Uys Krige (wat hom in “Portret van die ou digter as ‘n jong renoster” en in “Stoftrappertjie” -‘n skilpadjie – met hierdie twee diere geassosieer het) haal iewers vir die Chileense digter, Huidobro (1893-1948) aan wat gesê het: “Die digter skep die wêreld wat behoort te bestaan buitekant die een wat wel bestaan … Die digter het slegs te doen met die uitdrukking van die onuitdrukbare” (soos Marlene van Niekerk se siening dat kleur eintlik onsegbaar blyk te wees).
Ek verkies om te glo dat die digter besig om te skep – medeskeppend aan die bestaande, deur nuwe benoeming, deur ‘n sensoriese bewussyn van dit wat hom omgewe, dit wat lewend en nielewend is en waarvan hy deel is, maar ook skeppend aan die “onsegbare” en die ongenoemde, die niebestaande. Dit is immers in die aard van die digter om steeds met woorde op reis te gaan op ongebaande weë.
“Digters het vanaf die vroegste tye reeds die poëtiese vryheid gebruik om die funksies van subjek en objek om te ruil. Teen die agtergrond van die onlangse klem op omgewingsgerigte wetenskappe en die hernude beklemtoning in literatuurteorie van die verwantskap tussen poeisis (om te maak), en eco-poeisis (om ’n huis te maak) (Skinner 2001:5), word alle materie, menslik en niemenslik, gesien as onvoltooid en in ’n durende verhouding met mekaar, aan die verander. Hierdie verhouding werk op allerlei vlakke, wat die grense van taal om die verhouding uit te druk, insluit. Daar is ’n nuwe bewussyn vir opkomende ontologieë wat die sintuiglike en buite-die-objek aksies van nielewende en niemenslike dinge ondersoek.” (Uit my artikel wat binnekort op LitNet Akademies sal verskyn).
Op ‘n laaste noot: jou perd-waarneming klink vir my in die kol (hoewel ek nie vertroud is met die aanhaling nie).
Op die gevaar af om pedanties te klink: die mens se posisie in die biosfeer word tans deur die (mens se eie) wetenskap wonderlik gerelativeer, en wel presies in die tyd dat hy/sy omtrent alles wat lewe uitwis deur sy/haar alles oorwoekerende parasitisme op die kloot. Die (menslike) stuk natuur wat sig tot dusver meester en besitter van die (nie-menslike) natuur gewaan het, begin sy eie betreklikheid gewaar asook die betreklikheid van sy sintuiglike vermoë, veral die asembenewende mikro- en makroskopiese ekstensies van sy sig waardeur elke ding tot in sy tabernakeldrade afgeloer kan word.
Anti Sellofaan, dankie vir die bydrae. Die woord “antroposeen” is natuurlik ‘n kombinasie van die Griekse wortel “anthropo-” , wat “mens” beteken, en “–cene” wat “nuwe” beteken, en wat na die nuwe epog verwys. Soos jy tereg sê, ‘n geologiese term wat verwys na die tyd waarin ons nou leef waarin die invloed van menslike gedrag op die aarde se atmosfeer sodanig was dat dit ‘n nuwe geologiese epog in die aarde se litosfeer ingelui het.
Marlene, ek is bly dat die bloginskrywing die digter uit haar kamerhoekgesprekke kon laat keer na die virtuele wêreld hier. Want ironies genoeg, hoe materieel ons ookal ingestel wil wees, die oomblik dat ons daaroor redeneer en skryf en opinies deel, begin ons instaar in ‘n 40x20cm skerm en is die enigste materialiteite die klanke wat deur die vensters instroom, hetsy van ’n duif of ‘n luidrugtige student.
Waldemar, ‘n paar baie interessante opmerkings van jou kant. Moet maar nie vir Abram op sy baadjie (of in die geval, op die titel van sy boek) takseer nie. Sy vorige boek, “The Spell of the Sensuous: Perception of Language in a More-than-Human World” word gereken as een van die boeke wat die opkoms van die nuwe dissipline, ekosielkunde, tot gevolg gehad het. Hy skryf onder andere ook baie insiggewend oor die orale tradisie.
Mooi, jou foto van die lug vol duiwe. Dankie vir jou kommentaar en vir jou eie pos, wat ook welkom was.
Pouveer, jou filosofiese blik is alles behalwe oningelig. Dankie vir die raakvlakke wat jy uitwys. Spin maar voort!
Sjoe, Susan, wat ‘n dier-bare diskoers het jy hier aan die gang gesit – van duiwe tot tierkatte! Ek kan my gevoel (niks verstand oor nie, katte (video) laat dit dissipeer!) maar net in die woorde van die digter uitspreek:
Dink nou net daaraan: Die digter gee ‘n pas aan. Die onhebbelike humor in Van Niekerk se werk maak dit onmoontlik om in haar pas te bly – jy wil, maar jy kan nie; jy is bang jy begin lag, jy voel jy mag jouself dalk doodlag:
Susan, ‘n baie interessante nuwe veld wat braak lê. Ek lees met groot belangstelling hoe die teorie in die praktyk beslag kry. Dankie vir ‘n baie prikkelende invalshoek!
Marlies, baie dankie vir die positiewe terugvoer. Die kommentare van ervare akademici soos jy en Marianne word waardeer. Ek probeer om die kloutjie by die oor te kry – of dalk in hierdie geval die oor by die kloutjie! Die ekokritiek bied soveel interessante invalshoeke en die praktiese toepassing daarvan op tekste is ‘n heerlike uitdaging.
Marianne, dankie vir jou opmerking. Ek dink dit is in ons menslike aard om aan klank (ook dan die niemenslike) betekenis te heg. Die poging om hierdie klankmaterialiteit op betekenisgewende wyse in die gedig in te bed, kan ‘n wonderlike uitdaging vir die digter wees.
Dankie Anti Sellofaan, vir die skakel na wat lyk na ‘n interessante bydrae tot die gesprek. Ek is veral geïnteresseerd oor die rol van Geesteswetenskappe – die artikel is geboekmerk vir deeglike lees!
Maar miskien doen nuwe teorieë dalk ietsie in hierdie verband, dit trek aandag, dit hou die wiel aan die rol, dit gooi klippies in die bos – soos “literêre taal [wat] pas lewendig [is] as dit teen sigself in die weer gedryf word” wat klippe in die bos (kan) gooi (as daar ‘n leser is wat dit kan waardeer).
Susan ek is gaande oor Domanski se gedigte en het ‘n hele paar bydraes gelewer waar ek sy werk gebruik. Hier is die skakels indien jy dalk belang stel, hier en daar is ook gedigte van ander Kanadese digters maar dit sal seker nie kwaad doen om hulle ook te lees nie:
Ek het nou die dag weer “Walking down to Acheron” gelees, ‘n gedig wat vir my nogal besondere persoonlike betekenis het.
Charl-Pierre, baie dankie vir die inligting. Ekogeweld is ‘n sterk woord, die soort woorde wat ons nodig het as ons oor hierdie dinge praat.