Items per datum gefilter: Januarie 2017
Saterdag, 28 Januarie 2017 08:04
Saterdag, 28 Januarie 2017 04:25
Woensdag, 25 Januarie 2017 09:39
Saterdag, 21 Januarie 2017 05:07
1917: Die eerste uitgawe van die Afrikaans Woordelijs en Spelreëls word gepubliseer.
2017: Die elfde, hersiene uitgawe van die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls word op 3 Augustus bekendgestel.
Verwag in hierdie jubileumjaar 'n klomp ululasies en jubilasies oor die AWS as die oudste lewende woordeboek van Afrikaans, ten minste in hierdie rubriek. Hopelik sal daar ook kritiek uitgespreek en kritiese gesprek gevoer word, soos nodig is om vooruitgang te maak.
"Is 'n eeu oue boek nog relevant?" vra 'n paar skeptici. "En hoekom verskyn daar al wéér 'n nuwe uitgawe?" hoor ek 'n paar mense kla.
In die voorwoord van die 1917-AWS skryf die samestellers (onder andere Jan FE Celliers, Totius, Langenhoven, DF Malherbe en Gustav Preller) oor die doel van die AWS:
"Want wil iemand uiting gee aan sij siel, en gebeur dit nie deur middel van sij moedertaal nie, dan staan sodanige taalvorm tussen hom en die uitdrukking van sij diepste wese. Vanself dus wil ons sôre dat ons taal in ieder opsig tot sij reg kom; dat dit die draer word van ons kultuur. Vandaar dat ons in die eerste plaas ons oog rig op die onderwijs. Die eerste en voornaamste kenmerk immers van 'n gesonde onderwijsstelsel is dit, dat daar voorsien word in die nasionale behoeftes van die volk."
Met 'n paar voorbehoude en kleiner wysigings aan die spelling sou hierdie paragraaf eintlik net so in die 2017-AWS kon verskyn. Die belangrikheid van moedertaalonderwys is dalk in 2017 selfs meer relevant as in 1917. Toentertyd had die debat perdalks 'n gekleurde onderrok – ek vermoed in sommige kringe vandag steeds – maar hede ten dage is daar genoeg wetenskaplike bewyse om die waarde van moedertaalonderrig te steun. Mag 2017 'n jaar wees waarin ons as Afrikaanssprekendes – bruin, Indiër, swart én wit – mekaar se hande vat en onse kinders se belange eerste stel.
In die aanhaling hier bo is die spellingvorm "onderwijs" nog te siene; vandag is dit "onderwys". In 1917 moes jy nog "trouw" skryf; vandag skryf ons "trou". Aanvanklik was dit "sôre"; nou is dit "sorg".
Soos enige dinamiese taal, bly Afrikaans ook voortdurend ontwikkel. Ons moet vandag saam oor nanotegnologie en ruimtereise kan praat, ons het slimfone en sosiale media, en ons lokale tydsgees is verweef in globale neigings. Op dié wyse brei ons woordeskat steeds uit en moet ons oor die nodige segswyses beskik om saam met die wêreld te kan praat. Dis net Rip van Winkel wat nog in 2017 die ou, blou HAT uit 1979 en die bruin AWS van 1964 gebruik. Vandag se hipsters en byderwetses soek woorde op in slimfoontoepassing en rol met loslittige woorde en segswyse.
Die Taalkommissie, wat die AWS saamstel, is en bly 'n produk van sy tyd. Oor die afgelope honderd jaar het elke Taalkommissie die werk gedoen met die nuutste insigte wat op daardie tydstip beskikbaar was. Rekenaars, die internet en tekskorpusse het oor die afgelope tien jaar die Taalkommissie se werkwyse radikaal beïnvloed.
Wanneer die elfde AWS op 3 Augustus deser bekendgestel word, glo ek dat dit nóg 'n bewysstuk in die geskiedenis sal wees van 'n lewende, dinamiese, inklusiewe Afrikaanse taalgemeenskap.
Hierdie rubriek het in gewysigde vorm in Beeld van 21 Januarie 2017 verskyn.
Saterdag, 14 Januarie 2017 05:28
Saterdag, 07 Januarie 2017 08:46
Wat's in en uit in 2017?
Sondag, 01 Januarie 2017 04:54
Jy kan nie jeugdigheid koop nie, en ek gee my daarom oor aan hulle (gratis) lesse oor hoe om byderwets te wees (of soos hulle sê: "Om funky soos dit te wees"). Ek laat die opleiding oor kleredrag my begaan – die praktiese waarde van 'n oubollige swemmus en getinte swembril weeg soms vir 'n kaalkop swaarder op as 'n onblakend gebrande, karmosynrooi pan. Ek lyk eerder soos 'n vars oester as 'n geroosterde garnaal.
Hulle taal- en sosialemedialesse is van meer waarde.
Wat is in en wat is uit in 2017?
In: Om heeldag (maar dan die hele dag) op jou selfoon of tablet te spandeer, is normaal en aanvaarbaar.
Uit: Om aanmerkings of grappies daaroor te maak, is baie verouderd.
Uit: Om iemand te vra om jou te herinner om ná tien minute in die son om te draai. (Ja, daar is 'n toepassing wat die UV-indeks bereken en dan vir jou sonbaai-instruksies op jou foon gee.)
Die byvoeglike naamwoord "meh" beteken "so-so" of "ja-nou-en-of" of "niks besonders nie". My twee millenniërvriende vermoed wel "die jonger generasie" hou dalk meer van Snapchat.
In: Selfies wat die nuutste tendense volg.
Byvoorbeeld, die nuutste selfieneiging is om 'n foto te neem terwyl jy jouself 'n vatvyf gee. Sulke selfies word dan dikwels van 'n byskrif soos "Today is the proudest day of my life" of "This is the most amazing thing I have ever done" voorsien.
Die eendbek was in 2015 in en die visgaap in 2016. Vir 2017 word Touch It-selfies voorspel (jy vat aan jou onderlip, meestal om 'n puisieuitbraak op jou ken te verbloem).
Die Vatvyf-selfie Die Touch It-selfie
In: Video's, foto's en teksgrafika.
As jy 'n selfie of ander foto plaas, moet jou hutsetikette versigtig gekies word. Besin lank en deeglik daaroor, want dit is 'n kwessie van maak of breek. Hoe meer hutsetikette by jou foto op die strand, hoe meer vreugde: #selfie #somer #strandvakansie #me (nie #meh nie!) #girl #nofilter. Jy gee jou ouderdom weg met 'n hutssin soos #EkHouLekkerVakansieByDieSee. Om elke woord met 'n hoofletter te begin, getuig ook van amateuragtigheid.
In: Hahah en LMGA (of in Engels LMAO)
Om te wys jy dink iets is snaaks, moet jy meerdere ha's gebruik. Navorsing wys tot en met hahahahahahahahahahahaha (24 karakters) is aanvaarbaar, daarna raak jy stuitig. En LOL is baie passé. ('n Ouer vriendin van my het gedog LOL beteken "lots of love" en het dit toe ruim onderaan die doodsberig van 'n kennis op Facebook gebruik.)