AFRIKAANSE OPSOMMING: Die primêre verantwoordelikheid van ’n staat is die beskerming van sy burgers teen eksterne aggressie, asook interne geweld en oproeringe. Laasgenoemde is volgens konvensie normaalweg die plig van die polisie, maar in Nigerië – soos in baie ander Afrika-state – maak die regering dikwels staat op die ontplooiing van die weermag om orde en vrede te herstel wanneer geweld uitbreek en die veiligheidsituasie versleg. Hierdie optrede kan grootliks toegeskryf word aan die onvermoë van die polisie om gewelddadige konflikte te beheer, veral wanneer die veiligheid van inwoners bedreig word deur gewapende groepe. Dit is die geval in die Plateau-Staat in Nigerië, waar die weermag gebruik word vir interne millitêre veiligheidsoperasies sedert geweld op 7 September 2001 uitgebreek het tussen Christene en Moslems in Jos. Verskeie studies ondersteun die gebruik van die weermag as ’n ‘noodsaaklike euwel’ om ’n wapenstilstand af te dwing en om vrede te herstel. Hierdie studie bevind egter dat die gebruik van die weermag aanleiding gee tot verskeie uitdagings, ten opsigte van die legitimiteit van die millitêre operasie as die professionele beeld van die weermag. Tesame hiermee, is daar die bekommernis dat die optrede van soldate die veiligheid van burgers verder in gevaar stel, wat weer aanleiding gee tot gespanne siviel-militêre betrekkinge (SMB). Twee oorsake vir hierdie probleme is geïdentifiseer: ’n gebrek aan millitêre professionaliteit, en die onversoenbaarheid van millitêre gewoontes met siviele waardes weens die kulturele disposisie van soldate. Hierdie studie voer aan dat hoewel dit moontlik sou wees om dié probleme suksesvol aan te spreek met effektiewe siviele beheer oor die weermag, siviele beheer in Nigerië swak is, ten spyte van die bestaan van ’n regstelsel wat dit sou kon verseker. Die studie het die probleem ondersoek aan die hand van verskeie SMB teorieë, naamlik die skeidings-integrasie-, agentskap-, en ooreenkomsteorieë, en argumenteer dat hierdie teorieë beperk is ten opsigte van omvang en toepassing, en kan daarom nie die situasie in Nigerië ten volle verduidelik nie. ’n Viermanskapmodel, ’n aanpassing van ooreenkoms-teorie en die oorvleuelende sfere in ’n staatsbewind, is voorgestel om die gaping te vul. Dié model voer aan dat SMB ’n drieparty-vennootskap is, waar interaksies tussen die vennote geskied as ’n viermanskap by ’n belangrike snyvlak en drie verskillende sub-eenhede. As ’n selfstandige vennoot kan die inwoners die SMB beïnvloed wanneer burgers hulle agentskap uitoefen deur gehoorsaamheid aan instruksies, samewerking met die weermag, en teenstand teen gewelddadige en vyandige millitêre optrede. Die studie het gepoog om te bepaal of die Nigeriese staat genoegsame siviele beheer oor die weermag uitoefen om te verseker dat dit nie ’n bedreiging word vir inwoners wat hul veiligheid verder in gedrang kan bring nie. Vyf-en-vyftig individuele onderhoude is gevoer met burgers uit verskillende sosiale kategorieë in ses plaaslike regeringsgebiede van die Plateau-staat. Resultate dui daarop dat burgers ontevrede is met die weermag en dat hulle voel dat magsmisbruik en hardhandige optrede deur soldate hul veiligheidsituasie versleg. In geval van millitêre magsmisbruik gee baie burgers gehoor aan millitêre instruksies en strafmaatreëls. Sommige werk saam met gekompromitteerde soldate om onwettige doelwitte na te streef, terwyl ander hul agentskap uitoefen en weerstand bied teen magsmisbruik.