19“Mang kapa mang ya bolaileng motho, le mang kapa mang ya amileng setopo, o tla dula kantle ho diahelo ka matsatsi a supileng. Ka letsatsi la boraro, le ka letsatsi la bosupa, lona, le bathopuwa ba lona, le tla itlhwekisa. SELIBE-PHIKWE: Zimbabwe, lefatshe le le tsere boipuso ka ngwaga wa 1980 morago ga go buswa ke la ga Mmamosadinyana dingwagangwaga.
Pele le ne le bidiwa Southern Rhodesia mme ya re morago ka dingwaga tsa bo 1960 la bidiwa Rhodesia le reeletswe ka Cecil John Rhodes.
Lekgoa le, ke lone la ntlha go romela makgoa mangwe go tla go nna mo lefatsheng Zimbabwe ka dingwaga tsa bo 1890. E ne ya re ka ngwaga wa 1923 palo potlana ya batho basweu ba lefatshe le, ba tsaya tshwetso ya go le busa ka bobone. Ba bua ba sa ošaoše gore ba batla go ipona ba ipusa ka bobone, ba sa tlhakane gotlhelele le batho bantsho.
E ne ya re ka dingwaga tsa bo 1970, ga nna le ntwa ya maraganateng a bana ba mpa. Batho bantsho ba ipopa go lwela lefatshe la bone. Ga tlhongwa sesole sa go lwantsha mmuso wa bokoloni, se eteletswe pele ke Josiah Tongogara. E le sesole se se neng se rutilwe botsipa jwa go lwa ka mokgwa wa tiitii pote, o ka puo ya seeng go ka tweng Guerrilla Warfare. Nnete le gale ke gore, go ne go na le ditlhopha tse pedi tsa sesole go ya ka diphathi tsa batho bantsho. Go ne go na le sesole sa phathi ya ZAPU e eteletswe pele ke Joshua Nkomo.
Go ne go na le sesole sa phathi ya ZANU. Phathi e e simolotse e eteletswe pele ke Moruti Ndabaningi Sithole. E ne ya re morago ya kgaogana ka bogare mme lekgamu le lengwe la etelelwa pele ke Robert Gabriel Mugabe. Phathi ya ZANU e ne ya tswa mo go ya ZAPU ka ngwaga wa 1963.
Joshua Nkomo le Robert Mugabe ba ikopanya go lwantsha mmuso wa bokoloni wa ga Semiti. Ba ne ba engwa nokeng ke Tautona Samora Machel go tswa kwa lefatsheng la Mozambique le mafatshe a mangwe a tshwana Zambia, Tanzania, China, Algeria, Romania le Yugoslavia.
E ne ya re ka ngwaga wa 1979, mmuso wa bokoloni wa patelesega go golola bantsho mo bokgobeng. E ne ya re mo ngwageng o o latelang wa 1980, lefatshe le la tshwara
ditlhopho. Banna ba le bane ba tsenelela ditlhopho go batla setilo sa go etelela lefatshe.
E ne e le Joshua Nkomo, Robert Mugabe, Mobishopo Abel Muzerewa le Moruti Ndabaningi Sithole. E ne ya re kwa bofelong Robert Mugabe a fenya ditlhopho mme a tlhongwa tonakgolo wa lefatshe leo. Rre Canaan Sodindo Banana a tlhongwa tautona go fitlha ka ngwaga wa 1987. Nnete ke gore maemo a botautona go katwe e ne e le tlotla fela ka gore marapo otlhe a ne a pegilwe Mugabe.
Mo bogaufing, le ene a mo leleka mo maemong ao. Mnangagwa a inaya naga go somarela botshelo jwa gagwe. Ditiragalo tse di diragetseng mo nakong e khutshwane go a lebega tsa seka tsa itumedisa sesole sa lefatshe le, se se neng se eteletswe pele ke Rre Constantine Chiwenga.
Ba bona fa kgokgontsho e jaanong e tapeya gotlhelele. Ba lemoga fa jaanong tautona a tlogetse metsi a kgomile seretse. Ba bona ba sa bolelelwe gore ba tshwanetse ba baakanye seemo se. E ne ya re fela ka kgwedi ya Ngwanatsele mo ngwageng wa 2017, ba tlamega go amoga tautona maemo a gagwe.
Boitumelo tota morwa setshego boipelo bo le mpaananeng. Ba lebogela gore jaanong ba tsena mo lebakeng le ba saleng ba le emetse. Go a lebega go ya ka bone Tautona Emmerson Mnangagwa yo e reng ba mo reta ba mmitse; Kwena-ya-madiba kana The Crocodile ka puo ya seeng ke ene a tla ba gogelang Kanana.
A re begeng ka tikologo
Khansele gae tlhorontsho ope
Pharologanyo ke eng?
Bakwena ba tla leta thata!
Arabelang Puso ka bofefo
CEDA, eseng kwa Tsabong
Bongwefela jwa �magosi� ke eng?
Mapodisi a thinkgetse
A re bue ka lesupi le lebadi
Ngangisano ya nyalo ya lefufa
Mapodisi a panne sentle
A re se ka ra bua jaaka fa re kwala
Mosadi o nyetswe ke banna ba babedi
Mohumagadi ga a bidiwe ka leina la ga kgosi
Sephiri ke sa eng?
Banana ba atla diphologolo
Lefoko leo ke leina la molora
Dikgosi di bula magodimo
Kgosi Malope tlhokotsa thupa ya mokwatla