Vryheid … ná 20 jaar in ŉ hokMark, die bruinbeer, in sy hok. (Foto: Gent SHKULLAKU / AFP) Ná meer as 20 jaar in ŉ hok by ŉ Albanese restaurant, wink ŉ beter lewe vir Mark die bruinbeer by ŉ Oostenrykse reservaat. Mark en sy suster, Liza, het hul lewe lank besoekers aan die restaurant Sofra e Ariut (Beer se tafel) in Tirana vermaak. Hy is egter Woensdag onder swaar verdowing uit sy hok gehaal en na die Aberbasch-diereskuiling in die noorde van Oostenryk geneem, waar Mark sy nuwe lewe sal begin. Die beer se redding uit aanhouding is deur die Four Paws-dierewelsynsorganisasie moontlik gemaak. Die groep was ongelukkig te laat om Liza ook te red; sy is twee jaar gelede in aanhouding dood. Volgens die voormalige eienaars van die restaurant is die twee bere destyds as welpies na die restaurant gebring nadat hul ma glo doodgeskiet is. “Daar het hulle hul lewe ŉ in hok van sowat 100 kubieke meter op ŉ sementvloer deurgebring – in ongunstige omstandighede en ŉ onvoldoende dieet,” het Sajmir Shehu, Four Paws se projekkoördineerder in Albanië, gesê. “Hulle is in die oopte gelos, aan die genade van uiterste weersomstandighede uitgelewer en nooit toegelaat om te hiberneer nie. Nou is Mark, wat 250 kg weeg, oorgewig en hy sukkel om te beweeg. Weens verveeldheid en spanning het hy ook angsversteurings ontwikkel – hy raak meer aggressief en grom vir die geringste geluid.” Mark se toestand het boonop versleg nadat Liza dood is. “Hy het vir twee tot drie maande onophoudelik gehuil,” het sy hanteerder van die afgelope twee dekades, Hiqmet Murati, aan AFP gesê. “Die eienaars het die bere toegelaat om te paar, maar nie een van die welpies het oorleef nie omdat hul gespanne ouers hulle doodgebyt het.” Groter probleem in Albanië Mark word onder verdowing weggeneem om sy nuwe lewe by ’n Oostenrykse reservaat te begin. (Foto: Gent SHKULLAKU / AFP) Weens die swak behandeling wat Mark oor die jare ontvang het, het hy nou noodversorging nodig om te oorleef. Shehu sê sy swak dieet en die feit dat hy 20 jaar in ŉ hok moes deurbring, het tot gewrig-, spier-, oog- en orgaanprobleme gelei. “Wanneer hy by die reservaat is, sal Mark die nodige veeartsenysorg en kos ontvang wat hy nodig het, sodat hy vinnig kan herstel en sy lewe as ŉ beer ten volle kan uitleef.” Shehu, ook ŉ biodiversiteitskenner, sê Mark se situasie is nie uniek nie. Hy is die 34ste wilde dier wat die organisasie al uit Albanië verwyder het. Magdalena Scherk-Trettin, ook ŉ koördineerder by Four Paws, sê dringende optrede is nodig teen owettige wildhandel wat voortdurend in die land toeneem. Plaaslike owerhede oorweeg dit glo om ŉ reservaat oop te maak vir wilde diere wat hervestig moet word. Volgens Four Paws is Mark die laaste van Albanië se sogenaamde “restaurantbere”. “Hoewel Mark se redding ŉ noemenswaardige mylpaal is, loop bere in Albanië steeds die gevaar om mishandel te word en as troeteldier- en toeristeaantreklikhede misbruik te word, indien wetgewing nie verander nie. “Daar word ook onwettig met groot katte handel gedryf, wat ook baie sleg deur hul private eienaars behandel word.” Die restaurant waar Mark aangehou is, gaan glo sy hok verwyder, maar die restaurant se naam behou.