Slaggatpad eis ook voorslagboer se leweDie haglike R522 tussen Vivo en Louis Trichardt het nog ‘n slagoffer geeis. (Foto: Erika Helm) Die boeregemeenskap in die verre noorde van Limpopo moes onlangs ’n geliefde leierboer aan die dood afstaan in ’n motorongeluk wat deur ŉ slaggat veroorsaak is. Dit is die tweede ongeluk in ŉ week waartydens ŉ vooraanstaande lid van die gemeenskap in ŉ ongeluk dood is wat deur ŉ slaggat in die pad veroorsaak is. Volgens Erika Helm, die bestuurder van die Bo-Brakrivier se TLU SA-boerevereniging in Vivo, blyk dit uit die verklarings dat Gillie Fick op die R522 tussen Louis Trichardt en Vivo op pad was toe hy vir ŉ voertuig moes uitswaai wat skielik voor ŉ slaggat gerem het. Fick se voertuig het gerol. “Dit was reënerig, maar die sigbaarheid was nog goed. Daar is ongelooflik baie slaggate op die pad en dit is besig om plek-plek te kraak en te verbrokkel. Dit is ongelukkig die enigste pad wat ons aan die suidekant van die Soutpansberg tussen Vivo en Louis Trichardt het. Daar is grondpaaie, maar dit is in nog ŉ swakker toestand,” het Helm vir Maroela Media gesê. “Daar was baie mense op die ongelukstoneel. Dit is vir ons verskriklik hartseer, veral aangesien ons die departement van openbare werke jare lank al vra om aandag aan die pad te gee en dan sterf daar iemand op die einste pad.” Maroela Media het die week berig van Jan Oost, ŉ VF Plus-raadslid van die Vrystaat, wat ook omgekom het toe ’n vragmotor op die R54 tussen Villiers en Vereeniging, na wat verneem word vir ’n slaggat uitgeswaai en reg van voor teen Oost se motor gebots het. Drickus Botha, TLU SA se streekbestuurder: Noord, het vir Maroela Media gesê hoewel die onlangse reën bygedra het tot die swak toestand van die pad, dit ŉ probleem is wat al jare duur. “Na verlede jaar se reën het die staat ŉ poging aangewend om die pad te herstel, maar die slaggate het kort daarna weer gevorm. “Ek kry wel die bestuur van die departement baie jammer. Hulle het nie mense, geld of toerusting nie en die mense kla die heeltyd by hulle.” Hy sê ŉ ander boer, Gert Fourie, en sy dogter is so drie jaar gelede in twee verskillende insidente op dieselfde pad dood. “Daar kom gereeld ernstige ongelukke op die pad voor met te veel sterftes, selfs die minibusbestuurders het begin kla. Hulle voertuie word stukkend gery.” Fick was ook lid van Bo-Brakrivier-boerevereniging en ’n wydbekende Bonsmara- en aartappelboer in die Dendron-distrik en het saam met sy kinders en kleinkinders geboer. “Hulle is almal voorslagboere en oom Gillie was baie gewild en geliefd, selfs in die groter gemeenskap. Ek weet daar gaan baie mense by sy begrafnis wees, want tydens sy veilings het hy baie getroue kopers van reg oor die land getrek,” sê Botha. Volgens Botha is Limpopo afhanklik van drie hoofinkomstestrome: landbou, mynbou en toerisme wat grotendeels uit die jagbedryf bestaan. “Die paaie is broodnodig vir hierdie sektore. Die Sanral-paaie is in ŉ goeie toestand, maar sodra jy daarvan afdraai, is die meeste provinsiale paaie onbegaanbaar.” Fick se begrafnis sal Saterdag in Dendron by die AP-kerk plaasvind. Landswye krisis TLU SA het in ŉ verklaring gesê dat hy baie bekommerd oor die toestand van die land se paaie is en dat die haglike toestand tans ’n veiligheid- en ekonomiese risiko vir landbou en individue inhou. “Hier word na grond- sowel as gruispaaie verwys as paaie wat dringend aandag nodig het, want weens die gebrek aan gereelde instandhouding is die toestand van die paaie nou so erg dat dit oorgebou moet word. Dit is verby die stadium waar instandhouding nog ’n moontlike oplossing is. “In Limpopo het TLU SA en sy strukture gereeld met die departement van openbare werke – in opdrag van die vorige LUR – gesprekke gevoer. Die departement het egter dié produktiewe en gereelde gesprekke eensydig opgeskort,” sê Botha. Hy sê oral in Suid-Afrika hoor boere dieselfde storie: Daar is nie geld, mannekrag en toerusting nie. “Tog word ŉ groot gedeelte van die brandstofprys – wat omtrent elke maand styg – vir die instandhouding van paaie geoormerk. Wat word van dié geld?”