Ramaphosa se kragplan: Dít moet jy weet Pres. Cyril Maandagaand aan die woord. (Foto: Kopano Tlape/GCIS) Groter private belegging in opwekkingskapasiteit, versnelling in die verkryging van nuwe kapasiteit, die instaatstelling van ondernemings en huishoudings om in sonkrag te belê en die ontbondeling van Eskom in drie eenhede. Dít is vier dele van pres. Cyril Ramaphosa se plan om Suid-Afrika se energiekrisis op te los. Dié plan behels ook ’n groter begroting vir instandhoudingswerk, die aankoop en invoer van elektrisiteit en ’n kragkrisiskomitee. Dit behels egter nié die afkondiging van ’n nasionale ramptoestand nie. Die verkryging van nuwe kapasiteit uit hernubare energie, gas en batteryberging sal volgens Ramaphosa versnel word. Die betrokke staatsdepartemente sal ’n pragmatiese benadering volg tot die plaaslike inhoudvereistes vir hierdie projekte en die behoefte prioritiseer om nuwe kapasiteit so vinnig moontlik te bou. Die hoeveelheid nuwe opwekkingskapasiteit wat deur bodvenster 6 vir wind- en sonkrag verkry word, sal van 2 600 MW tot 5 200 MW verdubbel word. Die lisensiëringsdrempel vir ingeboude opwekking sal heeltemal verwyder word. “Dit sal private belegging in elektrisiteitsopwekking in staat stel om tot hoër vlakke te styg. Hoewel hulle nie lisensies sal benodig nie, sal alle nuwe opwekkingsprojekte steeds by die reguleerder moet registreer en aan die tegniese vereistes vir netwerkaansluiting en ons omgewingswetgewing moet voldoen.” Die drempel vir lisensies op private kragopwekking is verlede jaar tot 100 MW verhoog en volgens Ramaphosa het dit 80 bevestigde projekte in die private sektor met ’n gesamentlike kapasiteit van meer as 6 000 MW ontsluit. Volgens Ramaphosa is een van die grootste uitdagings om kapasiteit by die netwerk te voeg, die tyd wat dit neem vir enige energieprojek om die nodige goedkeuring te ontvang en met konstruksie te begin. “Die proses, van ontwerp tot kommersiële bedryf, is geneig om meer as drie jaar te neem weens lang regulatoriese prosesse en rompslomp.” Die huidige krisis verg egter dat daar beslissend en vinniger opgetree word en dus sal daar spoedig spesiale wetgewing in die parlement ter tafel gelê word om die wetlike en regulatoriese struikelblokke vir nuwe opwekkingskapasiteit vir ’n beperkte tydperk aan te pak. “Ons sal intussen sekere regulatoriese vereistes laat vaar of versnel waar dit moontlik is om dit binne bestaande wetgewing te doen. Dit sluit in die vermindering van die regulatoriese vereistes vir sonkragprojekte in gebiede met lae- en medium-omgewingsensitiwiteit. “Dit beteken ook dat Eskom kraglyne en substasies kan uitbrei sonder om omgewingsmagtiging te kry in gebiede met lae en medium sensitiwiteit en binne die strategiese elektrisiteitskorridors.” (Argieffoto: GCIS) Ondernemings en huishoudings sal intussen aangemoedig word om in sonkrag te belê. “Om ’n groter opname van sonkrag aan te spoor, sal Eskom reëls en ’n prysstruktuur ontwikkel – bekend as ’n toevoertarief – vir alle kommersiële en residensiële installerings op sy netwerk. “Dit beteken dat diegene wat sonpanele in hul huise of ondernemings kan en laat installeer, oortollige krag wat hulle nie nodig het nie aan Eskom sal kan verkoop.” Die proses om Eskom in drie eenhede – opwekking, transmissie en verspreiding – te ontbondel is volgens Ramaphosa ook aan die gang. Eskom het reeds ’n onafhanklike transmissiemaatskappy gestig en is op koers om sy opwekkings- en verspreidingsondernemings teen die einde van 2022 te skei. “Ons sal binnekort direksies vir die transmissie- en opwekkingsentiteite aanstel. Breër hervormings om ’n mededingende elektrisiteitsmark te vestig, sal bespoedig word deur die finalisering van die Wysigingswetsontwerp op Elektrisiteitsregulering om belegging in die private sektor moontlik te maak. “Hierdie veranderinge sal meer kragopwekkers, privaat én in staatsbesit, toelaat om op gelyke voet mee te ding. Die netwerk sal in staatsbesit bly. “Eskom sal voortgaan om die steunpilaar van ons land se energiebedryf te wees terwyl ons sy doeltreffendheid, finansiële volhoubaarheid en prestasie verbeter.”