PressReader - Landbouweekblad: 2018-04-20 - Be­ves­tig: VSA se erg­ste onkruid in SA!
Be­ves­tig: VSA se erg­ste onkruid in SA!
Landbouweekblad - 2018-04-20 - Lbw | Inhoud -
DIT IS nou amp­te­lik: A­me­ri­ka se mees verwoestende onkruid by so­mer­ge­was­se, soos ka­toen, mie­lies en so­ja­bo­ne, het sy pad na Suid-A­fri­ka ge­vind.
Dr. Charlie Rein­hardt, on­kruid­ken­ner, het be­ves­tig dat on­lang­se vre­se oor die voor­koms van A­ma­rant­hus pal­me­ri (Pal­mer a­ma­ranth) in ’n ka­toen­land by Doug­las nou be­waar­heid is.
DNS-ont­le­dings deur die Suid-A­fri­kaan­se on­kruid­do­der­weer­stand­s­i­ni­si­a­tief (SAHRI) en her­ba­ri­um­ont­le­dings deur die Suid-A­fri­kaan­se Na­si­o­na­le Bi­o­di­ver­si­teits­in­sti­tuut het be­ves­tig dit is dié plant. Die plant het vol­gens hom die na­tuur­li­ke ver­moë om ’n erns­ti­ge – of dalk dié ska­de­lik­ste – onkruid in al­le de­le van Suid-A­fri­ka se so­mer­re­ën­ge­bied te word.
Op­brengs­ver­lie­se van tot 91% by mie­lies en 79% by so­ja­bo­ne is al in A­me­ri­ka aan­ge­meld, vol­gens die de­par­te­ment van land­bou in die A­me­ri­kaan­se deel­staat Min­ne­so­ta. Om dit er­ger te maak, het die onkruid weer­stand op­ge­bou teen “tal­le klas­se plant­do­ders en hul ver­skil­len­de ma­nie­re van wer­king, wat dit moei­lik en duur maak om te be­kamp”.
Rein­hardt, pro­jek­lei­er by die SAHRI, de­kaan van die Vil­la A­ca­de­my en ’n bui­ten­ge­wo­ne pro­fes­sor in on­kruid­we­ten­skap aan die U­ni­ver­si­teit van P­re­to­ria en die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch, sê nood­op­tre­de uit so­veel moont­lik oor­de is drin­gend no­dig om ver­de­re ver­sprei­ding te voor­kom.
“Waar­na ons tans drin­gend kyk, is waar die onkruid o­ral voor­kom. Daar­voor is be­ves­ti­gen­de i­den­ti­fi­ka­sie no­dig, spe­si­fiek om dit van an­der soor­te A­ma­rant­hus te on­der­skei,” sê hy.
Rein­hardt sê die SAHRI neem die lei­ding met ver­de­re op­tre­de.
“Be­kam­ping kan eers volg op po­si­tie­we i­den­ti­fi­ka­sie. Dan moet doel­tref­fen­de be­kam­ping die doel­wit wees. Dit sal ge­skied deur al­le prak­ties haal­ba­re ma­nie­re van on­kruid­be­kam­ping te in­te­greer ten ein­de saad­pro­duk­sie te keer.
“Ge­luk­kig kan ons leer uit be­stry­dings­prak­ty­ke wat in A­me­ri­ka ont­wik­kel is, maar die onkruid het on­ge­luk­kig weer­stand op­ge­bou teen min­stens drie me­ga­nis­mes van on­kruid­do­der­wer­king – in­hi­beer­ders van fo­to­sin­te­se (soos a­tra­sien), die ALS-en­siem (soos chlo­ri­mu­ron) en die EPSPS-en­siem (soos gli­fo­saat).”
Die plant is ui­ters me­de­din­gend met an­der plan­te en be­perk die groei van die an­der ge­was­se. Dit kan 5-7 cm per dag groei en tot 2 m hoog word. Dit le­wer 500 000 tot 1 mil­joen sa­de per plant, en sa­de kan ná drie jaar in die grond steeds kiem­krag­tig wees.
Die plant fo­to­sin­teer drie tot vier keer doel­tref­fen­der as ka­toen, mie­lies en so­ja­bo­ne, wat groot­liks ver­klaar waar­om dit suk­ses­vol met daar­die ge­was­se mee­ding.
Ver­skeie A­ma­rant­hus-spe­sies kom in Suid-A­fri­ka voor – som­mi­ge in­heems en an­der uit­heems, maar al­mal is nou al­ge­meen. Die plan­te is al­ge­meen be­kend van­weë hul hoë voe­dings­waar­de. Die tra­di­si­o­ne­le naam vir dié ti­pe plan­te is ma­ro­go of ma­rog.
Boe­re wat ver­moed dat hul­le A. pal­me­ri in hul lan­de­rye het, word aan­ge­raai om die SAHRI da­de­lik te kon­tak by www.up.ac.za/sahri of e-pos dr.charlie.rein­hardt@gmail.com. — NI­CO VAN BU­RICK
Land­bou­week­blad pu­bli­seer vol­gen­de week wen­ke oor hoe om die plant te i­den­ti­fi­seer.
Hie­ris­van­die A­ma­rant­hus pal­me­ri-plan­te wat dr. Charlie Rein­hardt vroe­ër van­jaar by Doug­las af­ge­neem het.