Franse parlementsverkiesing: Macron sonder meerderheidEmmanuel Macron (Foto: Ludovic MARIN/POOL/AFP) Daar is verwag dat Emmanuel Macron ook ŉ gemaklike meerderheid in die parlementsverkiesing sou behaal, gegewe die momentum van die herverkiesing as Franse president twee maande gelede. Die Franse parlementsverkiesing vind in twee rondes plaas: in die eerste ronde, wat op 12 Junie was, staan in elke kiesafdeling ŉ verskeidenheid kandidate van verskillende partye. Kry ŉ kandidaat reeds in die eerste ronde meer as 50%, is hy gekies; dit gebeur egter selde. Die twee, soms ook drie kandidate (die afstand tussen hulle speel hier ŉ rol) met die meeste stemme in die eerste ronde gaan deur na die tweede ronde, wat op 19 Junie plaasgevind het. Die landswye persentasiestem per party beteken hier, anders as by die presidentsverkiesing, relatief min, want die setels word nie volgens persentasie nie, maar volgens verowerde kiesafdeling toegestaan. Daar kan ook heelwat verskille wees tussen die eerste en tweede ronde, soos kiesers van kandidate wat uitgeval het wat nuut moet besluit. ŉ Mens is natuurlik ook nie verplig om in die tweede ronde weer dieselfde kandidaat te kies nie, en iemand wat nie in die eerste ronde gestem het nie, kan wel besluit om in die tweede een te stem, of andersom. Die parlement het 577 setels, die volstrekte meerderheid lê dus by 289 setels. In sy eerste termyn kon Macron gemaklik regeer, want sy party La Republique en Marche (LREM, intussen herdoop tot Renaissance) het 350 setels gehad. Die president wys dan uit die grootste, dus in praktyk sy eie party, die eerste minister aan wat die president se beleid uitvoer. Met die afgelope verkiesing het dit egter nou gebeur dat Macron, alhoewel sy party nog skaflik in die eerste ronde gevaar het, sy meerderheid verloor het, en nogal duidelik. Ensemble, waarvan Renaissance die grootste deel is, kon slegs 250 setels verower. Jean-Luc Mélechon se Nupes, of die Nuwe Populêre Ekologiese en Sosialistiese Unie, het 149 setels verower. Nupes was in die eerste ronde net-net agter Ensemble, maar het in die tweede ronde agter die verwagting gebly. Mélechon kon egter die merkwaardige taak voltooi om al die linkse partye, van die linkse middel oor die Groenes tot die uiterste linkse rand, te verenig. Die eens magtige Sosialistiese Party het nie eens op sy eie gestaan nie, maar as deel van Nupes. Marine Le Pen. (Foto: AP Photo/Thibault Camus) Die eintlike oorwinnaar was egter die verregse Rassemblement National (RN) van Marine le Pen, wat met hierdie verkiesing uit sy skadu kon tree en sy getal parlementslede meer as vertiendubbel het: van 8 tot 89 lede. In die verlede is RN, oftewel sy voorganger Front National, ten spyte van goeie persentasiesteun altyd gekniehalter deurdat alle ander partye in ŉ kiesafdeling teen hulle saamgestaan het. RN het blykbaar dié keer sy muishondstatus afgeskud en alle verwagtings oortref. Die ander verregse party, Reconquête van Eric Zemmour, was sonder betekenis in die verkiesing. Die laaste blok is die sentrumregse Les Republicains (LR), wat ook teleurstellend gevaar het met 74 setels, en daarmee omtrent die helfte van sy setels verloor het. Die boodskap wat egter miskien die hardste deur kiesers uitgeroep is, is dat hulle geen politici en partye meer vertrou nie en opgegee het op die stelsel: die stempersentasie was minder as 50%. Vir Macron gaan dit nou moeiliker wees om te regeer, en daar is reeds so baie onafgehandelde sake. Sonder ŉ meerderheid sal hy met wisselende steun moet regeer en dit soms by LR en soms by Nupes moet soek. Hulle gaan egter hulle pond vleis eis. Vaste partykoalisies vir ŉ termyn, soos in byvoorbeeld Duitsland, is in die Franse stelsel ŉ onbekende verskynsel.