EFF stap uit toe Gordhan praatPravin Gordhan. Foto: Jairus Mmutle/GCIS Die laaste skof van Dinsdag se marathondebat oor die staatsrede het op dramatiese wyse begin toe die EFF uitgestap het uit protes teen die spreekbeurt van die minister van openbare ondernemings, Pravin Gordhan. Die party is hewig gekant teen Gordhan se insluiting in die kabinet weens die Openbare Beskermer, adv. Busisiwe Mkhwebane, se bevinding dat hy onwettig opgetree het met sy goedkeuring van ŉ vroeë-aftreepakket vir die voormalige adjunkkommissaris van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens, Ivan Pillay. Gordhan se toespraak was op die ou end nie baie aanvegbaar nie. Hy het erken dat die SAL in ŉ baie moeilike finansiële posisie is weens 12 jaar lange verliese, maar het aangekondig dat die wapenvervaardiger Denel darem alle salarisse kan betaal nadat ŉ lener na vore gekom het. Nkasigang Koni (EFF) het die ANC geroskam omdat hulle nie meer so gefokus is op onteiening sonder vergoeding nie. Die EFF bly gekant teen die oordrag van titelaktes en het gevra dat die grondhof beter gefinansier word. Nomsa Marchesi (DA) het verduidelik onder watter taai toestande onderwysers moet werk, en het gevra dat die Wes-Kaapse inbellyn teen geweld in skole landwyd uitgebrei word. Die DA is baie ontsteld dat Angie Motshekga weer aangestel is as minister van basiese onderwys. Die minister van minerale hulpbronne en energie, Gwede Mantashe, het gesê die tyd raak min om ŉ nierassige Suid-Afrika te bou. Hy het toegegee dat beurtkrag die grootste terughoudende faktor teen ekonomiese groei in Suid-Afrika is. Mantashe meen die mynbedryf is op die punt om weer te floreer. Vir die volgende twee jaar is daar 60 nuwe mynbouprojekte ter waarde van R110 miljard wat 32 000 werkgeleenthede sal skep. Sink, titanium, koper en kobalt is van die minerale wat aansienlike groei toon. ŉ Nuwe ontwerp van die Wet op die Ontwikkeling van Minerale- en Petroleumhulpbronne (MPRDA) word tans gefinaliseer nadat die vorige weergawe onttrek is. Groter klem word ook op die verwerking van minerale geplaas. Die leier van die kleinste party in die Nasionale Vergadering is Ganief Hendricks van Al-Jamaah. Hy het ten gunste van omgewingsbewaring gepraat en gewaarsku teen Islamofobie in die weermag. Armand Cloete (VF Plus) het gepraat ten gunste van moedertaalonderrig en het nogmaals die kollig laat val op die marteling wat plaasvind tydens plaasmoorde. EFF-LP’s verlaat die Nasionale Vergadering tydens minister Pravin Gordhan se spreekbeurt. In ŉ kleiharde toespraak het die EFF-hoofsweep, Floyd Shivambu, aan Ramaphosa gesê sy drome is maar net hallusinasies en illusies. Hy het bygevoeg enigeen kan sien die Nasionale Ontwikkelingsplan het ontspoor, want eerder as die geprojekteerde werkloosheidsyfer van 14% staan dit in werklikheid op 27% terwyl staatskuld teenoor die bruto binnelandse produk op 60% (R3 triljoen) staan en sowel die rente op staatskuld as die begrotingstekort die hoogte inskiet. Hy het gesê dis noodsaaklik om energievoorsiening te stabiliseer, maar die energiesamestelling sal moet verander. Volgens Shivambu is die huidige omdraaiplan vir Eskom deur Investec uitgedink en gaan nie werk nie. Die EFF verwerp ook die regeringsbeleid van spesiale ekonomiese sones, want al die sones gesamentlik het nog nie eens 10 000 werkgeleenthede geskep nie en dra minder as 1% van BBP by. Sy party ondersteun inwaartse industrialisering met uitvoervaardighede en glo in desentralisering. Die EFF gaan verskeie wetsontwerpe voorlê waaronder vir die nasionalisering van die Suid-Afrikaanse Reserwebank, die skep van ŉ soewereine welvaartsfonds soos in Noorweë, ŉ verbeterde vorm van die MPRDA, ŉ wetsontwerp teen belastingvermyding, die daarstel van ŉ staatsbank en ŉ wet vir die voltydse aanstelling van kontrakwerkers in die staatsdiens. Die minister van handel en nywerheid, Ebrahim Patel, het hom verbind tot vinniger werkskepping as wat tans die geval is. Hy het ritse en ritse voorbeelde van nuwe beleggings in Suid-Afrika verskaf. Die DA-hoofsweep, John Steenhuisen, het gesê drome sonder planne beteken niks nie en dat mense se drome deur die ANC vertrap word. Die beleid wat die ANC nastreef, is volgens hom die presiese soort sosialisme wat mense laat vlug uit Venezuela en Kuba. Hy het Ramaphosa ook gewaarsku teen die wyse waarop die ANC se sekretaris-generaal, Ace Magashule, hom ondermyn. Ter afsluiting van die debat het die minister van vervoer, Fikile Mbalula, toegegee dat die ANC nie perfek is nie, maar gesê die EFF is onsamehangend en die DA is Thatcheristies. Die president sal Woensdagoggend repliek lewer op die debat.