Waarom versoening?Tydens talle toesprake op 16 Desember vanjaar het die tema van versoening na vore gekom. Dit is ook goed dat ons as land jaarliks gedwing word om weer te besin oor versoening en hoe dit in ons lewens en lewensingesteldheid weerspieël moet word! Ons doen juis nie genoeg om dit in ons land waar te maak nie en daarom moet ons jaarliks herinner word aan ons plig om erns hiermee te maak. In die betrokke toesprake is baie aandag gegee aan die definieer van die term versoening. Aan die een kant is dit beskryf as ŉ bewuste en bestuurde aktiwiteit wat tussen mense moet plaasvind en aan die ander kant as iets wat tussen uiteenlopende groeperings in die land moet plaasvind. Versoening impliseer daarom dat mense op individuele vlak na mekaar uitreik, maar ook dat groepe (in die besonder etniese groeperings – wit, swart, bruin) moeite sal doen om mekaar as groepe beter te leer ken. Versoening is derhalwe ŉ interpersoonlike en intergroepproses. As ons mekaar as unieke individue aanvaar, sal ons makliker ook mekaar as komende van verskillende groepe ervaar. As ons hierdie land van ons wil laat werk, het ons nie juis ŉ keuse nie! Versoening hou in dat mense sal omgee vir ander, na hulle verhale en ervarings oor sake sal luister, begrip sal toon vir mekaar se stories, mekaar se menswees sal respekteer, dat mense moeite sal doen met mekaar. In hierdie verdeelde land het ons nog nie genoeg na mekaar uitgereik nie, het ons nie na mekaar se ervarings geluister nie. Weet die wit Afrikaanse gemeenskap genoeg van die ervarings wat bruin en swart Afrikaanse landgenote meegemaak het in die apartheidsjare? Weet ons van die dikwels ellendige lewensomstandighede in die townships? Het ons al ŉ slag gaan sit en luister na dit wat hulle in hierdie tyd ervaar het? Hoe menswees en menswaardigheid aangetas is deur skelname? Hoe groot mense in die oë van hulle kinders verneder is? Die joernalis Johann Maarman skryf juis in Die Burger van 19 Desember 2011 oor hoe sy pa verneder is deur “die troepe met die flaphoede”, die “gesante van ŉ apartheidsregering”. My vriend Michael le Cordeur is as student in die 1980’s so geslaan dat sy ma sy hemp uit sy rug moes sny met die gevolg dat Michael permanente longskade opgedoen het. Ja, dit is lank terug, maar dat dit wél gebeur het, is wat seer maak hier. (Diegene van ons wat in die 1960’s tot 1990’s gelewe het, sal waarskynlik self soortgelyke gevalle kan opnoem.) Dit dra by tot die versterking van ŉ ons- en julle-geskiedenis, die idee dat wit mense ‘anders’ is en dat sommige mense verhewe en beter as ander is. (Dit is ook interessant hoe wit en bruin die geskiedenis oor die protes in Soweto in Junie 1976 beskou. Tydens ŉ onlangse gesprek hieroor met dr. Danny Titus praat ek van die Soweto-onluste en Danny wys my tereg deur te sê dit was eerder die Soweto-opstand teen die regering van die dag. Interessant: een gebeurtenis en twee interpretasies daarvan gebaseer op ons ervarings van die werklikheid.) Aan die ander kant: het bruin en swart landgenote al geluister na hoe baie wit mense die stuk geskiedenis van die apartheidstyd ervaar het en konstant uitgereik het na die ander rassegroepe in ons land? Weet ons bruin en swart landgenote alle wit mense “is nie almal so nie” (om Jeanne Goosen aan te haal)? Hierdie prosesse vind nou plaas in ons land en ek was bevoorreg om die afgelope agt jaar deel van so ŉ proses te wees via die (dikwels moeisame) totstandkomingsproses van die Afrikaanse Taalraad. Ons (wit mense) het nie ŉ keuse as om hierby betrokke te raak nie. Ons kan hierdie proses nie net verby laat gaan nie. Die vraag is: wat doen jy in jou eie kring om versoening in die land te (help) bewerkstellig? Ja, jy kan begin deur in jou eie omgewing uit te reik na jou huis- en tuinhulp, in jou werkskring na jou wit/bruin/swart kollegas, in die winkel waar jy koop na die winkelassistente, ens. As ons al dáár begin, is daar hoop dat volgende jaar op 16 Desember gerapporteer kan word dat versoening tog ŉ entjie gevorder het. Ja, ons het verskillende ervarings van die geskiedenis van hierdie land. Moet egter nie toelaat dit ons verder uitmekaar hou nie. Diegene wat Afrikaans as taal deel, het reeds ŉ gemene deler – kom ons maak verder werk hiervan.