Vir die volgende vier Sondae vertoef ons by Paulus se brief aan die Kolossense. Dit skop af met 'n dankgebed sowel as voorbidding vir die gemeente. Die koningskap van Jesus staan sentraal in Kolossense. Amos profeteer teen die korrupte koningshuis van Jerobeam. Psalm 82 is ook 'n gebed wat bely dat God oor die nasies beskik en dat Hy onreg straf. Om Jesus se koningskap te erken en uit te leef is om jou lewe in te rig volgens die samevatting van die Wet. Op die manier kom alles weer bymekaar in die Lukasteks.
9–10Die Here jou God sal jou dan voorspoedig maak in alles wat jy aanpak en Hy sal jou kinders, die aanteel van jou vee en die opbrengs van jou land baie maak, sodat dit met jou goed sal gaan. Wanneer jy die Here jou God gehoorsaam en sy gebooie en voorskrifte nakom wat opgeteken is in hierdie wetboek, en wanneer jy met hart en siel terugkom na die Here jou God, sal Hy Hom weer oor jou verbly soos Hy Hom oor jou voorvaders verbly het en sal dit met jou goed gaan.
27Hy antwoord: "Jy moet die Here jou God liefhê met jou hele hart en met jou hele siel en met al jou krag en met jou hele verstand, en jou naaste soos jouself." m
Toetrede: Lied 436 of VONKK 24 of F364
Votum: (n.a.v. Kol. 1:5-6)
Seëngroet (N.a.v. Kol. 1:2)
Lofsang: Lied 200 of F112. (a) [bekend]
Ingebed in die Wil van God: (Kolossense 1:9-11)
Lied 271 of VONKK 113 of Flam 112 (b) [bekend]
Genadeverkondiging: (Kolossense 1:12-14)
Lied 245 of F51.
Gebed: (Kolossense 1:9b)
Skriflesing: Kolossense 1:1-14
Gebed: Kolossense 1:9-14
Slotsang: Lied 286 of F170.
Seën: (n.a.v. Kolossense 1:9-14)
Respons: Lied 529 vers 1 of VONKK 51
F364. "Ek Wil Honger" (Stil)
Seëngroet: (N.a.v. Kol. 1:2)Aan almal in [gemeente] wat aan God behoort, getroue broers en susters in Christus.
Genade en vrede vir julle van God ons Vader [en die Here Jesus Christus, deur die kragtige werking van die Heilige Gees]
F112. (a) My Hande Hef Ek Op Na U [bekend]
Vanoggend se Skriflesing is 'n gebed, wat nie net vir ons sê wat die wil van God vir ons lewens is nie (die "wet"), maar juis ook bid dat ons die krag sal hê om daarin te volhard. Bewus van ons swakheid en mislukking, kom ons wy onsself vandag aan God toe deur saam met die Kolossense-brief hiervoor te bid:
[Lees Kolossense 1:9-11 rustig met tussenposes vir stilte, sodat lidmate biddend kan reflekteer oor die verskillende aspekte]
Lied 271 "Heil'ge Jesus, wat my lewe "of
Flam 112 (b) Ek Roem U Naam [bekend]
(Uittreksel uit Wilhelm Jordaan: "Blydenuus van Geloof", uit "Gebedeboek met liturgiese Voorstelle")
Afrikaanse vertaling: Vers 1 Jan de Wet en vers 2 Atlanta van Vuuren
1. My hande hef ek op na U.
gehoorsaam my in U verbly.
Laat my lied 'n loflied wees
(RUBRIEK: Flam – Lof / Skuldbelydenis)
U hulde bring
genade vir 'n sterfling.
Ja, daar is geen einde aan u liefde nie.
(RUBRIEK: Flam – Toewyding / Gebed)
F364. Ek Wil Honger (Stil)
Kopiereg: Ó Urial Publishing
Ek wil honger; laat my dors vir 'n oomblik voor u oë
Myself te sien, te weet U hoor, myself kom gee ek oor.
Help my alles neer te lê
vir 'n oomblik, om 'n oomblik
voor u oë te hê.
Stil, maak my stil,
stil, maak my stil.
VONKK 24 Gees Van God, Kom Woon In Ons
RUBRIEK: Kontemporêr – Gebed / Pinkster
F170. Here Open Ons Harte (Soos In Die Hemel) (
Vandag se skrifgedeelte is baie abstrak. Dis moeilik vir kinders om daarby aansluiting te vind. Aangesien die hele liturgie en preek egter deurlopend fokus op gebed, is vandag 'n goeie geleentheid om te gesels oor hoe 'n mens bid. Verduidelik dat gebed is om met God te gesels. Gesels dan oor wat ons alles kan doen wanneer ons bid. (Ons het nie regtig patrone en modelle nodig nie. Ons kan gewoon bid wat op ons hart is. Tog help dit om in ons gereelde gebedstyd 'n sekere patroon te volg. Sodoende leer ons ons kinders om nie net selfsugtig te bid nie, maar om die volle omvang van gebed te leer ken.) Gee geleentheid by elke ding wat ons in gebed doen, vir mense om voorbeelde te noem – en bid dan daarvoor! Of laat gesinne saam bid.
Laat almal hul hande op papier afteken. Skryf by elke vinger waaraan dit ons herinner:
Loof (wys "thumbs up"): Duim is eerste – ons begin altyd by God deur God te loof – deur vir God te sê hoekom ons lief is vir hom. Gesels: waarvoor kan ons vir God loof? (Voltooi die sin: Ek loof God, want hy is… liefdevol, magtig, genadig, slim, getrou… Skryf die woorde neer.) Bid: Here, ons prys U, want u is (lees die woorde wat jy geskryf het). In Jesus se Naam, Amen.
Jammer (wys kwaai wyswinger): Wysvinger – wanneer iemand met jou raas of sê wat jy moet doen, wys hulle met hierdie vinger. Volgende sê ons vir God jammer vir die goed wat ons verkeerd gedoen het. Gesels: waarvoor kan 'n mens alles vir God jammer sê? (Voltooi die sin: Here, ek is jammer dat ek… nie my kamer skoongemaak het nie, ongeduldig was met 'n familielid, lelik was met mamma, gejok het…) Bid: Here, ons is jammer vir al die dinge wat ons verkeerd gedoen het. Ons is jammer vir al die kere wat ons … (lees die woorde wat jy neergeskryf het). In Jesus se Naam, Amen.
Dankie: Middelvinger – dis die langste vinger, want dis belangriker dat ons "dankie" sê as om te vra vir goed. Ons sê ook vir God DANKIE wanneer hy ons gebede beantwoord, wanneer hy iets in ons lewens doen en vir al die seëninge wat hy vir ons en ander gee. Gesels: waarvoor kan 'n mens alles vir God dankie sê? (Voltooi die sin: Here, dankie dat U… my hond gesond gemaak het, my Pappa veilig teruggebring het na sy reis, my beter laat voel het, altyd by my is, vir my wonderlike vriende gegee het, vir ons die Bybel gegee het…) Bid: Here, dankie vir alles wat U vir ons doen. Dankie vir … (lees die woorde). In Jesus se Naam, Amen.
Vra: God wil ook hê ons moet VRA vir wat ons of ander mense nodig het. Ringvinger – dis die swakste vinger, daarom bid ons vir ander mense wat swak is (laat almal probeer om hul ringvingers alleen regop te hou).
Gesels: waarvoor kan 'n mens alles vir God vra? (Voltooi die sin: Here, sal u asseblief… by ouma wees, my help met my toets, gee dat ek 'n kontrak kry, help my om met my boetie oor die weg te kom…) Bid: Here, ons het U so nodig en is so dankbaar dat U ons versoeke hoor. Ons vra… (lees die woorde). In Jesus se Naam, Amen.
Hier is 'n inkleur-boekmerk met die verskillende dele van gebed (boekmerk deur Jaco Potgieter, met toestemming gebruik. .
Hoe laat moet mens die TV aanskakel om die rugby "down under" te kyk? Of die Amerikaanse Ope op Flushing Meadows? Die gholf uit Groot Brittanje? Ons weet dit net omdat daar 'n internasionale manier is om tyd en tydsverskil te beskryf. Ons weet hoe ver ons tyd verskil van die sentrale lengtegraad.
Mens kan die sentrale lengtegraad gaan "besoek" by die Greenwich-Observatorium digby Londen. Moenie jou te veel inspan nie, want dit is niks meer as 'n onindrukwekkende lyn op die sypaadjie nie. Eintlik is Greenwich Mean Time 'n onsigbare lyn wat die wêreld omspan.
Die sentrale tydlyn is vasgestel by die Internasionale Lengtegraad-Konferensie van 1884. Voor 1884 het almal oral oor die wêreld hul eie plaaslike tyd gehou. Dit was eers toe 'n sentrale tydlyn bepaal is, en plaaslike tyd in terme van afwyking hiervan beskryf is, dat internasionale handel, kommunikasie en reis regtig prakties moontlik geword het. Suid-Afrika se GMT+2. (GMT, oftewel Greenwich Mean Time; daar is ook 'n internasionale tydstandaard wat as UCT, Universal Time Coordinated, bekendstaan. UCT werk met dieselfde indeling as GMT.)
'n Belangrike punt: die sentrale tydlyn se verhouding tot die son en sterrestelsels is presies bepaald en dit staan vas. Die posisie van die tydlyn word bepaal deur sy verhouding tot die hemelligame. Daaraan kan almal regoor die aarde hulself oriënteer. Jy kan reg rondom die aarde uitwerk, met verwysing na die sterrestelsels, waar jy in verhouding tot die sentrale tydlyn is.
Die konsep van 'n sentrale tydlyn is die werk van John Flamsteed, die eerste sterrekundige wat dit sy werk gemaak het op 'n kaart vir navigasie op aarde aan die hand van die posisie van duisende sterre op te stel. Aan die hand van Flamsteed se werk kon wetenskaplikes maniere ontwikkel waarmee mense hul posisie op aarde presies kon bepaal. Daarmee is 'n baie basiese vraag beantwoord: "Waar is ek?"
Natuurlik het mense ook 'n behoefte aan dieper oriëntering. Wie is ek? Waar kom ek vandaan? Waarheen is ek op pad? Hoe vind ek sekerheid en betekenis op hierdie reis? Wat is die sin van die wêreld, plek en tyd waar ek myself bevind?
Hierdie dieper vrae vra ook na basiese oriënteringspunte. Watter oriënteringspunte of lyne sal ons gebruik om hierdie landskap van betekenis en sin te probeer beskryf?
Die landskap van God
Paulus begin sy brief aan die Kolossense met so 'n vaste oriënteringspunt. Hy praat van God die Vader, Jesus Christus die Here, en die werk van die Heilige Gees. Hy bid dankbaar oor God se werk in die lewe van die Kolossense waardeur hulle veranker geraak het in 'n vaste baan van sin en betekenis.
Hierdie verankering is nie 'n lyn op 'n sypaadjie uitgemerk, of 'n wetenskaplike definisie nie. Die Bybelse oriënteringslyn wat die diepste verankering denkbaar bied, is 'n verhouding. Dit is 'n verhouding met God as Vader, Seun en Heilige Gees. Hierdie God omvat ons, in Hom leef en beweeg ons, uit Hom bestaan ons. Ons is 'n skepping van God, ook as gemeente, en kan nie sonder rus in God bestaan nie.
Die werklikheid van God-Drie-enig is vir Paulus die landskap waarin ons leef. Ons persoonlike verhouding met God is ons diepste oriënteringspunt in die landskap van God.
Die gelowiges van Kolosse het oriëntering nodig gehad. Hulle was 'n klein groepie gelowiges tussen 'n massa mense wat ander gode gedien het. Dan was hulle ook geteister deur mense wat hulle as volgelinge van Jesus voorgedoen het, maar 'n klomp ander bykomende godsdienstige reëls, wyshede en regulasies aan die Kolossense wou opdring. Dit het alles die potensiaal gehad om hulle van God te vervreem.
Kolosse (naby die hedendaagse Denizli in Turkye), geleë aan die voet van die Kadmusberg, was op sy dag 'n belangrike landbouhandelsentrum vir die wol- en tekstielbedryf. Buurdorpe was Laodisea (Kol 2:1; 4:13, 15,16), 'n ekonomiese en politieke sentrum, asook in Hiërapolis (4:13), 'n toeristedorp met warmbaddens wat bekend was vir die Frigiese godsdiens. Tussen hakies, Hiërapolis is by die gewilde moderne toerismesentrum, Pamukkale. Kolosse was 'n kleiner stad op die handelsroete vanaf Efese na die binneland.
Die bevolking was van gemengde afkoms, naamlik Grieks en Romeins. 'n Groot minderheidsgroep Jode was toe reeds vir meer as drie eeue daar woonagtig. Hierdie verskeidenheid mense het almal uiteenlopende godsdienstige oortuigings gehad wat die klein gemeente bedreig het, en hulle van Jesus kon wegtrek.
Die gemeente van Kolosse is waarskynlik nie deur Paulus gestig nie (Kol 2:1), hoewel hy op 'n keer deur die landstreek van Frigië, waar hulle geleë was, gereis het (Hand 16:6). Hulle was egter sterk onder Paulus se invloed. Epafras wat van Kolosse af was – en ook Paulus se medewerker – was moontlik die skakel tussen hulle, en 'n moontlike stigter van die gemeente (Kol 1:7; 4:12).
Die brief is uit die gevangenis geskryf – soos ook Filippense, Efesiërs en Filemon – en soos met die ander drie briewe word die brief met Paulus se gevangenskap in Rome verbind (Kol 4:3,10,18). Die brief was dus waarskynlik in die vroeë sestigerjare nC geskrywe, net voor 'n aardbewing die stad getref het in 61 nC en volgens historici waarskynlik die plek verwoes het.
Sedertdien is daar net ruïnes van Kolosse oor. Die stad is nooit herbou nie.
Doel van die brief
Die doel van die brief lê op verskeie vlakke:
Die brief wil die gemeente van Kolosse (2:2), maar ook Laodisea (4:16), bemoedig en aanmoedig om in liefde verbind, saam te streef na 'n dieper en voller insig van God. Dit wil die gemeente 'n vaste oriënteringspunt in God gee.
Die brief spreek ook sekere spanninge binne die gemeente aan wat waarskynlik te make het met dwaalleringe oor kalenderfeeste van heidense bekeerlinge en dieet-regulasies afkomstig van Joodse bekeerlinge (2:4; 8-9,16, 21-23).
Jesus Christus, die openbaring van God se waarheid, staan sentraal. Paulus benadruk dat redding deur Christus alleen verkry word en nie deur engele nie, 'n moontlike dwaalinvloed afkomstig van Joodse en Griekse bekeerlinge. Deur Jesus, self God, leer ons God betroubaar ken.
Uit Paulus se beklemtoning van die rol van Epafras (vgl. 1:7-8; 4:12-13) kan afgelei word daar was moontlik spanning tussen die gemeente en hulle leier, Epafras. Palus bevestig Epafras reg deur die brief as 'n getroue medewerker en verkondiger van die evangelie.
Terug by die soeke na oriëntering en vaste fondamente.
Paulus beklemtoon dat die gemeente bestaan as vrug van God die Vader, Seun en Heilige Gees se werk in die wêreld.
Veral Christus staan sentraal. Reeds in die openingsverse stel Paulus homself bekend as die "apostel van Christus Jesus" en die gemeente as "getrou en heilig in Christus". Dit handel in Kolossense deurlopend oor Christus: in die aanhef, in die gebede daarna, in die bekende lied in vers 15-20 en ook verder in die brief.
Aangesien die gemeente bestaan in Christus, moet die gemeente ook leef en gegrondves wees in Christus.
Die verwysing na God die "Vader" is ook belangrik. Die reddingswerk van God "die Vader" word in ons teksgedeelte beklemtoon (vgl vers 1, 3 en 12). Die werk van die Gees wat liefde wek (8) en wysheid en insig gee (9), word ook onderstreep.
Dus word die persone en werksaamhede van die Drie-eenheid in ons teks vervleg. Vers 12 beklemtoon dat God ons definieer en aan ons 'n nuwe identiteit gee. Ons burgerskap is in die ryk van God. God laat ons ook deel in die erfenis van die heiliges. Ons lewe word dus nie bepaal deur, en is ook nie afhanklik van, enige erkenning of bevoegdheid vanuit die wêreld nie. Die enigste status is dié van iemand wat deur God self gered is. As bekeerlinge is ons almal heilig, arm of ryk, vry of slaaf, Griek of Jood (vgl. Kol 3:11). Des te meer nog, is God die Een wat ons bemagtig; in staat stel om volgens sy wil te lewe. Die Gees rus ons toe met die nodige kennis, krag en insig; die vrug van die evangelie, naamlik geloof, hoop en liefde. Dit is God – die Vader, Seun en Gees – wat red vanuit die duisternis na die lig van heiligheid en ons nog verder transformeer.
Vrug van die evangelie
Hoe het God se werk vaardig geraak in Kolosse? Die gemeente is die vrug van die evangelie wat hulle deur die verkondiging van mense bereik het. Dit is by die hoor van die evangelie dat God kragtig onder mense werk en nuwe lewe bring:
Die evangelie het julle bereik, en net soos dit in die hele wêreld vrug voortbring en verder versprei, gebeur dit ook by julle van die dag af dat julle van God se genade gehoor het en dit leer ken het soos dit werklik is. Julle is daarin onderrig deur Epafras, ons geliefde medewerker en 'n getroue dienaar van Christus in julle belang.(6-8)
God werk deur Christus en die krag van die Heilige Gees in die wêreld. Die evangelie getuig hieroor. Die verkondiging van hierdie evangelie raak mense aan, wek geloof in hulle, bind hulle aan God en maak hulle so God se gemeente. Die evangelie trek soos 'n vloedgolf deur die wêreld, ook deur Kolosse, en maak oral van mense God se kinders en God se gemeente.
Ons is dus nie gemeente krag die wil van mense, of die krag van menslike wysheid nie. Ons is opgeneem in die beweging van God in die wêreld en daarom gemeente van God. Wie ons is, waar ons vandaan kom, en waarheen ons op pad is, is veranker aan die werklikheid van God. Dit lê vas buite onsself, in God. Ons lewensanker lê op die vaste rots van God ingebed.
Paulus gebruik die beeld van 'n boom wat vrug dra om die verankerde posisie van die Kolossense te verduidelik. Gewortel in Christus, is die gelowiges geroep om die vrugte te dra van geloof, hoop en liefde.
Wat doen God in gelowiges se lewe? Wat is die vrug van God se werk in mense se lewens? Paulus skryf:
Wanneer ons tot God, die Vader van ons Here Jesus Christus, bid, dank ons Hom altyd vir julle omdat ons gehoor het van julle geloof in Christus Jesus en van julle liefde vir al die gelowiges. Hierdie geloof en liefde is gegrond op die hoop wat vir julle in die hemel bewaar word en waarvan julle reeds gehoor het toe die waarheid, die evangelie, aan julle verkondig is. (3-5)
God werk geloof, hoop en liefde in mense se lewens:
Geloof is in Christus Jesus gewortel. Geloof is vir Paulus om vas te staan in die waarheid, die evangelie. Dit verbind ons aan Christus en dit wat Hy vir ons gedoen het.
Liefde definieer weer ons verhouding met ons medegelowiges. Die Heilige Gees werk dit in ons (8) en bou so 'n volmaakte band tussen gelowiges. Medegelowiges is ook 'n anker, 'n oriënteringspunt.
Geloof en liefde bou beide op die hoop, want sonder hoop op die toekoms saam met Christus kan daar geen geloof of liefde wees nie. Hoop, wat deur God geskenk word, gee ons die krag om te glo en lief te hê. Dit bind ons aan ons toekoms in Christus.
Opvallend genoeg bevat ons teks twee gebede van Paulus vir die Kolossense. Dit onderstreep hoe belangrik gebed is. Die eerste gebed is 'n dankgebed (3) waarin Paulus die Here dank vir die geloof en liefde, gegrond in die hoop, wat God in die gemeente werk.
Dit is 'n gebed van waardering, waarin dit duidelik word dat ons mekaar in die eerste plek in die lig van God se werk in ons moet sien, en nie in terme van ons gebreke nie. Ons dankbaarheid oor mekaar groei uit God se genade in ons lewens. Selfs al moet Paulus later in die brief waarsku oor die verkeerde en oor dwalinge, is sy eerste en laaste perspektief op die Kolossense 'n gebed van dankbaarheid.
Die tweede gebed, vanaf vers 9, is 'n gebed van voorbidding. Paulus bid vir vyf dinge in die Kolossense se lewens:
Dat hulle God se wil duidelik sal ken deur die wysheid en insig wat die Gees gee;
Hierdie gebed is gevul met wonderlike inhoud. Dit vra dat die Kolossense nader aan God en nader aan mekaar sal groei, en dat hulle in alle opsigte sal doen wat God vra. So bly hulle ingebed in die landskap van God.
Ons teks word afgesluit met 'n oproep dat die Kolossense God met blydskap moet dank, omdat God aan hulle 'n erfenis in die ryk van die lig gegee het. God het hulle hul identiteit en ankerpunt gegee. Hy het hulle weggeruk uit die duisternis en hulle onder die heerskappy van sy Seun gestel. Deur die Seun het hulle (ons) die verlossing gekry, die vergewing van hulle (ons) sondes (12-14).
Waaraan is die Kolossense se geloof dus veranker? Wat is die vaste oriënteringspunte? Ons kan vandag vir onsself toeëien wat Paulus aan die Kolossense skryf:
Hulle verlossing en die bestaan van die gemeente is die direkte vrug van God se werk. Daar sou geen gemeente wees sonder die inisiatief van God nie. Net soos Paulus 'n apostel is deur die wil van God, so is Kolossense 'n gemeente deur die werk van God om mense na Hom toe te trek, mense wat aan Hom behoort. Die gemeente se bestaan het 'n hemelse fondament.
Hul geloof is die vrug van die evangelie wat hulle bereik het. Die evangelie is die genade van God waarvan hulle gehoor het, en waarin hulle groei en onderrig word. Die vrug wat die evangelie voortbring versprei al verder. As deel van hierdie vrug groei die Kolossense in geloof, liefde en hoop.
Gebede van dankbaarheid en gebede vir groei in geloof is 'n wesenlike deel van gelowiges se liefde en omgee vir mekaar.
Ons moet bid dat God die doen van sy wil in ons lewens aan ons skenk Dit bestaan uit die volgende:
Dat ons God se wil duidelik sal ken deur die wysheid en insig wat die Gees gee;
Dat ons tot eer van die Here sal lewe deur net te doen wat Hy verlang;
Dat ons vrugte sal dra deur goeie werke;
Dat ons sal toeneem in hulle kennis van God;
Dat ons in alle omstandighede geduldig sal kan volhard deur God se wonderbare krag.
Kom ons bid vandag dat die evangelie toenemend in ons eie lewe vrug sal dra. Vrug wat ons sal laat lewe uit die werklikheid van God, en groeiende kennis van God, sodat ons doen net wat Hy verlang. Mag ons in geloof en goeie werke volhard met die krag en wysheid wat God alleen gee.
Lied 286 "Here God van Liefde "of
F170. Here Open Ons Harte (Soos In Die Hemel)
Mag die Gees aan julle wysheid en insig wat die Gees gee, sodat julle God se wil duidelik sal ken.
Die Vader het julle geskik gemaak het om deel te hê aan die erfenis wat vir die gelowiges wag in die ryk van die lig. Hy het julle uit die mag van die duisternis weggeruk en julle onder die heerskappy gestel van sy Seun wat Hy liefhet. Deur die Seun het julle die verlossing verkry, die vergewing van ons sondes.