Bou jou kudde op na die droogte - AgriOrbit
Home In-depth Cattle & sheep Bou jou kudde op na die droogte
Bou jou kudde op na die droogte
Geneties vrugbaarder vroulike diere, wat ’n kort tussenkalfperiode het, is die produktiefste en winsgewendste diere in ’n kudde
Die meeste veeprodusente in die sentrale en noordelike binneland kom uit ’n erge droogtesiklus wat ongeveer drie tot vier jaar geduur het. Hierdie droogtes het ’n vêrreikende impak op veegetalle gehad en die meeste kuddes is tot kernkuddes gereduseer. Indirek het die droogtes produsente help selekteer vir die bes aangepaste vroulike diere vir hul omgewing en boerderystelsel – die reproduktiewe en probleemvrye diere met goeie konstitusie is behou, terwyl alle passasiers uitgeskot is.
Nou moet vroulike kuddes weer opgebou word en daar is net twee maniere om dit te doen, naamlik inkoop of opteel. Myns insiens is dit terselfdertyd ’n gulde geleentheid om die gehalte van ’n mens se kudde te verbeter. Inkoop is ’n vinnige manier om ’n kudde te laat groei, maar dit gaan gepaard met definitiewe risiko’s ten opsigte van gesondheidsaspekte, veral geslags- en ander aansteeklike siektes.
Opteel, daarenteen, is ’n baie stadiger proses waar die resultate eers oor drie jaar gesien kan word, maar dit is ’n baie beter opsie – nie vir gesondheid nie, maar ook vir aanpasbaarheid en produksie-eienskappe. Deur gebruik te maak van kunsmatige inseminasie (KI) kan met groter betroubaarheid ’n geneties meerderwaardige volgende generasie geteel word. KI het die verdere voordeel dat kalwers en lammers in gekonsentreerde groepe gebore word, wat die bestuur en seleksie van ’n kudde vergemaklik.
Geneties meerderwaardige diere
Binne elke bevolking is daar geneties beter en swakker diere, en ’n bevolking kan as ’n jaargroep, kudde, ras of nasionale kudde gesien word. ’n Dier wat geneties in die onderste derde van ’n bevolking is, gaan baie moeilik nageslag produseer wat in die boonste helfte sal presteer. Daarom is dit belangrik om geneties meerderwaardige diere verder te verbeter met ander geneties meerderwaardige diere. Weereens stel KI ’n mens in staat om jou beste diere met beproefde of genotipe jong bulle te paar, om groter genetiese vordering met meer betroubaarheid te maak.
Die suiwelbedryf is die vleisbedryf vooruit wat die gebruik van genetiese teelwaardes in seleksie en teelbeleid betref, maar daar is steeds genoeg teelwaardes vir ekonomies belangrike eienskappe in die meeste vleisrasse, sodat beide ’n stoet- en kommersiële vleisbeesprodusent ook met ’n redelike mate van betroubaarheid genetiese vordering kan maak.
Ongeag of ’n mens ras-eg teel of kruisteel, dit is steeds belangrik om op ’n teelbeleid of doelwit te besluit en dit daadwerklik na te streef. Omdat genetiese vordering stadig is, neem dit ongeveer drie geslagte (in die geval van beeste is dit tien jaar) voor ’n mens werklik vordering sien.
Sekere eienskappe is vir alle produsente – hetsy stoet, kommersieel, raseg of kruisteel – die sleutel tot hul ekonomiese voortbestaan. Myns insiens is reproduksie of vrugbaarheid die belangrikste eienskap, want sonder aanwas is daar nie ’n produk om te bemark nie. Hierna is die produksie-eienskappe ook baie belangrik, hetsy melk- of vleisproduksie.
Die eenvoudigste manier om reproduksie te evalueer, is die tussenkalfperiode (TKP). Alle rasse wat prestasietoetsing toepas, gebruik dit as basis van hul reproduksie-indeks. Ongelukkig is vrugbaarheid geneties laag oorerflik (h2 = 0,05-0,11). Daarom is herhaaldelike seleksie hiervoor oor opvolgende geslagte noodsaaklik om vordering te toon.
Daar is geen twyfel nie dat geneties vrugbaarder vroulike diere die produktiefste en winsgewendste diere in ’n kudde is. ’n Koei wat ’n TKP van 384 dae oor agt kalwers het, gee in haar leeftyd een kalf meer as ’n koei wat oor dieselfde periode ’n TKP van 424 dae het.
Met die teel van vroulike vervangingsdiere is dit belangrik om vrugbaarheid met aanpasbaarheid en produksie-eienskappe te kombineer. Wanneer ’n mens herhaaldelik te veel klem op byvoorbeeld speengewig en groei sit, kan jy op melkproduksie en vrugbaarheid inboet.
My gevoel is dat ’n goeie bul vir hierdie doel een is met positiewe teelwaardes vir dié eienskappe, sonder om die een uitermatig bo die ander te stel. KI stel ’n mens in staat on sulke geneties meerderwaardige bulle in ’n kudde te gebruik en sodoende ’n belegging in die volgende geslag te verseker. – dr Anton Smit, Taurus Evolution
Rebuilding female herds after the drought
Most livestock producers in the central and northern interior are emerging from a severe drought…
Die uitwerking van die droogte op veilings
Die Suid-Afrikaanse veebedryf voel tans nog die uitwerking van die grootste droogte in sy opgetekende…
Meet wat nie gesien kan word nie
Ramkopers het al dikwels ’n bloutjie geloop as hulle ’n baie mooi en goed vetgevoerde…
Implikasies van die droogte op die rooivleisbedryf
Die voorsitter van die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) in die Vrystaat, Neels de Villiers, meen die hoë…
Brusellose kan die veebedryf vernietig
Brusellose is ’n siekte wat tans besig is om die lewendehawebedryf te vernietig en dit…
Goeie krale bly ’n goeie belegging
Op enige veeplaas word die belangrikste werk in krale gedoen, en daarom is goed ingerigte…
Meer oor die Oos-Kaap jongboer van die jaar
Stefan Erasmus van die plaas Beskuitfontein tussen Middelburg en Noupoort in die Oos-Kaap is tydens…
Outeniqua leerders trap vir die droogte
Impak is een van verskeie portefeuljes waaraan leerders van Hoërskool Outeniqua kan behoort om hul…
Naspeurbaarheid: Die kern van volhoubare produksie
In die landbou het die term “naspeurbaarheid” ’n baie wye toepassing. Dit strek aan die…
Die ABC van wolkarteling
Die karteling van wol speel al vir baie jare ’n belangrike rol by die seleksie…
Bekamp ensoötiese aborsie op jou plaas
In ons geveg teen die verskeidenheid dieresiektes wat produktiwiteit op plase bedreig, is kennis van…
Luister: Die droogte en onkruid
Moenie dink onkruide word nie deur die droogte geraak nie. Lise Roberts het op RSG…
Previous articleDeeglike belastingbeplanning lei tot sukses
Next articleUpdate on agricultural commodity markets
Illovo SA appoints new managing director
Radio: Aangeplante weiding en bemesting
Major trends in South Africa’s agro-food system
Could sustainable livestock feed come from the ocean?
Financial planning for a great 2018
Radio: Fokus op Livingstone-elande
TV: Landbou-ingenieurswese as beroep