Biografies beskou, ensceneer die gedig natuurlik Leipoldt se eie dilemma ook: Wat kan mens doen? Moet ’n mens nie ’n slag ophou skryf en by die Boerekommando’s gaan aansluit nie? Kan ’n mens in die lig van die gruweldade van die Britse owerhede nog lojaal bly teenoor die Britse ryk? Roep familiebande, die stem van eie bloed, nie veel sterker as dit nie? As sendelingskind was Leipoldt natuurlik allesbehalwe “’n rasegte boer”, maar dit is inderdaad dié soort vrae wat Leipoldt ook in sy ander rebelletekste aan die orde stel. En die soort oorwegings wat hom ook in die kategorie van Van Zyl (1999) se daadloses sou kon plaas.
Die ooreenkomste met Hans Naudé maak egter duidelik dat oom Gert nie summier as daadloos afgemaak kan word nie, maar dat hy eerder, vasgevang tussen twee vegtende partye en botsende lojaliteite, beskou kan word as aktief besig om sy eie belange en die belange van sy familie en kliënte te probeer beskerm. Dit is dinge wat in die nasionalistiese aandrif ná die Oorlog dalk misverstaan sou kon word en waaroor ’n mens agterna dalk nie graag sou wou praat nie.
Die gegewens dat Naudé ’n patriarg met ’n hele aantal kliënte was, plaas die verhouding tussen oom Gert en Bennie en Johnnie immers in ’n ander lig: hulle is nie net familie nie, maar ook kliënte van oom Gert as patriarg en kennelik van die besitlose klas, omdat hulle nie perde van hulle eie gehad het om op kommando mee te gaan nie. Die sosiale stratifikasie in die gedig lyk egter platter as wat dit histories was. Andersyds is oom Gert in ’n mate ook aanspreeklik vir die dade van sy kliënte – nog ’n rede vir die kolonel se woede en oom Gert se skuldgevoel.
As ’n mens “Oom Gert vertel” lees saam met historiese dokumente uit die Oorlog, blyk die komplekse ontstaansgeskiedenis van die gedig. Dit blyk ook dat die politieke kwessies van daardie tyd heelwat ingewikkelder was as wat gewoonlik aangeneem word. Vergeleke met die historiese figuur is dit duidelik dat oom Gert nie ’n weerspieëling is van die mens Hans Naudé nie, maar ’n karakter uit eie reg met die status van ’n patriarg binne die alternatiewe moontlike wêreld van die gedig. In hom het Leipoldt sekere unieke gegewens uit die getuienis teen Hans Naudé verwerk, maar sy verhaal resoneer met die verhale van ander ou ooms. Leipoldt het die gegewens op sy eie manier aangewend (“vervals” of “verfraai”), maar op ’n manier wat nie in die patroon van Multatuli inpas nie. Die dilemma van ’n lojalis soos oom Gert kry groter resonansie met die figuur van Hans Naudé in die agtergrond: ’n ryk grondbesitter, lojaal aan die Kroon en sterk in simpatie met die Boere, maar met ’n gesin, ’n hele paar kliënte en groot belange wat beskerm moet word. Om oom Gert net binne die interpretasieraam van Afrikaner-nasionalisme te verstaan, of net binne die moraliteit van ’n struggle teen ongeregtigheid en onvryheid, doen die karakter – én die skrywer – ’n onreg aan.
Globaal gesien stel die soektog na die historiese oom Gert ’n mens in staat om die gedig deeglik in sy historiese konteks te plaas, maar ook om van die verborge stemme en sosiale energieë in die gedig te herwin. Dit is nie net die kragte van bloedverwantskap en familie of van nasionalisme wat ter sprake is nie; die sterk lojaliteit van die Kaapse Afrikaners teenoor koning Victoria is opvallend weggeskryf uit die gedig. Patriarge soos Hans Naudé moet hulle en hulle kliënte se belange versigtig probeer onderhandel teenoor die brutaliteit en geweld van albei vegtende partye – wat in die oorlogsituasie ewe min erg het aan menseregte of die beginsels van ’n regstaat. Les bes is daar in die agtergrond ook aanduidings – in die houding van Kaapse Polisie teenoor Naudé, byvoorbeeld, en in oom Gert se sarkastiese opmerkings oor die kolonel – van verset teenoor die militêre owerhede.