AS JY TOG NET WOU LUISTER! | Elim Ministries
AS JY TOG NET WOU LUISTER!
Die Torah leesstuk van hierdie week begin met die woorde van Lev 26:3 en 4: “As julle in my insettinge wandel en my gebooie hou en dit doen, sal Ek julle reëns gee op die regte tyd …”. Die parashah sluit die twee hoofstukke Lev 26 en Lev 27 in en staan bekend as Parashah Bechukotai (Hebreeus vir: “In my insettinge”). ‘n Groot deel van hierdie twee hoofstukke handel oor die seëninge wat sal rus op die lewens van hulle wat aan Yahweh gehoorsaam is en die vloeke wat sal volg as jy jou rug op Hom draai. Baie interessant is die woordjie “as” waarmee die parashah begin: “As julle in my insettinge wandel …” Dit is nie net die eerste vers van die parashah wat met “as” begin nie. Hierdie kort, skynbaar onbenullige woordjie kom nie minder nie as 32 keer in Lev 26 en Lev 27 voor – baie meer as in enige ander parashah wat deel uitmaak van die Torah. Soms kom die woord “as” na ‘n mens, byna as ‘n versugting of ‘n smeking: “As jy tog net wou luister …!” Baie verklaarders meen dat dit die manier is waarop Lev 26:3 verstaan moet word: “As julle (tog net) in my insettinge (kon bly) wandel …”. ‘n Mens kry dieselfde sentiment van die kant van Yahweh in ‘n vers soos Psalm 81:9 “Hoor, my volk, en Ek wil jou dit inskerp; Yiesraél, as jy tog na My wou luister!” So ook in Jes 7:13 “Luister tog, o huis van Dawied! Is dit vir julle nie genoeg om mense te vermoei, dat julle my Elohiem ook vermoei nie?”
Hoe gereeld is dit nie ons versugting teenoor die Vader nie: As U tog net na my gebed wou luister! As U tog net my smeking wou aanhoor! In die Skrif is daar talle voorbeelde van sulke uitroepe:
Ps 17:1 Yahweh … luister tog na my gebed wat nie met valse lippe is nie.
Ps 84:8 Yahweh … hoor my gebed; luister tog, o Elohiem van Yaákov!
Ps 140:6 Ek het tot Yahweh gesê … luister tog, Yahweh, na die stem van my smekinge!
Ps 143:1 O Yahweh, hoor my gebed; luister tog na my smekinge; verhoor my in u trou!
Daar is niks verkeerd daarmee om die woorde “luister tog” te gebruik as ons tot Yahweh nader nie. Dis ‘n aanduiding dat ‘n mens se gebed nie maar net ‘n ritueel en ‘n formule is nie, maar dat dit ‘n eerlike en opregte versugting is wat diep uit die hart kom en dat dit boonop gebore is uit die besef dat ons Yahweh nodig het en nie sonder Hom kan lewe nie. Maar besef ons dat Hy ook by óns pleit: “Luister tog …”; “As jy tog net wou luister …”; “As julle tog net my woorde wou ernstig opneem …”? Dis die hart van Yahweh, die Almagtige, wat so praat. Dis hoe sterk Hy daaroor voel dat ons die pad moet loop wat Hy vir ons aangewys het. Dis hoe ons seker kan wees dat Hy begeer om ons te seën, baie meer as wat Hy begeer om ons te straf of te dissiplineer.
Op ‘n hele paar plekke in hierdie parashah word die woord “as” op ‘n manier gebruik wat ‘n mens laat wonder of Yahweh regtig ‘n goedgunstige en barmhartige en vergewende Elohiem is en of Hy nie maar net ‘n Tugmeester is en, met ‘n lat of ‘n voorwerp van kastyding in sy hand, gereed staan om slae uit te deel en dwarstrekkers van Hom af weg te dryf nie. So byvoorbeeld:
Lev 26:15-16 As julle my insettinge verwerp … sal Ek verskrikking oor julle beskik.
Lev 26:15-16 As julle siel my verordeninge verag … sal julle tevergeefs julle saad saai.
Lev 26:18 As julle nie na My luister nie, sal Ek julle sewevoudig weens julle sondes tugtig.
Lev 26:21 As julle jul teen My verset … sal Ek meer plae op julle lê, sewevoudig.
‘n Mens kan maklik die idee kry dat Yahweh net ‘n verterende vuur is en begin wonder of die toenemende getal kritici nie reg is wat deesdae links en regs bewerings soos die volgende maak nie:
• “Yahweh of the old testament and islamic Allah share the same bloodthirsty characteristics.”
• “The God of the Old Testament is arguably the most unpleasant character in all fiction.”
• “God is a concept by which we measure our pain.”
• “We must question the logic of having an all-powerful God, who creates faulty humans, and then blames them for his own mistakes.”
Hierdie aanhalings kom van mense wat nie die hartklop van die Almagtige verstaan nie. Hulle het nog nie die genesende krag van sy woorde en die strelende aanraking van sy hand op hulle lewe gevoel en ervaar nie. Hulle het Wayyikra (Levitikus) 26 begin lees en opgehou voordat hulle by vers 44 en 45 gekom het: Lev 26:44-45 “Maar ook dan, as hulle in die land van hul vyande is, verwerp Ek hulle nie en verag Ek hulle nie, sodat Ek ‘n einde aan hulle sou maak en my verbond met hulle sou verbreek nie; want Ek is Yahweh hulle Elohiem. Maar Ek sal tot hulle beswil dink aan die verbond van die voorvaders wat Ek uit Mietsrayiem voor die oë van die nasies uitgelei het om vir hulle ‘n Elohiem te wees. Ek is Yahweh.” Daar is mense wat maar net nie verder kan kyk as die moderne, mensgemaakte patroon van “As jy iemand liefhet, moet jy vir hom gee wat hy begeer” nie. Daar is mense wat dit heeltemal verkeerd verstaan as die Skepper gereeld in die Torah die woorde “Ek is Yahweh” uiter. Hulle sien dit soos die woorde van ‘n tiran wie se optrede bevraagteken word en wat dan botweg vir sy kritici sê: Ek is die koning! Ek is die een met die mag in die hand! Ek is Idi Amin! Ek is Robert Mugabe! Ek laat my nie deur enige mens voorskryf nie!
Dis nie wat die Vader bedoel as Hy herhaaldelik sê “Ek is Yahweh” nie. Kyk maar net weer na hierdie hoofstuk, Wayyikra 26, en veral hierdie twee verse waarin Hy twee keer sê: Ek is Yahweh. Hy sê dit juis in die konteks van vergifnis en van redding. Hy sê dit in die konteks van sy verbond met sy volk wat Hy nooit sal opsy skuif nie – ook al draai hulle die rug op Hom en verset hulle teen Hom en sondig blatant teen Hom. Hy sê dit in die konteks van iets wat Hy sal doen wat “tot hulle beswil” is. Hy is Yahweh, nie ‘n mens nie. Hy maak nie soos wat mense geneig is om te maak nie. As jy my in die voet skiet, skiet ek jou ook in die voet! As jy my benadeel, benadeel ek jou nog meer! Hy is Yahweh, die gans andere! Hy is Yahweh, wat altyd dieselfde is, 6000 jaar gelede en vandag en 60000 jaar in die toekoms! Sy hart is dat ons na Hom sal luister, want Hy weet dit is tot ons beswil. Hy weet dit is die enigste manier om werklik suksesvol en geseënd te wees. As ons egter nie na Hom luister nie, bly Hy getrou aan Homself en aan sy woord en kom sy dissipline en sy oordeel in werking. Maar selfs hierin verlaat Hy nie die mens aan wie Hy Hom verbind het nie. Sy versugting is nog steeds: As jy tog net wil luister! En sy bedoeling is nog steeds om ons te red en te seën.
Party mense het ‘n ernstige vraag daaroor waarom die seën wat hier genoem word, alles op die vlak van die materiële en die aardse lewe lê en waarom daar niks gesê word van seën wat met die ewige lewe te make het nie. Waarom gaan die seën net oor die land en bome en vrugte en brood en koring en vyande en aardse veiligheid? Is die grootste seën dan nie die seën van lewe na die dood in die teenwoordigheid van Yahweh nie? Die bekende Joodse kommentator, Maimonides, het dit eenmaal so verklaar:
The Almighty gave us this Torah, it is a tree of life, and whoever observes all that is written in it and knows it with a complete knowledge merits thereby the life of the World To come … Yet the Almighty also promised us in the Torah that if we observe it with joy … He will remove from us all things that may prevent us from fulfilling it, such as illness, war, hunger, etc., and He will bestow upon us all blessings that bolster our hand to observe the Torah such as abundant food, peace, and much gold and silver, so that we need not preoccupy ourselves all our days with our material needs but be free to learn the wisdom and observe the commandments by which we shall merit the life of the World To come…
Die Hebreeuse woord vir “as” in die sin “As jy tog net wou luister …” is “im”. Daar is minstens vier ander woorde in Hebreeus wat van dieselfde stamwoord afgelei is, die woord “amah” (wat “slaaf” beteken), die woord “ammah” (wat “el” – ‘n meet-eenheid – beteken), die woord “ima” (wat “ma” of “moeder” beteken) en die woord “ummah” (wat “gemeenskap” of “volk” beteken). Hierdie vier woorde pas op ‘n manier by mekaar en hou vir ons ‘n boodskap in wat ons kan help om beter te verstaan wat vandag se parashah vir ons sê. Hou in gedagte dat wanneer ‘n mens die woord “as” gebruik, veronderstel jy dat daar minstens twee moontlikhede is: As jy A doen, dan volg B, maar as jy C doen, dan volg D. Kom ons kyk na “as” en die 4 woorde wat daarmee verband hou. As jy luister na die woorde van Torah met die ingesteldheid van ‘n slaaf, gaan jy in vrees en bewing lewe en gaan jy oor alles in die lewe bekommerd wees. En wat sê die Skrif oor bekommernis? Luk 12:25 En wie onder julle kan, deur hom te bekommer, een el by sy lengte voeg? As jy aan die ander kant na die Torah luister soos wat ‘n gehoorsame kind na sy moeder luister, omdat hy haar liefhet en omdat hy weet sy het hom lief, gaan die vrees en bekommernis verdwyn en in die plek daarvan sal jy ware gemeenskap met die Allerhoogste leer ken en boonop ervaar dat jy werklik deel is van sy volk. As jy na die woorde van Yahweh luister en dit as ‘n onbillike juk ervaar wat Hy op jou skouers wil sit, gaan jy nooit ophou om soos ‘n slaaf te voel nie. As jy egter na sy woorde luister en sy hartklop en sy liefde en sy ontferming daarin hoor, gaan dit ‘n nuwe dimensie in jou lewe inbring en ‘n nuwe gevoel van “Hier behoort ek!” in jou wakker maak.