Volk- en taalstryd loop hand-aan-hand
Ons skryf oor die geskiedenis van Afrikaans en die stryd vir die taal. Want, soos ons uit die stryd leer is die taal die siel van die volk.
Die Universiteit van Stellenbosch, deesdae die bekende sitadel van linkse hanskakies het tot stand gekom danksy ‘n skenking van £100,000-00 van die vooraanstaande boer, mnr. Jannie Marais. ‘n Mens kan net dink met hoeveel liefde en entoesiasme daardie skenking bewillig is en die opgewondenheid wat onder die eerste studente geheers het.
As die goeie mnr. Jannie Marais in sy graf omdraai vir wat vandag by daardie instelling gebeur, dan het elke afstammeling van Boere wat in die Anglo-Boereoorlog geveg het, groter rede tot verbittering.
Hier is net ‘n stukkie onbekende geskiedenis oor wat van die goud en geld geword het wat die Transvaalse Republiek gehad het toe die oorlog uitgebreek het.
Dit is nie die doel om in te gaan op die hele drie jaar van die oorlog en die geheime operasies wat deur dr. Leyds uit Brussels hanteer is, asook plaaslik deur die Verkenners en ander Boere geheime-agente uitgevoer is nie. Wat die artikel wil belig is hoe goed die fondse spandeer is om die volk uit hulle verknorsing weer op te help.
President Kruger en die Volksraad het besef dat die oorlog gaan oor goud, die spoorlyn en finansies. Daarom is ‘n groot bedrag geld aan dr. W.J. Leyds gestuur met die versoek dat hy alle skulde aflos en die res van die geld belê sodat die volk weer op die been gehelp kon word. Dit het dr. Leyds gedoen en daar is noukeurig verslag van elke sent gedoen. So goed is die geld belê dat van die laaste fondse eers in 1921 uitbetaal is. Daarvan het £100-00 aan die Universiteit van Stellenbosch gegaan en £100-00 aan aandele in die nuutgestigte Nasionale Pers Maatskappy.
Dit is nie eers ‘n honderd jaar later nie en die twee instellings wat op die sentiment en liefde van ‘n verslane volk gebou is, het daardie volk erger vernietig as wat Milner en Kitchener in hulle wildste drome kon droom.
Hierdie Afrikaanse Universiteite wat so swig vir drukgroepe wat nie eers op ‘n universiteitskampus hoort nie, moet tot verantwoording geroep word. Hulle offer ons geskiedenis, beskawing, hoёr opvoeding en alles wat edel is op aan die humanistiese afgod wat alles verteer.
Bron: L.E. van Niekerk: Kruger se Regterhand.
aan die voete van wie hy gedien het.