'N begrafplaas is nie noodwendig n hartseer plek nie. Nie saam met my familie nie. Daar was die gedagte om n piekniek te pak, maar dit was darm net n gedagte.
Ons moes weer vir die twee sussies wag... Maar darm nie te lank. So 20 minute later het ons begin om die graf te versier, elkeen het n blom van hul keuse geplant. Selfs my ma en pa se grafte het nou die mooiste roose op. Ek is trots.
Dis nie elke dag wat mens n familie sien wat graf toe gaan nie.
n begrafplaas is nie noodwendig n hartseer plek nie. 'N begrafplaas is wel n hartseer gesig as daar nie mense is wat na die grafte omsien nie. My pa het sommer na die omgesiende dooies begin omsien. Dis waar wat die tuinjong gese het...mense sal hoeveel rande betaal aan hul eie tuine maar nie n sent uithaal vir n graf se onderhoud nie. Hoekom.
Ek het altyd gewonder wat is beter. N begrafnis of verassing? Deesdae verkies mense dit meer om veras te word. Dis n mooi gebaar vir een oomblik in tyd. En dan nou weer, wat as daar niemand is wat na n graf kan omsien nie? Ek dink dit gaan nie noodwendig oor die omsien nie. Die gaan oor die mense wat wel wil omsien en onthou, en rou. Dit was vir my die beste oomblik.
Die oomblik toe die kus in die grond neer sak.
Dis die oomblik wat ek onthou wat my ma altyd gese het... Dit help met die koebaai. Met die groef. Die letterlike afsak. En weg. Ek het dit nooit verstaan tot ek daar staan nie.
Dit help om terugtegaan en te gaan praat.
En te piekniek.
Mens dink nie altyd aan hoe mens wil voortbestaan nie, jy dink jou voetspore is net vir tyd en wyl hier vir die wat omgee. Kunstenaars het n voordeel in die gebied... Hulle is bekend vir na-doodste beroemdheid, soos kuste wat skielik hidden-treasures word. Ek het juis vanaand weer aan n kunstenaar verduidelik...ek het nie bedoel dat die werk nie gaan verkoop as sy n ornamentiese raam met glitter op het nie. Die ding is net... As n klient of versamelaar in n gallery inloop, kyk hul na iets wat gaan hou. Daar is n rede hoekom daar gespesialiseerde raame is en archival materials vir kunstenaars gemaak word dammit! Hoe lank wil jy he jou werk moet voortleef?
Ja, party is net vir n oomblik gemaak, maar dan moet jy dit weet en daarvolgens beplan. Dis nie noodwendig om dit op die eerste uitstalling te verkoop nie, dis nie wat ek bedoel het nie.
Dis die leeftyd wat jy wil he dit moet voortbestaan is dit nie? Wil jy nie n impak maak op jou nageslag en die aliens wat ons eendag gaan discover in die stof nie? Wil jy nie onthou word vir die tyd waarin ons lewe nie? Ha! Ja, jy sal onthou word! Defnitief! Vir die rook wolke wat jy uitstuur.
Nee. Vir die keuses wat ek vandag maak. Vir die keuses wat ons vandag maak en in ons leeftyd. Eendag sal.
My familie is ongelooflik.
Ons gaan almal in die hemel tuin maak.
Nee. My familie is ongelooflik.
Daar is n leemte. Steeds.
Ek praat elke dag met hom, asof hy nou langs God sit. Nou kan hy sien watse kak ek elke dag aanjaag. Hoeveel tyd dit neem. Hoeveel ek het om te doen. Hoe nodig ek hom het om my tegniese tekening vir my uitstalling te doen. Ek het hom so geweldig nodig. Die tegniese aspekte. Die beligting. Dammit.
Die hemel was helderder vandag. Al is dit nou nag. Dit was helder. Soos n gewone dag. N dag wat duisende ouers oor die wereld jubel in die vreugde van hul pas gebore babas.
Min weet hulle. Dat dit netso vinnig van hul kan weg geneem word. Dis hoekom ons glo. Ons glo in die lewe en nie in die dood. Ons glo dat daar n volgende dag gaan wees, dat die kinders en geliefdes net vanselfsprekend die volgende dag daar gaan wees. Dis menslik. Vergeefbaar.
Koester elke oomblik. Al is jy besig. Ek het nooit dit verstaan tot nou. Dalk het ek maar verkies om die dood te vermy. Want ons lewe mos lekker.
Weer. Wat gaan jy nalaat? Wat wil jy nalaat?
Elke is n gedagte, elke kamer net gehuur.
Ek is veilig by my huis, by my studio. Ek het vanaand weer besef n ander omgewing of artist studio sal my ontwortel. Ha! En so moes ek die vergelyking gebruik! "I'm like a zulu speaking person trying to express myself in english!" Toe was hulle bekke stil. Mense neem nooit in ag dat "ons" Afrikaners, wat ons eerste taal gebruik, nie onself in engels kan express (he) soos die engels sprekendes nie. Nee! Hulle neem net aan dat, as ons in engels kan praat, ons in engels kan skryf en dink soos wat hulle doen. En bewaar jou siel as jy jou is are verkeerd omgooi. Die skewe kyke. Die donners. Jy kan nie eers die woord 'wiegelied' in Afrikaans lees nie. Dan kom veroordeel jy my omdat ek in twee tale probeer werk! Die bliksem. Vatso katvis!
Ons hulle watookal. En daar diskrimeneer ek somer alweer.
Het jy al agtergekom hoeveel "die's" daar in die Akrikaanse taal gebruik is?
Ek is nie n meester van my taal nie maar vrek. Dis darm lekker om in my taal te kan skryf. En wie weet. Dalk is dit wat ek vir my nageslag sal koester.