Drie groot stemme praat oor 'Kunene and the King' | Netwerk24
John Kani se jongste stuk Kunene and the King het met sy wêreldpremière in Stratford-upon-Avon in Engeland vyfsterresensies van kritici van The Guardian en Daily Mail gekry en vier sterre van The Times en The Stage. Dit begin eersdaags in die Fugard-teater in Kaapstad. Mariana Malan het aan die akteurs, Kani en Antony Sher, en die regisseur, Janice Honeyman, 'n paar vrae gestel.
John Kani en Antony Sher in Kunene and the King.Foto: Ellie Kurttz
Ken jy mense soos die karakters in Kunene and the King?
JK: Ek is 75 jaar oud en het my lewe lank in Suid-Afrika gewerk. Ek het die karakter Jack Morris vele kere ontmoet, veral in liberale Engelse kringe. Hul voorouers kom van Brittanje en hulle kan dus daarheen trek as dinge hier nie uitwerk nie. Hulle glo nie dat hulle enigiets gedoen het om vergewe te word nie. So baie dinge het in Suid-Afrika verander sedert 1994, maar net soveel het nie. Ek het gedink dit sal interessant wees om twee mans uit verskillende agtergronde in dieselfde kamer te sit en hulle menings te kry van wat oor die afgelope 25 jaar gebeur het.
AS: My karakter, Jack Morris, herinner my baie aan wit mense uit my ouers se generasie. Hulle sou hulself nie as polities sien nie, maar hulle is deeglik geïndoktrineer deur apartheid en het volledig voordeel getrek uit voorregte wat dit hulle gebied het.
Vraag aan John: Waar het die idee vir die stuk ontstaan?
In 2009 was ek saam met Antony in The Tempest. Ek het toe al gedink aan die twee mans was moes gesels. Ek het so tien jaar lank daarvan vergeet en verlede jaar het ek weer die kans gekry om die storie verder te ontwikkel en lewe te gee. Ek het toe besluit Lunga Kunene sou 'n verpleër wees en Morris 'n baie siek akteur wat versorging nodig het. Hulle is so verskillend en tog bring hul liefde vir Shakespeare hulle saam. Ek wou hê Antony moet my help met 'n paar aanhalings uit King Lear en toe kry ek meer as dit. Hy was beskikbaar en gewillig om die rol van Jack te vertolk.
Die oorsese resensies was baie positief. Is resensies steeds belangrik?
JK: Ons akteurs sê ons gee nie om nie, maar ons doen en ons lees tog resensies suutjies en in die geheim. Ons soek tog daardie paar reëls van aanmoediging. My werk is vir die mense van my land, maar wow, vyf sterre in The Guardian is 'n groot eer.
AS: Ek lees nie resensies oor my werk nie, baie dekades al nie meer nie. Die geskrewe woord is so magtig dat ek nie graag wil hê sekere woorde moet in my kop vassteek nie. Ek het niks teen resensente nie en geniet dit om resensies oor ander mense se werk te lees.
Bespreek jy ooit jou werk met kritici?
JK: Nee. Soms deel 'n mens insigte, die proses en die storie in onderhoude. Dis nog lekker, want dan weet jy jy is nog nie vergete nie. Dis vir my baie belangrik om nie te dink aan wat kritici sal sê van 'n stuk wat ek geskryf het nie. Ek vertel die storie uit my hart en siel en dis die belangrikste.
AS: Nee. As ek raad soek oor my werk kry ek dit by ander akteurs of 'n regisseur wat die werk van binne af ken en nie van buite af daarna kyk nie.
Is die rol van King Lear een wat elke akteur wil vertolk?
JK: Ja, natuurlik. Klassieke werke en klassieke rolle is klassiek omdat hulle sulke wonderlike stories vertel met wonderlike karakters daarin. As jy jonk is, wil jy natuurlik eerder Creon in Antigone of Hamlet wees. King Lear is die ou man. Ek is al twee keer die rol aangebied, maar ek het toe nog nie oud genoeg gevoel om hom te vertolk nie. Ek moes nog eers die betekenis van die lewe leer. Dalk het die skryf van Kunene and the King my begin voorberei om Lear te kan wees.
AS: Lear is die Everest van akteur wees. Dis 'n spesiale uitdaging om die piek te probeer bereik. Daar is iets aan die skaal van die rol wat in die stormtoneel gewys word – die ou man in die storm. Dit verg al jou krag om daardie storm te oorleef.
Lear is die Everest van akteur wees. Dis 'n spesiale uitdaging om die piek te probeer bereik. Antony Sher
Wat kan 'n akteur uit Lear se karakter leer?
JK: Verhoudings tussen ouers en kinders is gekompliseerd.
AS: Die manier waarop hy nederigheid leer en om ander mense te respekteer.
Watter stuk van Shakespeare sou jy graag in 'n Suid-Afrikaanse konteks wou plaas?
JK: Elke enkele een van hulle. Sy werk transendeer tyd en plek en handel oor universele temas soos ambisie, jaloesie, anders wees, sameswerings, identiteit, noem maar op.
AS: Al Shakespeare se werk verplaas goed na enige kultuur omdat hy so absoluut oor menswees skryf.
Wat beskou jy as 'n perfekte toneelstuk?
JK: 'n Storie wat tot die individu spreek en nie veralgemenings maak oor mense of situasies nie.
AS: Een wat 'n aangrypende verhaal vertel, wie se karakters jou laat lag en huil.
Janice Honeyman beantwoord haar vrae as volg:
Wat beskou jy as 'n perfekte drama of toneelstuk?
Dis nie moontlik om 'n perfekte stuk te definieer nie. Ek beskou 'n stuk wat die mens in al sy kompleksiteit wys en gehore laat nadink oor wat hulle beleef, naby daaraan kom.
Hoe hanteer jy regie van akteurs van Kani en Sher se statuur?
Ek doen regie met alle akteurs dieselfde. Ek is die regisseur en hulle interpreteer wat hulle in die teks vind. Ek respekteer Antony en John se werk, maar dit verander nie my styl van regie nie. Ons werk saam. Ek luister na hul menings en reageer daarop. Ek ken hulle albei goed en ons het al baie saamgewerk. Hulle kry nie voorkeurbehandeling nie. Ons doen 'n werk en ons vertrou en respekteer mekaar.
Argumenteer julle oor interpretasie?
Ek verskil of argumenteer in beginsel nie met akteurs nie. Ons bespreek en luister na mekaar se menings. Ons ontdek saam die stuk waaraan ons werk. Ek gee hulle baie aantekeninge en ons werk saam daaraan om die werk waarmee ons besig is die beste te maak wat ons kan.
Vra die rol as regisseur baie geduld?
Geduld is absoluut noodsaaklik. Akteurs moet hard werk aan woorde leer, nuanses verstaan en die konflik van hul karakters te begryp. Alles wat ons doen, vra ondersoek, ontdekking, analise en debat. Dis vir ons almal lekker om dit te doen. As 'n gehoor verstaan waaroor alles gaan en met die storie identifiseer, het ons bereik wat ons wou. Dis hoekom ons so lief is vir wat ons doen.
*Kunene a nd the King word van 30 April tot middel Mei in die Fugard-teater opgevoer. Bespreek by 021 461 4554.