VIDEO: Tegnologie laat dokters en pasiënte mekaar verstaan - Solidariteit WêreldSolidariteit Wêreld
Tuis › Nuuskantoor › VIDEO: Tegnologie laat dokters en pasiënte mekaar verstaan
VIDEO: Tegnologie laat dokters en pasiënte mekaar verstaan
Die Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad (WNNR) is in die proses om – in samewerking met 'n kleinsakeonderneming – wêreldklas tegnologie te ontwikkel wat daarop gerig is om Suid-Afrika se taalverskille in sekere sektore te oorbrug en só meer lewens te red.
AwezaMed is 'n tegnologie-gebaseerde inisiatief wat poog om Suid-Afrikaners te inspireer en te bemagtig om taalverskille in die gesondheidssektor te oorkom. Dié toepassing, wat tans daarop gerig is dat praktisyns in moedergesondheidsorg met pasiënte kan kommunikeer in hul eie taal, is reeds in 'n toetsfase. Die toepassing is tans beskikbaar in 4 amptelike tale, alhoewel daar beplan word om dit uit te brei na meer tale.
Akkurate kommunikasie speel 'n belangrike rol tydens die konsultasie proses, en miskommunikasie kan ernstige nagevolge hê vir diagnose, sowel as nasorg. Annelise de Vries, 'n navorser verbonde aan die Solidariteit Navorsingsinstituut, meen dat tegnologie soos hierdie net voordeel kan inhou vir 'n diverse land soos Suid-Afrika. "Met toewyding en politieke wil, kan hierdie tipe tegnologie oorspoel in alle sfere in die Suid-Afrikaanse ekonomie. Dink net wat dit vir Suid-Afrika as 'n meertalige land kan beteken," meen De Vries opgewonde.
Volgens dr. Karen Calteaux, navorsingsgroepleier van die Menslike Taaltegnologie navorsingsgroep by die WNNR, is hulle al 'n geruime tyd besig om taaltegnologie te ontwikkel vir ons amptelike tale. Taaltegnologie sluit beide spraakherkenning in – wat behels dat 'n rekenaar 'n individu se spraak kan omsit in teks ongeag die persoon se aksent of stemtoon, sowel as teks-na-spraak tegnologie waar 'n rekenaar teks omsit in natuurlike spraak. "Wat ons nou aan werk is masjienvertaling, waar 'n frase in een taal deur middel van 'n rekenaar na 'n ander taal toe vertaal word," het Calteaux trots gesê.
Die projek word deur die Departement van Kuns en Kultuur befonds. "AwezaMed is 'n toepassing wat op slimfone of tablette afgelaai kan word en hoewel dit nog nie aan die publiek beskikbaar is nie, is ons optimisties dat die toetsfase die waarde van die toepassing duidelik sal maak. Ons fokus nou daarop om terugvoer op die toepassing te kry sodat ons veranderinge en verbeteringe kan maak. Uiteindelik sal die ontwikkelaar die toepassing kommersialiseer en aan gebruikers beskikbaar stel," het Calteaux gesê.
Daar is talle Suid-Afrikaanse voorbeelde in die veld van mediesenalatigheidseise waar taalverskille verreikende gevolge gehad het. Volgens 'n studie onderneem deur Schlemmer en Mash (2006) by 'n Suid-Afrikaanse distrikshospitaal, word beperkings ten opsigte van taal geassosieer met swak pasiënte-tevredenheid, minder opvolgbesoeke en die verkeerde gebruik van medikasie soos antiretrovirale terapie.
"'n Taal het ekonomiese waarde wanneer jy dit kan gebruik in jou alledaagse handel en wandel soos by die skool, die winkel en die dokters. Hierdie tegnologie kan ingespan word om ekonomiese waarde aan inheemse tale te heg. Sodra 'n taal ekonomiese waarde het, word mense daarin opgelei en om opleiding te doen moet navorsing gedoen word. 'n Organiese taalbeplanningsproses begin op hierdie manier en taalgemeenskappe begin outonoom funksioneer," meen De Vries.
Calteaux meen die fokus van AwezaMed is juis op Suid-Afrika se plaaslike tale, alhoewel hulle bewus is van die behoefte vir vertaalstelsels in die tale van ons naburige lande. "Die uitdaging in Suid-Afrika is dat die nuutste tegnieke in taaltegnologieontwikkeling groot datastelle veronderstel, terwyl ons vir ons plaaslike tale nog nie oor sulke groot datastelle beskik nie. Internasionale maatskappye sal byvoorbeeld spraakherkenningstelsels bou met meer as 'n duisend uur se getranskribeerde en belynde spraakdata, terwyl ons soortgelyke datastelle tans slegs sowat 50 uur se spraak per amptelike taal bevat. Die gevolg is dat ons verskillende tegnieke moet gebruik om ons taaltegnologiestelsels te ontwikkel en moet werk daaraan om ons taalhulpbronne uit te brei."
Die WNNR is dan ook deel van die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne (SADiLaR), wat deur die Noordwes Universiteit bestuur word. Die Sentrum beywer hom juis vir die ontwikkeling en beskikbaarstelling van taalhulpbronne en die onderneming van taalnavorsing om sosio-ekonomise vooruitgang in Suid-Afrika te bevorder.
Met AwezaMed sal 'n gesondheidsorgwerker 'n vraag of frase kan kies, dit deur die toepassing laat vertaal na die pasiënt se taal, en dit kan vra in die pasiënt se eie taal deur middel van teks-na-spraak.