Betyds vir te laat …
By Rian Truter on September, Tuesday 25 2012 in 2012, Guest Posts, Life 6
Toe ek die onderstaande skrywe van prof Johann Coetzee lees, het ek net geweet ek móét dit met die lesers van Piesangs & Jellietots deel! Johann het dan ook goedgunstiglik ingestem dat ek dit in P&J kan plaas.
Een van ons vliegvriende sterf.
Vyfhonderd mense daag op by die begrafnis in Nelspruit. Ons vlieg van oral om die laaste eer te bewys op ’n Donderdagmiddag.
Ons is almal net–betyds-om-te-laat-te-wees. Maar, ons is moreel en hartseer daar om sy familie te omhels en om met mekaar te gesels.
Terwyl ek om my kyk in die kerk, merk ek ’n 100 van my vriende wat topposte beklee en almal buitengewoon besig is. Meteens tref dit my dat almal ’n dag in hulle dagboek kon vind om by ’n dooie mens te kom kuier. Tog hartseer dat ons nie ’n uur vir mekaar kan afknyp terwyl ons lewe nie!
Wat help hierdie onbekwame spoed in die versugting na versameling, eervolle betrokkenheid, produktiewe bydrae, ens. ens. Vanwaar kom die dissipline om met beredeneerde prysgawe en kompromie tyd te vat om juis die mense te besoek en te geniet vir wie jy lief is en om die dinge te doen wat jy verkies, maar so tipies verwaarloos.
Wanneer ruil jy die begrafnis in op die bazaar? Wanneer laas het jy van jou pelle gebel, ’n afspraak gemaak en gewoon net gaan kuier sonder agenda?
Wanneer laas het jy vir van jou maats met die hand (en met ink) ’n brief geskryf?
Ek was dankbaar ek was by die begrafnis, maar intens skaam en skuldig oor die lewe saam wat ons so verskraal en verwaarloos het.
Uit: Van Doerietyd tot Netnou deur Johann Coetzee
I held a moment in my hand, brilliant as a star, fragile as a flower, a tiny sliver of one hour. I dripped it carelessly, Ah! I didn’t know, I held opportunity. – Hazel Lee
Haraka Haraka haina Baraka … (Swahili) If you don’t have time to do it right, how will you find time to do it over?
Yesterday is but today’s memory and tomorrow is today’s dream. – Kahlil Gibran
Nico Koopman se ABC vir onderwys
By Rian Truter on October, Thursday 20 2011 in 2011, Education, Guest Posts 4
Last week I was privileged to attend the inauguration of the new multipurpose activity centre of DF Malan High School.
For me, as a previous principal, it was a special moment because it just again underlined the fact that dreams can come true. All it takes is hard work and people with a vision to make things happen. Some may even say money! But even this obstacle can be overcome as long as the previous two is present.
Being part of such an auspicious occasion can easily influence one’s judgment and vision concerning the purpose of education. Sitting there and looking at all the splendor and grandeur you can start thinking this is what education is all about.
Prof Nico Koopman, dean of the Faculty of Theology of Stellenbosch University, was the guest speaker and I felt that his speech must reach more teachers and pupils than only those present at the function.
He kindly agreed that I may share his speech with you.
Skole, kolleges, universiteite en ander opvoedkundige instansies poog om hul leerders die ABC te leer.
1. A verwys na Athene, spesifiek na die filosowe Sokrates, Plato en Aristoteles wat die doel van opvoeding as karaktervorming beskryf. Deuteronomium 6 vertel van waardes wat ingeskerp moet word by ons leerders. Hierdie inskerp en ingravering is wat karakter vorm. Mooi waardes is ingegraveer by die mens van goeie karakter. Mense met karakter beliggaam dus waardes. Hulle leef met deugde. Deugde is beliggaamde waardes. Deugde is die neiging en predisposisie om in ooreenstemming met die goeie te leef, te kies en te handel.
Die vier deugde wat die filosowe van Athene geformuleer het, is geregtigheid, wysheid, matigheid/selfbeheersing en moed/krag/geduld. Die Christelike teologie het drie deugde bygevoeg naamlik geloof wat nee sê vir angs en ja vir gebondenheid; hoop wat nee sê vir swartgalligheid en ja vir vreugde; liefde wat nee sê vir lelikheid en ja vir lieflikheid. Sonder hierdie deugde kan goeie samelewings nie gebou word nie.
2. B verwys na die Berlyn-model van opvoeding. Die Berlyn-model verwys na denkers soos die teoloog Friedrich Schleiermacher van die Humboldt Universiteit in Berlyn. Hulle het intellektuele denke beklemtoon. Jy moet sake ontleed en jy moet te midde van ‘n warboel van inligting en idees sistematiseer en orde skep. Hierdie model wil graag sien dat leerders denkende mense is. Mense wat besef hoe kompleks die lewe is. Mense wat weet als is nie net eenduidig sleg of eenduidig goed nie. Ons funksioneer meermale met grys gebiede. Denkers sê byvoorbeeld nie maar net als is sleg in Suid-Afrika, of als is goed in Suid-Afrika nie. Hulle weet daar is mooi dinge in ons land, maar daar is ook nog baie lelike dinge wat ons moet afbreek. In die liefdesgebod (Matteus 22) roep die Here ons op om Hom lief te hê ook met ons hele verstand.
3. Die C-model verwys na Cross Roads. Cross Roads is ‘n informele nedersetting in die Kaap. Daar ervaar mense honger, dakloosheid, naaktheid, swaarkry. Opvoeding wil mense vorm wie se harte uitgaan na hulle in nood, mense wat hul talente en gawes en kwalifikasies gebruik om andere in nood by te staan. In Matteus 25 sê die Here Jesus mos juis dat ons diens aan Hom verrig as ons noodlydende mense bystaan, en dat ons Hom in die steek laat as ons noodlydendes in die steek laat.
Hierdie boodskap van professor Koopman het my weer opnuut laat nadink oor die ware ABC van opvoeding en onderrig.
Whatever is good to know is difficult to learn. – Greek Proverb
Intelligence plus character–that is the goal of true education. – Martin Luther King Jr
When asked how much educated men were superior to those uneducated, Aristotle answered, ‘As much as the living are to the dead.’ – Diogenes Laetius
Ou Ryperd – baie meer as net ‘n liedjie!
By Rian Truter on October, Tuesday 11 2011 in 2011, Education, Guest Posts 2
Nina leer by die perde van die Noord-Kaap.
Nina Joubert is hierdie week die gasskrywer op Piesangs & Jellietots. Nina swot, na drie jaar se praktiese onderwys, tans Hons B.Ed aan die Universiteit Stellenbosch.
Ek het onlangs die voorreg gehad om by oom Barrie Burger, die Horse Whisperer van die Noord-Kaap, te gaan kers opsteek oor die leer van perde.
My liefde vir perde kom al van kleins af. Vandat my naamgenoot ouma vir my perdeprentjies aangedra het as hulle vir ons kom kuier het. Hierdie liefde loop hand-aan-hand met my liefde vir kinders. Dit was dus baie maklik om die ooreenkomste in hierdie twee passies in my lewe raak te sien.
Oom Barrie het uit sy ondervinding verskeie stappe ontwikkel om ‘n perd suksesvol te leer, sonder die alombekende inbreek van ‘n perd. Hy het gevind dat daar vier fisiese ruimtes is waarin ‘n perd geleer moet word.
Eerste aan die beurt is die stal, waar die perd verskeie opdragte en vaardighede (ongeveer 24) moet aanleer. Elk van hierdie opdragte en vaardighede moet die perd 100% kan uitvoer voordat die perd na die tweede ruimte, naamlik die paddock, geneem kan word. Die paddock is ‘n ruimte wat direk aan die stal grens. Die derde ruimte is die ring, waarna die vierde ruimte, die rybaan, volg. Binne elkeen van hierdie ruimtes moet die perd al die opdragte en vaardighede wat vir hom oorspronklik in die stal geleer is, perfek kan doen, voor hy na die volgende ruimte kan vorder.
Nou hoe korreleer al hierdie perdekennis met kinders? Baie eenvoudig.
Ek voel baie sterk dat ‘n kind geleer moet word in die stal van die lewe naamlik hul ouerhuis. ‘n Ma en pa wat duidelik grense stel, maar steeds hul kinders met liefde en respek behandel kan hul kinders ‘n standvastige grondslag gee. ‘n Grondslag wat baie handig te pas kom wanneer hulle kinders situasies, en die soms potensieel gevaarlike lewe daarbuite, suksesvol en met goeie oordeel moet aanpak.
Stel reëls saam wat gebreek kan word, het oom Barrie ons geleer. ‘n Reël kan verander word, maar ‘n gebroke kind is baie moeiliker om heel te maak. ‘n Ouer het ‘n veel langer lys van opdragte en vaardighede wat hulle vir hul kinders moet leer, as die skamele 24 wat ‘n perd moet leer. En elkeen van die lewenslesse wat in die huis geleer word, sal die kind help om ‘n volwaardige volwassene te wees.
Nadat ‘n perd deur al vier ruimtes geneem is, en als suksesvol kan doen, sal die perd nooit onwillig of bang wees om na sy stal toe te gaan, of by sy staldeur vassteek en weier om binne te gaan nie. Hoekom is dit dan so moeilik vir tieners en ander jongmense om hul maats huis toe te neem en daar saam te kuier in plaas van by ‘n inkopiesentrum of op straat? Hoekom is daar soveel jong studente of eerstejaars wat heeltemal die pad byster raak op universiteit of kollege? Hoekom is die gedrag van tieners soms so totaal ongemanierd en onvanpas? Hoekom kry mens selde hedendaagse kinders wat goeie maniere openbaar, of net ‘n eenvoudige asseblief of dankie gebruik wanneer ‘n kelner vir hulle hul bestelling bring?
‘n Perd is ‘n gevoelsdier wat met sy hele lyf vir jou kan skree wanneer iets nie reg is nie. Dit als sonder dat een enkele geluid hoorbaar is. Dit is een van die hoofredes hoekom mens ‘n perd op ‘n konstante basis sal prys wanneer die perd iets reg doen. ‘n Perd is ook ‘n dier wat hoogs sensitief is vir enige gemoedstoestand. Dis hoekom hulle so vinnig leer wanneer jy vir hulle positiewe aandag gee wanneer hulle iets suksesvol uitvoer. Make every situation a intentional learning experience instead of an accidental one.
Ongelukkig is dit soveel makliker vir sommige ouers om krities te wees en hul kinders te dryf tot hoogtes wat hulle dalk nooit self kon bereik nie. “Ouers, word wakker. Julle kinders soek liefde en begrip. Kritiek het ‘n plek, maar moet altyd lei tot positiewe gedrag en gevolge!”
Ek kan soveel van die uitdagende – en probleemgedrag wat onderwysers in die skool ondervind, terugtrek na hul stal of ouerhuis toe. Ons is so geneig om die wrede wêreld die skuld te gee vir ons kinders se probleme bv. TV, internet, sosiale netwerke (bv. Facebook), slegte maats of moeilike omstandighede.
Ek is egter vas oortuig dat wanneer die verhouding met ma en pa goed is en daar standvastige verhoudinge in die ouerhuis is, vele toekomstige probleme voorkom kan word.
Horses and children, I often think, have a lot of the good sense there is in the world. – Josephine Demott Robinson
All I pay my psychiatrist is the cost of feed and hay, and he’ll listen to me any day. – Author Unknown