Veel te lees in onafhanklike Vlaamse buitelandse beleid? – praag.co.za
Veel te lees in onafhanklike Vlaamse buitelandse beleid?
Die Vlaamse koerant, De Standaard, maak groot gewag van die Vlaamse Minister-president (premier), Kris Peeters se besluit om regstreeks amptelik met buitelandse regeringsleiers te skakel.
Peeters maak dit duidelik dat die tyd verby is dat deelstate die posisie van tweede of selfs derde regeringsvlak inneem.
Ter agtergrond: België het geleidelik meer en meer die karakter van 'n federale staat aangeneem, en sedert 1993 verklaar die grondwet self België tot federale staat.
Is dit wat Peeters doen, werklik so uit pas met normale federale praktyke?
Dit hang baie af van hoe 'n federasie tot stand gekom het, en of die deelstate oorspronklike, of gedelegeerde gesag het.
In state soos die VSA en Australië – en in 'n mate Switserland – waar die federasie die gevolg was van eens onafhanklike state wat vir 'n verskeidenheid redes 'n nuwe federale staat vorm, het die deelstate gewoonlik steeds oorspronklike gesag. Hulle dra bloot sekere funksies, soos verdediging en buitelandse sake aan die nuwe federale regering op, maar behou hul soewereiniteit – oorspronklike gesag – oor ander sake soos onderwys en justisie.
Dit, in elk geval, is die teorie. 'n Teenswoordige manifestasie is hoe die lidlande van die Europese Unie nou gesag na die Europese parlement "opwentel."
België was egter eers 'n veel meer unitêre staat na dit in 1830 as onafhanklike staat tot stand gekom het. Vlaandere het egter reeds lank voor federasievorming sekere buitelandse betrekkinge gehandhaaf. In die Vrystaat het die Vlaamse regering byvoorbeeld die Sentrum vir Burgerskapontwikkeling en Konflikbeslegting gevorm en gevestig, en dié befondsing is eers opgeskort toe 'n latere Vrystaatse Premier die sentrum ontbind het en die finansiering in die Vrystaatse Ontwikkelingsplan wou laat opgaan. Dié regstreekse buitelandse skakeling het heel dikwels, maar nie altyd nie, kulturele wortels gehad.
Nou maak Peeters dit duidelik dat 'n gemeenskaplike kultuurbelang geen oorweging is nie. Sy eerste afspraak op 4 Julie is wel met die Nederlandse Premier, Mark Rutte. Hoewel dit ontken word, kan aanvaar word dat die Nederlandse besluite – tot Vlaandere se ontsteltenis – oor die Hedwigepolder op die agenda sal wees.
Politiek eerder as kultuur, blyk egter nog duideliker uit Peeters se beplande afspraak met die Katalaanse leiers – weliswaar na hy eers met die Luxemburgse premier 'n afspraak nagekom het.
Peeters kan kwalik 'n duideliker boodskap rig oor die simboliek van sy voorgenome afspraak met die Katalaanse leiers – trouens, hy kon sy standpunt slegs duideliker gemaak het deur 'n afspraak met die Baskiese leiers in die vooruitsig te stel. Katalonië, 'n nie-Spaanse gedeelte van Spanje, het soos die Baske beperkte selfregering gekry. Vlaandere en Katalonië deel dus in 'n mate 'n outonomiestatus.
Peeters se reaksie op die vraag of sy, Peeters se optrede in 'n tyd van hoogspanning (België kon 'n jaar na die verkiesing nog geen vaste federale regering vorm nie) nie die vlakke van senuagtigheid opjaag nie is beslis beantwoord: "Ik zou niet weten waarom. Ik ga geen gesprekken organiseren over bevoegdheden die ik niet heb. Ik wil een toegevoegde waarde geven. Complementair met het federale. Het zal ook stap voor stap gebeuren. Ik ga niets overhaasten."
Maar miskien tog ietwat haastiger as wat hy beoog. Peeters is lid van die Christen-Demokrate in Vlaandere, 'n party wat tot onlangs nog oorheersend in die regerende koalisies van Vlaandere en België was. Op die vlak van die Belgiese federale regering funksioneer 'n Christen-demokraat, Yves Leterme, wel as instaanpremier, maar het nou veels te min steun om sonder die Vlaamse nasionalistiese party, N-VA van Bart de Wever, 'n nasionale regering te kan vorm. De Wever se party is sterk genoeg om te keer dat die Waalse (Franstalige) sosialisteparty die nasionale regering oorneem. Kortom, die politieke sentimente in Vlaandere waai na onafhanklikheid, en as die Christen-demokrate hul relevansie in Vlaamse politiek wil behou, sal hulle meer as net simboliese seine moet uitstuur.