Versindaba » William Carlos Williams
Desmond Painter. ‘…love like a newspaper tattered and stained…’
As jy die woorde ‘Spring and All’ google kom jy heel eerste af op die baie bekende gedig van William Carlos Williams. Dit begin so: ‘By the road to the contagious hospital/ under the surge of the blue/ mottled clouds driven from the/ northeast – a cold wind.’ Jy kan die hele gedig hier lees. Terloops, ‘Spring and All’ was ook die titel van die bundel gedigte wat Williams in 1923 gepubliseer het; ‘n bundel wat ook sy beroemde (dalk beroemdste?) gedig ‘The Red Wheelbarrow’ ingesluit het.
Maar die woorde ‘Spring and All’ herinner my nie heel eerstens aan Williams se gedig nie. Nee, vir my is ‘Spring and All’ eerstens die naam van ‘n country-liedjie deur Greg Brown, ‘n liedjie wat my veral in die weergawe van Mary Chapin Carpenter aanspreek. Dit is een van mooiste, mees melancholiese, mees liriese goed wat ek al ooit gehoor het; dit gaan my verstand te bowe dat Greg Brown nie in dieselfde asem as mense soos Bob Dylan, Paul Simon en Bruce Springsteen genoem word wanneer daar na Amerikaanse liedjieskrywers verwys word nie. Seker maar oor hy as ‘country’ gekategoriseer word. Musikale grense, en musikale grenswagters, is nou maar eenmaal ‘n onding! Hier is die lirieke; dis pragtig, sekerlik ‘n selfstandige gedig, maar om die volle effek van hierdie lied te ervaar moet jy dit hoor ook — die skakel is na Mary Chapin Carpenter se opname.
Spring and All – Greg Brown
Spring and what’s left of the hippies return
real heat at last. At last my words glow.
He’s selling the amps, one guitar, and the van.
I’m sure you could have it all for a song.
Snow on the north side, trash in the yard,
love like a newspaper tattered and stained.
A two bourbon twilight, fog from God’s cigar.
the neighbor’s retarded dog chasing the train.
Don’t see any good in just hanging around,
take a tip from the birds and change the scene.
to where our old sins have washed up in New Orleans.
Spring and what’s left of the songbirds return,
Tags: Greg Brown, Mary Chapin Carpenter, Spring and All, William Carlos Williams
Jannie Malan. Die gedig as klip
‘n maand gelede kuier ons as ‘n groep vriende saam naby Bela Bela. Laatmiddag pak ons die vuur aan en die manne begin lang brandewyne en Coke Light’s gooi. Die gesprek draai op ‘n stadium na die Stemme 4 publikasie. Ek lees iets voor, en daar volg ‘n stilte wat ek inisieël met ‘n tevrede gloed bejeen… tot een van my vriende, van waar hy met sy skouer teen die braaimuur leun, ‘n sigaret uitskud, in die hoek van sy mond hang-maak, en dit met ‘n tegniek wat respek afdwing, in die geniepsige winter-wind aansteek. “Poësie! Man… dis net woorde op papier”
Of hy dit as ‘n grap bedoel het, ons ken mekaar al lank en is geneig om mekaar uit te lok, en of hy heeltemal eerlik was oor sy ervaring van gedigte weet ek nie, maar vir ‘n lang tyd sedert daardie namiddag kon ek die frase net nie uit my kop uit kry nie… en laat dit my ongemaklike vrae oor die nut van gedigte vra.
Gelukkig kry ek onlangs ‘n DVD van die Japanese film “Departures” in die hande. Ek het dit vroeër vanjaar in Rosebank onder oë gehad, maar was ywerig om dit weer te beleef.
Departures, geregisseur deur Yojiro Takita, en losweg gebaseer op Aoki Shinmon se autobiografiese boek: Coffinman: The Journal of a Buddhist Mortician, het tien jaar geneem om te voltooi.
Die storie – in kort – is as volg: ‘n jong tjellis (Masahiro Motoki) verloor sy werk by die Tokyo simfonieorkes. Op soek na ‘n nuwe loopbaan beantwoord hy ‘n advertensie in die koerant wat foutiewelik “Departures ” adverteer, dit moet eintlik “the Departed” wees. Die werk behels eintlik die verwikkelde kuns van lykbesorging – die serimoniële was, aantrek en plaas van die afgestorwene in die kis in die teenwoordigheid van die naasbestaandes.
Dit is ‘n juweel van ‘n film wat ek ten sterkste aanbeveel, met ‘n einde wat ek nie graag hier wil uitblaker nie. Waarby ek egter wil uitkom is ‘n treffende oomblik in die rolprent waar die tjellis/lykbesorger sy jong vrou, Mika, ‘n klein, ronde rivierklip in die hand stop. Wanneer sy hom vraend aankyk, verduidelik hy dat dit ‘n “klip brief” is, en hoe in die verlede, voor die dae van skryf, jy aan iemand ‘n klip sou stuur wat ooreenstem met hoe jy voel. Uit die gewig, vorm, kleur en tekstuur van die klip sou hulle jou gemoedstoestand kon peil. Uit ‘n gladde klip kon die ontvanger dalk aflei dat jy gelukkig is, vanuit ‘n growwe een, dat jy bekommerd is oor hulle. Die klip word ‘n leidmotif deur die film.
Diago, Mika en die klipbrief
Ek kon nie help om die ooreenkoms met die gedig te sien nie. Die enkodeer van betekenis in ‘n gedig – elk met sy eie vorm, gewig, tekstuur en kleur – en die dekodering, oor afstand, deur die ontvanger/leser. ‘n Goeie gedig is een wat jy in die palm van die kop of hart kan hou, die gewig daarvan toets, die tekstuur daarvan in die onbewuste voel skaaf. Wel, dit is die gedigte wat ek graag sou wou skryf; en kies ek daarom voortaan om die gedig as ‘n klip te sien, nie net woorde op papier nie. Ek wil kopknik wanneer William Carlos Williams in Asphodel, that greeny flower skryf:
to get the news from poems, yet men die miserably every day
of what is found there”.
Buitendien, as dit ‘n skerp, gepunte klip is wat gemaklik in die palm lê, kan jy iemand se kop daarmee oop kloof (veral die wat reken gedigte is net woorde op papier), of jy kan twee klippe teen mekaar kap en met vonke ‘n vuur begin, of jy kan ‘n ronde, gladde plat klip tussen duim en voorvinger uitskiet oor die water, kyk hoe dit plek-plek van die water bons, sink, en rimpels oor die oppervlak stuur… jy kan ook ‘n klip gebruik om papiere op jou lessenaar vas te pak of om ‘n deur oop te hou…
jy onthou tog daardie dag
toe ek so siek was, miskien
van die vorige aand se salm by Cape to Cuba
of dalk was dit net wingerdgriep?
dis tóg die Boland after all
ek ry ‘n draai by jou ou Bellville laerskool om
onder die eike tel jy akkers op;
ek hou jou dop van waar ek wag
op die blou dra-paviljoen se trappe met ‘n stokkie sit
en krap krap krap aan roes en roep “wat wil jy daarmee maak?”
ons stap by Blouberg strandlangs
jy skriklag teen my skouer aan oor twee
baldadige nat honde; skop aan seebamboes
en probeer my oë vermy, kamstig op soek na
inkomende vragskepe net agter die deining
ons praat oor waar ons dalk sou bly en naweke sou doen
hoe jy die berge verkies en ek die see, maar
toe ons vir ‘n oomblik teen die pietsende suid-oos in buig
hurk kort langs ons reeds daar
die halfuur in ‘n Groep A, AVIS rental, lug-
langs ongeveer ‘n honderd minute noord
bagasie, hande, harte
hardnekkig reeds aan boord
© Jannie Malan 2010
Tags: departures, klippe, William Carlos Williams
Desmond Painter. William Carlos Williams en die gedig as objek
Ek lees nog steeds Octavio Paz se gebundelde essays oor digters en die digkuns, On Poets and Others. Kan jy jou ‘n beter beskrywing van William Carlos Williams se estetika, en sy benadering tot die gedig as ‘n talige objek, voorstel as hierdie: “From the time he started writing, Williams evinced a distrust of ideas. It was a reaction against the symbolist aesthetic shared by the majority of poets at the time and in which, in his case, American pragmatism was combined with his medical profession. In a famous poem he defines his search: ‘To compose, not ideas but in things.’ But things are always beyond, on the other side: the ‘thing itself’ is untouchable. Thus Williams’s point of departure is not things but sensation. And yet sensation in turn is formless and instantaneous; one cannot build or do anything with pure sensations: that would result in chaos. Sensation is amphibious: at the same time it joins us to and divides us from things. It is the door through which we enter into things but also which we come out of them and realize that we are not things. In order for sensation to accede to the objectivity of things it must itself be changed into a thing. The agent of change is language: the sensations are turned into verbal objects. A poem is a verbal object in which two contradictory properties are fused: the liveliness of sensation and the objectivity of things.”
Hoe word sensasies dan omgesit in verbale, talige objekte? Volgens Paz, “by the operation of a force which for Williams is not essentially distinct from electricity, steam, or gas: imagination.” Die verbeelding is dus ‘n kreatiewe krag wat objekte, ook gedigte, tot stand bring. Die gedig is nie ‘n representasie van ‘n sensasie of ‘n objek nie; die gedig is nie ‘n dubbelganger nie, maar ‘n selfstandige objek. Die verbeelding maak gedigte, “objects which were not real before. The poetic imagination produces poems, pictures, and cathedrals as nature produces pines, clouds, and crocodiles.”
Volgens Paz, dan: “Williams wrings the neck of traditional aesthetics: art does not imitate nature: it imitates its creative processes. It does not copy its products but its modes of production.” Hiermee dan die baie bekende van Williams, “The Red Wheelbarrow”:
Tags: Octavio Paz, William Carlos Williams
Posted in Uncategorized | Comments Off on Desmond Painter. William Carlos Williams en die gedig as objek
Desmond Painter. August Kleinzahler: Twee Gedigte
August Kleinzahler is (soos Bruce Springsteen!) in 1949 in New Jersey gebore. Sedert die verskyning van sy eerste digbundel in 1977 het hy al ‘n stuk of 10 bundels gepubliseer. In 2008 wen hy die gesogte National Book Critics Circle Award vir sy bundel Sleeping It Off in Rapid City.
Kleinzahler skryf gedigte met ‘n dikwels sardoniese inslag. Weens hulle effektiewe gebruik Amerikaanse spraakvorme en -ritmes, en hulle fokus op alledaagse situasies, vertoon sy verse by tye ook ‘n sekere verwantskap aan die werk van William Carlos Williams.
Kleinzahler het by geleentheid al skerp kritiek gelewer op die self-referensialiteit of oordrewe tekstualiteit van sekere postmodernistiese tendense in die (Amerikaanse) digkuns. In ‘n artikel wat in 1992 in die tydskrif Harper’s verkyn het, “Poetry’s Decay”, maak hy die volgende stelling: “The language and movement of poetry have become disconnected from the body, away from physical expression — breath, mouth, muscle, and pulse — to lexical meaning. Because of this break, the poetic line has lost its structural integrity”. Hier is twee van sy gedigte:
Meat – August Kleinzahler
The strange hours travelers keep – August Kleinzahler
Posted in Uncategorized | Comments Off on Desmond Painter. August Kleinzahler: Twee Gedigte