Die lewe is soos stoei en dans - Dr. Flip Schutte
Die lewe is soos stoei en dans
Deur Dr. Flip Schutte op 1 September 2016
Om en by in die jaar 180 van ons huidige jaartelling verskyn 'n boek met die titel Meditasies (Meditationes) in Rome. Dit is opgeteken deur die biograaf van die Romeinse keiser Marcus Aurelius Antonines. Hy was keiser van Rome in die jare 161 tot 180. Hy is gebore op 26 April van die jaar 121. Wat hom interessant maak, is die feit dat hy 'n Stoïsynse filosoof was, wat eintlik glad nie wou keiser word nie. Maar van kleins af het hy uitgestaan en die Senaat het hom op 'n stadium verplig om keiser te word. Tydens sy regeertyd is die Christene van die dag twee keer wreed vervolg en gemartel. Hyself was nie 'n Christen nie, maar was getrou aan die tradisionele Romeinse godsdiens en die Stoïsynse filosofie.
Sy meditasies is in 12 boeke opgeteken. In boek 7 paragraaf 61 lees ek onlangs die interessante ding naamlik dat die kuns van die lewe meer is soos stoei as soos dans, want sê hy: jy moet altyd gereed wees vir die onverwagse, en dan moet jy daarteen staande kan bly.
Hierdie beeld van stoei en dans as lewenskuns het my toe aan die dink gesit.
In stoei worstel die deelnemers teen mekaar en die een probeer die ander verras met 'n greep wat daartoe kan lei dat jy die ander persoon kan vaspen. En indien jy daarin slaag om iemand vas te pen sodat hy nie kan beweeg nie, wen jy. So jy moet konstant bedag wees op die onverwagse. Want in die spel wil jy beweegruimte hê. Jy wil uit die greep kan kom. Jy wil nie vasgepen word nie.
Toegepas op die lewe maak dit sin. Van tyd tot tyd kry die lewe jou in 'n greep beet, en dan stoei jy om daar uit te kom. Want jy wil beweegruimte hê, vry wees. Jy wil nie deur die lewe of deur omstandighede vasgepen word nie.
Teenoor stoei, staan dans.
Dans aan die ander kant is los en vry. Dis 'n opeenvolging van doelbewus gekose en geselekteerde bewegings. Dis gaan gewoonlik gepaard met musiek. Dis 'n kunsvorm of 'n sosiale aktiwiteit.
So, in dans kan jy jou bewegings kies. Dans is vryer. In stoei bepaal die greep waarin jou opponent jou beet het, jou volgende beweging.
Marcus Aurelius sê: Die lewe is meer soos stoei as soos dans. Dit sê vir my dat hy verstaan het dat meeste van die tyd kan jy nie jou volgende beweging kies nie, die greep waarin die lewe jou op 'n bepaalde stadium het, bepaal hoe jy gaan beweeg om daar te probeer uitkom. So, dans is eintlik 'n luukse.
Daar is baie minder geleenthede in die lewe waar jy jou volgende beweging kan kies en los en vry kan voel. Meer kere het die lewe ons in een of ander greep beet, en ons moet stoei om kop bo water te hou.
In die Griekse mitologie is die godin vir dans Terpsigore. Een van die nege muses. Daar buite Stellenbosch by die Spier Hotel en Landgoed is daar net so langs die hoofgebou in 'n blombedding nege goue beelde van die nege muses. Terpsigore is een van hulle. Die godin van dans. Haar pa was Zeus die songod en god van die lug en hemelruim en haar ma was Mnemosune, die godin van geheue en herinneringe. Geheue, herinneringe en die hemelruim – alles vry, onbegryplik vir die mens. Jy kan as't ware nie jou hande presies daarop lê of die konsepte in jou verstand begrens nie. Tog is dit die bron vir inspirasie en daarom dat hulle dogter Terpsigore, 'n inspirerende muse, die godin van dans geword het.
En die god vir stoei is Antaeus. Antaeus was 'n reus wat volgens die mitologiese verhaal van Libië afkomstig was. Hy was die seun van Poseidon die god van die see en Gaia die godin van die aarde. Hy was woonagtig op die plek waar die drie paaie bymekaar gekom het. Jou weg, my weg en die regte weg. En daar het hy almal wat by daardie kruising aangekom het, uitgedaag tot 'n stoeigeveg. Heel simbolies, die gestoei op die kruising tussen jou weg, my weg en die regte weg.
Omdat Antaeus se moeder, Gaia, die aarde was, het hy elke keer net sterker en sterker geword wanneer hy op die grond beland het. So, sy vernuf het daarin gelê dat hy so gou as moontlik, nadat hy en 'n opponent mekaar beetgepak het, grond toe wou gaan. Want die oomblik as hy plat was en op die grond was, het hy sterker geword. En dan kon hy die opponent vaspen en as oorwinnaar opstaan.
Marcus Aurelius sê: Die lewenskuns is meer soos stoei as soos dans. Maar ietsie van albei is nodig. Vir dans is inspirasie nodig. Dinge van bo. Terpsigore se ouers was die hemelruim, gedagtes en herinneringe. Vir stoei is vernuf nodig. Om te kan oorleef. Antaeus se ouers was die see en die aarde. Dinge hier onder. Harde realiteite.
Om sinvol mens te kan wees, het jy van die dinge daar bo en van die dinge hier onder nodig. Inspirasie en vernuf. 'n Muse en 'n oorlewingsdrang. En elke keer as jy met moeder aarde kennis maak, staan jy sterker op. Dans jy voort aan die tango van die lewe, maar terselfdertyd, vasgevang in die greep wat die aarde en see op jou het. Worstelend en stoeiend, dans jy. Geïnspireerd en met vernuf probeer jy jouself losdans uit die greep. Pasodoble, soos in 'n stiergeveg.
En so bly die lewe 'n kuns. Dansend en stoeiend gaan ons daardeur. Op die keper beskou: Meer soos stoei as soos dans.