Inleiding tot Ons Wonderlike Ruimte
KOM saam na die ruimte. Na die statige rondomtalies van die planete en die ontsaglike malings van die melkweë. Reis verby komete en asteroïdes en glimmende gaswolke tot by die blikkerende sonne van die heelal. Of vaar selfs regdeur die eindelose speke van wielvormige sterrestelsels tot in die gitswart putte van gravitasiekolke.
Trouens, die reis is net so lank en breed en diep en hoog as wat ons alvermoënde Hemelse Vader ons verbeelding sou toelaat om te dwaal. Maar nou sien ons ook soveel meer van Sy stoflike skepping wat voorheen vir ons verborge was. Nuwe teleskope en astronomiese ontdekkings maak dit vandag vir ons moontlik. Dis 'n reis na die ongelooflike.
Kom dus saam en wees grootliks verwonderd, want dit is waarheen hierdie CD-ROM jou uitnooi!
Dié besonder aanskoulike aanbieding kom na jou vanuit die geledere van die gevierde Mieliestronk.com. Mieliestronk is 'n groot portaal op die internet wat hom reeds etlike jare lank onderskei met die verskaffing van Afrikaanse inligting vir leerders wat dit vir hul skoolprojekte benodig. Ons Wonderlike Ruimte is in meer as een opsig 'n ster-produk van hierdie opvoedkundige instansie.
Baie van die foto's en illustrasies wat jy op hierdie CD-ROM sal vind, is spesiaal in ekstragroot formaat bekom, sodat jy ook kan deel in die wonders. Dit is 'n keur van wat sterrekundiges en ruimtevaarders reeds oor en in die ruimte ervaar het, nie die minste nie vanweë die talle opsienbarende tegnologiese ontwikkelings van ons tyd.
Hierdie CD pretendeer nie om meer as 'n populêre inleiding tot die sterrekunde te wees nie. Die wetenskap van die astronomie is immers heeltemal te uitgebreid vir enigiemand om selfs 'n poging tot ensiklopediese volledigheid op 'n CD-ROM soos dié te probeer aanwend.
Maar wat ons hoop om te vermag, is dat elke Afrikaanstalige wat in hierdie studieveld belang stel, groot vreugde uit Ons Wonderlike Ruimte sal put.
En as dit boonop kan meehelp om leerders te inspireer tot loopbane in enige van die wetenskaplike rigtings, waarin daar bes moontlik nog lank nie genoeg opgeleide werkers sal wees nie, sal niemand meer verheug wees as ons nie.
• Gebruikers van hierdie CD-ROM sal vind dat hulle nêrens verder as een klik weg van die inhoudsblad sal wees waarvandaan al die afdelings bereik kan word nie. Wat meer sê, as hulle dalk net sou "verdwaal", sal hulle altyd weer die inhoudsblad kan vind deur op die skakel reg onderaan elke bladsy te klik.
• Daar word ook sterk aanbeveel dat jy liefs die hele inhoud van die CD-ROM op jou rekenaar se hardeskyf sal kopieer, omdat CD's maar dikwels rondlê en beskadig kan raak. Klik dan net telkens op die ikoontjie van begin.html wanneer jy Ons Wonderlike Ruimte wil besigtig—natuurlik in die bêrekoevert ("folder") waarheen jy dit oorgeplaas het.
• Hoewel hierdie CD-ROM geskik behoort te wees vir vorige weergawes van Windows, word Windows XP vir die beste besigtiging aanbeveel, asook die blaaier Internet Explorer. Jou rekenaar moet ook genoeg bergingsgeheue hê, want die foto's en illustrasies is dikwels hipergroot, veel groter as meestal op die webbladsye van die internet. Daarbenewens moet jou rekenaarskerm ingestel wees vir optimale besigtiging.
• Dit is gewoonlik nie gebruiklik nie—en dit kan selfs verkeerd wees—om die woorde Aarde, Maan, Son en Sonnestelsel elk met 'n hoofletter te begin. In die sterrekundige konteks word dit egter wel gedoen wanneer hierdie hemelliggame se benamings as't ware noemname word—en hulle beskryf word naas byvoorbeeld planete soos Mars, Venus en Jupiter, 'n maan soos Titan en 'n son soos Betelgeuse. Gevolglik is hoofletters vir die Aarde, Maan, Son e.d.m. wel in hierdie CD-ROM gebruik.
• Die sterrekunde is een van die wetenskappe wat die vinnigste verander. Daar is gedurig nuwe ontdekkings, nuwe teorieë en wat vandag na 'n bewese feit lyk, kan môre heeltemal verkeerd bewys word. Ons het met hierdie edisie probeer bybly met inligting soos dit teen die einde van 2007 beskikbaar was.
LET WEL: Aan die einde van 2008 / begin 2009 is sekere inligting bygewerk om die CD-ROM "op te dateer", soos ons dan ook met hierdie feitlik ingeburgerde Anglisisme volstaan. Die prestasies van die grondproeër Phoenix op Mars en die eerste Indiese wenteltuig om die Maan moes immers genoem word, terwyl ons ook een van die eerste foto's moes insluit waar eksoplanete regstreeks afgeneem is. Ook moes die opspraakwekkende jongste bevinding genoem word dat ons eie galaksie, die Melkweg, bes moontlik veel groter is as wat ons gedink het.
Lysie eiegemaakte woorde
Snuffeltuig of verkenningstuig:
Engels "probe" of "spacecraft"; 'n onbemande ruimtetuig wat ver van die Aarde af ondersoekend in die ruimte "rondsnuffel" en bes moontlik ook in 'n wentelbaan om 'n ander hemelliggaam as die Aarde beweeg. In Nederlands word die woord "ruimtesonde" gebruik—stellig ontleen aan die stif of instrument "sonde" wat in die geneeskunde gebruik word om die diepte van 'n wond te ondersoek. In Afrikaans is die woord "sonde" egter so diep gewortel in die sin van 'n oortreding teen God en sy gebod, dat 'n woord soos "ruimtesonde" vir baie mense absurd kan klink. (Is dit nou die een of ander stoutigheid wat 'n ruimtevaarder pleeg of wat?!)
Wenteltuig of omwentelingstuig:
Engels "orbiter"; 'n ondersoekende ruimtetuig wat soos 'n satelliet om 'n hemelliggaam wentel
Engels "lander"; 'n ruimtetuig wat, veral vanaf 'n omwentelingstuig, op 'n planeet, dwergplaneet, maan of asteroïde neergelaat word en daarop land
Engels "rover"; 'n robotkarretjie wat met sonkrag werk en op 'n maan of planeet (soos op Mars) rondry om die gesteentes te ondersoek en die terrein te bespied
OOR DIE GRAFIKA EN TEKS OP HIERDIE CD-ROM
Foto's en illustrasies is uit talle oorde verkry en in die proses is ruim gebruik gemaak van bronne met grafika wat volgens die Amerikaanse definisie in die "openbare domein" is, veral grafika van die Amerikaanse ruimte-agentskap NASA. Indien ons egter te eniger tyd onbedoeld gebruik gemaak het van grafika wat na die oordeel van wie ook al kopiereg sou skend, versoek ons so 'n persoon of sulke persone om asseblief onverwyld met ons in verbinding te tree sodat die saak so spoedig moontlik in die reine gebring kan word.
Hoewel die samestellers uit hul pad gegaan het om korrekte inligting op hierdie CD-ROM te plaas, sal die gebruiker begryp dat geweldig baie bronne hiervoor geraadpleeg moes word en dat selfs die mees gerespekteerde bronne baiemaal aanmerklik van mekaar verskil. Regtens moet Mieliestronk dit dus pertinent hier stel dat ons nie verantwoordelik gehou kan word vir enige verlies, skade, benadeling of geldelike uitgawe wat kan volg uit enige gebruik van of staatmakery op die inligting wat met hierdie diens verskaf word nie en dat ons nie die eksaktheid, akkuraatheid en volledigheid van die verstrekte inligting waarborg nie.