ONTSTAANSGESKIEDENIS ~ Primêre Skool Niko Brummer
DIE EERSTE GOEWERMENTSKOOL
Die oprigting van goewermentskole met Engelssprekende onderwysers dwarsdeur die Kolonie, was die gevolg van Brittanje se beleid van verengelsing. Die kerkie wat in 1820, net oorkant die wapad gebou is, het die eerste goewermentskool in Beaufort-Wes geword. J.G. Fivaz is op 16 Desember 1836 aangestel, maar in April 1837 bedank hy – moontlik op grond van swak besoldiging. Op 13 Junie het die inwoners op 'n openbare vergadering besluit om 'n minimum salaris van ₤81.5s per jaar vir die goewermentsonderwyser te waarborg. Verder is besluit dat slegs een kind per huisgesin in die skool toegelaat sal word. Lewis Fivaz doen in Augustus aansoek as onderwyser. Blykbaar het die goewerment ook 'n woonhuis beskikbaar gestel, want op 27 November 1841 het die magistraat in 'n brief aan die koloniale kantoor, gekla dat die skool en die onderwyserswoning in 'n treurige toestand is.
DIE TWEEDE GOEWERMENTSKOOL
Gedurende die Groot Trek het 'n konsistorie van 'n gewese sendingkerk in Donkinstraat die tweede goewermentskool geword. Op 25 September 1838 is William Thompson vir 'n proeftydperk van ses maande aangestel. Magistraat Meintjies het hom in die veertigerjare beywer vir 'n nuwe skoolgebou. Eers teen ongeveer 1864 is die goewermentskool gesluit.
DIE BOY'S GRAMMAR SCHOOL
In 1864 rig A. Cormack 'n "oefeninghuis" op erf 14 in Kerkstraat op. Aanvanklik dien dit as dagskool vir Kleurlingkinders. Nadat dit vergroot is, het dit in Oktober 1865 die eerste seunskool geword. George Mac Conachie word die eerste hoof van hierdie goewermentskool.
DIE GIRL'S PUBLIC SCHOOL
Die goewerment het nou ook 'n meisieskool op erf 14 beplan. 'n Klipgebou is teenaan die voorkant van die oorspronklike deel van die seunskool opgerig. Op 10 Oktober 1879 is dit deur professor Hofmeyr van Stellenbosch geopen. Dit kom voor dat dit aanvanklik net as saal vir die seunskool gebruik is, want eers op 15 Julie 1891 is die Girl's Public School geopen.
DIE BOY'S HIGH SCHOOL
Namate die Boy's Grammar School feitlik deur die Girl's Public School verdring is, het die skoolkomitee 'n perseel begin soek om 'n nuwe seunskool op te rig. In Augustus 1896 is die terrein tussen die Gamkarivier en die ou spoorwegstasie van die dorpsraad aangekoop. Dr. Thomas Muir, hoof van die Onderwysdepartement, open die Boy's High School op 1 Februarie 1898. Toe die gemengde Central High School in 1926 daar naby geopen is, het dit 'n laerskool geword.
DIE BOY'S PRIMARY SCHOOL / JONGENS PRIMêR SKOOL
Toe die gemengde Central High School of Hoërskool Sentraal in Januarie 1926 daar naby gestig is, het die ou klipgebou 'n laerskool geword met die naam Boy's Primary School of Jongens Primêreskool. Barend P. Booysens gebore 11-07-1911 was die eerste leerling wat in 29 Januarie 1923 ingeskryf is. Hierdie skool se eerste hoof was ene Naudè.
Weens die verwarring wat al die goewermentskole, kerkskole en private skole in die vorige eeu veroorsaak het, is 'n Beaufortwes Munisipale Skoolraad op 7 Maart 1906 in die lewe geroep. Die Meisieskool in Kerkstraat en die meisieskool by die stasie sou onder andere onder beheer van die Skoolraad staan. Die Munisipale skoolrade is in 1912 vervang deur distrikskoolrade wat ook alle plaasskole sou bedien.
STIGTINGSGESKIEDENIS VAN DIE LAERSKOOL NIKO BRUMMER
Vanaf ongeveer 1925 het die Girl's Public School uit sy nate begin bars. Vir sommige klasse moes die kinders na die seunskool by die stasie stap. Die dogters se speelgrond was so groot soos 'n tennisbaan, terwyl die seuns by die laerskool by die stasie aan keel- en borskwale gely het. Nadat die 8 178ste kind op 13 Oktober 1952 by die Girl's Public School ingeskryf is, is op samesmelting met die seunskool besluit. Dit het in Januarie 1954 'n voldonge feit geword toe die twee skole saamgesmelt het tot die Laerskool Beaufort-Wes.
DIE NUWE SKOOLGEBOU WORD BETREK
Die bou van die nuwe hoër-en laerskool in Hospitaalheuwel is 'n storie wat begin in 1940 en eindig met die gesamentlike inwyding daarvan op 7 September 1956.
In 1940 word die eerste ooswaartse uitbreiding van die dorp tot by die huidige Hattinghstraat goedgekeur en in 1945 reserveer die munisipaliteit die huidige twee skoolterreine vir die bou van 'n hoër-en laerskool ( erf nr. 63 ). In Maart 1947 word onderwystoestande in Beaufort-Wes ondersoek deur 'n Departementele kommissie en eers in April 1949 word erf nr. 63 uiteindelik aan die Onderwystrustees oorgedra. Op 12 Februarie 1951 besoek die argitekte Black en Fagg Beaufort-Wes en ontmoet lede van die skoolraad op die nuwe skoolterrein. Op 21 Mei 1952 rapporteer die stadsklerk dat die Munisipaliteit die bouwerk aan die twee skole sal onderneem teen Provinsiale Administrasie se aanbod van koste plus 3 persent.
Die nuwe skoolkoshuis, Huis Nieuweveld, word terselfdertyd opgerig en op 7 Mei 1954 geopen. In verband met die bou van die hoër-en laerskool was daar baie moeilikhede om te bowe te kom. Op 22 Julie 1954 stuur die skoolraad die volgende telegram aan die Minister van Vervoer, P.O. Sauer: "Bou van skole staan doodstil. Spoorweë kan nie sement aflewer nie. U vriendelike hulp dringend nodig." 'n Plan is gemaak en sement het gekom. Kort daarna moes die Munisipaliteit weer twee vragmotors stuur om sement in die Boland te gaan haal.
Na veel swoeg en sweet en swets was die twee skoolgeboue eindelik klaar en kon voorbereidings getref word vir die verhuising van die Laerskool Beaufort-Wes vanaf die ou skoolgebou by die stasie tot by die splinternuwe gebou in Hospitaalheuwel.