The Silo Magazine | Re hetla morao
Re hetla morao
Ka; Tšepo Heqoa le ‘Makarabo Matšumunyane
Selemong se eang ho kolumela, ho etsahetse litaba tse ngata haholo kahare ho lekala la temo, tse ling re tlala thabo ha re li hopola, ha tse ling re seka meokho ha re li nahana. Mohlala, litaba tsa boea li ile tsa nka mothinya o fapaneng, tsa qetella li bakile mefere-fere, karohano le lipuo tse ngata kahara sechaba sa Basotho.
Tsa thekiso ea boea
Mokhatlo oa Farelane le Seiboko oa Lesotho (Lesotho National Wool and Mohair Growers Association) o tsebahalang ka hore ke LNWMGA, o ile oa teana le liphephetso mabapi le thekiso ea boea le setsi sa Thaba-Bosiu.
Setsi sa boea sa Thaba-Bosiu
Re ile ra bona ka khoeli ea Pherekhong ha ho ne ho koaloa bukana e lefang lihoai ea BKB ha ho ne ho bontšoa hore BKB e ntse e hoeba ka thoko ho molao ka hare ho naha ea Lesotho, ‘me le bukana eo e butsoe ka thoko ho molao. Leha ho le joalo BKB e ile ea hlola nyeoe eo ‘me ea buleloa bukana ea eona ea nto lefa lihoa.
Ka lehlakoreng le leng, mohoebi oa Lechaena (Stone Shi) ea neng a kene morerong oa kopanelo ea khaho ea setsi sa Thaba-Bosiu le LNWMGA o ile a hlahisa sebopeho se seng ha a ne a batla hore boea bo isoe ho eena bakeng sa thekiso. Sena a se seo ba neng ba lumellane ka sona le Mokhatlo sethathong.
Mokhatlo o ile oa hana ho etsa joalo ‘me sena se ile sa qetella se entse hore Stone Shi a qose Mokhatlo. Le hona moo, re bone Mokhatlo ha o hlola nyeoe eo ‘me kahlolo ea Lekhotla e bontša hore ha ho tumellano e tsuoeng tlase joalokaha Stone Shi a ne a bontša.
Ka morao ho moo, Paramente e khabane ea ‘muso oa Motlotlehi e ile ea teka Molaoana oa nomoro ea 37 oa 2018 o neng o thibela thekiso ea boea ka mang kapa mang ea sa fumanang lengolo la tumello ho tsoa ho Letona la likhoebo tse nyenyane, likoporasi le limmaraka. Mokhatlo o ile oa tsieloa ke seo kaha joale e ne e se e le thibelo ea hore ba ise boea Port Elizabeth moo ba neng ba ntse ba bo rekisetsa teng.
Ke moo Mokhatlo oa Farelane le Seiboko o ileng oa ngolla komitjana ea Paramente o kopa hore Molaoana o fanyehoe ha ho ntse ho buisanoa, empa puisano e joalo ha e ea ka ea ba teng ka mabaka a sa tsebahaleng.
Mokhatlo e le ho leka ho itoanela o ile oa etsa boipiletso bo e neng e le kopo ea boikokobetso ho litho tsohle tsa mokhatlo, mekhatlo ea sechaba, mekhatlo ea lipolotiki, baetapele ba bochaba le ba likereke, mekhatlo ea machaba le boemeli ba linaha tse nang le setsoalle le Lesotho, mekhatlo ea bafani ho hlaha kantle ho naha le ho sechaba ka kakaretso ho tšehetsa Mokhatlo nakong ena e mahlonoko khahlanong le Molaoana o mocha o kentsoeng tšebetsong.
Leha ho le joalo, Moloaoana ha oa ka oa fanyehoa. Mokhatlo litekong tsa ho itoanela le ho loanela litho tsa ona e leng bahlahisi ba Farelane le Seiboko, o ile oa nka likhato tse ‘maloa ho kenyelletsa ho ngolla Paramente ea Lesotho lengolo, ho etsa boipiletso ho Basotho bohle le bohle ba tšehetsang mokhatlo le ho ntša polelo ea mantlha hore batho bohle ba hlakeloe ke liketsahalo tseo kaofela.
Maemo a renang ka hare ho naha ea Lesotho a ile a tsebahala ka pele ka potlako linaheng tse haufi le tse nang le setsoalle le naha ea Lesotho ‘me mangolo a ile a etsoa le lipolelo tsa mantlha tsa ntšoa.
Ka morao hore Mokhatlo o tobane le liphephetso tsena o bile o nke khato, BKB eo e neng e ntse e rekisa boea ba Lesotho le Afrika Boroa le linaha tse ling tsa Afrika e Boroa, e ile ea ntsha polelo ea ntlha-kemo ea eona. Lintlha tse ileng tsa hlalosoa li kenyelletsa tšebetso ea BKB le Basotho, tlhaloso ea tumellano ea BKB le LNWMGA, tlhaloso ea theko ea boea le ho hlaola litaba tseo e seng ‘nete tse ileng tsa phatlalatsoa hore BKB e kolota LRA lekhetho le ka holimo ho milione.
Nakoana ka morao ho moo, Mokhatlo oa Bareki ba Boea oa Afrika e Boroa o bitsoang The South African Wool and Mohair Buyers Association (SAWAMBA) o emetseng sehlopha sa bareki ba machaba ba nang le thahasello ea ho reka boea bo hlahang Afrika Boroa le Lesotho, o ile oa ngolla Mohlomphehi Tonakholo ea Lesotho lengolo.
SAWAMBA e ile ea bona tlhokahalo le bohlokoa ba hore maikutlo a bareki ba machaba ba boea ba rekang boholo ba boea ba Afrika e Boroa a tsejoe, ‘me ke ka hoo Mokhatlo oo o ileng oa ngola lengolo.
Ka morao ho moo, Molaoana o ile oa huloa empa oa boetse oa kenngoa tšebetsong o se e etsoa ke Letona la Likhoebo tse nyenyane, likoporasi le limmaraka ha pele o ne o entsoe ke Letona la temo.
Ho ile hoa boela hoa ba le leeto la boithuto ba tsamaiso ea thekiso ea boea bo neng bo le Port Elizabeth, bo etelletsoe pele ke Morena Seeiso Bereng Seeiso moo ba bang ba baetapele ba Lesotho ba neng ba memiloe ho lo ithuta teng.
Leeto le ne le reriloe ka kopanelo ke Mokhatlo oa Farelane le Seiboko, SAWAMBA, setsi se hlahlobang boea sa Afrika Boroa(Wool Testing Bureau of South Africa, WTBSA) hammoho le BKB.
Tse ipetsang pele ha ha joale ka hare Farelane le Seiboko
Mohoebi ea fumaneng lengolo la tumello ea ho rekisa boea ke Stone Shi ‘me boea bohle bo ile ba tlangoa ke molao hore bo ee thekisong Thaba-Bosiu. Mokhatlo ka molula-setulo oa oona Monghali Mokoenihi Thinyane o ile oa lumela ho rekisetsa boea ba bona Thaba-Bosiu ka mohokahanyi ea teng Stone Shi.
Ha ha joale boea bohle ba kahare ho naha bo ntse bo ea Thaba-Bosiu moo bo tla rekisetsoa teng ho tloha ha ha joale. Fantisi ea boea ho latela ka mohokahanyi Stone Shi, e ne e tlameha ebe e bile ka la pele Pulungoana, empa ka mabaka a sa tsejoeng, fantisi eo e ile ea chechisetsoa ho la 20 Pulungoana monongoaha.
Seo re sa se tsebeng ke hore na boea bo fela bo rekiloe, kapa hona hore bo rekiloe ka litheko tse khotsofatsang kaha joale menyenyetsi e ntse e ipetsa hore setsi se hlahlobang boea sa Afrika Boroa ha se lumele ho hlahlobela Stone Shi boea ka lebaka la tseo ho ipetsang hore o ile a li etsa.
Litlaleho li supa ha Stone Shi a ile a hloloa ho lefella boea boo a neng a bo isitse setsing sa tlhahlobo likhoeling tse ‘maloa tse fetileng.
Letšolo le ileng la etsoa ke Lekala la liphoofolo le Sesiu
Pele ho lipontšo tsa Sesiu, Sesiu le lekala la liphoofolo li ile tsa nka khato ea ho potoloha le naha ho fana ka thuto ho bahlahisi ba likolobe e le ho ba kenya moea oa ho ntlafatsa tlhahiso ea bona le khoebo ea bona.
Fantisi ea likolobe liponts’ong tsa Sesiu
Lihoai li ile tsa tla ka bongata letšolong leo ‘me li ile tsa bontšoa bohlokoa ba ho ba le nelehetsano tlhahisong e le mokhoa oa ho holisa khoebo ea tsona.
Ke moo lihoai li ileng tsa eletsoa hore li ikopanye li tsebe ho ba matla, hore ka ho sebetsa ‘moho, ba ka qetella ba se ba iketsetsa fantisi ea bona ea likolobe ka hare ho naha. Barui ba likolobe ba ile ba eletsoa hore ba sebetse ka nelehetsano, ho be le batsoalisi ba rekisetse malinyane ho banontši e le hore qetellong kaofela mosebetsi o lule o le teng.
Tsa lipontšo tsa Sesiu
Litaba tse monate tse thabisang ke hore lipontšo tsa Sesiu tse neng li le ka la 18 ho isa la 20 Loetse li ile tsa feta ka katleho e kholo ho sa natse boima bo neng bo utloahala ka nako ea tlhophiso.
Batšehetsi ba lipontšo tsena ba ne ba le teng ka bongata, ‘me le baithuti ba sekolo se seholo sa Temo sa Lesotho ba ile ba e ba teng ka bongata bo boholo ha ho ne ho fanoa ka thuto ea monehelo ka letsoho likolobeng. Polelo ea mantlha ea lipontšo ene e le “ho kenyeletsa bana ba lihoai ho felisa tlala ka selemo sa 2030.”
Mofumahali ‘Masenate Bereng Seeiso o ile a ba teng lipontšong tsa Sesiu a boha tsohle tse neng li hlahisoa moo. Tse ling tsa litho tse khabane tsa Paramente ea Lesotho le tsona li ile tsa ba teng lijong tsa mantsiboea tsa la 18. Bahlahisi ba bangata ba lisebelisoa le lihlahisoa tsa temo ba ne ba le teng ho hlaha ka hare ho naha le ho tsoa ho la Afrika Boroa.
Fantisi ea pele ea likolobe ea ho tšoaroa ka hare ho naha e ile ea etsoa hona moo lipontšong ‘me e ile ea feta ka katleho e kholo. Likolobe tse neng li fantisoa e ne e le tse ntlafalitsoeng tse tsoang PIC e Afrika Boroa e tsebahalang haholo ka likolobe tsa boleng bo holimo.
Likolobe kaofela li ile tsa rekoa le pele nako ea tinare e fihla. PIC e ile ea phethela lipontšo tseo ka ho fana ka thuto le koetliso ea monehelo ka letsoho ho barui ba likolobe, ‘me sena se ile sa fana ka leseli le lengata ho Basotho ba neng ba le teng moo.