Alkoholisme — kry só hulp
Alkoholisme – kry só hulp
(as iemand naby aan jou daaraan ly)
• Alkohol (eintlik etielalkohol of C2H5OH) is 'n dwelm.
• Dit affekteer verskillende stelsels in die menslike brein.
• Maar alkohol is ook so 'n integrerende deel van die moderne leefpatroon dat dit oral te kry is.
• En vir sekere mense raak dit so 'n ontsettende probleem dat die drinker en almal naby aan hom of haar in 'n verskriklike maalkolk van verdriet en selfs geweld vasgevang word.
• Hoe kry 'n mens dan hulp vir hierdie droewige toedrag van sake?
ILLUSTRASIE REGS: "Koning Alkohol en sy Eerste Minister." 'n Verkleuring van 'n ou gravure deur die bekende eertydse Amerikaanse graveur John Warner Barber (1798-1885).
Krediet: U.S.Library of Congress
A is dronk. Al weer. En daar's 'n chaos in die huis. Hoe kan iemand wat nooit self met só 'n probleem te kampe gehad het nie, werklik die ontwrigting van so iets verstaan?
Die skellery… die dreigemente… die ruwe hartseer… die angste. Ma wat haarself noodgedwonge in die badkamer moet gaan toesluit en bid dat hy nie dit sal regkry om die deur oop te skop nie. 'n Welmenende familielid wat tussenbeide kom. Maar wat in die proses erg seerkry. Stomgeslane kinders wat die vodde van hul verskeurde gemoedere agter inmekaargeklemde vuisies probeer wegsteek... sodat hulle self niks sal doen wat Pa se teuellose woede nog verder sal aanblaas nie.
Dronkenskap. Só word dit genoem. Rasende dronkenskap en 'n huismoles. En dan kyk die bure maar weer anderpad, want hierby wil hulle tog nie betrokke raak nie. Dag ná dag en maand ná maand kyk hulle reeds weg van al die ontstellende dinge wat in die aande in die huis langsaan gebeur. Al kan niemand die droewige ellende wat daardeur geskep is nog werklik miskyk nie.
Tonele soos dié wat hier geskets is, is ongelukkig nie seldsaam nie. Dit gebeur veel meer dikwels as wat baie mense miskien besef of graag wil besef. Maar as mense meer omgee vir andere wat in nood verkeer, kan talle sulke krisisse dalk beredder word voordat dit heeltemal te laat is. Voorts is dit belangrik dat voornemende helpers sal weet om sulke probleme slegs in 'n meelewende gesindheid aan te spreek. Met dreigemente en geweld wat geweld beantwoord, sal niemand êrens kom nie.
As 'n mens op die volle verhaal van die dranksugtige pa hierbo ingaan, kan daar dalk 'n prentjie ontvou wat baie meer kompleks is as wat dit op die oppervlak lyk. Die man is tien teen een vasgevang in verslawing waarteen hy hom met 'n groot wroeging probeer verset wanneer hy nugter is, maar wat hom tot 'n boerse gewetensloosheid afstomp sodra hy nie meer anders kan as om weer voor drank te swig nie.
Hy weet lankal alles stuur op 'n ramp af. Maar as hy gedrink het, bekommer hy hom nie so daaroor nie. Dit word 'n onheilige kringloop van drink om beter te voel en slegter te word juis omdat daar gedrink word. Uiteindelik kan die persoon homself feitlik met die beste wil ter wêreld nie meer help nie.
Voordat dit gebeur, behoort simpatieke familie, vriende of bure egter te weet hoe om sulke ongelukkiges met deernis en liefde uit te bring by 'n organisasie of mense wat opgelei is om hulle by te staan – om hulle uit die donker put van geestelike wanstaltigheid terug te lei na hul geliefdes en na hul plek in die son.
Want só 'n persoon het hulp dringend nodig.
Hy ly aan alkoholisme...
Alkoholisme – 'n siekte of nie?
ALKOHOLISME... wat beteken dit? Vandag word dit allerweë as 'n siekte beskou, hoewel daar steeds sekere mense is wat vra hoe dit 'n kwaal kan wees as 'n mens willens en wetens uitgaan om die siekte op te doen. Maar dan kan die weervraag gestel word of enige verslawing dan nie iets is wat behandel behoort te word nie. Só gesien is dit inderdaad 'n siekte.
En soos enige ernstige ongesteldheid het ook alkoholisme sy kenmerkende simptome, dinge wat duidelik waarneembaar is by die persoon wat aan alkoholverslawing ly:
Hunkering – 'n sterk verlange om te drink
Verlies aan beheer – nie in staat wees om op te hou drink as jy eers begin het nie
Fisieke afhanklikheid – onttrekkingsimptome, byvoorbeeld naarheid, sweting en bewerigheid nadat jy opgehou drink het
Toleransie – die behoefte aan groter hoeveelhede alkohol om "hoog" te kan raak
Alkoholisme is 'n siekte omdat die hewige drang wat die alkoholis ondervind om alkohol in te neem net so sterk kan wees as die behoefte aan kos en water. 'n Alkoholis sal aanhou drink ondanks ernstige gesins-, gesondheid- of geregtelike probleme.
Een van die feitlik seker tekens dat iemand 'n alkoholis is, is waar hy soggens behoefte het aan 'n regmakerdrankie. Ander tekens kan wees dat die persoon kwaad word wanneer mense sy drankverbruik kritiseer of skuldig voel omdat hy so drink. (Let wel, oral waar in hierdie artikel na die alkoholis as hy of hom verwys word, moet ook sy of haar gelees word. Alkoholisme tref immers albei geslagte.)
Soos baie ander siektes is alkoholisme chronies, wat beteken dat die lyer lewenslank daaraan ly – en homself gedurig sal moet dissiplineer om van alkohol weg te bly of die gevolge sal moet dra. Dit het gewoonlik 'n voorspelbare beloop. Die moontlikheid om alkoholisme te ontwikkel, kan deur sowel 'n persoon se gene as sy lewenstyl bepaal word.
Maar as alkoholisme nie genees kan word nie, is dit uiters belangrik om te weet dat dit behandelbaar is. In die metodes van behandeling word van sowel berading as medikasies gebruik gemaak om mense te help om op te hou drink. Ja, daar bestaan inderdaad sekere medisyne teen dranksug, as lyers net oorreed kan word om dit te gebruik. Baie mense wat gedink het dat hulle reddeloos aan die bottel verkleef was, is al met sielkundige bystand en medikasie gehelp om hul lewens te herbou.
Want niemand kan tog die talle ernstige gevare ontken wat aan alkoholisme verbonde is nie. 'n Hewige drinkery kan die risiko van sekere soorte kankers verhoog. Dit kan die lewer beskadig en ook skade aan die brein en ander organe aanrig. Dit verhoog die risiko om te sterf in motorbotsings of aan beserings wat andersins opgedoen is, asook die risiko van moord en selfmoord. En soos boontoe uitgespel is, kan dit huise opbreek, menseverhoudinge beduiwel en boonop tot vele maatskaplike euwels lei.
Een van die heel grootste tragedies wat uit alholisme kan spruit, is boonop geboortedefekte wat dit by babas kan veroorsaak.
AS jy swanger is, mevrou, en alkohol drink, "drink" jou ongebore baba ook. Dit kan jou baba se groei belemmer en tot lewenslange liggaamlike probleme en gedragsprobleme lei. Een van die ernstigste gevolge van 'n drinkery tydens die swangerskap is fetale alkoholsindroom (FAS). FAS is 'n groep probleme wat die volgende kan insluit:
Word vroue anders deur alhohol aangetas as mans?
JA, alkohol het 'n ander uitwerking op vroue as op mans. Vroue word meer aangetas nadat hulle dieselfde hoeveelheid drank as mans gedrink het, selfs wanneer die verskille in hul liggaamsgewig in aanmerking geneem word. Dit is omdat vroue se liggame minder water bevat as dié van mans.
Omdat alkohol met die liggaamswater meng, raak 'n gegewe hoeveelheid alkohol meer gekonsentreerd in 'n vrou se liggaam as in 'n man s'n. Ons kan dit vergelyk met 'n aksie soos om dieselfde hoeveelheid alkohol in 'n veel kleiner emmer water te gooi.
Dit is hoekom die aanbevole dranklimiet vir vroue laer is as vir mans.
Boonop eis chroniese alkoholmisbruik 'n hoër liggaamlike tol by vroue as by mans. Alkohol-afhanklikheid en verwante geneeskundige probleme, soos brein-, hart- en lewerskade, ontwikkel vinniger by vroue.
Probleme met die sentrale senustelsel
Moeilikheid om te onthou en/of om te leer
Sig- of gehoorprobleme
FAS duur lewenslank. Daar is geen genesing daarvoor nie. Spesiale skooldienste kan moontlik beskikbaar wees om die kind met met leerprobleme
te help en met roetines tuis kan gedragsprobleme miskien aangespreek word. Maar voorkoming is altyd beter as nie-genesing. Vroue wat dus swanger is,
of swanger kan word, moet altyd bedag wees op die gevaar van alkoholgebruik.
Die gevaar van lewersirrose (lewerskrompeling)
CHRONIESE dranksug is een van die groot oorsake van lewersirrose in baie gemeenskappe. Gesonde lewerweefsel
is uiters belangrik vir die menslike gestel, maar niks kan die letselweefsel verwyder wat as gevolg van drank of weens ander oorsake aan die lewer vorm nie. Die gesonde weefsel vervaardig proteïen, help infeksies beveg, maak die maak die bloed skoon, help ons om ons kos te verteer en berg energie op. As die weefsel verskrompel het, is daar ernstige probleme.
Lewersirrose kan lei tot:
Maklike kneusing of bloeding of neusbloedings.
Opswelling van die buik of bene
Ekstra gevoeligheid vir medisyne
Hoë bloeddruk in die aar wat die lewer binnegaan
Vergrote are in die slukderm en maag
Al is daar niks te doen aan 'n erg beskadigde lewer nie (buiten miskien 'n leweroorplanting) bly dit nodig dat die pasiënt dadelik van enige alhoholdrinkery sal afsien om verdere skade en 'n verergering van die toestand te voorkom.
Word alkoholisme oorgeërf?
NAVORSING toon dat die moontlikheid om alkoholisme te ontwikkel, inderdaad in 'n mens se familie kan skuil.
Die gene wat iemand oorerf, verduidelik deels hierdie patroon, maar lewenstyl is nog 'n faktor.
Navorsers probeer tans uitvind presies watter gene dit is wat 'n mens se risiko verhoog om 'n alkoholis te word.
Maar onthou dat risiko nie beteken dat dranksug die voorland is van elke lid van 'n familie waar alkoholisme "in die bloed loop nie".
Só sal die kind van 'n alkoholis nie outomaties ook een word nie. En party mense ontwikkel weer alkoholisme al het niemand in hul familie 'n drankprobleem nie.
Tog is dit baie nodig dat 'n mens sal weet om buitengewoon versigtig te wees indien jy tot 'n risiko-familie behoort.
Is alkohol goed vir jou hart?
STUDIES het getoon dat matige drinkers minder gevaar loop om van een soort hartsiekte te sterf as mense wat glad nie alkohol drink nie of buitensporig drink
As jy egter 'n nie-drinker is, moet jy nie begin drink slegs ter wille van jou hart nie. Jy kan jou steeds teen hartsiekte beskerm deur genoeg oefeninge te doen en kosse met 'n lae vetinhoud te eet.
Indien jy alkohol met veiligheid kan drink, doen dit matig. Vir die meeste volwassenes sal matige alkoholgebruik – 'n maksimum van twee sobere sopies per dag vir mans en een sopie per dag vir vroue en ouer mense – weinig of geen probleme veroorsaak nie. Swaar drinkery kan in der waarheid jou risiko verhoog om hartversaking of beroerte te kry of hoë bloeddruk te ondervind, tesame met baie ander gesondheidsprobleme.
Sekere mense – en dit is des te belangriker om te weet – moet egter nooit, nooit drink nie.
En elkeen wat die geringste bietjie alkohol inneem, moet baie duidelik besef dat hy of sy as gevolg daarvan minder waaksaam sal wees agter die stuurwiel van 'n motor.
Spesiale organisasies waar hulp vir alkoholisme beskikbaar is
IN die boek Dokter in die Huis *) word die volgende inligting verstrek oor spesiale organisasies vir die behandeling van alkoholisme:
• Rebabilitasiesentrums. Alkoholiste kan óf uit eie beweging óf in opdrag van 'n landdros (ná sertifisering deur 'n distriksgeneesheer en 'n tweede geneesheer) in 'n sentrum onder die beheer van die Departement van Nasionale Gesondheid opgeneem word. Ná sy ontslag uit 'n sentrum word die pasiënt en sy gesin minstens 'n jaar lank gereeld deur 'n maatskaplike werker of gemeenskapsverpleegster besoek.
• Hospitale. Alle groot provinsiale hospitale beskik oor detoksifikasiedienste waar 'n pasiënt kan "uitdroog" en sy of haar toestand gestabiliseer word. Daarbenewens is daar spesiale inrigtings waar alkoholiste hulle vrywillig vir behandeling kan aanmeld. Die huisdokter of distriksgeneesheer kan 'n verwysing reël.
• Organisasies. Onder verskillende organisasies wat mense met 'n drankprobleem help, is byvoorbeeld die Heilsleer (Salvation Army). Kyk kontakbesonderhede heel onderaan hierdie artikel.
Maar presies hoe kan ek dan self die alkoholis oorreed of bystaan om hulp te kry?
AS 'n alkoholis onwillig is om hulp te kry, wat ek daaraan doen? Dit 'n vraag wat baie mense kwel en dit kan natuurlik 'n groot uitdaging wees. Buiten in sekere omstandighede (soos wanneer die hof dit beveel) kan die alkoholis nie gedwing word om hom te laat rehabiliteer nie. Maar jy hoef nie te wag totdat iemand in die spreekwoordelike modder lê voordat jy optree nie. Baie kenners van die behandeling van alkoholisme stel die volgende stappe voor om die alkoholis te oorreed om hulp te kry:
Staak alle "toesmeerdery". Gesinslede maak dikwels verskonings by ander mense of probeer om die alkoholis teen die gevolge van sy of haar drinkery te beskerm. Dit is egter belangrik dat hulle oorreed sal word of sal besef dat hulle moet ophou om die alkoholis só in sy kwaad te sterk en in watte toe te draai. Die drinker moet die konsekwensies van sy of haar drinkery ten volle ervaar.
Kies die regte tyd om in te gryp. Die beste tyd om met die drinker te praat, is kort nadat 'n alkohol-verwante probleemvoorval plaasgevind het -- iets soos 'n ernstige gesinsrusie of 'n ongeluk. Kies 'n tyd wanneer die persoon nugter is, julle altwee redelik kalm is en julle die geleentheid het om privaat te gesels.
Wees spesifiek. Vertel aan die persoon dat sy of haar drinkery jou baie bekommerd maak. Wys die drinker op die verskillende probleme wat sy of haar drinkery al veroorsaak het, insluitende die heel jongste insident.
Noem die gevolge. Verduidelik aan drinker wat jy gaan doen as hy of sy nie hulp kry nie -- nie om die persoon te straf nie, maar om jou en almal wat naby aan die drinker is teen dié se probleme te beskerm. Dié optrede kan verskillende vorms aanneem; op die ergste kan dit miskien 'n huweliksmaat se voorneme wees om die huis te verlaat tensy die drinker baie spoedig sy of haar kant bring. Maar moenie enige dreigemente maak wat jy nie bereid is om werklik uit te voer nie.
Kry hulp. Win vooraf inligting in oor die behandelingsopsies wat in jou gemeenskap beskikbaar is. As die persoon inwillig om te hulp te kry, moet jy dadelik 'n afspraak met 'n berader maak wat met die behandeling van dranksugtiges gemoeid is. Bied aan om die drinker te vergesel tydens sy of haar eerste besoek aan 'n behandelingsprogram en/of 'n vergadering van Alkoholiste Anononiem.
As jy 'n gesinslid van die drinker is, kan jy 'n vriend vra om met hom of haar te praat. Indien die drinker in jou gesin steeds weier om hulp te kry, kan 'n vriend se bystand versoek word om met die persoon te praat soos dit hierbo uiteengesit is. 'n Vriend wat self besig is om sy dranksug te bowe te kom, kan dalk nog die heel beste mens wees om die drinker te oorreed, maar enigiemand wat werklik omgee en nie veroordelend is nie, kan straks help. Die ingryping van meer as een persoon, en meermale boonop, is dikwels nodig om 'n alkoholis aan te por om hulp te vra.
Vind sterkte in getalle. Gesinslede kan ander familielede sowel as vriende byeenbring om 'n alkoholis as 'n groep te konfronteer. Só 'n groepintervensie moet egter slegs beproef word wanneer dit onder die toesig kan plaasvind van 'n professionele mens in gesondheidsorg wat behoorlik onderleg is in hierdie soort benadering.
Kry buitehulp en -steun. Die huisdokter en predikant wat die alkoholis en sy huislike en ander omstandighede ken, asook 'n maatskaplike werker is die eerste mense wat genader kan word. Bykomende gespesialiseerde hulpbronne vir alkoholiste is algemeen regoor Suid-Afrika beskikbaar, soos reeds boontoe in hierdie artikel genoem is. Uiteindelik is dit belangrik om te weet dat julle nie alleen is nie en dat daar in baie gemeenskappe ondersteunersgroepe bestaan.
En, ewe belangrik, dat daar baie mense is wat gedurig bid... vir julle en vir almal wat dieselfde hartseer beproewing deurmaak.
*) Dokter in die Huis deur dr. Jan van Elfen (volledig hersien deur dr. Don du Toit), Tafelberg-Uitgewers, tweede uitgawe, eerste druk 2001, p. 16.