Die versoek wat die boekeredakteur aan die resensent stel is gewoonlik om te lees en te sê wat jy daarvan dink. Nie alle boeke maak daarna nie, maar enkeles van hulle vind ‘n leser wat só eerlik en terdeë daarop reageer dat die resensie nie ‘n leesverslag kan wees nie. Dit word ‘n emosionele, intellektuele reaksie op dít wat die boek sê.
Max du Preez begin sy reaksie op Hiervandaan te analiseer met ‘n inleiding oor die boeke wat hom tot in sy siel aangespreek het, en vind so die skakel na Hiervandaan. Sy eerste reaksie is gewoon op die gehalte van Dana Snyman se skryfwerk.
Omdat Du Preez weet dat die Afrikaner vandag ook worstel met sy ouers, en veral die pa’s se aandeel in aan die dilemma waarin ons land hom bevind, spreek Snyman se leitmotiv van sy verhouding met sy pa ook baie sterk tot Du Preez, en kan hy uiteindelik sy resensie afsluit met ‘n beoordeling wat die koerantleser tot in sy dieptes raak. Du Preez se formulering is self nie te versmaai nie.
Dis op papier. Op Boeke24 se webwerf is ongelukig min moeite gedoen om die opskrif te benut. In die plek daarvan kry mens net die boek se titel en subtitel, Op reis na die geliefde land. Tog jammer.
Die wasigheid strek verder. Visser gaan aan oor die verhaal, maar bied geen inligting wat die nuuskierige koerantleser sal help om die skrywer te plaas nie.
Ek het altyd gedink Boekeblaaie is daar om boeke en die leeskultuur te bevorder – nie om dit te ondergrawe nie!
Ek weet nie watter een van die twee die hoofresensie in die koerant self was nie – hier waar ek tans is, is nie Afrikaanse koerante te koop nie. Ek lei maar af, van die plasing op die webwerf, dat dit Ferreira s’n was.
Gelukkig dan dat die resensie sterk op die inhoud af geskryf is, en Ferreira haar kritiese oordeel rig op die inhoud. En algaande trek sy die wa dan deur die drif.
Breytenbach kan sekerlik baie verheug wees oor die ontvangs wat sy roman geniet het. Ek vermoed hy is een van die weinige Suid-Afrikaners wat na Sondagoggend se rampspoed in Nieu-Seeland nie Maandag nog aan ernstige “gemoedsbekakking” (om sy woord te gebruik) gely het nie.
Die inhoud van die boek takseer hy daarom hoog. Sy eindoordeel is dat die boek onontbeerlik is vir diegene wat belang stel in die Bosoorlog omdat dit op die spoor van die oorlog loop saam “met ‘n man van die veld” en die leser die oeroue kunsvorm van spoorsny laat beleef.
Maar Strachan is ook skrywer. Hy ken die eise wat gestel word aan skrywer, redigeerder en uitgewer. Hy is ‘n gevoelige leser wat agterkom hoe hinderlik Leon Bezuidenhout, die vroedvrou van hierdie publikasie, soms ingegryp het om die inhoud van Kamongo se optekeninge by publikasie te bring. Hy sien die perspektief-probleme raak en die manier waarop taalgebruik soms hinderlik verklap uit watter rigting die inhoud aangegee word.
En Strachan weet ook hoe om ‘n resensie te skryf wat die lees daarvan’n stimulerende ervaring maak. Sy uitpak van inligting geskied op só ‘n manier dat jy deeglik meegesleur word deur sy vervoering met die inhoud, en dán eers begin hy die swakhede van die boek uitlê.
Dit is ‘n struktuur wat hom baie toelaat. Hy kan die bundel se bekoring en skatte uitlig. Hy kan die raamwerk uitstippel waarteen hy die bundel beoordeel. Dan kom hy met ‘n slotsom wat hieruit spruit, dus deeglik gemotiveer is.
Lees jy die resensie behoorlik, snap jy dat hy teleurgesteld is met Nel – hy het voorsien in die behoeftes van lesers wat ligte vermaak soek, maar hy het nie die potensiaal van sy skrywerskwaliteite verwesenlik nie.
Pieter Strauss se antwoord hierop lê implisiet in sy resensie: As mens ‘n gerekende skrywer soos Elias P. Nel is (kyk gerus wat haal Strauss aan oor die lofsange van die verlede oor Nel se skryfwerk), behoort jy te weet dat alles wat jy skryf, ongeag wáár dit verskyn, gaan gemeet en beoordeel word volgens die reeds gepubliseerde taksering van jou skrywerstalent. Al skryf jy rubrieke vir die Taalgenoot, moet elke rubriek die stempel van jou gehalte dra.
Maar dit is wanneer sy sê “Ek is duidelik nie die teikenleser hier nie” dat ‘n mens besef jy sal ook nie wees nie.