Dit gons oor bitcoin. Kan dit jou ryk maak of is dit ’n gier wat jou geld gaan kos? En sal jy eendag jou brood en melk daarmee kan koop? Hier is wat jy van kriptogeld moet weet . . .
Die wêreld se betaalstelsel het nie ontwikkel saam met die digitale wêreld waarin ons leef nie, sê Ryk van Niekerk, redakteur van die finansiële nuusdiens Moneyweb.
As jy iets op die internet koop, moet jy jou kredietkaartnommer met die hand intik, jy kry ’n SMS van jou bank, en dit word weer deur jou kredietkaartmaatskappy (soos MasterCard) geverifieer. Dis moeilik, duur en word streng gereguleer. Daar is ook baie regulasies as jy ’n onderneming is wat oorsee wil besigheid doen. Dit neem lank vir ’n transaksie om afgehandel te word.
“Bitcoin was bedoel as ’n digitale geldeenheid waarmee jy verhandel. Om byvoorbeeld ’n boek op Amazon te koop. Of selfs iets by ’n individu. Maar nou het dit heeltemal anders uitgedraai. Dit het ’n bateklas geword soos goud, eiendom of aandele, en mense hou dit vir die waarde, eerder as vir ’n verhandelbare geldeenheid.”
Moenie belê in iets wat jy nie verstaan nie, sê hy. As jy wil koop, koop ’n klein hoeveelheid. Hou dit dop vir ’n maand en kyk wat gebeur. Jy gaan dit dan ook beter verstaan. Dis interessant, maar belê net wat jy kan bekostig om te verloor.
Dis gedesentraliseer, met ander woorde geen enkele geldinstelling of sentrale regering beheer of reguleer dit nie, jy kan dit sonder ’n bank verruil, sê Theo. Jy kan vir enigiemand in die wêreld wat toegang tot die internet het, bitcoin stuur.
“Bitcoin is digitaal skaars. As jy ’n foto het en jy stuur dit vir jou vriend met WhatsApp, het jy en jou vriend albei ’n kopie. As jy vir jou vriend bitcoin wil stuur, stuur jy dit deur die bitcoin-netwerk reguit na hom toe. Dis uit jou rekening uit, net in syne.”
Maar hoe weet die res van die wêreld jy gaan nie dieselfde bitcoin vir iemand anders stuur nie? Want die verhandelingsproses is baie veilig, elke transaksie word geverifieer, sê Theo. Dit word deur blokketting-tegnologie gedoen.
Alle kriptogeld gebruik hul eie blokketting-tegnologie (blockchain). Gestel jy stuur vir jou vriend bitcoin deur die bitcoin-netwerk. Daar is ’n gedesentraliseerde netwerk van rekenaars (reg oor die wêreld) wat dan “saamwerk” om die transaksie geldig te verklaar. En om eienaarskap te bewys.
Alle transaksies word in “blokke” gepak om ’n ketting te vorm. Dit kan nie vernietig of verander word nie. Hierdie blokketting is basies soos ’n digitale lêer of rekord van daardie transaksies. Enigiemand kan daarna gaan kyk. Dit maak die transaksies baie veilig, verduidelik Ryk.
Mense verwys dikwels na bitcoin wat “gemyn” word. Bitcoin-myners is basies die rekenaarfoendies wat wêreldwyd meeding om sowat elke tien minute ’n ingewikkelde wiskundige probleem op te los – wat deel uitmaak van ’n transaksie se verifikasieproses. Die een wat die probleem eerste oplos, het die blok “gemyn”.
Bitcoin word in die buiteland al deur verskeie besighede – groot en klein – aanvaar. By 99bitcoins.com kry jy ’n lang (effense lukrake) lys, van KFC in Kanada tot CheapAir.com tot Pembury Tavern, ’n pub in Londen! In Suid-Afrika is daar ook ’n paar plekke.
Die betaalstelsel Payfast wat deur baie webwerwe gebruik word, aanvaar bitcoin. (Takealot gebruik onder meer Payfast.) Microsoft aanvaar ook bitcoin. Die webwerf bitcoinzar.co.za lys op sy Bitcoin Business Directory plaaslike besighede wat dit aanvaar, en jy sal nog kry as jy dit google.
“Dit het beteken dat dit die laaste tyd baie lank neem vir die transaksie om geldig verklaar te word. Die bitcoin-heffing is tans ook hoog, hoër as deur ’n tradisionele netwerk. Bitcoin is dus nog aan die leer. Bygesê, daar is tegnologie wat aan die ontwikkel is wat die probleem kan oplos, en dit uiteindelik baie vinniger sal maak. Ander eenhede soos litecoin en ethereum is reeds vinniger en goedkoper.”
Hy voeg by: “Lightning-netwerk wat alles baie vinniger maak, is byna gereed vir wyer gebruik – vir nou is dit nog net vir mense wat dapper genoeg is, want dit is baie nuut en daar is nog dinge om te verwerk.” *In Amerika kry jy ’n kaart wat bitcoin hou – jy kan dollars daarmee trek. Theo sê hy kon nog nie in Suid-Afrika so ’n kaart in die hande kry nie.
Een bitcoin was met druktyd sowat R131 600 werd, maar jy kan ook ’n fraksie daarvan koop. Die heel kleinste bitcoin-eenheid is satoshi en dis ’n honderdmiljoenste van ’n bitcoin. Dis genoem na die stigter/ontwikkelaar Nakamoto Satoshi (mense verskil daaroor of hy ’n individu of ’n groep is).
Maak ’n rekening oop by ’n verhandelaar soos jy ’n bank-rekening sal oopmaak. Jy kry ’n rekeningnommer waarheen jy elektronies jou SA rande stuur. Jy ontvang ’n IOU vir jou geld. Dan kan jy daarmee op die platform bitcoin koop. Jou bitcoin word gestoor in ’n digitale beursie. Jy kan dit ook op jou rekenaar of op jou selfoon in ’n “private” beursie hou.
“Niemand kan voorspel wat gaan gebeur nie, dit hang af hoe die wêreld se sentrale banke reageer. Dit gaan egter nie binnekort gewone geldeenhede soos rand en sent vervang nie.” Theo is baie opgewonde oor blokketting-tegnologie. “Dit is revolusionêr en uniek. Die tegnologie het die potensiaal om soveel te vermag. Dit kan die finansiële stelsel heeltemal op sy kop keer, maar dit beteken nie banke gaan verdwyn nie. Net tyd sal leer wat met die tegnologie gaan gebeur.”
Op die koop toe bied die musiek en die stel ’n goeie indruk van die stemming in Sophiatown in die 1950’s.
Die storie speel af aan die vooraand van Sophiatown se sloping om plek te maak vir die wit buurt Triomf. Themba sit in sy studeerkamer, ’n kamer wat hy “The House of Truth” genoem het.
Benewens sy talent as skrywer het hy ’n drankprobleem gehad en het hy gebots met die Transvaalse onderwysdepartement wat hom nie as onderwyser wou erken nie, al het hy die kwalifikasies gehad.
Dis aandoenlik hoe hy met verskeie soorte alkoholiese verversings in sy studeerkamer dit aanhoudend uitstel om ’n belangrike koevert oop te maak – die inhoud daarvan bepaal indirek die lot van sy familie.