"Wat mense nie besef nie, is dat jy nie sommer van so ŉ terugslag herstel nie. Jy kan eers oor 'n jaar weer plant, as die weer dit toelaat, en dan moet jy nog 'n paar maande wag voor jy kan oes. Dit neem omtrent 18 maande voor jy weer enige inkomste kan genereer."
Nic boer saam met sy skoonseun Le Roy van der Merwe en ek vra albei hoe hulle so kalm bly in die gesig van só 'n ramp. "Mens moet bly glo dat volgende jaar 'n beter jaar sal wees en dat die reën sal terugkom. As jy nie hoop het nie, sal jy nie kan boer nie," sê Nic.
In dieselfde omgewing ontmoet ek vir Jacques Strydom. Hy is beter bekend aan Bloemfontein-boorlinge as 'n motorhandelaar. Sy familie besit al vir drie generasies 'n rits Ford-agentskappe van Bloem tot in Kimberley. Jacques wou egter 'n nuwe (en eie) nalatenskap vestig en het hom in die laaste 10 jaar in die landbou begewe. Hy skryf sy fokus-verskuiwing grootliks aan passie toe, ook met 'n "klein bietjie malheid". 'n Skaapvoerkraal het eerste gekom en drie seisoene gelede het hy met saaiboerdery begin; hoofsaaklik mielies en sonneblom onder spilpunte. Hulle plant ook voergewasse soos lusern onder besproeiing aan.
"Hy wys ook vir my sy swart rooibokke, wat onwerklik lyk, meer soos gietysterstandbeelde teen die agtergrond van die veld."
Ek vra wat die gevolge van hierdie swak jaar vir hulle gaan wees en Charl sê dat hy waarskynlik genoodsaak gaan word om van sy grond te verkoop. Hy koop ook al 'n ruk lank geen beeste meer aan nie.
Charl is die 6de generasie van sy familie wat in dié omgewing boer. 'n Groot gedeelte van die oorspronklike familieplaas – Uitvlug Wes – is in die laat 1960's aan die regering afgestaan vir die bou van die Krugersdrifdam. Volgens Charl trek boere aan die onderkant van die dam in die Modderrivierloop nie werklik voordeel nie. "Ons het almal watermeters en ons waterverbruik word gemeet, maar die dam loop nooit vol nie want daar word nie behoorlik waterverbruik gemonitor hoër op in die rivier nie."
Tydens my besoek is die watervlak in die dam sowat 7%. Charl se oupa het 'n plaasdam op Uitvlug Wes gebou. Charl kan nie presies onthou watter jaar nie, maar hy wys my dié dam, wat vir die eerste keer in sy geskiedenis kurkdroog is.
Uitvlug Wes het in 1974 bekendheid verwerf as die plaas met die grootste swartwildebeestrop ter wêreld. Charl vertel hoe daar altyd wild op die plaas was, maar dat swartwildebeeste in daardie jare veral uitgeroei is weens die snotsiekte wat hulle dra. Sy oupa het die trop egter toegelaat om aan te teel en teen 1974 was daar in die omgewing van 450. "My oupa – Jan Kruger, aan my ma se kant – het toe 'n beker gekry vir die beste wildbewaarder in die Vrystaat."