[Video] Smeulende onderbos dalk rede vir Knysna-brandeFoto: Koos Britz/WVS Wildfires/Twitter Terwyl die inwoners van Knysna steeds steier onder die verwoesting van die brande wat die laaste 48 uur in die omgewing gewoed het, is daar nou inwoners van Elandskraal wat aanvoer hulle het die owerhede reeds meer as vyf weke gelede gewaarsku oor smeulende vlamme in dié omgewing. Anton du Plessis en dr. Wallace Vosloo besit beeldmateriaal waarop ŉ mens kan sien hoe die rook uit ŉ dig beboste gedeelte van die inheemse woud in die Elandskraal-omgewing borrel. Dié beeldmateriaal is op 29 April deur ŉ hommeltuig wat oor die woud vlieg, geneem. Die inwoners het glo die brandweer herhaaldelik gevra om die smeulende onderbos van die spesifieke gedeelte in die inheemse woud te kom oopkrap en te blus. Die brande in Knysna het reeds vyf mense se lewens geëis, en sowat 500 huise in woonbuurte, op plase en in informele nedersettings is verwoes terwyl duisende mense ontruim is. Die owerhede het die brande vroeër vandag grootliks onder beheer gekry, maar kan nog nie met sekerheid die omvang van die skade bepaal nie. “Ek dra nie verwyte in my hart nie; ek weet nie wat die brandweer se situasie is nie, maar dit maak my net hartseer om te weet as die regte besluite geneem is en daar genoegsame toerusting vir die brandweer beskikbaar was, sou mense nie gesterf het nie,” het Du Plessis gesê. Hy het aan Maroela Media vertel hy het die brandweer verskeie kere na hierdie omgewing ontbied, maar dat hulle telkemale laat weet het hulle is te besig om brande in die omliggende gebied te bestry en het nie genoeg mannekrag, voertuie of toerusting om by dié smeulende onderbos uit te kom nie. Du Plessis was goeie vriende met die Johnston-gesin wat in die Knysna-brand dood is. Tony, Madré en hul driejarige seuntjie, Michael, is deur die rook en vlamme oorval toe hulle vir die brand gevlug het. Madré was agt maande swanger met die Johnstons se tweede kind. Die polisie het hul liggame net 50 m van hul woning gevind. “Ek was deurentyd in verbinding met Tony en Madré. Ek sit nog met die laaste WhatsApp-boodskap van hulle op my foon wat sê hulle kan die gloede van die vuur sien, maar hulle weet nie presies waar die brand is nie. ŉ Mens besef nie hoe vinnig so ŉ brand kan beweeg nie. Die vlamme was so warm dat die vellings van die motor gebrand het – nie die bande nie – die vellings, hoor. “Ek voel net dit kon voorkom geword het as die regte besluite geneem is,” het Du Plessis gesê. Du Plessis en sy gesin het self voor die brand uitgevlug met net die klere aan hulle lyf. “Ons was net 10 minute van ons huis weg, toe laat ons bure ons weet ons huis het tot op die grond toe afgebrand. Dis net die bakstene wat nog ŉ aanduiding gee dat daar ŉ huis was, selfs die 20 000 liter-watertenk wat langs die huis gestaan het, het behoorlik in die vuur verdamp. “Ek dink nie mense verstaan die verwoesting nie. Die hele Tuinroete brand en dit is pikswart sover jy kyk. Die vure smeul nog plek-plek. Dit is apokalipties,” het Du Plessis gesê. Beide Du Plessis en Vosloo bevestig dat hulle nie vuilspel of brandstigting vermoed nie. “Daar was nie mense naby die brand gewees nie. Dit sal egter moeilik wees om die oorsprong van die brand te bepaal. Mense moet onthou dat alhoewel die omgewing groen is, was dit die afgelope ruk verskriklik droog. ŉ Weerligstraal of ŉ stukkie glas wat die sonlig weerkaats kon maklik die onderbos laat vlamvat. “Die onderbos in ŉ woud kan lank lê en smeul. Hierdie smeulende kompos kan die wortelstelsel van die bome in kole omskep en ŉ sterk wind kan dit weer vinnig laat vlamvat,” het Du Plessis gesê. “Mense moet onthou daar was terselfdertyd ook ŉ brand in die oostekant van Knysna. ŉ Mens moenie die twee verwar nie, maar ek kan nou vir jou sê ek is so seker oor hierdie brand se oorsprong dat ek daaroor in die hof sal kan getuig,” het Vosloo, ŉ wetenskaplike en oorlewingskundige, wat ook sy woning in die brand verloor het, bygevoeg. Op die vraag oor hoe ŉ mens die trauma van die verwoesting verwerk, het hy gesê: “Ons is wonderlike mense, ons sal oorleef – ŉ mens kan nie in ŉ hoop gaan sit en toelaat dat so iets jou onderkry nie.” Vosloo het onder meer ŉ ossewa met verskeie antiekware van die Voortrekkers ter waarde van R250 000 verloor. Hy het gereeld by ekspo’s uitgestal en kinders van oorlewingstegnieke in dié tyd geleer. “Maar dit is aardse goed en dit kan weer vervang word. Wat my egter kwaad maak, is dat die munisipaliteit weke gelede van die brand geweet het en nou is mense dood. Aardse goed kan jy terugkry, maar mense se lewens nooit,” het Vosloo gesê. James-Brent Styan, woordvoerder van die minister van plaaslike regering en omgewingsake, het gesê die oorsprong en ontstaan van die Knysna-brand kan tans nie bevestig word nie. “In ŉ stadium was daar soveel as 26 verskillende brande in die omgewing wat bestry is. Daar is tans geen sprake van kwaadwilligheid of brandstigting nie, en geen inhegtenisnemings is in die verband gemaak nie. Ons sal wel mettertyd die ondersoek na die oorsake van die brand afhandel.” Terwyl 80% van die brande grootliks onder beheer is, en die lugmag tans besig is om die verdere 20% van die brand met waterbomme te blus, het Styan gesê hulle is bekommerd oor die moontlikheid dat die smeulende woude oor die naweek weer kan vlamvat. “Ons is veral bekommerd oor môre. Daar word weer stormsterkte winde vir die omgewing voorspel. Die potensiaal vir nog brande is weer baie hoog.” Styan het gemaan dat mense onder geen omstandighede braaivleisvure moet aansteek of vure kan maak vir kosmaak of om warm te bly nie. Intussen is daar verskeie aksies van stapel gestuur om die inwoners van Knysna wat alles verloor het by te staan. Die koeriermaatskappy DHL het bevestig dat hulle gratis noodsaaklike voorraad soos nie-bederfbare kos, komberse, klere en noodhulpvoorraad aan die streek sal versprei. DHL het landwyd 39 punte waar mense nie-bederfbare kos en ander noodvoorraad kan aflewer. Die burgerregte-organisasie AfriForum en die diensorganisasie Solidariteit Helpende Hand het ook gister aangekondig dat hulle hul noodfonds uitgebrei het om hulp aan die mense in die Knysna-omgewing te bied. “Hier is mense wat niks oor het ná die brand nie en nêrens heen het om te gaan nie. Tog het hulle gehelp om vure te slaan en mekaar te red. “Ons het alles nodig, die soort goed wat ŉ mens as vanselfsprekend sal aanvaar: ŉ tandeborsel, komberse – want dit is winter – en selfs water. Party mense het voor die vure uitgevlug met net hul onderklere en pajamas aan. Sommige mense het niks, regtig niks,” het Du Plessis gesê.