PressReader - Die Burger: 2017-09-20 - Ku­baan en v er­lam­de Mira­ge­vlie­ë­nier se vlug v an vre­de
Ku­baan en v er­lam­de Mira­ge­vlie­ë­nier se vlug v an vre­de
Op 2 7 Sept em­ber 198 7 is die S uid­A­fri­kaan­se Mir age­veg­vlie­ë­nier k apt. Ar thur Pier cy in die lugr uim bo Ang ola deur ’ n mis­siel uit maj. Al­ber to Le y Riv as, ’ n K u­baan­se vlie­ë­nier , se Rus­sie se MiG­str aal­veg­ter, g e­tref. Nou, 30 jaar la­ter ,
Die Burger - 2017-09-20 - 11 -
Na­dat sy Mira­ge F1 deur die mis­siel ge­tref is, het Pier­cy met sy be­ska­dig­de vlieg­tuig na die lug­mag­ba­sis op Run­du, in die eer­tyd­se Suid­wesA­fri­ka (nou Na­mi­bië) te­rug­ge­keer en ’n nood­lan­ding ge­doen. Hy is in dié voor­val ver­lam. As deel van sy pro­ses om die ge­beu­re van 30 jaar ge­le­de te ver­werk, wou hy graag die man ont­moet wat hom raak­ge­skiet het.
Dié droom het nie ten vol­le waar ge­word nie, maar Pier­cy kon da­rem nou, ná drie de­ka­des, vre­de maak met een van Ri­vas se eer­tyd­se ka­me­ra­de.
Ri­vas het die Mira­ge waar­in Pier­cy (nou 58) daar­die dag in 1987 ge­vlieg het met ’n R-60MK-in­fra­rooi-mis­siel raak­ge­skiet.
Dit was ty­dens die Slag van Cui­to Cu­a­na­va­le in die om­ge­wing van die Lom­ba­ri­vier waar he­wi­ge ge­veg­te plaas­ge­vind het.
Pier­cy het na die Run­du-lug­mag­ba­sis – so­wat 300 km weg – te­rug­ge­keer en gaan land.
Die Mira­ge se rem-val­skerm was weg­ge­skiet en min van sy kon­tro­les het ge­werk. Toe die vlieg­tuig deur die ba­sis se hei­ning bars, het die uit­skiet­stoel ge­ak­ti­veer, maar son­der om die val­skerm te laat oop­gaan.
Pier­cy se nek­wer­wels is ge­breek toe hy – steeds in sy uit­skiet­stoel – die grond ge­tref het.
Pier­cy ver­tel in ’n ar­ti­kel wat hy vir die web­werf van die Lug­mag- mu­seum ge­skryf het, hy en drie an­der vlie­ë­niers is die mid­dag van 27 Sep­tem­ber 1987, ’n warm Son­dag­mid­dag, om­streeks 15:00 op­drag ge­gee om hul­le na hul Mira­ges te haas en so gou moont­lik in die lug te kom.
Hul doel was om MiG-23’s wat Suid-A­fri­kaan­se stel­lings aan­ge­val het, te on­der­skep.
Daar was nie tyd om bang te wees nie. Die a­dre­na­lien het ge­pomp.
Die Mira­ges het aan­vank­lik laag ge­vlieg om die An­go­le­se ra­dar­stel­sel te ont­wyk.
La­ter, op ’n hoog­te van 30 000 voet (so­wat 10 000 me­ter) het Pier­cy ’n MiG-23 so­wat 300 voet on­der hom ge­waar.
“My eer­ste ge­dag­te was: Wow, wat ’n mooi vlieg­tuig. Dit was die eer­ste keer wat ek só ’n vlieg­tuig ge­sien het,” het Pier­cy ver­tel.
“Eers toe hy be­gin draai, het ek die twee­de MiG ge­sien.”
Pier­cy het sy Mira­ge be­gin draai. “Ek het in daar­die sta­di­um teen Mach 1.3 (so­wat
1 600 km/h) ge­vlieg.”
Kort daar­na het die MiG van voor (“so uit die een-, twee­uur­po­si­sie”) ge­kom.
Ter­wyl hy be­sig was om te draai, het Pier­cy sy Mira­ge se wa­pen­stel­sel ge­ak­ti­veer.
“As hy eer­ste in my sig be­land het, sou ek ’n paar sko­te op hom af­ge­vuur het.
“On­ge­luk­kig vir my het hy die eer­ste skoot ge­skiet,” ver­tel Pier­cy.
My eer ste ge­dag­te w as: Wow, w at ’ n mooi vlie g­tuig. Dit w as die eer­ste k eer dat ek só ’ n vlie g­tuig ge­sien het .
Hy ont­hou die o­ran­je flits uit die MiG se lin­ker­kant­se vlerk en iets wat ge­lyk het soos ’n vin­nig be­we­gen­de “te­le­foon­paal” met wit rook wat ag­ter­na ge­kom het.
Met op­lei­ding is die Suid-A­fri­kaan­se vlie­ë­niers ge­leer om in die rig­ting van die mis­siel weg te breek om vir die mis­siel ’n op­spoor-pro­bleem te ver­oor­saak.
“In werk­lik­heid het dit nog­al wils­krag ge­verg om reg­uit af te vlieg op iets wat ek ge­weet het pro­beer om my dood te maak.”
Pier­cy het ge­sê hy het ge­sien hoe die mis­siel oor sy Mira­ge se reg­ter­vlerk “ge­kurk­trek” het voor­dat dit ag­ter hom ver­dwyn het.
“Ek het aan­vank­lik ge­dink hy het my ge­mis voor­dat ek ’n dow­we ge­luid ge­voel en die vlieg­tuig lig­gies voel ruk het.”
Die mis­siel het die Mira­ge se stert ge­tref.
Die me­ters op sy pa­neel­bord voor Pier­cy het nie da­de­lik ge­wys iets is ver­keerd nie. Die MiG is bo-oor hom en het ver­dwyn.
“Ek het on­mid­del­lik die be­vel­voer­der laat week ek ver­moed ek is ge­tref. Sy re­ak­sie was ‘ou­kei, kom ons gaan huis toe’.”
Die te­rug­vlug Run­du toe was moei­lik.
Pier­cy ver­tel hy het ja­re lank ge­wens hy kon Ri­vas ont­moet om saam met hom as deel van sy be­oog­de wê­reld­reis per vlieg­tuig saam met hom te vlieg.
In sy lang soek­tog het hy uit­ge­vind Ri­vas was in Ku­ba, maar kan nie En­gels praat nie. Uit Ku­ba het hy ook nie veel hulp oor Ri­vas ge­kry nie.
Pier­cy het in­tus­sen op so­si­a­le me­dia in aan­ra­king ge­kom met lt.kol. E­du­ar­do Gon­za­les, ’n kol­le­ga van Ri­vas.
Twee jaar ge­le­de het ’n an­der Ku­baan­se veg­vlie­ë­nier, O­res­tes Lo­ren­zo, wat in 1991 na die VSA uit­ge­wyk het. hom uit die blou­te op Fa­ce­book ge­kon­tak.
Lo­ren­zo het ge­skryf hy is bly om te hoor Pier­cy leef nog, want die sto­rie in Ku­ba is dat hy in die aan­val dood is.
Hy het ge­sê in­dien Pier­cy ooit in die VSA is, hy hom met graag­te op ’n vlug sou wou neem.
Twee we­ke ge­le­de het dié ont­moe­ting in Or­lan­do in die A­me­ri­kaan­se deel­staat Flo­ri­da plaas­ge­vind.
Art­hur en sy vrou, Ger­da, het met die fi­nan­si­ë­le hulp van vrien­de die be­ken­de Osh­kosh-lug­skou in die VSA by­ge­woon.
Daar­na het hul­le by Lo­ren­zo gaan kui­er.
Lo­ren­zo en sy vrou, Vic­ky, het die Pier­cy-eg­paar op die lug­ha­we ont­moet.
“Dit was soos ou vrien­de wat me­kaar in ja­re nie ge­sien het nie. Ons het blad ge­skud en me­kaar om­hels,” sê Pier­cy.
Lo­ren­zo het selfs ’n mo­tor ge­huur wat ge­skik is vir men­se met ge­stremd­he­de.
Die Pier­cy-eg­paar het ’n week lank saam met Lo­ren­zo en sy vrou ge­kui­er.
Hul­le het on­der meer oor die Bos­oor­log ge­praat en staal­tjies uit­ge­ruil.
Loron­zo het sy be­lof­te na­ge­kom en Pier­cy op ’n vlug in ’n L-39-op­lei­ding­stra­ler ge­neem.
“Dit was baie spe­si­aal om saam met ’n ou vy­and van die An­go­la-oor­log te kon vlieg.
“Toe ons ná die vlug dran­kies ge­drink het, het ek ge­dink 30 jaar ge­le­de toe ons me­kaar die eer­ste keer in die lug ‘ont­moet’ het was dit ons doel om me­kaar uit te wis.
“En hier sit ons nou en drink soos ou vrien­de saam dran­kies.
“Dit het my baie ge­gee om oor na te dink oor die oor­log.
“Hy re­spek­teer my nou en ek vir hom. Vir my het die woord ver­soe­ning nou ’n an­der be­te­ke­nis.
“Dit was ’n on­ge­loof­li­ke er­va­ring. ’n Een keer in ’n leef­ty­der­va­ring,” sê Pier­cy.
■ Be­soek die w eb­blad www.pro­ject­dre­am­wings.co.za vir meer inl ig­ting.
Dit w as b aie spe­si­aal om saam met ’ n ou vy and van die Ang o­la­oor­log tek on vlieg.
Fo­to: F a­ce­book
Die v oor­ma­li­ge K u­baan­se v eg­vlie­ë­nier Or es­tes L o­ren­zo (link s) sny in Orl an­do, Fl o­ri­da in die V SA, die vl eis v an Art­hur Pier cy, die eer tyd­se S uid­A­fri­kaan­se Mir age­vlie­ë­nier wie s e vlie g­tuig 30 jaar g e­le­de in die Bo s­oor­log bo Ang ola deur ’ n mis siel v an ’ n K u­baan­se MiG­23­v eg­vlieg­tuig g e­tref is . Pier cy is ná ’ n noodl an­ding in Na­mi­bië v er­lam. Hy het op s y F a­ce­book­blad aan L o­ren­zo g eskryf: “W an­neer l aas het jy ’ n v eg­vlie­ë­nier v an die vy and s e k os g esny en hom g e­voer!”
Die wr ak v an die Mir age F1 w aar­mee k apt. Ar thur Pier­cy ná ’ n lugg e­veg in Ang ola in 198 7 ’ n nood­lan­ding b y die lug­magb a­sis in R un­du, in die noor­de v an Na­mi­bië, g e­doen het .
Fo­to: S A­REL V AN DER W ALT
Pier­cy v ol­tooi in 1995 ’ n p ad­wed­loop. A gter hom is dr. Ber tus l e R oux v an die Noor dwes­U­ni­ver­si­teit en links k ol. Chris l e R oux, v an die Ins ti­tuut vir Lug­vaart­ge­nees­kun­de.
Maj. Al­ber to l ey Riv as.