2 miljoen Rang:
Val d'Aran (Katalonië)
Congrès Permanent de la Lenga Occitana
Oksitaans (AmE: /ˈɑksəˌtæns/), Lenga d'òc of Langue d'oc (Oksitaans: occitan, lenga d'òc) is 'n Romaanse taal wat in Oksitanië, dit wil sê, Suidelike Frankryk, Monaco, en sommige valleie in Italië en Spanje gepraat word. In taalkundige opsig word Frankryk volgens die verskillende vorme van die woord "ja" in twee groot taalgebiede verdeel: Die noorde wat die woord oui vir "ja" gebruik is die gebied van die langue d'oïl ("die oïl-taal"), in die suide word die langue d'oc gepraat (oïl en oc beteken albei "ja").
Oksitaans word as die groot sustertaal van Frans beskou, en sy ou taalgebied in die suide beslaan 'n derde van die huidige Frankryk. Die presiese taal sprekers is nie bekend nie; na ramings is daar 700 000 mense wat dit nog steeds as 'n omgangstaal gebruik en moontlik twaalf miljoen potensiële sprekers, wat 'n passiewe kennis van die taal het of deur middel van onderwys hulle basiese kennis van Oksitaans sou kon verbeter om dit as 'n verkeerstaal te gebruik.
Oksitanië (Oksitaans: Occitània) is die gedeelte van Suid-Frankryk waar die Oksitaanse taal, die langue d'oc of Occitan, uit die Gallies-Romeinse variant van die Vulgêrlatyn ontwikkel het. Die naam "Oksitanië" word vanaf die laat 13de eeu gebruik. Sowat 15 miljoen mense - 'n kwart van die Franse bevolking - leef in die gebied, en twee derdes van hulle het min of meer kennis van die Oksitaanse taal. Daar word geraam dat meer as twee miljoen mense - veral op die platteland - Oksitaans as omgangstaal (kan) praat, ofskoon die laaste moedertaalsprekers, wat geen kennis van Frans (die amptelike taal) gehad het nie, al in die dertigerjare van die twintigste eeu oorlede is. Omdat die gebruik van Frans ook op skool afgedwing is, glo baie ou mense nog steeds dat Oksitaans niks meer as 'n verbasterde plaaslike variant van die Franse taal is nie.
Dit is egter duidelik dat die Oksitaanse taal 'n selfstandige lid van die Romaanse groep van tale is, alhoewel daar 'n groot aantal uiteenlopende dialekte bestaan. Die twee grootste groepe is die dialekte van die Limousin en Auvergne in die noorde en Gascogne en Languedoc ('n gebied wat ook die naam van die taal dra) in die suide.
1 Die vroeë geskiedenis
2 Die bloeitydperk in die Middeleeue
3 Die kruistog teen die Kathare
5 Amptelike status
6 Moderne digters
Die vroeë geskiedenis[wysig]
Die eerste Oksitaanse woorde in Latynse geskrifte verskyn in die tydperk tussen 700 en 800. Die eerste bekende teks, wat volledig in Oksitaans geskryf is, dateer uit die jaar 1002.
Tussen 1229 en 1232 verower Jaume I "El Conqueridor" ("Die Veroweraar") die eiland Mallorca en Valence van die Almohadiese Moslem-heersers. Katalaans, wat in hierdie tydperk nog grootliks ooreenkom met die Middeleeuse Oksitaans, vervang Arabies as amptelike taal.
Die bloeitydperk in die Middeleeue[wysig]
Die taal en letterkunde van Oksitanië speel 'n belangrike rol in die Middeleeuse geskiedenis van Wes-Europa. Die geskiedenis van die Oksitaanse letterkunde begin met die digter Willem IX van Akwitanië (1071-1127). Oksitaans, die taal van die troubadours, is die taal waarin die groot ridderlike liefdesverhale vir die eerste keer in die Europese literatuurgeskiedenis voorkom. Die sage van Tristaan en Isolde is vanuit Oksitanië dwarsoor die vasteland versprei. Vroueverering en 'n kosmopolitiese kultuur word versterk onder die invloed van die Kathare, 'n gnostiese beweging wat 'n eie soort christendom ontwikkel het. Die Oksitaanse kultuur van vryheid en verdraagsaamheid het van die gebied die vooruitstrewendste en welvarendste in Europa gemaak, en sy boodskap het vinnig versprei en feitlik alle Europese howe beïnvloed.