Laslappie: Manatees en doegongs
MANATEES EN DOEGONGS:
Meer minsaam as meermin!
In die mitologie was hulle die sirenes van die see. Fantastiese wesens—half vrou, half vis of voël—wat deur hul bekoorlike sang matrose gelok en skepe laat strand het. Hoe baie verskil die manatees en doegongs, om wie dié mites geweef is, egter nie van hierdie sirenes nie. Pleks van pragtig te sing, uiter hulle net af en toe 'n snork. Boonop is hulle vet en lelik, maar so vreedsaam en onskadelik dat hulle hulself of hul kleintjies nie eens verdedig wanneer hulle bedreig word nie...
LINKS: 'n Manatee... hy lyk amper onwêrelds, maar sal geen spreekwoordelike vliegie seermaak nie. Dis nietemin moeilik om jou in te dink dat so 'n lelikerd as die oorsprong van die legende van die meerminne beskou word.
Foto: U.S. Environmental Protection Agency (EPA)
DIE Engelse noem hulle "sea cows", maar met seekoeie het hulle weinig gemeen. Veel minder sal jy hulle ooit met meerminne vereenselwig.
Die lywe is log, die gesigte harig en verrimpel, en hul lang, lang kake laat hulle alte treurig lyk. Hulle swem lui-lui in die water rond en hulle vreet soos varke—letterlik. Kortom, hulle is vet en lelik.
Maar die sogenaamde "sea cows", oftewel soogdiere van die orde Sirenia, word werklik as die oorsprong van die legende van die meerminne beskou. Vermoedelik het hulle van ver af soos dié fabelagtige juffers gelyk, in die ou dae toe geen seevaarder nog ooit van 'n verkyker gehoor het nie!
Daar is vandag nog twee soorte seediere in hierdie orde: die manatees en die doegongs. 'n Derde lid van die orde, Steller se "seekoei", is so meedoënloos gejag dat hy in die agttiende eeu uitgesterf het.
REGS: 'n Illustrasie van 'n doegong.
Illustrasie: Kopiereg verstreke vanweë ouderdom (openbare domein)
Die manatee word in die warm kus- en binnelandse waterweë van Virginië in die Verenigde State tot by Brasilië in Suid-Amerika aangetref, asook aan die weskus van Afrika. Hy is gewoonlik enkellopend, hoewel manatees in die winter in groot getalle in die warmer waters versamel.
Hy is 'n trekdier wat met die seisoene en agter seegras aan in sy hougebied verhuis. Die seegras is sy stapelkos. Hy kan tot 4 m lank word en weeg by die 1400 kg. Ofskoon hy in die water leef, rnoet hy boontoe kom om asem te kry.
REGS: Boontoe om lug te skep... die manatee is 'n waterdier, maar hy het nie kieue soos 'n vis nie. As soogdier het hy longe wat nie die opgeloste suurstof in die water kan benut nie.
Foto: U.S.Geological Survey: Sirenia Project
Daar is al dikwels gesien hoe manatees mekaar "soen". Die sensitiewe snoete word teen mekaar gedruk, vermoedelik om mekaar te groet.
Die doegong hou naby die kuste van Oos-Afrika, Asië, Australië en Nieu-Guinee. Hy lyk baie soos die manatee, maar is kleiner met 'n groter kop. Die mannetjie het twee lang slagtande aan die bokaak.
Die doegong vreet ook waterplante. Hy soek kos deur met sy neus in die seegras te vroetel, terwyl sand en slik in dié proses opgeskop word. Dit is dus moeilik om foto's van die doegong te neem.
LINKS: Twee doegongs ondersoek die paaie van die see.
Foto: Marine Mammal Commission / U.S. Gov.
Sowel die manatee as die doegong is bedreigde diere. Hulle is vir hul vleis, vet en velle gejag en reeds in sekere van hul hougebiede uitgewis. Die Chinese beskou die vleis van die doegong as 'n liefdesprikkel.