Kyk jy nou terug, kan jy skaars glo hoe lank Jacob Gedleyihlekisa (“die een wat lag terwyl hy jou leed aandoen”) Zuma dit kon regkry om Suid-Afrika in byna elke opsig te ondermyn.
Maar ondanks die oorverdowende koor dat Suid-Afrika nie ’n oomblik langer met so ’n president opgeskeep wou sit nie, het Zuma tot aan die bitter einde geweier om die regte ding te doen.
“Die ANC sou kon sê hulle sal vir hom doen wat hulle kan mits hy nie eenheid ondermyn nie, maar hulle kon nie vir hom sê hy sal van vervolging (teen korrupsie) gevrywaar word nie.”
“Ek dink dus sy lang verwagte dag in die hof gaan beslis aanbreek. En kyk jy na die sake teen hom, kan hy wel moontlik in die tronk eindig.
“Vanuit ’n grondwetlik-demokratiese oogpunt is dit ook reg dat hy verantwoording moet doen vir die skade wat hy die Suid-Afrikaanse staat en samelewing berokken het.”
Sulke immuniteit val egter nie binne Ramaphosa of die ANC se magte nie en word ook nie tans deur die Suid-Afrikaanse reg toegelaat nie.
Sondagkoerante het onlangs bespiegel dat ’n moontlike ooreenkoms met die staat in die Zexit-onderhandelings geopper is – dat Zuma in ’n staatskapingsaak teen onder andere die Guptas kon draai om hom vervolging te help vermy of hom van ’n heelwat ligter vonnis te verseker.
Dit sou egter kon beteken dat hy ook sou moes getuig teen ander mense baie na aan hom, soos sy seun Duduzane.
Hy kan ingevolge wetgewing om immuniteit as staatsgetuie aansoek doen. Die haakplek hier is egter dat so ’n getuie nie self die hooffiguur in die saak behoort te wees nie, maar eerder ’n voetsoldaat. In ’n dwelmsaak sal die betrokke wetsmeganisme dus byvoorbeeld vra dat ’n straathandelaar se getuienis (in ruil vir immuniteit) ’n dwelmbaas moet help vastrek, nie omgekeerd nie. Anders gestel, dit sal nie sin maak om die groot vis te laat wegkom om klein vissies te vang nie.
Sulke immuniteit kan ook net deur die nasionale vervolgingsgesag (NVG) toegestaan word, nie deur ’n president of aangewese president nie.
James meen niks hiervan blyk Zuma regtig ’n uitweg te bied nie . . . sy enigste opsie is om soos enigeen in sy posisie tereg te staan.
In ruil vir sy bedanking sou hy “kon verwag om met die normale vergoedingspakket en voordele van ’n staatspresident uit te tree,” beduie André.
Ná sy heengaan uit dié wêreld sal sy vier weduwees boonop steeds op die helfte van sy pensioen kan aanspraak maak, het Rapport berig.
Zuma het glo boonop die volwaardige sekuriteitsdienste (talle lyfwagte en die meegaande motors en salarisse) wat die Zumas tydens sy ampstermyn geniet het, ook vir ná sy aftrede geëis terwyl sulke sekuriteit beduidend vir sy voorgangers afgeskaal is.
Zuma sou ook nou oor sy regskoste onderhandel het. Die ANC sou stellig nie namens die staat kon onderneem om sy regskoste te betaal nie, maar wel om dit as party te doen.
Dié kan egter ’n reusebedrag word – bloot op grond van daardie 783 korrupsieklagte teen hom en sy regsverteenwoordiging tydens die komende regterlike kommissie van ondersoek na staatskaping. En daar kan heel moontlik nog ander regsgedinge teen hom kom.
“Geen plek is so veilig soos ’n maksimumsekuriteitgevangenis nie. Ons sal voortgaan met die 783 klagte van korrupsie wat byna ’n dekade gelede foutiewelik deur die NVG onttrek is.”
Hy en sy bondgenote het hom voorgehou as ’n slagoffer van ’n sameswering gelei deur die destydse pres. Thabo Mbeki, wat toe daar in Polokwane en in die jaar daarna erg deur sy eie party verneder is.
Tydens die uitspraak in die korrupsieverhoor van Schabir Shaik is Zuma se vatbaarheid vir manipulasie en korrupsie, sy swak vir geld en sy onvermoë om daarmee te werk en vir sy baie kinders te sorg reeds blootgelê.
“Ons stuur af op ’n roofstaat waar ’n magtige, korrupte elite van politieke hiënas toenemend die staat misbruik om ryk te word,” het hy in 2010 gesê.
In Februarie 2012 is hy as ANC-jeugleier uitgeskop. Hy sou later die leier van die EFF word. Zuma het hom daarop toegespits om sy party te onderwerp.
’n Belangrike uitvloeisel van dié verslag is die komende ondersoek deur ’n regterlike kommissie na ondere andere die Guptas, jare lank goeie vriende met die Zumas (veral Jacob se seun Duduzane), se beweerde onbehoorlike invloed oor die staat en regeringsake.
JZ se bewind is gekenmerk deur kabinetskommelings sodra hy ’n bedreiging vir sy invloed en magsvergrype bespeur.
So het hy byvoorbeeld in Desember 2015 die land in ’n oogwink biljoene in ’n aandelemarkbloedbad laat verloor toe hy skielik ’n knap finansiesminister, Nhlanhla Nene, afdank en hom vervang met die plooibare Des van Rooyen.
Ná ’n lang koue oorlog het Zuma verlede jaar vir Gordhan gepos, nog ’n roekelose skuif wat beleggersvertroue in die land kwaai geknou, die rand laat verswak en tot kredietafgraderings bygedra het.
Sy verhouding met die Gupta-familie het reeds in 2013 ’n opskudding veroorsaak toe hul private huurvliegtuig op die Waterkloof-lugmagbasis geland het met sowat 200 gaste vir ’n glansryke familietroue by Sun City.