Die rol van jag in natuurbewaring - Solidariteit Helpende Hand
Daar is mense wat frons as hulle die woorde jag en natuurbewaring in een sinnetjie saam aantref, veral nog met die konnotasie dat díe twee begrippe enigsins met mekaar verband kan hou. Tog is jag vandag een van die belangrikste fasette of dan meganismes vir die effektiewe bewaring van die natuur.
Namate die menslike bevolking vermeerder het, is hierdie balans mettertyd al meer versteur totdat daar in die laaste twee eeue reeds spesies begin verdwyn het en ander op die gevaarlys begin verskyn het. Daar is sommige mense wat beweer dat jag die oorsaak was van die verdwyning van hierdie spesies en van groot getalle wild wat voorheen ons land bevolk het. Ons as jagters ontken dat dit so is. Eerstens kyk ons na die definiese van jag soos ons as etiese jagters dit beskryf : Jag is die opsporing van 'n dier in sy natuurlike omgewing, en die bekruip van hierdie dier totdat die dier op die vinnigste moontlike manier gedood kan word. Volgens hierdie definisie was die grootskaalse slagting van diere dus nie jag nie – eerder 'n voor-die-voet uitwissing soos wat 'n mens rysmiere in jou tuin sal doodmaak. Hierdie doodmaakproses was ook nie die oorsaak van die uitwissing nie, maar net die meganisme waardeur dit voltrek is. Wat wel die oorsaak van die verdwyning van hierdie spesies en diere was, was die grootskaalse vernietiging van habitat vir boerdery doeleindes, stede, paaie, spoorlyne, myne en damme waardeur die mens die natuur by homself laat aanpas het – in teenstelling met die dierlike spesies wat deur evolusie en verandering by die natuur aangepas het. Daar is baie mense wat jag veroordeel terwyl hulle in groot metropole, waar voorheen waarskynlik duisende stuks wild voorgekom het, hulle brood verdien.
Die groot probleem in vandag se tyd is dus dat die natuurlike habitat van ons wildspesies so verklein het dat meganismes wat voorheen die balans in die natuur help handhaaf het, net nie meer kan gebeur nie : migrasies kan nie meer onverhinderd plaasvind nie, predatore word nie geduld in stedelike en landbougebiede nie en daar is bloot net nie genoeg grond dat brande toegelaat kan word om sekere gebiede skoon te brand van indringerbosse nie. Die plantestand van die meeste oorblywende habitatte word verder deur oorbeweiding deur mak en wilde diere bedreig. In Suid Afrika was daar ook die verdere probleem dat ons voorouers diere en plante in hierdie land gevestig het wat totaal onaanpasbaar was met die natuur – diere en plante het in toenemende mate siektes gekry wat reggedokter moes word met chemikalië wat ander spesies weer byna vernietig het, soos byvoorbeeld die bosluisvoëltjies wat 'n oral in die land (behalwe in die groter wildtuine) uitgewis is. So het die mens ook sy bondgenote uitgewis !
Gelukkig is al hoe meer boere daagliks besig om agter te kom dat die natuur hier in ons land alreeds diere en plante gelewer het wat deur die eeue uitstekend aangepas is vir ons plaaslike toestande. Luister wat sê Mnr. Dennis Ball van die plaas Shiawela naby Bandelierskop, wat baie jare lank 'n top beesboer was en nou oorgeskakel het na wildboerdery : " From the time I began to breed cattle, I was told : "Breed an adapted animal". I constantly strove for this criteria and ruthlessly selected for this factor. One day, it was as if the Lord spoke to me saying : "Stop trying to adapt this animal! It was not bred for this conditions. …..Look at what was naturally here, and then you wil see "an adapted animal" The message was loud and clear : What was I fighting for? All that I have to do, was to allow what was naturally there to multiply." Mnr. Ball het toe ook die belangrikste bestanddeel om die natuur te bewaar, ontdek : Bewaar die bodem, en al die ander dinge sal vanself volg. Hy het agtergekom dat die wild wat natuurlik voorgekom het, baie minder beskadiging aan die bodem veroorsaak as mak vee, en sy veldkwaliteit het sodanig verhoog in die eksperimentele gedeelte van sy plaas waar hy al die vee verwyder het, dat hy al sy vee op een dag verkoop het ! Hy het mettertyd agtergekom dat hy nie meer misoeste ervaar tydens droogtes nie, dat dieselfde reënval meer vermag het aan sy weiding en dat bosindringing aan die afneem is.
Volwasse olifante het in die natuur geen vyande nie – die mens is die enigste predator wat by magte is om die olifant uit te dun. Oewerbos in Botswana en die Okavango word vernietig omdat olifantuitdunning vermy word daar dit negatiewe propaganda uitlok. Gelukkig het gesonde verstand uiteindelik geseëvier tydens die CITES beraad van 9 – 20 Junie 1997 deurdat daar positiewe besluite geneem is oor die handel in ivoor en renosterhoring deur die Suider Afrikaanse lande (Suid Afrika, Zimbabwe, Namibië en Botswana) en daar dus nou wettig op 'n beperkte skaal en onder beheerde toestande olifante en renosters gejag mag word. Vir Botswana mag hierdie besluit dalk te laat kom, aangesien hulle olifantgetalle sodanig is dat daar net doodeenvoudig nie genoeg olifante gejag sal kan word om die habitat te red nie.