Written by Chris van Wyk on 30/09/2018 . Posted in Chris van Wyk.
Wraak verkoop flieks
Hoe dink jy oor wraak?
Die verhaal van Haman en Mordegai
English translation: Motivation matters.docx
Ons lees in hoofstuk 3:
"'n Tyd daarna het koning Ahasveros vir Haman seun van Hammedata die Agagiet vereer en hom bevorder. Hy het hom oor al sy ander amptenare aangestel. Op bevel van die koning moes al die dienaars van die koning wat in die poort van sy paleis was, kniel en aan Haman eer bewys. Mordegai het egter nie gekniel en aan hom eer bewys nie."(Ester 3:1-2).
1. Hy was eersugtig
Haman duld dus geen teëspraak nie. Sy eergevoel maak hom uiters sensitief vir enige teenstand. Ons lees verder in hoofstuk 3:
"Toe Haman sien dat Mordegai nie kniel en aan hom eer bewys nie, was hy woedend." (Ester 3:5)
Nie net dit nie, Haman gaan heeltemal oorboord en wil alle Jode uitwis.
2. Haman wou volksmoord pleeg
Ons lees verder in hoofstuk 3:
"Hy het ook gehoor wat Mordegai se volksverband is, en dit was vir hom nie genoeg om vir Mordegai alleen dood te maak nie: Haman het na 'n manier gesoek om al die Jode, die volk van Mordegai, in die hele koninkryk van Ahasveros uit te roei." (Ester 3:6).
Agter dit alles sit sy wraakgedagtes weens 'n eeuelange vete sedert Saul se dae. Sy voorouer, die Amalekitiese koning Agag (Ester 3:1), is deur koning Saul, 'n Benjaminiet (Ester 2:5) soos Mordegai, doodgemaak (trouens, dit was eintlik Samuel – 1 Sam 15:33).
Haman laat nie gras onder sy voete groei nie, en gooi die Pur, dit is met die lot, om die maand te bepaal vir die volksmoord (Ester 3:7).
3. Haman het geen deernis met enigiemand behalwe met homself nie
Haman het geen deernis met enigiemand behalwe met homself nie. Ons lees aan die einde van hoofstuk 3:
Haman drink dus rustig saam met die koning terwyl 'n volksmoord beplan word.
En soos die verhaal verder verloop, sien ons dat sy hoogmoed en liefdeloosheid hom tot 'n val bring. Hy laat 'n galg bou vir Mordegai waaraan hy uiteindelik self hang (Ester 5:12-14).
Haman pleit tevergeefs om genade by die ete wat Ester reël om die koning oor sy bose planne in te lig. Die koning dink boonop Haman lê by Ester aan en tree met groot beslistheid op om Haman tereg te stel.
Haman dra die prys vir sy hoogmoed en wraakgierigheid. Sy eiendom word vir Ester gegee (Ester 8:1) en sy gee dit weer vir Mordegai (Ester 8:2). Selfs Haman se seuns word doodgemaak en hulle lyke opgehang om vrees by die nasies in te boesem (Ester 9:10,13).
4. Haman word die slagoffer van sy eie bose planne
Dit lei tot die kommentaar in hoofstuk 9 oor Haman se lewe dat hy die slagoffer geword het van sy eie bose plan:
"Haman het self die slagoffer geword van die bose plan wat hy teen die Jode beraam het. Hy en sy seuns is aan die galg opgehang." (Ester 9:25).
Dit is duidelik uit die boek dat Mordegai se liefde vir die Jode hom motiveer. Daaruit lei 'n mens ook sy liefde vir God self af. Mordegai wou hulle red. En God stel hom in staat om dit te doen.
Kom ons volg op dieselfde wyse die verhaal van Mordegai deur die boek.
1. Mordegai tree as voog vir Ester op
Ons lees in hoofstuk 2 dat Mordegai optree as voog vir Ester:
"In die stad Susan was daar 'n Jood met die naam Mordegai. Hy was uit die stam Benjamin en was 'n seun van Jaïr seun van Simi, seun van Kis. Hy was onder die ballinge wat saam met koning Jojagin van Juda uit Jerusalem weggevoer is deur koning Nebukadnesar van Babel. Mordegai het as voog opgetree vir Hadassa, dit is Ester, die dogter van sy oom, want sy was 'n weeskind. Dié meisie was mooi, sy was baie mooi. Ná die dood van haar pa en ma het Mordegai haar as dogter aangeneem." (Ester 2:5-7).
Mordegai was waarskynlik die vierde geslag in ballingskap, die nageslag van Kis wat saam met koning Jojagin uit Jerusalem weggevoer is. Hy was deel van die Jode wat agtergebly het in Babel toe van die Jode terug is na Jerusalem in 539 vC.
2. Mordegai mentor 'n weeskind in die moeilike tyd wat vir haar in die paleis voorlê
Mordegai mentor hierdie weeskind in die moeilike tyd wat vir haar in die paleis voorlê. Hy bly betrokke selfs van 'n afstand af. Ons lees verder in hoofstuk 2:
"Ester het nie haar volksverband en afkoms bekend gemaak nie, want Mordegai het haar belet om dit te doen. Mordegai het elke dag voor die voorhof van die vrouekwartiere heen en weer geloop om agter te kom hoe dit met Ester gaan en wat met haar gaan gebeur." (Ester 2:10-11).
3. Mordegai dra die koning se belange op die hart
Maar, dit is nie al nie. Reeds in hoofstuk 2 word vir ons vertel dat Mordegai nie net Ester se belange op sy hart dra nie. Hy dra ook die koning se belange op die hart en waarsku die koning dat daar 'n komplot is teen hom. Ons lees in hoofstuk 2:
Hierdie weldaad sou uiteindelik een van die draaipunte in die verhaal word, toe die koning agterkom dat Mordegai nie hiervoor beloon is nie, en dit tot die ironie gelei het dat Haman aan Mordegai moes eer betoon (Ester 5).
4. Mordegai kniel nie voor Haman nie
Daarby kniel Mordegai nie voor Haman nie, soos ons al gelees het in hoofstuk 3. Hoekom nie? Want as Jood mag hy net voor God kniel:
"Toe hulle dit dag vir dag vir hom vra, en hy hom nie aan hulle steur nie, het hulle dit vir Haman vertel, want hulle wou kyk of Mordegai sou volhard in sy houding. Hy het hulle naamlik laat verstaan dat hy 'n Jood is." (Ester 3:4).
En hy volhard daarin ten spyte van die gevaar daarvan soos ons later in hoofstuk 5 ook lees:
"Haman het dié dag bly en opgeruimd weggegaan, maar toe hy vir Mordegai in die poort van die paleis sien sit, en Mordegai staan weer nie op om aan hom eer te bewys nie, was hy woedend vir Mordegai." (Ester 5:9).
5. Mordegai treur oor die lot van die Jode
Die belangrikste is egter dat Mordegai treur oor die lot wat sy volk te beurt kan val. En hy doen dit publiek in solidariteit met die Jode wat oral saam getreur het. En hy maak seker dat Ester dit ook agter kom waar sy in die paleis die gevaar geloop het om die volk te vergeet. Ons lees in hoofstuk 4:
"Toe Mordegai hoor wat gebeur het, het hy sy klere geskeur en rouklere aangetrek en as op sy kop gegooi. Hy het deur die stad geloop en hard en bitterlik gekerm. So het hy tot by die poort van die paleis gegaan. Niemand kon met rouklere aan by die poort ingaan nie.In al die provinsies waar die besluit en die proklamasie van die koning bekend geword het, was daar groot smart onder die Jode. Hulle het gevas en gehuil en gekerm, en baie het rouklere aangetrek en in die as gaan lê." (Ester 4:1-3).
6. Mordegai gee vir Ester wyse leiding
Mordegai gee vir Ester wyse leiding wat haar potensiaal volledig ontsluit. Ons lees in hoofstuk 4 toe dit duidelik word dat Haman 'n volksmoord beplan, dat Mordegai vir Ester oproep om haar rol te speel in die voorkeur posisie wat sy in die paleis geniet:
7. Mordegai raak die volk se woordvoerder
Nadat Mordegai die proses aan die gang gesit het by Ester dat sy by die koning vir haar volk intree, en sy suksesvol is, raak hy die volk se woordvoerder wat namens hulle optree en prakties leiding neem. Ons lees in hoofstuk 8:
"Koning Ahasveros het toe vir koningin Ester en vir die Jood Mordegai gesê: "Kyk, ek het Haman se eiendom vir Ester gegee en hom laat ophang aan die galg omdat hy die Jode wou uitroei. Skryf julle dan nou maar wat julle goeddink aan die Jode. Skryf dit in my naam en verseël dit met my seëlring. 'n Proklamasie wat in die naam van die koning geskryf is en met sy seëlring verseël is, kan egter nie herroep word nie. Toe is die skrywers van die koning dadelik ontbied. Dit was op die drie en twintigste van die derde maand, die maand Siwan. Hulle het alles neergeskryf wat Mordegai die Jode, die verteenwoordigers van die koning, die goewerneurs en die leiers in die honderd sewe en twintig provinsies van Indië af tot by Kus wou beveel. Hulle het aan elke provinsie in sy eie skrif geskryf en aan elke volk in sy eie taal. Ook aan die Jode het hulle in hulle eie skrif en taal geskryf … sodat die Jode op dié bepaalde dag gereed kon wees om hulle op hulle vyande te wreek." (Ester 8:7-13).
8. Mordegai kry 'n gesag wat ontsag afdwing
Dit het Mordegai 'n ontsaglike gesag gegee. Almal het vir hom bang geraak, vanweë die wêreldwye invloed wat hy uitgeoefen het. Ons lees in hoofstuk 9:
"Die Jode het bymekaargekom in hulle stede in al die provinsies van koning Ahasveros om hulle te verdedig teen almal wat hulle ondergang soek. Niemand kon voor hulle standhou nie, al die volke was skrikbevange vir hulle. Al die leiers in die provinsies, die verteenwoordigers van die koning, die goewerneurs en die ander in diens van die koning het die Jode gesteun omdat hulle bang was vir Mordegai, want hy het 'n hoë posisie aan die hof beklee. Dit het deur al die provinsies bekend geword dat hierdie Mordegai al hoe meer mag gekry het." (Ester 9:2-4).
9. Mordegai wys ons wie God is
Mordegai wys ons daarmee wie God is. Nie net omdat die koning se gesag aan hom gegee is nie, maar omdat sy lewe deurskynend geraak het, en jy God kon raaksien in wat hy doen. En sy leiding raak deel van die geloofsgewoontes met die viering van die Purim-fees. Ons lees verder in hoofstuk 9:
"So het die Jode na aanleiding van Mordegai se brief aan hulle die gebruik waarmee hulle begin het, as 'n vaste gebruik aanvaar … Dit is waarom hierdie feesdae Purim genoem word, na die woord Pur. Na aanleiding van alles wat in daardie brief van Mordegai geskryf is en wat hulle self van die gebeure gesien en belewe het, het die Jode dit op hulle geneem en hulle en hulle nakomelinge en almal wat by hulle sou aansluit, onherroeplik verbind om voortaan elke jaar hierdie twee dae te vier. Dit moes telkens op die voorgeskrewe wyse en op die voorgeskrewe tyd plaasvind. Hierdie dae moes herdenk en gevier word in elke geslag en in elke familie, in elke provinsie en in elke stad. Hierdie dae van die Purim mag nie afgeskaf word onder die Jode nie en hulle nakomelinge mag nooit daarvan vergeet nie." (Ester 9:23-28).
10. Mordegai was hoog in aansien en gewild
Die kommentaar oor Mordegai se lewe was daarom gloeiend, hoog in aansien en gewild. Ons lees in hoofstuk 10:
"Hy was hoog in aansien by die Jode en gewild by al sy volksgenote. Hy het hom vir die welvaart van sy mense beywer en die veiligheid van al hulle nakomelinge verseker."(Ester 10:3).