“VERWEKKER van malaria, sing maar jou laaste aria,” het die ou digter oor die muskiet geskryf. Maar die einste malariamuskiet is, veral in Afrika, nog lank nie klaar met haar dodelike gesange (en bloedige feeste) nie. Tog lyk dit uiteindelik of sekere Suid-Afrikaanse wetenskaplikes op die drumpel staan van ’n opspraakwekkende deurbraak om die siekte hok te slaan.
MALARIA word vandag beskryf as ’n parasitiese siekte wat deur ’n protosoön (eensellige diertjie) van die genus Plasmodium veroorsaak word. Dit word deur die byt van die wyfie van die Anopheles-muskiet van mens tot mens oorgedra, ’n genus van verskillende muskietspesies wat endemies in subtropiese en tropiese gebiede van die wêreld voorkom.
Op die koop toe het die parasiet weer weerstandig begin word teen kinien, ’n middel wat uit die bas van die kinaboom verkry word en wat teen malaria ingespan word.
Die siektes malaria, tuberkulose en vigs het die afgelope vyftig jaar of wat meer lewens geëis as al die oorloë in dié tydperk saam, maar tog is die geld om dié siektes te bestry gelyk aan slegs twee persent van die weermagbegrotings vir dieselfde tyd.
Die meeste Afrika-lande het doodeenvoudig nie genoeg malaria-medikasie nie en het ook nie die geld om vir selfs die basiese insekbestrydende programme teen die dodelike muskiete te betaal nie.
WANNEER ’n besmette muskiet ’n menslike slagoffer se bloed suig, word die parasiet wat in die muskiet voorkom in die vorm van sogenaamde sporosoïete (geïnfesteerde selle) in die mens ingespuit.
IN die inkubasietydperk van ses tot twaalf dae kom die pasiënt niks agter nie. Maar sodra en elke keer wanneer duisende parasiete in die bloed vrygelaat word omdat rooibloedselle oopbars, word hy koorsig.
DIAGNOSE word op die dokter se waarneming van die simptome en die uitslag van bloedsmere gegrond. Selfs as ’n eerste bloedtoets negatief is, sal die dokter nie sonder meer kan sê dat die pasiënt nie malaria het nie. Trouens, dokters moet twee keer per dag bloedsmere van ’n pasiënt neem totdat dit positief vir malaria word, ’n ander siekte gediagnoseer word of die pasiënt beter word.
ELKEEN wat ’n malariagebied besoek, moet antimalaria-pille sluk. Volg die aanwysings getrou en onthou: as jy ’n swanger vrou is, flikker die gevaarligte. Van die middels kan naamlik toksies vir jou en jou ongebore baba wees.
Onthou ook dat die voorkomende medikasie wat beskikbaar is, nie as ’n algehele waarborg beskou kan word dat jy nie malaria sal kry nie. Tog kan jy die risiko daarmee drasties verminder. Die beste middel (byvoorbeeld meflokien) verleen sowat 90 persent beskerming, terwyl dit effens minder is by die antibiotikum doksisiklien.
Dit is belangrik dat die pasiënt met ’n akute aanval in die hospitaal opgeneem word. Nog slegte nuus is dat die siekte nog lank in ’n mens se spoor kan bly trap soos ’n getroue hond. Jare ná ’n akute aanval kan insinkings steeds voorkom, waarvoor die dokter moontlik weer geraadpleeg sal moet word.