(Aangestuur vanaf Hadean)
Langlewende radio-aktiewe oerisotope soos uraan-235 of kalium-40 was nog in groter konsentrasies aanwesig en het 4 keer meer hitte vrygestel as vandag. Hierdeur het gesteentes wat volop U, Th of K bevat het nie kon stol nie en hulle het vloeibaar gebly. Die kors het veral basalte bevat wat arm aan hierdie elemente was.  Wat nou as uitgestorwe oerisotope beskou word soos 182Hf het in die vroeë tyd nog 'n natuurlike voorkoms gehad en ook bygedra tot die radioaktiwiteit en die ontwikkeling van hitte wat dit veroorsaak. Omdat hulle dogternukliede ander chemiese eienskape besit -hulle behoort mos tot 'n ander element- kan hulle later geskei raak. Dit lewer 'n tegniek wat byvoorbeeld die differensiasie van hemelliggame in 'n kern en 'n kors kan dateer.
Ouer geskrifte verwys dikwels na dié eon bloot as die Pre-Argeïkum, maar in nuwer literatuur word die vroeë tyd van ons planeet en sy sonnestelsel in baie meer besonderhede beskrewe. Daar is nouliks gesteentes wat uit die Hadeïkum dateer. Van die oudste gesteentes (die Acasta gneisskompleks van Kanada) strek van 4,2 tot 3,6 miljard jaar gelede. Dit word soms as die begin van die Argeïkum beskou, maar die denkbeelde is volop in ontwikkeling. Die skaarste van gesteentes maak die Hadeïkum 'n tydperk wat moeilik is om te bestudeer. Die meeste inligting oor die Hadeïkum stam van die studie van elementverhoudings en isotoopverhoudings van gesteentes van die Aarde, die Maan en veral van meteoriete. 
Goldblatt et al verdeel die vroeë tyd in twee eons, die Chaotium en die eintlike Hadeïkum. Die eerste eon word in twee eras verdeel en die tweede in drie. Elke era word in twee periodes ingedeel. Hierdie artikel sal hulle indeling gebruik, hoewel hieroor seker geen eenstemmigheid is nie. Die kennis oor die vroeë geskiedenis van die sonnestelsel en die Aarde is vandag (2018) nog volop in ontwikkeling en die volgende tydlyn kan seker nog gewysig word.
Die geboorte van die sonnestelsel word op 4,567 miljard jaar gelede beraam. (Amelin et al. 2002)  Dit bestaan aanvanklik net uit 'n protoplanetêre newel wat om 'n nuutgevormde ster in sy middel wentel, wat die Son sal word.
Artistieke weergawe van die vroeë Aarde en Maan.
Die Aarde se kors word verryk met HSE-elemente. Dit word die late veneer (die laat vernis) genoem. Dit weerspieël dalk 'n laat meteorietreën en word afgelei van die voorkoms van HSE in die aardkors wat sowat 200 keer groter is as verwag word. erdie hipotese is nogtans taamlik omstrede.
Die Jakobium is vernoem na die Jack Hills van Australië waar van die oudste gesteentes gevind is. Die oudste gesteentereste betref sirkoon wat as detrale korrels in 'n Argeïese afsettingsgeteente van omtrent 3,050 Ga in Jack Hills, Wes-Australië aangetref word. Die korrels is deur verwering van 'n baie ouer gesteente ontstaan en met U/Pb-datering (die verhouding 207Pb/206Pb) kan bepaal word hoe oud 'n korrel is. Honderdduisende korrels is so bepaal. Die meeste lewer 'n ouderdom van 4,000 tot 4,050 miljard jaar, maar van hulle is so oud as 4,400 Ga. Suurstofisotoopanalise wys dat die korrels op die droë land ontstaan het.
Die atmosfeer van die afkoelende planeet was reduserend van aard, maar dit het stadig verander omdat vulkanisme waterstof en sy verbindings met koolstof, stikstof en suurstof vrystel en hulle ongehinderd die boonste lae van die atmosfeer kon bereik. Waterstof is -saam met helium- lig genoeg om uit die planeet se swaartekragveld te ontsnap. Hierdie proses se spoed moet duisend keer so hoog gewees het as dit vandag is en geleid tot 'n hoër relatiewe voorkoms van suurstof. Dit het die oksidasie van elemente in hulle lae oksidasietoestande in die gesteentes en hulle verwering en erosie moontlik gemaak. Hierdie proses het tot ver in die Argeïkum voortgeduur.
Hierdie periode is vernoem na Kanada. Insluitsels in die Nuvvuagittuq-groensteengordel in Quebec word as die oudste steeds bestaande (reste van) gesteentes van die Aarde beskou. O'Neil et al. (2009) het gesteentes beskrewe uit die omgewing van die Hudsonbaai wat 'n leeftyd van 4,28 miljard jaar lewer. Hierdie waarde word verkry deur vergelyking van die voorkoms van die stabiele isotoop neodimium-142 (die dogter van die uitgestorwe isotoop samarium-146) met neodimium-144. 146Sm het 'n halfleeftyd van 103 miljoen jaar. Hierdie verskille in 142Nd/144Nd-isotoopverhouding kan slegs ontstaan het toe 146Sm nog voorgekom het.
Hierdie resultate wys dat in die Hadeïkum waarskynlik reeds vaste korsgesteentes bestaan het, maar dat hulle later gewoonlik weer vernietig is. Hierdie datering is nogtans omstrede omdat nie duidelik is nie of dit die ouderdom van die gesteentes betref of van die gesmelte magma waaruit hulle later ontstaan het.
Die tydperk is na Procrustes vernoem, die bandiet uit die Griekse mitologie wat arme en bene van reisigers uitgestrek of afgehak het om hulle in sy bed te laat pas. Alle lewe het daardeur is sy bed gepas. Daar word gedink dat die lewe reeds inhierdie tyd op Aarde teenwoordig was, moontlik selfs eerder (in die Jakobium). Minerale soos schreibersiet wat uit ystermeteoriete stam het dalk 'n groot rol gespeel. Dit het die element fosfor gelewer en dalk die formosereakie gekataliseer.
Die 87Sr/86Sr - isotoopverhouding van apatiet-insluitsels in zirkone uit die Argeïkum van Nuvvauagittuq in Kanada wys dat 'n bekken met 'n hoë Rb/Sr-verhouding 4,2 miljard jaar gelede (omtrent die begin van die Prokrustium) seker reeds gevorm moet het. Dit wys dat daar toe reeds 'n aardkors is wat wissel van mafies tot sterk kieselhoudend. Moontlik stam dit self van 4,4 miljard jaar gelede (omtrent die begin van die jakobium).
Artistieke weergawe van die Maan tydens die bombardement en vandag
Die maan word getref deur die laat swaar bombardement wat tot die vorming van die inslagkraters op die maan lei. Dit word afgelei van die U/Th/Pb en Rb/Sr-metings op die maangesteentes wat die Apollo 17-tog meegebring het. Hierdie gegewens wys 'n tydperk van meteorietbombardemente van 4,0-3,8 miljard jaar gelede. Omdat die Aarde se swaartekrag groter as die Maan s'n is, sou die Aarde aan 'n groter bombardement blootgestel gewees het, en inslae van liggame so groot as Ceres (deursnee 900 km) ondergaan het, maar bewyse hiervoor ontbreek. Sulke inslae sal waarskynlik 'n deel van oseane weer laat verdamp en dit is nie duidelik of dit die lewe wat dalk reeds bestaan het oorleef het of dat dit uitgewis is en later in die Argeïkum opnuut verskyn het. Die oorsaak van die bombardement is moontlik veranderings in die stabiele wentelbane van Jupiter en Saturnus wat glo omtrent 3,9 miljard jaar gelede het plaasgevind en die bane van asteroïede versteur het, maar beter navorsing op die Maan is nodig om dit te bevestig. 
Oor die grens tussen die Hadeïkum en die Argeïkum bestaan geen ooreenstemming nie. Sommige wil dit veslê op die tyd dat lewe verskyn het, maar dit is moeilik om vas te stel; Goldblatt hulle wil liewer 'n later grens om die laat bombarderment geheel aan een tydperk, die Hadeïkum toe te wys, pleks van dit oor Hadeïkum en Argeïkum te verdeel. 
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Hadeïkum&oldid=1998170"
Last edited on 5 Junie 2019, at 10:50