PressReader - Beeld: 2017-08-10 - Wan­neer jy skie­lik die brood­win­ner is
Wan­neer jy skie­lik die brood­win­ner is
Beeld - 2017-08-10 - Sake - Yo­lan­de Bo­tha en Mo­ni­que Br­ä­sler
Me­lin­da Ga­tes het ver­le­de jaar in haar en haar man, Bill, se nuus­brief die on­be­taal­de ar­beid van tuis­te­skep­pers ge­ta­kel.
Sy meen $10 000 mil­jard kan by die bru­to bin­ne­land­se pro­duk (BBP) van die VSA ge­voeg kan word in­dien die on­be­taal­de ar­beid van tuis­te­skep­pers in ag ge­neem word ($10 000 mil­jard is ge­lyk­staan­de met 30 keer Suid A­fri­ka se jaar­lik­se BBP).
Sy sê on­be­taal­de ar­beid is pre­sies wat dit be­skryf: Dit is har­de werk teen geen ver­goe­ding nie.
Tog het el­ke ge­meen­skap dit no­dig om te funk­si­o­neer. Dink ’n bie­tjie: Wie maak se­ker dat daar mid­dag­e­te is, dat was­goed ge­was is en dat al­mal ver­sorg en ge­luk­kig is? Wê­reld­wyd be­stee vroue ge­mid­deld 4,5 uur per dag aan on­be­taal­de ar­beid en Me­lin­da het dit baie goed op­ge­som deur te sê: “Wan­neer ons in vroue en dog­ters be­lê, be­lê ons in die in­di­vi­due wat in al­mal an­ders be­lê.”
Wan­neer dit ge­beur dat die tuis­te­skep­per nood­ge­dwon­ge die brood­win­ner in die huis­ge­sin moet word, help dit in­dien sy die fi­nan­si­ë­le on­der­steu­ning het om met die werk van ma-wees voort te gaan.
Ons het die laas­te maan­de ’n paar vroue ont­moet wat om ver­skeie re­des skie­lik dié rol moes oor­neem: die af­ster­we van ’n brood­win­ner, eg­skei­ding of ’n brood­win­ner wat sy in­kom­ste ver­loor.
Ons ver­tel hier die sto­rie van Ma­ri­aan (’n skuil­naam).
Haar le­we het in ’n oog­wink ver­an­der. Haar man is een og­gend op pad werk toe in ’n mo­tor­on­ge­luk dood. Skie­lik was Ma­ri­aan die brood­win­ner en sy het 18 jaar laas ge­werk, voor die ge­boor­te van hul eer­ste kind. Haar man het voor­sie­ning ge­maak vir die ge­sin, maar dit was net te min om hul leef­styl te kon hand­haaf.
Saam met die le­wens­po­lis en an­der ba­tes was daar ge­noeg ka­pi­taal so­dat ’n paar goeie be­slui­te haar in ’n ge­mak­li­ke fi­nan­si­ë­le po­si­sie sou plaas.
Met die skok van ’n ge­lief­de se af­ster­we was sy nie reg om deur die koue fei­te te werk nie en sy het am­per te lank ge­neem om die no­di­ge ver­an­de­rin­ge te maak. Dit is wat ons uit haar si­tu­a­sie ge­leer het:
Dit is be­ter om jou fi­nan­si­ë­le sa­ke so goed moont­lik in or­de te kry ter­wyl al­les goed gaan. Die trau­ma van ’n ge­lief­de se af­ster­we, ’n eg­skei­ding of ver­lies aan in­kom­ste maak dit baie moei­lik om ra­si­o­ne­le be­slui­te te neem.
Maak se­ker daar is ’n nood­fonds van drie tot ses maan­de se uit­ga­wes. Dit gee al­mal ’n bie­tjie be­weeg­ruim­te om goeie lang­ter­myn­be­slui­te te neem.
Wan­neer die brood­win­ner sy in­kom­ste ver­loor, kan heel­wat uit­ge­rig word in drie maan­de – ’n nu­we werk, ’n eie on­der­ne­ming, kon­sul­ta­sie­werk en so meer. Dit ver­hoed dat moont­li­ke dras­tie­se be­slui­te ge­neem moet word.
Le­wens­dek­king is be­lang­rik wan­neer daar af­hank­li­kes is en ver­al as daar nie ge­noeg geld ge­spaar is wat ge­lief­des sal help om hul leef­styl te hand­haaf ná jou af­ster­we nie.
Ver­koop eer­der die duur huis en skaal af. Ma­ri­aan het vier jaar lank ge­wag voor­dat sy die huis ver­koop het en dit het heel­wat span­ning en kop­se­re ver­oor­saak. Die on­der­houd wat die huis ge­verg het en hoë hef­fings het ’n groot hap uit haar be­leg­gings ge­neem.
Ver­koop die ek­stra mo­tor. Ma­ri­aan het haar man se groot mo­tor ge­hou (plus haar eie goeie mo­tor). Sy het on­ge­veer R200 000 be­stee om die mo­tor in stand te hou en aan ver­sie­nings oor drie jaar voor­dat sy dit uit­ein­de­lik ver­koop het.
In­dien die kin­ders nog stu­deer, help dit om ’n stu­die­le­ning te kry. In­dien jou ka­pi­taal nie toe­laat dat jy stu­die­geld be­taal nie, wees eer­lik daar­oor. ’n Stu­die­le­ning help kin­ders om ’n ver­ant­woor­de­lik­heid­sin met geld en ’n kre­diet­ge­skie­de­nis op te bou, en dit is ’n goeie mo­ti­veer­der om hul vak­ke die eer­ste keer te slaag.
Spring in en be­gin ’n in­kom­ste ver­dien. Ma­ri­aan moes vir die eer­ste keer in 18 jaar werk. Dit kon waar­skyn­lik voor­kom ge­wees het in­dien sy van die moei­li­ke be­slui­te hier­bo vin­ni­ger ge­neem het.
Sy hand­haaf be­slis nie die leef­styl waar­aan sy ge­woond was nie, maar deur die fi­nan­si­ë­le druk te ver­min­der, kan sy weer meer tyd aan haar kin­ders be­stee son­der om haar heel­tyd te be­kom­mer oor waar die vol­gen­de sent van­daan gaan kom.
Me­lin­da Ga­tes het baie hoë ag­ting vir die vroue wat hul eie be­roep op­sy skuif om die tuis­te­skep­per te word. Maar dit bly on­be­taal­de ar­beid en maak dit be­lang­rik dat jy ver­se­ker dat jy en die kin­ders ver­sorg is wan­neer die man sterf.
■ Yo­lan­de Bo­tha en Mo­ni­que Br­ä­sler is fi­nan­si­ë­le be­plan­ners by Ga­li­leo Ca­pi­tal. Dié ru­briek was deel van die week­lik­se nuus­brief Sa­ke­ge­sprek, wat Woens­dae aan in­te­ke­na­re wat dit wil ont­vang, ge­stuur word. Gaan na jou Net­werk24-pro­fiel of klik op die s­ka­kel op Mun­tS­lim as jy ook die nuus­brief in jou e-pos­mand­jie wil ont­vang.