'Hou net moed, dinge is aan't verander in Pretoria' | Maroela Media
Lang gras, gebarste waterpype, slaggate, elektrisiteit- en watertoevoeronderbrekings laat talle inwoners van die Jakarandastad vra hoe dit werklik deesdae in Pretoria gaan sedert die DA saam met die VF Plus, ACDP en Cope beheer van die hoofstad oorgeneem het.
Maroela Media het sedert Februarie verskeie klagtes van lesers ontvang oor die agterstand in onderhoudswerk in die noorde van Pretoria en die weste van Centurion. Gaan loer 'n mens op die Tshwane-metro se amptelike Facebook-blad kan 'n mens ook inwoners se frustrasie met onderhoudskwessies regoor die sewe streke van die metro sien.
Tog is alle partye wat nou betrokke is by die beheer van die stad positief dat die regte dinge besig is om te gebeur en hou hulle vol daar is reeds tekens van die verandering wat die DA saam met sy vennote in die administrasie na Pretoria bring. Hulle is dit ook eens dat die metro tans besig is om 'n opdraande stryd te veg om dekades van die vorige raad se misbruik en verwaarlosing om te swaai.
Solly Msimanga, uitvoerende burgemeester van die Tshwane-metro, het nadat hy uiteindelik sy eerste stadsrede verlede Donderdag kon lewer, net soos met sy inhuldigingstoespraak, benadruk dat Rome nie in 'n dag gebou is nie. Hy het aangevoer Rome is ook nie in 'n 100 dae gebou nie en die Tshwane-metro gaan ook nie in soveel dae herbou word nie, maar soos met Rome sal die nuwe raad daarby uitkom met harde werk en die beste moontlike span.
Baie inwoners wonder egter hoe lank hulle sal moet wag voordat hulle die stabilisering en vernuwing in die hoofstad gaan sien en beter dienslewering sal ervaar, wat deurentyd aan hulle beloof word.
Adv. Werner Zybrands, 'n kenner van munisipale wetgewing en administrasie, meen dit kan maklik tot drie jaar neem voordat inwoners werklike strukturele verandering gaan kan sien.
"Boonop is die soort verandering wat moet plaasvind – iets soos die instandhouding en uitbreiding van die watertoevoer- en elektrisiteitsnetwerk of die ontwikkeling van 'n nuwe stortingsterrein – iets wat minstens vyf tot sewe jaar sal neem. Inwoners sien nie gewoonlik die werk wat gedoen moet word om hierdie soort dienste te verskaf nie want dit hardloop letterlik onder die grond. Tog stem die publiek dikwels vir kosmetiese verandering – die snoei van bome of die sny van lang gras op die sypaadjie. Dit is maklike skoonmaakoperasies maar die grondverskuiwende goed gaan noodwendig tyd vat.
"Inwoners moet onthou die Tshwane-metroraad is nie 'n klein motorbootjie op die Hartbeespoortdam wat omgeswaai moet word nie, dit is eerder 'n reusevragskip wat in die Suez-kanaal moet omdraai."
Pretoria. Foto: SA Toerisme/Flickr.com
Volgens Zybrands het so 'n nuwe raad met verskeie beperkings te doen wat dienslewering en verandering vir maande, in sommige gevalle jare, kan uitstel.
"Toe die verkiesing op 3 Augustus 2016 gehou is, is die munisipale begroting vir die finansiële jaar tot 30 Junie 2017 reeds deur die ANC-raad opgestel. Die nuwe raad het die begroting en alles wat daarmee gepaard gaan net so ontvang. Die eerste keer waar die nuwe metroraad fokusverskuiwings of klein aanpassings kon maak was met die aanpassingsbegroting in Februarie en Maart. Die geïntegreerde ontwikkelingsprogram (GOP) is die eerste werklike plek waar die nuwe raad direk sy eie begrotingsinisiatiewe kon bepaal. Die GOP sal saam met die nuwe begroting eers op 1 Julie vanjaar inwerking tree," verduidelik hy.
Die nuwe raad erf ook die hele personeelkorps van die metro net soos wat dit was, wat ook 'n remmende effek op die nuwe metroraad se planne vir die stad het. "Kom ons wees nou maar eerlik, daar het met die vorige bedeling vreeslike baie kaderontplooiing, patronaatskap en familie-begunstiging plaasgevind. Arbeidswetgewing bemoeilik dit om bestaande personeel summier af te dank. Die topbestuur is op kontrakte aangestel en daardie kontrakte moet uitloop of uitbetaal word.
"Daar was honderde politieke aanstellings in die kantore van die burgemeester en speaker wat groot salarisse verdien het om te sit en duime draai. 'n Mens kan verwag dat mense in hierdie aanstellings sal poog om die nuwe bedeling polities te saboteer."
Volgens Zybrands het die raad oor die beleid van die vorige raad geërf, asook al die bestaande kontrakteurs en operateurs. "Nuwe beleid kan nie ingestel word tensy die nodige prosesse en prosedures gevolg word nie. Kontrakteurs en operateurs kan maklik skadevergoeding eis of hulle op kontrakbreuk beroep as die metroraad nie kan bewys daar was bedrog of wanprestasie nie. Waar daar aansienlike bedrae ter sprake is, kan 'n mens maar net verwag dit gaan baie tyd, regstappe en prosedures neem om alles reg te stel."
Hy meen ook die spelreëls het heeltemal verander vir raadslede wat hulle nou in die regeringstoel bevind. "Nie net moet hulle skielik verhoudinge bou met personeel en diensverskaffers nie, maar jy moet ook kundigheid in 'n baie kort tyd verwerf – dit kan 'n mynveld vir die nuwe politieke leierskap wees."
'n Panorama uitsig van Klapperkop na die SABS-kantore, die koshuise van Tuks se Groenkloofkampus, die Lukasrandtoring en die middestad van Pretoria. Foto: Commons.wikimedia.org
Zybrands reken dit is 'n geval van 'n metroraad wat een ding moet doen terwyl hy nie nalaat om die ander ook nie te doen nie. "'n Munisipaliteit of metro se raad moet ongelukkig fokus op grootmaatdienste (bulk services). Dit is maklik vir 'n raad om te probeer om gewild te wees en dan 'n paar luukshede vir inwoners te bou. Hulle sal vinnig 'n sportveld bou, paaie laat teer en swembaddens bou maar 'n vergeet om die watertoevoer te ontwikkel wat die swembad moet vol hou. Dit is natuurlik lekker om te sien alles lyk mooi in jou stad of dorp, maar wat van water, elektrisiteit en vullisverwydering – dit is dikwels 'n kwessie van hoe ver 'n raad sy rand kan rek om die grootste hoeveelheid kwessies te takel.
"My ervaring is dat die meeste politici 'n kort tydhorison het wat strek van een verkiesing na die volgende. Hulle doen gewoonlik net wat gedoen moet word om die kiesers sover te kry om hulle weer in te stem terwyl die kwessies van 'n munisipaliteit langertermyn oplossings verg."
Op die vraag of hy dink die nuwe multiparty-bestuur in die hoofstad is op die regte pad, antwoord hy: "As ek na die burgemeester se planne luister klink dit vir my of hulle fokus op die regte plekke is. Inwoners moet onthou die DA durf nie nou kortpaaie vat nie – hulle roem hulself daarop dat hulle deursigtig is en die regte ding wil doen – hulle kan nie anders as om nou die regte prosesse en prosedures te volg in 'n poging op die stad reg te ruk nie."
hoofstad Pretoria Solly Msimanga Tshwane-metro
Mense moet net onthou dat daar vir jare geen ordentlike onderhoud gedoen is nie. Alles gaan nie binne 'n paar maande regkom nie. Daar is nie geld nie want die vorige mislukkepaliteit het dit gemors. Dit gaan jare vat om alles wat gebreek is reg te maak.
ANC,DA,VVF,EFF,Cope , wat is die verkil?
Na die DA oorname van Kaapstad het dit ook n paar jaar geduur voordat n mens verandering kon sien, maar toe dit eers begin verander het, toe raak die voortuitgang progressief, daar is eers n magdom agterstallige skuld wat moet terug betaal onder andere. Toe ek einde laasjaar in Kaapstad gekuier het, het dit nes die Europese stede gevoel, so skoon en alles wat werk, ligjare van die Kaapstad van 10 jaar terug! Byt net vas Pretoria! :-)
Ja die mense moet ook onthou dat dit die NSA al 2o jaar geneem het om al die verval en verwaarlosing te skep.
Ja PTA hou moed dinge gaan beter raak, onthou net dat die geld heavy gemors en gesteel is en baie skade is aangerig, wie kan vergeet van die R60 000.00 se wegneem etes van die anc se een dame, PTA was altyd vir my die mooiste stad in SA maar ek glo dat dit weer terug sal gaan en dit weer n spog stad sal wees. gee die DA n kans hulle is op die ball met bestuur.