Stap – Nie vir kinders
Ons sien hom die eerste maal Saterdagoggend. Tussen die parkeerarea en die winkels stap hy ons tegemoet, groet vriendelik in Afrikaans en verduidelik iets oor lekker kos, veral die potjie. Ons teruggroet is ontwykend, en ons neem gemaak-beleefd die pamfletjie wat hy uitdeel. 'n Vinnige kykie is genoeg om 'n vroegtydige nee te formuleer en die pamflet word in die rooi handsak gebêre, saam met lipstiffie, tissues, beursies, selfone, sleutels, 'n potjie room, 'n leë brilhuisie en 'n pen. En ons stu voort na die veilige beskutting van die inkopietempel, bewaar teen die karwagte, smouse en bedelaars daar buite.
Sondagmiddag, in min of meer in dieselfde omtes, is ons op soek na 'n draairoomys. En so al lekkende en suiende, dwaal ons doelloos rond. Verby die eetplek wat die man gister aan ons adverteer het. Hy en nog iemand staan voor die eetplek. Hy kom vorentoe en groet weer beleef: "Môre Meneer. Môre Mevrou. Ons het lekker kos." Hierdie keer talm ons om bedagsaam te luister. Hy slaan oor in Engels en begin verduidelik wat ons op die spyskaart van die eetplek kan verwag. Dan stop hy, en sê skielik: "Maar ek ken julle mos! Julle bly hier naby. Ek is Petrus."
Ek sien hoe die sjokoladedop op my roomys in glibberige plate verdeel, amper soos Alfred Wegener se teorie oor die drywing van die kontinente. Terwyl my tong die kontinente onder beheer probeer kry, bely ek, ja ons woon hier naby. Maar hoe ken hy vir ons? In sy twintigs, netjiese haarstyl, omtrent my lengte, en 'n klein goue sterretjie op sy een voortand. Vinnig gaan ek deur die leggers van my geheue: Was hy 'n student? Dalk iewers 'n kollega? Of dalk deel van 'n span werkers by die huis?
Genadiglik begin Petrus verduidelik dat hy eendag desperaat by ons huis aangeklop het op soek na 'n werkie. Ek was buite doenig, en het toe gevra dat hy die kar moet was en my bietjie moet help met tuinwerk. Vaagweg begin ek onthou. Sy Engels was beroerd, sy Afrikaans het bestaan uit "Meneer". Maar Petrus vertel nou in vlot Engels dat hy my gesprek met hom onthou.
Hy was jonk, maar gewillig om te luister. Ons het vir hom 'n goeie woordjie gedoen by 'n kontrakteur en hy het die geleentheid aangegryp. Na 'n paar projekte op verskillende plekke in die land het hy ingeskryf om sy ambag te begin doen tot in sy tweede jaar. Toe raak die werk skaars, en sy geld skraps. En hy begin werk as 'n kelner by die eetplek. Sodra hy weer genoeg geld het, gaan hy weer verder studeer.
Petrus is diep dankbaar. Hy wou al lankal vir ons dankie gesê het, maar hy het my nommer verloor. Nou sê hy maar dankie. Vir een enkele gesprek. Die gesprek wat genoeg vonk gegee het om sy lewe in 'n rigting te kry. Hy is vasberade om sy ambag te voltooi, en hy sal eendag vir my graag sy sweiswerk wil wys.
Ons staan stom. Die kontinente op my roomys is totniet, en so ook my woorde.
As mens vorentoe kyk, weet jy nooit hoe groot of hoe duidelik die spore is wat jy agterlaat nie, besef ek.
En in hierdie tye is dit so belangrik om vorentoe te kyk.
Author oudoringPosted on Maart 20, 2018 Categories Afrikaans, namibië, StapTags meneer, Roomys, spore, sterretjie, sweis14 Kommentare op Goue sterretjie
Klippekou op 'n krater
Wat is die einddoel wanneer jy bergklim? Om die spits te bereik en 'n vlag te gaan hys of 'n selfie op die spits te neem? Doen jy dit omdat almal dit doen of gaan soek mens iets – jouself, selfvertroue of iemand anders? Of is die einddoel van bergklim bloot om weer heelhuids onder te kom en te kan vertel dat jy dit al gedoen het?
Rinjani is 3726m hoog, die tweede hoogste van Indonesië se 129 aktiewe vulkane. Voorheen was Rinjani glo heelwat hoër. Na 'n hewige uitbarsting in 1257 het 'n groot deel van Rinjani verdwyn. Net 'n kraterrand, die caldera, van ongeveer ses tot agt kilometer in deursnee het oorgebly. Die rand van die krater vorm 'n kegel met 'n lawaput in die middel. Bo-op die lawaput is 'n kleiner vulkaan, bekend as Gunung Baru. Laasgenoemde word omring met 'n niertjievormige kratermeer, bekend as Segara Anak, op die bodem van die caldera.
Rinjani het laas in 2010 geroggel, maar nie tot uitbarsting gekom nie. Toe die ou grootman in 1257 sy keel skoon gemaak het, was die weer wêreldwyd oor 'n tydperk van twee jaar daarna koeler. Hiervan getuig sulfate wat in die yslae van Antarktika gevind is. 1257 was dalk nie die regte jaar om Lombok te besoek nie, vermoed ek. Liewer 2017.
Die staptog na Rinjani se spits begin van die Senaru kant, dis glo die makliker deel.
Eers net 'n paar verduidelikings: Die ouens wat die kaartjies vir so 'n staptog verkoop is baie meer geïnteresseerd in die verkope as om inligting oor die staptog uit te gee.
Eers by ons basis besef ons dat die eerste nag se akkommodasie spartaans basies is. Ons badkamer is 'n nat hok uitgerus met net 'n toilet en 'n verlore kouewaterstortkop. Geen wasbak, geen spieël, en die toilet word gespoel met water in 'n skepding uit 'n groot kantien water. Is dit dalk doelbewus so beplan om mens sielkundig voor te berei?
Ons besef ook dat ons winterklere moet hê omdat dit bitter koud raak bo-op die berg. En kopflitsies vir die gedeeltes wat ons in die nag moet loop. En dat ons bogemiddeld fiks moet wees. Huh?
Die res van ons groepie is ewe bekommerd oor die nuwe inligting. Daar is twee gidse, vier portiere en dan ons stappers. 'n Duitse en Oostenrykse paartjie, 'n Fransman, Italianer, Chileen, en 'n Hollandse meisie – almal onder dertig – en ons twee middeljarige Namibiërs. In die naam van internasionale eenheid begin ons die staptog. Lus het mos nie brieke nie.
Die aand voor ons staptog hoor ons van ons Liefkind se verlowing. Daar kan seker nie beter nuus wees vir 'n ouer as om te hoor dat jou gesin gaan uitbrei met nog 'n kind nie. Ganse van dieselfde dam. Ons hoor van hulle mooi oomblik, en ook hoe hulle saam gebid het. Ons harte is warm, en ons wange nat.
Die eerste ent van die staptog is op 'n geplaveide, en toe 'n sementpaadjie, tussen koffie- en kakaoplantasies deur. Heel gemaklik. Sement gaan oor in grond en die plantasies gaan oor in 'n woud. Dis bedompig, die paadjie raak merkbaar steiler, sweet begin uitslaan, ons hyg en elke stop is 'n gawe blaaskans. Kameraderie ontwikkel.
Fransman raak die siel van die groep. 'n Jongman met 'n bedrywige reisgeskiedenis. Het al by 'n Moeder Teresa huis vir gestremde kinders in Indië gewerk, skoolgehou in Kambodja, en is tans 'n trokdrywer in Australië. Altyd 'n grappie en die musiek wat uit sy rugsak kom, hou ons aan die gang.
Die paadjie raak al hoe steiler, en toe ons halte maak vir middagete begin dit reën. Die Dorslanders het gelukkig reënjasse byderhand, maar van die ander ouens raak nat. Na middagete sit ons die tog in ons reënjasse voort. En in modder. Dis glibberig en nat en die reënjasse laat ons sweet soos perde. Modder en sweet – ideale kombinasie om ons uithouvermoë te toets.
Naby aan ons eerste kampplek, breek ons deur die wolke. Alhoewel ons weer sonlig het, is dit Racheltjie de Beer weer. Almal is op soek na droë en warm klere. Dit word donker en nog kouer. Die tentkombuis word ons skuiling, ons eet en kuier teen die koue. Een van die gidse sny sy vinger raak en ons Fransman kom tot die redding. Die pasiënt raak flou van die bloed, ek stop hom suikerwater in.
Genoeg gebeure vir die dag; kom ons gaan soek skuiling in ons eie tente teen die koue van die nag.
Dis 'n onstuimige nag van koue en wind. Nie die mees geskikte plek om 'n sagte nagrus te waarborg nie; die grond is baie skuins en bitterlik hard. Met ontbyt hoor ons dat die ander ouens ook sleg geslaap het, styf is en nie genoeg droë en warm klere saamgebring het nie. Die Duitse paartjie besluit om terug te draai, maar ons ander sit die voete neer, verder die hoogtes op. Rinjani moet getem word.
Gedeeltes van Rinjani bestaan uit kwartsiete, maar die hoër dele is omtrent geheel en al bedek met basalte en vulkaanpuin. Dit veroorsaak dat die paadjies se oppervlakte òf los òf klipperig is. Moeilike terrein. Maar die uitsigte is mooi, ons bene bly gewillig en die ruskanse word al hoe meer waardeer.
Eers bereik ons die kraterrand, en sak dan weer af na die binnekant van die caldera. Ons sien vir Gunung Baru, die kleiner vulkaan in die middel van die caldera, en die kratermeer.
Gunung Baru rook en stoom onrustig, soos 'n bedonnerde dwerg. Lawa van sy vorige uitbarstings waaier as 'n delta tot binne-in die kratermeer uit.
Aan die buitekant van die caldera syg daar 'n warmwaterbron. Die temperatuur van die water is net reg vir teemaak, maar die hoë swael-inhoud verhinder ons om wel tee te maak. Vir ons lywe bied die warmwater darem 'n welkome badkans, na 'n swem in die koue water van die kratermeer.
Tyd vir middagete langs die meer. Tot ons ontsteltenis is ons nou weer verder van die spits af. Die klim is ook baie steiler, en die terrein nog rowwer as tevore. Ons bly moedig, al raak dit vermoeiend op die bene en elke opkyk 'n foltering.
Dis sulke tye wat ek lank en diep dink oor epiese ervarings. Aan ander ouens se stories, hul reisverhale, kamptoere, gesinsvakansies. En iewers skop die bedwelming van hierdie herinneringe in en neem my verder. Hoër in hierdie geval.
Hoog is dit inderdaad want ons eindig by die hoogste kampplek op die kraterrand, vanwaar ons na die spits toe moet stap.
Intussen het My Lief vir ons groepie 'n naam gekry. Die Summiteers.
Hierdie keer is die tente effens meer beskut teen die wind, maar dit word snags koud en die grond is weer skuins en hard. Baie ander spanne klimmers kamp ook hier. Om die spits te bereik teen sonsopkoms, en veral om nie te wedywer met hope ander klimmers nie, moet ons vroeg opstaan. Die nagrus is hard, koud en kort. Twee-uur word ons wakker gemaak met tee en koekies. Dis koud en donker. Laag-op-laag voorkoms.
Ek dink aan Robbie Wessels. Kopflitsie, harnas, check. Bravo 1, Bravo 1 wat is jou posisie? Ons begin ons laaste strek. Aanvanklik 'n geleidelike klim, dan skielik baie steil met erge los grond.
Pyn en steun.
Die kraterrand bestaan omtrent geheel en al net uit vulkaanpuin. Dis soos om Duin Sewe of Big Daddy te klim, met die verskil dat dit in los, stowwerige grond met baie klippe is. Die roete volg nou stiptelik die kraterrand, weerskante tuimel die afgronde die donker dieptes in. En ons swoeg. Tree vir tree. Rus. Asemskep. Die lug raak al hoe dunner en die grond al hoe losser. Moeisaam kruip ons hoër. Ons kyk terug. Agter ons kruip honderde kopflitsies soos 'n vuurvliegie-duisendpoot teen die kraterrand op.
Teen sesuur bereik ons die spits. En word waarskynlik die eerste Namibiërs wat dit gedoen het. Die son dreig om sy gesig oor die wolkelaag op die horison te wys, terwyl 'n yswind waai. Ons probeer skuiling soek, want dis klappertandkoud. As ons gaan wag totdat die son uit is, gaan ons verkluim.
Ons neem 'n foto of twee, en begin liewer die tog afwaarts voordat ons verkluim.
Afstap is soveel makliker en gouer. Op ons terugpaadjie kom die son oor die wolke uit en ons stop. En bid vir ons twee kinders wat wil trou.
Toe gly ons verder afwaarts tot by die kamp.
Ons kom honderde ander klimmers tee, hulle is nog op pad boontoe. Hulle hyg en blaas, ons praat moed in, en gly weer verder.
By die kamp kry ons ontbyt en gooi die ergste grond uit ons skoene. Die Summiteers is almal asvaal van die stof.
Ons saal weer op en begin die afwaartse tog. Gly-gly, briek-briek. My bene raak jellierig, en ek en die drie vrouens in ons groep stap heel agter. Een van die gidse hang besorgd terug. By elke rusplek gooi ons grond uit ons skoene, en laat ons moeë voete bietjie asemhaal. Bekommerd sien ek hoe my groottoonnaels blou verkleur. Ons drie het goeie tye saam gehad die laaste paar jaar.
As daar nie duidelike antwoorde is oor die doel van bergklim nie, hoekom wil mens dan 'n krater uitklim? Na Rinjani het ek nogsteeds nie antwoorde nie, en dis beslis nie die gemaklikste terrein vir 'n selfie op die spits nie. En ons het Rinjani ook nie geklim omdat almal dit doen nie. Ons het ook nie iets gaan soek nie. Heelhuids was ons ook nie. Maar dit was 'n ervaring wat hope herinneringe gekweek het.
Vieruur, die namiddag, word ons opgepik by die eindpunt van die staproete, agterop 'n bakkie. Ons kronkel op 'n paadjie tussen honde, hoenders, koeie en kinders deur tot by die plek waar die res van ons bagasie gestoor is. Ons neem afskeid van die ander Summiteers, klim in verskillende taxis en vertrek na die onderskeie plekke van verblyf.
Op pad klim ons weer oor na 'n ander taxi. Dié kry 'n papwiel, en ons klim weer oor na 'n ander taxi. Halfnege, die aand, klim ons in Kuta Lombok af en begin blyplek soek.
By een van die volbespreekte plekke waar ons aanklop, is die gasheer so ontfermend dat hy sy seun, met my agterop sy motorfiets, stuur om vir ons blyplek te soek. Ons eindig by Kuta Bay Homestay. Daar is warmwater in die badkamer en 'n dubbelbed met wit lakens. Ons boek in.
Toe ons die aand tussen die wit lakens inklim, wonder ons: Is dit nou die eintlike eindpunt van ons staptog? Wat was die einddoel van ons bergklim?
Author oudoringPosted on Augustus 15, 2017 Februarie 19, 2018 Categories Afrikaans, Indonesië, namibië, reis, Stap, TravelTags Lombok, puinsteen, Racheltjie de Beer, Rinjani, Robbie Wessels, Summiteers, verlowing2 Kommentare op Klippekou op 'n krater
Author oudoringPosted on Julie 9, 2017 Februarie 17, 2018 Categories Afrikaans, Maleisië, namibië, reis, Stap, TravelTags Boekevat, Borneo, Kinabalu, Noodberig, Radio Suid-Afrika, Weervoospelling, Wildtemmer2 Kommentare op Hansie Slim
Die Lêndies van die Hooglande
Op die Kalahariplaas waar ek groot geword het, was daar 'n paar dinge wat ons nederig gehou het. Climax windpompe, Zero paraffien vrieskaste, Wolseley enjins en Land Rovers. As gevolg van alvier kon ek op 'n stadium al die versies oor geduld in Die Bybel uit my kop opsê. Behalwe droogte was daar min ander dinge wat soveel grondige redes vir skietgebedjies verskaf het. Terselfdertyd was daar min vreugde so groot as enigeen van die vier korrek gefunksioneer het.
Van die vier het Land Rovers waarskynlik die sterkste vormende rol in my lewe gespeel.
Die Lêndies van daardie jare was nogal spartaans.
Daar was 'n spaarwiel op die enjinkap, met twee rubberhake aan die bakwerk vasgemaak. Die kajuit was sonder aansit – skuifruite, luginlate onder die regop voorruit (party se voorruit was in twee gedeel), geutrakke waarin daar gewoonlik 'n tang en draad en stukkie tjoep gelê het, 'n lang, skewe ratkierie en twee korter kieries in geel en rooi vir 4×4 en donkierat.
Die deure se binnekante was naak en die beskeie instrumentepaneel was so groot soos 'n skoenboks, met vlytige wit wysers. Orals was daar openinge en gapings; sommige ruim, ander net skrefies; tussen die skuifruite, tussen die deure en die bakwerk, tussen die ratkas en die vloer; en onder waar die stuurstang en die pedale bymekaarkom.
Daar was ook 'n kenmerkende reuk, wat al hoe skerper geraak soos die Lêndie warmer geword het. En daai gesing van die ratkas, nes 'n roomafskeier se onegalige geneurie.
Die Lêndies van daai tyd het graag gekook en 'n waterkan was onontbeerlik. Ook was hulle lief om nie op die eerste swaai van die enjin te vat nie, daarom was die slinger agter die sitplek noodsaaklik.
Met 'n buitengewone hoë windweerstand en 'n erg onderpresterende enjin was mens gelukkig om meer as 50 myl per uur op 'n afdraende te haal.
In die sand was hulle ook nie besonders indrukwekkend nie. Mens moes 'n Kalahariduin gewoonlik meer as eenmaal storm, dis hoekom Pa altyd gepraat het van sy verkennersvoertuig. Die eerste maal kom mens tot teen die hang van die duin, die tweede slag amper tot op die kruin, net sodat ons oor die duin kon sien. En met die derde slag miskien oor. Ons buurman het uitgereken dat hy so gereeld met sy Lêndie in die sand vasgesit het dat hy drie maande langer sou kon boer andersins. Die ander buurman het weer gepraat van sy beproewingsvoertuig as hy van sy ryding praat omdat hy meer tyd onder die enjinkap as binne die Lêndie was.
Omtrent al die families uit my kindertyd het 'n Lêndie gehad. In allerhande gedaantes – kortgatte, stasiewaens, hardekappies en bakkies, petrol- en dieselmodelle, met of sonder tralies. Almal met nou ogies. En nie een het goeie brieke gehad of kort gedraai nie. Maar Lêndies het die land help makmaak. Al het hulle olie gelek en al was hul prestasie in sand onoortuigend, was hulle ten alle tye herstelbaar. Al was hulle nie stofdig nie, en al het hulle altyd iewers gelek as dit reën, was hul vering op onewe terrein legendaries. Die bakwerk (van aluminum nogal) was lig en roesbestand. En daar was min ander soorte 4x4s.
Nogtans het ek stilweg 'n eed afgelê om nooit een te hê nie.
Lêndies bly kruis my lewenspad. Daar is familie en vriende wat my gereeld langs 'n vuur probeer oortuig dat die nuwe modelle met rasse skrede verbeter is (is dit nog rêrige êrige Lêndies in elk geval?). Maar hulle verstaan nie my bittersoet verlede met Land Rover nie.
Die Cameron Hooglande van Maleisië is vrot van Land Rovers. In alle vorme, kleure en toestande. Soos baie ander geharde Lêndie-lojaliste het die meeste eienaars meer as een: lopend of nie-lopend. Die rede vir multi-eienaarskap is vir my onduidelik: Is dit vir ekstra onderdele? Of om altyd 'n alternatief te hê? Of bloot blinde liefde?
Nietemin, die Lêndies word gebruik om die Hooglande te tem. Alhoewel die Hooglande byna op die ewenaar lê, is dit koel. Maar nat en met 'n steil terrein. Gereelde verspoelings en volop modder. Dus, geskik vir Land Rover. Daar word met Lêndies geboer, plantasies bestuur, vrag aangery en mense vervoer.
So is ons ook met 'n Lêndie Berg Brinchang, een van die spitse van die Hooglande, uit. Kronkelend op teen die berg, verby teeplantasies en groente- en aarbeiplase tot by die kruin. Sonder moeite. Saam met Appu, 'n Lêndie-entoesias en twee ander paartjies. Albei paartjies, net soos ons, het besluit om hul werk op te gee en te reis. Nogal gerusstellend om iets so radikaals in gemene geselskap te hê.
Die Hooglande se koel, nat klimaat was 'n aantreklike ontvlugting vir die arme pienk Britte wat na Maleisië gesekondeer is tydens die koloniale periode. In die vroeë jare was daar egter malaria en die eerste setlaars het gesterf soos vlieë. Eers met die uitroei van malariamuskiete en gevaarlike diere soos tiere en giftige slange is die Cameron Highlands ingebreek. Dis toe dat die Britte hierdie deel begin bewoon het en dis waarom mens hier teeplantasies, ou Britse herehuise, skons met aarbeikonfyt en, natuurlik, Land Rovers kry. Deesdae is hier ook baie Chinese boere (wat Maleisies en Engels praat). En ook Lêndies het. Bid jou aan!
Behalwe Lêndies, teeplantasies, aarbei- en groenteplase is die Hooglande ook bekend vir sy woude, altans dié dele wat nog ongeskonde is. Omdat dit koel is, groei die plantegroei stadiger en is hoë bome raar. Dis baie nat en vogtig, en daarom moswêreld. Indrukwekkende lae mos, alge, ligene en varings as ondergroei en bome as die hoërstand plantegroei. Die woude van die Cameron Hooglande is onder permanente bedreiging, al lê 'n groot gedeelte binne 'n bewaringsgebied.
Tee-, goente-, snyblom- en aarbeiboerdery is florerende bedrywe. Net tee word nie in tonnels verbou nie. Die bloeiende akkerbousektor is in voortdurende kompetisie met die natuurlike woude. Vir spasie, maar ook op indirekte maniere soos die aanlê van infrastruktuur en besoedeling.
Waar die plantegroei verwyder is, is daar modder en verspoeling. Rommelstrooi is 'n yslike probleem terwyl vergiftiging as gevolg van die gebruik van kunsmis, aanvullers en pes- en siektebeheer ook plaasvind. Omdat dit so baie reën, is erosie 'n opsigtelike probleem en alle stroompies besaai met rommel.
Die beste manier om die ongeskonde woude van die Hooglande te verken, behalwe met 'n Lêndie, is te voet. Rondom die dorpies Brinchang en Tanah Rata is daar 'n rits voetslaanpaaie deur die woude.
Ons het drie van die staproetes verken. Maar wees gewaarsku, dit reën baie en jy moet jou tydsberekening reg hê om droog op die ander kant van 'n roete uit te kom. Ons was gelukkig en kon elke keer vanuit 'n eetplek kyk na die reën. En na Lêndie-bestuurders wat natreën binne-in hul rygoed.
Author oudoringPosted on Junie 21, 2017 Februarie 17, 2018 Categories Afrikaans, Maleisië, namibië, Stap, TravelTags Brinchang, Cameron Highlands, Kalahari, Land Rover, Stap3 Kommentare op Die Lêndies van die Hooglande