donkiekar | Thulana
Tag Archives: donkiekar
'n Nama se plan…
Na 'n kort vakansie in Namibië, vertel ek graag van die Namib se kleurvolle mense. Swart-Piet is 'n legendariese melkboer in die Aries distrik wat sy kannemelk verkoop op die hoofpad tussen Rehoboth an Windhoek.
Gertruida is 'n spierwit ganswyfie met die mooiste blou oë en 'n raasbek wat my wakker gil sonder dat die hoenderhaan sy beurt kry. Net na ses-uur se wintersoggend kom als in rep en roer op onse Klipwerf. 'n Tydskakelaar druk die sproeiers oor die grasperk in gelid soos soldaatjies en die nat grondreuk laat jou na reën verlang.
Ouma bêre 'n reënboekie in haar kamer. Jaar-vir-jaar word reënmeterlesings in Ouma se reënboekie met potlood neergepen; datum en millimeter. Jare lank bly Ouma geheimsinnig oor haar reënboekie. As kind het ek dit net een keer onder oë gehad, en daar was baie meer syfers en aantekeninge as net reënmeterlesings daarin. Goete soos geboortedatums, troudatums en volle doopname van vêrlange familielede staan ook daarin opgeteken.
Matteas is net na ligdag aan die gang. Melkkanne word uitgewas, bindrieme styfgetrek, koeie uitgemelk en skaap word uit die kraal gejaa. Hoenders word gevoer en eiers word uitgehaal en mis uitgevee. Mens hoor die melkemmer se klingel en Matteas se gefluit; die-en-daai-kant van die werf.
Hier is 'n hele bondel opgewonde honne wat nie kan wag totdat die orige leksektjie warm melk vir hulle uitgegooi word nie. Dan word daar 'n draai gestap, langs die lyndraad af, dam se kant toe. Hierdie gestappery is beslis die hoogtepunt van die honne se oggend. Die okkasie word met 'n malkop geblaffery aangekondig en hulle trek weg met bokspringe en hol stofstrepe tot anderkant die klipmuur waar hulle my nie meer in sig het nie. Dan kom een vir een en hardloop so sirkel om my te kom haal.
Net anderkant die draai kom Swart-Piet met sy donkies en donkiekar my tegemoed gestap. Hy ry self nie bo-op nie want die hele donkiekar staan vol melkkanne. Swart-Piet maak sy bestaan deur varsmelk te smous onder 'n koelteboom langs die hoofpad. Vanoggend is daar beslis iewers 'n slang in die gras. Hy groet skaars voordat hy lostrek en met 'n kiesvol pruimtwak verduidelik hoe die 'government' 'n hardwerkende mens se lewe opvark.
Swart-Piet moet deesdae onderdeur 'n nuwe laagwaterbrug sukkel om sy donkies en donkiekar se melkvrag met die kortste pad by die hoofpad te kry. Voorheen het die grondpad en vlei daardie area modderig en besaai met klip so-te-sê onbegaanbaar gelaat. Selfs vier-by-vier bakkies het al in daai klip en modder driffie vasgeval. Sommige dae het Swart-Piet en sy donkies so gesukkel om deur die drif te kom, dat die melk staat en suur word het op daai donkiekar, lank voordat hy by die grootpad uitkom. So maand gelede het die paaie departement 'n nuwe laagwater-onder-brug opgerig en die grondpad bo-oor gestoot.
Beswaard vertel Swart-Piet dat die nuwe brug net 'n dure beslommernis vir hom in die lewe veroorsaak het. Oor daai nuwe sement brug het die polieste hom kom arresteer en die magistraat het hom 'n wrede boete opgelê vir die kamtige beskadiging van staatseiendom.
Swart-Piet vertel: "Eerste keer toe die donkies onderdeur die brug moes deurstap kielie die brug se dak so vat-vat aan die Matilda-en-Roeskol-die donkiepaar se ore. Slaat en stoot soos ek wil maar daai ore bly te lank en my donkies wil nie kop laat sak of deurstap nie. Toe maak ek 'n Nama-plan en kap die nat sement weg met die donkiekar se wiel-spanner. Sien; kap bietjie van die brug weg om virri donkie se ore plek te maak. Terwyl ek nog so kap kom die veediefstal se polieste daar verbygery en gooi my agter-in hulle vêntjie. Reguit dorp toe met my, nog voor tien-uur staat ek voor daai dik magistraat.
Ek verduidelik en verduidelik van die brug wat te laag is want die donkies se ore kielie en dan wil hulle nie deurstap nie. Maar nee, daai kêns-magistraat-vroumens sê "ek moes die riviersand onder die brug uitgeskep het." "Toe kap sy haar stomp houthamer en beboet my met twee-duisend Nam-dollar."
Hoogs beswaard spoeg Swart-Piet 'n natkol pruimtwak vlak voor hom in die stofpad.
"My Nooi, wat weet daai platkop-magistraat? …Sand onder die brug uitgrou, verbeel jou dit! Dink hulle ek is simpel? Selfs 'n kind kan mos sien dissi my donkies se bene wat te lank is nie – dis hulle ore!"
This entry was posted in Living in Africa, Oumense se dinge, Strange things, Vreemde dinge, Woestynkoors and tagged Afrikaans, Aries, donkiekar, donkies, lang ore, Namibia, Plaas, reën on July 10, 2016 by Daniël Bezuidenhout.