Klein bootjies. Oorvol bootjies. Stukkende bootjies. Bootjies sonder petrol. Die woord “boot” het in Europa al net so belade geword soos “roete” en “grens”. Dit dui ’n verskynsel aan wat wêreldwyd voorkom, maar veral afspeel op die water van die Middellandse See – VLUGTELINGE. Stadig maar seker word die water warm. Dit is somer. Volgens die statistiek sal méér mense weer die oortog na Europa toe aandurf. Daar sal wéér bootjies omslaan. Hierdie bootjies is propvol met verskillende soorte vlugtelinge, waarvan die lot van die oorlogsvlugtelinge die skreiendste is. Die aantal slagoffers tel 12 019 sterftes tussen 2015 en 2017. So skryf die Nederlandse tydskryf ZAM (Zuidelijke Afrika Magazine) in hulle uitgawe van hierdie maand. Sommige dele van die Middellandse See het in ’n massagraf ontaard. Eén van die foto’s wat die nuuswêreld in 2015 tot stilstand geskok het, is dié van die 3-jarige Aylan Kurbani. Hy het met sy rooi hempie, denim kniebroekie en tekkies uitgespoel naby die luukse Turkse badplaas Bodrum. Met sy oë toe het dit gelyk asof hy rustig op sy magie lê en slaap in die vlak branders. Saam met sy Siriese gesin was hy op pad na die Griekse eiland Kos – wat vir hulle ’n springplank na vrede toe sou wees in die Weste. Hulle bootjie het nie ver gekom nie. Sy 5-jarige boetie en sy ma het ook verdrink in die agttien kilometer tussen die Turkse kuslyn en en die hawe van Kos. Van hulle gesin het net die pa dit oorleef.
Maar die kraan met nuusberigte oor die lot van vlugtelinge is intussen amper heeltemal toegedraai. Net so nou en dan sypel daar nog ’n druppel nuus deur soos in ZAM. Wat gaan aan? Vlug niemand meer nie? Sit alle oorlogs- en ekonomiese vlugtelinge nou tevrede tuis en TV kyk? Of het die publiek oorvoer geraak met hierdie humanitêre ramp en draai die nuus hulle rug daarop? Sluit die joernaliste hulle oë?
Rijk het my troosgedig teen die simboliese waarde van vyf eurosent gekoop om dit na willekeur in die toekoms by haar installasie te gebruik. ’n Dag voor die opening is die gedig in ’n bootjie gevou en te water gelaat in die doopkapel van die Vredeskerk. Ook ander skrywers het hulle bootjies met tekste te water gelaat. Ek en ’n mededigter uit Marokko moes egter herken dat ons nooit as kinders geleer het om bootjies te vou nie. Maar ons kan goed vlieërs bou! Tydens die afsluiting is ek gevra om dieselfde gedig tussen die keramiekskerwe op die bodem van die doop-“vijver” voor te dra. Beeld en teks het mekaar kabbelend in die vlak water ontmoet, presies soos die kunstenaar Ellen Rijk dit beplan het.