En toe verander alles | Just another blogs demo Sites site
Nono bly by haar antie Lolla en antie Dilla. Hulle is haar ma se susters.
Nono is in die skool die dag toe ek by die huis 'n draai gaan maak.
Die anties is aan't timmer en kap om 'n nuwe kamer vir Nono in te rig.
Die sitkamer word in twee gedeel en die twee anties rig die prefab-muur op met alles wat hulle het: geroeste spykers, 'n bietjie modder, bakstene en bruin kleefband.
" 'n Meisieskind moet haar eie kamer hê," sê Dilla met die beswaardheid van 'n ou vrou wie al meer as genoeg in die lewe ervaar het.
"En ons het nie manne nodig nie," sê Lolla.
"Ons maak ons se eie goeterse reg. Manne is net hier vir probleme," verklap Lolla ook haar ervaring.
Die 11-jarige Lolla en Dilla lyk ietwat bespotlik in hul eenderse Hana Montana-klere waar hulle staan en timmer aan die binnekant van die sink pophuis.
Dis skoolvakansie, so nou speel die driestuks vriendinne te lekker pophuisie elke dag. Maar Nono moet elke dag die 'kind' wees in 'n verbeelwêreld is daar nie skoolvakansie nie.
Nono se 'kamer muur' val om en die twee lag uitbundig.
'n Stuk van die ceilingboard wat as Nono se kamermuur moet dien, breek af en spat in duisend stukkies in die skemerte.
"O ho. Ons sal seker maar 'n slootjie moet grawe en dan die plank daarin moet sit," bereken Lolla 'n nuwe plan.
"Kan ek maar koooooooom? Is die skool al uit," gil Nono van om die hoek van die huis waar haar 'skool' is.
"Neeeeeeeeeee" skree die 'anties' saam.
'n Graaf is intussen nadergesleep.
"Nou sien nê. Ek was getroud" sê Lolla hande in die sye.
"Nono se ma het by my gebly. Maar toe slaap sy met my man en kry vir Nono. Toe sit ek hulle altwee uit. Die skei is twee jaar gelede deur."
Lolla vat die graaf oor en grou bietjie verder. Aan die kant van die sloot waar ek sit, kan ek my rustig uit die vriendinne se huissake hou.
"Ek en my boyfriend het by Lolla kom bly toe hy geretrench is," hervat Dilla die storie.
"Toe is Nono se ma verlede jaar dood en Nono kom bly by ons."
Dilla se gesigsuitdrukking verander na jammerkry.
"Maar toe het my boyfriend vir Nono gemosel-, gemosle-…" die gewraakte woord kom nie so lekker oor haar tong en sy klank dit saggies vir haar self.
"Molesteer!" sê sy en klap haar vingers.
"Toe sit ons hom uit. Sy saak kom reeds volgende maand voor. Shame arme Nono."
Hulle grou nog dieper tot waar die sand donker-sag raak en lig die ceilingboard versigtig in die sloot.
Die muur staan. Nono het haar eie kamer.
"WIIIIEEEEEEEEEEEEE!" maak Lolla 'n skoolsirene na. Nono kom om die hoek gedraf.
Maar net toe sy by haar nuwe kamer instap, val die muur weer om.
My naelstring is in Kimberley…regtig
Ek het begin transformeer. Eintlik is dit 25 jaar te laat, maar tog.
Binnekort, nee gouer as binnekort, gaan ek nie meer met 'n bek vol tande sit nie as iemand my vra: "hoe gaan dit?"
Kyk, Rytjie se Zoeloe-kennis het gestrek tot daai een mensie daar in Diepkloof wat 'n liefde vir rooi bra's het. Selfs dan het ons ons kwart brood en polony en atchar (polony kota) in engels geëet en in engels in sirkels gepraat voor die vrypoging aangewend is.
Nou loop ek trots en sê vir almal, met en sonder kleur: "Sawubona Sisi" of "heita Mfwetu".
"Unjani" kom die antwoord die laaste week glimlaggend terug.
Vermakerig antwoord ek "Ngiyaphila, wena Unjani?"
Dit is lekker as uMama by Pick 'n Pay se till vir my sê "Yebo, we ngane yami"
Want skielik is ek ook 'n kind van haar. Ek praat haar taal.
Die eerste les sit ek daar vol verwagting om die taal te praat wat ek glo deure vir my kan oopmaak.
Twee lesse later het ek meer geleer as net om jou, haar/ hom en hulle te groet. Ek het meer wys geraak as om net myself voor te stel.
Nee, ek het iets anders geleer. Ek kan nog nie sê wat nie, maar dit is beslis iets mooi.
Byvoorbeeld sal iemand vir jou vra: 'Unjani?' is die mees algemeenste antwoord 'Ngiyaphila'.
Letterlik vertaal beteken dit 'ek leef'. Hoe wonderlik is dit nie om te kan sê jy leef as iemand vra hoe gaan dit nie?
Nog een is dat as jy uMama of uBaba aanspreek, praat jy nie net met haar of hom nie. Nee. Jy praat in die meervoudsvorm, want jy spreek terselfdertyd jou ancestors ook aan.
Ek sit daar en dink, hoe pragtig mooi is dit dan nie. G'n wonder uMama by Pick 'n Pay het my as haar kind aanvaar toe ek vir haar sê Sanibona.
Die week gebeur dit weer.
Ek moet leer hoe om te sê waar ek woon: – Ngihlala eGoli
En waar ek vandaan kom: – kodwa inkaba yami eKimberley.
"Kodwa inkaba yami…" soos die tutor verduidelik is baie diep plattelands. Maar dit is toe juis wat dit vir my so mooi maak.
Letterlik vertaal, beteken dit 'die plek waar my naelstring begrawe is'.
Die mooigeit van die sentimentele ding laat my toe so ampertjies huil, want in my pa se hangkas, in twee glas Purity bottels, is twee droë stuk velletjies aan plastiek pennetjies. Dit is ek en my suster se naelstringoorblyfsels wat hy besluit het om te hou. En so grillerig soos wat dit klink, vergewe ek hom maar, want inkaba yami eKimberley.