Vroue wat my inspireer vir Vrouedag 2017: inskrywings 2 | LitNet
Hier verskyn nog inskrywings wat vir die Vroue wat my inspireer skryfkompetisie ontvang is.
Hier is nog inskrywings: Vroue wat my inspireer vir Vrouedag 2017: inskrywings 1 en inskrywings 3.
Mantie Smith Wendy Anthonie
Aveli Keyser Alma Swart
Susan Tiervlei Sunita Keyser
Sidney Gilroy Amanda Vallero
Tanya du Plessis Michiel Potgieter
Die twee vroue wat my grootliks inspireer, is nie meer met ons nie; nietemin het hulle my sodanig geïnspireer dat ek nie anders kan as om net 'n klein skerfie van hulle stories te vertel nie. Hulle was my twee oumas ̶ my ouers se ma's onderskeidelik – wat baie verskillend was en tog was hulle dieselfde – sterk vrouens wat hulle families versorg, ondersteun en voorgegaan het.
Ouma Miemie, na wie my suster vernoem is, het die naaste aan ons gewoon en ek het haar baie dikwels gesien. As ek nou na haar foto's kyk, sien ek dat sy seker nie as 'n skoonheid onthou sal word nie; skraal, regaf lyf, die familieneus, valerige hare. In die Depressiejare, toe my oupa, 'n bouer, werkloos was, het sy haar gesin aan die gang gehou met babaklere wat sy gehekel het; my tant Lenie, die oudste, moes die smouswerk doen – aanklop by mense, die ware verkoop en die paar pennies huis toe bring, terwyl Ouma fluks die volgende baadjie en sokkies hekel. Toe ek so 'n opgeskote dogtertjie was, het Ouma met die hulp van my oom (hy was eintlik háár handlanger, as ek nou terugdink), 'n groot hoenderhok gebou; sementvloer, stutpale en ogiesdraad vernuftig opgerig en 'n sinkdak bo-op. Binne-in die hok is neste met bakstene ingebou. Toe kom die trein met bokse en bokse vol kuikentjies, waarvoor my mond oopgehang het. Soveel van piepende, woelende bolletjies; ek wou net speel! Sommige outjies het bietjie gehawend aangekom en hulle is hoog bokant die stoof in skoenbokse in flennie toegemaak en vertroetel. Die ICU was Ouma se voorskootsak – teen haar bors het menige kuiken oorleef. Teen Kersfees is die plompe hoenders vanuit die agterplaas verkoop en ek en my nefie het hand bygesit met die weeg terwyl Ouma oor die pryse kibbel. In graad 1 was ek 'n halfuur voor my sussie klaar met die dag se skool en het ek gou-gou oor die pad gehardloop na Ouma se huis om gou 'n broodjie met "Bovverol" te kry. Ek sou nie kon hou tot by die huis nie. Ouma het ook sommerso uit 'n stuk lap, sonder patrone, vir my konsertklere gemaak; ek moes op die tafel staan sodat sy die mousgate kon uitknip en die skewe onderkant kon reguit knip. Ouma is op die rype ouderdom van 85 oorlede. Wat my die meeste geïnspireer het, was haar onwrikbare, standvastige geloof, ysere wil en deursettingsvermoë.
Ouma Martie (my naamgenoot) was beeldskoon; haar pikswart hare was in 'n vlegsel om haar kop gedraai en haar groot, bruin oë was een van haar sterk trekke wat nou nog dwarsdeur die familie-gene loop. Ouma M was as vierjarige in 'n konsentrasiekamp. Ek neem aan dit moes die Irene-kamp gewees het wat die naaste was aan die plaas Donkerhoek wat aan hulle behoort het. Sy het dit oorleef, maar onthou die ontsettende honger. Ek is so spyt dat ek haar nie meer uitgevra het nie. As jongmeisie het sy die jong Dirk Coetzee se hart gesteel. Hulle het getrou en tien kinders gehad – sewe seuns en drie dogters, die een mooier as die ander. Oupa het haar ontval toe hy 52, en die jongste seun twee jaar oud was. Ouma het haar kroos grootgemaak en was vandat ek haar geken het, die onbetwisbare matriarg van die familie. Sy is op 75 oorlede.
Toe my persoonlike lewe 'n paar jaar gelede sleg kantel en ek gedreig om moed te verloor, het ek net vir myself gesê: Opgee is nie 'n opsie nie; jy stam van twee sterk vroue af. Jy is uit goeie hout gesny!
Jy is soos:
- altyd oop -
Ek skep uit:
- omgee -
En brou daaruit iets
Ek hoor jou, as ek lag
ek sien jou, in my spieël
ek ruik jou, aan my klere
ek voel soos jy voel
En as jou spensdeur eendag sluit
in 'n koue kombuis
waar eens die geure
van 'n moeder was
En as ek jou soek, het ek net
om op terug te val.
Ouma se silwer randjie
Ek loop saggies in die kamer in en gaan sit op die stoel langs die bed. Die uitgeteerde gryskopvroutjie is nou net 'n skaduwee van weleer. Ek vat die benerige handjie in myne. Met toe oë druk sy my hand saggies.
"Jy ruik lekker," haar stem is net 'n fluistering, maar die glimlag is onmiskenbaar.
Sy het my grootgemaak. Nie my ma nie, my grootmaak-ma.
Terwyl ek so oor haar haartjies vee, hoor ek in my gedagtes haar helder stem van eers sê: "Elke donker wolk het 'n silwer randjie. Staan net stil en kyk op."
Op 50 het haar enigste liefde en maat, na sy ewige blyplek gegaan en sy was alleen en onopgelei in enige werk. Ek was tien jaar oud en haar steunpilaar. Een somermiddag sit sy op die stoep en wonder wat van haar en haar kleindogtertjie gaan word. Die smeekstem van 'n man laat haar opkyk. Net betyds om te sien hoe 'n kar wegtrek en hom net daar los. Sy staan op en stap na die verwese man. Hy is swak en baie bleek. Hy is terminaal en sy enigste familie sien nie meer kans sien om na hom te kyk nie.
Sy maak die hek oop en nooi hom in haar huis in. Terwyl hy sy glas koue water op die sagte bank drink, maak sy 'n besluit. Sy sal na hom kyk.
Die woord het gou versprei en die klein drieslaapkamerhuise se vertrekke is almal ten volle gebruik. Sit- en eetkamer was gou ook slaapplek.
Ek het gesien hoe sy nagte omsit saam met mense wat net afgelaai word. Hoe sy hul hande vasgehou het tot hul laaste asem uit is. Sy het hul versorg en gevoer. Die dorpenaars het groente en enkele stukkies vleis gebring. Meestal uit skuldgevoel, het ek altyd gedink. Met genoeg kos vir een mens het sy vir vyf of meer mense gesorg. Niemand het ooit honger gely nie. Haar silwer randjie was altyd haar baken.
Mense het soms net enkele dae maar ook maande lank daar vertoef. Hul laaste rukkie op aarde waar 'n aardse engel hul gereed gemaak het vir die hiernamaals.
Nou het die groot K haar kom haal. Met haar hand in myne.
Sy druk weer my hand en maak haar oë oop. Oë wat eers hemelsblou was, is nou leeg en glaserig.
Ek moet nader gaan om die fluisterwoorde te hoor.
"Kyk tog dat oom Piet eet voordat hy sy pynpilletjie drink. Sy maag is baie sensitief."
"Nee Ouma, oom Piet is nie meer by die huis nie. Daar is niemand meer nie. Ons het die huis al twee jaar gelde verkoop."
Ouma maak haar oë toe vir 'n paar sekondes. Toe sy hulle oopmaak is daar 'n helderheid wat nie flussies daar was nie.
"Spokie, onthou net, los altyd 'n skeppie kos in die potte. As iemand opdaag wat honger is, kan jy net skep."
Ouma se oë is vir 'n laaste keer toegemaak.
Ek kyk op en deur my trane sien ek die silwer randjie om die donker wolk: Sy het my grootgemaak.
Dit is al 20 jaar gelede.
Selfs vandag is in my potte altyd 'n skeppie kos oor. Ek het altyd iemand om voor om te gee. Die meeste van alles; ek en almal om my is nooit honger nie.
Ouma was my inspirasie om vandag te oorleef. My inspirasie om my kinders groot te maak. My inspirasie om elke dag op te staan en positief te wees.
Die gedagte aan haar is my silwer randjie.
Was 'n voortreflike vrou
sy word vir haar standvastigheid onthou
en as sy gebroke was, was sy net tydelik broos
haar kragte eindeloos
My ma was die rots van ons huis
'n raakvatter in die kombuis
sy het baie wilskrag gehad
ons altyd moed ingepraat
Sy het nooit laat ons honger gaan lê
daarvoor het ek altyd vir haar dankie gesê
my ma het ons nooit gefaal
want sy het geweet hoe om 'n haas uit haar hoed te haal
Sy was 'n Godvresende vrou
my altyd met 'n kombers van gebed toegevou
snags as ek haar gesoek het
of as die huis net te stil was
en ek gesien het haar kamerdeur was toe
Dan het ek ingeloer
en daar het sy
op haar knieë voor haar bed gesit en bid vir my
Woensdae het hulle bymekaar gekom by 'n sekere huis
gedoek en gebybel
op hulle knieë op die dorsvloer gaan lê
sodat ons 'n voorspoedige lewe kon hê
sy het haar naaste lief gehad en vertrou
My ma se lof is 'n oneindige gesang
met 'n dankbare traan op my wang
dit is 'n foltering om haar so te mis
'n Huldeblyk aan my ma
Heila, my ma, is die vrou wat my die meeste inspireer. Sy was die oudste van ses kinders en was 'n klein dogtertjie toe haar pa weg is Europa toe om in die oorlog te veg sonder om twee keer te dink aan sy vrou en kinders. Haar ouers is geskei toe sy nog bitter jonk was en die kinders is in pleegsorg geplaas. My ma is na haar peetouers gestuur en die res was versprei in kinderhuise en landbouskole.
Sy het 'n goeie lewe gehad as jong meisie en was in 'n privaatskool. Desnieteenstaande, het sy elke dag skuldig gevoel dat haar broers en susters nie so gelukkig is nie. Na haar skoolopleiding het sy 'n goeie werk gekry en het in die tyd vir haar twee susters, wat toe nog in die kinderhuis was, gesorg.
Sy is later getroud met my pa en hulle huwelik was, om die minste te sê, stormagtig. Sy het te midde van die argumente en rusies, haar twee susters, wat in die kinderhuis was, onder haar dak geneem en vir hulle gesorg tot hulle selfversorgend was. My suster en ek is gebore en dit was finansieel swaar, maar my ma het besluit om vir my en my suster die beste te gee wat sy kon. Ons het tuisgemaakte klere gedra maar dit was keurig en smaakvol. Sy het ons etiket geleer en 'n liefde vir die fynere kunste.
Ons het nooit 'n tweede voertuig gehad nie en moes op munisipale vervoer staat maak. Ek moet noem dat sy elke dag ten minste vier kilometer werk toe moes stap. Ek kan nie onthou dat my ma ooit gekla het oor die wind en weer nie.
Ten spyte van ons armoede en die feit dat my pa skofte gewerk het, het my ma ons weekliks na die biblioteek geneem om boeke uit te neem aangesien sy geglo het dat jy intellektueel sal ontwikkel.
Sy het my en my suster twee maal per week na klasse gestuur het om meer liefde vir die kunste aan te leer. Ons weet vandag dat dit 'n ekstra finansiële las op haar geplaas het. Na werk saans, het sy die bus geneem om ons by die kunsklasse te kom haal.
Ten spyte van haar swaarkry onder 'n man wat buierig was, het sy altyd gelag en ons geleer hoe om die humor in die lewe raak te sien en die negatiewe met positiewe denke te vervang.
Na my pa se dood, het sy steeds bly werk en het op die rype ouderdom van 75 afgetree. Sy het steeds, ten spyte van erge osteoporose, die bus daagliks geneem om vir oud-kollegas of vriende te gaan kuier oor 'n koppie tee. Tot die dag van haar dood in 2008 was sy steeds geliefd en bemind onder alle rasse, van die straatverkoper tot die busbestuurder. Ons het daagliks besef dat die Here sy engele gestuur het om my te bewaar wanneer my ma die stad in is.
My ma het ons geleer om mededeelsaam te wees en almal met respek te behandel. Sy het ons ook geleer dat materiële goed nie saak maak nie maar wel naasteliefde en om nooit mense te etiketteer nie. Haar filosofie was altyd dat jy nooit aan ander moet doen wat jy nie aan jouself gedoen wil hê nie.
Haar nimmereindigende glimlag, haar nederigheid en haar wyse woorde sal ons altyd bybly.
Vroue wat inspireer is om ons
Elke vrou het iemand na wie sy opkyk, 'n rolmodel van soort. Van kleins af word ons gedruk om iemand anders se spore te volg om die perfekte vrou te wees. As jong meisie is die rolmodel meestal Barbie, wie wil nou nie soos Barbie wees nie? Lank, maer, blou kykers en blonde hare met so 'n mooi lyfie. Sonder waarskuwing verander belangstelling en saam met die veranderinge kom nuwe rolmodelle. Dit is hier waar elke meisie in 'n ander rigting gaan. Die rolmodelle wissel van bekende vroue soos Angelina Jolie tot skrywers soos JK Rowling. Vir my was daar ander vrouens wat meer vleis om die bene het.
Vrouens wat vir my uitstaan is Sophia Ambroso, Margaret Thatcher en Angela Merkel, daar is ook fiksie-karakters soos Diana Prince (Wonder Woman), Lois Lane en Rose Hathaway (Vampire Academy-reeks van Richelle Mead).
Sodra ek begin kyk na merkwaardige vroue in my lewe kom my gedagtes altyd terug na dieselfde drie toe ̶ my ma, my ouma en my verloofde se ma. Die drie vrouens is taai, hul is van Afrika se grond gemaak. Die Afrika-grond oorleef die ergste hitte in die somer en die koudste temperature in die winter, tog deur al die jare heen bly die grond vrugbaar en lewe spruit voort daaruit.
Om die titel te werf as inspirerende vrou dink almal daar is 'n paar vereistes waaraan daar voldoen moet word. Vir my is die een vereiste om jouself te wees ten spyte van wat almal van jou dink. My ma het alles opgeoffer vir my en my broer sodat ons vandag kan wees waar ons is, niks was ooit te veel moeite vir haar nie. Sy was daar met elke groot oomblik van my lewe; eerste dag van skool, Matriekafskeid, ontvang van bestuurslisensie, gradeplegtigheid, vakke gedop op skool, verhoudings wat gebreek is en vele onsuksesvolle werksonderhoude. Sy het my gevorm tot die vrou wat ek vandag is ten duurste pryse ooit; haar tyd.
My ouma sien ek as 'n inspirerende vrou, omdat sy een vol lewe gehad het en net nooit opgegee het nie. Hoeveel vrouens sal met hul niggie se man trou, na haar dood, en die niggie se kind grootmaak as haar eie? Behalwe vir die kind wat sy geneem het, het sy nog twee van haar eie gehad en het voldag gewerk. Jare na die eerste man se dood het die skoolliefde haar weer gevind en hul is getroud. Hy het sy lewe gelei sonder haar en het self kinders van sy eie. My ouma het nie haar hart toegemaak omdat daar reeds so baie mense was nie. Inteendeel het sy haar hart net oopgemaak vir nog mense en so haar lewe meer kleur gegee. Vandag in haar sewentigs gaan sy sterk aan en wys wat vrou-wees beteken as 'n senior.
Die laaste vrou wie die titel van inspirerende vrou verdien, is my verloofde se ma. Die auntie is van harde Afrika-grond gemaak. Niks kry haar onder nie, alles kan teen haar tel en steeds kom sy as oorwinnaar uit. Haar man het haar gelos met twee kinders, in die oudste se matriekjaar. Sy het die lewe in die oë gekyk en haar alles gegee as enkelma. Daar was nooit tekort aan iets en daar is net liefde by haar.
Vir my is elke vrou wat oor my pad kom 'n inspirerende vrou, elke vrou het iets in haar wat haar dryf. Die vrou is 'n komplekse wese. Sy is 'n vegter, cheerleader, dokter, vriendin, kok, chauffeur, mode-ontwerper en leermeester vir haar welpies.
Agnes, my huishulp
Vir 13 jaar was sy die steunpilaar vir my en my kinders in 'n tyd wat ons eerder wil afskryf. Wanneer ek terugdink, sien ek hoe hierdie wonderlike vrou die ongevraagde verantwoordelikheid op haarself neem om ons nes met sagte vere uit te lê.
Gedompel in 'n onverwagse, venynige en uitgerekte egskeiding wat vir vyf jaar gesloer het, is my en my drie jong kinders se lewens onherroeplik verander. Die impak van egskeiding word erg onderskat, het ek toe besef. Ten minste is daar afsluiting as jou eggenoot sterf, want mense simpatiseer en bring blomme en kos ... Maar, saam met die stigma van 'n egskeiding, word jou rou en seer nie so maklik deur die samelewing erken nie.
Vandag kan ek met groot dankbaarheid sê dat ons dit oorleef het en sterk staan. Agnes se liefde was die groot salf saam met die pleisters van geliefdes. Net sy was naby genoeg aan ons om ons verlies te verstaan. Met haar gunsteling trooswoorde van "daai Oupa (God) slaap nie", het sy my gedra. Sy het ons vriende gefynkam met eenvoudige karakteranalises wat met die tyd bewys het dat sy raak was: "sy is hoog" (vir 'n snob) of "stadige gif" (vir 'n gevaarlike mens) of "nie ons soort nie" (vir die wat nie inpas nie).
Die hartseer van my ma se ontydige dood in hierdie tyd was gebuffer deur hierdie moeder- en oumafiguur. Die vertroue wat ek in my medemens verloor het weens die egskeiding, kon sy weer opbou deur haar ongesproke begrip vir my diepste hartsgeheime en vrese.
My kinders se verjaarsdae was sinoniem met Agnes se vetkoek en maalvleis. Hoe kosbaar is die prentjie van haar en haar man, Oupa Robert, tussen al die jongmense op hulle partytjies! Hoe 'n lafenis vir die siel was haar saggekookte beesvleis, soet pampoen, opgekookte groenboontjies met stukkies aartappels en ui nie op 'n koue wintersaand nie?
Saam het ons my kinders gedissiplineer en geprys, hulle suksesse gevier, mekaar getroos as hulle opmors en saam uitgevind hoe vermoënd dit is wanneer tienerseuns deur die partytiestadium gaan. (Eers later uitgevind dat sy my tienerseuns teen baie moeilikheid beskerm het deur nie vir my te vertel wat hulle agter my rug aangevang het nie!) In die afwesigheid van 'n pa, was sy die ander ouer.
Saam kon ons filosofeer en politiek praat en saam kon ons heerlik lag vir mekaar. Ek, die wit Afrikaanse vrou van die Boland en sy die swart Sotho-vrou van die Vrystaat. Ek, met 'n Meestersgraad en sy met Standerd 4. Ek, wat my ambisie om te studeer kon vervul - sy, wat dit moes opgee oor 'n gebrek aan geld en geleentheid. Ek moes later uitvind dat sy jare gelede dieselfde paadjie as ek geloop het - ook met drie jong kinders. In hierdie aflosresies kon sy vir my die stokkie aangee met dit wat sy geleer het.
Daar is nie genoeg woorde om hierdie vrou te salueer nie. Dus hou ek en my 16-jarige seun mekaar vanaand styf vas en is ons ontroosbaar oor hierdie groot verlies. Tussen die trane, wens ek met my hele hart dat sy haar aftreejare saam met Oupa Robert in Venda gaan geniet. Mag sy omring word met die oorvloed wat sy in ons lewens so onvoorwaardelik gegee het.
Twee jaar later daag sy en Oupa Robert hier op, onderweg na die Vrystaat, met arms vol groente uit haar groentetuin in Venda. Ek sê steeds dankie vir hierdie vreemdeling wat 13 jaar gelede in ons lewens ingestap het: "Ek wil ook daai stokkie in die aflosresies aangee, liewe Agnes!"