Oos-Berlyn - Wikipedia
403 vk km
- Totaal (1989)
1 279 212
3 174/vk km
UTC +1/+2 (MET/MEST)
Die term Oos-Berlyn is in Westerse lande gebruik om na die gebied van die Sowjetsektor van Berlyn te verwys wat in 1945 ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog geskep is. Die drie Westerse (Amerikaanse, Britse en Franse) sektore het as Wes-Berlyn bekend gestaan.
Oos-Berlyn het aanvanklik as die administratiewe sentrum van die Sowjet-besettingsone in Duitsland gedien en het tussen 1949 en 1990 de facto as hoofstad en regeringsetel van die Duitse Demokratiese Republiek (DDR) gefungeer. Die status van Oos-Berlyn was omstrede; volgens die drie westelike Geallieerdes het dit de jure steeds deel uitgemaak van die gedemilitariseerde Berlyn onder beheer van die Geallieerde magte Verenigde State, Verenigde Koninkryk, Frankryk en Sowjetunie, en nie van die Sowjet-besettingsone of DDR nie.
Die Sowjetunie het ná die stigting van die DDR geleidelik begin om Oos-Berlyn as 'n integrale bestanddeel van dié land te beskou, terwyl Wes-Berlyn tot by die Duitse hereniging in 1990 steeds as 'n gebied onder gemeenskaplike Geallieerde beheer behandel is. Vanaf die 1970's het die spesiale status van Oos-Berlyn gevolglik in die praktyk nog nouliks 'n rol gespeel; Oos-Berlynse afgevaardigdes is regstreeks as lede van die DDR-parlement verkies, terwyl diensplig vir Oos-Berlyners ondanks die gedemilitariseerde status van Berlyn ingevoer is.
Die DDR-owerhede het na Oos-Berlyn aanvanklik as die Demokratiese Sektor van Berlyn verwys; later is Oos-Berlyn amptelik Berlin, Hauptstadt der DDR ("Berlyn, Hoofstad van die DDR") of kort Berlin genoem.
1.1 Berlyn as Vier-sektore-stad
1.2 Stigting van twee Duitse state
1.3 Integrasie in die DDR
1.4 Bou van die Berlynse Muur
1.5 Staatskrisis en Duitse hereniging
2 Terminologiese problematiek
3.1 Stalinallee (Karl-Marx-Allee)
3.2 Die industrialisering van die woningbou
Berlyn as Vier-sektore-stad[wysig]
Die vier geallieerde sektore van Berlyn
Met die Londense Protokol van November 1944 het die Verenigde State, die Sowjetunie en die Verenigde Koninkryk besluit om Duitsland ná sy algehele kapitulasie in drie besettingsones en 'n "afsonderlike Berlynse gebied wat gemeenskaplik deur al drie geallieerde moondhede beset word" te verdeel. Frankryk het later as vierde geallieerde moondheid bygekom.
Reeds in Mei 1945 het die Sowjetunie 'n regering vir die hele stadsgebied van Berlyn benoem wat as "Magistraat van Groot-Berlyn" bekend gestaan het. Op 5 Junie 1945 het die vier geallieerde moondhede nog eens bevestig dat hulle Berlyn gemeenskaplik sou beset. Die destydse oostelike stadswyke (Duits: Bezirke) Mitte, Prenzlauer Berg, Friedrichshain, Pankow, Weißensee, Lichtenberg, Treptow en Köpenick het voortaan die "Sowjetsektor van Groot-Berlyn" gevorm.
As gevolg van politieke spanninge tussen die geallieerde moondhede is die gemeenskaplike administrasie van Berlyn in Oktober 1948 gestaak, en die Sowjetunie het besluit om die Geallieerde Kommandantuur te verlaat. In die Sowjetsektor is 'n afsonderlike stadsregering benoem wat voortgegaan het om na homself as "Magistraat van Groot-Berlyn" te verwys. Later is hierdie naam met die toevoegsel "Demokratiese Sektor" gebruik.
Stigting van twee Duitse state[wysig]
Die Potsdamer Platz, 'n plein in die stadsentrum, in 1945
Met die inwerkingtreding van die Grondwet is die Bondsrepubliek Duitsland (Wes-Duitsland) op 23 Mei 1949 gestig. Volgens artikel 23 sou die Grondwet ook op 'n deelstaat "Groot-Berlyn" t