Joernaliste gevra om pryse terug te geeGenl. Johan Booysen, voormalige hoof van die Valke in KwaZulu-Natal. Foto: Verskaf Die beoordelaarspaneel van die Taco Kuiper-prys vir ondersoekende joernalistiek het drie bekroonde joernaliste van Sunday Times gevra om hul 2012-pryse vir die storie oor die beweerde berugte Cato Manor-eenheid terug te gee. Mzilikazi wa Africa, Stephan Hoffstatter en Rob Rose het die naaswennerprys ontvang vir hul Cato Manor-onthulling onder die opskrif “Shoot to Kill” wat in Desember 2011 gepubliseer is. Wa Afrika en Hoffstatter is sedertdien weg by Sunday Times, terwyl Rose nou redakteur van Financial Mail is. Anton Harber, sameroeper van die paneel, het gesê hoewel die beoordelaarspaneel die toekenning in goeder trou aan die joernaliste toegeken het op grond van die inligting wat destyds aan hulle beskikbaar was, is aspekte van die storie sedertdien betwis wat daartoe gelei het dat die paneel sy besluit heroorweeg het. Die koerant het verlede jaar erken dat die stories deel was van ŉ politieke projek wat na nuuskantore versprei het en het gevolglik alle artikels daaroor teruggetrek en om verskoning gevra aan genl. Johan Booysen, voormalige hoof van die Valke in KwaZulu-Natal. “In Oktober 2017 het ons ŉ brief ontvang van [Booysen] en nog ŉ persoon wat in die storie genoem word om te vra dat ons ons gesprekke oor die toekenning heropen. Dieselfde week, nog voor ons kon reageer, het Sunday Times ŉ reaksieberig gepubliseer om die Cato Manor-berig en twee ander terug te trek en daarvoor om verskoning te vra,” sê Harber. Bongani Siqoko, die huidige redakteur van Sunday Times, het erken daar is foute begaan en Sunday Times het toegelaat dat hy gemanipuleer word deur mense met geheime motiewe. “Hy het gesê die koerant sal die pryse wat hy vir dié stories ontvang het teruggee,” het Harber in ŉ verklaring gesê. Hy verduidelik die toekenning is egter aan die betrokke joernaliste toegeken en nie aan die koerant nie. “Sommige van hierdie individue en die destydse redakteur, Ray Hartley, het die besluit om die artikel terug te trek gekritiseer, wat onduidelikheid laat ontstaan het oor die status van die artikel,” sê Harber. “Ná uitgebreide gesprekke het ons tot die jammerlike gevolg gekom dat hoewel daar ŉ geldige storie rakende die Cato Manor-eenheid was, was die verslaggewing, skryf en redigering daarvan swak en amateuragtig, wat gelei het tot ernstige foute en leemtes in die verslag. Met die inligting wat sedertdien aan die lig gekom het, is dit duidelik dat hierdie werk nie die toekenning regverdig nie. Ons trek daarom die naaswennerprys wat ons aan hierdie joernaliste toegeken het terug en versoek hulle om dit terug te gee.” Booysen, wat destyds hoëprofiel ondersoeke hanteer het, was sentraal tot die sogenaamde Cato Manor “moordbende” wat bestaan het uit 29 polisiebeamptes en gebaseer was in Cato Manor in KwaZulu-Natal. Die groep is van ŉ reeks misdade beskuldig, insluitend rampokkery en dat hulle minstens 28 mense doodgemaak het. Die beamptes is in 2012 in hegtenis geneem nadat Sunday Times die storie aan die lig gebring het. ŉ Regsgeding wat deur die beamptes begin is om al die aanklagte te laat vaar, sal later vanjaar weer in die hooggeregshof in Durban aangehoor word. Booysen het in sy getuienis voor die Mokgoro-kommissie van ondersoek na Nomgcobo Jiba en Lawrence Mrwebi se bevoegdheid om hul amp te beklee, gesê die twee aanklaers het besluit om hom te vervolg sonder genoegsame bewyse. Hy het gesê sy probleme met Jiba het in Augustus 2012 begin nadat hy ŉ versoek van oudpres. Jacob Zuma se seun, Edward, geweier het dat hy moet toelaat dat die polisietesourie ŉ betaling van R15 miljoen aan die Durbanse sakeman Thoshan Panday maak. Die sakeman het glo bande met Jacob Zuma.