Woede oor ‘konsentrasiekamp vir standbeelde’Paul Kruger se standbeeld op Kerkplein. (Foto: Verskaf) ŉ Opmerking deur die minister van kuns en kultuur, Nathi Mthethwa, dat die regering gaan ondersoek instel na die verwydering van standbeelde uit die apartheid- en koloniale era en die verskuiwing daarna na sogenaamde temaparke, het heftige reaksie ontlok. Die burgerregtegroep AfriForum het reeds sy teenkanting van dié voorstel te kenne gegee. Alana Bailey, AfriForum se hoof van kultuursake, sê enige verskuiwing van erfenisbakens is reeds ’n problematiese oplossing vir sensitiwiteite wat gemeenskappe oor die verlede het. Die verskuiwing daarvan na spesifieke ruimtes is nóg meer onaanvaarbaar, want standbeelde en monumente wat in ’n ander ruimte ten toon gestel word as waarvoor hulle ontwerp is, verloor betekenis en kan gebruik word om bepaalde gebeure, gemeenskappe en persone eensydig uit te beeld en selfs te teiken. Dit kan tot gevaarlike polarisering in die land bydra. “Die bestuur van die park, die konteks waarbinne erfenisbakens uitgebeeld word en die onderhoud daarvan kan alles bydra om onderlinge erkenning en respek tussen gemeenskappe te vernietig. Net soos gemeenskappe vir mekaar moet ruimte skep om erkenning te gee aan hul onderskeie bydraes van die verlede, moet daar vir hul erfenisbakens ruimte geskep word,” sê Bailey. Die MT Steyn-standbeeld by die Oorlogsmuseum. (Foto: Verskaf) “Wanneer simbole vir ’n bepaalde groep aanstoot gee, is die oplossing nie verskuiwing nie, want dit meen dat daar slegs ruimte vir een ideologiese narratief is. Erfenis moet so objektief en wyd moontlik in openbare ruimtes uitgebeeld word ‒ daarom moet ’n veelheid van simbole met opsies van ’n veelheid van interpretasies aan sowel inwoners van en besoekers aan die land aangebied word. “Met die verskuiwing van bakens na een sentrale punt bestaan die gevaar dat slegs die bestuur van die park se interpretasie daarvan uitgebeeld gaan word en dat mense vir wie dit besondere betekenis het, dit moeilik kan besoek. Boonop gaan belastingbetalers se geld vir onnodige aanstellings en onderhoud aangewend word in ’n tyd wanneer erfenisbewaring reeds mank aan fondse gaan. Omdat bepaalde bakens uit die openbare oog verdwyn, kan dit ’n vals indruk skep dat net sekere gemeenskappe deel gehad het aan die opbou van die land, of dat die geskiedenis net uit vlekkelose slagoffers en verwerplike sondebokke bestaan.” Bailey sê die verskuiwing van sogenaamde aanstootlike simbole waarborg boonop nie die bewaring en beskerming daarvan nie. “Inteendeel, wanneer vandale dit wil beskadig, maak die konsentrasie daarvan dit juis geriefliker vir hulle om dit te beskadig.” Die Orania Beweging het intussen gesê terwyl hy ŉ groeiende plek vir Afrikaner-erfenis bied, word Afrikaners se geskiedenis in die res van die land gekriminaliseer en Afrikaners soos tweederangse burgers hanteer. Die beweging sê Mthethwa se uitsprake getuig van ŉ toenemende vyandigheid teenoor Afrikaner-erfenis. Joost Strydom, uitvoerende hoof van die Orania Beweging, sê as die regering self gaan bepaal waarheen die standbeelde verskuif word, bestaan die gevaar dat die Afrikaner-geskiedenis as krimineel uitgebeeld sal word. Ons vertrou nie die regering om objektief en oordeelkundig met die geskiedenis om te gaan nie. Ons het al by verskeie geleenthede gesien hoe die geskiedenis wanvoorgestel word en die Afrikaner-geskiedenis gekriminaliseer word. Strydom sê Mthethwa het vroeër ook geëis dat rugbyspelers uit steun vir die #BlackLivesMatter-beweging kniel. Die standbeeld van pres. M.T. Steyn word van die kampus van die Universiteit van die Vrystaat verwyder. (Foto: KatlehoLechoo/Twitter) “Nou wil hy Afrikaner-erfenis opruim en toesluit. Afrikaners se knieë is nie vir hom om te buig nie en ons erfenis is nie vir hom om rond te skuif nie.” Strydom sê die Orania Beweging verwelkom enige inisiatief om ŉ tuiste vir standbeelde te bied en erken die rol wat die Voortrekkermonument in Pretoria en die Oorlogsmuseum in Bloemfontein in dié verband speel. Die beweging is ook bereid om ŉ tuiste te bied aan Afrikaner-erfenisstukke wat onwelkom geraak het in die res van die land. “Ons erfenis hoort nie in temaparke waar jy ŉ toegangsfooi betaal en op ŉ begeleide toer geneem word nie. In Orania verbind ons graag ons kinders, deur die bewaring van ons erfenis, aan ons geskiedenis. Dit moet staan daar waar ons leef. Ons moet dit sien wanneer ons tussen skool, werk en kerk beweeg. Dit moet ŉ baken wees as ons aanwysings gee en dit moet deel vorm van ons daaglikse bestaan”.