Hendrik IV en vrede - Nuut
Hendrik IV en vrede
Titel: Henri IV vertrou op godsdiens om vrede aan Frankryk te gee
Afmetings: Hoogte 33 cm - Breedte 25,5 cm
Kontak kopiereg: © RMN - Grand Palais (kasteel van Pau) / René-Gabriel Ojéda
Prentverwysing: 96-020573 / P.80-10-1
Henri IV vertrou op godsdiens om vrede aan Frankryk te gee
© RMN - Grand Palais (kasteel Pau) / René-Gabriel Ojéda
Sedert 1562 is Frankryk in godsdiensoorloë gedompel. In 1584 open die dood van François, hertog van Anjou, die laaste broer van Hendrik III, self kinderloos, die vooruitsig van die koms van 'n ketterse en geëkskommunikeerde koning, Henri de Navarre (1553-1610). Dit het die gesag van koning Hendrik III, wat die hertog van Guise en sy broer, kardinaal de Guise, in 1588 laat teregstel, verswak. Hierdie daad, wat tirannies beskou is, het gelei tot die sluipmoord op die soewerein deur 'n godsdienstige, Jacques Clément, in 1589. .
Die burgeroorlog is nie net teen Katolieke en Protestante nie, maar ook binne Katolieke diegene wat koning Hendrik IV erken, Protestante wat hulle tot Katolisisme bekeer en diegene wat dit weier. Die sogenaamde Béarnais het nege jaar geneem om sy domein te verower en te versag.
Hierdie klein anonieme skildery bied aan 'n jong Hendrik van Navarra dieselfde kenmerke as dié wat François Bunel die Jongere, 'n portretskilder wat in 1583 in diens van die koning van Navarra getree het, verewig het in 'n portret van die soewerein wat in 1587 in La Rochelle gestig is en wat grootliks sirkuleer in die vorm van gravures.
Geklee in 'n Romeinse wapenrusting en 'n woes mantel wat aandui dat hy die wettige koning geword het, word Hendrik IV ontwapen sedert die putti (gerubs) dra helm, leggings, skild en swaard. Dit word na die lug gedraai, wat daarop dui dat as dit vir God is wat hy veg, die stryd nou bo alles geestelik moet wees.
Hier onder steek die koning 'n olyftakkie uit, 'n simbool van vrede, maar ook van die boom van Athena-Minerva, waarvan die borsbeeld op die skild verskyn. Hierdie godin van oorlog en oorwinning is ook die rede, wysheid en verstandigheid. Die olyftak word uitgehou na 'n allegorie van Frankryk. Met geweld en rede het die koning daarom voorgestel om 'n Frankryk te verdeel wat deur godsdienstige passies gedeel is.
Maar hierdie vrede kan nie sonder of teen godsdiens gesluit word nie, aangesien die tak wat deur die koning gehou word ook 'n allegorie daarvan is. Maar watter een is dit?
Al die onduidelikheid van hierdie skildery spruit uit die gebrek aan datering en die veranderinge wat daaraan aangebring is.
Watter godsdiens help om Frankryk te bevredig? Kritici stem saam dat hulle verteenwoordig word in die gedaante van die Katolieke Gabrielle d'Estrées, minnares van die koning vanaf 1590 tot met haar dood in 1599. Godsdiens hou die Bybel op sy knieë, wat een nie doen nie. sou weet hoe om meer aan een belydenis te heg as aan 'n ander. Hierdie besluiteloosheid herinner aan die koning se godsdienstige huiwering.
Soos blyk uit die besprekings van sommige Gereformeerdes, soos Jean de Serres, historiograaf van die koning van 1596 tot sy dood in 1598, en Jean Hotman de Villiers, ten gunste van die soeke na 'n godsdienstige harmonie wat gebaseer is op wat meer bymekaarbring as op wat Verdeel. In September 1592 skryf laasgenoemde dus in Genève dat die koning wil "sien dat sy onderdane verenig word in die staat en verenig in godsdiens en dat die Gallikaanse kerk sy eerste integriteit herwin", terwyl Jean de Serres in 1594 bevestig dat " soveel kan godsdiens om harte in die staat te verenig ". Hierdie soeke na 'n algemene credo is in 1561 op die Poissy-colloquium getoets en bly die horison van die verwagting wat die Edik van Nantes vir die toekoms voorsien.
Maar die pasifisering van die koninkryk is voorlopig nie bereik deur godsdienstige ooreenstemming nie, maar deur burgerlike verdraagsaamheid gebaseer op die erkenning van twee godsdienste: die godsdiens van die koninkryk en van die koning wat sedert 1593 tot die Katolisisme bekeer is, en die godsdiens hervorm, geduld deur 'n regime van neerhalende voorregte wat die Edik van Nantes in 1598 verleen het.
Dit was na die bekering van die koning of na die Edik van Nantes dat die godsdiens aangeraak en gekatolisiseer is met 'n kruisbeeld en 'n kelk wat deur 'n gasheer oorwin is, 'n simbool van die werklike teenwoordigheid. Dit was alles voorwerpe wat Protestante gehoor het uitgeroei deur ikonoklasma en ontheilig geweld.
CHRISTIN Olivier, Vrede van godsdiens: die bemagtiging van politieke rede in die 16de eeu, Parys, Le Seuil, coll. "Liber", 1997. CROUZET Denis, The Warriors of God: geweld in tye van godsdienstige onrus (c. 1525 - c. 1610), Seyssel, Champ Vallon, coll. "Epochs", 1990. GARRISSON Janine, Die Edik van Nantes en die herroeping daarvan: geskiedenis van onverdraagsaamheid, Parys, Le Seuil, coll. "Punte: geskiedenis" (nr 94), 1987. VIVANTI Corrado, Burgeroorlog en godsdiensvrede in die Frankryk van Henri IV, Parys, Desjonquères, coll. "The Measure of Things", 2006. WANEGFFELEN Thierry, Nie Rome of Genève nie: die getroues tussen twee leerstoele in Frankryk in die 16de eeu, Parys, Honoré-kampioen, coll. "Renaissance Literary Library: Series 3" (nr 36), 1997.