Molao wa motheo o bolela hore o na le tokelo ya tlhahisoleseding.
a) tsebiso efe kapa efe e tshwerweng ke mmuso; le
Mmuso wa lehae o hlokeha ka molao ho fa setjhaba tlhahisoleseding e jwalo ka melawana, diqeto, metsotso ya kopano, IDP le diraporoto tsa tsamaiso ya tshebetso, hara direkoto tse ding. Motsamaisi wa masepala o jara boikarabelo ba ho hlokomela direkoto tse jwalo (karolo ya 32 ya Molao wa Motheo; karolo ya 117 ya the Municipal Systems Act Molao wa Mekgwatshebetso ya Masepala).
Ho etsahala eng haeba o hanelwa ka tlhahisoleseding? O ka sebedisa Molao wa Promotion of Access to Information (PAIA). Ya pele, Ngola o kope ditokomane. Empa ha o sa di fumane etsa kopo ya tlhahisoleseding ho PAIA. Diofisiri tsa masepala di hlokeha ho thusa batho ka ho ba fa diforomo tse loketseng tsa ho etsa kopo ya tlhahisoleseding di sebedisa PAIA le thuso efe kapa efe eo o e hlokang ho tlatsa kopo ya hao.
Haeba o sa dumellane le qeto ya ho hanela kopo ya hao ya tlhahisoleseding kapa o batla ho tseba hore hobaneng ho hlolehilwe ho o fa karabo, o ka etsa kopo lekgotleng la dinyewe, ya se bitswang “hlahlobisiso ya molao”. O tla hloka thuso ya mmuelli bakeng sa kopo ena. (Sheba Karolo ya 6 ya ho sebedisa makgotla a dinyewe)
Ka bomadimabe, tshebetso ya tsamaiso e tlasa PAIA ha e a tiya hobane ha ho na dikotlo tsa ho hloleha ho arabela kopo ya hao mme ha ho na mokgatlo wa ka ntle wa ho beha karabo ya mmuso wa lehae leihlo.
Hangata ditho tsa setjhaba di hloka nako le disebediswa ho latela tshebetso ena ebe ba fellwa ke tshepo. Le se etse jwalo! Haeba le na le mathata, iteanyeng le Khomishene ya Ditokelo tsa Botho ya AB the SA Human Rights Commission, Mosireletsi wa Setjhaba kapa mekgatlo eo e seng ya mmuso ya ditokelo tsa botho (diNGO) e jwalo ka the Freedom of Expression Institute (Institjhute ya Bolokolohi ba Ho bua (FXI) kapa the Open Democracy Advice Centre (Setsi sa Dikeletso tsa Demokerasi se Amohelang bohle) (ODAC).
The Constitution (Molao wa Motheo)