‘Gebrek aan verpleërs maak NGV onmoontlik’Foto ter illustrasie. (Foto: pixabay) Die burgerregte-organisasie AfriForum het vroeër die week gesê die kritieke en toenemende tekort aan verpleegpersoneel in Suid-Afrika is ŉ fatale swakplek in die strewe om die beoogde nasionale gesondheidversekering (NGV) in werking te stel. Solidariteit se beroepsgilde vir verpleegkundiges en gesondheidpraktisyns het vroeër vanjaar gesê die tekort aan verpleërs in die private en die openbare sektors is ŉ ramp wat dreig om die plaaslike gesondheidsektor in ŉ krisis te dompel. Van die probleme wat die beroep bedreig, is die aftrede van ouer verpleërs. Die departement van gesondheid ervaar ook ernstige finansiële probleme wat daartoe lei dat sleg 50% van poste by openbare hospitale en klinieke gevul word. Volgens Hennie Bierman, hoof van die beroepsgilde by Solidariteit, het sowat 8 535 minder verpleegkundiges sedert 2013 die arbeidsmag betree. “Gekwalifiseerde verpleegpersoneel in alle verpleegkategorieë het sedert 2013 met bykans 40% afgeneem. “ŉ Swaar werkslading, lang ure, moeilike omstandighede by die werk, ŉ gebrek aan ondersteuning en ŉ tekort aan geld en toerusting is van die redes hoekom verpleërs net nie meer kans sien vir die beroep in Suid-Afrika nie,” het Bierman bygevoeg. Boonop is daar ook ŉ enorme krisis met die akkreditering van opleidingsentrums nadat geen nuwe private instansies die afgelope drie jaar vir hierdie soort opleiding geakkrediteer is nie. Dr. Eugene Brink, gesondheidswoordvoerder by AfriForum, sê hoewel die kwessie van verpleërs ’n nypende probleem is wat nog gaan vererger, is daar ook ander gebreke in die gesondheidstelsel wat die NGV in die kiem smoor. “Die NGV-plan is skadelik en gaan bloot net nie werk nie – die tekort aan verpleërs is net een simptoom daarvan. Baie verpleegpersoneel en dokters emigreer of verlaat die beroep oor die algehele haglike toestande in die openbare gesondheidsektor en die swaard van NGV wat oor die private sektor hang.” Marisa Jacobs, ŉ immigrasiespesialis en direkteur by Xpatweb, het Donderdag in ŉ verslag gesê die aanvraag na beroepslui in die gesondheidsektor het tussen 2017 en 2018 met ŉ enorme 200% gestyg. Jacobs sê om sake te vererger is daar internasionaal ook ŉ groot aanvraag na verpleërs. Dit beteken verpleërs kan maklik emigreer, wat weer beteken die vaardighede verlaat die land. Die departement van arbeid het verpleegkunde as ŉ kritieke vaardigheid gelys. Volgens Brink is die tekort aan politieke wil, asook die verkeerde idees te blameer vir hierdie gemors in die plaaslike gesondheidsorgsektor. “Met opleiding van medici en lewering van gesondheidsdienste moet die staat na die private sektor uitreik en sy eie verantwoordbaarheid verhoog ten opsigte van veral die bestuur van hospitale en die onderskeie gesondheidsdepartemente en hul begrotings. “Die ANC-regering droom as hulle dink hulle kan die NGV-plan instel in ’n omgewing waarin jou hulpbronne al hoe skaarser word. Hulle sal die administratiewe struikelblokke en rompslomp uit die weg moet ruim om opleiding deur die private sektor stukrag te gee en dan aandag moet skenk aan die ander aspekte in die stelsel wat personeel wegdryf. Gesondheidsdienste is bloot te belangrik om dit aan ’n onbevoegde staat oor te laat.” AfriForum is besig met ’n veldtog om die publiek se stories oor hul slegte ervarings by hospitale vir ’n omvattende verslag in te samel en hulle kan dit by AfriForum.co.za deel. Brink het gesê die verslag is nog in die beginstadium maar hulle beoog om dit met die president, die minister en LUR’e van gesondheid te deel. Dit sal ook aan die Wêreldgesondheidsorganisasie gestuur word. Hy glo die veldtog sal binne die volgende drie maande afgehandel word waarna die verslag beskikbaar gestel sal word. “’n Groot aantal mense het reeds hul rillerverhale oor veral openbare hospitale vertel en dit is tekenend van die wanfunksionaliteit van die stelsel,” sluit Brink af. Die portefeuljekomitee vir gesondheid is so onlangs as Vrydag nog in die parlement verseker dat die wet op die nasionale gesondheidversekering beslis nog op pad is om ŉ werklikheid te word. Dr. Zweli Mkhize, die minister van gesondheid, het dié komitee ingelig oor sy departement se jaarlikse prestasieplan en begroting vir die 2019/’20‑boekjaar. Die komitee het gesê Suid-Afrika staan steeds bekend as een van die mees ongelyke lande in die wêreld en die plaaslike gesondheidsektor dra by tot hierdie persepsie. Die komitee het bygevoeg dat die minister die situasie kan verander deur te verseker dat rykes en armes gelyke toegang tot gesondheidsorg het. Mkhize het in antwoord op die komitee se vrae die versekering gegee dat die NGV wel nog ingestel sal word. Voorts het die komitee ook vrae gehad oor pasiënte wat weggewys word by gesondheidsorgfasiliteite sonder dat hulle die nodige medisyne ontvang het, asook die onkologie-agterstand by openbare hospitale. Hy het verder gesê daar is wel vroeë waarskuwingstelsels in plek wat alarm maak as mediese voorraad laag raak. Die komitee het in hulle kommentaar die digitalisering van die gesondheidsektor voorgestel om verskeie uitdagings in die gesondheidsdepartement te hanteer.