Ruthe le Naomi—“Mo o Yago Gona le Nna ke tla ya” | Tumelo ya Kgonthe
1, 2. (a) Hlalosa leeto la Ruthe le Naomi gotee le manyami ao a bego a ba wetše. (b) Leeto la Ruthe le be le fapane bjang le la Naomi?
RUTHE o be a sepela a bapile le Naomi tseleng yeo e bego e phatša melaleng e phagamego ya Moaba. E be e le bona feela, bathwana ba babedi molaleng o nabilego. Akanya Ruthe a lemoga gore meriti ya thapama e telefetše, ke moka a lebelela mmatswalagwe gomme a ipotšiša ge e ba e le nako ya gore ba hwetše lefelo leo ba ka robalago go lona. O be a rata Naomi kudu gomme o be a ka dira sohle seo a ka se kgonago go mo hlokomela.
2 Yo mongwe le yo mongwe wa basadi ba o be a imelwa ke manyami. Naomi o be a šetše a na le nywaga e le mohlologadi, eupša o be a nyamišitšwe ke tahlegelo yeo e bego e sa tšwa go mo wela—lehu la barwa ba gagwe ba babedi e lego Kilioni le Maglone. Ruthe le yena o be a nyamile. Maglone e be e le monna wa gagwe. Ruthe le Naomi ba be ba eya felo gotee, motseng wa Betlelehema kua Isiraele. Lega go le bjalo, leeto la bona le be le fapane ka tsela e itšego. Naomi o be a eya gae. Ruthe yena o be a lebile moo a sa go tsebego, a tlogela meloko ya gabo, naga ya gabo le metlwae ya yona ka moka, go akaretša le medimo ya yona.—Bala Ruthe 1:3-6.
3. Ke dikarabo tša dipotšišo dife tšeo di ka re thušago go ekiša tumelo ya Ruthe?
3 Ke’ng seo se bego se ka tutuetša mosadi yo yo mofsa gore a dire phetogo e kgolo gakaakaa? Ruthe o be a tla hwetša bjang matla a go amogela diphetogo tše bophelong bja gagwe le go hlokomela Naomi? Ge re hweditše dikarabo tša dipotšišo tše, re tla bona ditsela tše dintši tšeo ka tšona re ka ekišago tumelo ya Ruthe wa Momoaba. (Bona le lepokisi leo le rego: “ Puku e Nyenyane Yeo e Ngwadilwego ka Bokgwari.”) Sa pele, anke re boneng gore go tlile bjang gore basadi bao ba babedi ba swarišane tsela yeo e telele e yago Betlelehema.
Lapa Leo le Arogantšwego ke Masetlapelo
4, 5. (a) Ke ka baka la’ng lapa la Naomi le ile la hudugela Moaba? (b) Naomi o ile a lebeletšana le ditlhohlo dife kua Moaba?
4 Ruthe o goletše Moaba, e lego naga e nyenyane yeo e bego e le ka bohlabela bja Lewatle le le Hwilego. Tikologo yeo e be e tletše melala e phagamego ya dihlare tše di lego lekatana tšeo di aroganywago ke maope a išago. “Naga ya Moaba” gantši e be e le e nonnego, gaešita le nakong ya ge tlala e be e hlasetše Isiraele. Yona tlala yeo ke yona e dirilego gore Ruthe a kopane la mathomo le Maglone le lapa labo.—Ruthe 1:1.
5 Tlala yeo e bego e wetše Isiraele e ile ya kgodiša monna wa Naomi, e lego Elimeleke, gore o swanetše go huduša mosadi wa gagwe le barwa ba babedi nageng ya gabo bona gomme ba yo diilela Moaba. Go huduga moo go swanetše go ba go ile gwa tšweletša ditlhohlo tumelong ya setho se sengwe le se sengwe sa lapa, ka ge Baisiraele ba be ba swanetše go rapela ka mehla lefelong le lekgethwa leo Jehofa a le kgethilego. (Doit. 16:16, 17) Naomi o ile a kgona go dula a na le tumelo. Lega go le bjalo, o ile a nyama kudu ge monna wa gagwe a be a ehwa.—Ruthe 1:2, 3.
6, 7. (a) Ke ka baka la’ng Naomi a ka ba a ile a tshwenyega ge barwa ba gagwe ba be ba nyala basadi ba Bamoaba? (b) Ke ka baka la’ng Naomi a ile a retwa ka tsela yeo a ilego a swara dingwetši tša gagwe ka yona?
6 Naomi a ka no ba a ile a nyama gape ge barwa ba gagwe ba be ba nyala basadi ba Bamoaba. (Ruthe 1:4) Naomi o be a tseba gore rakgolokhukhu wa setšhaba sa gabo e lego Aborahama, o ile a dira boiteko bjo bogolo bja go hweletša morwa wa gagwe Isaka mosadi bathong ba gabo bao ba bego ba rapela Jehofa. (Gen. 24:3, 4) Ka morago, Molao wa Moshe o ile wa lemoša Baisiraele gore ba se ke ba dumelela barwa le barwedi ba bona ba nyalana le batho bašele, ka go boifa gore batho ba Modimo ba be ba tla arošetšwa borapeding bja medimo ya diswantšho.—Doit. 7:3, 4.
7 Lega go le bjalo, Maglone le Kilioni ba ile ba nyala basadi ba Bamoaba. Le ge e ba Naomi a be a tshwenyegile goba a nyamile, o swanetše go ba a ile a kgonthišetša gore o bontšha dingwetši tša gagwe e lego Ruthe le Oropa, botho bja kgonthe gotee le lerato. Mohlomongwe o be a holofetše gore le bona ka letšatši le lengwe ba be ba tla swana le yena ba rapela Jehofa. Seo re se tsebago ke gore Ruthe le Oropa ba be ba rata Naomi. Tswalano yeo e botse e ile ya ba thuša ge ba be ba welwa ke masetlapelo. Basadi bao ba bafsa e bile bahlologadi pele ba ka ba le bana.—Ruthe 1:5.
8. Ke’ng seo se ka bago se dirile gore Ruthe a rate Jehofa?
8 Na bodumedi bjoo Ruthe a godišeditšwego go bjona bo ile bja mo lokišeletša masetlapelo ao? Go ka direga gore go be go se bjalo. Bamoaba ba be ba rapela medimo e mentši, yeo o mogolo wa yona e bego e le Kemoshi. (Num. 21:29) Go bonagala eka bodumedi bja Bamoaba bo be bo akaretšwa ditirong tše sehlogo le tša bošoro tšeo di bego di atile mehleng yeo, go akaretša le go dira dihlabelo ka bana. Ruthe o ile a bona gore selo le ge e le sefe seo a bego a ithutile sona go Maglone goba Naomi ka Modimo wa Isiraele yo lerato le wa kgaugelo e lego Jehofa, se tloga se fapane kudu le seo a bego a se tseba. Jehofa o be a buša ka lerato, e sego ka bošoro. (Bala Doiteronomio 6:5.) Ka morago ga go welwa ke tahlegelo yeo e bohloko, Ruthe a ka no ba a ile a batamelana le Naomi gomme a ithaopela go theetša mosadi yoo yo mogolo ge a dutše a bolela ka Jehofa Modimo Ramatlaohle le ka mediro ya gagwe e makatšago gotee le ka tsela e lerato le ya kgaugelo yeo a bego a dirišana le batho ba gagwe ka yona.
Ruthe ka bohlale o ile a batamela Naomi nakong ya manyami le ya tahlegelo
9-11. (a) Naomi, Ruthe le Oropa ba ile ba dira phetho efe? (b) Re ka ithuta’ng masetlapelong ao a ilego a wela Naomi, Ruthe le Oropa?
9 Naomi yena o be a fagahletše go kwa ka ditaba tša naga ya gabo. Ka letšatši le lengwe a ka ba a ile a kwa ka mmapatši wa mosepedi gore tlala e be e fedile kua Isiraele. Jehofa o be a hlokomela batho ba gagwe gape. Betlelehema e be e boetše go seo se bolelwago ke leina la yona, leo le bolelago gore “Ngwako wa Senkgwa.” Naomi o ile a dira phetho ya go boela gae.—Ruthe 1:6.
10 Ruthe le Oropa ba be ba tla dira’ng? (Ruthe 1:7) Ba ile ba batamelana le Naomi ka ge ba be ba wetšwe ke masetlapelo a swanago. Go bonagala Ruthe ka mo go kgethegilego a ile a rata Naomi kudu ka baka la botho le tumelo ya gagwe e sa šišinyegego go Jehofa. Bahlologadi ba ba bararo ba ile ba thoma leeto la go ya Juda gotee.
11 Pego ya Ruthe e re gopotša gore go hwelwa le manyami di wela batho ba lokilego, bao ba botegago gotee le ba babe. (Mmo. 9:2, 11) Pego ye gape e re bontšha gore ge re hwetšwe ke motho yo re mo ratago kudu, ke gabohlale gore re nyake khomotšo le kgothatšo go ba bangwe—kudukudu bao setšhabelo sa bona e lego Jehofa, Modimo yoo Naomi a bego a mo rapela.—Die. 17:17.
Lerato la Ruthe
12, 13. Ke ka baka la’ng Naomi a be a nyaka gore Ruthe le Oropa ba boele ga gabo bona go e na le gore ba sepele le yena, gona basadi ba ba babedi ba bafsa ba ile ba arabela bjang mathomong?
12 Ge bahlologadi bao ba bararo ba šetše ba etla kgole, Naomi o ile a thoma go tshwenyega ka selo se itšego. O ile a nagana ka basadi ba ba babedi ba bafsa bao ba bapilego le yena le ka lerato leo ba bego ba le bontšhitše yena le barwa ba gagwe. O be a sa kgone go kgotlelela go ba okeletša boima. Ge ba be ba ka tloga nageng ya gabo bona ba sepela le yena, o be a tla ba direla’ng kua Betlelehema?
13 Mafelelong, Naomi o ile a re: “Gomang hle, yo mongwe le yo mongwe a boele ntlong ya mmagwe. Jehofa a ke a le bontšhe botho go etša ge le bo bontšhitše go nna le go banna ba lena bao ga bjale ba hwilego.” O ile a ba a bolela gore o be a holofetše gore Jehofa o tla ba putsa ka go ba nea banna ba bangwe le bophelo bjo bofsa. Pego e re: “A ba atla, bona ba hlaboša mantšu ba lla.” Ga go thata go bona lebaka leo ka lona Ruthe le Oropa ba bego ba rata mosadi yo wa pelo e botse le yo a se nago boithati. Bobedi bja bona ba ile ba dulela go mo phegelela ka gore: “Aowa hle, re tla boela le wena bathong ba geno.”—Ruthe 1:8-10.
14, 15. (a) Oropa o ile a boela kae? (b) Naomi o ile a lopa Ruthe bjang gore a boele morago?
14 Lega go le bjalo, go be go se bonolo go kgodiša Naomi. O ile a gatelela gore go be go se na seo a ka ba direlago sona kua Isiraele, ka ge a be a se na monna yo a ka mo hlokomelago, a se na barwa bao ba ka ba nyalago e bile o be a se a holofela gore tše di tla fetoga. O ile a bolela gore go se kgone ga gagwe go ba hlokomela go be go mo kweša bohloko kudu. Ge e le Oropa o ile a kwa Naomi gomme a boela gae. O be a na le mma le lapa la gabo leo a le šiilego kua Moaba. Go be go tloga go bonala go le kaone gore a šale Moaba. Ka gona, le ge a be a kwele bohloko kudu, o ile a atla Naomi gomme a boela gae.—Ruthe 1:11-14.
15 Go thwe’ng ka Ruthe? Mantšu a Naomi a be a šoma le go yena. Lega go le bjalo, re bala gore: “Ge e le Ruthe, a kgomarela mmatswalagwe.” Mohlomongwe Naomi o be a šetše a tsene tseleng eupša a lemoga gore Ruthe o be a sa mo šetše morago. O ile a mo opeletša ka gore: “Bona! Ngwaneno wa mohlologadi o boetše bathong ba gabo le medimong ya gabo. Boela morago le yena.” (Ruthe 1:15) Mantšu a Naomi a utollela mmadi ntlha e bohlokwa. Oropa o be a sa boela go batho ba gabo feela eupša o be a boetše le “medimong ya gabo.” O be a kgotsofaletše go dula e le morapedi wa Kemoshi le medimo e mengwe ya maaka. Na Ruthe o be a ikwa ka tsela yeo?
16-18. (a) Ruthe o ile a bontšha lerato bjang? (b) Re ka ithuta’ng ka lerato go tšwa go Ruthe? (Bona le diswantšho tša basadi ba babedi.)
16 Ruthe o be a tloga a kgodišegile ka phetho ya gagwe ge a be a boledišana le Naomi tseleng ye yeo e se nago batho. O be a rata Naomi kudu—le Modimo yoo Naomi a bego a mo hlankela. Ka gona Ruthe o ile a re: “O se ke wa nthapeletša gore ke go tlogele, ke se hlwe ke sepela le wena; gobane mo o yago gona le nna ke tla ya, mo o robalago gona ke tla robala gona. Batho ba geno e tla ba ba gešo, gomme Modimo wa gago ya ba Modimo wa ka. Mo o hwelago gona le nna ke tlo hwela gona gomme ka bolokelwa moo. Jehofa a ntire ka mo a ratago a be a oketše go seo, ge e ba go ka ba le seo se re aroganyago ge e se lehu.”—Ruthe 1:16, 17.
“Batho ba geno e tla ba ba gešo, gomme Modimo wa gago ya ba Modimo wa ka”
17 Mantšu a Ruthe a tloga a sa lebalege moo e lego gore batho ba sa dutše ba gopola seo a se boletšego le ge go fetile nywaga e 3 000 a hwile. A utolla gabotse seka se sebotse e lego lerato. Ruthe o be a rata Naomi ka mo go tseneletšego moo e lego gore o be a tla mo kgomarela kae le kae moo a yago gona. Ba be ba tla aroganywa ke lehu feela. Batho ba gabo Naomi e be e tla ba ba gabo, ka gobane Ruthe o be a ikemišeditše go tlogela tšohle tšeo a bego a di tseba kua Moaba—go akaretša le medimo ya Bamoaba. Ka go se swane le Oropa, Ruthe o be a ka bolela ka mo go feletšego gore o be a nyaka gore Modimo wa Naomi e lego Jehofa, e be Modimo wa gagwe. *
18 Ka gona ba ile ba tšwela pele ka leeto, ga bjale e le bona ba babedi feela, tseleng e telele e yago Betlelehema. Puku e nngwe e akanyetša gore leeto leo le ka ba le tšere beke. Lega go le bjalo, ga go pelaelo gore ge ba le gotee ba ile ba kgothatšana ka tekanyo e itšego go sa šetšwe manyami a bona.
19. O nagana gore re ka ekiša bjang lerato la Ruthe ka malapeng a rena, ge re na le bagwera ba rena le ka phuthegong?
19 Manyami a dula a le gona lefaseng le. Mehleng ya rena, yeo Beibele e rego ke “dinako tše di hlobaetšago tšeo go lego thata go lebeletšana le tšona,” re hwelwa ke batho ba bantši e bile re a nyama. (2 Tim. 3:1) Ka gona seka seo re ithutago sona go Ruthe se bohlokwa go feta nakong le ge e le efe. Lerato ke thušo e matla lefaseng le leo le swifalago. Le a nyakega manyalong, ditswalanong tša lapa, segwereng le ka phuthegong ya Bokriste. (Bala 1 Johane 4:7, 8, 20.) Ge re dutše re hlagolela mohuta woo wa lerato, re ekiša mohlala o mobotse kudu wa Ruthe.
Ruthe le Naomi kua Betlelehema
20-22. (a) Bophelo bja kua Moaba bo ile bja swara Naomi bjang? (b) Naomi o be a na le pono efe e fošagetšego ka mathata a gagwe? (Bona le Jakobo 1:13.)
20 Ke therešo gore go bolela ka lerato go tloga go sa swane le go bonagatša seka seo ka ditiro. Ruthe o ile a bulegelwa ke sebaka sa gore a bontšhe gore o rata Naomi le Modimo yoo a bego a mo kgethile, e lego Jehofa.
21 Basadi bao ba babedi ba ile ba feleletša ba fihlile Betlelehema, e lego motsana o lego mo e ka bago dikhilomithara tše lesome ka borwa bja Jerusalema. Go bonagala Naomi le lapa la gagwe ba kile ba tuma kudu motsaneng woo, ka gobane motse woo ka moka o be dumaduma ka ditaba tša go boa ga Naomi. Basadi ba moo ba be ba mo tsitsinkela ke moka ba re: “Na yo ke yena Naomi?” Go molaleng gore go hudugela ga gagwe Moaba go be go mo fetotše ponagalo; sefahlego sa gagwe le ponagalo ya gagwe di be di bontšha gore o tšere nywaga e mentši a tlaišega e bile a nyamile.—Ruthe 1:19.
22 Naomi o ile a botša basadi bao ba gabo le baagišani ba gagwe ba nywageng e fetilego kamoo bophelo bo bego bo mmabela ka gona. O be a bile a nagana gore leina la gagwe e se sa ba Naomi, leo le bolelago “Lethabo la ka,” gomme e be Mara, leo le bolelago “Kgalako.” Naomi wa batho! Go fo swana le Jobo yo a phetšego pele ga mehla ya gagwe, o be a dumela gore Jehofa Modimo ke yena a bego a mo tlišeditše ditlaišego.—Ruthe 1:20, 21; Jobo 2:10; 13:24-26.
23. Ruthe o ile a thoma go nagana ka’ng gomme ke tokišetšo efe yeo Molao wa Moshe o bego o e diretše badiidi? (Bona le mongwalo wa tlase.)
23 Ge basadi bao ba babedi ba le gare ba dudišega kua Betlelehema, Ruthe o ile a thoma go nagana ka tsela yeo a ka hlokomelago yena gotee le Naomi. O ile a lemoga gore Molao woo Jehofa a bego a o neile batho ba gagwe kua Isiraele o be o akaretša tokišetšo e lerato bakeng sa badiidi. Ba be ba dumeletšwe gore ba ye mašemong nakong ya puno ke moka ba šale babuni morago, ba budutša tšeo di šiilwego gotee le tšeo di metšego mathokong a mašemo le dikhutlong tša ona. *—Lef. 19:9, 10; Doit. 24:19-21.
24, 25. Ruthe o ile a dira’ng ge a be a tsene tšhemong ya Boase gomme mošomo wa go budutša o be o le bjang?
24 E be e le nakong ya go buna garase, mohlomongwe ka April go ya ka almanaka ya mehleng yeno, gomme Ruthe o ile a ya mašemong go yo bona gore ke mang a bego a tla mo dumelela go šoma go ya ka tokišetšo ya bao ba budutšago. O ile a ikhwetša a tsene tšhemong ya monna yo a bitšwago Boase, mong wa mašemo yo a humilego le yo gape a bego a tswalane le monna yo a hwilego wa Naomi, e lego Elimeleke. Gaešita le ge Molao o be o mo neile tshwanelo ya go budutša, ga se a ka a fo itirela dilo ka boithatelo; o ile a kgopela lesogana leo le bego le hlokometše babuni gore le mo dumelele go šoma. Lesogana leo le ile la mo dumelela, ke moka Ruthe a hwetša tshwanelo ya go šoma.—Ruthe 1:22–2:3, 7.
25 Akanya ka Ruthe a šetše babuni morago. Ge ba dutše ba sega garase ka disekela tša bona tša magakabje, o ile a khunama gore a tope tšeo ba bego ba di wiša goba ba di šia, a bofa dingata tša diako ke moka a di iša moo a bego a tla di fola gona ka morago. E be e le mošomo o nanyago, o lapišago gomme o thatafa ge letšatši le dutše le hlatloga. Lega go le bjalo, Ruthe o be a dula mošomong, a ema feela gore a phumole kudumela phatleng le go ja dijo tše bonolo tša matena ka “leobong”—leo e lego moriti woo o šireletšago bašomi.
Ruthe o be a ikemišeditše go dira mošomo o thata le wo o nyatšegago gore a hlokomele yena le Naomi
26, 27. Boase e be e le motho wa mohuta mang gomme o ile a swara Ruthe bjang?
26 Mohlomongwe Ruthe o be a se a letela gore ba bangwe ba mo lemoge, eupša ba ile ba mo lemoga. Boase o ile a mmona gomme a botšiša lesogana leo le bego le hlokometše babuni gore mosadi yoo e be e le mang. Ka ge Boase e be e le monna wa tumelo, o ile a dumediša bašomi ba gagwe—bao ba bangwe ba bona ba ka bago ba be ba šoma letšatši letee goba e be e le bašele—ka mantšu a rego: “Jehofa a a be le lena.” Le bona ba ile ba mo dumediša bjalo. Monna yo yo a bego a rata Jehofa o ile a kgahlegela Ruthe bjalo ka tate.—Ruthe 2:4-7.
27 Boase o ile a bitša Ruthe ka gore “ngwanaka,” gomme a mo eletša gore a dule a etla mašemong a gagwe go tlo budutša le gore a be kgauswi le basetsana ba lapeng la gagwe gore a pheme go swarwa gampe ke banna ba bašomi. O ile a kgonthišetša gore Ruthe o hwetša dijo tša matena. (Bala Ruthe 2:8, 9, 14.) Lega go le bjalo, ka godimo ga tšohle, o ile a mo reta le go mo kgothatša. Bjang?
28, 29. (a) Ruthe o be a na le botumo bofe? (b) Re ka tšhabela bjang ka tlase ga diphego tša Jehofa go swana le Ruthe?
28 Ge Ruthe a be a botšiša Boase gore yena, motho o šele, o be a dirile eng gore a mo amogele ka botho, Boase o ile a araba ka gore o be a kwele ka tšohle tšeo Ruthe a bego a di diretše mmatswalagwe Naomi. Mohlomongwe Naomi o be a ile a reta Ruthe yo a mo ratago go basadi ba Betlelehema gomme taba yeo ya fihla go Boase. Le gona, o be a tseba gore Ruthe e be e šetše e le morapedi wa Jehofa, ka gobane o itše: “A Jehofa a putse mokgwa wo o dirago ka wona. Le gona anke Jehofa Modimo wa Isiraele, yoo o tšhabetšego ka tlase ga diphego tša gagwe, a go putse ka botlalo.”—Ruthe 2:12.
29 Ruri mantšu ao a swanetše go ba a ile a kgothatša Ruthe! Ee, o be a dirile phetho ya go tšhabela ka tlase ga diphego tša Jehofa Modimo, go swana le lefotwana leo le botilego mmago lona gore a le šireletše. O ile a leboga Boase ka ge a boletše le yena ka tsela yeo e tlogago e kgothatša. Le gona o ile a tšwela pele a šoma go fihlela mantšiboa.—Ruthe 2:13, 17.
30, 31. Re ka ithuta’ng go Ruthe ka mekgwa ya go šoma, ka tebogo le ka lerato?
30 Tumelo yeo Ruthe a e bontšhitšego ke mohlala o mobotse kudu go rena bohle bao lehono re katanago le maemo a thata a boiphedišo a mehleng ye. O be a sa nagane gore batho ba bangwe ba mo kolota selo le ge e le sefe, ka gona o be a leboga dilo ka moka tšeo a bego a di fiwa. O be a sa lešwe dihlong ke go šoma nako e telele le ka thata e le gore a hlokomele motho yo a bego a mo rata, gaešita le ge e be e le mošomo o nyatšegago. O ile a leboga le go diriša keletšo e bohlale mabapi le taba ya go šoma ka tšhireletšego gotee le batho ba ba lokilego. Sa bohlokwa kudu ke gore le ka mohla ga se a lebala moo botšhabelo bja gagwe bo bego bo le gona—go Tate yo a šireletšago, Jehofa Modimo.
31 Ge e ba re bontšha lerato go swana le Ruthe gomme re latela mohlala wa gagwe o mobotse wa boikokobetšo, go šoma ka thata le go leboga, tumelo ya rena le yona e tla ba mohlala wo o tlago go hola ba bangwe. Lega go le bjalo, Jehofa o ile a hlokomela Ruthe le Naomi bjang? Re tla ahlaahla taba yeo kgaolong e latelago.
Puku e Nyenyane Yeo e Ngwadilwego ka Bokgwari
Puku ya Ruthe e hlalositšwe e le puku e bohlokwa e kopana, e lego puku e nyenyane yeo e ngwadilwego ka bokgwari. Ke therešo gore puku ye ga e bolele ka ditaba tšeo go bolelwago ka tšona pukung ya Baahlodi, yeo e latelwago ke puku ya Ruthe, yeo e thušago gore re tsebe gore ditiragalo tša puku ya Ruthe di diregile neng. (Ruthe 1:1) Go bonagala dipuku tše tše pedi di ngwadilwe ke moporofeta Samuele. Lega go le bjalo, ge o dutše o bala Beibele, o ka dumelelana le taba ya gore puku ya Ruthe e beilwe gabotse lelokelelong la dipuku tša Beibele. Ka morago ga go bala ka dintwa, ditlhaselo le ditlhaselano tšeo go ngwadilwego ka tšona ka pukung ya Baahlodi, o fihla pukung ye e nyenyane yeo e re gopotšago gore Jehofa le ka mohla ga a hlokomologe batho bao ba nago le khutšo bao ba lebeletšanago le mathata a letšatši le letšatši. Terama ye e bonolo ya bophelo bja ka gae e re nea dithuto tše bohlokwa tšeo di ka re holago ka moka ga rena mabapi le lerato, go hwelwa, tumelo gotee le potego.
^ par. 17 Se se lemogegago ke gore Ruthe ga se a diriša sereto “Modimo” feela go swana le ge bašele ba bantši ba be ba ka dira; gape o ile a diriša leina la Modimo e lego Jehofa. The Interpreter’s Bible e re: “Ka baka leo mongwadi o gatelela gore motho yo o šele e be e le molatedi wa Modimo wa therešo.”
^ par. 23 Wo ruri e be e le molao o mobotse kudu gomme Ruthe ga se a ka a bona selo sa mohuta wo nageng ya gabo. Mehleng yeo, bahlologadi ba be ba swarwa gampe kua Bohlabela bja Kgauswi bja bogologolo. Puku e nngwe ya ditšhupetšo e re: “Ka morago ga lehu la monna wa gagwe, gantši mohlologadi o be a swanelwa ke go ithekga ka barwa ba gagwe gore ba mo hlokomele; ge a be a se na bona, o be a swanelwa ke go ithekiša bokgobeng, e be mogweba-ka-mmele goba a hwe.”
Ruthe o ile a bontšha bjang gore o na le tumelo go Jehofa Modimo?
Ruthe o ile a bontšha lerato bjang?
Ke ka baka la’ng Jehofa a be a tšeela Ruthe godimo?
O ka ekiša tumelo ya Ruthe ka ditsela dife?