‘Staatskapingbewerings uiters kommerwekkend’Pres. Jacob Zuma. Foto: Elmond Jiyane Die hooggeregshof in Pretoria het Woensdag beslis dat wydverspreide bewerings van staatskaping, in besonder deur die welgestelde Gupta-familie wat sterk politieke bande het, baie kommerwekkend is en deeglik deur ŉ onafhanklike paneel ondersoek moet word. “Of die regstellende stappe [soos deur voormalige openbare beskermer Thuli Madosela voorgeskryf] gepas is, daaroor is die hof van mening dat daar prima facie-bewyse is dat die verhouding tussen pres. Jacob Zuma en die Gupta-familie ontaard het in staatskaping en dat hierdie ŉ kwessie van uiterste openbare belang is,” het regte Dunstan Mlambo in ŉ volgepakte hof gesê. “Die bevindinge van hierdie ondersoek deur die openbare beskermer (OB) is uiters kommerwekkend en weens die feit dat die OB nie toegang het tot die nodige hulpbronne nie, was die OB van mening dat dit gepas sou wees dat ŉ kommissie van ondersoek op die been gebring word om die waarheid aan die lig te bring en vertroue te herstel.” Mlambo het gesê die hooggeregshof is van mening dat kommissies van ondersoek uit hul aard openlik en deursigtig vir die publiek is en ŉ hele aantal “belangrike voordele” inhou. “As die begrotingsbeperkings en die omvang van die ondersoek wat gedoen moet word in ag geneem word, bevind hierdie hof dat ŉ geregtelike kommissie van ondersoek gepas sal wees om die ondersoek te doen,” het hy gesê. Maroela Media het vroeër berig Mlambo het ŉ uitspraak gelewer wat eenparig deur ŉ volbank regters bekragtig is waarin Zuma se aansoek dat Madonsela se staatskapingverslag hersien moet word, met koste verwerp is. Die hof het ook vroeër die dag beslis Zuma moet persoonlik aanspreeklik gehou word vir die koste van die hofaansoek wat hy in 2016 ingedien het om ŉ interdik te bekom wat Madonsela sou verhoed om haar staatskapingverslag uit te reik. Madonsela het verlede jaar aanbeveel dat Zuma ŉ kommissie van ondersoek op die been bring om bewerings van staatskaping te ondersoek, maar dat die voorsittende regter deur hoofregter Mogoeng Mogoeng aangestel moet word. Zuma het volgehou Madonsela oortree haar magte en dat sy geen reg het om hom voor te skryf wie die voorsittende regter van die kommissie van ondersoek moet aanstel nie. Die hof het egter Woensdag teen Zuma beslis en gesê Mogoeng moet wel die voorsittende regter van die ondersoek aanstel soos deur Madonsela aanbeveel. Die hof het Zuma 30 dae kans gegee om die kommissie van ondersoek op die been te bring. “Die president sal die nodige stappe doen om gehoor te gee aan die regstellende stappe [in die staatskapingverslag] om te verseker dat die regter wat aan die hoof van die kommissie van ondersoek staan die mag gegee word om sy of haar eie personeel aan te stel om die kwessies te ondersoek deur die rekord van die OB se ondersoek en die staatskapingverslag te gebruik.” Die hof het ook beslis dat die kommissie van ondersoek magte gegee word gelykstaande aan dié van die OB om bewyse in te samel. Die ondersoek moet binne 180 dae afgehandel word. “Die president sal ŉ dokument as aanduiding van sy voorneme om die regstellende stappe [van die kommissie van ondersoek] te implementeer by die parlement indien binne 14 dae nadat die verslag vrygestel is,” het Mlambo gesê. Die hof het beslis die nasionale tesourie moet die kommissie van ondersoek “voldoende befonds”.