Dr MJ du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 18 April 2004 (aand)
Lofpsalm 31:1, 5, 17
Skriflesing: Lukas 6:37-42 en Psalm 51
Teks: Psalm 51:8; Heidelbergse Kategismus Sondag 43
Kyk, U het ’n welgevalle aan waarheid in die binneste, en in die verborgene maak U aan my wysheid bekend (AFR53).
Wat getuig elkeen van ons se lewens van dit wat binne-in ons gebeur? Dawid het hierdie Psalm geskryf die nag toe hy en Batseba se kindjie gesterf het. Hy het deur verskriklike worstelinge gegaan, want hy het geweet dat die dood van daardie kindjie die direkte gevolge was van sy verkeerde lewe. Hy het nie met sy lewe getuienis gegee van die waarheid nie:
Nie teenoor die Here nie;
ook nie teenoor homself nie;
selfs nie teenoor Batseba nie, want hy was ’n ou man en sy was ’n jong meisie; en
hy was allermins eerlik teenoor Uria.
Om getuienis te gee van jouself of van iemand anders beteken dat daar ’n boodskap van jou af moet uitgaan.
Om van iemand te getuig, beteken nie dat jy daardie persoon beskinder of swartsmeer nie.
Dit beteken dat ons instaan vir dit wat iemand anders doen of sê, en dit behoort nie negatief en lelik te wees nie.
Dit is natuurlik waar dat ons met negatiewe getuienis en bedrog mense rondom ons se lewens heeltemal kan ruïneer.
Valse getuienis kan net gelewer word deur ’n mens in wie se eie binneste daar ’n gebrek aan innerlike opregtheid is. Dit was wat Dawid in daardie stadium van sy lewe oorgekom het.
Daar staan in vers 8:
U het die waarheid lief.
Waarheid staan baie skerp teenoor valsheid.
Die sonde werk altyd met die leuen, en ’n leuen is niks anders as valse getuienis nie.
Dawid het dit agtergekom daardie nag toe die Here hom gedwing het om baie diep in sy eie hart te gaan rondgrawe – so diep dat hy sy eie bedrog, leuens en valsheid kon raaksien.
Dit is die betekenis van vers 7:
. . . in ongeregtigheid is ek gebore en in sonde het my moeder my ontvang!
Dawid probeer nie om homself hiermee te verontskuldig nie; hy besef daarmee maar net hoe diep die kwaad en oneerlikheid in hom ingebore is.
Uit ’n mens wat van sy geboorte af bederf en besmet is, kom daar dinge soos leuens, laster en valse getuienis.
Ons kan nie hierdie Psalm lees sonder dat vers 19 ons aandag trek nie:
Die offers van God is ’n gebroke gees; ’n gebroke en verslae hart sal U, o God, nie verag nie!
Uit hierdie woorde is dit duidelik dat God ons vergewe en dat daar vir ons ’n pad terug is na die waarheid toe wanneer ons werklik berou het oor dit wat ons verkeerd gedoen het.
Maar dan moet my opregte berou in my lewe gesien kan word.
Die Here aanvaar nie skynberou nie.
Hy aanvaar ook nie aangeplakte of nagemaakte vroomheid nie.
Al wat Hy vra, is innerlike opregtheid en eerlikheid teenoor Hom. Dit sal vanself jou verhouding met die mense rondom jou regstel.
Die eerste verhouding waarvan daar sprake is, is dus eerlikheid teenoor God. Dit is die basis, maar omdat dit ook die verhouding met ons naaste raak, kyk ons na ’n paar beginsels wat in die gedeelte in Lukas 6:37-42 gegee word:
Ons kan nie oor ander mense oordeel nie, omdat die Here ons nie oor hulle aangestel het nie.
Ons kan ook nie regters oor ander mense wees nie, want ons het te veel tekortkominge om suiwer te kan oordeel.
Ons kan nie oor ander mense oordeel nie, want ons staan as gevolg van ons eie sondes self duidelik in die beskuldigdebank voor die Here – soos dit blyk uit Psalm 51.
Daar is natuurlik die uitsondering wanneer een mens oor ’n ander mens moet oordeel, soos wanneer ’n regter of magistraat iemand moet verhoor en oordeel oor wat waar of vals is, en moet oordeel oor wat gestraf moet word en wat nie. Maar die beginsel is dat die Here inderwaarheid die Een is wat die oordeel vel in die hof – Hy gebruik die regbank om sy reg oor mense te vestig.
Die valse getuienis waarvan die Bybel praat, is iets anders as dit.
Valse getuienis kom voor wanneer ons leuens vertel oor iets of iemand.
Valse getuienis kan ook wees wanneer ons oordeel oor mense se bewegings of hulle lewens soos ons dit uit ons oogpunt sien.
Wanneer ons dan jok oor wat hulle gedoen het, is dit omdat ons iets ondersteun wat nie waar is nie. Dit mag ons nie doen nie. Dit is onder andere die dinge waarvan Psalm 51 praat.
Lukas 6:41 praat van dieselfde ding, maar net met ’n ander beeld:
Waarom sien jy die splinter in die oog van jou broeder, maar die balk in jou eie oog merk jy nie op nie?
Negatiewe kritiek, skinder, veroordeling en beswaddering – al hierdie soort dinge is in die gesigsveld van hierdie teks.
Die sonde waarteen hier gewaarsku word, is sondes wat baie moeilikheid en onmin tussen mense veroorsaak.
Dit is ’n sonde wat gedryf word deur oneerlikheid.
Opsommend sou ons dit so kon saamvat:
Ons mag geen vorm van oneerlikheid teenoor die Here beoefen nie.
Ons mag ook nie oneerlikheid in die vorm van lieg of kwaadpratery of enige familie van hierdie sonde teenoor ander mense beoefen nie.
Die gevolgtrekking wat ons daaruit maak, is dat ons teenoor God en mense die waarheid moet praat en moet lewe.
In ons getuienis moet met woorde en werke net die eer van God en die goeie naam van ons naaste bevorder word.
Kom ons kyk hoe vat ons belydenis hierdie sake saam in Kategismus Sondag 43.
Antwoord: Ek mag teen niemand valse getuienis aflê (a), niemand se woorde verdraai (b), nie ’n kwaadsteker of lasteraar wees nie (c), niemand onverhoord en ligtelik help veroordeel nie (d). Alle vorme van lieg en bedrieg moet ek as die duiwel (e) se eie werke vermy as ek nie die sware toorn van God oor my wil bring (f) nie. In regsake en in alle ander handelinge moet ek die waarheid liefhê, en opreg wees in wat ek sê en bely (g). My naaste se eer en goeie naam moet ek na my vermoë verdedig en bevorder (h).
Datum: 18 April 2004 (aand)