Mungo Park - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
Mungo Park (11 September 1771 - 1806) was 'n Skotse geneesheer en ontdekkingsreisiger van die Afrika-kontinent wat ondersoeke in die Niger-gebied namens die British African Association bygedra het om groot gebiede oop te maak vir handel en kolonisasie. Sy uitbuiting het ikonies geword onder ontdekkingsreisigers van Afrika, maar hoewel min twyfel aan sy moed en sy vasberadenheid om te trap waar geen Europeër te lande gekom het nie, was sy reputasie onder Afrikane as 'n 'genadeloos moordenaar'.1 Sy loopbaan was in die konteks van die vroeë dae van die Europese Scramble for Africa toe die Afrika-kontinent grotendeels onbekend was. Afrika was ook 'n potensiële mark en geleentheid vir imperiale uitbreiding, maar was die grootste uitdaging om die wêreldwye kennis uit te brei, en was dit 'n 'fokuspunt vir die verbeeldingryke verbeeldings van Europa'.2 Park is aan sy laaste ekspedisie in 1806 oorlede. Enersyds het sy nalatenskap bygedra tot uitbuiting en koloniale oorheersing, andersyds het dit ook gehelp om Afrika binne die groter ekonomiese en kulturele konteks te integreer, "vir beter of slegter, in 'n algemene 'n stelsel van kennis en 'n wêreldstelsel van ekonomie. "3 Verkenning van die Nigerriviergebied was veral belangrik omdat die rivier die vervoer en die Europese nedersetting Wes-Afrika sou help, bekend vir sy goudafsettings en die handel in goud en edelstene.
Titel illustrasie van Reisen in Sentraal-Afrika - von Mungo Park bis auf Dr. Barth u. Dr Vogel (1859)
Mungo Park is in Selkirkshire in Foulshiels op die Yarrow, naby Selkirk, op 'n huurderplaas gebore wat sy pa van die hertog van Buccleuch verhuur het. Hy was die sewende in 'n gesin van dertien. Alhoewel huurderboere die parke betreklik goedgesind was, kon hulle betaal dat Park 'n goeie opvoeding gehad het, en die pa van Park het gesterf en het eiendom ter waarde van £ 3,000 gelos.
Park is tuis opgelei voordat hy die grammatikaskool in Selkirk besoek het, en toe op die ouderdom van 14 'n vakleerlingskap by 'n chirurg genaamd Thomas Anderson in Selkirk gehad. Tydens sy vakleerlingskap het hy met Anderson se seun Alexander bevriend geraak en kennis gemaak met sy dogter Allison, wat later sy vrou sou word. In Oktober 1788 het Park aan die Universiteit van Edinburgh begin en vier sessies bygewoon om medisyne en plantkunde te bestudeer. Tydens sy universiteitstyd het hy 'n jaar in die natuurhistoriese kursus van prof John Walker deurgebring. Nadat hy sy studies voltooi het, was hy 'n somer in die Skotse hooglande met botaniese veldwerk saam met sy swaer, James Dickson. Dickson was 'n plantkundige wat sy loopbaan as tuinier en saadhandelaar in Covent Garden begin het. In 1788 het hy en Sir Joseph Banks, beroemd vir die rol as James Cook se wetenskaplike adviseur oor die wêreldreis van 1768-71, die Londense Linnean Society gestig. In Januarie 1793 voltooi Park sy mediese opleiding deur 'n mondelinge eksamen aan die College of Surgeons in Londen te slaag. Op grond van 'n aanbeveling van Banks, wie se bewonderingsreise hy bewonder het, het hy die pos van assistentchirurg aan boord van die skip in die Oos-Indiese Worcester verwerf. Die Worcester vaar in Februarie 1793 na Benkulen in Sumatra.
Benewens 'n opregte belangstelling in eksplorasie, stel McLynn voor dat so 'n onderneming aan iemand van Park se beskeie sosiale status 'n geleentheid gegee het om 'vinnig in die wêreld te styg'; 'In 'n sekere mate het hy ook 'n ... beginsel uitgeoefen met betrekking tot ... verkenning dat die invul van die groot wit ruimte op die kaart mans van nederige oorsprong vinnig in die wêreld kon opstaan'. Aan die een kant was Park 'geen proletariese' nie, maar aan die ander kant 'as die sewende kind van twaalf kinders in 'n middelklasgesin met beperkte omstandighede, was hy bewus daarvan dat hy hard moes werk vir wêreldse sukses.' 4By sy terugkeer in 1793 hou Park 'n lesing waarin agt nuwe Sumatraanse visse aan die Linnaean Society beskryf word. Hy het ook verskillende seldsame Sumatraanplante aan Banks aangebied.
Uitsig oor Kamalia in die land van Mandingo, Afrika vanaf: Mungo Park: Reise in die binnelandse distrikte van Afrika
Die African Association
In 1794 het Park sy dienste aan die African Association aangebied, waarna hy op soek was na 'n opvolger van majoor Daniel Houghton, wat in 1790 uitgestuur is om die loop van die Niger te ontdek en in die Sahara dood is. Banks was 'n stigterslid van die Vereniging, wat in 1788 gestig is om 'kennis' van Afrika te vermeerder en 'ryk, of eerder ryker' te word. McLynn meen dat dit belangrik is dat die samelewing in dieselfde jaar ontstaan ​​het as die Botany Bay-landings, wat gelyk het as Afrika as 'die natuur se laaste groot twyfel' in 'n tyd toe 'meer bekend was oor Arktiese Noord' as ongeveer 100 kilometer binnelands van die slawe forte van die Goudkus ' 5. Weereens ondersteun deur Sir Joseph Banks, is Park gekies. Met 'n jaarlikse salaris van 271 pond per jaar het hy die opdrag gekry om so ver as moontlik in die Nigerrivier te reis en dan via Gambië te vertrek. Hy het oor sy motief geskryf en gesê: 'Ek het 'n hartstogtelike begeerte gehad om die produksies van 'n land wat so min bekend was, te ondersoek en om eksperimenteel vertroud te raak met die lewenswyse en karakter van die inboorlinge.' 6
Op 21 Junie 1795 bereik hy die Gambia-rivier en klim die rivier 200 myl op na 'n Britse handelsstasie met die naam Pisania. Op 2 Desember het hy saam met twee plaaslike gidse begin met die onbekende binneland. Hy het die roete gekies wat oor die boonste Senegal-bekken en deur die semi-woestyngebied van Kaarta gaan. Die reis was vol probleme, en by Ludamar is hy vier maande in die tronk deur die plaaslike hoof gevange geneem. Hy het op 1 Julie 1796 alleen en sonder niks sy perd en 'n sakpas gekeer nie, en op die 21ste van dieselfde maand bereik die lang gesogte Niger by Segu, die eerste Europeër wat dit gedoen het. Famous, toe hy 'die eerste keer die Niger geklap het', het hy aan die Koning van die Bambara gesê dat hy ''n lang afstand gekom het deur baie gevare net om dit te aanskou' wat die reaksie uitgelok het of sy eie land geen riviere het nie, dat hy moes sulke swaarkry verduur as die meeste riviere baie dieselfde lyk. 7. Hy het die rivier stroomaf 80 myl na Silla gevolg, waar hy verplig was om terug te keer sonder die hulpbronne om verder te gaan. Op sy terugreis, wat op 30 Julie begin is, het hy 'n roete meer na die suide geneem as wat oorspronklik gevolg is, terwyl hy naby die Niger tot by Bamako gehou het en sodoende sy koers vir ongeveer 300 kilometer afgelê het. By Kamalia het hy siek geword en sy lewe verskuldig aan die vriendelikheid van 'n man in wie se huis hy sewe maande gewoon het. Uiteindelik bereik hy Pisania weer op 10 Junie 1797, en keer op 22 Desember na Amerika na Skotland. Hy is as dood gedink, en sy terugkeer huis toe met die nuus van die ontdekking van die Niger het groot publieke entoesiasme ontlok. 'N Verslag van sy reis is deur Bryan Edwards vir die African Association opgestel, en sy eie gedetailleerde vertelling het in 1799 verskyn Reise binne die binneland van Afrika. Dit was buitengewoon gewild, het sedertdien in druk gebly en is ook aanlyn beskikbaar in Project Gutenberg. Hy bedank 'die Groot heerser oor alle dinge' vir sy sukses met die bereiking van die Niger. 8.
Park en sy houding teenoor Afrikane
Dit lyk asof Park in die beginfase van sy reis 'goed gevaar het met die Afrikane wat hy ontmoet het'. Hy het egter nie van die Arabiese Tuareg gehou nie, omdat hy beskou het dat hulle barbaars nie 'n 'vonk van menslikheid' het nie. Dit wil voorkom asof hy aansienlike vyandigheid teenoor hulle getoon het, en hy het geskiet op almal wat hy gedink het dreigend gelyk het. Heinrich Barth, wat later Timboektoe bereik het, was besig met verhale van 'daardie Christenreisiger, Mungo Park, wat ongeveer 50 jaar gelede in die Niger aangekom het en blykbaar nêrens verskyn het nie, tot die konsternasie van die inboorlinge' wie se beleid dit was om te skiet op iemand wat hom met 'n dreigende houding genader het ', en sommige doodgemaak het. 9
Tussen die reise
Kaart van Nigerrivier met Nigerrivierbak in groen
Hy vestig hom op Foulshiels, en in Augustus 1799 trou Park met Allison, dogter van sy ou meester, Thomas Anderson. Banks wou hom insluit in 'n ekspedisie om Australië te verken, maar sy vrou wou nie hieraan dink nie en Park het die aanbod van die hand gewys, wat hom van sy voormalige beskermheer vervreem het. Park verhuis na Peebles, waar hy as dokter praktiseer en in 1799 ook as chirurg gekwalifiseer het. In 1893 word die African Association hom egter gevra om 'die volledige loop van die Niger' in kaart te bring 10. Alison was egter teengestaan, maar hierdie keer was die salaris aantrekliker (vyf duisend vir uitgawes en duisend per jaar) en het hy homself begin voorberei deur Arabies te studeer. Sy onderwyser was Sidi Ambak Bubi, 'n boorling van Mogador, wie se gedrag beide mense van Peebles geamuseerd en ontstel het. In Mei 1804 keer Park terug na Foulshiels, waar hy kennis maak met Sir Walter Scott, wat destyds naby Ashesteil woon, met wie hy spoedig vriendelik geword het. In September is hy na Londen ontbied om met die nuwe ekspedisie te vertrek; hy laat Scott met die hoopvolle spreekwoord op sy lippe, "Freits (teken) volg die wat na hulle kyk." Park het destyds die teorie aangeneem dat die Niger en die Kongo een is, en in 'n memorandum wat opgestel is voordat hy Brittanje verlaat het, het hy geskryf: "My hoop om deur die Kongo terug te keer, is nie heeltemal spoggerig nie." 11
Hy vaar op 31 Januarie 1805 van Portsmouth na The Gambia en kry 'n kommissaris as hoof van die regeringsekspedisie. Alexander Anderson, sy swaer, was tweede in bevel en aan hom is 'n luitenant toegeken. George Scott, 'n mede-grensdraer, was tekenaar, en die party het vier of vyf kunstenaars ingesluit. By Goree (destyds in die Britse besetting) is Park vergesel deur luitenant Martyn, R.A., 35 private en twee seelui. Die ekspedisie het die Niger eers in die middel van Augustus bereik, toe slegs elf Europeërs lewendig was; die res het geswig onder koors of dysenterie. Van Bamako af is die reis na Segu met kano gemaak. Nadat hy die plaaslike heerser toestemming gekry het om voort te gaan, by Sansandig, 'n entjie onder Segu, maak Park gereed vir sy reis in die nog onbekende deel van die rivier. Park, aangehelp deur een soldaat, die enigste wat oorbly, kon twee kano's omskep in een redelik goeie boot, 40 voet lank en 6 voet breed. Dit het hy H.M. die skoener "Joliba" (die inheemse naam vir die Niger), en daarin, saam met die oorlewende lede van sy party, het hy op 19 November stroom afgevaar. Op Sansandig, op 28 Oktober, is Anderson dood, en in hom het Park die enigste verloor lid van die party - behalwe Scott, reeds dood - "wat van werklike nut was." Diegene wat die 'Joliba' betrek het, was Park, Martyn, drie Europese soldate (een mal), 'n gids en drie slawe. Voor sy vertrek het Park aan Isaaco, 'n Mandingo-gids wat tot dusver saam met hom was, aan briewe gegee om terug te keer na Gambië vir die versending na Brittanje. Die gees waarmee Park die laaste fase van sy onderneming begin het, word goed geïllustreer deur sy brief aan die hoof van die koloniale kantoor waarin hy gesê het dat hy bereid was om te sterf op grond van sy missie om die bron van die Niger op te spoor; 'Ek sal,' het hy geskryf, 'met die vaste resolusie na die ooste vertrek om die beëindiging van die Niger te ontdek of om te vergaan in die poging. Alhoewel al die Europeërs wat by my is, moet sterf, en alhoewel ek myself half dood was, Ek sou nog steeds volhard, en as ek nie die doel van my reis kon slaag nie, sou ek ten minste aan die Niger sterf. ' 12
Aan sy vrou het hy geskryf dat hy van voorneme was om nêrens te stop of te land voordat hy die kus bereik het nie, waar hy na verwagting aan die einde van Januarie 1806 sou aankom. Dit was die laaste kommunikasie wat van Park ontvang is, en niks meer van die party gehoor is nie berigte van rampe het die nedersettings in Gambië bereik. Uiteindelik het die Britse regering Isaaco betrek om na die Niger te gaan om die ontdekkingsreisiger se lot te bepaal. Op Sansandig het Isaaco die gids gevind wat met Park afgegaan het, en die wesenlike akkuraatheid van die verhaal wat hy vertel het, is later bevestig deur die ondersoeke van Hugh Clapperton en Richard Lander. Hierdie gids (Amadi) het gesê dat die kano van Park van die rivier af na Yauri afkom, waar hy (die gids) beland het. In hierdie lang reis van ongeveer 1000 myl het Park, wat baie voorsien het, vasgehou aan sy resolusie om van die inboorlinge afstand te hou. Onder Jenné kom Timboektoe, en op verskillende plekke kom die inboorlinge in kano's uit en val sy boot aan. Hierdie aanvalle is almal afgeweer; Park en sy party het baie vuurwapens en ammunisie gehad, en die inboorlinge het niks gehad nie. Die boot het ook die talle gevare by die navigasie na 'n onbekende stroom met baie stroomversnellings ontsnap - Park het die 'Joliba' gebou sodat dit net 'n voet water trek. Maar by die Bussa-stroomversnellings, nie ver onder Yauri nie, het die boot op 'n rots geslaan en vinnig gebly. Op die oewer was vyandige inboorlinge versamel, wat die party met pyl en boog aangeval en spiese gegooi het. Hul posisie was onhoudbaar, Park, Martyn en die twee soldate wat nog oorleef het, spring in die rivier en verdrink. Die enigste oorlewende was een van die slawe, van wie die verhaal van die finale toneel verkry is. Isaaco, en later Lander, het sommige van die gevolge van Park verkry, maar sy dagboek is nooit teruggevind nie. In 1827 beland sy tweede seun, Thomas, aan die Guinee-kus met die doel om na Bussa te gaan, waar hy gedink het dat sy vader as gevangene aangehou kan word, maar nadat hy 'n klein entjie binneland binnegedring het, is hy aan koors oorlede.
Een van die direkte afstammelinge van Park is die Kanadese skrywer (van Skotse afstamming), professor Andrew Price-Smith, wat breedvoerig oor gesondheids- en ontwikkelingskwessies in Suider-Afrika gepubliseer het.
Reise in die binnelandse distrikte van Afrika: uitgevoer in die jare 1795, 1796 en 1797. Hierdie boek, wat die eerste keer in 1700 in Londen gepubliseer is, het die 'debonair en aantreklike' Park ''n oornag beroemdheid' gemaak ... 13 in Londen se wetenskaplike en literêre kringe.
Die weduwee Allison van Park is in 1840 oorlede. Mungo Park se wedervaringe het die Europese aptyt vir die verkenning van Afrika aangevuur en byna mities. Hy het ander van 'n soortgelyke beskeie sosiale status geïnspireer om hul geluk in Afrika te probeer. Hy toon 'n nuwe soort hier, Kryza skryf van 'n nuwe soort Europese held, die eensame, dapper Afrika-ontdekkingsreisiger wat die hart van die kontinent binnedring met die uitsluitlike doel om uit te vind wat daar gevind kan word, wie se verhale van hul eie ontgin vinnig "het die verbeelding aangegryp, die fantasieë gevoed en die literatuur van Europa gevul" 14. Soortgelyke kan gesien word in die latere loopbaan van die mede-Skot Alexander Gordon Laing. Sy reputasie onder African, wat wel tot die moord op Laing kon bydra, was baie anders. Laing het opmerklik gesê dat Park se beleid om weerlose mans dood te maak, ietwat ondenkbaar was in terme van die gevolge daarvan vir diegene wat hom gevolg het, "hoe onregverdigbaar was sulke optrede." 15 Ironies genoeg beskou Laing homself as 'n opvolger van Park. 16Park het ongenooid onder hulle gekom en opgetree met so 'n arrogansie dat sy eie naam enige Europese persoon verteenwoordig en as vloek gebruik is. '' Mungo Park 'word 'n generiese belediging vir Europese reisigers; die verlore ontdekkingsreisiger het die mite oorgedra 'en daar word gesê dat die "Emir van Yauri die park se riet met silwer toppunt gebruik as sy ampspan." 17. Terwyl hy kommentaar lewer oor die vreemde konsep van die Europese 'ontdekking' van Afrika, aangesien Hastings Banda verklaar het: "daar was niks om te ontdek nie, was ons die hele tyd hier," stel McLynn voor dat die proses, terwyl die idee patroniserend is, gedoen het was om 'n brug tussen Europa en Afrika te bou. 'Vir beter of slegter,' skryf hy, het dit Afrika opgeneem in 'n algemene stelsel van kennis en 'n wêreldstelsel van ekonomie. 'Mungo was 'n voorloper van' imperialisme, wat op sy beurt die moderne Afrikastate tot gevolg gehad het. ' aan die begin van die negentiende eeu was die binneland van Afrika feitlik geheel en al onbekend aan die Europese lande 'en Park het wel 'n belangrike bydrae gelewer om 'n deel van die onbekende bekend te maak. 18.
Die Royal Scottish Geographical Society toeken die Mungo Park-medalje jaarliks ​​ter ere van Park.
↑ Frank McLynn. Hearts of Darkness Die Europese verkenning van Afrika. (New York: Carroll & Graf Uitgewers, 1993), 324
↑ Marq De Villiers, en Sheila Hirtle. Timboektoe The Sahara's Fabled City of Gold. (New York: Walker, 2007), 242
↑ De Villiers en Hirtle, 248, met verwysing na: Heinrich Barth. Reise en ontdekkings in Noord- en Sentraal-Afrika. (NY: Drallop, 1896, deel 3), 470.
↑ Edwards Amasa Park, Ensiklopedie Britannica (1911) Mungo Park Onthou 1 November 2007.
↑ Frank T. Kryza. Die wedloop om Timboektoe - Op soek na Afrika se goudstad. (New York: Ecco, 2006), 40
↑ De Villiers en Hirtle, 251, met verwysing na Barth, deel 3, 471
Barth, Heinrich. Reise en ontdekkings in Noord- en Sentraal-Afrika - synde 'n tydskrif vir 'n ekspedisie onder leiding van H.B. Majesteit se regering. NY: Drallop, (oorspronklik 1857, 1859) 1896, Vol 3
Brent, Peter Ludwig. Black Nile Mungo Park en die soeke na die Niger. Londen: Gordon Cremonesi, 1977. ISBN 9780860330172
De Villiers, Marq, en Sheila Hirtle. Timboektoe The Sahara's Fabled City of Gold. New York: Walker, 2007. ISBN 9780802714978
Kryza, Frank T. Die wedloop vir Timboektoe Op soek na Afrika se goudstad. New York: Ecco, 2006. ISBN 9780060560645
Lupton, Kenneth. Mungo Park die Afrika-reisiger. Oxford: Oxford University Press. 1979. ISBN 9780192117496
McLynn, Frank. Hearts of Darkness Die Europese verkenning van Afrika. New York: Carroll & Graf Publisher, 1993. ISBN 9780881849264
Park, Mungo, Kate Ferguson Marsters, en James Rennell. Reise in die binnelandse distrikte van Afrika. Durham N.C: Duke University Press, (oorspronklike Londen: John Murray, 1816; herpubliseer: Durham N.C: Duke University Press, 2000. ISBN 9780822325376
Shampo MA, en RA Kyle. "Skotse dokter as African Explorer.-Mungo Park (1771-1806)." JAMA: die Tydskrif vir die Amerikaanse Mediese Vereniging 237 (20) (1977). ISSN 0098-7484