Covid-19 : ‘3 moontlike scenario’s vir SA’Dr. Frans Cronjé, ŉ scenariobeplanner en die uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIRV). Foto: Reint Dykema. Dit kan moontlik 18 tot 24 maande neem vir die Covid-19-pandemie om sy volle gang te gaan, sou die algehele landwye afsondering en ander maatreëls daarin slaag om die verspreiding van die nuwe koronavirus te beperk totdat daar eindelik ’n entstof gereed is. Só het Frans Cronjé, uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIRV), Donderdag tydens ŉ mediakonferensie gesê waarin daar bespiegel is oor drie moontlike scenario’s vir Suid-Afrika te midde van die pandemie. Cronjé verduidelik dat dié scenario’s gegrond is op die slegste geval-aanname dat 80% van die wêreld se bevolking Covid-19 kan kry, sowat 10% van die wêreld se bevolking ernstig siek kan word en dat 1% tot 2% van die wêreld se bevolking weens Covid-19 kan sterf. Hierdie aanname kan egter verkeerd wees. Volgens Cronjé kan Suid-Afrika ietwat ligter as ander lande hiervan afkom aangesien die gemiddelde ouderdom van die bevolking jonger is en die klimaat warmer is. Dit hang ook af van hoe goed landsburgers die regulasies tydens die tydperk van algehele afsondering gehoorsaam. Scenario 1 Scenario 1 behels dat die afsondering daarin slaag om die kurwe te laat afplat totdat ŉ entstof vir Covid-19 beskikbaar gereed is. Dit kan tot 18 maande neem vir ŉ entstof om beskikbaar gestel te word, hoewel medici baie hard daaraan werk om ŉ geneesmiddel te kry. “Die tyd wat dit neem om ŉ entstof te ontwikkel is die belangrikste maatstaf om die maksimum duur van die virus te skat,” meen Cronjé. Volgens Cronjé was tussen sewe en tien miljoen mense in Suid-Afrika sowat ŉ maand gelede van ŉ inkomste verseker. Dié groep is nou nie meer so seker dat hulle in die komende maande ŉ inkomste gaan verdien nie. Sou scenario 1 in Suid-Afrika van toepassing wees, word daar geskat dat tussen 7,6 miljoen en 9,6 miljoen mense hul werk as gevolg van Covid-19 kan verloor en die land se werkloosheidsyfer gevolglik tot 40% of hoër kan styg. Die werkloosheidskoers sal egter met die verloop van tyd daal, soos ŉ entstof toegedien word en bedrywighede na normaal terugkeer. Volgens Cronjé kan tussen 30% en 60% van Suid-Afrikaners gedurende dié scenario Covid-19 opdoen, waarvan 1% weens die virus kan sterf. Daar is wêreldwyd ‘n tekort aan beskermende mediese toerusting weens die uitbreking van Covid-19. (Foto: Timothy Bernard/ANA) Scenario 2 Dié scenario is die ergste moontlike scenario: Dit voorsien nie ŉ entstof nie. Dit voorsien ook dat die afsondering nié daarin kon slaag om die verspreiding van Covid-19 te beperk nie. Dit kan wees dat bejaardes Covid-19 opgedoen het in die rye om hul maatskaplike toelae te ontvang of die verslapte regulasies in die taxi-bedryf die virus help versprei het. Sou dié situasie van toepassing wees, kan tot soveel as 80% van Suid-Afrika se bevolking Covid-19 in ŉ kwessie van weke opdoen. Dit kan beteken dat die land se gesondheidsorgstelsel oorweldig word, wat kan veroorsaak dat sowat 2% van die bevolking aan Covid-19 kan sterf. Die pandemie in Suid-Afrika sal in dié geval drie tot vier maande lank duur. Talle voorkombare sterftes kan in dié tyd aangemeld word, verduidelik Cronjé. Scenario 2 maak voorsiening daarvoor dat tussen 7,6 miljoen en 9,6 miljoen mense hul werk weens Covid-19 kan verloor en die werkloosheidskoers tot meer as 50% styg. Die situasie laat egter nie ruimte daarvoor dat die werkloosheidskoers herstel nie. Scenario 3 Dié scenario is die mees waarskynlike scenario in Suid-Afrika. Dit behels dat die algehele afsondering daarin slaag om die kurwe van infeksies te laat afplat, hoewel ŉ tweede of derde golf infeksies later in sekere dele van die land kan uitbreek. Daardie streke sal dan weer in afsondering moet gaan. Dit sal so aanhou totdat ŉ entstof beskikbaar gestel word. Dit kan beteken dat tussen 7,6 miljoen en 9,6 miljoen mense aanvanklik hul werk kan verloor. Die werkloosheidskoers styg in dié scenario ook tot bo 50%. (Foto: Vincent Thian/AP) Tussen 60% en 80% van Suid-Afrikaners kan in dié scenario Covid-19 opdoen. 1% tot 2% van dié pasiënte kan weens die virus sterf. Die pandemie sal volgens dié scenario tussen ses tot 18 maande duur. Ekonomiese groei Suid-Afrika se ekonomiese groei vir 2020 sal natuurlik verskil afhangende van watter scenario met verloop van tyd blyk. Volgens Cronjé kan Suid-Afrika se ekonomiese groei in scenario 1 op tussen -2% en -5% staan afhangende van hoe dinge in die buiteland verloop. In scenario 2 kan Suid-Afrika se ekonomiese groei op -7% te staan kom en kan dit jare neem om te herstel. Suid-Afrika se ekonomiese groei kan volgens scenario 3, die mees waarskynlike scenario vir Suid-Afrika, op enigiets tussen -5% en -10% te staan kom, meen Cronjé. Volgens Cronjé moet daar in gedagte gehou word dat sowat twee miljoen huishoudings in Suid-Afrika in informele nedersettings woon. Slegs 35% van die Suid-Afrikaanse bevolking is egter bo 35 jaar oud. Dít tel in Suid-Afrika se guns, aangesien ouer mense meer vatbaar is vir Covid-19. Suid-Afrika se bejaardes is egter ook kwesbaar aangesien hulle in lang rye staan om maatskaplike toelae te ontvang en kruideniersware te koop, sê Cronjé. “Hoewel navorsing dit nog nie bevestig het nie, is daar wel bewyse wat voorstel dat die virus ŉ aansienlik korter tyd in warm klimaat oorleef. Suid-Afrika gaan egter nou in ŉ winter in,” het Cronjé bygevoeg. Hy sê dat pogings om Covid-19 te bekamp dus grootliks gaan afhang van hoe goed landsburgers die regulasies van die algehele afsondering nakom.