PressReader - Landbou Vee: 2016-10-01 - Vas­te, kort dek­tyd on­ont­beer­lik
Vas­te, kort dek­tyd on­ont­beer­lik
Boe­re in Sui­der-A­fri­ka moet hul be­stuurs­prak­ty­ke ver­an­der om by die koei se na­tuu rli­ke pro­duk­sie­si­klus aan te pas ten ein­de te ver­se­ker dat na­tuur­li­ke voer­bron­ne op­ti­maal be­stuur word. ’n Kort kalf­tyd het tal­le voor­de­le, waar­on­der ho­ër wins.
Landbou Vee - 2016-10-01 - Bestuur -
Die be­hoef­te om in har­mo­nie met die na­tuur te boer deur ’ n vas­te dek- en kalf­tyd te hê, is een van die be­lang­rik­ste as­pek­te van ’n vleis­bees­pro­duk­sie­stel­sel. Suid-A­fri­ka het van die laag­ste kalf­per­sen­ta­sies, ge­skat op so­wat 65 vir kom­mer­si­ë­le en 45 vir kom­mu­na­le boe­re. Dié s­ta­tis­tie­ke be­ves­tig die feit dat die land se boe­re nie in har­mo­nie met die na­tuur werk nie en nie ge­noeg se­lek­sie­druk vir vrug­baar­heid toe­pas nie. I­den­ti­fi­seer koeie wat vroeg in si­klus kom en el­ke jaar kalf.
Slegs so­wat die helf­te van Suid-A­fri­ka se v­leis­bees­boe­re het ’n dek­tyd. Net soos el­ke bees­vleis­boer ’ n skaal be­hoort te hê, móét el­ke te­ler ’n kort, vas­te dek­tyd hê. Dit ver­se­ker dat koeie vroeg in si­klus kom bin­ne ’n tyd­perk van 60-80 dae en drag­tig raak.
Hoe­wel vrug­baar­heid swak oor­ge­ërf word, is dit sterk her­haal­baar. Dit be­te­ken as ’n vers of ’n koei vroeg in si­klus kom en el­ke jaar ’n kalf le­wer, sal haar na­ge­slag ge­neig wees om die­self­de te doen. Die teen­oor­ge­stel­de is ook waar.
Hoë vrug­baar­heid is ken­mer­kend van se­ke­re koei­fa­mi­lies. Daar­om moet kom­mer­si­ë­le boe­re bul­le uit vrug­ba­re vrou­li­ke ly­ne se­lek­teer. Dit be­hoort el­ke kom­mer­si­ë­le boer se teel­doel­wit te wees om bees­te te teel wat so vroeg as moont­lik drag­tig raak, ver­kies­lik op ’n jaar oud (of so vroeg as wat die om­ge­wing toe­laat). Sy moet ver­der son­der by­stand kan kalf en ’n goeie kalf groot­maak wat met speen­tyd ver­koop kan word.
Jou doel­wit as kom­mer­si­ë­le boer moet dus ook wees om funk­si­o­ne­le bees­te te teel wat hul lig­gaams­kon­di­sie so goed moont­lik be­hou – selfs in Suid-A­fri­ka se droë win­ters en met mi­ni­ma­le voer.
Die eer­ste stap is om se­ker te maak jy het ’n koei met die reg­te lig­gaams­bou vir jou om­ge­wing. Ver­an­der die koei om by die om­ge­wing te pas, en nie an­ders­om nie. Die (uit die USA Beef Im­pro­vement Fe­de­ra­ti­on Ma­nu­al) il­lus­treer hoe koei­g­root­te en melk­pro­duk­sie bin­ne jou om­ge­wing moet in­pas. Soos jy in ’n ge­bied met ’n la­er re­ën­val in­be­weeg, be­hoort jy met die­re met ’n klei­ner lig­gaams­bou te boer. Dit is ook pro­por­si­o­neel tot die melk­pro­duk­sie van die dier. Vir die mees­te so­mer­re­ën­ge­bie­de in Suid-A­fri­ka is ’n me­di­um­groot­te koei op­ti­maal.
Die al­ter­na­tief is om met ’n klein­raam­dier te boer, maar dan ’n kruis­teel­stel­sel te ge­bruik om te ver­se­ker dat die na­ge­slag aan mark­ver­eis­tes vol­doen en ook ’n Koeie is vir on­ge­veer 285 dae van ’n jaar drag­tig. Om te kalf, is fi­si­o­lo­gies stres­vol. Daar­om sal ver­se en koeie vir min­stens ’n maand of twee ná kalf nie in si­klus kom nie – die pos­t­par­tum a­nes­trus-tyd­perk. By van die ras­se wat la­ter vol­was­sen­heid be­reik, as­ook Bos in­di­cus- ras­se, sal ’n vers of koei wat ge­kalf het, dik­wels ’n he­le kalf­tyd oor­slaan om­dat die pos­t­par­tum a­nes­trus-tyd­perk lan­ger as drie maan­de duur.
Voor­aan­staan­de boe­re i­den­ti­fi­seer koeie wat ver­kies­lik as twee­ja­ri­ges kalf en dan el­ke jaar daar­na ’n kalf le­wer.
By die mees­te die­re is die pos­t­par­tum a­nes­trus-tyd­perk 45-50 dae. Dit word groot­liks be­ïn­vloed deur voe­ding en lig­gaams­kon­di­sie ten tye van kalf. Koeie wat in ’n goeie kon­di­sie is en vroeg in die kalf­tyd kalf, het die bes­te kans om in si­klus te kom voor die dek­tyd be­gin.
Koeie wat vroeg kalf, het ook die bes­te kans om weer vroeg be­set te raak om­dat hul­le meer tyd het om te her­stel. Hul­le sal KORTOM Boer in har­mo­nie met die na­tuur deur ’n vas­te dek- en kalf­tyd te hê. Ver­an­der die koei om by die om­ge­wing te pas, en nie an­ders­om nie. ’n Vas­te, kort dek­tyd lei tot be­ter kud­de-vrug­baar­heid, meer geld, ’n een­vor­mi­ger kalf-oes en mak­li­ker be­stuur.