Crito | Just another blogs demo Sites site
Junie 5, 2018 in Uncategorized
In ’n skraal week vir die lesers van Afrikaanse resensies, is dit miskien die moeite werd om ’n slag oor iets te skryf wat ek gewoonlik vermy: Afrikaanse vertalings van Engelse boeke. Nie omdat ek regtig wil nie, maar omdat dit soms gebeur dat ’n mens ’n rooi pen wil neem en begin korrigeer.
Vandeesweek plaas Boeke24 ’n resensie deur Francois Bekker van Maya Fowler se Patagonië. Op Netwerk24 se webwerf is daar ’n mooi foto van die omslag, met ’n wysheid deur Marita van der Vyver om die boek se ontvangs by die leespubliek te help vergemaklik: “’n Nuwe Afrikaanse stem, oorspronklik en selfversekerd, iets om oor opgewonde te word.”
Maya Fowler is ’n Engelse skrywer wat in 2009 met The Elephant in the Room gedebuteer het. Haar roman Detour is in Afrikaans vertaal en as As jy ’n ster sien verskiet gepubliseer. Jammer, me. Van der Vyver. Maya Fowler is nie ’n nuwe Afrikaanse stem nie.
Francois Bekker se resensie van Patagonië kom en gaan sonder dat hy dit vermeld dat die roman ’n Afrikaanse vertaling is van Fowler se roman Patagonia.
Dit is ’n baie neutraal-geskrewe resensie. Bekker dui aan waaroor dit handel, en besluit uiteindelik dat dit ’n ambisieuse roman van epiese omvang is. Hy weerhou hom daarvan om te sê of die ambisies verwesenlik is of nie.
Hy vind sekere van die karakters se gewaarwordinge ontroerend, maar sê nie of die verhaal self hom ontroer het nie. Hy reageer op die tematiek, en trek die lyne deur na die self. Mens weet nie of die karakters se handel en wandel hom verby verveling (“’n mens voel soms vasgevang in die sleur van die karakters se omswerwinge”) laat beweeg het nie.
Sulke soort resensies laat my uiters ongemaklik voel. Die resensent deins weg van die toeswaai van lof en dwing sy leser om tussen die lyne te moet lees. Jy soek na aanduidings van leesbevrediging en vind dit nie. Maar hy verdoem nie die roman nie – ’n goeie teken, sekerlik, maar hoe moet die arme skrywer nie voel nie? Louwarm is nie lekker nie.
Die resensie laat my terugdink aan opmerkings wat Crito in die begindae van hierdie rubriek gemaak het oor resensies en die noodsaak van Afrikaanse koerante en tydskrifte om oorspronklike Afrikaanse werke te resenseer. Sekerlik sal die redakteur van Boeke24 redes kan aanvoer vir die publikasie van resensies van vertaalde boeke, maar wat my betref is daar net een wat sal oortuig, en dit is in gevalle waar die vertaling briljant is.
Nou, Francois Bekker noem nie eens dat Patagonië ’n vertaling is nie, laat staan nog hom uitlaat oor die gehalte daarvan.
En wat van Engelse vertalings van Afrikaanse werke? Hoekom nie die Engelse vertalings van Karin Brynard, Deon Meyer, Marita van der Vyver en so meer se Afrikaanse boeke resenseer nie? Die uitgewers sal baie bly wees daaroor, maar tot dusver het die redakteurs van Afrikaanse boekeblaaie (dié wat nog bestaan!) hulle daarvan weerhou.
Mei 29, 2018 in Uncategorized
Mens het nie duisende woorde nodig om ’n baie goeie resensie te skryf nie. Die resensent se oordeel kan bondig saamgevat word, en dan is ’n paar honderd woorde genoeg. Fransjohan Pretorius resenseer Skermutselings en skandale (van Heiniie Heydenrych) in 285 woorde (met inbegrip van die inligting oor die boek bo-aan) vir Boeke24.
As mens jou probeer indink in die problematiek waarmee Pretorius te make gehad het voordat hy begin skryf het, is sy keuse van struktuur vir die resensie die sleutel tot die gehalte van die produk wat hy uiteindelik lewer.
Pretorius het gedink dis ’n boek met beperkinge – ernstige beperkinge. Dit gee net een sy van ’n saak. Daarmee is uiteraard nie alles verkeerd nie, maar dit kom uiteindelik op dieselfde neer op dieselfde as wanneer mens ’n boek oor Beethoven skryf en niks sê oor die musiek nie.
Hy besluit dan op die volgende aanpak: Noem eers die vorige boeke waarin dieselfde onderwerp al aangeraak is, sê dan wat in die boek voor hande die alleraanbod is, verduidelik dan hoekom dit ’n publikasie met skrale waarde is, en gee ’n vooruitsig op ’n publikasie waarin al die inligting tot reg sal kom.
Wat het Pretorius sy besluit laat neem? Sekerlik die versugting dat geskiedskrywing ewewigtig en so volledig as moontlik moet wees. Dan ook die strewe om geregtigheid te laat geskied aan historiese figure.
Die tydsgewrig waarin Pretorius sy resensie skryf, is een waarin naarstigtelik gesoek word na korrektiewe op ongeregtighede van die verlede. Dit is ’n edele strewe, maar dit kan ook lei tot ’n situasie waarin eietydse maatstawwe toegepas word op ’n konteks waarin daardie maatstawwe onbekend was. Ons weet nou hoe verkeerd Paul Kruger se optrede was, maar wat was die menings van mense in die 360 grade rondom Kruger?
Ek glo nie dat Heinie Heydenrych se siening onsinnig is nie. Fransjohan Pretorius wys net dat dit nodig is om die totaliteit van reaksies op Kruger in ag te neem.
Die krediet wat Pretorius vir Heyndenrych laat toekom, is spesifiek: Dit openbaar die skadusy van Kruger se presidentskap. Hy gee ook krediet aan die pers van destyds as bronne vir Heyndenrych se onthullings.
Ingebed in die resensie is dan ook, vir die wakker leser, enersyds seine oor die vryheid van ons pers, en andersyds ’n implisiete teregwysing oor die publikasie van historiese publikasies waarin die analise nie volledig deurgetrek is in alle rigtings nie.
“Sharknado” vir Afrikaanse harte
Mei 15, 2018 in Uncategorized
Doodkry is min. Jamie Uys sê ook só. Saal D was nie my laaste staning nie. Maar nou is my geduld ook effe minder met oninteressante resensies. Al daai reëls wat Crito merk 1 gemaak het, kry nou nog een by. Ek gaan nie tyd mors met sulke resensies nie. So daar.
Vandeesweek is daar net een wat my dit laat herlees het. Nie omdat dit so goed is nie. O nee. JB Roux het my voorgangers al die hel in gemaak, sommige van hulle het hom gewoon geïgnoreer. Sy nuutste poging, oor Susan Coetzer se Selma en Louise vir Boeke24, is ’n pragtige voorbeeld van hoe ’n resensent sy skrywe kan vul met Quatsch.
As ’n skrywer aansluit by ’n rolprent soos Thelma and Louise, en die resensent is skerp genoeg om die verband te trek, dan verwag ’n mens dat die resensent, gewoon uit hoflikheid teenoor die skrywer én leser, nie net sal gaan kyk hoe lyk die ooreenkomste nie, maar ook hoeveel die aansluiter van die aangeslotene verskil. En dit deeglik doen. Uitvoerig.
Enigiemand kan die boek se storie saamvat. Maar ’n knap resensent sal kan uitpluis, en in detail sê, wat die bydrae van dié aansluiting tot die Afrikaanse leeskultuur is. Thelma and Louise was, soos hulle deesdae so baie op KylNet se kanale sê, ikonies. Wat is Selma en Louise? Is dit ’n parodie, of pastiche – en is dit net so snaaks? En uiteindelik ontredderend? Mens hoef nie die slot te verklap nie, jy kan net skryf oor die implikasie van die slot.
Dit is ook, wat my betref, ’n bedenklike procédé om dit te bestempel as “chick-lit” en dan te sê dit hou nie lekker kers vas by skrywers soos Sophia Kapp en Kristel Loots nie – maar glad nie te sê hoekom dit die geval is nie. Verf dit met die teerkwas en gaan voort met die lekker lewe.
En dan kom die groot knal: Selma en Louise is ’n “geslaagde en aangename leeservaring wat Coetzer se reputasie as skrywer gestand doen”.
Wat? Coetzer het ’n reputasie as skrywer? Alles wat ou JB tot dusver gesê het, dui dan daarop dat sy ’n goeie naam as skrywer het. Net swak skrywers het reputasies.
Miskien kon ’n skrander subredakteur Roux se bas gered het. Maar dit lyk nie asof daar een doenig was met die publikasie van hierdie resensie nie. Wie op Gods aarde het besluit “ ‘Eat, Pray, Love’ vir Afrikaanse harte” is ’n geskikte opskrif vir Roux se resensie? Het daardie persoon die resensie gelees en toe sy eerste en beste breinskommeling as opskrif gebruik?
Dit lyk so.
Vanuit Saal D
Februarie 7, 2018 in Uncategorized
’n Vakansie kan ook nie vir ewig duur nie. Terug in die Kaap, en dis nie meer die plek waaroor Sonja Herholdt so sielsverheffend gesing het nie. Al wat nog in my tuin leef, is die sementkabouters.
Boonop is die resensie wat my vandeesweek die meeste plesier gegee het, een oor ’n boek wat uit die Engels vertaal is. Ja, ek weet Crito Merk I het die wet neergelê en gesê dat net resensies van boeke wat oorspronklik in Afrikaans gepubliseer is hier aandag kry. Maar ek is ’n kind van die Zuma-era. Wette schmette.
Jean Meiring skryf vir Rapport oor Hartbreker: Christiaan Barnard en die eerste hartoorplanting.Die skrywer van die boek is James-Brent Styan. Die vertaler bly anoniem. Miskien is sy identiteit bekend. Moontlik verswyf Meiring dit net uit rankune.
Wat wel duidelik is, is dat hier ’n lekker storie aan die gang is. Meiring is geïnspireer deur die boek. Luister na hierdie paragraaf:
“In sy nabyheid kry vroue reëlmatig hartkloppings, wat die goeie dokter dikwels noop om agter ’n diggetrekte deur sy doepa aan hulle toe te dien. As Barnard by die Italiaanse rolprentdiva Gina Lollobrigida ’n nagwaak hou, is dit oraloor rugbaar – ook in Suid-Afrika, waar sy vrou, Louwtjie, en hul kinders op hom wag.”
Selfs wanneer Meiring in ’n mineurtoon die kwinte begin blootlê, is daar leesplesier: “Die oudjoernalis James-Brent Styan had dus ’n ryke oorvloed edelmetale tot sy beskikking waaruit hy in sy smidswinkel iets werklik glimmends kon smee. Maar ’n biografie oor iemand soos Barnard sal altyd besonder uitdagend wees, veral in ’n tyd waarin die biografiegenre wegbeweeg van ophemeling tot iets veel meer ewewigtigs. Styan teken wel ruim kritiese aspekte aan. Tog, al beskik die eindproduk – as ’n mens jou oë op skrefies trek – oor deug, is dit in die geheel en op die keper beskou ’n beduidende teleurstelling.”
Daarna spel hy die boek se foute duidelik uit. Onvermydelik stuur hy af op ’n baie sterk veroordeling: “Dis klinkklaar dat Hartebreker holderstebolder die rakke moes haal. ’n Streng redakteur en noukeurige proefleser sou die ergste bloeding kon gekeer het.”
Jean Meiring het al resensies van hoë gehalte geskryf, meestal in positiewe trant, en oor boeke wat tot hom gespreek het. Hartbreker het op ’n ander manier tot hom gespreek, dermate dat hy van sy beste skryfwerk nog met hierdie bespreking gelewer het. Veral daardie slotsin: “Ons eie gevalle hartensgod verdien beter.”
Irna van Zyl spring in haar resensie van Johanna (’n roman deur Cas Wepener) weg met ’n bekentenis: “Ek wou nie van Johanna hou nie. Hoe kan ’n man – ’n teoloog, boonop jonk – hom in ’n heelwat ouer vrou se gevoelswêreld tuismaak – ’n gay vrou s’n daarby?” Maar sy veg denkend en dapper teen dié vooroordeel, want sy is verstandig. As mens ’n geslagskeidslyn wil trek oor die geldigheid van ’n skrywer om hom/haar in die lewe van ’n ander geslag in te verbeel, dan soek jy groot moeilikheid. Die wêreldletterkunde sou dan grotendeels ongeldig wees …
Van Zyl kom haar voordeel te bowe, of liewer, die boek dwing haar om daarvan af te sien. Goeie skryfwerk, substansie, resonansie met ander romans: “Ek moes uiteindelik elke vooroordeel begrawe. Johanna het my diep ontroer en by tye selfs in trane gehad. ’n Man mag maar in sy vrouekarakters se kop klim.”
Irene van Staden het haar nie dieselfde vraag as Irna van Zyl afgevra toe sy oor Hans du Plessis se Drie vroue en ’n meisie vir Litnet geskryf het nie.
Ek is oorgehaal deur Van Staden se betoog, maar op nommer 99 maak ek my groottoon teen ’n klip seer. Sy sê hierdie roman is “’n hartseer en swaar uitbeelding van ’n harde en genadelose wêreld.”
Hê? Swaar? Soos in “moeilik” of soos in “swaartillend”. Of het die resensent traag aan die lees gebly?
Sal ons ooit die antwoorde op al die vrae kry?
’n Resensie wat ’n ander vraag by my laat opdoem het, in die verbygaan, is Deborah Steinmair s’n oor Sê my, is julle twee susters? Haar besluit, dat dit “eenvoudig ’n lieflike klein boek” is, spruit een van daardie bondige, netjies geformuleerde besprekings waarvoor Steinmair bekend is. Sy skryf met geneëntheid oor dié verslag van twee voormalige Doppervrouens se ervarings in Suid-Afrika, en het my uiteindelik te staan gebring voor ’n vraag: Wat het geword van al die sendelinge in Suid-Afrika?
Mens kan ’n gedig daaroor skryf, nè?
Die volle verhaal