Nuuskommentaar: Nuwe Vlaamse regeerakkoord ŉ ‘handboek’ vir SA?Vier maande na die Belgiese verkiesing het drie betreklik uiteenlopende partye, een wat as gematigd regs beskou word, een wat as volksparty beskou word, en ’n liberaal-demokratiese party, ’n regeerakkoord vir Vlaandere bereik. Die akkoord van 300 bladsye kan in ’n sekere sin as ’n klein Kodesa beskou word, en Suid-Afrika kan heelwat leer uit die proses. ’n Nuwe koalisieregering sal na verwagting môre vir Vlaandere ingesweer word, nadat ’n finale ooreenkoms gisteroggend vroeg deur die media aangekondig is. Die laaste knope is na ’n marathonvergadering van 21 uur deur die nuwe koalisievennote, die N-VA (Nieuw-Vlaamse Alliantie), die CD&V (Christen-Democratisch en Vlaams) en die Open VLD (Open Vlaamse Liberalen en Democraten) bereik. Die algemene indruk wat uit die uitlatings van die onderhandelaars en die media gemaak kan word, is een van positiwiteit en dat die onderhandelaars mekaar “ongewoon” hartlik gevind het. Maar is die belangstelling in die verkiesing van ’n streekregering nie ongewoon groot nie? Tog nie. Die heterogene België het geleidelik onder middelpuntvliedende kragte al losser geword, tot dit ’n volwaardige federasie geword het. Die oproepe vir ‘n stap verder – tot konfederasie – word toenemend gehoor. In beginsel beteken dit dat die “streekregerings” (ook Wallonië, die Franssprekende deel) oor sekere sake die finale sê sal hê en eintlik onafhanklik, of minstens sterk outonoom, sal wees. Die sentrale regering se magte is dan beperk tot enkele sake, waaronder buitelandse sake en verdediging. Vlaandere se seggenskap oor sekere eie sake blyk uit die aandag wat veral onderwys tydens die onderhandelinge geniet het. Ook die klimaatskwessie is deeglik onder die loep geneem. Daar is egter ook nog ’n rede waarom die Vlaminge baie waarde aan die Vlaamse regering heg. Dit is omdat Vlaminge neig om aan hulself as eerstens Vlaams, eerder as Belgies, te dink. Die Vlaamse regering verteenwoordig dus hul volkwees, veral omdat die magte van die Europese Unie die blote bestaan van die Belgiese regering en staat al hoe minder noodsaaklik maak. Tog is daar twee “dempers” op hierdie siening se drakrag. Onder Vlaamse akademici en die media is die sentimente ten gunste van ’n losser, of heeltemal ontbinde, België minder sterk as onder die gewone Vlaming. Maroela het dit juis onlangs in ’n nuuskommentaar onder die loep geneem (lees hier). Anders as in Suid-Afrika, is daar geen groot poging om die menings van akademici in te win oor die nuwe regeerakkoord nie. Dit maak deel uit van ’n internasionale neiging, veral baie sterk in die VSA, dat joernaliste en akademici hulself toenemend linkser of meer liberaal op die politieke spektrum te bevind. Die onderhandelings vir ’n koalisieregering is nie kinderspeletjies nie. ’n Regeerakkoord, op enige regeringsvlak, se finale beleidsdokument bestaan dikwels uit honderde bladsye. Die jongste Vlaamse regeerakkoord bestaan uit 300 bladsye. As in ag geneem word dat die algemene verkiesing maar betreklik onlangs op 26 Mei vanjaar plaasgevind het, is dit duidelik dat daar hard aan die beleidsdokument gewerk is. ’n Man ry op sy fiets verby verkiesingsplakkate in Mechelen, België. Ongeveer 400 miljoen Europeërs van 28 lande gaan van 23 tot 26 Mei stem vir wetgewers wat hulle vir die volgende vyf jaar in die Europese Parlement moet verteenwoordig. (Foto: Virginia Mayo, AP) Die politieke spektrum wat vir ’n regeerakkoord oorbrug moet word, is soms baie groot. Dikwels is daar ook heelwat persoonlike struwelinge tussen leiers na jare lange oor en weer slegsêery in die “huis” van verskillende partye. Hierdie partye moet mekaar nou vind om ’n nuwe, werkbare koalisie te vorm. Na ’n algemene verkiesing in 2010 het dit België amper 600 dae geneem om ’n nasionale koalisieregering te onderhandel. Proporsionele kiesstelsel, soos wat Suid-Afrika nou het en algemeen in Europa is, werk koalisies in die hand. Dus kan ons verwag dat Suid-Afrika ook al hoe meer van koalisies gebruik sal maak. Dit het reeds op munisipale vlak meer algemeen in Suid-Afrika geword. Sommige Suid-Afrikaanse politieke wetenskaplikes was met die voorlaaste munisipale verkiesing sterk teen koalisievorming gekant, en het veral die “onstabiliteit” wat dit teweeg sou bring as rede aangevoer. Toe dit voor die jongste munisipale verkiesing blyk dat koalisies die ANC-oorheersing minstens kan knou, was die besware minder fel. Die les moet egter wees dat die opstel van sulke koalisies as ŉ kuns ontwikkel moet word. Etnies-geografiese federasies wat tot stand gekom het, soos België, Indië en Kanada, is skaarser as wat die de facto-behoefte daaraan is, soos blyk uit die nuusbriewe van die Unrepresented Nations and People’s Organisation (UNPO) en die Minorities Rights Group International (MRGI). Voeg hierby lande met wisselende vlakke van streekregering soos Brittanje en Nieu-Seeland met die Maori-kongres en gewaarborgde setels in die parlement, dan lyk dit of diversiteit nog lank deel van die politieke spektrum gaan wees.