Ek het stellig geen keuse buiten emigrasie nie | Die nuwe Suid-Afrika
« ‘Hy gaan haar tref’
Rapport en Afrikaans se joernalistieke krisis »
This entry was posted on 15 August, 2009 at 2:17 am and is filed under Uncategorized.	You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Vryheidsoorlog | minderheidsverslag
Van Bittereinders en Onversetlikes
Dit is nie presies seker hoeveel Boere aan die Anglo-Boereoorlog deelgeneem het nie. Daar word bereken dat met die uitbreek van die oorlog die Republieke 55 000 man onder wapen gehad het. Daar het omtrent 13 000 rebelle uit die Britse kolonies en 2 000 Europeërs by hulle aangesluit. In totaal was daar dan 70 000 man aan Boerekant.
Omtrent 4 000 het gesneuwel en omtrent 1 000 het weens siekte gesterf. Tussen 20 000 en 30 000 Boere is gevange geneem en na kampe vir Krygsgevangenes gestuur. Ongeveer 5 500 Boere het as Joiners oorgeloop na die Britte toe en ŉ verdere 15 000 het as Hensoppers oorgegee. Die oorblywendes wat aanhou veg het, is Bittereinders genoem. Daar was 20 000 Bittereinders oor met die Vrede van Vereeniging.
In die Krygsgevangenekampe het daar later twee faksies ontstaan, die Onversetlikes (of Onversoenbares) en die Inskiklikes. Die Britte het groot druk op die Krygsgevangenes uitgeoefen om ŉ eed van getrouheid aan die Britse Koning af te lê. Die wat nie wou nie was die Onversetlikes, die wat wou was die Inskiklikes. Die wortel wat die Britte voor die Boere se neuse gehou het, was dat diegene wat die eed neem, sou kon huis toe gaan. Dit het tot groot onmin tussen die Krygsgevangenes gelei. Dit was ŉ gewetensvraag oor lojaliteit en elkeen moes in homself die antwoord kry.
Die Joiners het verraad gepleeg deur na die vyand oor te loop. Was dit omdat hulle hulself as Britte beskou het of was dit vir eie gewin? Die Hensoppers het die wapen neergelê en nie verder aan die oorlog deelgeneem nie. Die meerderheid het dit gedoen vir eie voordeel. Hulle was nie lojaal aan die land waarvan hulle burgers was nie. Hulle was ook nie lojaal aan hulle volk nie. Hulle eie belange en gerief het die swaarste geweeg.
Die Kaapse en Natalse Rebelle was nie lojaal aan Brittanje nie, maar was wel lojaal aan hulle volk. Hulle het geen voordeel daaruit getrek nie, net nadeel. By hulle was daar geen eie gewin nie.
Bykans een derde van die republikeinse Boere, die Joiners en Hensoppers, was ontrou aan hulle eie mense. Dink daaraan: een derde van die mense in die kerk, een derde van die ouers by die skool, een derde van die bure, een derde van die vriende en familie. Een derde van die bekendes voor die oorlog was dislojaal en kon nie vertrou word nie. Voor die oorlog was dit nie bekend wie hulle was nie.
Wat van iemand wat bang geword en weggehardloop het? Al was hy lafhartig, was hy nie dislojaal nie. En ŉ pasifis? Hy hoef nie dislojaal te wees nie.
Lojaliteit, in alledaagse gebruik, beteken toewyding en getrouheid aan ŉ volk, land, groep of persoon. Dit is nie getrouheid aan ŉ ideaal of ideologie nie. Ook nie aan ŉ politieke party of staat nie. ŉ Kind moet van kleins af leer om lojaal aan sy gesin, familie en vriende te wees. Later in sy lewe moet hy dit ontwikkel tot waardes en deugde. Lojaliteit – of die gebrek daaraan – is ŉ karaktereienskap. Dit is ŉ goeie karaktertrek om lojaal te wees, dit is ŉ waarde waarvolgens iemand leef, dit is ŉ deug waaroor hy beskik.
Die groot Boerehelde van die Anglo-Boereoorlog was die Bittereinders op kommando, die Onversetlikes in die Krygsgevangenekampe en die Rebelle. Hulle het volksbelang bo eiebelang gestel. Daarvoor het hulle persoonlik ŉ prys betaal en geen voordeel ontvang nie. Was hulle nie dalk dwaas nie? As lojaliteit ŉ karaktereienskap geword het, kan daardie persoon nie anders nie. As hy dislojaal optree, verraai hy nie net ander mense nie, maar ook homself.
Tydens die Anglo-Boereoorlog was daar geen middeweg nie. Jy was of ŉ Bittereinder of jy was ŉ Hensopper. Jy was of ŉ Onversetlike of ŉ Inskiklike. Daar was nie ŉ grys gebied nie. Jy kon nie op die draad sit nie. Jy is of lojaal of jy is dislojaal. Jy kan nie jou keuse geheim hou nie, almal gaan weet. Jyself gaan ook weet.
Vandag is ons weer daar waar ons voorouers was. Weer word ons getoets oor lojaliteit. Wie gaan die inbors hê om by sy volk te staan? Wie gaan die innerlike krag hê om staande te bly? Wie gaan vir homself voordeel soek ten koste van sy volk? Wie is die koring en wie is die kaf?
Author Wilco LabuschagnePosted on 16 April 2019 Categories GeskiedenisTags Afrikaner, Anglo-Boere Oorlog, Boerevolk, Geskiedenis, Lewenswyse, Volkskunde, VryheidsoorlogLeave a comment on Van Bittereinders en Onversetlikes
Is Boerekos superieur?
Deesdae is alles net teorie en niks praktyk nie. Ek het ook ‘n teorie. My teorie is dat die Boerevolk se kultuur superieur is want dit word deur die sogenaamde “Blanke Suid-Afrikaners” nagevolg. Almal braai, almal eet biltong, almal gebruik blatjang. Maar dit is alles die Boerevolk se kultuurgoed – Boerekos – wat deur hulle “Tradisionele Suid-Afrikaanse Kos” genoem word.
Nou weet ons dat niemand die Boerevolk sy eie goed gun nie. Een van die aanslae teen ons kultuur is om ons eiegoed toe te skryf aan iemand anders. Byvoorbeeld dat van ons Boerekos geregte van Oosterse slawe afkom. Hierdie fiksie is gepopulariseer in sekere tydskrifte en kookboeke. En moenie die politici vergeet nie.
Die Europeërs wat van 1652 af hulle aan die Kaap kom vestig het, was reeds bekend met die gebruik van speserye in kos. Hulle koskultuur, hoofsaaklik van Hollandse oorsprong, is verder versterk deur die Hugenote en die Mogol politieke gevangenes. Teen 1725 het die eiesoortige Kaapse koskultuur sy beslag gekry. Hierdie vroeë Kaapse koskultuur is dieselfde as wat vandag as Boerekos bekendstaan.
Die eerste Europeërs het aanvanklik gesukkel om te oorleef. Hulle was noodgedwonge verplig om te leer jag en veldkosse te gebruik. Luukses was daar nie en hulle moes leer om met minder verskeidenheid klaar te kom. Vleis was skaars en hulle moes staatmaak op die eet van groente. Dit het tot gevolg gehad dat dit ‘n kenmerk van Boerekos geword het dat daar verskeie groentes op tafel was.
Slawe het uit verskeie kontinente en lande gekom. In hulle lande van herkoms was hulle van die armste van die armstes en het slegs oorlewingskos geken. Hulle het moontlik ‘n bydrae tot Boerekos gemaak deur die gee van name aan geregte. Indien die name wel van hulle af gekom het, het die oorspronklike betekenis in hulle lande van herkoms iets heel anders gewees as wat die Kaapse gereg was. Die Kaapse geregte self het al bestaan voordat daar slawe aan die Kaap was. Die enigste nuwe invloed van buite was hoe om korrelrige rys te kook.
Die Britse anneksasie van die Kaap in 1806 het ‘n groot invloed gehad op ons koskuluur. Sommige Kapenaars het ‘n voorliefde vir alles wat Engels was, gehad. Hulle het dus die Engelse kookkuns slaafs nagevolg en hulle eie kultuur prysgegee. (Dit ten spyte daarvan dat die Engelse nog nooit bekend was vir lekker kos nie.) Nie almal was ingenome met die Engelse nie en sommige “Dutchmen” het die Groot Trek onderneem om van hulle af weg te kom. Die Voortrekkers kon eers nadat hulle gevestig was, begin om groente, kruie en speserye te kweek. Na die Anglo-Boere Oorlog was baie van die Boerevolk erg verarm en het gesukkel om te oorleef. Gevolglik het hul eie Boerekos van hulle tafels af verdwyn. Dit was eers later in die twintigste eeu dat die Boerevolk weer op die been kon kom en weer hulle eie koskultuur kon beoefen.
As ek ‘n koskenner was, sou ek Boerekos in twee afdelings gegroepeer het: kos wat dadelik geëet word en kos wat vir latere gebruik bewaar moes word. Kosse wat dadelik geëet word sou mens dan verder kan verdeel in kos wat in die kombuis berei word, en potjiekos en braaivleis wat buite berei word.
Dit was van oudsher af noodsaaklik om kossoorte te kan bewaar. Dit is gedoen op verskeie maniere soos pekel, droging, beroking, inlê en verwerking in iets anders soos souse, asyn en konfyt. Die Boerevolk is veral bekend vir biltong, Boerebeskuit, blatjang ensovoorts.
Veeboere in die Swellendam en Graaff-Reinet distrikte het, ten spyte van groot veekuddes, ‘n harde bestaan gevoer. Die opset by so ‘n plaas was om baie groente en vrugtebome te plant. Die lae reënval het veroorsaak dat min graan geplant is. Deur vee van die hand te sit kon koffie, suiker, en speserye gekoop word. Ander produkte wat verkoop of verruil kon word was botter en velle. Ander produkte wat aangekoop moes word was kledingstowwe, kruit en gereedskap. Onder hulle het ‘n eiesoortige koskultuur ontstaan waarin vleis die stapelvoedsel was. Vars vleis is verkry deur vee te slag of deur wild te jag. Wanneer vars vleis nie beskikbaar was nie, het die veeboere soms maande lank van biltong gelewe. Hierdie voorliefde vir vleis bestaan vandag nog by die Boerevolk.
Op lang reise moes kos by die huis voorberei en saamgeneem word. Dit is padkos genoem. Tot onlangs toe was daar nie eetplekke langs snelweë nie en is padkos saamgeneem wanneer met vakansie gegaan is.
Bobotie is van Europese oorsprong en het saam met Van Riebeeck na die Kaap gekom. Die naam bobotie is al vroeg in die Kaap gebruik. Die Verenigde Volke se internasionale resepboek verkeer onder die verkeerde indruk dat bobotie van die slawe af kom en dat dit ‘n “tipies Suid-Afrikaanseˮ gereg is. Sosaties word ook verkeerdelik as afkomstig van slawe beskou. Frikkadelle het ‘n baie ou geskiedenis en het van Europa af gekom. In ‘n tipiese bredie word skaapvleis stadig geprut tot dit sag is en daarna word groente en speserye bygevoeg. Potbraai is ‘n metode om taai vleis sag te maak. Dit kom oorspronklik uit Brabant.
Daar is geen ander Boerekos produk wat so gewild soos Boerewors is nie. Die maak van wors bestaan al duisende jare. Elke worsmaker van Van Riebeeck tot vandag het gehelp om Boerewors te ontwikkel. Daar is ook ‘n wetlike vereiste dat Boerewors uit minstens 90% vleis en 10% speserye en ander middels moet bestaan en dat nie meer as 30% vet mag bevat nie. Gewoonlik word koljander en naeltjies in die speserye gebruik. Goeie Boerewors word van die beste vleissnitte gemaak en die speserye word so vermeng dat daar nie een smaakmiddel is wat oorheers nie. Boerewors is baie gewild by die Boerevolk en ook by baie ander Suid-Afrikaners en uitgewekenes.
Potjiekos is ‘n eg Boerekos gereg en word saam met boerewors, biltong, melktert, koeksisters en bobotie as tipiese Boerevolk geregte beskou. Die pot is oorspronklik afkomstig van die Nederlandse hutspot (ook genoem “dutch-oven”) en is van gietyster. ‘n Tipiese potjiekosresep het een of ander vleis as basis saam met groente en sous. Gewoonlik word die bestanddele in lae geplaas en glad nie geroer nie. Dit is baie gewild by die Boerevolk.
Om vleis te braai is baie oud en het uit Europa hierheen gekom. Braai hier by ons het by die Boerevolk begin, maar het ook gewild geword by ander Suid-Afrikaners. Dit is ‘n sosiale tradisie waartydens (meestal) vleis op ‘n rooster of ander braaier gaar gemaak word. Bykosse sluit in broodjies, slaai, aartappels of patats. Mieliepap is dikwels ook ‘n bykos. Daar is verskillende metodes van braai: oor oop kole, met ‘n ketelbraaier, met ‘n spitbraai, met ‘n gasbraaier of met ‘n skottelbraai. ‘n Braai is ‘n sosiale geleentheid wat spesifieke tradisies en norme het.
Daar is drie gebiede waar ander kultuurgroepe met Boerekos verbind word. Een is die vergissing by sommige persone dat Europese geregte wat deur Van Riebeeck saamgebring is, eintlik by die Maleier slawe ontstaan het. Tweedens is die populariteit van Boerekos by blanke nie-etniese Suid-Afrikaners. (Het blanke nie-etniese Suid-Afrikaners ‘n kultuur?) My gevolgtrekking is dat ten spyte van propaganda, die Boerevolk se kultuur sterker is as hulle “kultuur”. In die derde plek sien ons dat baie produkte wat vroeër tuisgemaak was, nou kommersieel vervaardig en bemark word – met Engelse handelsname. Dit wil klink of hierdie vervaardigers wil voorgee dat hierdie egte Boerekos-produkte geskep of vervolmaak is deur Engelse.
Gewoonlik neem die verowerdes die kultuur van die veroweraars aan – byvoorbeeld die Kapenaars na die Britse besetting. Ten opsigte van Boerekos werk dit anders. Die Boerevolk is die verowerdes en hulle koskultuur word oorgeneem deur die veroweraars. Kan dit wees dat die Boerevolk ‘n beter en sterker kultuur het as wat die veroweraars het?
Author Wilco LabuschagnePosted on 9 Januarie 2018 Categories VolkskundeTags Afrikaner, Anglo-Boere Oorlog, armblankes, Boerevolk, Etnologie, Europese herkoms, Geskiedenis, Lewenswyse, Spys en drank, Volkskunde, VryheidsoorlogLeave a comment on Is Boerekos superieur?
Die haatveldtog teen President Burgers
Vir baie mense sal dit vreemd klink as ons President Thomas Francois Burgers ‘n Boereheld en groot Boereleier noem. Hy was dit. Hoekom sal dit dan vreemd klink? Want hy word swart gesmeer deur sy eie mense. Nie net sy tydgenote nie, vandag nog steeds. Hy word vals beskuldig as ‘n liberalis, ‘n vrymesselaar, ‘n verraaier en ‘n swakkeling. In werklikheid was hy ‘n skrander en talentvolle man wat die fluit bespeel het, hy het met sy skryfwerk uitgemunt, hy was ‘n goeie spreker en het ‘n fyn humorsin gehad. En hy was sy tyd ver vooruit.
Thomas Francois Burgers was ‘n Boerseun, gebore 1834 in Graaff-Reinet. Hy het op Graaff-Reinet groot geword en skool gegaan. Na skool het hy in Nederland vir predikant studeer en verwerf daar sy doktorsgraad. Hy is in 1858 getroud met ‘n Skotse meisie en in dieselfde jaar word hy leraar van die NG Kerk Hanover. Burgers het hom teen die oppergesag van sy kerk se formuliere en geloofsleer verset en eerder verkondig wat in die Woord van God staan. In sy eie gemeente was hy besonder gewild en was gereken as ‘n goeie prediker.
Sy eerste probleme met die Kaapse NG Kerk het begin, voor hy nog ‘n gemeente gehad het, oor sy “onaanvaarbareˮ fluitspelery. In 1861 is hy aangespreek omdat van sy gemeentelede, vervul met die Heilige Gees, al singend deur Graaff-Reinet se strate gery het. In 1862 is ‘n formele klag teen hom ingebring deur iemand wat hom nog nooit gesien of gehoor het nie. Hierdie klag is nie op die manier wat die kerkwet voorskryf, hanteer nie. Hierna volg ‘n lang reeks ongerymdhede in die hantering van die klag. Uiteindelik is Burgers in 1864 skuldig bevind omdat hy bepalings van die belydenisskrifte sou oortree het en is as predikant geskors.
Burgers het die saak na die hooggeregshof geneem. Die hooggeregshof bevind in 1865 dat die Sinode se vonnis van nul en gener waarde is en dat die kerk al die regskostes moes betaal. Die Sinode appelleer na die Privy Council in Londen. In 1867 gee die Privy Council uitspraak ten gunste van Burgers. Die Sinode wou hulle nie daarin berus nie en wou die Koningin van Engeland nader, maar regsadvies het bevind dat hulle geen gronde het nie. Met die Sinodesitting van 1870 was dit duidelik dat daar twee kampe in die kerk was. Na heftige argumente is met 52 teen 44 stemme besluit om Burgers weer tot die kerk toe te laat.
Die groot vyandskap teen Burgers het blykbaar van die teoloë van Stellenbosch gekom. Hy is beskuldig dat hy liberale teologie aanhang en dat hy met die rasionalisme besmet is. Daar is geen duidelike bewyse hiervoor gelewer nie. Daar was klaarblyklik ‘n persoonlike vendetta teen hom.
In hierdie tyd van vervolging begin hy skryf. Hy skryf sketse oor sy ondervindings en waarnemings. Die sketse getuig van sy besondere talent om te hekel sonder om simpatie met die gehekeldes te verloor. Hy skryf Nederlands maar die dialoog was in die spreektaal, Afrikaans. Sy sketse gee aan die leser ‘n kyk op die kultuur en gebruike in sy tyd. Vandag word sy skryfwerk beskou as ‘n hoogtepunt van sy tyd se prosa.
Thomas Francois Burgers was nie onbekend in die Transvaal nie. Die Transvalers het nie ooghare vir die Kaapse Kerk gehad nie. Die Kaapse Kerk het die Voortrekkers onder tug geplaas. Burgers het in 1871 die Transvaal besoek en by etlike gemeentes van die Hervormde Kerk eredienste gelei. Met sy Schetsen uit de Transvaal het Burgers goed gepraat van die Transvalers, hulle kerk en hulle toekomsmoontlikhede.
In 1871 was daar ‘n ernstige politieke krisis in die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR). Dit het ontstaan as gevolg van die diamantvelde aan die Wesgrens. Daar was verskeie volksraadslede wat aangedring het dat President M.W. Pretorius ontslaan moes word. Pretorius het oneervolle ontslag vrygespring deur self te bedank. Die Volksraad het D.J. Erasmus as waarnemende staatspresident aangewys. ‘n Vereiste is gestel dat ‘n nuwe president bekwaam moes wees om die Britse Diplomasie die hoof te bied. Omdat dit twyfelagtig was dat daar binne die republiek ‘n geskikte persoon gevind sou word, is die grondwet gewysig om dit moontlik te maak dat nie-burgers as president verkies kan word. Moontlike kandidate was Theophilus Shepstone van Natal, hoofregter Harding van Natal, die Vrystaatse president Jan Brand en dr. T.F Burgers van Hanover. Uiteindelik was die keuse tussen Burgers en William Robinson met Burgers wat, in 1872, met ‘n oorweldigende meerderheid verkies is as die nuwe president.
Daar was etlike ernstige sake wat die dringende aandag van die nuwe president vereis het. Daar was die krisis op die Wesgrens. Die land se finansies was in ‘n haglike toestand en daar was min ekonomiese vooruitsigte. Die onderwys was in ‘n treurige toestand. Swartes binne die land was gereeld opstandig. Dan was daar die Britse koloniale ambisies om te hanteer.
Burgers se oplossing vir die diamantveld krisis was om direk met die Tswana stamleiers te onderhandel. So het hy die Keate-uitspraak ongedaan gemaak. Die vorige president, M.W. Pretorius, en sy tesourier-generaal het glad nie geweet wat met die land se finansies aangaan nie. Daar was geen rekordhouding nie. Burgers het ‘n lening by die Cape Commercial Bank gemaak om die waardelose note en skuldbriewe te vervang. Die ontdekking van goud by Lydenburg het gehelp om die land se ekonomie te verbeter. Die eerste Burgersponde is in 1874 geslaan. Die grootste enkele uitgawe van die ZAR was die betaling van kommandolede. Burgers was verplig om dit te staak. Hieroor was daar groot ongelukkigheid. Om die onderwys te standardiseer en uit te bou het Burgers die kerkskole vervang met Staatskole. Daarmee het hy die vyandskap van sommige predikante op die hals gehaal. Die probleme wat die ZAR met swartes gehad het, het die voortbestaan van die staat bedreig. Daar was groot druk uit die buiteland deur antislawerny groepe. Die Paswet, wat voor Burgers se termyn opgestel is, het nie gewerk nie. Hy het gemeen die Britte kan dit teen die ZAR gebruik in die diamantveld krisis.
Burgers het die eerste museum, biblioteek, botaniese tuin en gimnasium in die ZAR gevestig. Burgers het besef dat ‘n Boerekoerant nodig is en het met Jan Celliers ooreengekom om De Volkstem in Pretoria uit te gee. President Burgers en die volksraad was ten gunste van ‘n verandering van die landsvlag en landswapen, maar die burgers nie.
President Burgers wou toegang tot ‘n nie-Britse hawe hê en het Europa besoek om geld te leen vir die bou van ‘n spoorlyn na Delagoabaai. Die Britte het alles in hul vermoë gedoen om Burgers in Europa te diskrediteer. Die spanning hieroor het sy gesondheid geknou. In 1876 het die firma Insinger ingewillig om die geld aan die ZAR te leen en is die Lebombo Spoorwegmaatskappy gestig.
Britse wapensmokkelaars het 400,000 gewere aan swart stamme verkoop. Delwers in die Lydenburg omgewing het in konflik met die swart hoofman Sekhukhune gekom. Die Britse regering het na geleenthede gesoek om die ZAR te annekseer. Toe die Sekhukhune-oorlog uitbreek, was Burgers in Europa. Die waarnemende president wou nie die verantwoordelikheid op hom neem nie. Toe Burgers terug is, gee die volksraad hom opdrag om die oorlog te beëindig. Die kommandos het steeds vir Burgers verkwalik dat hy hulle vergoeding weggeneem het en het geweier om te help. Die oorlog kon ook die planne vir ‘n spoorlyn verongeluk. Uit desperaatheid het Burgers verbande op sy plase in die Richmond omgewing gaan uitneem om huursoldate te kry om die oorlog te beëindig. Burgers het persoonlik die leiding geneem en Sekhukhune tot oorgawe gedwing.
Burgers het by verskeie geleenthede die volksraad gewaarsku oor Brittanje se anneksasieplanne. Hulle het hom nie ernstig opgeneem nie en dit as bangmaakstories afgemaak. In 1877 daag Shepstone met 25 polisiemanne en 8 amptenare in Pretoria op, kwansuis om griewe te bespreek. Ten spyte van Burgers se protes, word die Transvaal as Britse gebied geannekseer. Vir Burgers was dit ‘n persoonlike ramp, hy was verarm omdat hy sy persoonlike bates moes verpand ten einde sy land te help. Die Britte het onderneem om aan hom ‘n jaarlikse pensioen van £500 te betaal mits hy wegbly uit die Transvaal. Dit is laat betaal en ook net vir ‘n kort tydjie. Hy kon nie werk kry nie en hy en sy gesin swerf rond in uiterste armoede. Verder is hy ernstig siek met inwendige bloeding en in een oog bykans blind. Hy probeer om op gehuurde grond te boer maar is nie suksesvol nie. Hy sterf in 1881 op 47-jarige ouderdom. Sy weduwee, Mary Burgers, is verarmd en verneder deur haar man se volk. Sy gaan egter voort om haar kinders op te voed om trou te wees aan sy volk. Tydens die Anglo-Boere Oorlog sluit haar seuns as vrywilligers aan by die Boerekommandos en haar dogters dien as verpleegsters by Boere-ambulanse.
Burgers se vyande het, na anneksasie, tot hulle eie voordeel by die Britte ingeskakel. In later jare verstaan Paul Kruger vir Burgers. Hy volg in ‘n groot mate dieselfde beleid as Burgers. In 1895 laat hy Burgers se stoflike oorskot met eerbewys in Pretoria herbegrawe. Hy het nie toegelaat dat daar in sy teenwoordigheid afbrekende aanmerkings oor Burgers gemaak word nie. Kruger sou van Burgers gesê het: “Hij had zijn Land en Volk erg lief, maar was zijn tyd ver vooruit.”
Author Wilco LabuschagnePosted on 15 Augustus 2017 Categories GeskiedenisTags Anglo-Boere Oorlog, Boerevolk, Christen, Geskiedenis, Volkskunde, VryheidsoorlogLeave a comment on Die haatveldtog teen President Burgers
Wat het in 1971 gebeur?
Jare terug het ek iets gelees oor ‘n 46 jaar siklus in ons volk se geskiedenis. Wie dit geskryf het, kan ek nie onthou nie. Ek kry ook nie enige inligting daaroor nie. Sekerlik was dit 46 jaar van 1902 tot 1948 en weer 46 jaar van 1948 tot 1994. Die teorie het voorts gesê dat halfpad deur die 46 jaar, na 23 jaar, daar ook iets belangrik gebeur het.
1902 was die Vrede van Vereeniging, die einde van die Anglo-Boere Oorlog. Toe het ons volk selfregering verloor. In 1948 het die Nasionale Party van Dr. Malan aan bewind gekom en hulle het ons gebring tot by ‘n vorm van selfregering. 23 Jaar na 1902 en 23 jaar voor 1948 was 1925. Dit was toe dat Afrikaans as amptelike taal erken is. Halfpad na selfregering toe was daar ‘n taal oorwinning.
Van 1948 af het ons volk selfregering gehad, dit het ons in 1994 verloor. 23 jaar na 1948 en 23 jaar voor 1994, was 1971. Ek kon onthou van gebeure voor 1971 en gebeure na 1971, maar ek kon niks belangrik van 1971 onthou nie. Beteken dit die siklus-teorie werk nie?
Nou het ek wel afgekom op iets wat in 1971 gebeur het en wat dalk iets beteken.
John Vorster se termyn as volksleier was ongelukkig. Die eerste skeuring in die Nasionale Party vind plaas in 1969 toe 4 kabinetslede bedank om die Herstigte Nasionale Party te stig. In 1979 moes hy bedank as Staatspresident as gevolg van die Inligtingskandaal. Vorster was ‘n vurige nasionalis en vroeër bekend weens sy kragdadigheid. Dit wil lyk of die Peter Principle op hom van toepassing was: hy het opgang gemaak tot hy sy vlak van onbekwaamheid bereik het. Waar sy voorganger, Dr Verwoerd, bekend was as ‘n man van beginsel, het Vorster probeer om ander ter wille te wees met sy beleid van pragmatisme.
Die eerste groot kopseer vir Vorster, nadat hy dr Verwoerd opgevolg het, was sport. Begin 1967 was die Nasionale Party eenparig in sy sportbeleid. Kort daarna het Vorster sy standpunt, met baie woorde maar sonder om iets te sê, oor sport gestel. Dit was duidelik dat hy, as hoofleier, nie ‘n beleid oor veelrassige sport gehad het nie. So is daar vir ‘n paar jaar voortgeploeter.
In April 1971 kom die Afrikaner-Broederbond tot die regering se redding. Hulle formuleer toe ‘n sportbeleid vir die regering. Voorheen het die Broederbond nie ingemeng in die opstel van politieke beleid nie, nou het hulle dit begin doen. Nie net dit nie, die volk moes nie ingelig word oor die praktiese implikasies daarvan nie. Dus in 1971 begin ‘n geheime organisasie, die Afrikaner-Broederbond, om regeringsbeleid op te stel en word die volk in die duister gehou oor wat presies aan die gang is. Ek sien dit as die begin van die verlies aan selfregering.
Reeds voor 1971 het die Broederbond ontsaglike invloed gehad oor die volk. Alle organisasies wat iets met die volk te doen gehad het, was onder hulle invloed of beheer. Kerk, kultuur, sake – alles. Direk of indirek. Van 1971 af het hierdie geheime organisasie in die geheim effektief oor die volk regeer.
Die Broederbond het blykbaar 3 faksies gehad: verligtes, gematigdes en verkramptes. Die Herstigte Nasionale Party was die verkramptes en verloor in 1971 hulle lidmaatskap. Daarmee bly slegs die linkses oor. Die verkramptes was nog nasionaliste in die gees van Malan, Strijdom en Verwoerd. Die verligtes was internasionaliste en die gematigdes moes die volk gerusstel. Hierna is Nasionale Pers as die propaganda-arm van die verligtes gebruik. Die Beeld het in 1971 ‘n dagblad geword – in Transvaal waar die volk meer nasionalisties was.
Dit word beweer dat Dr Nico Diederichs (Minister van Finansies) in 1971 die jaarlikse Bilderberg byeenkoms in Bermuda bygewoon het. Daardeur het die Bilderberg groep ‘n verteenwoordiger in die regering en die Broederbond gekry.
Wie was die Voorsitters van die Broederbond van 1971 af? Dr PJ Meyer (1960-1972), Dr AP Treurnicht (1972-1974), Prof G Viljoen (1974-1980), Prof CWH Boshoff (1980-1983), Prof JP de Lange (1983-1993), Mnr TL de Beer (1993-1994). Binne die Broederbond was daar glo ook ‘n binnekring wat die kitaar geslaan het.
Indien dit korrek is dat die volk sedert 1971 nie veel seggenskap oor regeringsbeleid gehad het nie, verloor ons alles in 1994. Van toe af het ons glad nie meer selfregering oor enige iets nie. Ons is weer terug waar ons in 1902 was.
Indien hierdie 46-jaar siklus nog van toepassing is, is 2017 23 jaar na 1994. Beteken dit iets?
Author Wilco LabuschagnePosted on 22 Maart 2017 Categories GeskiedenisTags Anglo-Boere Oorlog, Boerevolk, Geskiedenis, Volkskunde, VryheidsoorlogLeave a comment on Wat het in 1971 gebeur?
Aan die einde van die bloedspoor is ‘n Boer
Ons kan Herrie die Strandloper (ook bekend as Autsumao van die Goringhaikonas) as die eerste plaasmoordenaar beskou. Op 19 Oktober 1653 vermoor hy en sy maats vir David Jansz, die Kompanjie se veewagter. Hulle steel ook bykans die hele kudde beeste. Hy vlug, maar 2 jaar later kom hy terug en kom skotvry daarvan af. Van Riebeeck straf hom nie vir sy misdade nie en laat hom toe om weer daar te bly.
Mettertyd het ons voorgeslagte ‘n deurgang deur die berge gekry en hulle in die binneland gaan vestig. Hulle beweeg verder ooswaarts en teen 1770 bereik hulle die Sneeuberge. Hierna vestig sommiges hulle in die Zuurveld wat grens aan die Xhosa stamgebiede. Dit is hier waar hulle vir die eerste keer swartmense ontmoet het. Nie lank nie, toe is daar moeilikheid.
Teen 1779 was veediefstal deur die Xhosas so algemeen dat die blankes hulle plase moes verlaat. Optrede deur kommando’s in 1780 slaag om vee terug te kry, maar hulle kon nie die Xhosas van die plase af verdryf kry nie. Die regering in die Kaap het toe vir Adriaan van Jaarsveld as veldkommandant aangestel en sy kommando kon vee terugkry en Xhosas uit die Zuurveld verdryf. Hierdie was die Eerste Grensoorlog en die oorsake was veediefstal en grondroof. Adriaan van Jaarsveld was later een van die leiers wat die republieke van Swellendam en Graaff-Reinet gestig het.
Hierna volg die Tweede, Derde, Vierde en Vyfde Grensoorloë. Die redes bly dieselfde: veediefstal en grondroof. Die owerhede probeer met versoening die saak oplos, en dit werk nie. Eers probeer die Kompanjie en daarna probeer die Britse Empire. Die blankes in die binneland begin besef dat die owerhede nie na hulle omsien nie en die republikeinse ideaal word gebore.
Ten spyte van die vorige oorloë het toestande aan die Oosgrens bly verswak. Die Britte het nie ‘n konsekwente beleid gevolg nie en die Xhosas het dit gesien as swakheid by die blankes. Die Koloniale Regering het troepe in die gebied verminder en beperkings op die kommando’s geplaas. Handelaars het wapens en ammunisie aan die Xhosas verkoop. Gewapende Khoikhoi drosters sluit by die Xhosas aan. Die grensboere en setlaars besef hoe onveilig die situasie geword het. In 1834 bars ‘n groot mag Xhosas oor die grens. ‘n Honderd blankes word vermoor, opstalle word geplunder en afgebrand, 7 000 mense word dakloos. Die grensboere verloor 115 000 beeste, 161 000 skape en bokke, 5 700 perde en 60 waens. Die Britte tree op teen die Xhosas en behaal ‘n klinkende oorwinning. Vir hierdie poging het die Britte voorrade, waens en perde by die grensboere opgekommandeer. Die Britte se vergoeding aan die grensboere was maar karig. Verder het hulle die grensboere daarvan beskuldig dat hulle die Xhosas aanhits deur hulle vee te gaan terugneem. Die Britte se hantering van die grensboere tydens die Sesde Grensoorlog was een van die oorsake van die Groot Trek.
Na my mening was die moorde tydens die Groot Trek in prinsiep dieselfde as vandag se plaasmoorde. Die Voortrekkers het nog nie grond gehad nie, hulle was nog opsoek na grond. Hulle het nie enige iemand bedreig nie, hulle was nie in vyandskap met iemand anders nie. Hulle het nie verwag dat hulle aangeval sou word nie.
Die Van Rensburg-trek het gesoek na ‘n roete na Delalgoabaai. Niksvermoedend het hulle naby die stat van Manukozi uitgekamp. Gedurende die nag word hulle aangeval. Hulle veg verbete terug, maar hulle ammunisie raak op en hulle word uitgemoor. Karel Tregardt vind hulle beendere en begrawe dit.
Van die Potgieter-trek se mense kamp uit naby die Vaalrivier. Stephanus Erasmus en ander het gaan jag. Toe hulle die aand terugkeer, kom hulle af op Matabeles wat hulle kamp aangeval het en die blankes en die nieblanke bediendes vermoor het. Erasmus en sy een seun jaag na die ander Trekkers om hulle te waarsku. Die Liebenbergs trek nie betyds laer nie en word die oggend aangeval. Sommiges het wonderbaarlik ontkom, maar al die vee word gesteel en twee meisies en ‘n seun word ontvoer. Die lot van hierdie kinders is nie bekend nie. Die slag van Vegkop het hierop gevolg.
Nadat die Zoeloekoning, Dingaan, vir Piet Retief en sy 70 metgeselle laat vermoor het, het hy opdrag gegee dat die res van die Voortrekkers ook uitgewis moes word. Die laers was wyd uitmekaar al langs die Tugelarivier en sy sytakke. Op 16 Februarie 1838 bekruip die Zoeloes die niksvermoedende Voortrekkers. Die nag van die aanval was dit donkermaan. Die Voortrekkers het eers besef wat aangaan toe die Zoeloes tussen hulle was. Twee Bezuidenhout broers kon ontsnap om ander laers te waarsku. Die aanval was op die laers wat by Bloukrans, Moordspruit en Weenen gestaan het. Van die Voortrekkers is 41 mans, 56 vroue, 185 kinders en 200 bediendes uitgemoor. Die aanvalle het met ongekende wreedheid plaasgevind. Die slagoffers se liggame is oopgeskeur, vroue is met skerpgemaakte stokke in die onderlyf deurboor en kinders is teen wawiele doodgeslaan. ‘n Strafekspedisie is uitgestuur maar dit het misluk. Uiteindelik het dit gelei tot Bloedrivier.
Ook tydens die Anglo-Boere Oorlog is geweldsmisdade teen veral kinders en vroue gepleeg. Die Havenga-verslag bevat inligting hieroor. Hierdie misdade was gepleeg deur Britse soldate en Swart troepe wat aan Britse kant geveg het.
Die wreedheid teenoor ons voorgeslagte het ook verkragting ingesluit. Dit word nie uitdruklik so genoem in geskiedenisboeke nie. Die slagoffers wou nie daaroor praat nie. Hulle het ook nie die woord “verkragting” gebruik nie maar eerder gepraat van “ontering”.
Sedert 1994 vind sulke wreedheid weer teen blankes plaas. Die geskiedenis herhaal homself. Dit is nou al 23 jaar later en daar is geen vooruitsig dat dit gestop gaan word nie. Nie deur die owerhede nie.
Kort ons ‘n leier? Ons het leiers. Kort ons ‘n plan? Ons het ‘n plan. Wie gaan ons help? Niemand nie. Moet ons bid? Net as ons ons bekeer en verootmoedig het. By Bloedrivier het ons voorouers geen ander opsies gehad nie. Dit was oorlewing of uitwissing. Ons gaan weer daar kom.
Author Wilco LabuschagnePosted on 14 Maart 2017 Categories GeskiedenisTags Anglo-Boere Oorlog, Boerevolk, Gelofte, Geskiedenis, Volkskunde, VryheidsoorlogLeave a comment on Aan die einde van die bloedspoor is ‘n Boer
Author Wilco LabuschagnePosted on 21 September 2016 1 November 2016 Categories GeskiedenisTags Anglo-Boere Oorlog, Gelofte, Vryheidsoorlog3 Kommentare op 16 Desember 1899, die Swart Week