Ermelo se Dae | Bontie se Bloggery
Ermelo se Dae
Julie 1, 2007 ~ Stories Uit My Wereld
Dit is belangrik dat 'n mens, as dit vir 'n keuse tussen sport en kosmaak kom, jou prioriteite reg moet hê. Dit het byvoorbeeld op Ermelo met my gebeur dat my liefde vir rugby en veral vir my span, Transvaal (nou die 'Magtige Leeus'), die oorsaak was dat ek 'n hele ribbetjie verloor het.
Ek het die vuurtjie reggekry en my ribbetjie opgesit. Ek het my stoel in die gesinskamer so voor die televisie geposisioneer dat ek 'n ogie oor die braaier kan hou om te red as die vet van die ribbetjie skielik vlamme veroorsaak. Die braaier was so skuins voor die skuifdeur van die gesinskamer. Alles was gunstig, die kole was net reg, die weer was heerlik en die ribbetjie was besig om op sy tyd gaar te word. Die enigste probleem was dat my span so op die randjie van verloor was. So teen halftyd kon ek sien die ribbetjie sal teen die einde van die wedstryd net reg wees en dit was 'n vertroosting vir die senuwees. Die tweede helfte was ek my span se enigste ondersteuner. Almal was teen hulle… die opposisie (Noord-Transvaal) die skare en die skeidsregter. Ek moes al my ondersteuning en aandag aan die wedstryd gee en het skoon van die ribbetjie vergeet.
My verbasing was baie groot toe ek na die wedstryd by die braaier kom en my ribbetjie was skoonveld. Daar, so 'n ent van die braaier af het Bertus, ons ses maande oue boerboel, wat toevallig na my beste vriend vernoem was, rustig aan die ribbetjie gestaan en smul.
Die ribbetjie wat Bertus so rustig aan gesmul het was 'n skaapribbetjie wat ek soos volg voorberei het
'n Ribbetjie is een van daardie 'no nonsens' dinge wat 'n mens vinnig kan voorberei. Dit is van die min vleissnitte wat ek nie omgee dat dit eers gevries was nie. Dit is dus ideaal om 'n ribbetjie vir 'n noodgeval in die vrieskas te hou.
Wanneer jy 'n keuse moet maak oor ribbetjie jy gebruik is daar 'n paar dinge wat jy in gedagte moet hou.
'n Skaap ribbetjie is van nature geneig om vetterig te wees, daarom is dit belangrik om jou ribbetjie maer te kies. Die voorbereiding van die ribbetjie is net so belangrik as die gaarmaak proses.
Jy moet jou slagter die ribbetjie laat knak. Dan moet jy die vel kant met 'n baie skerp mes deur sny tot op die been. Sny dit in vyf sentimenter vierkantige blokkies. Smeer nou die ribbetjie met 'n mengsel van olie, sout en witpeper. Braai die ribbetjie met die beenkant eerste na onder op 'n hoender vuurtjie. 'n Hoender vuurtjie is 'n vuur wat nie te warm is nie. Draai die ribbetjie baie om. Die ribbetjie moet lank en stadig gebraai word om soveel moontlik van die vet uit gebraai te kry.
'n Vark ribbetjie is nie so vetterig soos 'n skaap ribbetjie nie en as dit reg gekies word is daar baie meer vleis aan.
Die vark ribbetjie se vel moet ook deur gesny wees maar nie so diep as die van die skaap ribbetjie nie, die vel moet net gebreek word. Dit moet ook nie in blokkies gesny wees nie maar in lang repies al langs die beentjies af. Smeer die ribbetjie ook met 'n mengsel van olie en sout maar gebruik swart peper. Terwyl die ribbetjie gaar word meng jy sowat twee eetlepels heuning wat jy sommer in die mikrogolfoond bietjie warm gemaak het met een eetlepel aangemaakte mosterd. Dit smeer die oor die ribbetjie so vyf minute voor jy die ribbetjie van die vuur afhaal. Wees versigtig, die mosterd-heuning mengsel brand maklik, so bly by die vuur en haal dit af sodra jy dink die geur het lekker deur getrek.
Vir bees rib gebruik jy plat rib wat in 'n strook van tien sentimeter oor die dwarste van die been gesny is. Marineer die strokies bees in die volgende marinade –
Marinade vir beesvleis:
3 t. olie
6 t. Tamatie sous
6 t. woestersous
6 t. soet wyn
6 t. bruin suiker
3 t. blatjang
1 t. tiemie blare
2 t. pietersielie
Indien jy nie vars kruie het nie kan jy gedroogde gemengde kruie gebruik.
Laat die rib vir 'n dag in die marinade lê en braai dit dan stadig oor die hoender vuurtjie.
Wanneer dit gaar is kan jy dit dan tussen die ribbebene deur sny om tien sentimeter lengte, enkel beentjies te kry.
Jy kan ook die ribbetjie, of selfs chuck of steak in dieselfde marinade gaarmaak deur dit op die stoof, stadig te laat prut of in die oond, in 'n toe kasserol bak, te braai-kook.
Braai in die winter het vir my 'n besonderse andersheid
Wanneer dit by braai kom het elke man maar sy gewoontetjies en maniere. Dit is ook altyd raadsaam om aandag te skenk aan wat jou gasheer om en op die braai doen, 'n mens kan net iets by leer – hoewel sommige kuiermense die gewoonte het om die braai-vurk, by jou eie huis, uit jou hande te vat en die vleisie op sy manier gaar te maak. Ek het so byvoorbeeld geleer dat as jy jou rooster met 'n deurgesnyde ui smeer voor jy braai, sit jou vleis nie op die rooster vas nie. Jy kan dan sommer die ui in die vuur gooi. Daardie geur van die ui wat in die vuur braai is altyd aangenaam.
Met 'n potjie is dit natuurlik 'n ander saak. Daar doen ek my ding en bewaar die man wat sy neus, wat staan nog sy vinger, in my pot kom steek. 'n Interessante storie wat ek onlangs gehoor het is van 'n ou wat sy potjie die vorige dag al maak. Dit is nou omdat 'n potjie altyd die volgende dag beter smaak. Voor die gaste dan die volgende dag opdaag, maak hy sy vuurtjie en gooi die kos in en laat die lekker kook so asof hy vroeg al die potjie aanmekaar geslaan het.
Ek het 'n twee groot probleme met die 'tegniek' – die eerste is dat dit jou van die saam kuier om die potjie ontneem. Die twee is dat die bestanddele wat laaste bygevoeg moet word om die potjie af te rond, soos room of klappermelk of sop, nie gekook, of lank gekook moet word nie en dit dus die potjie sy unieke smaak ontneem of aanbrand. Onthou my tog om later in die boek te vertel van McGyver en die potjie by die kerk.
Een van hierdie goeie herinneringe in ons 'begin dae' was ons 'Een Pot vir Twee'.
(In 'n hele paar van ons resepte gebruik ons suurlemoenskil. Hierdie resep was miskien die oorsprong van die gewoonte.)
Een Pot vir Twee
½ kg stowe biefstuk of chuck in 2 cm blokkies gesny
1 pakkie groente soppoeier
1 medium ui – fyn gesny
½ soetrissie – fyn gesny
1 handvol bevrore of vars ertjies
1 handvol bevrore of vars wortels (klein worteltjies of dobbelsteentjies)
1 vleis aftreksel blokkie in 'n koppie kookwater opgelos
sout na smaak en so bietjie vars roosmaryn (sowat een teelepel) as jy nie roosmaryn het nie, staan nou op en gaan kwekery toe en gaan koop 'n plantjie want elke huis moet 'n roosmaryn struik in die tuin hê.)
2 lepels blatjang
Braai die ui in olie tot deurskynend. Voeg die soetrissie en vleis by en braai tot bruin. Rasper die skil van die suurlemoen – (wees versigtig om nie die wit onder die skil ook te rasper nie. Dit is bitter en sal jou gereg ook bitter maak). Voeg nou die volgende by: Die suurlemoen skil en die sap van die helfte van die suurlemoen, die sop (in bietjie water opgelos), vleis aftreksel en blatjang. Voeg nou die sout by maar wees hier ook versigtig om nie te veel in te gooi nie want die vleis aftreksel en die soppoeier is reeds sout. Kook vir sowat een uur tot die vleis sag is. Bedien met rys.
Nog een van hierdie 'met min klaarkom resepte is 'Prima rib met aartappels en uie'
PRIMARIB (of chuck) MET AARTAPPELS EN UIE
Primarib (genoeg vir die gaste)
Aartappel (genoeg om die vleis te bedek)
1 of 2 groot uie
250 ml vleis aftreksel.
Braai die primarib sommer in die kasserol bak op die stoof tot bruin. Die primarib moet net genoeg wees om 'n enkellaag in die kasserolbak te vul
Sny die aartappel en uie in skywe. Sit eers 'n laag ui op die vleis, dan 'n laag aartappel en dan weer 'n laag ui.
Geur met sout peper en gemengde speserye.
Voeg die vleis aftreksel by, bedek en plaas in oond teen 180º vir 'n uur.
Bedien met groente en slaai.
Dit is juis hier in Ermelo waar ons die idee gekry het om ons eie lewer en netvet te maak. Party mense noem dit ook pofadders en ander noem dit weer skilpadjies.
Die lewer en netvet wat 'n mens by die slaghuis koop is na my mening net gemaak om dit so vinnig moontlik afgehandel te kry en so veel moontlik wins mee te maak. Die meeste slaghuise maal nie die lewer nie en dan sit jy met hompe lewer in die netvet. Ek het ook al by meer as een geleentheid lewer en netvet gekoop wat of te veel sout in het of wat glad nie sout het nie.
Lewer en Netvet
Een mooi skaap lewer
Twee snye brood
½ t. fyn kruie naeltjies
Een of twee netvette, afhangende van hoeveel en hoe groot jy die porsies maak.
Maal die lewer met 'n vleis meul
Na die lewer maal jy die ui wat jy in kwarte gesny het en die brood. Die brood sal dan sommer die oorblywende lewer en ui uit die meulletjie druk.
Meng nou die naeltjies, sout en peper met die lewer, ui en brood mengsel.
Sny die netvet in blokkies van ongeveer tien vierkante sentimeter.
Skep die lewer mengsel lepel gewys in die netvet blokkies. Pasop vir te veel lewer, dit druk uit die netvet in die gaarmaak proses.
Vou dit toe en steek vas met 'n tande stokkie.
Plaas dit vir sowat 'n uur in die yskas om te set voor jy dit gaarmaak. Braai oor 'n matige hitte.
Van kleins af kyk ons kinders saam met my rugby. Ek kan ook met trots sê dat ek my kinders so positief beïnvloed het dat hulle dieselfde span as ek ondersteun. Ons dogter het byvoorbeeld so by vierjarige ouderdom saam met my voor die televisie kom sit en dood ernstig gevra "Pappa vir watter kleur skree ons vandag?"
Wanneer 'm mens so rugby kyk moet jy darem altyd 'n ou ietsie hê om aan te peusel en wat kan nou lekkerder wees as 'n hoendervlerkie. Jy moet dan ook nie vir 'n man wat rugby kyk 'n Buffalo Wing wat souserig en taai is gee om te eet nie, nee jy gee hom 'n lekker krakerig-hard gebak wees.
Ek was my hoedervlerkies mooi skoon en gooi hulle dan goed met sout, witpeper, so 'n titseltjie peri-peri en hoeder speserye. Ek pak hulle dan so 'n halfuur voor die rugby begin mooi in gelit in 'n oond pan en sit hulle in 'n oond wat vooraf tot 180º C verhit is. Wanneer die rugby dan begin is die eenkant reg kan jy dit omdraai sodat die anderkant kan gaar word. So teen die helfte van die eerste helfte kan jy gou die vlerkies uit die oond haal en sommer so in die oond pan TV kamer toe neem. As jy wil kan jy dan sommer ook 'n bakkie Soet Rissie Sous, saam vat om die vlerkie deur te sleep vir ekstra geur. (Die Soet Rissie Sous resep gee ek later)
Groen Mielies in die Mikrogolf
Nog 'n ding wat lekker is om so voor die TV te eet terwyl jy rugby kyk is 'n vars groen mielie. 'n Baie lekker manier om 'n groen mielie gaar te maak is in die mikrogolfoond.
Mikrogolf Groen Mielies
Jy trek die mielie se blare af maar los die laaste paar blare wat die pitte bedek. Mikrogolf dan die mielies op 100 persent krag vir vier minute vir die eerste mielie en twee minute vir elke bykomende mielie. Wanneer jy 'n mielie met die blare wat jy op die mielie los in die mikrogolf gaarmaak het die mielie baie meer van sy natuurlike geur as wanneer jy dit sou kook.
Jy kan nou sout en botter op die mielie sit of jy kan Marmite op hom smeer vir ekstra geur.
Dit is daar in Ermelo, en nie in die Kaap nie, waar 'n mens regtig kennis maak met rooiwyn, of osbloed soos my ou vriend Bertus, die een na wie die hond vernoem is, dit genoem het. Dit was daar waar 'n mens jouself op 'n koue wintersaand, langs jou vuurtjie, met 'n kelkie osbloed teen die koue probeer verweer.
Dit was so 'n winter Saterdag dat vroutjie-doutjie my en Bertus opdrag gegee het om vleis vir 'n potjie te gaan koop. Ons is toe af na ou Peet se slaghuis toe. Dit was daardie tyd die bekendste slagter in die omgewing. By ou Peet gekom, het ons in die slaghuis rondgedraai en nie geweet wat ons moet koop nie. Vir 'n skaap potjie was ons al moeg en ons het nie geweet of die gaste almal hoender eet nie. Dit was toe dat Peet vra hoekom ons nie bees skenkel probeer nie. Hy het die skenkels gewys en ons het gedink dit is net die ding.
By die huis gekom was vroutjie-doutjie baie kwaad Hoe kan ons dan nou sopvleis, want dit was al waarvoor ons in daardie dae bees skenkel gebruik het, wil gebruik om 'n potjie mee te maak! Bertus en ek het al die skuld op Peet gepak want hy is die kenner wat mos moes weet dit is sopvleis. Ons het uit nood 'n resep saamgeflans wat op die ou ent nie net lekker was nie maar ook een van ons gunstelinge geword het.
Bees Skenkel Potjie
1 kg skenkel
12 klein uitjies geskil
250 g. sampioene
2 knoffel huisies gekneus
2 t. bruin suiker
botter en olie om in te braai
1 eetlepel tamatie pasta
2 kelkies rooi wyn
sout, peper en ander speserye waarvan jy hou.
Verhit die olie en botter in jou potjie. Gooi nou die uie, knoffel en suiker by en braai dit. Moet nie te veel roer nie want die uie moet heel bly. Die suiker sal die uie 'n mooi goudbruin kleur gee. Skep nou die uie uit en braai die skenkel wat in kleiner stukke gesny is in dieselfde olie/botter mengsel tot bruin. Gooi nou jou sout, peper en speserye by en braai vir nog sowat 'n minuut. Gooi nou die uie terug, gevolg deur die sampioene en aartappels. Meng nou die tamatie pasta met die rooiwyn en gooi dit by en as die vog te min lyk gooi nog 'n bietjie wyn of water by. Laat dit kook vir sowat twee ure of tot die vleis sag is. Roer die room in net voor die potjie van die vuur afgehaal word.
Ons het in die ou dae in Ermelo nie veel van 'n keuse gehad van watter restaurant jy wil besoek nie. Dit was, of een van die bekende franchise restaurant, die Holiday Inn (wat in daardie tyd nog in Ermelo bestaan het) of Carl se restaurant. Carl se restaurant was die uithang plek waar slegs gegaan het wanneer daar 'n spesiale geleentheid was of wanneer 'n ander ou betaal het. Dit is hier by Carl se restaurant waar ons met die Patesca kennis gemaak het. Die voorgereg het my so beïndruk dat ek dit nooit vergeet het nie. Kyk, hierdie voorgereggie was warm! So warm dat jy dit amper nie wou eet nie, maar so lekker dat jy nie kon ophou eet nie!
Ek het baie pogings aangewend om dit na te maak maar was nooit suksesvol nie. 'n Vriend vertel my toe op 'n dag van 'n gastehuis waar hy gewoonlik tuisgaan dat daar by die gastehuis buiten gewone lekker disse bedien word. Hy noem ook dat die gasheer se naam Carl is en dat Carl voorheen 'n restaurant in Ermelo bedryf het. Ek het onmiddellik aan my Patesca gedink en hom gevra om met sy volgende besoek, die Patesca resep te kry. Ek het getwyfel of ek die resep sou kry want sulke wonderlike resepte word nie maklik uitgegee nie. My verbasing was egter groot toe die vriend eendag die resep voor my neersit.
Patesca (voorgereg vir vier mense)
400 gram Bees Filet (In baie klein blokkie gesny)
1 hoogvol teelepel Peri-peri (Nie vir die sensitiewes onder ons nie!)
Hier moet jy nou improviseer soos nog nooit tevore nie want soos jy, het ek ook die resep sonder hoeveelhede of 'n metode ontvang. Ek het dit maar soos volg aanmekaar geslaan!
Braai die uie (gesnipper) in olie tot deurskynend
Braai die bees filet in vinnig in dieselfde pot tot bruin. Ek het vir vier mense net sowat 400 gram filet gebruik want dit is 'n voorgereg.