Oorsprong en oorsig van Covid-19 - Corona Krisissentrum
Tuis / Beweging Oplossings / Oorsprong en oorsig van Covid-19
Oorsprong en oorsig van Covid-19
In Desember 2019 het dokters in Wuhan in die Hubei-provinsie van China 'n groep pneumonia-gevalle waargeneem wat hulle bekommer het. Op 31 Desember het hulle dit by die Wêreldgesondheidsorganisasie (World Health Organisation – WHO) se kantoor in China aangemeld. Op 7 Januarie 2020 is die patogeen wat vir die gevalle verandwoordelik was, as die nuwe koronavirus (Novel Corona Virus) geïdentifisseer. Die virus het die naam SARS-CoV-2 of 2019-nCoV gekry. Omdat die 2019-koronavirus geneties soortgelyk is aan die reeds bekende SARS-koronavirus is, word hy SARS-Corona Virus-2 genoem.
Koronavirusse is 'n groep virusse wat hoofsaaklik in diere lewe en in enkele gevalle, soos met SARS en MERS, na mense gemuteer het. Daar is tans sewe koronavirusse bekend. Twee van hulle is wyd verspreid en veroorsaak algemene verkouesimptome, twee is redelik skaars en veroorsaak nie ernstige simptome nie, terwyl MERS-CoV (Middle East Respiratory Syndrome – 2012) en SARS-CoV (Severe Acute Respiratory Syndrome – 2003) die twee is wat ernstige respratoriese simptome kan veroorsaak. Die SARS-CoV-2 is die nuwe koronavirus wat geidentifeer is en dit veroorsaak die siekte Covid-19. "Co" verwys na Corona, die "V" verwys na "virus" en "D" na "disease", en "19" na die jaar waarin dit ontstaan het, naamlik 2019.
In die geval van Covid-19 is mens-tot-mens-oordrag aanvankik nie waargeneem nie omdat die eerste gevalle aan 'n seekos- en wildlewemark (Huanan Seafood Wholesale Market) in Wuhan in die Hubei-provinsie van China gekoppel kon word. Die aantal gevalle het egter vinnig toegeneem en daar is bewyse gevind dat dit van mens tot mens versprei. Kort daarna, op 30 Januarie 2020, het die WHO se internasionale gesondheidsregulasie–noodkomitee ("International Health Regulations Emergency Committee") aangekondig dat hierdie nuwe coronavirus voldoen aan die kriteria vir 'n openbare gesondheidsnoodgeval van internasionale belang ("Public Health Emergency of International Concern" – PHEIC).
Hoe lyk die virus?
Koronavirusse word omvou deur 'n knuppelvormige glikoproteïen wat soos 'n kroon of halo lyk. Vandaar ook die naam "Corona virus". Die woord "Corona" is afkomstig van die Latynse woord corōna wat beteken "krans gedra op die kop as teken van verering of embleem van mag; stralekrans rondom 'n hemelliggaam; boonste deel van 'n triomfboog".
Die virus is nie werklik 'n lewendige organisme nie, maar is afhanklik van gasheerselle om te bly voortbestaan en te versprei. Die virus-DNA versprei na die gasheersel en kaap dit om die proteïene te reproduseer wat die virus laat vermenigvuldig. Eenvoudig gestel, die proteïenlagie van die virus heg aan proteïene op die mens se vel en word dan deur die oë, neus en mond ingeneem waar dit verder versprei en 'n mens infekteer.
Oordrag of verspreiding tussen mense gebeur wanneer iemand in kontak kom met die druppeluitskeidings van 'n persoon wat siek is. Wanneer 'n persoon hoes of nies, word mikrodruppels wat die virus bevat, die lug ingestuur (druppelbesmetting). Die druppels beland dan op oppervlakke waarop die virus bly lewe en weer op iemand anders kan beland, veral wanneer mense met hul hande aan sulke besmette oppervlakke raak. Die virus kan op jou hande bly lewe todat jy dit met water en seep afwas of met 'n ontsmettingsmiddel verwyder. Die virus kan verder oorgedra word wanneer jy iemand se hand skud, die persoon 'n drukkie gee of soengroet. Die virus kan ook versprei wanneer druppels wat die virus bevat uitgenies of uitgehoes word, en ander mense dit dan inasem.
Dit wil voorkom asof mense wat reeds simptome ervaar, die aansteeklikste is, maar daar is wel ook al gevalle waargeneem waar 'n persoon wat reeds geïnfekteer was maar nog geen simptome getoon het nie, ander aangesteek het. Dit blyk egter nie algemeen te wees nie.
Dit is interessant om te weet dat die virus vir tot 'n dag lank op karton kan lewe, en tot drie dae op plastiek en vlekvrye staal. Daarom is dit van kardinale belang om oppervlakke gereeld te ontsmet en ook jou hande gereeld te was of te ontsmet nadat jy aan verskeie oppervlakke geraak het.
Dit neem van een tot vyf dae nadat iemand met die virus in kontak gekom het, om simptome te begin ontwikkel (inkubasieperiode). Gewoonlik sal daar na ongeveer vyf dae ligte simptome ontstaan. Binne gemiddeld 11,5 dae sal 97% van mense wat in kontak was met die virus simptome begin ontwikkel. Vandaar ook die afsonderingstydperk van 14 dae in geval van moontlike kontak met die virus.
Ongeveer 81% van mense wat in kontak met die virus was, sal geringe tot matige onderste lugweginfeksiesimptome soortgelyk aan 'n gewone verkoue ontwikkel. Dit sluit in koors, 'n loopneus, droë hoes, keelseer, lyfseer, hoofpyn en moegheid. Sommiges kan ook moontlik ligte diarree ontwikkel.
Na 'n week kan ernstiger simptome ontwikkel. Wanneeer simptome soos asemnood en longontsteking ontwikkel, kan dit daarop dui dat 'n persoon ernstiger siek word. Ongeveer 12% – 14% van mense wat die virus opdoen, sal ernstig siek word. Na ongeveer sewe dae kan so 'n persoon 'n hoë koors (bo 38 grade celsuis) of pneumonie ontwikkel en ernstig begin sukkel om asem te haal.
Omtrent 4,7% van gevalle word ernstig siek en kan simptome soos nierversaking en longfibrose in die gesig staar. Ongeveer 2,5% van dié wat ernstig siek word, sal dan moontlik in intensiewesorg-eenhede opgeneem moet word en hulp van 'n respirator benodig.
Die sterftesyfer wêreldwyd staan tans op tussen 3,34% en 4%, maar dit kan van land tot land verskil, afhangende van die gesondheidstoestand van die bevolking asook die klimaat van die land en ander omstandighede. Dit duur gemiddeld 17,3 dae vandat iemand siek geword het tot so 'n persoon sterf. Daar word beraam dat die sterftesyfer vir Covid-19 ongeveer 30 maal hoër is as vir gewone influensa.
Ongeveer 75% van die mense wat aan Covid-19 gesterf het, het 'n verswakte immuunstelsel of ander onderliggende siektes soos HIV/VIGS, tuberkulose, diabetes, hoë bloeddruk of kardiovaskulêre siektes gehad. Rokers, veral strawwe rokers, is meer kwesbaar vir die virus. Bykans 80% van diegene wat aan die siekte gesterf het, was ouer as 60 jaar. Jonger mense en veral kinders word in die algemeen nie so ernstig siek nie en kan verwag om geringe simptome te ervaar.
Daar is tans nie 'n inenting of kuur beskikbaar nie en die enigste maatreëls wat in ander lande suksesvol was, is isolering en afstand tussen mense. Daar word aanbeveel dat mense 'n afstand van een tot twee meter tussen mekaar moet handhaaf. Diegene wat reeds onderliggende simptome het, moet sover moontlik enige kontak met mense vermy. Almal moet kontak met groepe mense tot die uiterste minimum beperk. Hoe minder kontak met mense, hoe kleiner jou kans om die virus op te doen.
Dit is belangrik om te weet dat die meeste mense volkome herstel nadat hulle die virus opgedoen het, maar dit is nou ook belangrik om verantwoordelik op te tree en ander in ag te neem en diegene te help beskerm wat dalk in hoërisikogroepe val. Dit is ons elkeen se plig om persoonlike higiëne streng te handhaaf en gedissiplineerd groepe te vermy om die vinnige verspreiding van die virus te probeer keer. Bly ingelig en help mekaar om deur hierdie krisistyd te kom.