nzimande se verklaring maak nie sin nie en “stel hom inderwaarheid in die verleentheid”.
“Indien hy enigsins kennis geneem het van die stukke wat voor die hof gedien het, sou hy geweet het die US-taalbeleid is in stryd met sy eie tans geldende ministeriële beleid vir hoër onderwys en die konsepbeleid wat hy vir kommentaar na die RHO verwys het,” sê Rossouw.
“Die Universiteit Stellenbosch stem saam met die minister dat Afrikaans nie gebruik kan word as ’n manier van uitsluiting nie. Die doel van die US se taalbeleid is om toegang tot die universiteit en meertaligheid te bevorder en die akademiese en beroepsukses van studente en personeel te ondersteun, sê Martin Viljoen, US-woordvoerder.
“Buiten die gebruik van Engels, is die US verbind tot die gebruik van Afrikaans en isiXhosa. Dit is ook die drie amptelike tale van die Wes-Kaap, die provinsie waaruit die meeste van die US se voorgraadse studente kom. Ingevolge die taalbeleid bly ons verbind tot die gebruik van Afrikaans – tesame met Engels – as onderrigtale, in die konteks van inklusiwiteit en meertaligheid,” sê hy.
* Sien www.sun.ac.za/taal vir meer inligting oor die 2016- taalbeleid.
Wat doen die US om ander inheemse tale by die instelling te bevorder?
Afrikaans, Engels en isiXhosa word oordeelkundig by amptelike geleenthede soos amptelike vergaderings, seremoniële geleenthede en intreeredes gebruik.
IsiXhosa as ’n ontluikende formele akademiese taal geniet besondere aandag met die geleidelike bekendstelling daarvan in uitgesoekte dissiplinêre gebiede as doel, geprioritiseer in ooreenstemming met studentebehoeftes op ’n goed beplande, goed georganiseerde en sistematiese wyse.
Die akademiese rol en leierskap van die departement afrikatale, deur dié departement se uitgebreide ervaring in sowel onderrig as navorsing op 'n gevorderde vlak in taal- en taalkundige velde, sal ten volle ingespan word.
In sekere programme word isiXhosa reeds gebruik met die oog op die fasilitering van doeltreffende leer en onderrig, veral waar die gebruik van isiXhosa vir loopbaandoeleindes belangrik kan wees.
Die US is verbind daartoe om die gebruik van isiXhosa uit te brei, tot die omvang wat dit redelikerwys uitvoerbaar is, byvoorbeeld deur kortkursusse in basiese kommunikasievaardighede vir personeel en studente, loopbaanspesifieke kommunikasie, dissipline-spesifieke terminologiegidse (gedruk en mobiele toepassings) en fraseboeke.
Afrikaans, Engels en isiXhosa word oordeelkundig by amptelike geleenthede soos amptelike vergaderings, seremoniële geleenthede en intreeredes gebruik. IsiXhosa as ’n ontluikende formele akademiese taal geniet besondere aandag met die geleidelike bekendstelling daarvan in uitgesoekte dissiplinêre gebiede as doel, geprioritiseer in ooreenstemming met studentebehoeftes op ’n goed beplande, goed georganiseerde en sistematiese wyse.
Die akademiese rol en leierskap van die departement afrikatale, deur dié departement se uitgebreide ervaring in sowel onderrig as navorsing op ? gevorderde vlak in taal- en taalkundige velde, sal ten volle ingespan word. In sekere programme word isiXhosa reeds gebruik met die oog op die fasilitering van doeltreffende leer en onderrig, veral waar die gebruik van isiXhosa vir loopbaandoeleindes belangrik kan wees.
Meer oor: Blade Nzimande