documentary | How To Story
creativity, documentary, storytelling, web, workflow
creativity, documentary, journalism, storytelling, video storytelling, workflow
creativiteit, creativity, documentary, Geen categorie, journalism, storytelling, workflow
documentary, Geen categorie, montage, Regie, storytelling
documentary, journalism, storytelling
Le Stoppage – Julien Vrebos
Reportagemaker Julien Vrebos maakte voor tvbrussel onderstaande reportage over Marie José (89) die al 75 jaar pendelt tussen Petit-Enghien en Brussel, om er te gaan werken in haar naaiwinkeltje ‘Le Stoppage’. Een eenvoudig en tegelijkertijd…
documentary, future of news, storytelling, video, video storytelling
Ever heard of Nonny De La Pena? She is doing great stuff and pushing the boundaries of journalism. Take a look at this clip: The work of De Le Pena is what is called immersive… Jupiter het 66 bevestigde mane, en is dus die planeet met die meeste mane in die sonnestelsel met "redelik beskutte" wentelbane. Die grootste van hulle, die vier mane van Galilei, is in 1610 deur Galileo Galilei ontdek en was die eerste voorwerpe wat gevind is wat om ’n liggaam wentel wat nie óf die Aarde óf die Son is nie. Sedert die einde van die 19de eeu is tientalle kleiner Jupiter-mane ontdek wat die name gekry het van minnaresse of dogters van die Romeinse god Jupiter of van sy Griekse eweknie, Zeus. Die mane van Galilei is verreweg die grootste voorwerpe wat om Jupiter wentel, met die oorblywende 62 mane en die ringe wat saam net 0,003 persent van die hele Jupiter-stelsel uitmaak.
Die mane se fisiese en wentelbaan-eienskappe wissel in ’n groot mate. Die vier mane van Galilei het almal ’n deursnee van meer as 3 100 km. Die grootste een, Ganymedes, is die negende grootste voorwerp in ons sonnestelsel, naas die Son en sewe van die planete (Ganymedes is groter as Mercurius). Al die ander mane is kleiner as 250 km in deursnee – sommige is skaars 5 km. Die vorms van hul wentelbane wissel van feitlik volmaak rond tot hoogs afwykend en skuins, en baie wentel in die teenoorgestelde rigting as wat Jupiter draai. Omwentelings wissel van sewe uur (korter as die tyd wat Jupiter om sy eie as draai) tot feitlik drie aardjare.
Oorsprong en evolusie[wysig]
Die mane van Galilei. Van links, in die volgorde wat hulle van Jupiter af lê, is Io, Europa, Ganymedes en Callisto.
Die eerste sterrekundige wat gemeld het hy het een van Jupiter se mane gesien, was die Sjinees Gan De, omstreeks 364 v.C. Die eerste bevestigde waarneming van Jupiter-mane was egter dié van Galileo Galilei in 1609. Teen Maart 1610 het hy die vier grootste mane gesien met sy teleskoop met ’n 30x-vergroting: Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Geen verdere mane is ontdek nie totdat Edward Emerson Barnard die maan Amalthea in 1892 ontdek het. Met behulp van teleskopiese fotografie is verskeie ander ontdekkings in die loop van die 20ste eeu gedoen. Himalia is in 1904 ontdek, Elara in 1905, Pasiphaë in 1908, Sinope in 1914, Lysithea en Carme in 1938, Ananke in 1951, en Leda in 1974.
Teen die tyd dat die Voyager-ruimtetuie Jupiter in die laat 1970's bereik het, was 13 mane reeds ontdek; Themisto is in 1975 waargeneem, maar weens te min aanvanklike waarnemingsdata is dit nie weer waargeneem nie tot in 2000. Die Voyager-sendings het nog drie binneste mane in 1979 ontdek: Metis, Adrastea en Thebe.
Die mane van Galilei – Io, Europa, Ganymedes en Callisto – is deur Simon Marius name gegee kort ná hul ontdekking in 1610. Die name het daarna egter ongewild geraak tot in die 20ste eeu: daar is na hulle verwys as "Jupiter I" tot "Jupiter IV", of "die eerste satelliet van Jupiter", ens. Die oorspronklike name is weer in die 20ste eeu begin gebruik, terwyl die ander mane naamloos gebly het en gewoonlik in Romeinse syfers genommer is. Jupiter V, wat in 1892 ontdek is, is "Amalthea" genoem, hoewel die naam nie-amptelik was.
In 1975 het ’n taakgroep van die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) name aan satelliet V tot XIII gegee, en ’n amptelike benamingsproses daargestel vir toekomstige mane wat ontdek word. Die praktyk was om nuut ontdekte mane te noem na minnaars van die god Jupiter/Zeus, en sedert 2004 ook na hul kinders. Al die mane van XXXIV (Euporie) af is genoem na dogters van Jupiter/Zeus.
Party asteroïdes het dieselfde name as mane van Jupiter: 9 Metis, 38 Leda, 52 Europa, 85 Io, 113 Amalthea en 239 Adrastea. Nog twee oorvleuelings is uit die weg geruim toe die IAU op verkillende spellings besluit het: Ganymedes (maan) en 1036 Ganymed (asteroïde); en Callisto (maan) en 204 Kallisto (asteroïde).
Binneste satelliete of Amalthea-groep: Metis, Adrastea, Amalthea en Thebe. Hulle wentel baie naby aan Jupiter; die binneste twee in minder as ’n Jupiter-dag. Die ander twee is die planeet se vyfde en sewende grootste maan. Daar word vermoed minstens Amalthea het nie in sy huidige wentelbaan ontstaan nie, maar verder weg, of dat dit ’n liggaam in die sonnestelsel was wat deur Jupiter in ’n wentelbaan vasgevang is. Hierdie mane, saam met ander binneste mane wat nog nie waargeneem is nie, voed Jupiter se dowwe ringstelsel. Metis en Adrastea voed Jupiter se hoofring, terwyl Amalthea en Thebe elk hul eie dowwe ringe het.
Hoofgroep of mane van Galilei: Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Met groter radiusse as enige van die dwergplanete is hulle van die grootste voorwerpe in die sonnestelsel. (Ganymedes is groter as Mercurius.) Hulle beslaan 99,999% van die totale massa van die voorwerpe wat om Jupiter wentel. Daar word vermoed hulle het ontstaan deur mettertyd materie aan te trek in die laedigtheid-newel om Jupiter – ’n skyf van gas en stof wat om Jupiter bestaan het ná sy vorming. Dit kon tot 10 miljoen jaar geduur het in die geval van Callisto.
Themisto is die naaste onreëlmatige maan aan Jupiter en behoort nie tot ’n bekende familie nie.
Carpo is die verste maan wat in dieselfde rigting as Jupiter draai en is nie lid van ’n bekende familie nie.
Die Carme-groep is oor net 1,2 Gm versprei. Die mane se kleur stem ooreen (ligrooi) en het waarskynlik uit ’n trojaan-asteroïde ontstaan.
Die Ananke-groep is wyer versprei as die vorige groepe, oor 2