Kosovo bewys ingewikkelde pad na selfbeskikkingDie amptelike landsvlag van die Republiek van Kosovo, die jongste land in Europa. Foto: En.wikipedia.org Blou en geel vlaggies, tydelike verhoë waar kunstenaars optree en ’n groot teenwoordigheid oorsese joernaliste was van die tekens onlangs in Pristina, die hoofstad van Kosovo, dat hierdie land, een van die jongste in die wêreld, iets het om te vier. Op 17 Februarie 2008 het Kosovo die jongste land in Europa geword. Dié streek se onafhanklikheidsverklaring van Serwië het wye steun in veral Westerse lande geniet en 112 lidlande van die Verenigde Nasies erken vandag Kosovo as ’n onafhanklike land. In Europa erken 23 van die 28 lidlande van die Europese Unie Kosovo se onafhanklikheid. Tog is die status van Kosovo, tien jaar ná onafhanklikheid, nie ’n uitgemaakte saak nie, met Serwië wat dit steeds ontken en Kosovo wat nog nie daarin kon slaag om lid van die Verenigde Nasies te word nie omdat beide Rusland en China hul aansoek teengestaan het. Kosovo het ’n ryk geskiedenis en is oor die afgelope een duisend jaar deur onder andere die Romeine, die Bisantyne, die Bulgare en die Serwiërs beheer. Vanaf die vyftiende tot die vroeë twintigste eeu is Kosovo deur die Ottomaanse Ryk beheer en het grootskaalse Islamisering plaasgevind wat ook verduidelik waarom meer as 96% van die burgers van Kosovo vandag Moslems is. Kosovo het, soos die grootste deel van die Balkan, gedurende die twintigste eeu oorloë en kommunistiese oorheersing beleef en die stryd tussen Kosovo se Albaniërbevolking en Serwiërs het in die Kosovo-oorlog van 1998 tot 1999 tot grootskaalse bloedvergieting aanleiding gegee. Hoewel die reg tot selfbeskikking sekerlik vir die Albaniërs van Kosovo ’n sterk argument en die nodige regverdiging om onafhanklikheid te kon verklaar, gegee het, is talle kwessies oor die grense van Kosovo, die regte van die Serwiese minderheid in Kosovo en die verhouding tussen Serwië en Kosovo nog onopgelos. Baie Serwiërs beskou Kosovo as die hart van Serwië en talle belangrike Serwiese kulturele en geloofsterreine is in Kosovo geleë. Hoewel Kosovo oor die afgelope tien jaar redelike stabiliteit en ’n gemiddelde ekonomiese groei van vier persent per jaar beleef het, het die land ernstige uitdagings soos die emigrasie van top geskoolde jongmense, werkloosheid onder die jeug van sowat 50% en hoë vlakke van korrupsie. Volkere soos die Albaniërs van Kosovo, die Katalane van Spanje en die Koerde in Sirië, Irak en Turkye het die reg tot selfbeskikking net soos talle andere volkere reg oor die wêreld. Terwyl Kosovo se stryd om onafhanklikheid die afgelope tyd seker bo-aan die lys van suksesvolle pogings staan, bevestig die afgelope tien jaar se gebeure ook die kompleksiteit van selfbeskikking. Geen finale oplossing is nog vir Kosovo gevind nie. Voorstelle word gemaak dat lidmaatskap van die Verenigde Nasies aan Kosovo toegestaan kan word, mits die land die noordelike streek waar baie Serwiërs woon aan Serwië afstaan. Maar sal dit nie die klein Serwiese minderheid in Sentraal Kosovo dan nog meer blootstel nie? En hoe gemaak met eeue-oue terreine wat vir Serwiërs bykans heilig is? Die onafhanklikheid van Kosovo is belangrik vir selfbeskikking, maar wat die Balkan, Midde-Ooste en groot dele van Afrika bewys, is die problematiek van grense wat nie met kultuursensitiwiteit daargestel is nie. In al hierdie streke maak kolonialistiese en na-oorlogse grense van talle volkere ontmagtigde minderhede. Hierop is meer omvattende antwoorde nodig. ’n Kreatiewe ontlonting van die Kosovo-vraagstuk oor die volgende paar jaar mag dalk ook vir ander volkere help antwoorde bied.