Nuuskommentaar: Springbokke en die Polinesiese woemaArgieffoto. Sal Suid-Afrika ooit weer in staat wees om Nieu-Seeland in ’n rugbytoets te klop? Versekerings uit Suid-Afrika dat die land wel oor die spelers beskik wat fisiek kan opweeg teen die groot en sterk All Blacks van Polinesiese afkoms het die afgelope Saterdag taamlik blootgestel gelyk. En dan is die vraag ook nog of die Springbokke weens die kwotabeleid en transformasie nog werklik die sterkste span oplewer? In die Amerikaanse media word die vinger hard na die sosiale media en die opkoms van Donald Trump gewys as oorsake dat rassisme weer skerp aangevuur word. Die idee met hierdie nuuskommentaar is nie om rassisme onder die loep te neem nie, maar in hoofsaak te kyk of Nieu-Seeland, met Australië op sy hakke, danksy die optimale inspan van Polinesiese spelers in die rigting van ’n staat van onoorwinlikheid beweeg. Nieu-Seeland kies nie net sy spelers uit tuisbodem nie, maar ook veral uit Samoa, Fidji en Tonga – eilandstaatjies wat ten spyte daarvan dat hulle van hul beste spelers gestroop word, self nie mamparras op die rugbyveld is nie. Boonop is die Maori’s ook van Polinesiese herkoms. Trouens, in ’n stadium is berig dat dit “in” is dat sterk rugbyklubs in byvoorbeeld Frankryk, Brittanje, Japan en elders minstens een Polinesiese speler insluit. Maar het Nieu-Seeland nou werklik die towerformule gevind waarvolgens spelers van verskillende herkomste en verskillende talente,in spanne ingebind word wat bykans outomaties te sterk vir ander spanne sal wees? Oor die antwoord sal nog lank gedebatteer kan word. Nieu-Seeland ervaar nog heelwat rassisme, en Dame Susan Devoy, Nieu-Seeland se kommissaris vir rasseverhoudinge, het nog verlede jaar gesê Maori’s staan ’n drie keer groot kans as wit Nieu-Seelanders om rassediskriminasie en rasse-afjakke te ervaar. Skynbaar loop veral die Fidjiane en mense van Tonga nog erger deur. Van skoolvlak tot in Super-rugbyvlak is daar gevalle en bewerings van rassediskriminasie, en die Crusaders van Christchurch is enkele jare gelede daarvan beskuldig dat hulle nie sommer meer as drie spelers van Polinesiese herkoms insluit nie. Dis vanuit ampsweë ontken. Daar is redelike konsensus dat wanneer dit by die kies van die All Black-span kom, rassediskriminasie nie plaasvind nie. Dit beteken nie dat spelers nie onder opmerkings van die publiek deurloop nie, en die opvatting loop wyd dat die Polinesiese spelers nie baie slim is nie, maar oor krag, vaart en vaardighede beskik wat nie sommer elders aangetref word nie. In Suid-Afrika het van die bekendste pioniers die vleuelposisie “so ver as moontlik van die spel” begin beset, en het dit in Suid-Afrika ’n rariteit geword dat ’n wit speler vanuit die skoolbanke tot die Springbokspan sou vorder. Nou speel swart en bruin spelers in alle moontlike posisies, hoewel effens minder in sommige. Om geskikte spelers op die Polinesiese eilande te gaan “oes”, het ook beteken dat die plaaslike talent op hierdie eilande behoorlik moes ontwikkel, en dit is met oorgawe gedoen. Ook die VSA se nasionale voetballiga baat by die talente van die Samoane (die VSA besit Amerikaans-Samoa), en die Samoane is tot verhouding van hul getalle erg “oorverteenwoordig” in die VSA se topspanne. Daar is heelwat literatuur oor hoe dit gekom het dat die Polinesiërs fisiek so sterk en vaardig kon ontwikkel. Baie hou verband met natuurlike seleksie wat noodwendig moes plaasvind in die enorme lang seereise wat onderneem is. Voorts wys nuwe genetiese toetse daarop dat die Polinesiërs heelwat later begin vermeng het met mense wat onder meer uit Papoea-Nieu-Guinee gekom het en dus ook lang seereise moes onderneem het. Die hedendaagse Polinesiërs verskil baie van plek tot plek en sommige bronne onderskei nou tussen mense van Polinesië, Mikronesië en Melanesië (wat op swart velkleur dui). Heelwat water het al in die see geloop sedert die gewilde Willie O (Viliami Ofahengaue) die eerste keer die Wallaby-trui oor sy kop getrek het. Sedertdien is dit ook algemene praktyk vir Polinesiërs om vir Australië te speel, terwyl die land se spanne in die Super-kompetisie ook goed gelaai is. Min inheemse spelers van Australië word egter bemerk (Australië speel ook verskeie ander soorte rugby waar meer inheemse spelers wel hul merk maak). Bekendes aan Suid-Afrikaanse gehore is egter Wendell Sailor en Kurtley Beale. In die VSA het ’n ander variasie ook nou sy kop uitgesteek. Dit het begin toe ’n swart voetbalspeler in die NFL voor ’n groot wedstryd op sy knie neergesak het toe die volkslied gespeel is. Hy het aangedui hy het dit uit protes teen rassisme gedoen, en ter ondersteuning van die #Black Lives Matter-veldtog. Verskeie ander spelers het hom dit begin nadoen. Die gevolg hiervan is egter dat TV-kanale al geld aan adverteerders moet terugbetaal weens ’n afname in belangstelling deur kykers. ’n Rasmussenpeiling bevestig dit – 32 % van die volwasse Amerikaners oorweeg dit om hierdie seisoen nie die NFL te volg nie. Sport en politiek meng maar moeilik. Maar met veral Nieu-Seeland wat skynbaar die resep gevind het om Polinesiese woema in sy nasionale en super-spanne te integreer, staan Suid-Afrika ooit weer die kans om ernstig teen die All Blacks op te weeg? Veral as daar hier te lande na kwotas gekyk moet word wat die vlammetjie van agterdog voed dat die beste span dalk nie op die veld is nie. Die een se raaiskoot is so goed soos die ander, hoewel dit gestel kan word as die potensiaal in swart gemeenskappe van jongs af behoorlik ontwikkel word, die kanse verbeter dat spelers gevind sal word wat man vir man teen die All Blacks sal kan opweeg. Maar die talent in wit en bruin gemeenskappe durf ook nie afgeskeep word nie.