Nuuskommentaar: Spook Kodesa-flaters nou met verkiesing-sêdinge?Ace Magashule. Foto: ANC “Moenie die ANC straf vir die foute van sy leiers nie.” Hierdie pikante juweeltjie kom van die hoogs omstrede Ace Magashule, sekretaris-generaal van die ANC. Magashule, wat steeds volhou dat hy engeltjiestatus verdien, kom hiermee baie naby daaraan om te erken dat daar waarheid kan steek in Pieter-Louis Myburgh se puik boek oor einste Magashule, Gangster State. Eintlik is Magashule se sêding baie soos ’n turksvy. Dis pittig, maar ook die ene dorings. Maar dis lank nie die enigste politieke sêding waardeur kiesers se intelligensie onderskat word nie. Onthou mense nog die sottigheid van “ons sal jul stem (binne die ANC) wees”? Dieselfde persoon het destyds ook Tony Leon, toe leier van die DP (nou DA) se bloed laat kook met sy oproep “Moenie jou stem op ’n klein partytjie vermors nie”. Nie lank nie, volg seker die mees ironiese politieke bollemakiesie. En wie sou nou ooit kon droom dat daar kiesers sou wees wat sou val vir die oproep van “leen ons jou stem”? Daar was natuurlik ander voorbeelde ook. Vir sulke oproepe om te slaag moet kiesers swak ingelig, mislei of selfs ietwat dof tussen die ore wees. Of eerder, die politici wat dit uiter, moet glo daar is genoeg kiesers wat sag in die kop is dat genoeg daarvoor sal val om ’n verskil te maak. Is dit hoekom daar voor verkiesings skielik ’n paar ministers is wat nog nooit gehoor is dat hulle Afrikaans kan praat nie, maar skielik hier en daar, en soms maar krom en skeef, Afrikaans gooi? Is dit hoekom pres. Cyril Ramaphosa wit jong mense “aan bome sou wou vasbind” om te keer dat hulle die land verlaat? Maar waar sou die opvatting vandaan kom dat wit kiesers, byvoorbeeld, hulle so maklik met verkiesings laat vang? Omdat daar inderdaad wit kiesers is wat hulle laat vang? Dink maar aan briewe in die media waar wit kiesers steeds ’n oproep doen op ander om vir Ramaphosa te stem en argumenteer dat dit nie ook ’n stem vir die ANC beteken nie. Presies hoe dom dink hulle is wit kiesers? Daar kan seker baie redes aangevoer word oor hoekom die opvatting kon ontstaan dat wit kiesers en kiesers van ander minderheidsgroepe so maklik met donkie-ore toegerus kan word. Dit sou verregaande wees om alles na Kodesa terug te voer, en baie sal steeds argumenteer dat die onderhandelaars van die (N)NP en die regering eintlik puik werk verrig het. Maar daar is net te veel stories, waar of vals, in omloop oor hoe lekker Ramaphosa, die ANC se hoofonderhandelaar, saans ná die onderhandelinge saam met die ander ANC-onderhandelaars gelag het omdat hulle die dom boere (my bewoording) so maklik ore kon aansit. Soms het die ANC besluit hulle sal nog heelwat toegee, maar dan het die regeringsonderhandelaars sommer met die wegtrek die handdoek ingewerp. Pres. Cyril Ramaphosa tydens ‘n gesprek met sakeleiers, boere en akademici in Stellenbosch. (Foto: MYANC via Twitter) Jare gelede het die meester-rubriekskrywer, Leopold Scholtz, in Die Burger geskryf dat nadat dr. Gerrit Viljoen, die regering se hoofonderhandelaar, hom weens gesondheidsredes moes onttrek, die regering sy laagste span se reserwes as onderhandelaars ingestuur het. Dit herinner nogal ietwat aan wolf in skaapsklere deurdat dié span se leier, Roelf Meyer, later self ’n ANC-ondersteuner geword het. (Let wel: Die bedoeling hier is nie om te bepeins of die finale produk goed of sleg was nie. Dis ’n onderwerp op sy eie, en terugskoue werp ook heelwat bykomende lig op destyds ongebakende padvindery. Die doel hier is bloot om te bepeins in hoe ’n mate aannames wat uit die Kodesa-onderhandelings voortgevloei het, kon bydra tot die opvatting dat minderheidskiesers kwesbaar is vir twakstories. Verder sou baie minderheidskiesers weens hul eie ideologiese oriëntasie heel in hul skik wees met die eindresultaat van die Grondwet. Verder het “politieke korrektheid” – ook ’n onderwerp op sy eie – lank ’n duidelike toegeneentheid teenoor die Grondwet gevoed. Politieke korrektheid se assosiasie met pragmatisme en realiteit staan selde op stewige bene.) En wat sê dit van die wit kiesers se intellek dat die “ja”-stem so ’n yslike oorwinning tydens die referendum gekry het? Die rol van die beloofde tweede referendum, wat oor die aanvaarding al dan nie van die onderhandelde produk moes beslis, maar toe nooit gerealiseer het nie, is reeds op 22 Februarie vanjaar in ’n Nuuskommentaar bespreek. Prof. Hermann Giliomee se boek, The rise and demise of the Afrikaner, was ’n belangrike bron. Die kuns is dat minderheidsgroepe moet toon hulle is nié kwesbare stemvee nie, maar op ’n manier waardeur daar nie aanstoot deur meerderwaardigheid gegee word nie. Waar nodig, moet die voet egter neergesit word, solank binne die perke van die internasionale reg gebly word.