’n Demokratiese strategie vir kulturele vryheid
Voor 1991 was Suid-Afrika ’n Afrikanerstaat; tans is hy op pad om ’n Afrikastaat te word. Omdat die veranderings wat daarvoor nodig was stapsgewys gegaan het, is die Afrikaanssprekende gemeenskap onkant gevang. Hierdie artikel is nie ’n oproep om die huidige werklikheid terug te draai nie, maar om omstandighede te skep waar die Afrikaner binne […]
Voor 1991 was Suid-Afrika ’n Afrikanerstaat; tans is hy op pad om ’n Afrikastaat te word. Omdat die veranderings wat daarvoor nodig was stapsgewys gegaan het, is die Afrikaanssprekende gemeenskap onkant gevang.
Hierdie artikel is nie ’n oproep om die huidige werklikheid terug te draai nie, maar om omstandighede te skep waar die Afrikaner binne die raamwerk van die huidige grondwet ’n blywende bydrae tot die sukses van die land en sy mense kan maak.
Die gevolge van die huidige situasie vir die Afrikaner kom daarop neer dat hy na 1994 in sommige opsigte ’n gewone minderheid geword het met die normale vraagstukke waarmee minderhede wÃªreldwyd worstel, soos die gebrek aan inspraak oor hulle eie toekoms, diskriminasie, demokratiese uitsluiting, gebrek aan staatshulp en vervreemding.
In baie lande is minderhede in ’n moeilike posisie. Maar omdat die Afrikaner voor 1994 die politieke mag had en die ANC hom nog steeds sien as die ekonomies mees bevoordeelde groep en ’n uitbuiter van swartes, is hy in die posisie van ongewilde minderheid.
Hoewel die meeste Afrikaners opbouend en demokraties op die nuwe Suid-Afrika gereageer het, kon die strategieÃ« wat tot nou gevolg is – soos politieke opposisie, optrede teen taal- en ander vorms van diskriminasie – nie daarin slaag om die toestand van die Afrikaner blywend te verbeter nie.
Die gevolge van al hierdie onsuksesvolle strategieÃ« is dat die Afrikaner (en die land) se grondliggende regte en belange nog groter skade gelei het, dat talle Afrikaners geÃ«migreer het, dat die Afrikaners as kultuurgemeenskap verbrokkel het, dat Afrikaner instellings oor die algemeen verswak, selfs transformeer of verdwyn het, en dat dit die Afrikaner weerloos gelaat het.
Die vraag is dus welke strategie het die meeste kans om hierdie negatiewe situasie om te skep in ’n positiewe een.
Die eerste vertrekpunt van hierdie strategie moet wees dat kultuurgemeenskappe se regte gerespekteer word, en dat hulle die nodige magte en hulpbronne kry om dit te verwerklik. Anders bly dit net papierregte waaroor die meerderheid kan besluit. Dit beteken dat die grondwet en regering voorsiening moet maak vir die kulturele vryheid van hierdie groepe, sodat almal tuis kan wees in ’n multi-etniese land.
Die tweede vertrekpunt is die verhaal van die Afrikaners se selfhelpwonderwerk na die Anglo-Boereoorlog. Hulle het binne een geslag van Å‰ verarmde en swak geskoolde plattelandse groep tot Å‰ gemoderniseerde eerstewÃªreldgemeenskap gevorder. Die rede is dat hulle op al die terreine van die samelewing hul eie sterk instellings geskep het.
Maar noudat die Afrikaner daardie moderniseringsproses min of meer voltooi het, het hy die instellings om dit verder te voer, verloor. En moet hy in ’n onsimpatieke omgewing opereer.
Daarom moet Afrikaners hulself weer in doeltreffende burgerlike instellings organiseer waarmee hulle hul belange en grondwetlike rege kan beskerm. Terselfdertyd moet hulle ook met die owerhede in gesprek tree om waar moontlik ooreenkomste te sluit.
Organisasies wat die meerderheid van die Afrikaners verteenwoordig, onderhandel met die regering oor ’n Handves van Kultuurregte. Die vertrekpunt van daardie Handves is die VN-verslag oor Kulturele Vryheid.
Hierdie onderhandelings kan net suksesvol wees as dit saamgaan met ’n selfhelpstrategie, samewerking met ander Afrikaanstaliges en die aanvaarding van die demokrasie.
Om die kans op sukses te vergroot is dit belangrik dat daar vooraf uitgebreid steun gewerf word onder die Afrikaanssprekende gemeenskap.
En tot slot: dit moet vanaf die begin duidelik wees dat die doel nie is om die Afrikaner te onttrek of in opposisie teen die owerheid te bring nie, maar juis is om die volle deelname van die Afrikaner in die land te verseker.
Laat ons aan die werk spring!
– Deur Flip Buys, Solidariteit