Chris Chameleon: Die littekens van my mense se diasporaChris Chameleon (Foto verskaf) Luister hierbo na die skrywer se klankweergawe van die artikel of lees dit hieronder. Hulle het uit Nederland gekom op soek na iets beter. Hulle het uit Frankryk gekom, weg van iets slegter. Hulle het uit die los ryke, wat later Duitsland sou word, gekom toe hulle gehoor het die Franse en die Nederlanders het iets gevind wat die moeite werd was. My voorouers het maar altyd soekend na die hieropvolgende einder getuur, gedrewe deur avontuurlus, nuuskierigheid, ontevredenheid en waarskynlik ook ŉ groot versameling ondeugde wat rusteloosheid kweek om nuwe leed te verken. Aan my ma se kant het hulle honderde jare doodgelukkig in die Kaap gedy onder die Hollanders, later die Franse, ja selfs die Ingelse, en les bes hulle eie base, terwyl my pa se mense van daardie hoogs bedingesde soort was wat elke keer verkas het wanneer die nuwe aanspraakmakers op baasskap hulle oor oupa en oupagrootjie kom aanstel het. Getrou aan die menslike aard, het hierdie diasporiese neigings telkens gepaard gegaan met bloedvergieting, ongerief en ŉ dodelik intieme kennismaking met bedreigings wat my voorouers as prooi of bedreiging beskou het in die nuwe velde van hul uitbreiding. Daardie einste, rustelose geen het uiteindelik ook sy bloudruk in my eie bloed vergestalt. Ek het die blindelingse jare van my 20’s tot my 40’s spandeer in die ban van hierdie rusteloosheid. Ek kon my werk seker op eie bodem verrig het, maar het, saam met my kollegas, gekies om ons arbeidsnukke in Slowenië, die VSA, Hongarye, Ghana, Switserland, Spanje en nog 25 ander lande op hierdie fassinerende planeet te gaan uitleef. Getrou aan die prerogatief van musikante, het ek in die meeste van hierdie lande liefde geken. Telkens is ek deur die verleiding van ŉ nuwe begin gebring tot ŉ ernstige oorweging van ŉ nuwe lewe in ŉ nuwe land en ŉ herbelyning van die padkaart wat deur die inspanning van my voorouers as ŉ skynbaar geëtste sekerheid vorentoe beduie het. Maar die magie van gemak, van bedaring, die troos van nuwe, toegewyde, eksotiese geliefdes se omhelsing en die berustende vooruitsig van ŉ stabieler, meer voorspelbare toekoms in ŉ minder woeste land het telkens verdamp soos ligte vroeë lentedruppels op die voorruit van my vooruitgang, en net die stof van hulle belofte agtergelaat om vir ŉ wyle my toekomsblik effe te belemmer, maar ook net totdat die groot storm van ŉ nuwe avontuur hulle weer gewis het. Uiteindelik het ek toe my buitelander gevind, haar gevra om myne te word, en myself as hare daarvoor aangebied. Maar ons het ons hier kom vestig, terug in die gewonde land, die gefolterde geweste van my geboorte. En om ons sien ons hoe die swaeltjies warmer somers elders gaan soek, om nooit weer terug te keer nie. Heelwat van my vriende en familie se kinders het hulle gaan vestig in die buiteland, en van die wat nog hier is, hoor ŉ mens dikwels dat hulle uittogplanne beraam. Meer as die helfte van die mense by ons troue het uit die buiteland gekom. Die beloofde land het sy beloftes gebreek, die paradys het verdor en die nuwe ryk het verbrokkel. My beroep verduidelik ek onder die opskrif: Emosiesmous. En hierdie emosies smous ek soms met toneelspel, soms met musiek, soms met woorde en soms met al drie tesame. Maar soms sing iemand anders ŉ lied op so ŉ manier dat ek heeltemal vergenoegd voel sonder my eie insette daarop. My buurman het nou-die-dag ŉ oubaas van ŉ plaas hier in ons distrik lughawe toe geneem. Hy koester die gebruiklike plattelandse weersin in Johannesburg, vir redes wat ek uit hoofde van my diep liefde vir daardie stad nie heeltemal begryp nie. Maar die WhatsApp wat hy aan die einde van sy dag se omswerwinge vir my gestuur het, verwoord vir my die wonde en die littekens van my mense se diaspora op so ŉ manier dat ek dit hier sal weergee sonder my eie insette: “Vanoggend vat ek ŉ oubaas lughawe toe wat se kinders in Australië bly. Kinders wat vir hul kinders ŉ toekoms wil gee. Maar die toekoms wat hulle hul kinders wil gee ontneem ŉ oubaas van sy kinders. “Ek sien die opgewondenheid in die oubaas se stem, ek hoor dat hy ŉ seun verloor het maar nou weer gaan vind. Ek verstaan die verval – die weghardloop maak nog net soms nie sin nie. “Ek self maar nie so vaardig met die paspoort en visum stories, is maar op my senuwee net om nie die lughawepad te mis nie. Vanoggend vroeg het ek die oubaas se visum en versekeringsdokumente by die koöperasie laat print, want ek weet dat ŉ onbevoegde bliksem my iewers rooi gaan laat sien. Ek haas my met die oubaas na die Qantas-toonbank met die gedagte van sukkel op hoër graad. “‘Middag’, sê die jong dame met ŉ Kaapse aksent. Ek kry hoop. Sy vat die oubaas se pasboek, neem sy koffer en sê: ‘Oom jy moet dit geniet doeriekant’. “Ek, bietjie uit die veld geslaan, vra: ‘Dame, is dit alles?’ ‘Ja meneer. Jy kan maar groet, alles is reg ek reël net gou ŉ rolstoel dat die oom nie sukkel tot by die vliegtuig nie.’ “Ek ry die langpad huis toe, en soos die Zoeloes sê, my hart baklei met my kop: Is die toekoms waar jou pa bly, of waar jy saam jou kinders bly?”