Dit is ’n proses om ’n nuwe wynbesigheid te registreer, veral as jy nuut in die bedryf is. Registrasie kan maklik meer as ’n jaar neem selfs as jy dit reg doen. As jy dit verkeerd doen, kan vertragings beteken jy moet die proses herhaal en dubbel daarvoor betaal voor jy kan begin handel dryf.
So moet jy byvoorbeeld van die begin af besluit of jy proeë wil aanbied wanneer jy wyn verkoop, want dan moet jy spesifiseer dat jy bottels mag oopmaak. Sê nou jou voorraad is te min vir ’n groot bestelling en jy moet dit skielik met grootmaatwyn aanvul? Jy moet in so ’n geval vooraf goedkeuring kry. Die wet maak nie noodwendig voorsiening vir improvisasie op die laaste oomblik nie.
Met die “wie, wat, waar en hoe” afgehandel, is jy gereed om by Sars aan te klop en jou besigheid by die naaste doeane- en aksynskantoor te registreer. Jou besigheidsplan en tipe entiteit sal bepaal waarvoor jy by elke instansie moet registreer. Onthou: dieselfde besigheidsnaam moet op alle vorms gebruik word om misverstande in die toekoms te vermy. As jy ’n vervaardigingsperseel vir produksie of bottelering het, moet jy ’n pakhuisnommer kry en ’n maandelikse opgawe indien wat bepaal watter aksynsbelasting betaalbaar is.
’n Regsentiteit (soos ’n maatskappy, trust of vennootskap) moet verder by die kommissie vir maatskappye en intellektuele eiendom (CIPC) geregistreer word. (As jy nog dink beslote korporasies is ’n opsie, sal ’n finansiële raadgewer jou baie hoofpyn spaar.)
Met ’n dranklisensie en belastingnommer op jou naam kan jy nou onder meer as produsent, kelder of handelaar by Sawis registreer, waar jy ’n lidnommer sal ontvang. Nou kan jy amptelik handel dryf.
Maar hokaai! Sawis is ook deur die Wyn- en Spiritusraad (WSR) gekontrakteer om sertifisering te behartig. Dit beteken jy moet eers by Wine Online (dawineonline.co.za) ’n draai maak. Sawis sal vir jou ’n oorsig van die omvattende sertifiseringstelsel gee sodat jy verseker is van die seël op jou produk. Daar word onder andere drie bottels wyn hiervoor benodig – een vir die laboratorium vir analise en twee vir die proepanele wat gereeld ontmoet. Ongesertifiseerde wyn, wat geen oesjaar, variëteit of oorsprong verklaar nie, word deur die departement van landbou, bosbou en visserye (DAFF) hanteer.
’n Geslaagde aansoek sertifiseer jou wyn voldoen aan die Wyn van Oorsprong-stelsel se minimumvereistes. Met ’n bietjie ekstra moeite op die plaas en in die kelder kan dit opgegradeer word na ’n geïntegreerde produksie van wyn-seël (sien ipw.co.za). Noudat die papierwerk agter die rug is, kan jou produk vorm en identiteit begin aanneem.
Die meeste bepalings geld vir die rug-etiket, wat die etikettekomitee van die WSR moet goedkeur. Volgens Jan kom die algemeenste fout by die gesondheidskennisgewing voor. “Suid-Afrika verskil van ander lande. Jy het altyd genoeg plek nodig om dit te kan verander, anders het jy ’n afsonderlike etiket nodig vir uitvoere.”
“Al die bepalings is aanlyn beskikbaar, maar dit is al tweede natuur vir ons,” sê Jan. Die ontwerp van ’n handelsmerk en etiket kom terug na die besigheidsplan van stap een.