You are here: Home » Content » Afrikaans Huistaal Graad 9 » Taalverskynsels
taalverskynselsAKTIWITEIT 1: Om te sien of jy al die volgende taalverskynsels bemeester hetTable 1
Kom ons lees van 'n hond wat weet van watter vermaak hý hou.UMFAAN SKRIK VIR NIKSKorrespondentBLOEMFONTEIN – Ontmoet Umfaan. Bloemfonteinse avonturier by uitstek. Witwater-vlotvaarder. Bobaas-rotsklimmer, -skiër en -kano­vaarder. Warmlugballonvaarder.Dan is die agtjarige Umfaan, 'n strepiesbruin Staffordshire-bulterriër met 'n blinde regteroog, ook 'n veiligheidswag wat skrik vir niks. Nie skoonlief of ondier sal dit naby hom waag as hy sy baas, Johann Breytenbach (32), se beursie of selfoon kordaat in die bek het nie.Breytenbach, 'n konsultant vir avontuurtogte, het Umfaan nie so geleer nie. In hul onafskeidbare jare saam sedert hy Umfaan in 1993 as die "kleinste, lelikste hondjie in die hele werpsel" gekoop het, het die paraatheid vanself gekom.Breytenbach was destyds op pad terug van Zambië toe hy besluit het om vir hom 'n maat en "oppasser" te kry wat kon saamgaan na 'n basiskamp in die Caprivi. "Ek slaap maar vas. Selfs olifante kry my nie wakker nie."Hy het eers die naam gekies en toe die hond om by die naam te pas. Sedert­dien het hy en Umfaan (Zoeloe vir klein seuntjie) baie kilometers saamgery en baie tente in Suid-Afrika, Botswana en Lesotho opgeslaan.Op 'n avontuurtog laat Umfaan nie op hom wag om in die pret te deel nie. Hy is veral gek oor watersport."Op die Vaaldam 'ski' hy op 'n binneband agter die boot. Wanneer hy af­val, versuip hy omtrent. Sodra hy in die boot is, duik hy weer in die water vir nog 'n rondte."Breytenbach sê Umfaan is enige plek gelukkig, maar in sy element as hy voor langs hom in die bakkie sit met die lang pad wat voorlê.Sy regteroog is blind nadat daar vermoedelik 'n doring ingekom het.Uit: Beeld, 3 November 20001. Wat is die meervoud van die volgende:1.1 avontuurtog 1.2 avonturier 1.3 veiligheidswag 1.4 ski 2. Verskaf 'n sinoniem vir2.1 by uitstek 2.2 konsultant 2.3 paraatheid 2.4 in sy element 3. Ken jy die volgende versamelname? 3.1 'n werpsel hondjies3.2 'n geweerskote3.3 'n gedigte3.4 'n beskuitVUL NOU DIE LYS AAN MET ANDER VOORBEELDE:3.5 3.6 3.7 3.8 4. Voltooi die volgende sinne.4.1 'n Doring het in sy oog gesteek; daarom 4.1 As Umfaan van die binneband afval, versuip hy amper; nietemin 4.1 Jy kan dit nie naby sy baas se beursie waag nie, aangesien 4.1 Breytenbach slaap baie vas; trouens 5. Verskaf die korrekte vorm van die woord tussen hakies.5.1 Ek het 'n afspraak vir 'n (konsultant). 5.2 Ek is mal oor (avonturier) in die buitelug. 6. WIE WEET?6.1 Hoe staan "Skoonlief en Ondier" in Engels bekend?Table 2
AKTIWITEIT 2: Om jou eie spellys vir moeilike woorde te skep en om probleemwoorde te bespreek Om 'n woordeboek en tesourus met selfvertroue te kan gebruikTable 3
Kom ons werk aan hierdie leeruitkomste n.a.v. wat twee Oostenrykers as vermaak beskou.OOSTENRYKERS TE PERD VIR 'VOLLE' ERVARINGDirk KokROSENDAL – 'n Oostenrykse musikant en sy aktrise-vrou het op drie Suid-Afrikaanse boerperde vertrek vir 'n Afrika-avontuur waarin hulle op die perde tot in Kenia wil ry.Horst Hausleitner (42), saksofoon- en klarinetspeler van die bekende Ver­einig­­te Bühnen Wien, en sy vrou, die Duitse verhoogaktrise en sangeres Ester Stein (40), het vir 'n jaar lank hul kunsloopbane in Wene prysgegee vir hul Afrika-reis.In die volgende 12 maande wil hulle met hul drie perde en hul tentjie sowat 6 000 km tot by die berg Kenia ry. Hulle is in die rigting van Kroonstad op pad. Hul beplande roete loop deur Botswana, Zambië, Malawi en Tanzanië.Vooraf het hulle kers opgesteek by die internasionale Long Riders-gilde en by 'n Suid-Afrikaanse vollid van dié gilde, mev. Ria Nay-smith van Heilbron. Naysmith is die enigste vrou tot nog toe wat enduit te perd van Lesotho tot in Kenia gery het.Hulle het ook raad gekry by mev. Nola Steels van Durban, weduwee van 'n be­kende KwaZulu-Natalse natuurbewaarder en perdekenner, mnr. Nick Steele.Ná al dié raad het die Hausleitner-egpaar se keuse vir twee ryperde en 'n pakperd geval op drie reuns van mnr. Michiel Burger van Rosendal se Burgers­trots-boerperdstoet, Roland, Armand en Tabak.Stein sê sy en haar man het Kenia twee jaar gelede as toeriste besoek en dolverlief geraak op Afrika. Die volgende jaar het hulle Kenia per motor gaan verken en sy het 'n boek oor hul wedervarings geskryf, Heimweh nach Afrika; Tagebuch einer Reise durch Kenia.Nog was dit nie genoeg nie en hulle wil Afrika ten volle ervaar.Die egpaar het 'n webblad, www.afrikaabenteuer.at, waar hulle hul weder­varings sal deel.Uit: Beeld, 6 April 20031. Kom ons maak 'n lys van woorde wat dalk verwar kan word. Die eerste woord verskyn in die teks.1.1 gelede verlede 1.2 toeriste terroriste 1.3 reis rys 1.4 op pad op die pad 1.5 kers opgesteek kers aangesteek 1.6 keuse kies 1.7 reuns reëns Jy sien nou hoe baie verwarrende woorde daar net in een teks kan wees. Kom ons kyk hoe jy vaar met die volgende woorde wat nie in die teks voorkom nie. Gaan op dieselfde manier as hierbo te werk.1.8 omskryf beskryf 1.9 aantal getal 1.10 begeerlik begerig 1.11 kwes kwets 1.12 getuig betuig En só kan ons aangaan . . . Table 4
MemorandumAKTIWITEIT 11.1 avontuurtogte1.2 avonturiers1.3 veiligheidswagte1.4 ski's2.1 van formaat / uitstekende avonturier2.2 raadgewer2.3 gereedheid?2.4 op sy gelukkigste3.2 sarsie3.3 bundel3.4 baksel3.5 swerm bye3.6 konstellasie sterre3.7 broeisel eiers/kuikens3.8 kudde beeste 4.1 is hy nou blind4.2 klim hy net weer op4.3 hy jou sal byt / hy dit in sy mond vashou4.4 selfs olifante kry hom nie wakker nie5.1 konsultasie5.2 avonture6.1 Beauty and the BeastAKTIWITEIT 21.1 Ons het SA twee jaar gelede besoek.Dit is deel van my verlede.1.2 Toeriste besoek ons land.Terroriste moet gestraf word.1.3 Ons reis na Kenia.Ons eet rys.1.4 Op pad Kenia toe, gaan ons sukkel.Daar lê 'n slang op die pad.1.5 Ons het by hom kers opgesteek om raad te kry.Ons het die kers aangesteek om lig te kry.1.6 Dis my keuse om dit te doen.Ek kies die rooi rok.1.7 Die reuns is hingste wat "ontman" is / gekastreer is.Die reëns bring verligting vir die boere.1.8 Omskryf die betekenis sodat almal dit kan verstaan.Beskryf die natuurtoneel.1.9 Daar was 'n aantal mense teenwoordig, maar ons het nie getel nie en het dus nie die getal nie.1.10 Ai, die mooi klere lyk begeerlik!Ons is begerig om te weet of ons geslaag het.1.11 Kwes die bok.Jou woorde kwets my.1.12 Ek moet in die hof gaan getuig.Ek betuig my simpatie by die begrafnis.[Hierdie lys kan u gedurig aanvul.]
« Previous module in collection Direkte en indirekte rede
Next module in collection » Idees evalueer en gevolgtrekkings maak
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on May 27, 2009 10:17 am -0500. Add to a lens