Jy kan hier lees van die hopelots, hoere en imams. En Lieberstein. Soms lees jy van die kadoematjie en ’n voetvrou wat kinders in die lewe help bring. Daar is lewe en dood en hierom ook Kee Feit teen die agtergrond van Tafelberg.
Die boek bevat verskillende ver­tellings met ’n puik glossarium. In die ­eers­te verhaal word die kind aan die woord gestel in ’n praatstyl, en die leser word gewaarsku: Hier sal ’n verbeeldingryke aan die woord wees!
Die verhaal eindig meesterlik, met ’n kind wat gaan speel en terugkeer, soos verwag, uit die verbeeldingswêreld ­terug na roetine. En die leser begryp die transformasie wat plaasgevind het in die kind se gemoed.
In hierdie vertellings word kos kleurryk en smullekker beskryf: ’n mens kan die brijani en frikkadelle ruik. Die skrywer gebruik kos, en die rituele rondom eet, om sosiale gewoontes en kodes weer te gee. ’n Gebed, onder meer, waarin die politieke onsekerhede aangeraak word in die roepe na Bo om dit uit te sorteer.
Wat besondere vermelding verdien, is die uitwys van die gay-lewe in hierdie bestaan en die gebruik van “gail” of ­gay-taal. In die slotvertelling word twee onthullings gesinkopeer, en ek ken min verhale wat jou so in die maag tref soos hierdie een: die poging om gay-wees te onthul, word deur ’n ander, ­groter ­politieke werklikheid getroef, naamlik naamsverandering en om te kon oorleef in ’n blank-besete Suid-Afrika.
Hierdie vertellings, soos ander ­romans wat tans verskyn, herontdek die sogenaamde “slawe-verlede” met trots. Die gay-outing is dus ’n metafoor van die politieke erkenning van die ouers in die verhaal: ’n mens is uiteindelik presies net wat jy is.
“Ai, Gadija” analiseer die verskillende rolle van die vrou in so ’n kultuur met ’n gay meisie en hoe veral die vroue-gemeenskap haar aanvaar: geleerdheid en konvensie word hier teenoor mekaar geplaas.
En die kleine Rosa is die waarnemer: sy skryf alles op in haar boekie. Sy is ’n sensitiewe buitestander. Dis ’n versameling verhale wat ’n mens terugneem na die oeuvre van I.D. du Plessis, en ek dink hier spesifiek aan “In die Slamse Buurt”, wat eindig met: “ ’n Halfvergete melodie / van hartseer en verlange.”
Lees hierdie vertellings. Soms ’n kortverhaal, soms amper ’n novelle, en saam gelees ’n ryk tapisserie van mense uit­gelewer aan die politiek van die tyd in ’n erg diskriminerende same­lewing. Die outeur het hier grootgeword en die leser wéét, ten spyte van die ­fiksionele aan­bieding, dat die egtheid of ­lewensgetrouheid die boek belangrik maak. Rosa, die Chambers-egpaar, Auntie Latief, Mama Zila, Auntie Flowers .. .