Giulio di Somma | Sabona Magazine
Wanneer mens begin terugblik dan wonder jy waar het die tyd en die ou bekende plekke heengegaan. Ek het by die destydse O K Bazaars in Malvern, Johannesburg gewerk en ons huis was omtrent 100 meter van die tak in Julesstraat af en dit was my gewoonte om vir middagete huistoe te gaan om te sien hoe dit met Giovanni gaan, hy was toe vier jaar oud. My vrou het toe nie lank gewerk nie en ons was maar senuagtig oor die kombinasie van Giovanni se vindingrykheid en die huishulp.
Die een middag kom ek by die huis en vra hoe dit met Giovanni gaan. Die Ousiwe sê dat sy net die wasgoed gaan hang het en toe sy terugkom, loop Giovanni effens mank. Soos blits was ek by hom waar hy op die bed sit en karretjies speel. Ek vra hom watter voet is seer. Hy wys my toe sy regter voet en ek kon dadelik sien die enkel is gekneus en effens geswel. Huiwerig vra ek wat het gebeur? "Sien, dis so", seg hy, "kan Pa daardie Tarzan fliek onthou waar hy van die een boom na die ander spring"? "Jaaaa", sê ek. "Ek het op die hangkas geklim en het gemik om op die bed teen die oorkantste muur te spring", se hy; "maar toe was die bed te ver en val ek voor die bed en toe is my voet seer". Die X-strale het gewys dat 'n klein beentjie in sy voet gebreek is. Giovanni het die gips pleister vir die volgende vyf weke met trots gedra.
Nou wat het hierdie storie met emigreer uit te waai? Net dit, dit het moed geverg om die sprong te neem om van een land na 'n ander te trek. Dit was nie maklik om op te pak, van besittings ontslae te raak, van familie en vriende afskeid te neem en duisende kilometers die onbekende in te vlieg nie. Maar soms lyk dit of ons durf met die ons eerste tree in die nuwe land in die niet verdwyn het. Lyk of ons bereid is om agter toe deure, sonder heinings, elektriese drade en hoe hekke, ons af te sluit van ons omgewing.
Skielik sê ons dat alles net een te veel is. Maar is dit regtig so? Net soos Giovanni met die pleister moes loop totdat sy voet genees het so is dit dat ons ook vir 'n kort tydjie kan terugstaan van integrasie. Maar die een of ander tyd sal ons die besluit moet neem om deel te word van die land se wel en wee. Ons hoor van mense wat nie kerk toe gaan nie omdat daar nie 'n Afrikaanse kerk in die omgewing is nie. Kan dit wees dat ons trots sterker is as ons behoefte aan die gemeenskap van die gelowiges. Dis deesdae ongewoon om nie Afrikaans te hoor as mense die winkelsentrums in vaar nie. Dis dan net so in die kerke, daar sal wel iemand wees wat die Taal praat.<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />
Gaan ek julle die Sondag in die kerk sien??
Stilsit innie kerk!
Van ons drie boeties was ek die oudste. My broers; Jannie en Gerrie, 18 maande jonger, was 'n tweeling. Op 12 jarige ouderdom ontdek ek een Sondagoggend dat die kerk nie 'n plek vir sissies is nie.
Sien, dit was die gewoonte om tydens die diens te kniel vir 'n tyd van gebed. My Ma het gekniel in die ry voor ons om saam haar vriendin te sit omdat my Pa hulle voor gesit het om die nagmaal te bedien. Ons drie was natuurlik in die heel laaste ry. Toe een van die ouderlinge in sy baritonstem wegtrek met sy gebed het ons drie boeties geskrum. Jannie het toe die vuurhoutjie mannetjies op sy Sondagskool papier geteken wat vir my broer Gerrie skreeusnaaks was. Nou ja, toe die twee saggies begin lag en ek sien die prentjies begin ek ook giggel. Skielik sny my Ma se sagte fluister deur die lug: "Sjjt, of daar is moeilikheid!"
Vir 'n rukkie was dit stil. Maar na 'n klein ruk bring Jannie sy beste skilderkuns tevore en toe Gerrie die mannetjies sien het die lag so tussen sy vingers ontsnap. My Ma se: "Sjjt julle!" was vir my soos die sis van 'n kobra en my lag is onmiddelik weg. Die twee laaities kon hulself nie help nie en het net meer en meer gegiggel. Skielik voel ek hoe my Ma ons oppluk en uit die kerk se agterdeur boender. Skaars by die deur uit en sy gryp ons een vir een en gesels hard met die sagte deel van ons brein. Ons het onmiddelik nuwe respek vir die kwaai tannie gekry!
Nou ja, soos die koppe oor die banke geloer het kon mens besef die geluid van regstellende aksie nie onopgemerk gegaan het nie. Gedwee sak die drie van ons op ons kniee met 'n nuwe respek vir die eerbied in die kerk. Van skrum was daar geen sprake nie. Deesdae as ek en die kerk sit en sien hoe die kinders in die banke sit en inkleur dan verlang ek soms na die sorgvrye dae van mannetjies teken en saggies giggel.
Ek is dankbaar dat my Pa en Ma vir ons 'n voorbeeld was van kerk bywoon en die uitleef van die Chrsiten evangelie. Die waardes van die samelewing het so vinnig verander in ons tiener jare dat ons dikwels ons geloof in God regtig benodig het. Die hippies was besig om hulle liedjies van liefde te sing terwyl daar in Vietnam duisende jong mans gesneuwel het. Wat in die vorige jaar verbode was was hierdie jaar aanvaarbaar. Ja nee, wel het Bob Dylan gesing: "For the loser now, Will be later to win, For the times they are a-changin'."
Noudat ek 'n toppie is en die grootste deel van my lewe geskiedenis is, bly ek nog steeds dankbaar vir my Pa en Ma se volgehoue voorbeeld van 'ons gaan saam as familie kerk toe'. So het ek my kinders grootgemaak en so maak van hulle hulle kinders groot. My hoop vir die toekoms rus in die skrif Josua 24:15 Maar as dit verkeerd is in julle oë om die HERE te dien, kies dan vir julle vandag wie julle wil dien: maar ek en my huis, ons sal die HERE dien.
Winterreën en warm sop
Dit is winter hier in Perth. Dit reën in Perth in die winter. Net so skielik soos dit begin sous het hou dit op, aan en af. Soms dae aneen. Soms is dit koud, soms is dit nat en koud, en soms is dit sop nat koud!
Goed onthou ek my eerste besoek aan Giovanni in die hartjie van die winter in Kaapstad. Die motreën het saggies geval en die uitsig van die woonstel in Pinelands se piepklein balkon was vir my bekoorlik. Dit was skemer en in die neerdalende donker het die motorligte gedans soos vuurvliegies, weerkaatsend op die nat pad. Die geluid van die nat bande 'n sagte gesuis wat 'n rustige gevoel gebring het. 'n Tydelike prentjie mooi feetjieland. Dromerig het ek oor die mooi sig gepeins. Tot Giovanni tuisgekom het.
Enige illusies van mooi en bekoorlik was onmiddelik verpletter deur sy gevoel van irritasie oor die sagte reën wat nóóit opgehou het en die klere wat nóóit droog word nie. Die klammigeid in die klein woonstel het net bygedra tot die gevoel van koue en die ewige reën. Traandruppel straaltjies het een na die ander buite op die venster afgeloop. Die arme klein elektriese verwarmertjie het half weggekruip in die hoek van die vertrek. Ja nee, wat vir die een mooi is is soms vir die ander nie so mooi nie.
Maar dit is ons eie persepsie en om dit te aanvaar wat ander as mooi beskou, al hou ons nie daarvan nie, laat ons bo ons kleinlike menswees uitstyg. Daar is 'n verskil in die kultuur van twee lande al praat almal Engels. Die grootste verskil le in die geskiedenis van elke land. Die kultuur van 'n land is meerendeels gevorm deur die gewoontes van die inwoners en die aanleer van die gewoontes van immigrante wat later bygekom het totdat daar 'n sentrale kultuur bestaan waaruit daar gemeenskaplike morele en etiese waardes ontstaan. Daarmee saam is daar die eie taal en gesegdes gekweek. Laastens is daar die geloofsbelydenisse wat kleur gee aan die uitleef van die gemeenskaplike waardes.
Ons wat onlangs hier aan wal gekom het moet besluit watter erfenis ons vir ons kinders en dan vir hierdie land wil gee. Dit is nie vanselfsprekend dat ons kinders of die land ons erfenis gaan aanvaar nie, bloot omdat ons dit vir hulle gee nie. Dit moet n groter en dieper waarde he as dit wat hierdie land in sy eie reg kan aanbied. Ons moet gewillig wees om by te dra tot die groei van hierdie land se ekonomie, politiek en geloof sonder om ons kulturele waardes prys te gee. Ons kan en moet nog sterk Afrikaans wees maar nie ten koste van ons integrasie met hierdie land se bevolking nie.
Om regtig 'n verskil te maak gaan ons vernuf moet gebruik om die beste van wat ons saam gebring het by te voeg tot die beste van die land. Juis sodat ons hierdie kultuur kan verryk deur ons vindingrykheid en deursettingsvermoee. Om eenkant te staan en 'n laer van ons eie kultuur te vorm dra niks by tot Australia se voorspoed nie. Ons grootste byvoeging sal die neerle van ons trots wees en die belegging van ons beste in nederigheid. Wat is die beste wat jy bereid is om te skenk?
Giulio's Blog: Wie val van die wipplank af?
Een herfs Saterdagmiddag skyn die sonnetjie lekker. Dis toe dat Dolores en ek die twee laaities parkie toe gevat om bietjie te speel. Naderhand is hulle verveeld met mekaar se geselskap en word ons nader geroep om te help met die vermaak. Ons beland weerskante op die wipplank, ek eenkant en Dolores aan die anderkant. Alles het lekker verloop en ek kyk vir 'n oomblik weg om die laaities te soek. Dis toe dat ek en moeder aarde met 'n hewige slag van donder kennis maak.
Ek steier dronk orent en wonder of die 'Chicken Little' storie waar is, die hemel het op my kop geval! Maar soos die geskommelde gedagtes stadig weer bymekaar kom en die bondel sinvol word, besef ek dis ek wat op die aarde geval het. Die bondeltjies gedagtes gesels met mekaar en kom tot die slotsom dat toe Dolores onder was, d.w.s. op die wipplank, het sy skielik besluit om af te klim. Die gevolg van die besluit spook vandag nog by my en dan wonder Dolores hoekom ek haar so aandagtig dophou wanneer ons saam iets doen. Sy dink natuurlik dis baie romanties.
Net so het ek nou die dag besef helfte van die jaar is verby! By die werk kry ek my rekord van inkomste en belasting en weet, nou moet ek vir AE bel om my belasting te bereken. Saam met die berekening gaan die drome van 'n nuwe dit of dat. Dolores is op die gebied meer vindingryk as ek. Ek stel elke jaar voor ons kry 'n groter/vinniger rekenaar en elke jaar wil sy weet hoekom. Hoe verduidlik 'n man vir sy vrou dat rekenaar speletjies, veral skop, skiet en bom geluide, 'n man laat ontspan en hom rustiger instel.
So ook gebeur dit in die lewe van die immigrant. Ons lewe snel verby en soms is ons nie daarvan bewus dat die belangrike balans in ons lewens nie gehandhaaf word nie. Die kenners se ons lewens bestaan gewoonlik uit sewe dele; d.w.s. fisies, emosioneel, geestelik, familie, finansieel, intellektueel en sosiaal wat in balans met mekaar moet wees sodat ons 'n gesonde leefswyse kan he. En al dink jy dis vanselfsprekend daag ek jou uit om die balans daarvan in jou eie lewe te toets.
Trek pen en papier nader en berei vir 'n maklike toets voor. Antwoord eerlik en jy kan nagereg kry.
1. Hoe gereeld oefen jy vir dertig minute op 'n dag of jy speel gereeld met die kinders?
2. Wanneer laas het jy diep uit jou maag gelag tot die trane oor jou wange gerol het?
3. Het jy die week saam met ander gelowiges die naam van die Here groot gemaak?
4. Het julle as familie in 'n nabygelee parkie gaan stap of op die strand die sonsondergang bewonder?
5. Het jy al iets vir die wat minderbevooreg is gesaai of gemeenskapsdiens gelewer?
6. Leer jy keyboard speel of lees jy gereeld 'n ander boek, doen jy Soduko of blokkiesraaisels?
7. Wanneer laas het jy mense oorgenooi vir 'n ete of 'n braai of vir bordspeletjies?
Daar is geen reg of verkeerd nie. Daar is geen verwyte nie. Daar is net nou die geleentheid om in aksie oor te gaan. Miskien is dit nou die tyd om n koersaanpassing vir 'n gesonder en meer gebalanseerde lewe te doen. Terwyl jy so met die pen en papier sit, droom gerus oor hoe dit kan wees. Jou familie, jou vriende, jou werk, jou kerk, wie weet? Net jy.
Die stoepie wat 'n Sonkamer was
Ek onthou toe ons die geleentheid aangebied is om 'n huisie in St Amantstraat, Malvern, Johannesburg te koop teen 'n billike prys. Ons eerste huis, dit was net Oos van Malvern Hoerskool. Flo het daarna gaan kyk en was oor die maan, "Dis perfek vir ons!" het sy gese. Ek het toe saam met haar gaan kyk en vind die voorste stoepie is toegebou met vensters en 'n glas deur. "Wat 'n gemors," het ek van die stoepie gese maar het ingestem om die huisie te koop.
Ons het in die loop van daardie somer ingetrek. Soos ek gedink het was die stoepie van geen nut nie. Die seisoen het gedraai en die koue winter het sy verskyning gemaak. Eendag se Flo dat sy die stoepie gaan inrig as 'n sonkamer. Ek het haar laat weet dat sy haar tyd mors want daai stoepie is 'useless'. Nietemin het sy voortgegaan om die stoepie in te rig. Fyn kant gordyne is gehang, 'n beige los mat neergele en twee lekker gemak stoele met 'n lae koffie tafel is ingesit. Ek het onderlangs versigtig gebrom oor die geldvekwisting.
Die volgende Sondag na kerk trek ons die kerk klere uit en sy verdwyn. Ek kry haar toe waar sy in die 'sonkamer' sit en koerant lees met 'n lekker warm koppie koffie en Giovanni wat op die mat met sy karrekies speel. "En hoekom is ek nie genooi nie?" wou ek weet. "Omdat jy gese het die plekkie is 'useless' en ek het gedink jy sou nie hier in die lekker sonnetjie wou sit nie," antwoord sy. Ek het toe voor 'n keuse gestaan: hou by my "useless" uitspraak en verbeur die duidelike genot van die sonkamer, of erken ek het 'n fout begaan en deel in die warm gemoedelike plekkie. Ek het na 'n kort aarseling besluit om te erken dat dit eintlik 'n snoesige kamertjie was en het onmiddelik 'n lekker koppie koffie gaan maak.
Sien, ons het almal getrek maar net Flo het vir die moontlikhede om die plekkie gerieflik in te rig gesoek. Ek was bereid om maar voort te ploeter en soms te kla oor dit of dat, en ook natuurlik die stoepie. Om te immigreer werk ook so, almal trek saam maar nie almal is bereid om ou gewoontes en sienswyse te verander om die nuwe te koester nie. Immigrasie raak elke deel van ons lewe, of ons agter toe deure bly weg van die gedrang af en of ons buite toe gaan om te sien wat gaan eintlik om ons aan.
Om in 'n nuwe omgewing of situasie aan te pas vra dat ons bereid moet wees om te waag om die vreemde te ondersoek voordat ons dit afskryf. Ons moet bereid wees om eerlik te wees en te erken dat die aanpassing soms moeilik en soms pynlik gaan wees. Die verantwoordelikheid is altyd ons eie. Ons moet opstaan en ons moet aanbeweeg en die oorgang meemaak sodat die verandering blywend kan wees.
Trek die geduldige papier nader en skryf neer wat jy nie bereid was om te aanvaar nie en hoekom nie? Watter geleenthede is aan jou voorgestel wat jy van die hand gewys het? Vra jouself af wat jy anders kon gedoen het om 'n verskil in die aanpassing in die nuwe land te maak? Laastens, maak 'n kort lysie van die dinge wat jy onmiddelik kan doen sodat jou lewensgehalte in die nabye toekoms kan verbeter en dat jy die 'sonkamer' van hierdie land regtig kan geniet.
Kayak ry is lekker nat …
Een Saterdag oggend in die vroeë Australia dae gaan ons om opvou stoele te koop. Toe ek hulle sien is ek verlief! Twee geel oulike mooi kayakke, en hulle was op 'n belaglike 'special'. Sjoe, ek het so vinnig gepraat vroutjielief het 'n tolk nodig gehad. Sy stem toe geesdriftig ? saam en daar koop ons die kayakke, roeispane, reddingsbaadjies en natword skoentjies. Ons is reg om die water aan te durf.
Vir 'n lang ruk daarna is ons vroeg elke Saterdagoggend in Mindarie hawe en daar oefen ons die kayak kuns. Toe gaan ons een Saterdagoggend vroeg deur Guilderton toe. Daar waai die wind net omdat dit lekker kry om dit hard en aanhoudend te doen. Ons lanseer die kayakke en vir 'n kort rukkie het dit lekker gegaan en toe val ek in. Weer op en toe val ek weer in. Tjirts, wat gaan hier aan? Ek besef vinnig dat daar 'n groot verskil tussen Mindarie en díe Moorerivier is. Ek is stadig wal toe, herwin my sin van bo en onder en vaar versigtig maar statig die rivier oor.
Om te treur oor dit wat verloor is volg dieselfde patroon. Dis 'n rivier wat jy self oor moet roei. Mense kan op die oewer staan en raad gee, miskien langs jou roei en jou bemoedig, maar hulle kannie jou plek inneem nie. Dit is iets wat net jy kan en moet doen.
Net jy kan die verlede laat gaan. Dis jou besluit as jy vorentoe wil beweeg op jou lewenspad. As jy dit nie doen nie dan bly jy net daar staan waar jy is, vasgevang in jou pyn en verdriet. Miskien moet jy iemand vergewe, of vrede maak met dit wat gebeur het. Dis nie moontlik om soos 'n trapsuutjie terseldertyd agtertoe en vorentoe te kyk nie. Net jy kan een hoofstuk afsluit, en 'n nuwe een oopmaak sodat jy wel op jou toekoms kan fokus.
Net jy kan jou hart oopmaak om nuwe verhoudings te bou. Dis net jy wat kan besluit om 'n kans te waag en uit te reik na hierdie mense om jou. Ja, jou familie en vriende is ver van jou af, maar net jy kan die besluit uitvoer om weer emosionele bande met jou nuwe omstandighede te skep.
Dan is daar die drie elemente verbonde aan treur:
Dit is nou die tyd om verliese te verwerk. Sommige persone wil dit spoedig afhandel en aangaan met hulle lewens. Dit is nie so maklik nie. Tyd bring nie genesing nie. God bring die genesing. Ons moet tyd maak om sake deur te werk, daaroor na te dink en om uiteindelik die realiteit van die verandering te aanvaar.
Die tweede sleutelelement is ondersteuning en bemoediging. Dit is gesond om die verlies te kan deel. Maak 'n afspraak en deel dit met die herder van jou gemeente, 'n wyse ouderling of 'n pastorale berader. Al het jy net een vriend deel dit met hulle, maak jou hart oop. Wat van belang is is dat jy uitpraat en dit uit jou hart kry. Genesing kom deur oor die verlies te praat, om al die fasette daarvan te ondersoek. Op 'n dag sal die ervaring van die verlies nie meer so intens wees nie.
Laastens, jy moet bereid wees om met ander mense ook daaroor te praat. Dit sal nooit deug as jy stilswyend die ervaring probeer deurwerk nie. Jy moet kan praat oor al jou gevoelens, jou onsekerheid oor jou hede en jou toekoms, en die pyn van wat verby is. Moenie toelaat dat jy siek word weens jou stilte, of dat jy woede of ongeduld op jou geliefdes uitleef nie. Deur met iemand te praat sal jy tot die insig kom dat daar wel hier, waar jy nou is, die geleentheid is om goeie herinnerings te skep en voluit te lewe.
Soms is dit 'n stadige, versigtige proses, maar dit is 'n proses wat jou vry maak om jou hede en toekoms werklik te geniet. Probeer gerus en as jy omval, probeer weer! Deel hierdie leesstof met jou famile dat hulle insig het met dit wat jy deurwerk.
Bobbejaan willie laat los nie!
As stadskind was dit al te lekker om vir die skoolvakansies na my Tannie Anna se plot by Kliprivier in die ou Transvaal te gaan kuier vir 'n week of wat. My drie neefs was ouer as ons drie boeties en wat ons geweet het van kattekwaad het hulle al vergeet! Op 'n dag maak hulle 'n vet boerpampoen vas aan en paal en maak 'n gat waar die stingel was, groot genoeg vir 'n klein handjie om deur te gaan. "Nou waarvoor issit?" wou ons weet. "Om bobbejane te vang!" kom die antwoord. Tjirts, nou bevestig ons neefs dat plaasjapies effe dof is.
Dit was amper skemer toe ons van agter 'n klomp bosse duidelik kon sien hoe Meneer Bobbejaan hande viervoet nader gestap kom. Versigtig ruik, ruik hy aan die pampoen, hy lek sy lippe af en wurm sy hand in die pampoen in. "NOU!" skree grootneef en ek weet nie wie groter geskrik het nie, ons laaities of die bobbejaan? Soos wafferse Jack Russells hol ons om by die bobbejaan te kom wat woes pluk aan die pampoen maar sy hand kom nie uit nie. Gou gooi die nefies die streepsak oor die bobbejaan en dis skielik baie stil. "Die vraat wou nie die pampoenpitte los nie en nou is hy gevang," verduidelik kleinneef.
Ja nee, die mensdom doen dit ook. Ons wil 'n nuwe lewe he maar word gevange gehou deur n verlede wat ons nie wil los nie. Daar is 'n definitiewe verskil tussen 'verandering' en 'oorgang' omdat verandering die nuwe situasie is wat ons wil skep, oftewel die beweging van een situasie na 'n ander; terwyl oorgang die psigologiese proses is wat ons moet deurgaan om die nuwe situasie te skep of te bereik. Dus is die verkil; verandering is 'n beweging van een na die ander terwyl oorgang 'n proses is.
Met verandering van werk hou jy die een dag op en die volgende dag begin jy die nuwe maar die oorgang het lank voor dit begin met die besluit om te verander en die indien van kennis en dit is eers klaar lank daarna wanneer jy ingeburger het in die nuwe werk. Dit mag blyk dat die verandering suksesvol was maar die oorgang is krities, en dit neem tyd. As mense nie die oorgang voltooi nie dan hou die verandering nie vir lank nie en wil hulle terug na die ou bekende. So is dit met immigreer, omdat die vernaderings so vinnig en saam gebeur is dit moeilik vir die betrokkenes om die oorgang psigologies, emosioneel en geestelik deur te werk. Verandering plaas mense in oorgang en as mense nie die oorgang deurwerk nie dan sal die verandering verseker faal.
Die fases van oorgang is: Eerste (beeindiging) – die besluit om 'n iets te laat gaan, om los te maak; tweede (neutraal) – die sielkundige toestand waar mense dink hulle die verlede agtergelaat het maar maar nog nie die nuwe situasie/ fase emosioneel aanvaar nie;
en derde (nuut begin) – gebeur wanneer die nuwe situasie / fase sielkundig verwerk is, gedrag het verander en die lewe beweeg onkeerbaar in die nuwe rigting. Die fases kan oorvleuel en dit is moontlik om in al drie tegelyk te ervaar.
Mens aanvaar die verandering baie makliker as die oorgang. Hulle kan intellektueel erken dat verandering voordelig is, maar hulle moet emosioneel elk van die drie fases deur werk, en dikwels deins hulle terug in die neutrale fase. Daar is weerstand om die ou maniere te laat gaan, om in 'n ander plek te wees, en om iets nuut te probeer.
Tot die volgende uitgawe waarin ek meer sal praat oor die onderwerp wil ek graag dat jy jouself sal ondersoek en vastel of jy maar slegs verander het en of jy al die oorgang aanvaar het. Dis miskien een van die redes van die swaar aanpassing hier in Australia?
Soms wonder ek of …
"Heerlikheid, maar djy is lekke deurmekaa, nê!" skree die Kaapse klong vir die ander wat nou net een van sy pere gegryp en weggehol het. Hy was nog salig besig om: "Drie pere vir 'n Rand" uit te roep toe die ongeluk hom tref. As jy dink dat hy geskok en kwaad was is jy reg. Sonder om daarvan bewus te wees is dit hoe mens voel nadat hulle vir 'n ruk hier in Aussie was.
Een van die gevolge om geliefdes en familie agtertelaat is dat jou emosies geskommel gaan wees. Nog meer so as jy nie voorbereid is vir die verandering nie. Soms help navorsing oor die nuwe land om die 'skok' te versag maar merendeels is kultuurskok 'n genadelose aanvaller. Terwyl ek navorsing gedoen het oor kultuurskok het ek tot my verbasing geleer dat dit eintlik baie traumaties is! Soms kan die simptome wissel van ligte neerslagtigheid tot algehele disorientering of verslaendheid.
Die gevolge van trauma op 'n persoon se emosionele balans word gewoonlik onderskat. Ons het gevind dat persone wat onder normale omstandighede sinvolle besluite kon maak, nie daartoe instaat is nadat hulle emosionele trauma ervaar het nie. Gewoonlik neem mense n wilsbesluit, dink dit deur in hulle intellek en gee dan uiting deur hulle emosies wat hulle gewoonlik goed laat voel.
Na trauma is dit in baie gevalle omgekeerd. Persone neem besluite in hulle emosies (in die lig van hoe hulle voel plaas van hoe hulle dink) en ignoreer dan hulle intellek en wil, meerendeels tot hulle nadeel. Hoe herwin 'n person die balans in jou emosies wat nou ewe skielik so op en af bons?
'n Goeie begin is by die plek waar die trauma begin het
1. Aanvaarding van die realiteit; in ons geval ons nuwe lewe in Aussie.
2. Treur die verliese; Dit gee weer perskektief en jy kan aanbeweeg deur die nuwe lewe hier te aanvaar en
3. Planne te maak om daadwerklik te integreer in hierdie samelewing.
"En wat maak ek dan met die emosies??" vra jy.
Jy begin om rekord te hou van jou emosies en na 'n paar weke kyk jy daarna en dink dan of jou reaksie in verhouding was met die situasie waarin jy jou bevind het. Sommige van die gevoelens wat mens ervaar; kwaad, pyn, skaam, of uit-jou-vel lawigheid. Emosies is nie reg of verkeerd nie, dis hoe jy REAGEER wat die verkil maak. Omstandighede is wat met jou en rondom jou gebeur, jou reaksie is hoe jy die omstandighede verwerk en die aksies wat jy dan inisieer om te doen.
Soms is een van die meer suksesvolle roetes om jou emosies en hul werking in jou met goeie vriende te deel en deur te praat en sien wat hulle ervaar of aanbeveel. Soms is dit nodig om met 'n professionele persoon te praat om net n opjektiewe mening te kry en ook die nodige kennis te he vir n benadering om jou emosies gesond te bestuur.
Neem vandag die besluit om jou emosies gesond te bestuur of om hulp te kry as dit nodig sou wees!
Ek verlang na my Ma!
Dit stoom trein waggel al hygend en hortend deur Pienaarsrivier oppad Settlers toe. Ons drie laaitjies gaan terug kosskool toe na 'n kort April vakansie in 1985. Die hout gemeubileerde kompartement en die groen kuns leer van die ZAR trein bring geen troos nie. Die nag is donker en daar is geen lig te bespeur buite nie. Traag krap ons deur die kospakkie wat ma gepak het. En daar, tussen die beskuit, kry ek die pakkie lickerish All Sorts!!
Ek het gedink dat ons daar in Bez Valley, aan die weste kant van Johannesburg, arm grootgeword het. As die oudste van drie seuns het ek maar soos enige kind ons welvaart gemeet aan die goeters wat ander besit het; mooi huise, blink karre en deftige klere. My ma het al ons klere self gemaak en nou wanneer ek na die kiekies kyk dan kan ek sien dat ons ordentlik uitgevat was, maar het toe nie so gedink nie. Sy het tot ons 'cowboys en crooks' pakkies gemaak!
My laaste twee skooljare het ek deurgebring as 'n dagskolier in 'n hoerskool in Kensington. Na skool was daar nie veel tyd om rond te staan nie. Ons moes huis toe, die huis skoonmaak en wasgoed was en stryk. Dan was daar nog die huiswerk wat gedoen moes wees en laastens moes een van ons die kos gekook het. Wanneer my ma moeg van die werk afkom het ons vir haar 'n koppie tee ingeskink. 'n Rukkie daarna toe my pa op sy motorfiets aangekom het, het ons aangesit vir ons aandete. Ek was onder die indruk dat ek besig was om my dood te werk!
My ma het ons opvoeding ten harte geneem en ons alles geleer wat 'n ma 'n seunskind kon leer. Vanaf huis skoonmaak tot klassieke musiek, van koskook en bak tot om hard te werk. Sy het seker gemaak dat ons Sondagskool toe gegaan het en dat ons die begrip van integriteit goed verstaan het. Maar meer as die goed het sy ons geleer van liefde deur dit daagliks uit te leef. Dis soms so jammer dat ek die deug van 'n my ma eers baie leter in my lewe besef het.
Toe ons Australia toe kom moes ons my ma agterlaat in Suid Afrika. Dit was hartseer. Sy het verstaan en sy het vir ek en Dolores 'n geseende toekoms toegebid. Nou, wanneer ons ons ervarings aan haar oorvertel is sy net so opgewonde soos ons, asof sy dit met ons meemaak.
Ek besef nou dat ek soveel van my ma saamgebring na hierdie wonderlike land.
ePos met my dogter …
From:Nadia Sent: Monday, 11 January 2010 4:08 PM Subject: RE: Ons derde kerfees
Dis goed geskryf (Ons derde kersfees), maar moeilik vir my om te verstaan, ek weet nie hoe is dit om na ander land toe te trek en die gevoelens wat daarmee saamgaan nie.
So al wat ek dink is hoe kan die mense kla in so 'n lekker plek? Nadat ek twee keer daar gekuier het, sal dit vir my die mees amazingste ding wees om Oz toe te trek. Ek kan nie indink ek sal die dinge hier mis nie!
From:Giulio Sent: Wednesday, 13 January 2010 7:38 AM Subject: RE: Ons derde kerfees
Ek het lank probeer dink aan 'n voorbeeld en besef toe dis amper soos om van jou bekende laerskool na 'n nuwe hoerskool toe te gaan maar met díe verskil – jy ken niemand nie en boonop praat hulle KaapAfrikaans terwyl jy Transvaal Afrikaans praat. Jy eet pap met jou braaivleis en hulle eet brood met hulle braaivleis.
Dis nie die verandering wat die mens tref nie, dis die vreemdheid en die skielike afsondering – geen familie, geen pêlle, geen bekende plekke nie. Dit lei daartoe dat mens gedisorienteerd, verlore en alleen voel. Sommige is bang om uit te reik na die Suid Afrikaanse gemeenskap rondom hulle, sommige wil nie eers uit die huis gaan nie! Soms voel hulle teneergedruk en begin hoop verloor dat hulle ooit hier in Oz gaan aanpas. Die verlange raak sterker as die redes waarvoor hulle gekom het. Net die goeie ou tye word onthou en daar is nou n bewuswording dat hulle patrioties is; en hul familie, die wild, die bosveld en 'n warm kampvuur mis!
Meer as genoeg redes om terug te gaan SA toe en die hele immigrasie afskryf as 'n slegte ervaring.
Maar, dit het niks met die land self te doen nie! Die Aussies is wie hulle is. Ons is die immigrante. Dis belangrik om die verskille te erken en te kan aanvaar. Dis nie te laat om kultuurskok te navors nie!
Ons hoef nie ons kultuur prys te gee, daarom bemoedig ons altyd die mense om die taal en kultuur oor te dra aan hul kinders en dit so aan die lewe te hou.
Die mens wil behoort, aan 'n familie en 'n gemeenskap en sodra hy/sy in 'n vreemde omgewing is en nie 'behoort' dan is die natuurlike gevoel om terug te vlug na die bekende. As jy verseker weet dis n kort termyn opoffering vir n langtermyn belegging, trek dit jou deur die moeilike tye en gee jou nuwe krag want jy het n droom en n visie vir jou gesin en jou nageslag. Dit neem 'n absolute wilsbesluit om te bly en 'n weg in die onbekende te baan en 'n nuwe lewe uit te kap. Dis baie belangrik om oor die gevoelens te praat, te erken en daarmee te deel. Om te immigreer sit jou n paar jaar terug maar as jy vir 2 jaar kan vasbyt is dit moontlik om 'n beter lewenskwaliteit te kan he.
From:Nadia Sent: 13 January 2010 08:02 AM Subject: RE: Ons derde kerfees
Aha, ek sien
Dis die ding wat my die grootste getref het toe ek daar gaan kuier, dat ek n uitlander is, en hulle verstaan my nie en ek verstaan hulle nie! Ek moet se, dis al wat my afgesit het van die land, niks anders nie.
Thanks pa,! Love you xxx
Heil die leser …
Ons het 'n droom nodig om ons na 'n terugslag te laat opstaan en om voort te gaan. Na die Vryheidsoorlog van 1901 het die boere opgestaan om hulle families en plase te herbou. Hulle het 'n droom gehad; 'n vrye Afrikander volk. Hulle het geweet dat dit moeilik gaan wees maar dit het hulle nie gestuit nie.
Was dit 'n droom wat julle na Australia toe gebring het? Kan jy die droom onthou? Nou is die gepaste tyd om jou droom terug te roep. Skryf die droom neer en voeg daarby as jy wil - droom groot.
Miskien het jy nie 'n droom gehad nie? Nou is die tyd om 'n toekoms droom te skilder.
Neem 'n vel papier en maak 'n lys van al jou talente, jou sterkpunte, jou belangstellings en kennis, jou sport vermoeë en die buitelewe waarvan jy hou. Op 'n tweede vel skryf neer waar jy die dinge op die eerste lys kan aanwend hier in Oz. Kyk na geleenthede, miskien 'n klub of 'n nie-winsgewende orginsasie of 'n gemeenskapskring; miskien die kinders se skool waar jy die dinge op die lys kan begin doen en so n positiewe bydrae tot die gemeenskap kan maak.
Tot volgende keer – skryf en soek!
Ja nee, met die sing van die liedjie kom die heimweë. Die mense rondom ons sing dié kerslied in Engels maar dit wil nie vlot nie, klink nie reg nie! Amper soos toe Boney M, die destydse popgroep, gesing het uit Psalm 137; "How shall we sing the LORD's song in a strange land?" Hoe sou ons die lied van die HERE kan sing in 'n vreemde land? En tog is dit waar ons is, 'n vreemde land, en ons sing.
Mag 2010 julle stoutse verwagtinge ver oortref!!!.
Kerfees en die groot Uitverkoping
Waneer jy in Januarie inkopies gaan doen sal jy sien dat die prys wat jy betaal het vir Sussie se driewiel nou met die helfde verminder het, en jy wonder hoe die winkelier dit regkry om dit so spotgoedkoop te verkoop? Hy wou jou nie eers afslag gee vir kontant nie!! Jy sug, annvaar die realiteit van die situasie en belowe jouself dat volgende kersfees anders sal wees. Jy sal die kergeskenke by die 'Christmas in July' uitverkoping koop!
Hierin lê die geheim om jou eerste, tweede of hoeveelste kerfees hier in Australia werklik te geniet. Jy aanvaar die realiteit van jou situasie – jy is nou woonagtig in Australia! Dit gaan miskien jou grootste uitdaging wees omdat jy jouself wysgemaak het dat die enigste rede hoekom jy hier is, is omdat jy hier móét wees. Eintlik is julle hier omdat julle die situasie in julle geboorteland oorweeg het, julle het na julle kinders gekyk en gewonder oor hulle toekoms en 'n rits ander oorwegings en toé besluit om te emigreer.
Verbeel jou dis Desember 1838 en julle het van die trekgroep af weggebreek om vir julle 'n plaas uit te soek in wat ons vandag die Vrystaat noem. Die man is vol moed en hoop, hier kan mens asemhaal, hier is die lug gevul met vryheid. Die vrou wonder wat sy gaan voorberei vir die kersete oor 'n paar dae. Die proviand moet nog vir maande hou en daar is net een streepsak biltong. Die seuntjie van tien moes al bontstaan om sy Pa te help waar hy kan. Dankie tog die klasloop by ma is vir 'n rukkie opsygestoot. Die dogtertjie van agt kan al bak en brou, sy is haar ma se trots. Maar daar is nie speelgoed nie en min tyd vir speel. Die wêreld is vreemd, die inboorlinge praat ander tale en die wild is nie volop nie. Hier sou jy kon sê: "Eina maar toemaar!"
Hoe balanseer mens die verlange na dit wat was en die werklikheid van dit wat is? Dit verskil van person tot person. Sommiges sal hulle gevoelens ontken en sê dat alles 'Okey' is en ander sal die gevoelens van verlatenheid nader trek en vertroetel. Maar jy, wat gaan jy doen? Gaan jy erken dat dit wat gebeur was as gevolg van 'n keuse en dis nie maklik is om 'n nuwe toekoms uit te bou nie maar dit kan gedoen word? Daar moet wel opofferings gemaak word en daar moet definitief gewerk word aan die Ozzie taal, die bestandele vir die kersmaal moet aangekoop word en die braai moet skoongemaak word.
Die Christusfees is 'n boodskap van liefde. Dié tyd van die jaar kan dien as die wegspring plek na 'n nuwe vlak van liefde in julle gesin. 'n Tyd van verdraagsaamheid, van meegevoel en van saam sterk wees oor dit wat al trotseer is en dit wat nog moet kom. Nou is die tyd om dinge saam te doen, dinge soos inkopies, tuinmaak en parkie toe gaan om die sonsondergang te bewonder.
"n Geseende Christusfees en 'n voorspoedige Nuwe Jaar!
Ons Derde Kersfees
Dit was Januarie 1988. Ek en my seun ry af Kaapstad toe. Sy matriek resultate was 'Okay' maar nie goed genoeg vir toelating tot die Universiteit van die Weskaap nie. Ons is oppad om hom in te skryf in 'n college wat sulke outjies help. Ek wou hom dik tik maar my Ma het my afgesê daarvan. My gewese vrou het toe nie met my gepraat nie.
Ons het vroeg oggend uit Johannesburg weggespring. Die weer en klimaat verander soos ons verder trek suide toe. Ons verlaat die hoeveld met sy laatmiddag somer donderstorms en trek deur die mielieplaas vlaktes van die Vrystaat. Na 'n lang ruk ry ons die warm Karoo binne met sy tolbos veld wat eindeloos voor ons uitstrek. Na Laingsburg begin die pad afdraande loop soos die berge buite Worcester nader kruip. Die donker sak vinnig en ons is bly om by 'n klein hotel te oornag. Vroeg oggend kom die kamervrou en maak die gordyne oop met 'n skril, "Goeije morre, djulle moet rroer. Brrekvis sit en wag virr djulle!". Helder sonlig bars die kamer in en vir die eerste keer sien ek die berge! Ek was oorweldig!
Dit was Desember 2008. Ek en my vrou, ons vier kinders en twee kleinkinders ry inderhaas na Hillarys hawe omdat ons amper laat is vir die ferry Rottnest Eiland toe. Die 'Rottnest Express' galop oor die blou water. Die son skyn warm waar ons voor op die boot die wind trostseer. Wanneer ons terugkyk sien ons die plat wêreld van Fremantle en verder weg die wolke krabbers van Perth se middestad. Daar is geen berge in sig nie. Terwyl ons die vars see lug inadem skiet daar 'n dankgebed op. "Dankie Here dat ons hier kan wees".
Soms stamp-stamp die verlange na volk en vaderland. Maar, ons het vrede gemaak met ons trek na hierdie nuwe tuiste. Ons het gekies om hier aan te pas en die mense en gewoontes te leer ken. Soms is die 'Engels' wat hulle hier praat verwarrend. Die mense is gemoedelik en is bereid om ruimte te skep en die biltong wat hulle hier maak is glad nie sleg nie. Los maar die boerewors J.
Wanneer ons gelees het van Australia was ons geneig om te dink dat die mense en die land baie soos ons Saffers is, en dit nie moeilik sal wees om aan te pas nie. Ons kan mos ingels praat! Net daar begin die probleme! Manlief gaan werk toe en vroutjie moet alleen die vreemde aandurf. By Woolworths koop sy 'n paar goedjies en by die kasregister is die eerste vraag, "Fly byes". Wat de dinges is 'n flaai baai?? Na drie maande is hy tevrede, die bier is lekker, maar vroulief sing: "Ek wil huistoe gaan na Mamma toe!".
In die tagtiger jare is daar navorsing gedoen oor die aanpassing en gevoelens van mense wat terminale siektes gehad het en die effek daarvan op hulle en hul familielede se emosies en lewens kwaliteit. In die hieropvolgende weergawes gaan ons die sakie nader trek en daaroor gesels. Tot wedersiens.