Stakings moet berekenend wees - Solidariteit WêreldSolidariteit Wêreld
Tuis › Nuuskantoor › Stakings moet berekenend wees
Stakings moet berekenend wees
Deur Gideon du Plessis, hoofsekretaris van Solidariteit
Ons is nou te midde van die sogenaamde stakingseisoen waar dooiepunte in verskeie substantiewe onderhandelinge reeds bereik is, maar daar is ook heelwat onderhandelinge wat nog 'n aanvang moet neem en wat in dispute kan opeindig. Die uiteinde van 'n finale dooiepunt beteken dat die betrokke werknemers óf oorgaan tot 'n staking met die hoop op 'n beter aanbod van die werkgewer, óf dat die finale aanbod aanvaar word.
Vir Solidariteit-lede is 'n staking normaalweg nie 'n gemaklike of eerste opsie nie. Hoewel ons nie ons lede sal ontmoedig om te staak as die meerderheid ten gunste van 'n staking gestem het nie, is dit belangrik dat ons lede wat deur onderhandelinge geraak word, in ag moet neem dat 'n staking benewens die voordeel van 'n moontlike verhoogde aanbod, ook nadele inhou wat veral in tye van die Covid-19-pandemie in gedagte gehou moet word.
Die verlore-inkomste-effek van stakings
Wanneer werknemers tot 'n staking oorgaan, verbeur hulle hul salarisse vir die duur van die staking. Stakende werkers kan hierdie verlies aanvaar indien die sukses van die staking binne 'n aanvaarbare tydperk vergoed vir die verlies aan inkomste tydens die staking. Indien dit etlike jare gaan neem voordat die hoër salaris, wat na afloop van die staking beding is, gaan vergoed vir die verlore inkomste, is dit beter om eerder die laer aanbod te aanvaar en nie te staak nie.
Die verlore inkomste weens stakings kan met die volgende voorbeeld geïllustreer word. Veronderstel daar is 250 werksdae in 'n jaar, en 'n vakbond se lede het byvoorbeeld tien werksdae gestaak om die werkgewer se 10%-verhogingsaanbod uiteindelik tot 'n baie gunstige 15% te verhoog. Dit is nie so eenvoudig as om te sê dat dit net meer as drie maande gaan neem om die verlies in te haal as R6 000 (verlies op byvoordele uitgesluit) byvoorbeeld deur die staking verloor is en dat salarisse nou, ná 'n 15%-verhoging toegestaan is, argumentsonthalwe R1 875 per maand hoër is nie. Die komplikasie tree in by die bedrag wat gebruik word om die "waarde van die staking" te bereken. Die waarde van die staking is gelyk aan dít wat die staker méér kry omdat hy gestaak het. Die waarde van die staking is egter nie gelyk aan die totale maandelikse verhoging van R1 875 nie, maar slegs aan die verskil tussen die maatskappy se oorspronklike aanbod en die bedrag wat uiteindelik toegestaan is. In hierdie geval is dit dan slegs die 5% (die verskil tussen die aanvanklike aanbod van 10% en die 15% wat deur die staking beding is) wat in die berekening gebruik moet word – dit wil sê slegs R625 meer per maand. Daarvolgens gaan dit meer as nege-en-'n-half maande neem voordat die verlies wat tydens die staking gely is, uitgewis is. Eers daarná beteken die salarisverhoging werklik iets.
In aansluiting daarmee, 'n staking van 20 werksdae vir 'n verskil van 5% beteken dus dat die staker 19 maande lank moet werk om op te maak vir wat hy tydens die staking verloor het. Indien daar 20 dae gestaak word vir 'n verskil van 2%, gaan dit bykans 53 maande, oftewel vier-en-'n-half jaar neem om dit in te haal!
Waar 'n staking oorweeg word, sal Solidariteit met ons lede beraadslaag om te bepaal hoe lank hulle bereid is om te staak weens die verlies aan inkomste, en daarvolgens saam besluit of dit die moeite werd is om te staak of nie.
Wending in aanwending van stakings
'n Nuwe wending waarvan ons lede van kennis moet neem, is die toename in stakings in reaksie op afleggings en situasies waar 'n maatskappy of 'n sakereddingspraktisyn weens gebrek aan fondse nie salarisse betaal nie.
In die geval van afleggings het werkers tot die besef gekom dat daar nou nog minder alternatiewe werksgeleenthede is weens die impak van Covid-19 en dat 'n staking as laaste uitweg in sommige gevalle genoegsame druk op 'n werkgewer plaas om die afleggings af te las. So kan 'n staking 'n kragtige instrument wees om poste te red.
In die geval van 'n staking in reaksie op salarisse wat nie betaal word nie, is al geleer dat die regsroete uitgerek en duur is, en dat 'n staking tot 'n vinniger oplossing kan lei. Verder is dit ook 'n geval dat werknemers wat reeds nie 'n inkomste ontvang nie, nie deur 'n staking se geen-werk-geen-betaling-beginsel verder benadeel word nie. 'n Staking kan ook druk op die werkgewer of sakereddingpraktisyn plaas wat tot 'n intervensie kan lei om geld vir salarisbetalings te vind.
In beide voorgenoemde gevalle moet alle inligting rakende die werkgewer se volhoubaarheid in ag geneem word sodat 'n staking nie die werkgewer oor die randjie stoot nie.
Ten slotte, Solidariteit sal aan sy lede goeie leiding en inligting gee wanneer ons by die kruispad kom en moet besluit of ons moet staak of nie. Ons lede moet net altyd seker maak dat wanneer daar oor 'n staking gestem word, hul besluit op goeie inligting of 'n sterk beginselsaak gegrond is, en dat dit nie op emosie en groepsdruk gebaseer word nie.