1. Sit die steak in ’n bak en druk die lemmetjie- en lemoensap daaroor uit. Voeg dan die olyfolie, knoffel en komyn daarby. Vryf dit in, bedek dit en los dit oornag in die yskas.
3. Haal die vleis uit die marinade en gooi die marinade weg. Braai die vleis oor baie warm kole vir 4-5 minute aan ’n kant. Die idee is om dit goed bruin te skroei. Verwyder dit dan en laat dit ’n volle 10 minute onder foelie op ’n houtbord rus.
Danksy haar werk as interieurontwerper vir safari-lodges het Darryl Freeman die mooiste dele van Afrika gesien. Sy het ’n afgesonderde erf langs die Thamalakane-rivier aan die buitewyke van Maun in Botswana gehad, en toe sy in 2012 moes besluit op ’n ontwerp vir haar eie huis, het Darryl oorgenoeg inspirasie gehad.
Dié passievolle omgewingskundige het besluit op ’n struktuur van vasgestampte grond omdat die boumateriaal geredelik beskikbaar is en die rustieke huise wat daarmee gebou word duursaam én mooi is.
Darryl het drie jaar hier gewoon, maar deesdae verhuur sy die huis op Airbnb. Sy kom loer wel af en toe in. “Ek is dol oor die huis, en die omgewing is beeldskoon. Ek het al besoek gekry van olifante, seekoeie en krokodille, en daar is ook donkies, bokke en koeie wat vryelik hier rondloop. Dis regtig baie spesiaal.”
Die sementvloere en die ligpienk skynsel van die rooi sand in die mure is ’n pragtige agtergrond vir Darryl se meubels. “My tweedehandse antieke meubels pas perfek in by die omgewingsvriendelike tema van dié huis,” verduidelik Darryl. “Baie van die stukke was op die ‘weggooilys’ van vriende en familie wat verhuis het. Ek skuif net ’n bietjie rond, of ruil af en toe die oortreksels, strooikussings of dekens.”
Darryl, Paul en ’n span bouers het drie jaar aan die projek gewerk. Hulle het ’n fondament van gewone beton gekies, en al is dit algemene praktyk om die grond onder so ’n gebou met gif te behandel teen termiete, het Darryl besluit om ’n gegalvaniseerde staalplaat tussen die fondament en die mure in te voeg as versperring teen dié insekte.
Om die 40 cm dik mure te bou is vragte fyn rooi gruis uit ’n steengroef aangery van Toteng, sowat 30 minute daarvandaan. Dit is toe gemeng met grond van die terrein self en gebind met kalk. Toteng se rooi sand gee die mure ’n pienk tint, terwyl die kalk die mure waterbestand maak en keer dat die sand loskom. Die mure verg geen verdere behandeling nie.
Ou houthortjies wat Darryl op ’n familielid se werf opgetel het, is hergebruik vir die mure se bekisting. Die bouers het self stampers gemaak om die grond daarin vas te stamp totdat dit goed gekompakteer is. Nadat die sand geset het, is die bekisting verwyder en hergebruik vir die skuifdeure en die dak – in laasgenoemde geval is dit oorgetrek met dik plastiek wat vir damwalle gebruik word.
Die huis het 12 sonkragpanele: vier vir elektrisiteit en agt vir ’n pomp in die rivier wat die huis voorsien van lopende water.
’n Versameling houtmeubels, waaronder ’n treffende dog eenvoudige hemelbed van Weylandts, skep ’n rustige, rustieke atmosfeer in die hoofslaapkamer. Darryl het die laaikas by haar ouers gekry; sy het die verf afgestroop vir dié verweerde voorkoms.
’n Reënketting regs van die deur herlei reënwater na die grag met rivierwater wat voor die huis verbyvloei. Dié water skep ook ’n natuurlike verkoelingstelsel: Die wind vervoer koel lug boontoe deur die lae vensters.
’n Dek van sandgespuite dennehout loop voor die huis verby. Water vir die natuurlike swembad net buite die kombuis word uit die rivier daar naby gepomp. “Die swembad is ’n heerlike lafenis teen die hitte; ek is ook dol op die swetterjoel voëls wat soggens hier kom bad,” sê Darryl.
’n Skuifdeur van dennehoutplanke kan oop- of toegetrek word vir privaatheid by die hoofbadkamer se buitestort. Tussen die houtlatte is stroke gaas, wat insekte uithou. Van die hout wat gebruik is as bekisting vir die vasgestampte mure, is hergebruik in die plafon. ’n Eenvoudige houttafel dien as wasbakkas in die hoofbadkamer; die wasbak is ’n blik-uitstalbak van Weylandts.
Die argitek Paul Marais se ontwerp vir die huis het ’n Afrisam-SAIA-prys vir volhoubare argitektuur en innovering verwerf.
Enigiemand kan so ’n struktuur op enige plek bou. Die tegniek word wêreldwyd, in nat én droë klimate, toegepas. In Jemen is daar geboue wat sewe verdiepings hoog staan en in China is hele dorpe (tolou) van vasgestampte grond gebou. Al wat jy nodig het, is goeie grond wat uit sand, gruis, klei en slik bestaan, en dié materiaal kry jy oral in die land.
’n Muur van vasgestampte grond is soos ’n mooi stuk hout – jy wil net daaraan vat. Dit het ’n klein koolstofspoor, en met ’n goeie ontwerp kan sy termiese massa die huis se binnekant uiters gemaklik maak. Ander materiale om te oorweeg is hout en bamboes, hennep (vir sy uitstekende isolasie-eienskappe), hooibale en tradisionele strooi-en-kleistene.
Die eerste struktuur wat op die eiendom opgerig is, is wat Darryl “The Shack” noem. Dis gebou van hout van ’n plaaslike skrootwerf en sy het vir 18 maande daar gebly terwyl die hoofhuis gebou is – nou is dit die perfekte slaapplek vir gaste. Die stinkhoutbed is ’n erfstuk van haar ouma en die ysterbed was ’n tweedehandse vonds. ’n Ragfyn muskietnet is onontbeerlik in dié geweste.