Uit die argief: Bonaventure Hinwood se see en land | LitNet
Vader Bonaventure Hinwood, of Ted soos hy onder sy vriende bekend is, het my gevra om vanmiddag oor Seevlak tot savanna (Bent, 2008) te praat.1 Die rede is dat die bundel "gedigte oor die natuur bevat". Ek het die uitnodiging onmiddellik aanvaar, aangesien ek oor 'n tydperk van byna 'n kwarteeu met vader Bonaventure se werk vertroud geraak het. My eie belangstelling in en betrokkenheid by die poësie is immers baie deur hierdie literêre vriendskap gevoed. Daarom wil ek begin deur 'n een en ander oor my kennismaking met vader Bonaventure en sy werk te vertel.
Dit gaan terug na die begin van 1986 toe ek 'n besoek aan hom by die Sint Johannes Vianney-kweekskool gebring het. Voor die besoek het ek uit verskillende oorde verneem van die rol wat hy sedert die 1960's gespeel het om aan jong, opkomende digters die geleentheid te bied om hulle werk te bespreek. Die meeste van hierdie digters het in 'n meerdere of mindere mate 'n rol tydens Sestig gespeel. Ek dink veral aan die vernuwende rol wat die prosaskrywers van dié era gespeel het, maar sedert Breyten Breytenbach, Ingrid Jonker en DPM Botes sou ook die poëtiese landskap nooit weer dieselfde wees nie.
Skrywers is nie altyd goeie organiseerders nie en vader Bonaventure het met sy nougesette sekretariële ywer vir gereelde byeenkomste gesorg, waar tekste vir almal beskikbaar was vir bespreking, en waar die geselligheid, wyndrinkery en versnaperings eers moes wag totdat die gedigte ordelik en sober bespreek is. Nou nog getuig van die voorste figure van hierdie era van vader Bonaventure se rol agter die skerms. Al het hy as organiseerder nooit vir homself 'n titel soos voorsitter, president of selfs sekretaris opgeëis of toegeëien nie, was sy invloed formidabel. Vreemd genoeg het selfs hierdie suksesvolle en invloedryke byeenkomste geen formele naam gehad nie. Vader Bonaventure het bloot gesorg dat daar op dit wat belangrik is, gefokus word.
Toe ek hom in 1986 gaan besoek, het ek hom gevra of hy nie weer met die digterlike bidure van enkele jare gelede wil voortgaan nie. Die gesprek het skuins onder die foto van pous Johannes-Paulus II in die sitkamer links van die imposante ingang van die kweekskool plaasgevind. Presies wat ons hierdie dag bespreek het, kan ek nie meer goed onthou nie, maar daar is minstens besluit om weer gereeld byeenkomste aan te bied waar digters mekaar se werk kon bespreek. Die eerste byeenkoms het in Februarie 1986 net daar in die sitkamer plaasgevind en min of meer die vorm van die besprekings van vroeër aangeneem.
Vandag, in 'n era waarin byna elke Suid-Afrikaanse universiteit in een of ander vorm opleiding in skeppende skryfwerk aanbied, lyk hierdie werkwyse waarskynlik voor die hand liggend. Twee, drie dekades gelede was sowel die werkwyse as die geleentheid om terugvoer oor ongepubliseerde skeppende skryfwerk te kry egter nie so algemeen nie. Daarom het deelnemers soos ek, Marié Blomerus, Martjie Bosman, Johann de Lange, Henk Havenga, Joan Lötter, Renée Marais, Koos Meij, Marietjie van der Walt en heelparty ander hierdie geleenthede nougeset bygewoon en baie daaruit geput. Van hierdie digters het oor die jare 'n opmerklike bydrae tot die Afrikaanse poësie gelewer.
Met verloop van tyd het heelparty van die oorspronklike groep digters gedros. Waarskynlik het van die ouer digters gevoel dat die jonger digters te voortvarend was en nie genoeg waardering vir hulle werk, wat nog sterk in die gees van Sestig gestaan het, gehad het nie. Vader Bonaventure het my selfs by geleentheid duidelik die Leviete voorgelees: "Jy is nege uit tien keer reg," het hy gesê, "maar jy is soms te skerp in jou kritiek." In ieder geval, van die digters het besluit om liewer nie meer na die byeenkomste te kom nie. Dit het vader Bonaventure nie afgeskrik om tot op hede met die reël van byeenkomste voort te gaan nie. Sedert ek hom aan die begin van 1986 gaan besoek het, het meer as 22 jaar verloop en het die argief gedigte bestendig gegroei!
Tydens hierdie gesprekke het een en elkeen van ons mekaar se voorkeure, hebbelikhede en benaderings leer ken. Van die begin af was dit vir my duidelik dat vader Bonaventure 'n besondere oor vir die po?sie gehad het. Dit het hom klankpatrone in gedigte laat raaksien wat by my verbygegaan het (selfs in my eie gedigte!) en trefseker die vinger op swak ritme in 'n gedig laat lê. Dié van ons wat dalk gedink het dat min of meer enigiets ná Sestig in die poësie aanvaarbaar sou wees, moes gou van deuntjie verander. Een en elk van ons het by hom in hierdie verband geleer en is vandag bedag op die wyse waarop die leier van ons digterlike bidure sélf met klank in sy gedigte omgaan. Het hy dan nie ook 'n voorste bewerker van die Psalms vir gebruik in die Katolieke Kerk geword nie?
1 Rede gelewer by die bekendstelling van Bonaventure Hinwood se Seevlak tot savanna (Bent, 2008) op 29 Oktober 2008 in Pretoria.
Eerste publikasie op LitNet: 4 November 2008
Hierdie is 'n baie mooi verhaal. Dankie vir die deel!
2016-10-27 at 19:43