Ek is die ander dag gevra oor my lense. Die meeste van hierdie foto’s is geneem met ’n Canon 300mm f4 L IS plus ’n Canon 1.4 aanpasser (converter). Maar ek het ook baie tyd geneem om die voël gewoond te maak aan my – het talle skote geskiet en saggies nader gegaan.
Ek en my seun noem hulle “vervlakste varke” – eintlik is hulle vreeslik interessant en die ma’s is baie goed met hulle kroos.
Die tweede dag het dit gereën in die Addo. Ek het vroegoggend die modder aangedurf en skielik myself midde-in ’n trop buffels bevind.
Die nievlieëndemiskruier is ’n uiters bedreigde spesie, maar hulle floreer in die Addo, want hulle hou van olifantmis.
Hier is ’n video wat haar uitgewers gebruik om die teks mee te bemark – hulle gebruik twee van my foto’s hierin.
Kaartjie vlieg vinnig. Koop die Huisgenoot en bespreek. Dit sal ‘n oggend wees wat jy nie gou sal vergeet nie!
Jip. Die kortstondige raklewe van Anastasia W is g’n normale drama nie – dit is dalk nie eens ’n drama nie. Hierdie kan dus ook nie ’n resensie wees nie – dalk is dit eerder ’n uitgooi van die handskoen, ’n daarstel van ’n diskoers – sodat ander my kan aanvat en die gesprek verder neem.
Ek kon egter nie anders nie as om wel positief te voel oor die hele ervaring, want ek was bevoorreg om ’n uitnodiging te kry na die opening van hierdie opvoering in die HB Thom Teater.
Eerlik geseg – ek was die eerste tien minute, dalk selfs meer, baie bly ek het nie betaal vir die ervaring nie, maar as daar na die tyd ’n kollekte opgeneem sou word, sou ek die predikers vergoed het vir die moeite wat hulle gedoen het.
Verwysings na Laurel en Hardy help ook om die oorspeling en die opsetlike vervreemding van die gehoor toe te lig.
Soos ons in die teater ingestap het, was daar nagmaalkies vol muskadel (nagmaalwyn) en klein, gesnyde stukkies brood. ’n Orrelis was besig om kerkmusiek te speel (stukke soos “Nader my God by U”.) Ek het aan ’n medeskrywer en haar man gesê die wyn en brood is nie bloot ’n lusmaker nie, dit gaan ons aandadig maak aan iets.
Die Anastasia W in die titel verwys na Anestacia Wiese, ’n 11-jarige meisie wat in Maart 2007 in Mitchells Plain verkrag en vermoor is. Sy is op pad na die winkel oorval en haar lyk is die volgende dag op die plafon van haar ma se huis gevind.
Die twee ondernemers doen goed besigheid, danksy die astronomiese sterftesyfers in Suid-Afrika. Moorde, padsterftes, Vigs, TB en mediese inkompetensie maak van ons land ’n ondernemer se droom, vir die sensitiewe Daan is dit egter ’n nagmerrie:
Uiteindelik is Die kortstondige raklewe van Anastasia W ’n alleraanslag op die penis. In ’n land waar geweld so dikwels penisgedrewe is, en selfs die staatspresident skynbaar sy penis in elke moontlike gat indruk, kan dit nie anders nie dat gate vir penisse bespreek word.
Hel. Ons lewe in ’n siek land. G’n wonder die verhoogstuk is makaber en grotesk nie. Hoe anders hanteer jy ’n paragraaf soos die een hierbo?
En dis hier waar Lovemore dan die briljante idee kry om die konsep van die Dutch wife te repliseer – vir kommersiële doeleindes. Gee vir elke penis ’n bekostigbare, veilige gat:
Presies hoe hulle die oorhand kry (nie baie eerlik nie), moet julle maar self gaan kyk. Dit is egter interessant dat dit die nie die heteroseksuele mans is wat die oorhand kry nie.
Soos ek sê: Marlene beledig die penis baie deeglik in haar stuk. (Lesbiese vroue sê hoeka dat ’n penis gewoon in die pad is van uitstekende seks.) Aan die einde sny Daan selfs syne af.
Suid-Afrika, luister mooi, ja jy daar aan die onderpunt tussen twee oseane, ek sit hier in Toskane op ’n onbekende boer se grond waar swart hane met rooi kamme pronk tussen sipresse –
Suid-Afrika, my eintlike issue is ek sit alleen hier met my hoed vol polkadots tussen die olyfbome voor my lyntjiesbriefpapier en: Ek is nie bang nie. ’n Man sal nie hier uit die bosse kom en met ’n mes teen my keel my klere van my lyf skeur soos wat met een uit elke twee gebeur in jou gefokte woonbuurte daar benede ryk sowel as arm nie. Hier is niemand hier wat dink hy of sy behoort my hoed of my hand, my koets, my kut of my ketel wat op my stoof staan te besit nie. (…)
Geen kolonie wat op dié wyse sogenaamd beskaafd geraak het deur die gesante van God kan die vryheid verduur van ’n konstitusie wat drie eeue later kamtig die hemel met geopende deure aan almal beloof nie. (…) Nou is daar in plaas van apartheid ’n handves van menseregte, maar die massas krepeer nou eers. Suid-Afrika, wat moet ek doen? (…)
Die punt is dus dat die vrou in Suid-Afrika, die slagoffer is: Wit of swart, ryk of arm. Sus, die wit vrou, kan wegkom. Sy hardloop dus, wanneer sy kan. Sy is ryk genoeg (danksy die duisende sterftes waaruit sy geld maak) om tydelik te ontvlug.
Want, natuurlik, is die verkragter ook ’n slagoffer van ’n siek samelewing. Hy is die geweldenaar, maar wat laat mense sulke goed doen?
Aan die einde van derde bedryf, tydens ’n “set piece” (aldus die teks, p. 26) van drywende rockmusiek, word Ingrid Jonker se ikoniese gedig omgedig (pp. 27 – 30). Ek haal enkele reëls aan:
Marlies Haupt, ’n jong vriendin van my, steeds student, het die stuk die volgende aand gaan sien. Ek wou graag haar reaksie hoor daarop. Sy was gek daaroor. Sy’t egter ’n baie interessante opmerking gemaak wat ek graag deel: Marlies sê die rede waarom hierdie geweld op die verhoog ’n mens nie skok nie, is omdat ons dit elke dag in die koerante beleef.
Toe Daan se ouma oorlede is, het die gesin hoenderpastei geëet op die begrafnis; die haantjie, wat pastei geword het, was egter ’n speelmaat van Daan.
Die verhoog is later vol hoenderkarkasse. En aan die einde van die stuk is die karkasse ook in die foyer, jy kom nie weg van Daan se destruktiewe einde nie.
Wanneer die (spreekwoordelike) gordyn val, daag Sus en Daan ook nie op vir die buiging nie. Hulle is uitgeskryf.
Ons moet egter nie ’n ander aspek uit die oog verloor nie. Die einde behoort aan die nuwe orde, die oue is verby. Die nuwe orde (deur Savage en Lovemore) bestuur die soustrein. In hierdie klimaat is hoender ’n luukse, iets wat voorberei word vir die uitgelesenes. (Die armes kry niks, of net pap.)
Ek het meegedoen aan die eet van die pastei. Vir my was dit deel van ’n ritueel, maar ’n jong kollega van my kon glad nie glo dat ek éét na so ’n stuk nie.
En Marlies, wat nie veel jonger is as die kollega nie, sê dieselfde het tydens hulle vertoning gebeur: Die ou mense het geëet, die jonges nie.
Beteken dit dalk iets? Is ons jonger generasie dalk besig om die rituele af te sterf? Val hulle nie so maklik vir die hoendereetkultuur nie?
Ek het kritiek. Dis lank. Dis swaar. Dis harde werk. Dis dalk meer ’n opera as ’n drama. Die stuk is waarskynlik redelik konteksgebonde – en die sokkertema dateer dit verder. En tog. En tog … Dit sal waarskynlik, ongelukkig, ’n tydjie duur voor ons nie meer afgestomp word vir die geweld nie, voor ons nie meer duisende per jaar verloor weens voorkombare probleme nie.
Met Breyten se Boklied het ek destyds gevoel dis ’n stuk wat liewer op ’n markplein opgevoer moes word waar mense kon sit ek kyk terwyl hulle koffie drink, of rondloop.
Met hierdie stuk weet ek nie. Die harde werk is dalk deel van die katarsis, die gevangenskap wat ons moet deursit vir ons kollektiewe skuld.