Kommer oor toenemende geweld in skole (Argieffoto: Unsplash) Die onderwysvakbond Sadtu is bekommerd oor stygende geweld in Suid-Afrikaanse skole, insluitend boeliery, steek- en skietvoorvalle, lyfstraf, seksuele aanranding en selfmoord sedert die aanvang van die 2023 akademiese jaar. Sadtu sê skole is in baie gevalle nie meer die veilige hawens wat dit veronderstel is om vir leerders te wees nie. Dít volg na verskeie voorvalle van geweld en selfmoord by skole regoor die land in net die afgelope paar weke. By die Geluksdag Secondary School in Brakpan is ŉ gr. 10-leerder na bewering deur ander kinders doodgesteek. By die Kagiso Secondary School in Gauteng is ŉ aanvaller deur ŉ onderwyser doodgeskiet nadat dié man die skool betree en personeellede as gyselaars aangehou het. Die aanvaller het na bewering een van die onderwysers geskiet en beseer, en is gevolglik doodgeskiet. Beweerde boeliegedrag en afknouery het sedert Januarie glo ook aanleiding tot selfmoordgevalle onder leerders gegee. ŉ Gr. 9-leerder van Tlotlisong Secondary School op Ficksburg in die Vrystaat is dood nadat hy homself glo vergiftig het. Volgens Sadtu is die kind se vermoedelike selfmoord glo veroorsaak deur onderwysers wat die kind voor ander leerders verneder het. Verskeie woedende leerders het die skoolgebou asook die voertuie van onderwysers en polisiebeamptes ná hierdie voorval beskadig. Hulle het die onderwysers daarvan beskuldig dat hulle die seun se dood veroorsaak het. In KwaZulu-Natal het ŉ gr. 11-leerder van Sonyongwane High School haar eie lewe geneem, vermoedelik omdat sy glo voortdurend deur klasmaats afgeknou is. Dié leerders het glo gedurig vir die meisie gesê sy is lelik en haar oor die vorm van haar kop gespot. Voorvalle van lyfstryf is ook die afgelope paar weke aangemeld, insluitend by die Ntsu Secondary School in Bethlehem waar ŉ skoolhoof ŉ kind glo fisiek gestraf het omdat die kind nie detensie bygewoon het nie. Die vakbond veroordeel voorvalle van lyfstraf, aangesien dit tot ŉ skending van leerders se menseregte en waardigheid lei. “Dit kan tot verdere geweld lei en veroorsaak dat die leerder aggressief of anti-sosiaal is,” het Sadtu gesê. Sadtu is voorts bekommerd oor voorvalle van seksuele geweld en teistering – waar onderwysers dikwels ook die oortreders is. Volgens die vakbond berokken dié sekspes-oortreders skade aan die beroep se goeie naam. “Hierdie voorvalle is ŉ duidelike aanduiding dat skole nie langer die veilige hawens is wat dit veronderstel is om te wees nie. In plaas daarvan word die lewens van leerders en onderwyseres in gevaar gestel.” Sadtu sê onderwyseres is ook nie opgewasse op beslissend teen boeliegedrag, wat in sommige gevalle tot selfmoord kan lei, op te tree nie. Een van die redes wat die vakbond hiervoor aanvoer, is dat individuele uitdagings nie maklik in oorvol klaskamers geïdentifiseer kan word nie. “Sadtu versoek dat veilige ruimtes geskep word, waar leerders hul probleme in vertroue kan meedeel. Ons benadruk weer ons oproep vir toegewyde psigososiale dienste in skole. Ons skole het nie genoeg infrastruktuur om te verseker dat leerders, onderwysers en lede van die gemeenskap nie wapens skool toe bring nie. Ons versoek ook die aanstel van opgeleide veiligheidspersoneel wat veiligheid by skole kan hanteer.” Die vakbond sê geweld begin en eindig egter nie by skole nie, maar is ŉ samelewingskwessie wat gesamentlik getakel moet word. “Dis ons werk as mense in alle sfere van die lewe om ander in ons samelewing te beskerm en te verseker dat skole veilige hawens is.”