Hervormingsdag en Duitse Bybelvertaling
Martin Luther (1483-1546) was die vader van die Hervorming. Op 31 Oktober 1517 het hy sy 95 stellings gepubliseer waarin hy die Roomse Katolieke Kerk vir hulle uitspattige optrede en veral die afkoop van sondes aangeval het.
Luther se standpunt was dat die mens se geloof die belangrikste was en dat God se barmhartigheid – genade onverdiend – alleenlik die mens van sy sonde kon vryspreek. Hy het ook verwondering uitgespreek dat die pous wat ryker as Croessus was, geld van die armstes benodig om die basilika van Petrus te bou in plaas daarvan om uit sy eie sak daarvoor te betaal. Die uiteinde van die geskil was dat Luther deur Leo X op 3 Januarie 1521 ge-ekskommunikeer is.
Aangesien hy voёlvry verklaar is, is Luther deur sy vriende “ontvoer” en na die kasteel in Wartburg, naby Eisenach (vandag Thuringe) geneem. Pleks van ‘n lae profiel te handhaaf het Luther egter sy voorkoms en identiteit verander. As Junker Georg het hy met mense op die markplein oor geloof gesels.
Met ‘n fyn oor het hy na die verskillende dialekte geluister; idiomatiese uitdrukkings waargeneem en besluit om vir die mense ‘n Bybelvertaling te gee wat hulle in hulle eie taal kon lees.
Sy eerste vertaling van die Nuwe testament is in 1522 gedruk en staan bekend as die Septembertestament. Binne die eerste twee maande is 5 000 kopieё verkoop.
Luther was nie die eerste om die Bybel in Duits te vertaal nie. Gedurende die 14de eeu het die eerste vertaling deur anonieme skywers verskyn. Die eerste gedrukte weergawe van die Bybel deur Gutenberg, wat soos die eerste grootliks op die Latynse Vulgaat gebaseer was, is in 1466 gepubliseer.
Luther het besef dat vir die Hervorming om te slaag moet die Bybel vir almal toeganklik wees. Daarom het hom verlaat op die taal in amptelike dokumente asook die taal wat deur gewonde mense gepraat word. Hy het ook ‘n woordelys van minder bekende woord ingesluit. Dit het deur die jare standaardvorme in die Duitse woordeskat geword.
Op die markte het hy na gewone mense geluister, maar hy het ook met kollegas, drukkers en uitgewers gepraat in sy soeke na ‘n middeweg deur ortografie (spelkuns),woordkeuse en sintakse van bestaande en geskrewe dialekte.
Al die voorafgaande, saam met sy poёtiese beelde, verhalende diksie, gemaklike styl en ritmiese sintaksis, het sy vertaling in ‘n klas van sy eie geplaas. Dit het bygedra om sy vertaling binne die raamwerk te plaas wat vandag nog as die standaard “Hoch Deutsch” beskou word.
Luther se geloof dat die krag van die Duitse taal daartoe in staat is om ‘n kragtige geloof daar te stel, was in sigself rewolusionêr.
Soos dit in sy tyd lesers gelok het, is Luther se vertaling van die Bybel die gewildste in die die Duitssprekende wêreld.
Die energie en toewyding wat Luther met die vertaling van die Bybel aan die dag gelê het, het aan hom die naam van die vader van moderne Duits gegee.