REGS: Beweging, beweging op ’n kosmiese skaal... Hierdie skouspelagtige foto is van die kern van die sterrestelsel M100, soos gesien deur die Amerikaanse ruimteagentskap NASA se ruimteteleskoop Hubble.
ONS lewe in ’n wêreld van onophoudelike beweging -- sonder jou oë se beweging oor die rekenaarskerm voor jou sou jy nie eens hierdie woorde kon lees nie!
Ook elektrisiteit is beweging, en die wêreld is propvol elektrisiteit. ’n Elektriese stroom in ’n draad beteken inderdaad die beweging van ’n ganse leër van biljoene der biljoene elektriese deeltjies, of dan wel die einste elektrone.
Tot jou denkprosesse word gereguleer deur dieselfde elektriese impulse. In daardie sin is selfs jou gedagtes ’n magdom van bewegings in die klein.
En klank: As iemand met my praat, beweeg daar klankgolwe van sy stembande af na my toe, klankgolwe wat moontlik gemaak word deur die gelyktydige beweging van ’n onbegryplike menigte lugdeeltjies, wat lug-molekules genoem word.
’n Verdere beweging van die aarde is sy kringloop om die son, waarom hy teen ’n vaart van sowat 30 kilometer per sekonde galoppeer.
Hoe vind die aarde sy pad om die son? Die gewone voorstelling van sy jaarbaan is ’n ellips, of ’n effens platgedrukte sirkel, maar dit gee ’n mens eintlik ’n heeltemal verkeerde indruk van die kromming of geboënheid van sy baan.
In werklikheid is hierdie baan nie baie ver van ’n reguit lyn nie! Raar maar waar: vir elke 30 km wat die aarde in ’n sekonde aflê, wyk hy nie eens 3 millimeter na die binnekant van ’n reguit lyn af nie. Dié klein afwyking is die gevolg van die son se aantrekkingskrag op die aarde, want daarsonder sou die aarde wel in ’n reguit lyn beweeg het.
Beweeg die Melkweg dalk self om ’n ander middelpunt? En dié om ’n ander? En dié om ’n volgende? En dié...? Ons weet nie en om só te bespiegel, bring ons eintlik nêrens nie, sodat ons moet volstaan met die sterrekundige waarneming dat "sterre teen allerhande snelhede in allerhande rigtings beweeg".
Voorstanders van die teorie van die sogenaamde uitdyende heelal sê alles is besig om van ’n oer-middelpunt af weg te spat en dat die verste sterre die vinnigste beweeg. Maar baie geheimenisse bly nog vir ons verborge. Ook hier ken ons net ten dele.
Tog het snuffelvaartuie binne ons sonnestelsel al vir ons die interessantste kennis besorg, soos dié oor ons buurplaneet Venus, wat vroegaand so helder in die weste skitter.
Venus draai stadiger om sy eie as as wat hy om die son wentel (in 243 teenoor 224-7 aardse dae), maar die digte wolke in sy bo-atmosfeer tol in net vier dae om die planeet. Voorwaar ’n vreemde plek.
Maar beslis die beweeglikste van al die geskape dinge van ons wêreld is die menslike denke wat ons in ’n oogwenk deur oneindige sfere van die skepping kan laat beweeg. En ons dan verbysterd laat stilstaan oor die geweldige omvang van dit alles. In stille ootmoed in Sy heelal van konstante beweging.
Hulle staan vandag bekend as die Zoeloes, Xhosas, Swazi’s en Ndebeles—almal lede van die groot Nguni-groep wat, ná die Khoisan, die oudste bewoners van die Suid-Afrikaanse landskap is. Maar hoe het elkeen van hierdie bevolkingsgroepe eintlik ontstaan en waar bevind hulle hulle vandag? Hierdie interessante artikel oor elkeen se herkoms, groei en huidige samestelling bevat ’n groot klomp inligting wat moontlik nie so wyd bekend is nie...
Op politieke gebied het die Nguni hulle dikwels in klein kapteinskappe geskaar, wat partykeer slegs uit ’n paar honderd mense bestaan het. Hulle was dan die onderdane van ’n kaptein, wat vanweë sy afkoms, prestasies of ’n kombinasie van faktore tot leier gekies is.
Tot die agttiende eeu of later, só glo die geskiedkundiges, was hierdie kapteinskappe nie onder ’n koning of monarg verenig nie. Elke kapteinskap sou in die reël ’n groep verwante familiestamme langs die manlike linie insluit, of ander nabye verwante en andere wat verkies het om hulle by ’n besondere kaptein te voeg. ’n Kaptein kon steun en belasting van sy volgelinge eis, sy gunstelinge beloon, politieke alliansies vorm en oorlog verklaar teen sy vyande. Op hul beurt het sy volgelinge gewoonlik die reg gehad om hulle by ’n ander kapteinskap aan te sluit as hulle wou. Groter kapteinskappe het soms ’n beperkte beheer oor kleineres uitgeoefen, maar sulke oorkoepelende leierskappe het gewoonlik nie langer as ’n geslag of twee bestaan nie.