Skolesluitings het negatiewe uitwerking op gesinne(Foto: Gautam Arora/Unsplash) Deur Tanya de Vente-Bijker Die verlenging van die skoolvakansies om die verspreiding van Covid-19 te voorkom, kan lei tot onsekerheid, verandering in slaap- en eetpatrone, verhoogde irritasievlakke en negatiewe gedrag, meen kenners. Alhoewel die skole amptelik op 15 Desember 2020 gesluit het, was daar baie skole wat reeds begin Desember klaar was met akademiese werk. Die heropening van skole op 15 Februarie beteken dat kinders effektiewelik agt tot tien weke tuis is. Hanlie Degenaar, spraak- en taalterapeut by Care2Kids by die Sentrum vir Gesondheid en Menslike Prestasie (CHHP) in Potchefstroom, sê die verlenging van die skoolvakansie het in baie gevalle die hoop dat 2021 ’n beter jaar sal wees, laat verflou. Ouers, kinders en onderwysers kan moontlik energieloos voel sonder die vermoë om oplossings te vind of situasies te bestuur. Elke gesin ervaar dit anders. Carina van der Hout, ŉ ma van drie kinders in Bellville, sê sy is een van die gelukkige ma’s wat baie hou van die verlenging van die vakansie. “Dit is vir ons so gesellig en ons doen allerhande goed saam. Ek is baie bevoorreg om tuis te wees met die kinders. Ons doen elke dag iets anders, eet ons maaltye saam en oefen saam.” Eleanor Cornelius van Pretoria is ook baie rustig daaroor. “Daar is geen gejaag nie; ons kry tyd met ons kind en kon ons werk rustig hervat sonder die bykomende spanning van skryfbehoeftes gaan koop, boeke oortrek en die rooster vir nauurse aktiwiteite opstel. Sy sê hul dogter is 12 en baie selfversorgend. Cornelia van Zyl (skuilnaam) sê skool is soos die gom in die gemeenskap. Dit bring uiteenlopende mense bymekaar – nie net ons kinders nie, maar ook ‘n ouergemeenskap. Vir haar gesin is dit bietjie meer van ŉ uitdaging. “Ons het onlangs na ŉ nuwe dorp verhuis en het uitgesien daarna om nuwe mense te leer ken en vriende te maak. Vir ons was die aankondiging nogal ŉ terugslag.” Sy is gelukkig tuis by haar kinders om elke dag ŉ huistaak of ŉ uitstappie uit te dink om die lang ure bietjie interessanter te maak. “My seun oefen al die hele vakansie vir sy eerste huissport, wat nou dalk nie gaan gebeur nie, en dit breek nogal mens se spoed, letterlik. Ek sou wat wou gee om vandag iewers langs die baan met huissport te ‘verbrand’ in die son,” sê Cornelia. Saskia Meintjes, ’n ma van twee kinders, sê sy en haar man moes al vroeg in Januarie begin werk. Alhoewel sy van die huis af mag werk, moet sy die kinders die meeste van die dag self besig hou. “Ek kry ook gereeld versoeke vir tee of broodjies in die middel van ‘n Zoom-vergadering. Dis nie regverdig teenoor die kinders of ouers nie; ek wil nie eens weet hoe ouers wat nie van die huis af kan werk, dit doen nie. “My dogter begin graad 1 dié jaar. Haar hele skoolloopbaan hang af van wat sy nou leer. Ons kry werk vir hulle, maar ek is nie ‘n onderwyseres nie, ek is ongeduldig en ek moet werk. Dus, het ons haar nou maar eerder by ‘n leersentrum ingeskryf om te help met leer lees en skryf.” (Foto: Parenting.firstcry.com) Monique de Klerk, ŉ voorligtingsielkundige by Care2Kids by die CHHP sê studies wat in 2020 gedoen is, het die volgende belangrike statistiek bevind: 53% van ouers kry minder slaap omdat hul kinders later wakkerbly; 38% ervaar meer stryery of bakleiery in die huishouding; 38% van ouers voel dat hul kinders die huisreëls verbreek; 33% ervaar dat daar ’n toename in struwelinge tussen ouerpare is; en 28% ervaar ’n toename in bakleiery tussen sibbe. Hannes Wessels, ŉ opvoedkundige sielkundige van Johannesburg, sê ŉ Nederlandse studie het bevind dat ŉ familiesisteem se vermoë om onsekerheid te kan hanteer, ŉ baie groot sielkundige impak op die familie het. “Ouers wat dit regkry om onsekerheid te hanteer, pas vinnig aan en kan dit ŉ positiewe tyd maak. Maar dié wat nie weet hoe om dit te hanteer nie, gaan waarskynlik deur ŉ baie stresvolle tyd. Die toevoeg van stres veroorsaak ’n algemene negatiewe gemoedstoestand en meer konflik in die huishouding.” Wessels meen met die vervaag van balans tussen werk en lewe, vind ouers minder ontspanningstyd vir hulself en meer verantwoordelikhede by die huis. Dr. Tiané Viviers, senior dosent by die STADIO Faculty of Education stem saam. “Meeste ouers is bekommerd oor hul kinders ten opsigte van wie nou na hulle omsien as hulle moet gaan werk en hoe hulle hul werk (weg) en kinders tuis, of werk van die huis af met hul kinders tuis moet balanseer. Ouers is bekommerd oor kinders wat agter raak in skoolwerk. Al hierdie bekommernisse kan tot angs en/of depressie lei.” Sy sê vir die graad 1’s was dit waarskynlik ŉ teleurstelling dat hulle nie kon skool toe gaan nie, terwyl ouer kinders dit nóg meer negatief ervaar. Om heeldag by die huis te wees, is nie goed vir hul sosiale en emosionele ontwikkeling nie, sê Viviers. Degenaar sê die onsekerheid en die aanskuif van die datums waarop die skool heropen, dra by tot slaap- en eetgewoontes, motivering, asook hoë vlakke van irritasie en negatiewe gedrag. “Ouers kan sukkel om te fokus en produktief in hul werksomgewing te wees. Die versoeking is ook groot om kinders te laat begaan wat huisreëls en struktuur betref.” Wessels sê die grootste negatiewe impak van skoolvakansies word gesien in families wat van moeilike sosio-ekonomies omstandighede kom. Vir gesinne met ‘n lae inkomste, beteken vakansies dikwels groter finansiële druk, voedselonsekerheid, swak gesondheid en uitsluiting van kultuurverrykende en gesonde aktiwiteite in. De Klerk sê vakansietye is kenmerkend aan ’n tekort aan struktuur, wat meebring dat kinders langer ure voor die skerm spandeer, ’n verandering in eet- en slaappatrone ervaar, asook minder fisiek aktief is. Daar is dus ook ’n beperkte deelname in georganiseerde aktiwiteite waar kinders rondbeweeg. As gevolg van sosiale distansiëring, word kinders se geleentheid vir sosiale kontak met hul maats ook beperk, wat definitiewe gesondheids- en psigologiese struikelblokke inhou. Kinders beleef dikwels angstigheid of ’n lae gemoed omdat hulle eerstens geïsoleerd is van hul maats en, tweedens, vasgevang by die huis sit waar hulle ’n afnemende gevoel van persoonlike spasie beleef. (Foto: Adam Winger/Unsplash) Dr. Viviers sê dis belangrik dat die werk wat jou kind tuis doen, ouderdomstoepaslik is, veral wat graad R- en 1-leerders betref. “’n Mens sien so baie op sosiale media mense wat werkboeke adverteer en dit is nie altyd ouderdomstoepaslik nie. ‘The road to hell is paved with good intentions’, maar mens kan meer skade aanrig as jy té moeilike werk vir kinders gee. Laat die jong kinders speel, en lees stories of laat hulle deur boeke blaai. Laat hulle met klei speel en iets maak en jou vertel daarvan, of bak iets saam met hulle. Hierdie kan so leersaam wees.” Sy sê ouers is bekommerd oor die skole wat nou eers later begin, maar die realiteit en vraag is, hoeveel skoolwerk het in die eerste kwartaal vóór Covid plaasgevind as gevolg van sport? Wessels maan dis baie belangrik vir ouers om meer bewustelik na hul eie emosionele welstand te kyk. Stres op sigself is nie die probleem nie, maar as stres jou sielkundige “repertoire” verminder en jou weghou van jou waardes, is dit sleg. Soos om die heeltyd oor dieselfde goed wat jou laat stres, te dink of die heeltyd wil weghardloop van die dinge wat jou laat stres. Hy gee twee wenke vir ouers: Die Care2Kids-span het ’n aantal wenke vir ouers saamgestel: