Menseregtedag ‘leë’ vertoon sonder behoorlike taalregteUniversiteit Stellenbosch. (Foto: Facebook) Die burgerregteorganisasie AfriForum sê die viering van Menseregtedag (Sondag) is bloot leë vertoon weens taalregte wat toenemend geskend word. Die organisasie het Sondag weer na die senaatsbesluit van die Universiteit van Stellenbosch (US) verwys rakende nuwe kursusse wat vanjaar in die eerste semester slegs in Engels aangebied sal word. Maroela Media het vroeër berig ’n versoek hiervoor is ingedien weens die geweldige druk wat die Covid-19-pandemie en die aanbied van afstandsonderrig, -leer en -assessering op dosente plaas. Daar word aangevoer eentalige Engelse onderrig sal dié druk verlig. AfriForum meen dié besluit is egter “’n sprekende voorbeeld van die miskenning van taalregte”. Alana Bailey, AfriForum se hoof van kultuursake, sê die universiteit se “blatante ontkenning van Afrikaanse studente se taalregte” is tipies van vele instellings in die land wat ’n pro-Engelse agenda ten koste van tien van die land se amptelike tale dryf. “Ondanks oorweldigende nasionale en internasionale bewyse van die akademiese, sielkundige en ekonomiese voordele van moedertaalonderrig word Engelse onderrig aan studente as kortpad na sukses opgedis en bewys instellings soos die US net lippetaal aan veeltaligheid. Bailey sê die tragedie is dat universiteite wel moeite doen om vir bemarkingsdoeleindes in Afrikaans te adverteer en sodoende die illusie skep dat onderrig nie net in Engels beskikbaar sal wees nie. “In die praktyk ervaar dosente en studente egter die teendeel en voel dikwels te geïntimideerd om oor taalregteskendings te kla. Hulle meen ook dat hulle klagtes op dowe ore sal val. Onlangse bewerings van studente dat hulle in US-koshuise nie toegelaat word om Afrikaans te praat nie, en die universiteitsowerhede se ontkennende en verontskuldigende reaksie daarop, versterk die vrese.” Die US het Saterdag die eerste konsep van sy hersiene taalbeleid bekend gemaak. Volgens Bailey het die ervaring by ander instellings die afgelope dekade geleer dat openbare raadplegingprosesse van min betekenis is. “Die beleid wat vooraf gesirkuleer is of uitgelek het, is telkens aanvaar, ongeag wat die insette van die belanghebbendes behels het. Sodoende het Afrikaans as tersiêre onderrigmedium nou bykans uit openbare instellings verdwyn en word die kans dat ander inheemse tale ten volle tot hierdie vlak ontwikkel gaan word, steeds minder,” verduidelik sy. “Gebeure by die US die afgelope weke, veral die besluit oor Engelse onderrig in die eerste semester van 2021, laat twyfel ontstaan of die raadplegingproses in dié geval anders sal verloop.” Bailey meen dat owerhede en opvoedkundiges dikwels gebrekkige insig in die kernbelang van taalregte het en nie besef dat dit ’n mensereg is nie. “Hulle skend studente en personeel se regte met ’n eentalige Engelse aanbod en dra daardeur by tot toenemende akademiese agteruitgang onder die bevolking. Meer moet op Menseregtedag gedoen word om besluitnemers oor die noodsaak van die beskerming en bevordering van taalregte in te lig, voordat nog meer studente die prys vir hulle stompsinnige besluite moet betaal.”