Van der laan & sdwesmm Archieven - Boxie
Het sdwesmm / ootesdag doorgeef kunstwerk
Sdwesmm / ootesdag 2015
Sdwesmm /ootesdag 2015 Oor boeretroos — alternatief
April 29, 2016 by Nico de Wet in Marnus Havenga
Die wêreld is koffie-behep. En anders as in die verlede, kan mens vandag byna enige koffie onder die son sonder enige moeite bekom – nie net by spesialiteitskoffiewinkels en grênd restaurante nie, maar sommer by jou naaste supermark. As mens deur Checkers of Spar stap is dit inderdaad indrukwekkend om te sien presies hoeveel tipes koffie op hul rakke pryk.
Vir die aspirant-koffiesnobs tussen ons, is dit belangrik om te besef dat ál hierdie verskillende koffies wat deesdae so geredelik beskikbaar is, nie oor dieselfde kam geskeer kan word nie. Nee, alle koffieprodukte geniet nie dieselfde status in die koffiedrink-wêreld nie – sommiges is beslis meer equal as ander. En indien jy jou sout, as koffiedrinker, werd wil wees, is dit van uiterste belang om kennis te neem van die hiërargieë wat tussen die verskillende koffietipes heers.
Heel bo aan die koffiepiramide kry mens, natuurlik, luukse kapsule-koffie wat in daardie blink, modieuse mik-en-druk kontrêpsie met die herkenbare brom-geluid gemaak word. Hierdie is koffiedrink in sy mees stylvolle, gesofistikeerde gedaante – dit is immers hoe George Clooney, saam met die menigte naamlose prikkelpoppe om hom, sy koffie geniet (oftewel betaal word om dit voor die kamera te doen).
Volgende op die lys kry mens die ou staatmaker: filterkoffie. Geroosterde koffiebone (uit een of ander eksotiese wêrelddeel) wat óf reeds gemaal is, óf – beter nog – deur die koffiedrinker self met sy of haar spesiale koffieboonmaler fyngemaal word, en dan deur middel van ‘n koffiemasjien of plunger geperkuleer word. Uit ondervinding blyk dit asof meeste koffieliefhebbers hul koffie só voorberei.
Laastens kry mens dan ook kitskoffie: die poeier wat sommer so in kookwater opgelos word. Nou alhoewel hierdie soort koffie die laagste plek in die koffiedrink-hiërargie beklee, moet daar uitgewys word dat daar wel kitskoffiehandelsname is waarop daar nie te erg neergekyk word nie: handelsname soos Douwe Egberts, Jacobs en selfs Nescafé.
Daar ís egter sekere kitskoffiehandelsname wat heeltemal verag word; handelsname wat buite perke vir enige gerespekteerde koffiedrinker is. Ricoffy is só ‘n handelsnaam.
Foto via Makro.
Dit is dikwels verstommend om te hoor presies hóé baie hierdie handelsnaam (met sy kenmerklike geel blik) deur die koffie-establishment gehaat word. Sommige koffieliefhebbers voer weliswaar aan dat dit nie eers die naam van koffie werd is nie (die hoofbestandeel is immers sigorei) en dat hul veel eerder vuil badwater sal drink, as om hul mond hieraan te sit.
Gegewe bogenoemde was dit vir my die laaste tyd nogal opvallend om te sien in hoeveel huise en besighede – veral dan van mense wat hulself as koffiesnobs sou beskryf en normaalweg redelik uitgesproke teen iets soos Ricoffy is – daar tog ‘n massiewe blik Ricoffy (sommer heel voor in die kombuiskas) staan. Wanneer mens die blik in sy volle geel glorie gewaar, gebeur dit dan dikwels dat daar met ‘n skaam, verskonende laggie opgemerk word: “askies – ‘ons’ koffie, die regte koffie, is weggesteek agter die kookboeke daar in die boonste rak … daai is net vir die huishulp en die persoon wat in die tuin werk… dis, um, ‘hulle’ koffie”.
En hierdie woorde (wat ek al só baie gehoor het, en seker self ook al iewers, in een of ander vorm, moes geuiter het), versinnebeeld dan volgens my op ‘n baie pertinente manier een van die groot krisisse en tragedies in ons land: Ons, as wit Suid-Afrikaners, is konstant besig om onsself (en die wêreld) te probeer oortuig dat Apartheid iets van die verlede is, dat almal nou oor die weg kom, dat ras nie meer ‘n faktor is nie, dat almal nou gelyk is – maar steeds, in ons spreekwoordelike binnekamers is daar ‘ons koffie’ en ‘hulle koffie’; steeds werk mense in óns huise (waar hul skoonmaak, kosmaak en kinders oppas) maar mag hul nie van óns koffie drink nie; steeds glo ons, ons is geregtig tot net die beste (dink Clooney se koffie-kapsules), maar verwag ons dat die ‘ander’ tevrede moet wees met die minste (dink Ricoffy waaraan ons self nie ons monde wil sit nie).
Nee, hierdie skrywe gaan nie regtig oor koffie nie, maar oor wat koffie in soveel huishoudings in hierdie land simboliseer. En totdat ons, as wit Suid-Afrikaners, nie bereid is om ons grênd koffie te deel, óf self vir ‘n slag Ricoffy te drink nie, lyk die toekoms maar flou en bitter.
April 29, 2016 /Nico de Wet
koffie, snobs, ras, apartheid, die ander, rassisme, wit mense