Die president wat saam met diere moes damwater drink – Afrikanergeskiedenis
Nee, dié is nie 'n roman nie, maar 'n ware verhaal. Die tyd is die 1870's tot 1880's. Die plek is Pretoria, Zuid Afrikaansche Republiek. Die man is president Thomas Francois Burgers. Hoekom hy die 's' agter aan sy van gevoeg het, is nie bekend nie. Hy is op 15 April 1834 gebore as die jongste seun van Barend en Elizabeth Burger van die plaas Langfontein in die Kamdebo-distrik van Graaff-Reinet.
Toe MW Pretorius as president bedank het, het burgers van die Zuid-Afrikaansche Republiek vir Thomas oortuig om homself as president verkiesbaar te maak. 'n Oorgrote meerderheid van 2 964 teenoor 388 stemme in die Transvaalse Volksraad was in sy guns. Hy is op 1 Julie 1872 op die ouderdom van 38 jaar ingesweer.
Sekhukhune het militêre mag gebruik om heerskappy te verkry. As 'n resultaat is sy halfbroer en regmatige erfgenaam van die titel, Mampuru, gedwing om te vlug.
In Junie 1876 het Thomas die Volksraad oortuig om oorlog teen Sekhukhune te verklaar. Thomas het self die opmars na Sekhukhune se tuiste gelei. Die burgers is egter so erg verslaan dat hulle moed opgegee het en besluit het om huis toe te gaan.
Op 26 November 1885 het Paul Kruger met amptelike eerbewys vir Thomas laat herbegrawe in Pretoria se Heldeakker. Dit is eers toe Paul Kruger president van die ZAR word wat hy Thomas se ideale beter begin verstaan het en in baie opsigte sy beleid gevoer het: die bou van 'n spoorweg na Delagoabaai, en die invoer van Hollandse amptenare en onderwysers.
'n Jaar na Thomas se dood is 'n bundel kortverhale Tooneelen uit ons dorp, wat Thomas aanvanklik vir die Kaapse Volksblad geskryf het, in Holland gepubliseer. Die opbrengs is gebruik om sy gesin se finansiële probleme te verlig. Thomas se weduwee Mary was verarm en kon haar man se vernedering in die Republiek nie vergeet nie.