MOLAO Go diragatsa karolo ya 9 e e balwang le ntlha ya 23 ya Mametlelelo ya 6 ya Molaotheo wa Aforika Borwa wa 1996, gore go tle go thibelwe go be go ilediwe kgethololo e e sa siamang le tlhoriso; go tsweletsa tekano le go tlosa kgethololo e e sa siamang; go thibela puo ya kilo; le go baya melawana e e amanag le dilo tse.
E re le mororo kgatelopele e kgolo e nnile teng mo kagongsešwa le mo go fetoleng setšhaba sa rona le ditheo, tlhokatekano e e tsamayang ka thulaganyo le kgethololo e e seng tshiamo di tswelela go nna di ikepetse mo dipopegong tsa loago le ditlwaelo le boitshwaro, mme di nyatsa maikaelelo a temokerasi ya molaotheo wa rona.
Aforika Borwa o na le patelesego ya boditšhabatšhaba ka fa tlase ga ditumalano tse di tlamang le molao wa tlwaelo wa boditšhabatšhaba mo karolong ya ditshwanelo tsa setho tse di tsweletsang tekano e bile di itsa kgethololo e e seng tshiamo.
Karolo ya 16 e emiseditswe ka karolo ya 1 ya Molao wa 52 wa 2002.
Tiro ya Puso ya go tsweletsa tekano 26 Maikarabelo a batho ba ba direlang mo ditheong tsa setšhaba go tsweletsa tekano 27 Tlamego ya loago ya batho botlhe go tsweletsa tekano 28 Dikgato tse di faphegileng tsa go tsweletsa tekano tebang le letso, bong le bogole 29 Lenane la dikao tsa ditlwaelo tse di sa siamang mo mefameng e e rileng.
KGAOLO YA 6 DITAOLO TSA KAKARETSO TSA TIRAGATSO YA MOLAO Melawana 31 Tiragatso ya Molao Karolo ya 31 e emiseditswe ka karolo ya 3 ya Molao 52 wa 2002.
bong-gare' go tewa pharolganyo ya bong e motho a tsetsweng ka yona, e e sa tlwaelesegang ka seemo sefe; Tlhaloso ya 'bong-gare' e tsentswe ke karolo ya 16 (a) ya Molao 22 of 2005.
molawana' go tewa molawana go ya ka fa Molao ono o buang ka teng; 'moikarabedi' go tewa motho ope yo go nang le theetso ya kgetsi kgatlhanong leena go ya ka mabaka ak Mola o; 'mofama' go tewa mofama ope o o umakilweng mo karolong ya 29, mme go akarediwa mefama e e totobaditsweng mo Mametlelelong; 'pharologanyo ya bong' e akaretsa bong-gare; Tlhaloso ya 'bong' e tsentswe ke karolo ya 16 (b) ya Molao 22 wa 2005.
Molao o' go akarediwa molawana ope o o dirilweng go ya ka Molao ono. Letlha la tshimololo ya Karolo ya 1: 1 Lwetse 2000.
go bebofatsa kobamelo molao ya tlaleletso ya maikarabelo a melao ya boditšhabatšhaba, tebang le gareng gat se dingwe, Tumalano ka ga Tloso ya Mefuta Yotlhe ya Kgethololo ya Lotso le Tumalano ka ga Tloso ya Kgethololo ya Basadi.
Letlha la tshimololo ya karolo ya 2: 1 Lwetse 2000.
Matseno, maikaelelo le ditheo tse di kaelang tsa Molao o, ka go dira jalo ba diragatsa mowa, mareo le maikaelelo a Molao o.
molao wa boditšhabatšhaba, segolo bogolo ditumalano tsa boditšhabatšhaba tse di umakilweng mo karolong ya 2 le mo molaong wa boditšhabatšhaba o o tlwaelesegile c molao wa dinaga di sele o o ka tshwantshanngwang nao.
Motho ope yo o dirisang kgotsa yo o ranolang Molao ono o tshwanetse go tsaya tsia bokao jwa kganetsano le maikaelelo a Molao o. Letlha la tshimololo ya Karolo ya 3: 1 Lwetse 2000.
tlhabololo ya dikgono tse di faphegileng le bokgoni ba batho ba ba dirisang Molao o, go netefatsa gore o diragadiwa le go tsamaisiwa ka tsela e e nonofileng.
go nna teng ga kgethololo e e rulagantsweng le botlhokatekano, segolo bogolo tebang le letso, bong, le bogole mo dikarolong tsotlhe tsa botshelo ka ntlha ya kgethololo e e seng tshiamo ya nako e e fetileng le ya jaanong, e e tlisitsewng ke puso ya sekolone, tsamaiso ya tlhaolele, le go rena ga banna; le tlhokego ya go tsaya dikgato tsotlhe mo maemong otlhe go tlosa kgethololo le tlhokatekano. Letlha la tshimololo ya Karolwana ya : 1 Lwetse 2000.
Molao ono o tlama Puso le batho botlhe.
Fa go ka nna le kganetsano epe e e tebang le kgang e e mo Molaong o le ditaolo tsa molao ope o sele, ntle go Molaotheo kgotsa Molao wa Palamente o o baakanyang Molao ono, ditaolo tsa Molao ono di tshwanetse go rena.
Molao wa 55 wa 1998. Letlha la tshimololo ya karolo ya 5: 1 Lwetse 2000.
A Puso le fa e le motho ope o sele e se ka ya kgetholola motho ope ka tsela e e seng tshiamo Letlha la tshimololo ya Karolo ya 6: 1 Lwetse 2000.
go itsa phitlhelelo ya ditšhono, go akarediwa phitlhelelo ya ditirelo kgotsa ditšhono tsa go gapa dikonteraka tsa go fa ditirelo gore di sekasekwe, kgotsa go retelelwa ke go tsaya dikgato go akaretsa ka tsela e e utlwalang ditlhokego tsa batho ba go nna jalo.
botlhokatekano jo bo tsweletseng pele ja go kgona go fitlhelela ditšhono ga basadi ka ntlha ya kgaoganyo ya tiro ka bong.
go retelelwa go tlosa dikganedi tse di thibelang ka tsela e e seng tshiamo batho ba ba nang le bogole go akola ditšhono tse di lekanang kgotsa go retelelwa go tsaya dikgato tsa go akaretsa ditlhoko tsa batho ba go nna jalo ka tsela e e utlwalang.
tsweletsa kgotsa go anamisa kilo.
Kgotla - ntle le tshokamelo kwa ditharabololong tsa mofuta wa bosetšhaba tse di mo Molaong o - e ka nna ya romela kgetsi epe e e amanang le phasalatso, puelelo, kgasakgaso kgotsa tlhaeletsano ya puo ya kilo, go ya ka karolo 21 (n) le fa go lebaneng teng, kwa go Mokaedi wa Botšhotšhisi ba Bosetšhaba yo o nangle taolo ya go reeetsa dikgetsi tsa tlolomolao go ya ka mabaka a molao wa tlwaeo (common law) kgotsa peomolao e e maleba.
A go se nne le motho ope yo o tla tlhorontshiwang.
b phasalatsang kgotsa bayang mo pepeneneng papatso kgotsa kitsiso, e e ka tsewang gore kgotsa e e ka tlhaloganngwang gore e supa maikaelelo a a phepa a go kgetholola motho wa go nna jalo ka tsela e e seng tshiamo: Fa fela e le gore tiro ya mmannete ya tlhamo ya botshweretshi, patlisiso ya botlhalefi le boitseanape, pego e e tshiamo e bile e nepagetse ka ntlha ya kgatlhego ya setšhaba kgotsa phasalatso ya tshedimosetso epe, papatso kgotsa kitsiso go ya ka karolo ya 16 ya Molaotheo, ga e tlogelwa kwa ntle ke karolo e.
moikarabedi o tshwanetse go fa bosupi, mo dintlheng tse di fa pele ga kgotla gore kgethololo ga e a nna teng jaaka go builwe; kgotsa moikarabedi o tshwanetse go fa bosupi ba gore maitsholo ga a ikaega ka nngwe kgotsa mangwe a mabaka a ilediwang.
fa lebaka le le nngwe kgotsa a a fetang bongwe a a mo temeng ya (b) a tlhaloso ya 'mabaka a a ilediwang' le ka tlhomamisiwa; le ii fa e se moikarabedi a ka supa gore kgethololo e siame.
Ga se kgethololo e e tlhokang tshiamo go tsaya dikgato tse di ikaeletseng go sireletsa kgotsa go tsweletsa batho kgotsa ditlhopha tsa batho ba ba thapotsweng ke kgethololo e e seng tshiamo kgotsa ditokololo tsa ditlhopha tsa go nna jalo.
gore a kgethololo e farologanya batho ka tsela e e utlwalang e bile e siame go ya ka kemo e e ka itsiweng e e botlhokwa mo tirong e e go buiwang ka yona.
itebaganya le thapolo e e tlhagogang mo mabakeng a a ilediwang kgotsa e e amanang le nngwe kgotsa mangwe a mabaka a a ilediwang; kgotsa ii akaretsa bomefutafuta.
v busetse morago kgotsa a fetole kitsiso epe ka fa tlase ga tema e: Fa fela e le gore dikgetsi dipe tse di saletseng kwa morago kwa kgotleng ya tekano, tse e leng gore ga di a wediwa ka nako ya phasalatso ya kitsiso mo Kaseteng jaaka go ikaeletswe mo temeng e, di tshwanetse go wediwa ke kgotla eo, jaaka e kete kitsiso eo ga e a phasaladiwa; le.
Tema ya (c) e emiseditswe ka karolo ya 28 ya Molao 55 of 2003.
d tlhogo ya kgaolo ya tsamiso yo o umakilweng mo temeng c o tshwanetse gore, a setse morago karolwana ya 2, a tlhome ka mokwalo magiseterata ope kgotsa bomagiseterata ba tlaleletseo go nna batlhankedi ba ba tshwereng marapo ba kgotla ya tekano.
a pele ga letlha la tshimololo ya karolo ya 31; kgotsa jaaka go ikaeletswe mo karolong ya 31 , le gona yo leina la gagwe le akareditsweng mo lenaneng le le ikaeletsweng mo karolwaneng ya (a), a ka tlhongwang go nna jalo go setswe morago mabaka a karolwana ya.
tsaya dikgato tsotlhe tse di utlwalang go dirisiwa metswedi e e leng teng go tlhoma motlhankedi yo o tshwereng marapo a le mongwe mo kgotleng ya tekan o nngwe le nngwe e e mo kgaolong ya gagwe ya taolo; le gore kwa ntle ga tiego a itsise Mokaedi-Kakaretso wa Lefapha ka ga moatlhodi ope, magaseterata kgotsa magaseterata wa tlaleletso yo o weditseng khoso ya katiso jaaka go ikaeletswe mo karolong ya 31 le kgotsa yo o kileng a tlhongwa go ya ka mabaka a karolwana ya.
Mokaedi-Kakaretso wa Lefapha o tshwanetse go kwala le go tshola lenane la moatlhodi, magiseterata mmogo le magiseterata wa tlaleletso mongwe le mongwe o o weditseng khoso ya katiso jaaka go ikaeletswe mo karolong ya 31 le ; kgotsa tlhomilweng go nna motlhankedi yo o tshwereng marapo a kgotla ya tekano go setswe morago mabaka a karolwana ya.
Motlhankedi yo o tshwereng marapo o tshwanetse go dira ditiro le go diragatsa dithata tse a romilweng go didiragatsa kgotsa tse a di roletsweng ka fa tlase ga Molao ono kgotsa molao ope o sele..
S. 16 e emiseditswe ka Karolo ya 1 ya Molao 52 wa 2002.
Mokaedi-Kakaretso wa Lefapha a setse morago karolwana ya le go obamela melao e e busang bodirela puso, a ka nna a tlhoma kgotsa a baya mongwe kgotsa bangwe ba batlhankedi ba Lefapha mo kgotleng nngwe le nngwe ya tekano, kgotsa a ka baya motho a le mongwe kgotsa ba ba fetang bongwe ka mokgwa o o beilweng le gone ka mabaka a a beilweng, go nna ditlelereke tsa kgotla ya tekano, ba ba tshwanetseng ka kakaretso go thusa kgotla e ba beilwng mo go yona go diragatsa ditiro tsa yona jaaka go ka bo go beilwe.
Tema ya (a) e emiseditswe ka Karolo ya 2 (a) ya Molao 52 wa 2002.
Fa tlelereke ya kgotla ya tekano e sa kgone go dira jaaka tlelereke ka ntlha ya lebaka lepe kgotsa fa go se na tlelereke epe e e beilweng kgotsa e e tlhometsweng kgotla ya tekano, ka fa tlase ga tema (a), motlhankedi yo o tshwereng marapo a ka nna a tlhoma motlhankedi ope yo o nang le bokgoni, le mororo go na le karolwana ya , fa fela tlelereke eo e sa kgone go dira kgotsa go fitlha tlelereke e bewa kgotsa e tlhomiwa ka fa tlase ga tema ya (a), go ya ka fa seemo se tla nnang ka teng.
Tema ya (b) e emiseditswe ka karolo ya 2 (a) ya Molao 52 wa 2002.
a pele ga letlha la tshimololo ya karolo ya 31; kgotsa jaaka go ikaeletswe mo karolong ya 31 , Le gona yo leina la gagwe le akareditsweng mo lenaneng le le umakilweng mo karolwaneng ya , a ka nnang a bewa kgotsa a tlhongwa go nna jalo go setswe morago mabaka a karolwana ya (a).
Karolwana ya e okeditswe ka karolwana ya 2 (b) ya Molao 52 wa 2002.
Mokaedi-Kakaretso wa Lefapha o tshwanetse go kwala lenane la motlhankedi mongwe le mongwe yo o weditseng khoso ya katiso jaaka go ikaeletswe mo karolong 31 ; kgotsa tlhomilweng kgotsa beilweng go nnatlelereke ya kgotla ya tekano go ya ka karolwana ya a. Karolwana ya 3 e okeditswe ka karolwana ya 2 b ya Molao 52 wa 2002.
Mokaedi-Kakaretso a setse morago mabaka a a ka a bayang, a ka nna a dirisa mokwalo go rolela dithata dipe tse a di filweng ke karolo eno go motlhankedi yo o thapilweng ke Lefapha, mme ga a ne a latlhegelwa ke dithata dipe tse di roletsweng ka tsela e, le gone a ka nna a baakanya kgotsa a seegela fa thoko tshwetso epe e morolelwa dithata a e dirileng fa a ne a dirisa dithata tsa go nna jalo.
Karolwana ya e okeditswe ka karolwana ya 29 ya Molao 55 wa 2003.
Go nna teng ga basupi kwa kgotleng le tuelo ya basupi mo dikgetsing tse di tlhagogang mo tiragatsong ya Molao o di tshwanetse go bewa ke Tona ka mokgwa o o beilweng.
kgaolo ya taolo, go setswe morago karolwana ya , le gone fa go se na taolo e pe e e ntshitsweng, mo melawaneng e e ka fa tlase ga karolo ya 30 ya Molao o.
Theetso ya dikgetsi tsotlhe tse di fa pele ga kgotla e tshwanetse go dirwa mo kgotleng e e seng sephiri, kwa ntle fela fa kgotla e ka laola ka go sele ka ntlha ya kgatlhegelo tsamaiso ya bosiamisi.
a go latelwa tema ya b, ga go sepe mo Molaong o se se thibelang kgotla ya magiseterata e e tshwereng jaaka kgotla ya tekano go ntsha taolo e e ikaeletsweng mo karolong ya 21 2, e e fetang kgaolo ya taolo ya madi ya kgotla ya magiseterata, mo tiragalong eo taolo e tshwanetseng go newa ka mokgwa o o beilweng go moatlhodi wa Kgotlakgolo e e nang le taolo gore e tlhomamisiwe.
Tiriso ya tema (a), tebang le tlhomamiso ya taolo, e emisitswe go fitlha boikelo bope jo bo ikaeletsweng mo karolong ya 23 bowediwa.
Khomišene ya Ditshwanelo tsa Setho ya Aforika Borwa, kgotsa Khomišene ya Tekano ya Bong.
motho yo o eletsang go pega kgetsi e e tshwanetseng go reediwa o tshwanetse, go ya ka mabaka a molao o le gone ka mokgwa o o beilweng, go itsise tlelereke ya kgotla ya tekano ka maikaelelo a go dira jalo.
a Tlelereke ya kgotla ya tekano e tshwanetse gore mo nakong e e beilweng ya go amogela kitsiso eo, e fetisetse kgang e kwa motlhankeding o o tshwereng marapo wa kgotla ya tekano eo, o a tshwanetseng gore mo nakong e e beilweng, a swetse gore a kgang e tla reediwa mo kgotleng ya tekano kgotsa gore e tla fetisediwa kwa setheong, lekgotleng, kgotleng, lekgotlakatlholong, kgotsa lekgotleng lefe le le maleba (le fano morago le bidiwang go twe kgotla e sele) le mo kakanyong ya motlhankedi yo o tshwereng marapo le ka itebaganyang ka maleba botoka le kgang tebang le dithata tsa le ditiro tsa kgotla e sele eo.
Fa motlhankedi yo o tshwereng marapo a swetsa gore kgang e tla reediwa kwa kgotleng ya tekano, motlhankedi yo o tshwereng marapo o tshwanetse go e rolela kwa tlelerekeng ya kgotla ya tekano yo mo nakong e e beilweng a tshwanetseng go baya letlha la theetso ya kgang eo.
megopolo ya mothati yo o lebaneng kwa kgotleng e sele e e ikaeletsweng.
a Fa motlhankedi yo o tshwereng amarapo a swetsa gore kgetsi e tshwanetse go fetisediwa kwa kgotleng e sele, o tshwanetse go a dire taolo ka mokgwa o o beilweng, a laole tlelereke ya kgotla ya taolo go hudusetsa kgetsi kgwa kgotleng e sele e e umakilweng mo taolong.
Fa go ntshiwa taolo e e akantsweng mo temeng ya (a), motlhankedi yo o tshwereng marapo a ka mametlelela mo taolong eo dikakgelo dipe tse a tsayang gore di botlhokwa gore di elwe tlhoko ke kgotla e sele.
Fa tlelereke ya kgotla ya tekano e amogela taolo e eumakilweng mo karolwaneng ya , e tshwanetse go hudusetsa kgang eo le go itsise makoko a a amegang mo kganngeng eo ka khuduso eo ka mokgwa o o beilweng.
Fa kgotla e sele e sena go amogela kgetsi/kgang e e huduseditsweng kwa go yona, e tshwanetse go itebaganya le kgang eo ka bonakonako e dirisa mabaka a dithata le ditiro tsa yona.
e retelelwa ke go itebaganya le kgang ka nako e e utlwalang, mo mabakeng; kgotsa e sa kgone go rarabolola kgang ka tsela e e kgotsofatsang letlhakore lengwe kgotsa matlhakore oo mabedi mme letlhakore kgotsa matlhakore oo mabedi a kopa jalo, kgotla e sele e tshwanetse gore ka mokgwa o o beilweng e busetse kgang e kwa kgotleng ya tekano e kgang e e neng e hudusiwa go tswa kwa go yona, gore go tle go tsereganngwe, mo nakong e e beilweng go tswa mo letlheng le e buseitsweng kwa kgotleng ya tekano ka lona.
Puso le ditheo tsa molaotheo di tshwanetse go re fa go kgonegang teng, di thuse motho ope yo o eletsang go pega kgetsi e tshwanetseng go reeediwa go ya ka le ka fa tlase ga mabaka a Molao o, gare ga tse dingwe, ka go netefatsa gore motho yoo o kaelwa kwa mothating yo o maleba gore go tle go tsewe dikgato tse di tlhokafalang mo tharabololong ya kgang e go itebagantsweng nayo.
Kgotla ya tekano e e reeditseng tsheko ya kgetsi ka fa tlase ga Molao o, e tshwanetse go tshwara dipatlisiso ka mokgwa o o beilweng le go atlhola gore a kgethololo e e seng tshiamo, puo ya kilo kgotsa tlhoriso di nnile teng jaaka go builwe.
taolo ya go obamela taolo epe ya Molao.
Taolo e e ntshitsweng ke kgotla ya tekano ka mabaka kgotsa ka fa tlase ga Molao o e na le pheto e e tshwanang le ya taolo ya kgotla eo, fa e ntsheditswe phapang gare ga baagi, fa go lebaneng.
theetso ya dikgetsi dipe tse di fa pele ga yona kwa setheong sa molaotheo se se lebaneng kgotsa lekgotla le le lebaneng, gore le tsereganye, le fetse phapang kgotsa le rerisane.
Kgotla e na le dithata tsa tlaleletso tse di tlhokafalang kgotsa tse di seng botlhokwtlhokwa mo tiragatsong ya ditiro tsa yona le mo tirisong ya dithata tsa yona, go akarediwa dithata tsa go fa taolo ya nakwana kgotsa thibelo.
Baatlhodisi kwa theetsong ya dikgetsi epe go ya ka le gone ka fa tlase ga Molao o, kgotla e ka nna ya kopa nngwe ya ditlhopha, kgotsa ka boyona, fa motlhankedi yo o tshwereng marapo a go tsaya gore go tla bo go siametse dikgatlhego tsa bosiamisi, ya bitsa gore e thusiwe ke motho a le mongwe kgotsa ba babedi ba ba ka itetlang go go dira jaaka baatlhodisi.
Baatlhodisi ba ba beilweng go ya ka mabaka a karolwana ba - go setswe morago karolwana ya - tsewa gore ke ditokololo tsa kgotla ka maikaelelo a Molao o.
Ntlha epe ya molao e e tlhagogang gore go tsewe tshwetso ka yona kwa theetsong, le potso epe e e batlang tshwetso ya gore a ntlha e e batlang tshwetso a ke ntlha ya mmatota kgotsa ke ntlha ya molao, e tshwanetse go tseelwa tshwetso ke motlhankedi yo o tshwereng marapo ka mokgwa o o beilweng.
Mo dintlheng tsa mmatota, se se bonweng kgotsa tshwetso ya bontsi ba ditokololo tsa kgotla tla nna se se bonweng le tshwetso ya kgotla, le gone ka motsi wa fa go le moatlhodisi a le mongwe, se se bonweng ke kgotla kgotsa tshwetso ya kgotla e tla rena.
kaela gore ditheetso tsa dikgetsi di simolole sešwa; kgotsa iii busetsa ditheetso tsa dikgetsi kwa morago fa moatlhosi a seyo gore moatlhodisi a nne teng.
Motlhankedi yo o tshwereng marapo o tshwanetse go fa mabaka a kaelo epe e e umakilweng mo temaneng ya i kgotsa ya ii.
fa lekoko leo kwa theetsong ya kgetsi le sa thusiwe ke moemedi wa semolao, le ii fa motlhankedi yo o tshwereng marapo a akanya gore baatlhodisi ba go nna jalo ba dirile phitlhelelo e ka bophepa se seng yona.
Tlelereke ya kgotla ya tekano e tshwanetse gore ka bonako jo bo ka kgonegang e fe mabaka ao le rekoto kwa kgotleng ya boikuelo eo gore go thadisiwe ka mokgwa o o beilweng.
Kgotla ya boikuelo e na le nonofo ya go tlhomamisa diphitlhelelo tsa go nna jalo kgotsa go ntsha taolo e e lebaneng tebang le diphitlhelelo tseo, tse mo kakanyong ya kgotla ya boikuelo din eng di tshwanetse go ntshiwa mo making ao.
Motho ope yo o ngongoregisiwang ke taolo ya kgotla ya tekano kamabaka a a ka fa tlase ga Molao o, a ka nna mo nakong le ka mokgwa o o tla bewang, a ikuela kgatlhanong le taolo ya go nna jalo kwa Kgotlakgolong e enang le taolo kgotsa kwa Kgotlakgolong ya Boikuelo, go ya ka fa mabaka a ntseng ka teng.
Fa go ikuelwa, Kgotlakgolo gotsa Kgotlakgolo ya Boikuelo, go ya ka fa mabaka a tla bong a le ka teng, e ka nna ya dira taolo mo kganngeng e jaaka e bona go tshwanetse.
Le mororo go le karolwana , motho ope yo o ngongoregisiwang ke taolo epe e e filweng ke kgotla ya tekano a ka nna, a setse morago melawana ya Kgotla ya Molaotheo, a ikuela ka tlhamalalo kwa Kgotleng ya Molaotheo.
Fa go ka dirafala gore go nne le ditshwetso tse di ganetsanang tse di dirilweng ke batlhankedi ba ba tshwereng marapo mo mererong e e mo temeng (b) ya tlhaloso ya 'mabaka a a ilediwang', Tona a ka nna a fetisetsa kgetsi eo kwa Kgotlakgolong ya Boikuelo kgotsa kwa Kgotleng ya Molaothe ogore e atlholwe.
a Fa motlhankedi yo o tshwereng marapo mo gotleng ya magiseterata a ka dira katlholo tebang le mabaka a kgethololo a a umakilweng mo temeng ya b ya tlhaloso ya 'mabaka a a ilediwang', tshwetso eo e tshwanetse gore e re morago fa go sena go wediwa theetso ya kgetsi e isiwe ka mokgwa o o beilweng kwa Kgotlakgolong e e nang le taolo gore e sekasekiwe.
Kgotlakgolo eo e tshwanetse gore, morago ga tshekatsheko ya kgang, e laole tebang le mabaka a a umakilweng mo karolwaneng ya (a), mme morago ga moo e ntshe taolo epe go ya ka Molao o jaaka e bona go tshwanetse.
Tiragatso ya karolwana ya (a) e santse e emisitswe go fitlhela ikuelo epe e e ikaeletsweng mo karolong e e wediwa.
Puso e na le tiro le maikarabelo a go tsweletsa le go nna le tekano.
Batho botlhe ba na le maikarabelo a go tsweletsa tekano. Letlha la tshimololo ya Karolo ya 24: le tla itsisewe.
go bolotsa matsholo a tshedimosetso go tumisa Molao o.
Khomosine ya Ditshwanelo tsa Setho ya Aforika Borwa le ditheo tse dingwe tse di lemogwang ke molaotheo di ka nna tsa, mo tlaleletso ya maikarabelo ape a mangwe, go ya ka Molaotheo kgotsa molao ope, kopa karolo epe e tlhalosiwang e le Puso kgotsa motho ope yo o neelang tshedimosetso ka dikgato tse di tebang le go nna le tekano go akarediwa, fa go leng maleba, tiro ya peomolao kgotsa ya tsamaiso le go obamela peomolao, melawana ya boitshwaro le dithulaganyo.
kopa Lefapha, ka mokgwa o o beilweng, go fa dipego tsa gangwe le gape, tebang le palo ya dikgetsi le mofuta le phelelo ya tsona.
tlosa mofuta ope kgethololo e e seng tshiamo kgotsa tswelediso ya botlhokatekano mo moalong, pholising kgotsa ditlwaelong dipe tse Matona ao a nang le maikarabelo a tsona; le go baakanya le go diragatsa maano a tekano ka mokgwa o o beilweng, a diteng tsa ona di tshwanetseng go akaretsa nako e e tla tsewang go diragatsa maano a go nna jalo, a a logilweng ka therisano le Tona ya Ditšhelete.
a Maano a tekano a tshwanetse gore e re dingwaga tse pedi di ise di fete morago ga tshimololo ya Molao ono, di neelwe Khomišene ya Ditshwanelo tsa Setho ya Aforika Borwa gore go tle go dirwe ka tsona ka mokgwa o o beilweng.
Khomišene ya Tekeno ya Bong fa e dira ka maano a a ikaeletsweng mo temeng ya (a). Letlha la tshimololo ya Karolo ya 25: le tla itsisewe.
go tsenya tirisong le go lebelela go tsenngwa tirisong ga maano a tekano, melawana le ditsela tsa taolo tse di dirilweng ke bona; le go dira dipegelo tsa gale tse di ya kwang bathating kgotsa ditheong tsa bolebeledi tse di maleba jaaka go tla bewa mo melawaneng. Letlha la tshimololo ya Karolo ya 26: le tla itsisewe.
Mo go diragatseng karolo ya 26, batho botlhe, makgotla a e seng a puso, makgotla a merafe le ditheo tsa setso, di tshwanetse go tsweletsa tekano mo tirisanong ya tsona le makgotla a mangwe le mo ditirong tsa ona tsa di mo setšhabeng.
Tona o tshwanetse go tlhabolola melawana tebang le Melao e mengwe e e lopang ditlamo, di-closed corporations, ditlhaknelokgwebo, mekgatlho, makgotla a metshameko, ditlamo tsa kgwebo le makoko, fa go leng maleba le go tsamaelana le bogolo ba tsona le metswedi le phokelelo, go baakanya maano a tekano kgotsa go obamela melawa ya boitshwaro e e beilweng kgotsa go begela lekgotla kgotsa setheo ka ga dikgato tsa go tweletsa tekano.
Letlha la tshimololo ya Karolo ya 27: le tla itsisewe.
Fa go ka fiwa bosupi mo tshekisong ya tlolomolao epe gore kgethololo e e seng tshiam ka mabaka a letso, bong kgotsa bogole e nnile le karolo mo tlolong ya molao, se se tshwanetse go tsewa e le mabaka a a gwetlhang fa go atlholwa.
Khomišene ya Ditshwanelo tsa Setho ya Aforika Borwa e tshwanetse, mo pegelong ya yona e e umakilweng mo karolong ya 15 ya Molao wa Khomišene ya Ditshwanelo tsa Setho wa 1994 (Molao 54 wa 1994), go akaretsa tshekatsheko ya selekano se kgethololo e e seng tshiamo ka mabaka a letso, bong, le bogole e tsweletseng go nna teng mo Repaboliking, pheto ya yona le dikatlanegiso tsa gore go ka rarabololwa mathata a ka tsela efe e e ka dira go gaisa.
tsweletsa tekano ya letso, bong le bogole.
dirisa maanotiro a a ka kgonegang gore go tle go nne le tsweletso ya tekano ya letso, bong le bogole, le iv go dira gore tloso ya kgetholo e e seng tshiamo le tsweletso ya tekano ya letso, bong le bogole e nne setlapele.
Ntle le go fapoga mo dtaolong tsa Molao o, Mametlelelo ya Molao o e totile go fa sekao sa ditlwaelo tse di seng tshiamo kgotsa tse gongwe di seng tshiamo, tse di anameng mme go tlhokega gore go itebaganngwe natso.
Letlha la tshimololo ya Karolwana ya : 1 Lwetse 2000.
Puso e tshwanetse gore fa go leng maleba teng e netefatse gore dikgato tsa peopmolao le tse dingwe di a tsewa go itebaganya le ditiro tse di umakilweng mo karolwaneng ya . Letlha la tshimololo ya Karolwana ya : le tla itsisewe.
Tona o tshwanetse gore, ka dikatlanegiso tsa Komiti ya Thadiso ya Tekano, ka tsela e e tsweletseng, a sekaseke maleba a ditlwaelo tse di mo Mametlelelong, ka maikaelelo a go oketsa, go fetola, go farologanya kgotsa go baakanya lenane la ditlwaelo tse di mo Mametlelelong.
Letlha la tshimololo ya Karolwana ya : 1 Lwetse 2000.
itebaganngwe le gore go tlosiwe ditlwaelo tse; le gore go thusiwe batho go tlhalosa ka maitemogelo a bona le ditlwaelo. Letlha la tshimololo ya Karolwana ya : 1 Lwetse 2000.
Lenane la sekao la ditlwaelo le le mo Mametlelelong ga le a felela le gone le tshwanetse go lejwa le go tlhabololwa ke Komiti ya Thadiso ya Tekano ka tsela e e tsweletseng pele. Letlha la tshimololo ya Karolwana ya : 1 Lwetse 2000.
dithata le ditiro tsa Komiti ya Thadiso ya Tekano jaaka di ikaeletswe mo karolong ya 33.
Kgang epe e sele e go leng botlhokwa go e laola gore go tle go kgonwe maikaelelo a Molao o.
Molawana ope o o dirwang mo karolong e o o ka felelang o dirile gore Puso e nne le ditshenyegelo tsa madi, o tshwanetse go dirwa ka therisano le Tona ya Ditšhelete.
Molawana o o dirwang ka fa tlase ga karolo e o ka nna wa laola gore motho yo o tlolang taolo ya ona kgotsa yo o retelelwang ke go o obamela a nne molato tlolomolao mme fa a bonwe molato ke kgotla a lefesiwe kgotsa a atlholelwe kgolegelo ya lobaka lo lo sa feteng dikgwedi di le 12.
a Melawana epe e e dirwang ka fa tlase ga karolo e, e tshwanetse go bewa fa pele ga palamente gore go buiwe ka yona pele e ka phasaladiwa mo Kaseteng fa e le gore Palamente e tla bo tshwere phuthego ka nako eo.
Fa Palamente e sa tshwara phuthego jaaka go ikaeletswe mo temeng ya (a), melawana e ka newa Mmusakgotla wa Palamente malatsi a 30 pele ga go ka phasaladiwa melawana eo mo Kaseteng.
Melawana e e dirilweng go setswe morago mabaka a a mo karolong e, segolo bogolo karolwana (a), tebang le tsamaiso ya kwa patlisisong e tshwanetse fa go ka kgonegang teng go netefatsa gore tiragatso ya Molao e bonolo, e tshiamo e bile e a kgonega.
Le mororo go na le karolo ya 19 ga go na theetso epe ya dikgetsi e e tla nnang teng mo kgotleng epe kwa ntle ga fela fa motlhankedi yo o tshwereng marapo a le teng le nngwe kgotsa dingwe tsa ditlelereke.
Tona o tshwanetse go dira gore Molao o o nne teng ka dipuo tsotlhe ka mokgwa o o beilweng dingwaga tse pedi di ise di wele morago ga tshimololo ya Molao o.
Mokaedi-Kakaretso wa Lefapha o tshwanetse go tsaya dikgato tsotlhe tse di utlwalang le gone go dirisiwa metswedi e e leng teng ya Lefapha go netefatsa gore tlelereke e nna teng mo kgotleng nngwe le nngwe ya Rephaboliki.
katiso ya bokao ba loago ya batlhankedi ba ba tshwereng marapo; le ditlwaelo tse di tshwanang, kemo le ditsamaiso tse di tshwanetseng go obamelwa ke batlhankedi ba ba tshwereng marapo mo tiragatsong ya ditiro le dithomo tsa bona.
Moatlhodimogolo o tshwanetse gore ka therisano le Khomišene ya Tirelo ya Boatlhodi le Khomišene ya Bomagiseterata le Tona a diragatse dikhoso tsa katiso tse di ikaeletsweng mo karolwaneng ya.
katiso ya bokao ba loago ya ditlelereke; le ditlwaelo tse di tshwanang, kemo le ditsamaiso tse di tshwanetseng go obamelwa ke ditlelereke mo tiragatsong ya ditiro le dithomo tsa bona.
Tona o tshwanetse go fa pegelo kwa Palamenteng, jaaka go beilwe, tebang le diteng le tiragatso ya dikhoso tsa katiso tse di umakilweng mo dikarolwaneng tsa le.
S. 31 e emiseditswe ka Karolo ya 3 ya Molao 52 wa 2002.
tokololo ya Khansele ya Bosetšhaba ya Diporofense.Letlha la tshimololo ya Karolo ya 32: 1 Lwetse 2000.
e na ke dithata tse dingwe le ditiro jaaka go beilwe.
Komiti ya Thadiso ya Tekano e ka nna ya tshwara merero le dikopano tsa yona jaaka e bona go tshwanetse.
Ditokololo tsa Komiti ya Thadiso ya Tekano tse di umakilweng mo karolong ya 32 a, d le di tlhongwa ka lobaka la dingwaga tse tlhano mme di ka nna tsa tlhongwa gape fa nako ya tsona ya go nna mo maemong e khutla.
Mabaka a mangwe a peo ya ditokololo tsa Komiti ya thadiso ya Tekano a jaaka a beilwe.
Tiro ya tsamaiso e e golaganeng le tiragatso ya ditiro tsa Komiti ya Thadiso ya Tekano e tshwanetse go dirwa ke batlhankedi ba ba beilweng ke mokaedi-Kakaretso wa Lefapha.
Ditokololo tsa Komiti ya Thadiso ya Tekano di na le tshiamelo ya go amogela tuelo, tefo ya tetlo le ditshiamelo tse dingwe jaaka go ka bewa ke Tona a rerisana le Tona ya Ditšhelete. Letlha la tshimololo ya Karolo ya 33: 1 Lwetse 2000.
Komiti ya Thadiso ya Tekano e tshwanetse gore e re ngwaga e ise e wele, e tlhotlhomise e be e neye Tona dikatlanegiso tse di tlhokafalang. Letlha la tshimololo ya Karolwana ya : 1 Lwetse 2000.
thibelang kgotla go laola gore lepe la mabaka a ke mabaka a a mo temeng ya (b) a tlhaloso ya 'mabaka a a ilediwang' kgotsa a akareditswe mo nngweng kgotsa mangweng a mabaka a a kwadilweng mo temeng ya (a) a tlhaloso ya 'mabaka a a ilediwang'.
Molao o o bidiwa Molao wa Tsweletso ya Tekano le Thibelo ya Kgethololo e e seng Tshiamo wa 2000 mme o simolola go dira ka letlha le le kwadilweng ke Poresitente ka go dirakitsiso o Kaseteng.
Ditlha tse di farologaneng di ka nna tsa bewa ka tsela e e ntseng jalo tebang le ditaolo tsedi farologaneng tsa Molao o.
Go nna le dikganedi tsa maitirelo tse di kganelang phitlhelelo e e lekanang go ditšhono tsa thapo ka go dirisa ditsamaiso dingwe tsa le tlhopho.
Tiriso ya metswedithuso ya setho, tlhabololo, tsweletso le ditlwaelo tsa tsholo ya badiri tse di kgethololang ka bosenatshiamo kgatlhanong le batho ba ba tswang mo ditlhopheng tse di kailweng ka mabaka a a ilediwang.
Go retelelawa ke go tlotla theo ya go lefela tiro e e lekanang ka dituelo tse di lekanang.
go tsweledisa dipharologano tsa lotseno tse di sa lekaneng tse di duleng mo kgethololong ya pele e e seng tshiamo.
Go tlhotlholola baithuti ka tsela e e seng tshiamo mo ditheo tsa thuto, go akarediwa baithuti ba ba nang le ditlhokego tse di faphegileng.
go itsa ka tsela e e seng tshiamo baithuti ba ditlhopha tse di rileng go bona dituelelothuto, dibasari kgotsa mofuta ope wa thuso ka ntlha ya mabaka a a ileditsweng.
Go retelelwa ke go akaretsa ka tsela e e utlwalalng bomefutafuta mo thutong.
Go dira batho gore ba nne mo ditekeletsong tsa bongaka ntle le tetla ya bona e e sedimoseditsweng.
kganelo kgotsa go tima ka tsela e e seng tshiamo motho ope go nna le phitlhelelo ya ditlamelo tsa tlhokomelo ya boitekanelo kgotsa go retelelwa ke go dira gore ditlamelo tsa tlhokomelo ya boitekanelo di kgone go fitlhelelwa ke motho ope.
Go gana go fa kalafi ya bongaka ya tshoganyetso go batho ba ditlhopha tse di rileng ka nngwe kgotsa mangwe a mabaka a a ilediwang.
Go gana go fa batsofe ditirelo tse di utlwalalang tsa boitekanelo.
Go kobiwa ga batho mo matlong ntle le tlhaloso e e utlwalang go ikaegilwe ka lebaka kgotsa mabaka a a ilediwang.
Kgethololo ya botlhokatshiamo mo kabong ya madi a a adimelwang go reka matlo, madi a a adimiwang kgotsa dithuso tsa ditšhelete ka mabaka a letso, bong kgotsa mabaka a mangwe a a ilediwang.
Go retelelwa ke go rekegela ditlhokego tse di faphegileng tsa batsofe.
Go ganela ka bosenatshiamo go fa kgotsa go rebolela polisi ya inšorense go motho ope ka ntlha ya nngwe kgotsa mangwe a mabaka a a ileditsweng.
Kgethololo e e seng tshiamo mo neong ya ditshiamelo, ditlamelo le ditirelo tse di leng tebang le inšorense.
Kgethololo ya botlhokatshiamo ya motho kgotsa batho, go akarediwa go gana ka tsela e e seng tshiamo le e e sa utlwaleng, go fa ditirelo go motho fela ka ntlha ya seemo sa HIV/AIDS.
Go se akaretse motho ope ka botlhokatshiamo go nna leloko la letlole la tholotiro kgotsa go amogela ditshiamelo dipe go tswa mo letloleng ka ntlha nngwe kgotsa mangwe a mabaka a a ilediwang.
Go kgethololo ka tsela e e seng tshiamo ditokololo kgotsa baamogelatshiamelo ba letlole la tholotiro.
Go laola ka kgethololo ya botlhokatshiamo gore ke mang yo o tshwanetseng go lalediwa go nna motlhakanela kgwebo mo tlhakanelokgwebong e e totobaditsweng.
Go baya mabaka a a seng tshiamo e bile a kgetholola a ka one motho a ka letlelelwang go nna motlhakanelakgwebo.
Go baya mabaka a a itsang ka botlhokatshimo kgotsa a a rontshang batho ba ba tswang mo ditlhopheng tse mo hisetoring di neng di thapotswe (beetswe kwa morago) go tsena mo ditirong/diporofešeneng.
Go thibela kgotsa go rontsha ditokolo ka botlhokatshiamo phitlhelelo ya ditshiamelo kgotsa ditlamelo ka ntlha ya mabaka a a ileditsweng.
Go gana ka tsela e e seng tshiamo kgotsa go retelelwa go fa mongwe kgotsa setlhopha sa batho dithoto le ditirelo ka ntlha ya nngwe kgotsa mangwe a mabaka a a ilediwang.
Go baya mabaka kgotsa ditlwaelo tse di tsweledisang maduo a kgethololo e e seng tshiamo ya nako e e fetileng kgotsa ya go sa akaretseng ba bangwe tebang le phitlhelelo ya metswedi ya ditšhelete.
Go thibela ka tsela e e seng tshiamo phitlhelelo ya go nna le tšhono ya go nna le konteraka e e thelesang dithoto le ditirelo.
Go gana ka tsela e e seng tshiamo go sekaseka kopo ya boloko ba lekoko kgotsa mokgatlho ka ntlha ya ape a mabaka a a ilediwang.
Go rontsha tokololo phitlhelelo kgotsa go thibela phitlhelelo ya tokololo go nna le tshiamelo epe e e fiwang ke lekoko kgotsa mokgatlho.
Go palelwa ke go tsweletsa bomefutafetua mo tlhophong ya ditlhopha tsa boemedi.