Immers: die redelike lid van die DOV – soos Christenus – sou met wat "oorgebly" het van die Staatsaak (d.w.s. minus Bartholomew se bedrieglike getuienis), die twee kardinale reëls by die oorweging van omstandigheidsgetuienis – wat in R v Blom (hier bo) geformuleer is – in gedagte gehou het. Dit is die minste wat van die redelike staatsadvokaat verwag kan word; onderrig in die beginsels van Blom vorm immers deel van sy opleiding in die spreekwoordelike "Bewysreg 101".
Meer betroubaar in die omstandighede, sê Harms AR, is om by wyse van logiese afleiding te bepaal wat waarskynlik sou gebeur het. As vertrekpunt vir hierdie proses van logiese afleiding gebruik hy dan die fiktiewe redelike landdros. Wat sou die redelike landdros waarskynlik gedoen het? Die volgende stap in die proses is dan die aanvaarding dat die betrokke landdros waarskynlik dieselfde sou doen.
Tot sover appèlregter Brand se uiteensetting van die toets wat die appèlhof in die Carmichele-saak aan die dag gelê het. Dit word aan die hand gedoen dat hy die riglyne van Carmichele korrek weergegee het.
Om mee te begin: in Carmichele het die landdros ten behoewe van die Minister getuig dat, al sou die polisieman vir hom gesê het van die gevaarlike misdadiger se vorige veroordelings (m.a.w., al het die polisieman hom nie aan ’n late, ’n omissio, skuldig gemaak nie), sou hy (die landdros) steeds borg toegestaan het. Dít het die appèlhof as ’n ontoelaatbare opinie verwerp.
Anders as wat appèlregter Brand klaarblyklik elders in sy uitspraak beslis (ek sal nog daarby kom), het die verhoorregter dus wel ’n geloofwaardigheidsbevinding téén Christenus gemaak.
Ek kan dus nie met appèlregter Brand saamstem waar hy in par. 29 van sy uitspraak aanvoer dat die verhoorregter die redelike staatsadvokaat as "vertrekpunt" geneem het nie. By herhaling: die vertrekpunt was die ongeloofwaardigheid van Christenus dat hy sélf – nié qua ’n "redelike staatsadvokaat" nie – met die vervolging sou voortgaan. Om te beslis wat die redelike staatsadvokaat sou doen, kyk Veldhuizen na die stel omstandigheidsgetuienis self en kom op grond dáárvan tot die konklusie dat die redelike advokaat nie met die vervolging sou voortgegaan het nie.
Dit is ’n eienaardige argument wat gebou word rondom Veldhuizen se "redelike advokaat”-postulaat as sy veronderstelde "vertrekpunt". Soos ek reeds aangetoon het: dit is nie hoe ek die hof a quo se uitspraak begryp nie.
Appèlregter Brand – so kom dit my voor – is van mening dat die riglyne wat appèlregter Harms in Carmichelegeformuleer het,nie genoegsaam voorsiening maak vir die onderhawige feitestel nie. Hy maak gevolglik ’n (met respek gesê) eienaardige sprong:38
Soos ek reeds betoog het, het ek ’n ernstige probleem om die appèlregter se redenasie te volg. Christenus hét immers ex post facto getuig. Watter oortuigingskrag het dít om die appèlhof te laat glo aan sy weergawe dat hy "sonder die voordele van ’n terugkykende oordeel" ’n regverdigbare besluit i.v.m. die voortsetting van die vervolging geneem het? So ’n bevinding is mos gans onmoontlik: Christenus se ex post facto-getuienis is mos juis om dáárdie rede "gekontamineer". Anders gestel: Wat sou die gevolge vir die Minister se saak gewees het as hy nié aldus sou getuig het nie?
Die omstandighede waaronder ’n hof op appèl met ’n laer hof se feitebevindings sal inmeng, word bondig – en by herhaling – soos volg deur die appèlhof in Santam Bpk v Biddulph40 saamgevat: