PressReader - Beeld: 2017-07-26 - Grond ver­eis drin­gend aan­dag – Mot­lant­he
Grond ver­eis drin­gend aan­dag – Mot­lant­he
Beeld - 2017-07-26 - Nuus - P­hil­da Es­sop
Grond is dié kwes­sie wat drin­gend aan­dag van die re­ge­ring ver­eis, sê oud­pres. K­ga­le­ma Mot­lant­he.
Hy het gis­ter by die U­ni­ver­si­teit van Wes-Kaap­land in Bell­vil­le ge­praat waar die jaar­lik­se by­een­koms vir reg in die o­pen­ba­re be­lang plaas­vind.
Mot­lant­he, wat aan die hoof van die ho­ë­vlak­pa­neel van a­ka­de­mi­ci en an­der kun­di­ges staan wat die im­pak van wet­ge­wing se­dert 1994 on­der­soek, het op­ge­merk dat die “e­mo­si­o­ne­le kwes­sie” van grond op ál die ses­sies van die pa­neel land­wyd ge­op­per is.
Die werk­groep wat met grond ge­moeid was, be­klem­toon vol­gens Mot­lant­he die grond­wet­li­ke ver­plig­ting wat op die par­le­ment rus om wet­ge­wing deur te voer wat ge­ly­ke toe­gang tot grond, ver­blyf­se­ker­heid en res­ti­tu­sie of ge­ly­ke grond­her­stel sal ver­se­ker.
Van die voor­lo­pi­ge be­vin­din­ge van die werk­groep is:
Res­ti­tu­sie het ver­stren­gel ge­raak met die her­ver­de­ling van grond, wat in baie ge­val­le nie die voor­ge­no­me be­guns­tig­des be­voor­deel nie.
Die her­ver­de­ling van grond het prak­ties “tot stil­stand ge­knars” weens te veel on­sa­me­han­gen­de be­leid.
Ver­blyf­se­ker­heid bly ’n groot uit­da­ging in Suid-A­fri­ka. Plaas­be­wo­ners en wer­kers is die erg­ste daar­aan toe ten op­sig­te van on­wet­ti­ge uit­set­tings.
Die ge­brek aan ver­blyf­se­ker­heid is ook ’n groot stryd vir die­ge­ne wat in in­for­me­le ge­bie­de woon.
Mot­lant­he het ge­sê dit is be­lang­rik dat ti­tel­ak­tes aan men­se uit­ge­reik word. ’n Ge­brek daar­aan dra daar­toe by dat men­se nie ak­tief deel­neem aan die e­ko­no­mie nie.
“Ons aan­be­ve­ling sal wees dat ti­tel­ak­tes aan men­se uit­ge­reik word. Dit sal nie be­perk word tot die voor­ma­li­ge tuis­lan­de waar­heen swart men­se ge­dryf is nie, maar ’n ou­dit moet ge­doen word oor wie wat­ter deel van die land be­sit.” Mot­lant­he het op ’n vraag oor die Wet op die Ont­wik­ke­ling van Mi­ne­ra­le-en Pe­tro­le­um hulp­bron­ne ge­sê dit maak voor­sie­ning vir ge­meen­skap­pe om oor die uit­rei­king van myn­bou­li­sen­sies ge­raad­pleeg te word.
Tra­di­si­o­ne­le lei­ers het eg­ter in som­mi­ge ge­val­le die reg­te en voor­de­le van die ge­meen­skap vir hul­self toe­ge­ëi­en en ge­meen­skap­pe uit­ge­sluit.
O­plos­sings daar­voor sal in die pa­neel se ver­slag voor­ge­stel word.
“Na­tuur­lik, as jy ’n ge­kaap­te staat het, word die kwes­sie ver­er­ger deur daar­die fe­no­meen om­dat hul­le nie om­gee om die pro­ses­se be­hoor­lik te volg nie. Weens die aard daar­van sal ge­ves­tig­de, uit­ge­soek­te myn­maat­skap­pye met toe­gang tot fi­nan­si­ë­le ka­pi­taal na­tuur­lik al­tyd voor in die ry wees.”
Voorts werk die be­pa­ling vir be­mag­ti­ging ook nie doel­tref­fend nie om­dat men­se wat ui­t­ein­de­lik die be­mag­ti­ging s ven­no­te is, vol­gens Mot­lant­he nie nood­wen­dig deel van die ge­meen­skap is waar die myn­be­dry­wig­he­de plaas­vind nie.
“Dit sal die men­se wees wat po­li­tie­ke ban­de het – wie ook al in ’n po­si­sie is om be­voor­deel te word in daar­die op­sig.”