Mount Coke Wesleyaanse Sendingpos, dist. King William's Town – Afrikanergeskiedenis
Die ou sendingpos Mount Coke lê aan die Buffelsrivier ongeveer 18 km suid van King William's Town op die pad wat wes van die rivier na Oos-Londen loop.
In die jare twintig van die 19de eeu het die sendingveld onder die Xhosa nog grootliks braak gelê. Die koms van die Britse Setlaars in 1820 het hierin 'n verandering gebring. Saam met die Sephton-groep het eerw. William Shaw gekom. Vir sy brandende godsdiensywer was die bearbeiding van die Britse Setlaars nie genoeg nie. Ook aan die Xhosa moes die evangelie gebring word en hy het hom beywer om vanaf die oosgrens tot in Natal 'n ketting sendingposte te stig. In 1823 kom sy eerste sendingpos, Wesleyville, onder die Gunukwebestam tot stand. Sestig km oos daarvan, aan die Buffelsrivier, het die bekende Ndlambe gewoon, en hier stig hy in 1825 Mount Coke, so genoem na die onverskrokke Wesleyaanse sendelingpionier onder die verslaafde negers op die Wes-Indiese Eilande. Die eerste sendeling alhier was Stephen Kay wat later deur Samuel Young opgevolg is.
Mount Coke het gedurende die opeenvolgende Xhosa-oorloë die lot van boereplase op die grens gedeel. In die oorlog van 1834 is dit tot op die grond afgebrand en in 1846 weer eens. In 1848 is dit op die huidige standplaas herbou.
In hulle poginge om die Xhosa te evangeliseer, het die sendelinge al dadelik besef dat Gods Woord tot hulle in hul eie taal gebring moes word. Mount Coke staan dan ook in die allernouste verband met hierdie baanbrekerswerk. In 1834 het eerw. William Boyce die eerste Xhosa-grammatika gepubliseer en in 1843 het 'n Engels-Xhosa-woordeboek verskyn. Hierdie werke is te King William's Town gedruk, maar in 1849 is die drukpers na Mount Coke verskuif.
In 1853 is eerw. J.W. Appleyard, 'n bekende taalkundige, op Mount Coke aangestel. Hy het die veeleisende taak om die Bybel in Xhosa te vertaal, onderneem. 'n Nuwe Testament in Xhosa, wat deur Appleyard hersien is en gedeeltelik te King William's Town en gedeeltelik te Mount Coke gedruk is, het in 1853/4 verskyn. In die loop van die jare 1854 tot 1859 is die Ou Testament in vier afleweringe te Mount Coke gepubliseer. Baie ander publikasies in Xhosa, Zoeloe, Hollands en Engels het in die jare daarop van die pers te Mount Coke gekom.
Die sendingpos van Mount Coke het dus nie slegs 'n belangrike rol in die evangelisasie van die Xhosa gespeel nie maar ook in die vaslê van hul taal in skrif.
Foto: Mount Coke-sendingpos 1854 • Killie Campbell-versameling
Bron: Oberholster, J.J. 1972. Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn, pp. 167-168.