Nuuskommentaar: Massa-sielkunde van studente-onlusteStudentebetogings op die Wits-kampus (September 2016). Foto:@WitsSRC/Twitter Die massa-gevoel daarvan om slagoffer te wees van ’n onreg in die verlede, selfs antieke verlede, voed dikwels oorloë. Pas het Suid-Korea se president, Park Geun-hye, haar landgenote aangeraai om hul slagoffermentaliteit oor groot moondhede se aggressie teen hul land wat antieke griewe voed agter hulle te sit. Hierdeur moet hulle wegdoen met ’n pessimistiese manier van dinge beskou. Uit die uitsprake van opstandige studenteleiers en die massa-optrede is dit duidelik dat griewe oor gebeure in die verlede die emosies voed. Objektief beskou, hoef daar nie noodwendig ’n verband tussen die gebeure en die grief te wees nie; die persepsie moet bloot aangevuur word om dit ’n “harde werklikheid” te laat word. So word dit maklik om apartheid vir ’n gesin se armoede eerder as geslagte van te groot gesinne te verkwalik … ’n verskoning wat die toenmalige minister van huisvesting, Tokyo Sexwale, by geleentheid gebruik het om die regering se onvermoë te verduidelik oor hoekom nie voorgekom kan word met die voorsiening van huisvesting nie. Met ’n president met self ’n twintigtal plus kinders binne en buite die eg was Sexwale ook gou op straat. Dis makliker en histories simplistieser om ’n perspektief te koester dat apartheid armoede konsekwent onder swart mense tot gevolg gehad het. Dit is daarom uiters onwaarskynlik dat die studente oproepe om vrede sal beantwoord om, soos pres. Park dit in die oog het … “die geskiedenis ingespan kan word as lesse vir heling en versoening”. Die onreg van die verlede moet nou eers van die tafel afgevee word. In ’n opiniestuk van die Christian Science Monitor word verwys na die wyshede in ’n boek van 2014. Die skrywer van die boek, Eliot Behar, het die situasie in Joego-Slawië onder die loep geneem, en veelseggend geskryf: “Hierdie gevoel van toe-eiening (entitlement) op geregtigheid – hierdie impuls – is ’n kragtige voorvereiste vir geweld.” En dit is wat soos klokslag met studente-onluste gesien word. Wat vreedsaam en binne die bedoelings van die Grondwet begin, ruk gou handuit en word gewelddadig met veral dade van vandalisme as kenmerk. So “natuurlik” geskied die oorgang na geweld dat ’n besef van misdadigheid skynbaar dikwels ontbreek. Verskeie kere is uit die oproerige massa laat hoor “we are not criminals” terwyl die misdade soos menseroof, aanranding, intimidasie en vandalisme lustig gepleeg word. So beskou ’n betogerleier van Wits sy eie beweerde optredes wat hom sonder borgtog in die sel laat beland het, sy eie optrede as niemisdadig. Hy gee weliswaar ’n nuwe beskouing hierop omdat dit polities is, en dat hy daarom glo eintlik ’n politieke gevangene is. Hy is intussen ook uitgevang dat hy vir die hof gelieg het oor ’n toets wat geskryf moet word. Seker ook ’n politieke oortreding. By Kovsies is gekla dat teen protesteerders opgetree word, terwyl die Grondwet protes toelaat. Daar word gerieflik verswyg dat die Grondwet ook vereis dat dit vreedsaam moet wees. Dit gaan baie moeilik wees om die onrus stop te sit. Om dit bloot deur polisiëring en die beskerming van ander studente se grondwetlike regte te stuit, verdiep eerder as verlig die persepsies oor ’n onreg. Boonop, met minstens een universiteit wat reeds sy deure vir die jaar gesluit het (hoewel die akademie deur die elektronika voortgesit word), is talle onherroeplik ’n akademiese jaar kwyt, met al die gevolge. En vanuit die oproerige studente se oogpunt beskou, is boonop niks meer as dieper bewustheid oor die persepsies van verontregting bereik nie. ’n Groot deel van die voorheen simpatieke publiek word nou uiters keelvol. Verskeie universiteite se “strategie” om deurlopend aan die opstandige studente te kenne te gee dat hulle eintlik die studente se saak steun, se uiteinde is onseker. Voed dit nie maar persepsies van ’n onreg, en ’n onmag om iets deur vreedsame maniere daaraan te doen nie? Politieke sosioloë is moontlik die beste toegerus om die situasie te ontleed en oplossings aan die hand te doen. Prof. Andries Bezuidenhout, ’n sosioloog, skryf onlangs oor die begrip “nostalgie” en meer spesifiek “politieke nostalgie”. Dit het heelwat raakvlakke met die bespreking tot dusver in hierdie stuk, byvoorbeeld: “Nostalgie as politieke krag gaan júís oor die gewaande, die onmoontlike, die fantasie. Dis wat dit so gevaarlik maak. Hierdie tipe nostalgie is ’n verlange na ’n onskuldige verlede, omdat dit op ’n selektiewe geheue berus … ŉ #RhodesMustFall-aktivis het onlangs in die vroeë oggendure op Facebook ’n maniese episode gehad waarin sy uitgevaar het teen wit mense en die wit ruimtes waarin sy haarself bevind. Die volgende oggend het sy geskryf oor hoe broos sy voel en dat sy die hele dag Harry Potter-boeke gaan lees om haarself beter te laat voel. Hogwarts is al plek waar sy werklik tuis voel, het sy geskryf. ’n Mens sou snedig hierop kon reageer en uitwys dat Hogwarts, Harry Potter se fantasieskool, oorwegend ’n wit plek is en dat die gedekoloniseerde universiteit waarvan die studente droom, in ideale vorm ook slegs in die domein van fantasie kon bestaan.” Natuurlik is daar ook ander benaderings en metodes, soos om die probleem deeglik vas te vat voor dit handuit ruk. Maak die tronke vol en beskerm met alle geweld die wetsgehoorsame burgers. Maar miskien het daardie skip reeds die hawe verlaat. Ten spyte van talle vroeë aanduidings dat die molesmakers hulself weldra in die voet gaan skiet, was daar baie simpatieke stemme uit akademiese geledere, en is die optrede in sommige se oë eintlik goedgepraat. Sommige universiteite het oor hul voete geval om hul taalbeleid so te wysig dat Afrikaans as onderrigmedium in wese in die slag sou bly, ’n grondwetlike kwessie wat na die howe oorgespoel het. Natuurlik was daar ook politieke opportuniste wat hulle daarin verlekker het dat die kwessie vir die Zuma-faksie in die ANC ’n uiters warm patat geword het. Zuma, op sy beurt, is ’n meester daarvan om die warm patats met hospitaal-aangeë vir sy teenstanders (binne die ANC) aan te gee. Die ding het nou wortels gekry. Diep wortels. En dit kan slegs gedeeltelik op die politieke of staatkundige terrein opgelos word. En al word deur kundigheid die regte oplossing gevind, kan die ekonomiese werklikheid keer dat dit opgelos word. En so word die verontregte verlede net met meer dorings gesaai, en sal dit jaar ná jaar, veral kort voor eksamentyd, distels baar. Dit is dus nodig dat diegene wat hierdie verontregting uit die verlede voel, dadelik moet leer hulle kan nie hul griewe op ander afpers deur ander, waarvan baie ook arm is en enorme struikelblokke moes oorkom, en wat hard gewerk het, se toekoms te verongeluk nie. Want dis hoekom daar ’n regstelsel is.