Demensie by oud-All Black (41) gediagnoseerArgieffoto van die voormalige All Black-stut Carl Hayman. (Foto: NICOLAS TUCAT / AFP) Die vroeë aanvang van demensie is by die voormalige All Black-stut Carl Hayman gediagnoseer. Hayman (41) het nou by verskeie ander voormalige rugbyspelers aangesluit wat regsaksie teen beheerliggame vir rugby neem weens kopbeserings wat hulle tydens die spel opgedoen het. Hayman, wat 45 keer vir die All Blacks uitgedraf het voor sy internasionale uittrede in 2007, het Woensdag gesê hy het eindelik besluit om mediese advies in te win nadat hy geheueverlies, verwarring en selfmoordgedagtes ervaar het. “Ek het vir etlike jare gedink ek is besig om mal te word en in ŉ stadium het ek dit werklik geglo,” het hy aan die Nieu-Seelandse sportwebwerf The Bounce gesê. Hayman het in dié stadium konstante hoofpyn gehad. Mediese toetse het eindelik die vroeë aanvang van demensie getoon en dat Hayman waarskynlik aan chroniese traumatiese enkefalopatie, ŉ neurodegeneratiewe siekte, ly. Dié diagnose het hom aangespoor om betrokke te raak by ŉ regsgeding wat deur spelers met soortgelyke diagnose, onder wie Steve Thompson van Engeland en Alix Popham van Wallis, aanhangig gemaak is. Die spelers beskuldig Wêreldrugby en ander beheerliggame daarvan dat hulle nie genoegsame beskerming gebied het toe die risiko van harsingskudding en sub-harsingskudding “bekend en voorsienbaar” was nie. Hayman sê hy het besluit om by die regsgeding betrokke te raak sodat hy fundamentele veranderinge aan die spel kan afdwing met die oog daarop om die risiko van kopbeserings te verminder. “Ek hoop dat toekomstige spelers nie in dieselfde strik trap as wat ek gedoen het nie, dat hulle nie soos ŉ voorwerp behandel word nie en dat daar beter na hulle omgesien word. “Jonger aspirantspelers moet weet waarin hulle hul begewe en daar behoort meer ondersteuning en beter monitering rondom kopbeserings en werkladings te wees,” meen Hayman. Die All Blacks se hulpafrigter, John Plumtree, het intussen sy simpatie met Hayman betoon en gesê rugby se wette het verander om spelers se koppe te beskerm en te verseker dat minder harsingskudding opgedoen word. “Ons het ŉ verantwoordelikheid om seker te maak die spel is veilig en dat ouers wil hê dat hul kinders moet speel,” het Plumtree aan verslaggewers gesê. Mark Robinson, uitvoerende hoof van Nieu-Seeland Rugby, sê dié beheerliggaam is besig om toonaangewende beleid en navorsing oor harsingskudding te ontwikkel wat daarop gemik is om spelers op alle vlakke van die spel te beskerm. “Die kwessie van die verband tussen harsingskudding en langtermyn kognitiewe kwessies is uiters kompleks en die wetenskap is besig om te ontwikkel. “Nieu-Seeland Rugby sal voortgaan om spelers se welsyn voorop te stel en die spel veiliger vir almal te maak,” sê Robinson. Wêreldrugby het intussen in ’n verklaring gesê hy is nie deur Hayman gekontak nie en kan nie in dié stadium kommentaar lewer oor die regsgeding nie. Ook dié beheerliggaam meen spelers se welsyn geniet topprioriteit. “Ons is hartseer oor die weergawes van oudspelers en hul ervarings. Dit is nie maklik om so openhartig oor hul persoonlike omstandighede te praat nie en ons besef wat dit verg vir hulle om dit te doen.” Maroela Media het vroeër vanjaar berig nuwe navorsing toon dat professionele rugbyspelers reeds ná een seisoen ŉ afname in die kognitiewe funksie van hul brein kan toon weens kopbeserings wat in die spel opgedoen word. ŉ Verlies aan bloedvloei na die brein en ŉ afname in breinaktiwiteit is waargeneem by alle spelers wat aan die Universiteit van Suid-Wallis in Brittanje se navorsing deelgeneem het. Nie al hierdie spelers het harsingskudding opgedoen nie en daarom het die navorsing bevind dat nie net harsingskudding nie, maak ook herhaaldelike kontak wat deur die verloop van die spel opgedoen is, afname in die kognitiewe funksie van die brein by spelers tot gevolg het.