JY LEES NOU Maak jy 'n piepkind groot? Doen dié toets
Jy bewys jou kind geen guns deur hom op te piep nie. Ontspan en gee hom kans om sy eie foute te maak.
Maar ek wil hom net beskerm!
Ons maak ons kinders vandag in ’n baie ander wêreld groot as die een waarin ons ons verstand gekry het. Elke dag wemel die nuusmedia van aaklige dinge wat onskuldige mense oorkom en dit kan ons nagte oor die veiligheid van ons kinders laat wakker lê. Maar piep ons in die proses ons spruite op?
Sinette van Rooy Booysen, ’n kliniese sielkundige van Durban, stem saam dis moeilik om die balans tussen beskerming en oorbeskerming te vind. “Maar ons bewys ons kinders geen guns as ons hulle oorbeskerm nie,” waarsku sy. “Eintlik ontneem ons hulle van die kans om belangrike lewensvaardighede te leer wat hul persoonlikheid gesond laat ontwikkel en hulle oplei om daaglikse probleme op te los.”
Dis moeilik om te bepaal waar presies die balans tussen oorbeskerming en beskerming is, maar hou in gedagte dat jy in die proses nie jou kind se persoonlike ruimte moet betree nie, sê Sinette. Wietske Boon, ’n spelterapeut van Centurion in Gauteng, sê oorbeskermende ouers gee hul kinders min geleentheid om onafhanklik te wees.
Sulke ouers word dikwels helikopterouers genoem omdat hulle soos ’n helikopter bo hul kind zoem. As dit net lyk of hul kind gaan seerkry, is hulle binne ’n oogwink daar. “Alle kinders val soms en kry seer, maar wanneer ’n ouer elke keer ’n groot bohaai daarvan maak, is selfondersoek nodig,” meen Wietske.
“Vra jou af of jou grense en vrese jou kind keer om ondersoekend te wees en vrylik aan normale spel deel te neem,” sê sy. Helikopterouers beskou fisieke aktiwiteite dikwels as gevaarlik en kan hul kind dus daarvan weerhou om haar omgewing te ondersoek en aan sekere aktiwiteite deel te neem omdat dit ’n gevaar inhou.
Hier kom die heli
Oorbeskerming kan ’n kind se ontwikkeling meer skade as goed doen, waarsku Wietske. “ ’n Oorbeskermende ouer stuur vir haar kind ’n boodskap dat haar omgewing nie ’n veilige plek is nie. So word die kind bang vir ’n omgewing waarin sy veronderstel is om te leer en ontwikkel.”
Omdat oorbeskermde kinders nie die geleentheid gegun word om normale aktiwiteite te geniet nie, ly hul kreatiwiteit en fantasiespel daaronder. “Kinders leer en oorkom vrese deur ondersoekend te wees en deur soms te val en weer op te staan. Dit leer hulle nuwe vaardighede, selfstandigheid en ’n gesonde mate van onafhanklikheid. Oorbeskerming ontneem hulle daarvan,” maan Wietske.
Daarby kan oorbeskermende gedrag ’n kind ook vernederd laat voel en haar verhouding met haar ouers beduiwel. Sy leer ook nie om teleurstellings te oorkom nie. En wanneer sy ouer is, maak sy steeds op haar ouers se hulp staat en kan sy nie haar eie probleme oplos nie.
Oppiep maak pieperig
Oorbeskerming moedig ’n kind aan om in latere jare te jok omdat haar ouers se verwagting so hoog is dat sy voel sy moet wangedrag verberg.
Kinders is onnodig bang vir die wêreld omdat die gesonde waag van risiko’s ontmoedig word, soos om op ’n roltrap te ry of nuwe speelgrond te ondersoek.
Oorbeskerming vereis dat die kind altyd inskiklik moet wees en nie vrae mag vra nie. Die basis van die band tussen ouer en kind is nie op eerlikheid en wedersydse respek gegrond nie.
Dit kan selfs tot latere depressie bydra omdat die kind gereeld voel dat sy “sleg” is as iets nie haar ouers se goedkeuring wegdra nie. Dit ondermyn haar selfvertroue en selfbeeld.
Die kind kan ook later ’n wrok teen haar ouers begin koester.
Hou so op zoem
Helikopterouers kan begin deur te praat met ander ouers wat hulle vertrou, sê Sinette. “Vra uit oor hoe hulle sekere situasies hanteer. Dit kan jou help om meer realistiese eise aan jou kind én jouself te stel. As jy steeds sukkel, kan jy ’n terapeut of berader raadpleeg.”
Dis belangrik dat jy billike verwagtinge van jou kind koester. “Kinders moet toegelaat word om kinders te wees en nie klein volwassenes nie. Hulle moet geleidelik begelei word om verwagte gedrag te leer en te leer dat sekere dinge gevaarlik is eerder as dat hulle geprogrammeer word oor wat reg, mooi en aanvaarbaar is. Gun jou kind die geleentheid om soms self die frustrasies van die lewe uit te werk sonder dat jy die oplossing verskaf.
Ons moes almal van ’n fiets afval om te leer fietsry. As jy jou kind keer om te val, voorkom jy dat sy leer om werklik aan die wedren van die lewe deel te neem,” waarsku Sinette. Wietske sê jy moet probeer om ’n balans te vind tussen toesig en die drang om jou kind teen alles te beskerm. “Stel billike grense sodat jou kind weet wat van haar verwag word.
Leer haar verantwoordelikheid sodat sy self daarteen sal waak om ernstig seer te kry.” Vra jou af of iets regtig so erg is voor jy jou kind keer om dit te doen. “Jy het ook sekerlik al kanse gewaag, dalk hier en daar seergekry, en uiteindelik sterker aan die ander kant uitgekom. Gun jou kind dieselfde ervaring. Sy moet immers eendag op haar eie bene kan staan,” sê Wietske.
Party kinders het meer toesig as ander nodig. Stel vas op watter gebied jou kind wel ekstra hulp nodig het, soos met huiswerk.
Is jy ’n oppieper?
Omkring die antwoord wat op jou van toepassing is.
1 Jou spruit bly ’n paar uur lank by ’n oppasser. Jy ...
A weet dis goed vir haar om ’n bietjie sonder jou te wees.
B vind dit moeilik, maar weet sy sal oukei wees.
C huil onbeheers en dink aan alles wat verkeerd kan loop.
2 Jou kind is vir die eerste keer by die kleuterskool. Jy ...
A is opgewonde oor haar nuwe avontuur.
B is ’n bietjie tranerig met die aflaaislag, maar druk moedig deur.
C kan op niks konsentreer nie.
3 Jou skoonsus vra dat jou vierjarige een aand by hulle oorslaap. Jy ...
A dink dis goed dat sy tyd saam met haar niggies deurbring.
B is bekommerd, want sy het nog nooit uitgeslaap nie.
C vra dat haar niggies eerder by haar kom slaap.
4 Jou kind se middagslapie duur langer as gewoonlik. Jy ...
A is net te dankbaar dat jy iets gedoen kan kry.
B roer nie in die huis nie, te bang om haar rus te versteur.
C staan by die deur en kyk hoe sy slaap.
5 Jou kind het verkoue. Jy ...
A weet dis normaal, almal kry verkoue.
B voer haar lemoensap en hoendersop.
C meet haar koors elke uur.
6 As jy in die aand nagsê ...
A soen jy haar en gaan doen jou eie ding.
B loer jy later tog maar ’n paar keer in.
C hardloop jy in as jy net ’n geluidjie hoor.
7 Jou man stel ’n romantiese aandjie voor. Jy ...
A kan nie wag nie!
B gesels die hele aand net oor jul kind.
C hoop hy besef dat jul kind oral saamgaan.
8 Jou kind val en skraap haar knie. Jy ...
A weet dis oukei, want alle kinders val.
B maak seker sy’s oukei en sit ’n pleister op.
C raap haar op en huil histeries saam met haar.
9 Jou tweejarige speel rustig in haar kamer. Jy ...
A geniet die rus en stilte.
B loer elke vyf minute in.
C los nie sommer jou kind om alleen in haar kamer te speel nie.
10 Hoe oud sal jou kind volgens jou wees wanneer sy eendag saam met iemand anders sal uitgaan?
Tel nou op
Goeie nuus! Jy gee jou kind genoeg vryheid om te ontwikkel en teen haar eie pas te groei. Gee jou kind en jou genoeg persoonlike ruimte om jul verhouding te versterk.
Soos baie ander ouers probeer jy jou eie vrese oorkom en jou die vryheid gee om te ontwikkel en groei. Onthou om jou kind haar ruimte te gun.
Oeps, jy is ’n helikopter-mamma. As jy so aangaan, behoort jou kind teen 30 haar eie rybewys te kry. Al is jou kind nou klein, moet sy ook self besluite kan neem en haar eie ruimte gegun word.