Issue 3, 2011 Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe - Volume 8,
Volume 13 (2016) Volume 12 (2015) Volume 11 (2014) Volume 10 (2013) Volume 9 (2012) Volume 8 (2011) Volume 7 (2010) Volume 6 (2009) Volume 5 (2008) Volume 8,
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 1 –20 (2011)
Hierdie artikel bespreek die jeugroman Onderwêreld (2008) deur Fanie Viljoen as voorbeeld van &apos;n resente tematiese vernuwing in Afrikaanse jeuglektuur, naamlik die jeug se betrokkenheid by die kuberwêreld. Dié roman word eerstens bespreek as &apos;n jeugroman waarin die verhaal van die ontwikkeling van twee hoërskoolseuns as kuberkrakers ("hackers") vertel word deur onder andere &apos;n ingewikkelde proses van sosiale manipulasie ("social engineering"). Aandag word gegee aan die kenmerke van &apos;n jeugroman asook die fokus op die tipiese adolessente rebellie teen alle vorme van gesag, insluitende dié van sosiale instansies soos die skool en ouers. Die gevolge wat hierdie aksies en rebellie inhou, sluit aan by die proses van volwassewording wat kenmerkend is van die jeugroman en die Entwicklungsroman. Die roman word egter ook &apos;n parallel of metafoor vir die magstryd wat volgens Roberta Trites (2000) so tipies is van die meeste jeugromans. Die teoretiese insigte van onder andere Michel Foucault oor mag en gesagstrukture en Trites oor die toepassing van hierdie tema in jeugromans word aangewend om aan te dui hoe die titel, motto, intrige en verwysings na die wêreld van die kuberkraker in dié roman gelees kan word as &apos;n voorbeeld van die magstryd in jeugromans in die algemeen. Daar word ook verwys na The hacker&apos;s manifesto, die proses van sosiale manipulasie en die rol van aanlynkommunikasie in jeugromans. Die artikel wil aandui dat adolessente in die lees van jeugromans soos Onderwêreld altyd tot die besef sal kom dat hulle, ten spyte van watter mag hulle hulle ook al mag verbeel, onderworpe sal wees en beperk sal word deur die sosiale strukture waarbinne hulle beweeg.
This article discusses the recent development of thematic reference to cyberculture in Afrikaans literature with specific attention to the novel Onderwêreld (Underworld) by Fanie Viljoen. This novel, which won a prestigious silver medal for young adult (YA) novels in Afrikaans, depicts the development of two schoolboys as hackers, following an intricate process of social engineering, adolescent rebellion against social institutions, and betrayal by best friends. The consequences for these adolescents follow the pattern of typical coming-of-age novels. At the same time this novel is a parallel and metaphor for the power struggle which is so evident in YA novels. By using the title, motto, plot, structure and references to hacking and social engineering, the novel attracts a reading of Onderwêreld as thematic of the power struggle in YA novels in general. This article refers, inter alia, to the theories of Michel Foucault on the theme of power and repression and Roberta Trites&apos;s (2000) application of these themes in YA novels. Reference is also made to The hacker&apos;s manifesto, the process of social engineering and the role of online communities and cyberspace in YA novels.
Onderwêreld has as background and plot structure the world of hackers and hacking within the confines of a private school. In this novel Greg Owen, the head boy of the exclusive private school, befriends a new matric learner, Eckard Wilken. Eckard is the one who leads Greg into the mysterious world of the hacker and teaches him the elementary competencies of hacking, until Greg is a "newbie" no more and becomes a quite competent hacker himself. As the story unfolds, the activities of hacking become part of Greg&apos;s growing rebellion against the school system, the headmaster&apos;s dictatorship, his father&apos;s dominance and the manipulation he feels from institutions like the school and the megaworld of business, which is his father&apos;s domain and livelihood.
&apos;n Model van faktore wat die sukses van onderrigleer van tegnologiegebaseerde modules beïnvloed
Roelien Goede and
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 21 –62 (2011)
Dit wil voorkom asof daar groepe studente is wat meer probleme ondervind met die bemeestering van tegnologiegebaseerde modules as ander modules. Bestaande navorsing dui op spesifieke faktore wat sterk figureer in die sukses van onderrigleer van tegnologiegebaseerde onderwerpe. In bestaande navorsing word hierdie faktore egter geïsoleerd beskou en nie in alle gevalle empiries beoordeel nie. Die doel van die studie waarop hierdie artikel gebaseer is, was om &apos;n model van faktore wat die sukses van onderrigleer van tegnologiegebaseerde modules beïnvloed te ontwikkel. Daar is gebruik gemaak van gemengde navorsingsmetodes. &apos;n Literatuurstudie is onderneem om faktore wat moontlik &apos;n invloed op die sukses van onderrigleer van tegnologiegebaseerde modules het, te identifiseer. Interpretatiewe navorsing, deur middel van onderhoude en vraelyste, is hierna onderneem om die faktore wat uit die literatuur geïdentifiseer is, te verifieer en die model aan te vul. Nadat vraelyste deur studente voltooi is, is statistiese verwerking gedoen om die bydraes van die verskillende faktore in die model te toets. Die eindresultaat is &apos;n model van faktore wat die sukses van onderrigleer van tegnologiegebaseerde modules (soos toegepas op &apos;n rekenaarvaardigheidsmodule) beïnvloed. Die student se prestasie in die finale skooleksamen word aangedui as die faktor wat die grootste bydrae lewer. Naas skoolprestasie is voorkennis die volgende belangrikste faktor. Dit het verder geblyk dat manlike studente beter as vroulike studente in die rekenaarvaardigheidseksamen presteer. Studente wat wiskunde, natuurwetenskap, rekeningkunde of rekenaarstudie as hulle gunstelingvak gekies het, het beter in die eksamen presteer as studente wat tale of leervakke uitgesonder het. Studente wat meen dat hulle eendag rekenaarvaardigheid in hulle werk gaan gebruik, het beter as ander studente presteer. Studente met hoë rekenaar-angs het swakker in die eksamen presteer as dié met min rekenaar-angs. Laastens het selfoonbesit ook &apos;n beduidende invloed op die uitslag van die rekenaarvaardigheidseksamen gehad.
Gideon L. Strydom and
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 63 –94 (2011)
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 95 –121 (2011)
Hierdie artikel fokus op die revolusie wat reeds sedert 1990 wêreldwyd in die hoër onderwys aan die gang is. Ten eerste is die doel van die artikel die kartering van hierdie internasionale hoëronderwysrevolusie. Tweedens is die doel om die hoëronderwysrekonstruksie in Suid-Afrika te vergelyk met die internasionale hoëronderwysrevolusie en om rekenskap te gee van die Suid-Afrikaanse konteks. Laastens is die doel om die Suid-Afrikaanse situasie te oriënteer volgens die buitelandse ondervinding ten einde die pad vorentoe vir hoëronderwyshervorming in Suid-Afrika te bepaal. Ten aanvang word die maatskaplike aandrywers van die internasionale hoëronderwysrevolusie bespreek, naamlik die demografie, ekonomiese groei, ekonomiese transformasie, die neoliberale ekonomiese revolusie, die inligtings- en kommunikasietegnologierevolusie, en demokratisering. Dit word gevolg deur &apos;n bespreking van die fasette van die hoëronderwysrevolusie: massifikasie; kompetisie en differensiasie; verskuiwing ten opsigte van befondsing en die opkoms van privaat- en korporatiewe universiteite; veranderende verhoudinge tussen die universiteit en die staat, en tussen die universiteit en die industrie; die opkoms van &apos;n bestuurskultuur en demokratisering aan universiteite en die impak daarvan op die akademiese professie; internasionalisering; en veranderinge betreffende inhoud en metodes van universiteitsonderrig. Wanneer veranderinge in die hoër onderwys in Suid-Afrika beskou word teen die agtergrond van die wêreldrevolusie in die hoër onderwys die afgelope twintig jaar, blyk dit dat Suid-Afrika in die meeste gevalle &apos;n omgekeerde hiërargie van prioriteite as die buiteland het, in die teenoorgestelde rigting as die buiteland beweeg, agter geraak het by internasionale ontwikkelinge, en die foute van die buiteland herhaal of selfs verdiep. Daar word aangedui dat al hierdie tendense onwys binne kontekstuele eise is. Ten slotte word enkele aanbevelings ter regstelling van die situasie gemaak.
A higher education revolution is playing itself out worldwide in the post-1990 era, precipitated by the dawn of the knowledge economy (that is where the production of new knowledge has become the axial principle of economic organisation and growth) and where national competition in a globalised world underscores the centrality of the higher education project in national and international affairs. The aim of this article is threefold :
Die toeval van &apos;n tentwoning / Die metanarratief van die toeverlaat
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 122 –137 (2011)
In hierdie artikel word Helena Verbloem, die hoofkarakter in Ingrid Winterbach se Die boek van toeval en toeverlaat (2006), se verstrengeldheid in die taal van die toeverlaat vanuit &apos;n godsdienssosiologiese perspektief ondersoek. Die sosioloog Peter Berger verwys na die mens se soeke na betekenis en orde as instinkmatig. In die geskiedenis van die mens is godsdiens een van die mees algemene betekenisskeppende projekte. Soos wat die aanleer van &apos;n moedertaal deel is van die internalisasie wat gedurende primêre sosialisering moet plaasvind, so sou &apos;n mens die analogie kon maak dat &apos;n mens wat binne &apos;n sekere godsdiens opgevoed word, daardie godsdienstige diskoers as "moedertaal" aanleer. Op die oog af omarm Helena die taal van die toeval (onder andere in haar denke rondom evolusie), maar op &apos;n minder bewustelike vlak is sy steeds verstrengel in die godsdienstige diskoers, haar "moedertaal". Haar skulpe sou as simbool van haar soeke na betekenis en sin gesien kon word. Haar denke en spreke oor hierdie skulpe, en ook oor enkele godsdienstig-gelade begrippe soos die hel, die duiwel en sonde, dui op haar onvermoë om genees te word van godsdiens as "disease of language", soos Max Mueller daarna verwys.
Chance in a tent / The metanarrative of godly refuge
It is clear from the history of the concept of chance, or contingency, in Western philosophy that its original relevance lay in its status as the opposite of necessity. Some of its other opposites were the universal, the essential and the teleological. This status changed gradually, with contingency gaining a prominence that was due not only to post-Nietzschean philosophy, but also to mankind&apos;s confrontation with its own contingency during the previous century.
In Ingrid Winterbach&apos;s novel Die boek van toeval en toeverlaat (2006), as well as in the English translation, The book of happenstance (2008), chance is already given a place of prominence in the titles. In the Afrikaans title, however, the tension suggested between toeval (chance) and toeverlaat (refuge; specifically used to refer to godly refuge), fills chance with associations of insecurity and uncertainty. Among other things it is the realisation of these emotions that causes Helena Verbloem, the main character, to stay caught up in the metanarrative of godly refuge, despite her intellectual embracing of contingency. In this article I look at Helena&apos;s inability to escape from, or her unwilling and involuntary use of, the religious discourse from a religious sociological perspective in order to come to a better understanding of how Winterbach deals with "toeval en toeverlaat".
Die diagnostiese waarde van &apos;n Nederlandse woordeskattoets vir Afrikaanssprekende aanleerders
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 138 –167 (2011)
Binne die konteks van die algemeen aanvaarde stelling dat die woordeskat van die twee naverwante tale Nederlands en Afrikaans vir meer as 90 persent ooreenstem, word daar in hierdie artikel gekyk na &apos;n Nederlandse woordeskattoets (die Dubbele pregnante contextniveautest van Beheydt) wat aan Afrikaanssprekende studente gegee is. Die konstrukte woordeskat en woordeskatkennis soos wat dit binne die dissipline van tweedetaalonderrig verstaan word, word eers onder die loep geneem, waarna daar na &apos;n aantal bekende woordeskattoetse gekyk word. In die artikel word daar gevra hoe Afrikaanssprekendes se (produktiewe) kennis van die Nederlandse woordeskat getoets kan word en watter gevolgtrekkings oor die aard van sulke sprekers se kennis van die Nederlandse leksikon gemaak kan word. Hipoteses wat getoets word, is: (i) Afrikaanssprekendes beskik wel oor goeie en voldoende reseptiewe (passiewe) kennis van die Nederlandse woordeskat, maar oor bitter min produktiewe kennis. (ii) Afrikaanssprekendes beskik oor sowel breedte- as dieptekennis van die Nederlandse woordeskat. Die resultate van die toets het beide hierdie hipoteses as ongeldig bewys. Die vraag waarop &apos;n antwoord gesoek is, is: Watter hiate kan aangetoon word in studente se kennis van die Nederlandse leksikogrammatika? Uit &apos;n ontleding van die leksikale items wat getoets is, kom problematiese aspekte van die Nederlandse leksikon (vir Afrikaanssprekendes) na vore. Studente se breedte- asook hulle dieptekennis skiet tekort. Aspekte rakende die Nederlandse spellingsisteem, asook bepaalde grammatiese verskille tussen Nederlands en Afrikaans was duidelike struikelblokke.
"Spanner in die wat?" - Wopko Jensma en die mineurletterkunde van Deleuze en Guattari
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 168 –195 (2011)
Taalverskuiwing en taalhandhawing in die Afrikaanse gemeenskap : tendense en toekomsperspektiewe
Jaap Steyn and
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 196 –242 (2011)
Navorsing deur Schlemmer (2010) toon aan dat taalverskuiwing na Engels in &apos;n redelik groot mate by bruin Afrikaanssprekendes en in &apos;n geringer mate by wit Afrikaanssprekendes plaasvind. Ook is daar &apos;n groot toename in taalvermenging onder veral wit Afrikaanssprekendes, wat moontlik &apos;n gevaarteken vir Afrikaans is. In hierdie artikel word die faktore en tendense beskryf wat gelei het tot funksie- en statusverlies vir Afrikaans. Ook faktore wat taalverskuiwing bevorder en die verswakking van kragte wat taalverskuiwing kan teëwerk, word onder die loep geneem. Tendense en faktore wat destruktief is vir die voortbestaan van die taal, is globalisering, die staat se transformasiemaatreëls (soos regstellende aksie en verteenwoordigendheid), die owerheid se onverskillige houding teenoor inheemse tale, die disintegrasie van Afrikaner-nasionalisme, die negatiewe gevolge van &apos;n onverwerkte verlede en demografiese marginalisering. Daar is egter ook konstruktiewe faktore en tendense wat waarskynlik verhoed dat taalverskuiwing groter afmetings aanneem. Dit is die lewenskragtigheid en aantrekkingskrag van die Afrikaanse kultuur, die gehalte van Afrikaanse skole, die ontluikende verwerking van die verlede deur Afrikaners en optredes van die burgerlike samelewing, wat &apos;n mate van aktivisme en skepping van selfhelpinstellings insluit. Ook is daar obstruktiewe tendense wat positief of negatief kan ontwikkel, soos pogings om taalvermenging teen te gaan, die ontwikkeling van nuwe tegnologie en pogings om betrekkinge tussen wit en bruin Afrikaanssprekendes te verbeter. Taalhandhawing is daarop gerig om positiewe tendense positief te hou en obstruktiewe tendense in &apos;n positiewe rigting te laat ontwikkel, sodat die destruktiewe tendense en faktore gestuit of selfs omgekeer kan word. Ten slotte word twee moontlikhede vir die toekoms geskets. Die een kom neer op &apos;n voortsetting van &apos;n passiewe houding teenoor destruktiewe tendense en prosesse en die ander op die aanvaarding van verantwoordelikheid vir die behoud van die taal, wat aktivisme en selfhelpinstellings insluit waar die houding van die owerheid dit noodsaak.
Language shift and language maintenance in the Afrikaans community : trends and perspectives for the future
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 243 –279 (2011)
Wetenskap beklee &apos;n uiters belangrike plek in ons wêreld, wat besinning daaroor en pogings om dit te verbeter, verklaar. In hierdie artikel probeer ons rekenskap gee van belangrike aspekte wat in die beste moontlike wetenskap verreken moet word, en wat gebruik kan word om &apos;n meer aanvaarbare beoordelingstelsel aan die hand te doen. Ons vertrekpunt is wetenskapskritiek wat die wetenskap in die algemeen daarvan beskuldig dat dit met &apos;n verarmde voorstelling van die werklikheid waarmee dit besig is, werk. Ten einde die kritiek te kan plaas en begrond en verbeteringe te kan aanbeveel, word die volgende vyf pare teenstellende maar verbandhoudende begrippe geïdentifiseer en bespreek: navorsingsobjekte vs. werklikheid; subjek vs. mens; metode vs. denke; inligting vs. kennis; samelewing vs. gemeenskap. Ons wys in elke geval uit dat die beste moontlike wetenskap vereis dat hierdie begrippe as aanvullend verstaan moet word. Dit impliseer dat wetenskaplike denke en praktyk drastiese aanpassings sal moet ondergaan om die vereiste verryking te kan bewerkstellig.
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 280 –299 (2011)
Enige soort narratiewe film bied &apos;n besondere wêreld aan die kyker. Dit is &apos;n fiktiewe wêreld, op verskillende maniere verwyder van ons onmiddellike wêreld, maar wanneer &apos;n uitspraak oor &apos;n film se realisme gemaak word, kan dit slegs gedoen word deur die ooreenkoms tussen die film en die wêreld van die kyker in ag te neem. Hierdie artikel kyk na die implikasies wat film se fiktiewe status op die gesprek rondom realisme het en hou verder &apos;n plan voor waarvolgens daar sin gemaak kan word van &apos;n ontmoeting tussen fiktiewe en oënskynlik aktuele entiteite. Outentisiteit (authenticité) is &apos;n begrip wat in die werk van die filmdenker André Bazin voorkom. Dit is verwant aan realisme, maar betrek ook die produksieproses van die film, en in die lig van beide hierdie terme sal die huidige artikel die moontlikheid van outentieke voorstellings van die aktuele wêreld ondersoek deur onder andere ook te verwys na die herskepping van ware gebeure in die konteks van &apos;n fiktiewe teks. Who Framed Roger Rabbit, &apos;n film wat aan die kyker &apos;n wêreld voorhou wat sowel akteurs as tekenprente bevat waarin albei groepe karakters oënskynlik dieselfde soort bestaan voer (met ander woorde, in die film is hulle ewe werklik) sal gebruik word om begrippe soos moontlikheid, realisme en outentisiteit binne die konteks van hedendaagse filmtegnieke te ondersoek.
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 300 –325 (2011)
Professionele sport en groot internasionale sportbyeenkomste wek baie belangstelling by toeskouers. Ondernemings poog om hierdie belangstelling te benut vir reklame-doeleindes. Sommige ondernemings bestee honderde miljoene rande om as amptelike borge by groot sportbyeenkomste betrokke te raak. Ander ondernemings wend hulle tot alternatiewe bemarkingsmetodes sodat hulle die voordeel uit die sportbyeenkoms kan put sonder om enorme bedrae geld aan borgskappe te bestee. Dit gee aanleiding tot sluikreklame, waar &apos;n onderneming wat nie ?n amptelike borg is nie, die indruk probeer wek dat daar wel &apos;n verbintenis met die betrokke sportfederasie bestaan. Nie alle reklame tydens &apos;n groot sportbyeenkoms is egter onregmatig nie en &apos;n onderskeid moet getref word tussen sluikreklame, wat onregmatig is, en samelopende reklame, wat regmatig is. Daar is gevolglik spanning tussen sportfederasies wat, tesame met hulle borge, streng regulering van sluikreklame vereis en bemarkers wat op vrye mededinging aanspraak maak. Terwyl al hoe meer lande wetgewing uitvaardig om sluikreklame te bekamp, is die vraag of regulering inderdaad regverdigbaar is en indien wel, in watter mate regulering vereis word. Sluikreklame skend die regte op werfkrag, reputasie en identiteit van &apos;n sportfederasie. Sluikreklame is oneties en hou nadele vir sportfederasies en amptelike borge in. Dit hou ook breër ekonomiese nadele in. Hierdie nadele moet opgeweeg word teen die reg om vrylik aan ekonomiese aktiviteite deel te neem. Daar bestaan dus &apos;n behoefte om sluikreklame te bekamp sonder om regmatige bemarking aan bande te lê.
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 326 –344 (2011)
Van die belangrikste teoretiese beskouings oor die aard en funksie van straatname word in hierdie artikel van nader bekyk. Straatname toon &apos;n verbintenis met ruimte en semiotiek en vorm deel van die kollektiewe geheue van &apos;n samelewing. Net so belangrik is die politieke prosesse van naamgewing, veral wanneer dit kom by sowel die benoeming van straatname ter verering van historiese persoonlikhede en herdenking van uitstaande historiese gebeure as by die proses van die herbenoeming van reeds bestaande strate. Die uitwerking van herbenoeming op die menslike ervaring van ruimtes en as teken en bevestiging van bewindsverandering en die legitimiteit daarvan word hier as belangrik uitgemaak. Die eerste straatnaamverandering in Bloemfontein ná die bewindsaanvaarding van die ANC word as voorbeeld voorgehou, terwyl daar ook verwys word na naamsverandering in verskeie ander stede.
The nature and function of street names as illustrated by street-naming and street-name-changing
Name-changing in South Africa is ongoing in every province and at every level. Some of the important theoretical discussions on the nature and function of street names (odonyms) are more closely examined here: the connection between odonyms and views on the nature and functioning of space and semiotics; odonyms as part of collective consciousness; the nature of commemorative street names; the renaming of street names in terms of settling debts with the apartheid government and celebrating the new dispensation.
"Moetie rai gammattaal gebrykie" : die gebruik en waarde van &apos;n Tienerkaaps in gedrukte advertensies
Elvis Saal and
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 345 –371 (2011)
Adam Small het met sy gebruik van Kaaps in sy dramas en digbundels daarin geslaag om Kaapse Afrikaans as literêre skryftaal te vestig. In hierdie studie word aan die hand van Howard Giles se sogenaamde Kommunikasie-akkommodasieteorie (Communication Accommodation Theory) en Hoeken, Swanepoel, Saal en Jansen (2009) se teoretiese model oor boodskapvorme as gesprekstimulus ondersoek ingestel of &apos;n Tienerkaaps ook suksesvol as advertensietaal ingespan kan word in die gedrukte media. Die persepsies van Kaapse Afrikaanssprekende tieners oor die gebruik van hul Tienerkaaps in die gedrukte media is ondersoek aan die hand van twee tipes advertensies: &apos;n produkadvertensie (KitKat) en &apos;n advertensie oor MIV-toetsing. Vir elk van die twee tienertaaladvertensies is &apos;n ooreenstemmende Standaardafrikaanse advertensie geskep. Twee afsonderlike eksperimente is uitgevoer onder graad 10- en 11-leerders in Kaapstad vir die twee tipes advertensies. Die bevindinge van die studie dui daarop dat die gebruik van &apos;n Tienerkaaps in gedrukte advertensies positiewe reaksies ontlok by Kaapse Afrikaanse tieners, ongeag die aard van die boodskap. Nie net beskou die tieners die gebruik van hul tienertaal in die gedrukte advertensies as "gevaarlik"/"duidelik" ("cool") nie, maar hulle identifiseer ook beter met die spreker van Tienerkaaps en vind die spreker sosiaal aantreklik. Die gebruik van &apos;n Tienerkaaps in die advertensies dien ook as stimulus vir verdere gesprekvoering oor die advertensies.
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 372 –391 (2011)
Die Afrikaanse literatuur gee uitgebreide aandag aan die geskiedenis van die pioniers van Afrikaans. Die belangrike rol van die jong studente aan die destydse Victoria Kollege op Stellenbosch kry egter weinig aandag. In werklikheid het hulle &apos;n groot rol in die vestiging van Afrikaans as die onderrigtaal aan die Universiteit Stellenbosch gespeel. Studente het reeds in 1911 vir Hollands/Afrikaanse onderrig en eksamens en die stigting van &apos;n onafhanklike universiteit op Stellenbosch, wat toe nog net &apos;n idee was, gevra waar Hollands/Afrikaans tot sy volle reg sou kom. Dit is twee jaar voor die Raad en Senaat amptelik om &apos;n Hollands/Afrikaanse universiteit gevra het. Die ontwaking van &apos;n taalbesef by klein groepe studente, soortgelyk aan die Vlaamse Studentebeweging in België, dateer terug na so vroeg as 1875 en ontwikkel sistematies in die vyftig jaar daarna. Die stigting van &apos;n pro-Nederlandse taalvereniging, Ons Spreekuur, in 1895 en &apos;n pro-Afrikaanse Afrikaanse Taalvereniging (ATV) in 1907 weerspieël die betrokkenheid van die jong studente en hulle soeke na &apos;n eie identiteit en rol. Die feit dat die Nederlandse en Afrikaanse taalorganisasies in 1909 mekaar die hand reik in die stigting van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Taal en Lettere motiveer die studente om die eerste Studentetaalkonferensie van 6 tot 7 April 1911 op Stellenbosch te organiseer. Dit toon die rol van studente en oudstudente wat almal later sleutelrolle op Stellenbosch en in Suid-Afrika sou speel. Die huidige aanspraak dat Jannie Marais, die weldoener wat die stigting van &apos;n universiteit op Stellenbosch moontlik gemaak het, &apos;n ondersteuner van &apos;n tweetalige universiteit op Stellenbosch was, word weerlê deur &apos;n uiteensetting van sy rol in die taalbeweging.
Education in Stellenbosch during the 19th century took place predominantly in English. The Stellenbosch Gymnasium, founded in 1866 as a boys&apos; school, was granted the right to offer a BA degree and became a college of the University of the Cape of Good Hope in 1873. It was an examining body, not a teaching university. An arts department was added to the boys&apos; school in 1874-5, which became the Stellenbosch College, renamed Victoria College in 1887 to honour Queen Victoria&apos;s golden jubilee.
Leergesprekke in universiteitsklaskamers : &apos;n herwaardering
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 392 –410 (2011)
&apos;n Jungiaanse perspektief op die reekstekeninge van &apos;n seksueel mishandelde kind
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 411 –433 (2011)
&apos;n Groot aantal kinders is slagoffers van seksuele mishandeling. Hierdie slagoffers presenteer met &apos;n wye verskeidenheid biopsigososiale gevolge wat hulle sosiale en emosionele ontwikkeling strem. Dit impliseer dat terapeutiese hulpverlening vir hulle noodsaaklik is. Die studie behels &apos;n ondersoek na die potensiële psigiese helingsproses van &apos;n kind as gevolg van tekeninge wat sy tydens die terapeutiese proses gemaak het nadat sy aan die trauma van seksuele mishandeling blootgestel was. Die tekeninge is in &apos;n reeks gedoen en dit word vanuit die Jungiaanse paradigma verken, beskryf en verklaar. Volgens die Jungiaanse paradigma is die psige in staat om homself te heel indien die regte psigologiese klimaat bestaan, in hierdie geval die skep van &apos;n reeks prente in die teenwoordigheid van &apos;n terapeut. Die instrumentele gevallestudie is as navorsingsmetode benut, aangesien daar op slegs een respondent gefokus word om ondersoek in te stel na die impak van die toepassing van &apos;n intervensiemodel. Die gevallestudie as navorsingsmetode het sekere tekortkominge, soos byvoorbeeld min respondente en geen kontrolegroepe nie. Bevindinge kan gevolglik nie veralgemeen word nie. Daar is bevind dat die seksueel mishandelde kind se simptome in remissie was na die benutting van die reekstekeningmodel as intervensiemetode. Verskeie alternatiewe verklarings van die seksueel mishandelde kind se gedrag, soos byvoorbeeld verhoogde aandag, word ook bespreek.
Moedertaalgebaseerde tweetalige onderwys : &apos;n moontlike oplossing vir Suid-Afrika se geletterdheids- en syfervaardigheidsprobleme
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 434 –460 (2011)
Sistemiese evaluering en grondlyn-assessering van geletterdheid en syfervaardigheid vir graad 3 en graad 6 wat deur die Departement van Basiese Onderwys (DvBO) onderneem is, toon dat leerders in Suid-Afrika se geletterdheid en syfervaardigheid veel laer is as wat nodig is om hulle doeltreffend te laat leer en ontwikkel. Volgens die uitslae van die sistemiese evaluering het slegs nege persent van alle leerders in graad 3 en graad 6 die vereiste 50 persent behaal in die toetse wat in Februarie 2011 geskryf is. Kenners meen die probleem begin in die grondslagfase, waar leerders nie die basiese vaardighede bemeester nie, omdat baie min kinders onderrig in hul moedertaal ontvang. Dit het &apos;n groot uitwerking op leerders se vermoë om te leer lees en reken. Hierdie artikel ondersoek eerstens die waarde van moedertaalonderrig vir leerderprestasie teen die agtergrond van die lae vlak van geletterdheid en syfervaardigheid. Tweedens word die moontlikheid van moedertaalgebaseerde tweetalige onderwys (MTGTO) ondersoek as oplossing vir Suid-Afrika se lae geletterdheids- en syfervaardigheidsvlakke. Daar word kortliks gefokus op die waarde van Afrikatale vir geletterdheid en syfervaardigheid in die lig daarvan dat min vordering gemaak is om die status van dié tale te bevorder. Daarna volg &apos;n oorsig oor die huidige taal-in-onderwys-beleid (TiOB) en die tekortkominge daarvan wat bygedra het tot die hersiening van die Uitkomsgebaseerde Onderrig- (UGO-) skoolkurrikulum(wat nou vervang gaan word met CAPS). Dan volg &apos;n bespreking van die terugvoering op &apos;n vraelys wat deur &apos;n aantal kenners op die gebied van taalbeleid en -onderrig voltooi is. Op grond van die uitkomste van die empiriese ondersoek, en ondersteun deur die literatuurstudie, word MTGTO voorgestel as &apos;n moontlike oplossing vir die huidige lae vlakke van geletterdheid en syfervaardigheid.
"&apos;n Almanak van klippe" : laatwerk en Breyten Breytenbach se Die beginsel van stof (laat-verse, sprinkaanskaduwees, aandtekeninge)
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 461 –486 (2011)
Ondersoek na die impak van &apos;n akademiese geletterdheidsintervensie op eerstejaarstudente se akademiese taalvermoë
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 487 –506 (2011)
Die verband tussen vroeë apartheidsintellektualisering, Afrikanermusiekhistoriografie en die ontluiking van &apos;n apartheidsestetika in die toonkuns
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 8, pp 507 –526 (2011)
Epistemologiese afhanklikheid van Europese verwysingspunte kenmerk dikwels analitiese modelle van Suid-Afrikaanse kunsmusiek en kunsmusiekhistoriografie. &apos;n Tipiese voorbeeld is die beskrywing van Stefans Grové se musikale styl aan die hand van sy artistieke aangetrokkenheid tot die werk van J.S. Bach, Olivier Messiaen en Paul Hindemith (Muller en Walton 2006:3). Hierdie soort koestering van estetiese genealogieë wat sigself aanhoudend terugverbeel na Europa, veronderstel die noodwendigheid van &apos;n Europese paradigma vir Suid-Afrikaanse kunsmusiek. Meer nog: die Grové-voorbeeld illustreer die voortsetting van &apos;n nasionale program gerig deur sekere propagandistiese idees, die soort ideologiese vertrekpunte wat Afrikaners se "eie" ryk kultuurerfenis verhef tot dié van verligte (Europese) ras in "donker Afrika". In teenstelling met so &apos;n Eurosentriese (en problematiese) beskouing poog die teoretisering van Afrikanerkultuur in hierdie artikel om &apos;n kontekssensitiewe kultuurbegrip van Suid-Afrikaanse kunsmusiek in die 20ste eeu te formuleer. Die interpretatiewe raam wat hier geskep word, put uit &apos;n konstellasie verwante ideologieë wat krities gelees kan word uit kern historiografiese tekste en geselekteerde primêre dokumente in die argief van die komponis Arnold van Wyk.
Affiliations between early apartheid intellectualisation, Afrikaans music historiography and apartheid aesthetics : Western culture, Afrikaner nationalism and "O, Boereplaas"
One of the much-rehearsed models of self-explication characterising art music and historiography in South Africa is epistemologically rooted in Europe (Muller and Walton 2006:3). The tracing of aesthetic genealogies to Europe uncritically accepts certain strands of nationalist propaganda, including beliefs that declared Afrikaners to be Europeans in possession of a superior cultural and racial standing in "dark Africa". In contrast, the approach offered here will aim at a more nuanced construction of a broader 20th-century culture framed by a critical understanding of these ideologies as propelled by South African historiography.
Furnishing the Afrikaners with a (pre-) history rooted in antiquity constituted a pressingly urgent project for apartheid ideologues. Examples - unsurprisingly saturated with the language of Afrikaner nationalism - proliferate. Spies (1963:33) locates Afrikaner origins not in the 17th-century Cape, but in the Greek, Roman and Christian roots of Western civilisation. The tacit cultural implication of such an argument is profound: as a Western culture derived from antiquity, Afrikaner culture from the 17th to the 20th centuries could be expected to replicate European cultural and artistic patterns. Van der Westhuysen (1963:59) interestingly counterpoints Spies&apos;s argument with his suggestion that colonists were confronted by a rough "bodem" ("soil" or "virgin land") which had to be tamed and domesticated; there was little time, and even less cause, for artistic practice.