Julie | 2009 | Rosalind Franklin
Die dinge op die vlakte
Julie 17, 2009 in astronomie
Sleutelwoorde:astronomie, boogsekonde, SALT, salticam, suider afrikaanse groot teleskoop, sutherland, teleskoop
Dit is wat jy die week gesien het as jy doer onder gestaan het aan die voet van die groot oom: Die Suider Afrikaanse Groot Teleskoop (SALT) sowat 2o kilometer buite Sutherland, daar op die plato.
Maar shame ek het die bobbejane wat ek die vorige aand gesien het, wit van die sneeu so jammer gekry. Vir die mense voel ek eintlik mos nie veel nie.
Ek was al voorheen by die teleskoop, maar ek het nog nooit so bitter koud gekry nie. Ek daai stort (daar was nie 'n bad nie) so en dink, nee-nee, ek gaan maar my armpits deodorise want daar is geen manier wat ek kaal gaan verkeer nie. Toe slaap ek in my nagklere en nog klomp klere.
En jy kan naby die teleskoop kom, maar nie tot by hom nie, want die sneeu le te dik. Die aand en die more.
En die tweede dag kom die son uit en smelt die sneeu tjoef.
Baie sterre wat gesien kan word, bestaan lankal nie meer nie, maar die mens sien hul lig wat nou eers by die Aarde aankom.
Die rede hoekom Salt so ver kan sien, is omdat sy lensopening 10 m groot is. Hoe groter dié opening, hoe meer lig kan inkom.
Salt bestaan uit onder meer 'n ­primêre spieël met 91 seskantige segmente. Elkeen is geslyp op 'n spesifieke kromming om saam een spieël te vorm.
Hy het 'n baie goeie instrumentlading (payload) waarvan die beste die spektograaf is.
Een van Salt se besonderse kenmerke is dat dit tot op 'n boog­sekonde twee voorwerpe kan onderskei. 'n Mens kan met die blote oog teen sowat vier boogminute twee voorwerpe onderskei.
'n Boogsekonde is 'n 60ste van 'n boogminuut. 'n Boogminuut is 'n hoek van een 60ste van 'n graad. Boogsekondes het nie te doen met tyd nie, maar met die bitter klein hoeke waarteen Salt 'n skerp beeld kan kry – met die instrument genaamd Salticam.
Die Salt is wonderlik, hy kan ver sien, sommer baie ver. Om nie eens te praat van hoe hy operate nie. Ai.
Die primere spieel met sy komponente en die koepel-opening wat toe is. (deel in wit agter)
Besluit oor 'n lewe
Julie 9, 2009 in verhaal
Ek loer so skuins na die vrou in die hospitaalbed langs myne, want sy het die hele nag so kerm-kerm gele en slaap.
Shame. Maar sy het nie pyn nie, hoor ek.
Tussen haar en die verpleegsters wat 3 uur nog soos 'n klomp vinke gekwetter het, het ek nie eintlik geslaap nie. Is okay, ek slaap maar nou.
En soos die dae aangaan so hoor ek haar storie. Sy vertel dit aan vriende oor die telefoon en aan die baie mense wat haar besoek. Ek hoor dit alles.
Elke dag kom haar man 2 of 3 keer kuier. Hulle is al 51 jaar getroud. Ek kan hoor en sien hoe lief is hulle vir mekaar. Die man gaan dit nie maak sonder haar nie, dink ek.
Sy wag net vir haar seun uit Londen, en dan sal sy besluit oor haar lewe. Die dag toe hy daar instap en sy huilend teen hom vasklou, toe weet ek, sy moet besluit.
Hulle moet praat. Ek trek my slippers aan en loop uit om hulle privaatheid te gee. Sit vir byna 'n uur lank buite in die snerpende koue. Kyk vir die mense.
Toe ek terugkom het hulle klaar gepraat.
Die volgende dag se sy vir 'n vriendin sy gaan huistoe. "Ek weet dit is die einde van die pad. Ek het 'n goeie lewe gehad".
Hoe besluit 'n mens oor jou lewe? Ek kan my dit nie indink nie. Glad nie.
En toe ek na vyf dae loop, se ek vir haar dankie vir die saambly en sterkte vir die pad vorentoe. Ek sal aan haar dink.