Saterdag, 3 Mei, ons sal jou nie vergeet nie. Hy het ons uit die hoogstes na die dieptes gesleur. Hy het ons in rou en wanhoop gedompel. Jy het jou merk op ons ou Skooltjie gelaat.
Singende het ons Vryburg verlaat, die eerste en die tweede voetbalspanne. Vir die eerste keer ry ons in 'n toe, militêre vragmotor. Voorin sit mnr. Van der Linde, die bestuurder, mnr. J. Calitz en mnr. J. Klue, mnr. Calitz in die middel. Mnr. S. M. klim soos gewoonlik agter by die seuns in. Hy het die onafskeidelike Skoolvlaggie by hom. Al die ander spelers en die drie seuns wat as toeskouers saamgaan, sit in die bak. Die heelagterste kêrels wil maklik sit, vou dus 'n kombers dubbel, plaas dit op die rand van die bak agter, en gaan daarop sit met hulle voete na binne. So sit hulle: Noel Dent, heel links, dan Bennie van Niekerk, mnr. S. M., Bennie Kuun, en in die regterhoek Bennie Kruger.
'n Paar myl duskant Bloemhof kom die eerste terugslag: 'n buiteband bars. Op die oomblik dink ons dis 'n ernstige saak; ons wis mos nie watter vreeslikheid nog voorlê nie. Al die seuns is tog maar te gretig om te help toe die noodwiel aangesit moet word. Die onderwysers is eintlik in die pad, dus begin hulle op voorstel van mnr. Calitz in die rigting van die dorp loop. Indien hulle nie voor die tyd weer ingehaal word nie, wil hulle 'n koppie koffie in die kafeetjie gaan drink. Maar die ywer van die seuns maak kort proses met die oponthoud, en die onderwysers klim ongeveer 'n halfmyl van die kafee af weer op.
Maar dit kon nie, dit mag nie, want voor lê die spoorwegoorgang by Ferndale en wag op sy prooi. Die tyd dat die niksvermoedende slagoffers daar moes aanland, is tot op 'n sekonde haarfyn uitgewerk deur 'n onverbiddelike Noodlot. En niks moet tussenby kom nie.
Daar anderkant kan die drie voorin 'n trein sien, maar hulle kyk reg van voor in die lokomotief vas. En dan lyk dit mos almelewe of 'n trein staan. Maar dit maak ook nie saak nie; die hekke by die oorgang is mos toe! Die ander insittendes weet nie van die trein nie, want die vragmotor se kap verhinder die uitsig.
Net soos 'n mens by die oorgang kom, maak die pad 'n skielike draai na links. Nou kan die wat heelagter op die rand van die bak sit, ook die trein sien, maar ook reg van voor. Bennie van Niekerk wil nog iemand anders dieper-in terg en sê: "Haai, jy wat nog nie 'n trein gesien het nie, daar is een!" Dit was die laaste woorde wat hy ooit op aarde sou sê. Arme Bennie.
Mnr. S. M. wat regoor die trappie sit, staan op om af te klim, want die hek is mos toe, en ons is moeg van die sittery en wil 'n bietjie uitrek.
Die arme kêreltjie. Hy wil seker 'n guns aan die bestuurder bewys. Hy het sy Pa stasie toe gebring, en hulle wag al so lank op die trein. Hy verveel hom want die trein wil maar net nie kom nie. A, hier kom 'n vragmotor! Ek sal vir hulle die hek oopmaak.
Die bestuurder wat onder die indruk moes verkeer het dat die trein staan, glo nou vas dat dit die geval is, want maak die kêreltjie dan nie die hek vir hom oop nie? Dus, net toe hy op die punt gestaan het om stil te hou, ry hy weer verder.
Mnr. Calitz en mnr. Klue merk nie onraad nie. Hulle is vas onder die indruk dat mnr. Van der Linde uit erkentlikheid teenoor die seun net deur die hek wil ry en dan gaan stilhou - nog 'n veilige distansie van die spoor af.
Die goederetrein het nooit gestaan nie, maar teen 45 m. p. u het hy deur die stasietjie gestoom. Net voor die lokomotief skakel die motor af - op die spoor. Daar was 'n geweldige slag toe die yslike gevaarte die vragmotor net langs die voorwiele skep. Met dié wat hy die voordeel van die vragmotor van die spoor af wegstamp, ruk hy die bakdeel agter binnetoe. Die niksvermoedende seuns word onmiddellik in alle rigtinge uitgeslinger.
Maar ons trek 'n sluier oor die afgryslikhede van daardie chaotiese eerste minute wat op die slag gevolg het. Mag God gee dat ons nooit weer so iets oorkom nie.
Die ander is eenkant-toe geneem. Nadat die trein vertrek het, is hulle met motors na Bloemhof gebring waar hulle in die hotel versorg is. Hier het mnr. S. M. verslag aan die polisie gedoen oor elkeen se beserings.
Van die 34 agterin is 32 uit die bak geslinger. Net 'n drietal het sonder enige beserings uit die ongeluk gekom. Die agt beseerders wat na Klerksdorp vervoer is:
Ds. Liebenberg het die diens gelei. Hy is bygestaan deur Ds. van der Merwe van die Ger. Kerk, en Eerwaardes Blake en Pullen, van die Congregational en Engelse Kerke onderskeidelik. Dr. Getz het namens die Zionistiese Gemeente 'n boodskap van medelye oorgedra.
Van die Kerk af het die langste lykstoet wat Vryburg nog ooit beleef het na die begrafplaas vertrek. Vooraan het die skoolseuns geloop, gevolg deur die lykswa van Bennie, sy draers, en die skoolmeisies. Dan die lykswa van mnr. van der Linde, en die res van die stoet. By die graf het Ds. Liebenberg die verrigtinge waargeneem, en Ds. van der Merwe het 'n gebed gedoen. As draers van Bennie het J. le Roux, J. Lambrecth, L. v. Wyk, B. v. Eeden, N. Dent en H. Bruwer opgetree. Sy skoolmaats het hom vir oulaas 'n lied toegesing. Later is aan die koppenent van die graf 'n mooi V.H.S. met blomme gepak.
Om 3 uur n.m is Bennie Kruger op Geduld, sy vader se plaas, ter ruste gelê. Op die breë stoep van die plaashuis, waar die groot aantal kranse ook byeengebring is, en voor die stoep het die ongeveer 200 aanwesiges saamgekom. Die roudiens is gelei deur Ds. Smit, die predikant van die Hervormde Kerk, Delareyville; bygestaan deur Ds. Liebenberg en Eerw. Blake van Vryburg. Daarna is die oorledene na die graf gedra, die eerste entjie deur ses van sy skoolmaats, en verder tot by die graf deur ses familiebetrekkinge en vriende. By die graf het mnr. J.F. du Toit, ouderling van die Delareyville-gemeente, die woord gevoer, en namens die familie is 'n dankwoord deur mnr. L. Fourie, gerig.
Bennie Kuun is op 23 Junie 1930, in Vryburg gebore. Hier het hy begin skoolgaan, maar na sy ouers verhuis het, lê hy Std. 1 op Perdevlei, Reivilo, af. Die volgende jaar is hy weer terug op Vryburg. Hier het hy dan ook tot sy dood bly skoolgaan. Van jongs af het hy sy opgeruimde geaardheid openbaar. Hy was altyd 'n soet en gehoorsame kind, vol lewenslus, en orals bedrywig. Sy liefde vir tuinbou en boerdery het gou geblyk, en dit was dan ook sy ideaal om eendag te boer. Hy het nooit in 'n standerd gesak nie, en sou na hy die Senior Sertifiaat-eksamens afgelê het, vir 'n tyd op Kadebis in een van sy vader se winkels as bestuurder opgetree het. Hy het dit voorheen reeds dikwels gedoen as sy ouers weg was. Maar die plan was egter net om die nodige middele byeen te bring, sodat hy hom later op die boerdery kon toelê. Drie weke voor sy dood is hy as lidmaat in ons Kerk voorgestel.
Bennie van Niekerk is op 8 Oktober 1930, in Vryburg gebore. Sommer van vroeg af was hy 'n fris en woelige knapie wat 'n voorliefde gehad het om met 'n hammer en spykers te speel. Hy het vroeg 'n paar noue ontkomings gehad. Eenmaal het hy paraffien gedrink in die waan dat dit water was. 'n Ander keer het hy op Amalia op 'n windpomp geklim en is eers met baie moeite daarvan afgehaal. Hy het al sy skooljare op Vryburg deurgemaak, en was 'n sportentoesias van die eerste water. Afgesien van voetbal het hy tennis en hokkie gespeel, en was 'n knap swemmer en skut. Hy het al die provinsiale voetbalspelers en vername boksers by name geken en graag met sy vader oor hulle gesels. Sy stokperdjie was om modelvliegtuie te bou. Hy het 'n lewendige belangstelling in masjinerie, motors, vliegtuie en elektrisiteit gehad. Hy kon elektriese installasies in die huis waarneem, en het eenmaal 'n miniatuur-bioskoop gebou. Sy kennis van motorvoertuie was deeglik, en hy het in die laaste Desembervakansie in een van die plaaslike garages gewerk. Hy wou ook dan eendag 'n vlieënier of 'n elektriese werktuigkundige word. Bennie was altyd 'n stil, beskeie en aangename seun.
Bennie Kruger is op 17 Oktober 1930, op Rhenosterdoorns in die distrik Lichtenburg gebore. Van kleins af het hy in boeke, waens en gewere belangestel, maar nie juis 'n groot voorliefde vir die boerdery getoon nie. Hy het begin skoolgaan in die Lushof Primêre Skool en daar geleer totdat hy die St. Ses eksamen afgelê het. In 1944 het hy na ons gekom en hom gou 'n baie flink leerling getoon. Hy het St. viii en St. ix in die eerste klas geslaag. Sy plan was om die volgende jaar 'n graadkursus aan P.U.K. te volg en hom as onderwyser te bekwaam. In die vakansies het hy gewoonlik baie gelees en graag vir sy jonger suster skoolgehou. Maar hy was ook altyd fluks met die plaaswerk.
Die skool is aan die gang, maar 'n droewe atmosfeer rus orals. Mnr. de Jongh is weg Klerksdorp toe. 'n Speurder en polisie is by die skool om beëdigde verklarings af te neem.
Menere de Jongh, Wessels, S. M. en Jochem Scholtz is Klerksdorp toe. Die motor is vol eetgoed wat die kinders vir hulle ongelukkige vriende aldaar stuur. In Klerksdorp word die besoekers aangenaam verras. Afgesien van Hendrik Botha wat nog nie sy bewussyn herwin het nie, is die ander almal baie beter. Dit gaan nog nie met almal heeltemal so goed soos hulle wil voorgee nie. 'n Mens kan merk hoe hulle probeer om die blinkkant voor te hou. Hulle is vol lewe, selfs opgewek, en vir die eerste keer in 'n hele week voel 'n mens beter. Die son skyn weer.
Die verpleegsters getuig, hulle is 'n gawe klompie. Hulle verwag om almal binnekort uit die hostpitaal te wees.
Waar ons in vertwyfeling was oor die waarom van die gebeure en waar die tragiese daarvan diep in ons gemoedslewe ingegryp het, was hierdie mooiheid in die lewe vir ons 'n lig en 'n aansporing om ons lewens ook mooier en diensbaarder te maak; om soos die makoutjies van Jan Celliers "totdat ons dag word opgesê, net lief te hê, net lief te hê."
Aan Vryburg se mense ons innige dank. Hulle telegramme, briewe, persoonlike besoeke en eetgoedjies het ons opgebeur in daardie moeilike tyd. Veral wil ons baie dankie sê vir hulle belangstelling en die baie eetgoed. Die Hoërskool het ons so oorlaai met geld vir benodighede dat ons die grootste gedeelte nie kon spandeer nie. As leerlinge het ons ons onderwysers in 'n ander lig gesien - ook mense met gevoel en liefde vir die leerlinge. "A friend in need is a friend indeed."
Ek persoonlik moet 'n woordjie van lof rig aan die seuns wat deur hulle mooi gedrag, hulle hulpvaardigheid en hulle skoon sin vir humor 'n plekkie in die harte van die hospitaalpersoneel verower het, en die Hoërskool se goeie naam hoog gehou het.
Hendrik Botha se toestand het vir ons baie kommer veroorsaak. Twaalf dae lank was hy bewusteloos. Daar is vasgestel dat 'n deel van sy kopbeen ingeduik is en teen sy harsings druk. Die dokters het as gevolg 'n operasie uitgevoer en 'n stukkie been verwyder. Eindelik het hy bygekom en van toe af vinnig beter geword. Op 3 Junie kon hy die hospitaal verlaat. Aan die ouerlike huis het hy stadig maar seker herstel. In Augustus is hy weer Klerksdorp toe. Die dokters het 'n plaaitjie oor die plek waar die been verwyder is, ingesit. Hendrik self wil al graag weer skool toe kom, en die plaaslike geneeshere meen dan ook dat dit miskien goed sal wees as sy gedagtegang deur die skoolwerk in beslag geneem kan word. So mag dit gebeur dat hy vanjaar weer kom inval. Toe die voetbalportrette vir die jaarblad geneem is, was hy teenwoordig. Ons is tog te dankbaar vir sy herstel.
Maar begryplikerwyse wou die ouers na so 'n ongeluk graag hulle kinders in lewende lywe sien, en so is aan bogenoemde spannetjie verlof toegestaan om vir 'n paar dae huis toe te gaan. Die meeste het dan ook van die geleentheid gebruik gemaak.
Afgesien van die baie briewe en telegramme wat die ouers van die Bennies, die drie onderwysers en ook ander lede van die personeel persoonlik ontvang het, en waarin natuurlik ook meegevoel met die hele skool betuig is, is ook 'n groot menigte direk aan die Skool (en Skoolhoof) gerig.