WOORDE WAT WEEG: Petra word tagtig
Petra Müller (1935 - )
Ek het Petra meer as vyf-en-dertig jaar gelede ontmoet. Sy was toe 'n uitgewer en omring deur ander kundiges. Mense wat lang en vér paaie gestap het met hulle skrywers. "Moenie jou novelle Sonderspel nou publiseer nie; laat dit ryp word." En hoe bly is ek nie dat ek geluister het nie. Jare later kon ek dit verwerk in my roman Die Judaskus. Dit was ons eerste ontmoeting.
My tweede ontmoeting was toe ek haar kortverhale en gedigte leer ken het. Niemand kan skryf oor die omtes van die hart soos hierdie vrou nie. Daardie magiese lykdig oor haar broer Nico in haar debuut Obool (1977) kan 'n mens nooit vergeet nie. So lui die slot:
So is daar vele gedigte en bundels wat 'n mens ontroer oor die gebruik van kleur, die musikaliteit van die vers en die digterlike vermoë om die ding in sy dinglikheid te kan beskryf.
Hoe kan 'n mens 'n gedig uitsonder waarmee jy hierdie digter wil beskryf aan voornemende lesers?
Daar is twee bundels wat ek in lewe gelees het wat my liggaamlik ontstig het. Beide het ek vir die eerste keer op 'n koue wintersaand gelees. Ted Hughes se Birthday letters (1998) en Petra se Die aandag van jou oë (2002).
So klink 'n vers uit hierdie bundel:
In die gedig "Posbode" spreek sy die dood so aan:
Om die gedagte van geel (2012) bevat 'n opgawe van onder andere jeugherinneringe. Hier skryf sy:
En dit is ook van Petra waar. Sy is soos háár mentor Martin Versfeld, iemand sonder tierlantyntjies en fieterjasies.
Tereg is sy bekroon met die Hertzogprys vir haar deurgekomponeerde bundel Die aandag van jou oë. En almal wat Petra ken, weet hoé sy jou kan uitkyk met 'n kompromislose, geen nonsens-blik.
Haar kennis van opera en Lieder is merkwaardig. En kuiers saam met haar en haar eggenoot wyle Wilhelm Grütter, het altyd gewissel tussen die grappige en die diepsinnige; die skunnige en die Verhewe Gedagtes. Boere-adel, in die oorspronklike sin van die woord: mense van die land. Dis net so 'n mens wat 'n plek se naam Waterval sal roep, weg van pretensie en opgesmuktheid.
Petra se belesenheid en haar kennis van Osip Mandelstam en vele ander digters is indrukwekkend.
Geluk aan jou, vriendin. Jy wat vroedvrou is en was vir soveel skrywers deur soveel jare. En wat ons digkuns verryk het met jou aardse, aangrypende verse wat die aandag van ons oë opeis.
En ook dank vir jou lewenswysheid.
Van haar het onder meer die volgende digbundels verskyn: Obool (1977), Patria (1979), wat met die Eugène Marais-prys bekroon word, Liedere van land en see (1984), My plek se naam is Waterval (1987), Swerfgesange vir Susan (1997) en Die aandag van jou oë (2002), waarvoor sy in 2005 die Hertzogprys ontvang het. Daarna verskyn 'n bundel gedigte in Engels, Night Crossing (2006).