Hierdie Sondag se sleutelteks uit Hebreërs en die evangelieteks uit Lukas fokus beide op gasvryheid en hoe ons kies om op te tree teenoor dié wat swaarkry.
Die Ou Testamenttekste vir hierdie Sondag is God se klag oor sy volk wat ander gode bo Hom kies ten spyte van alles wat die Here reeds vir hulle gedoen het.
Vir die koorleier: met musiek.
Op 'n sabbatdag toe Jesus na die huis van 'n vooraanstaande Fariseër toe gegaan het om daar te eet, het hulle Hom fyn dopgehou.
10Ons het 'n altaar waarvan dié wat nog die offerdiens volgens die ou orde verrig, nie die reg het om te eet nie. 11Die bloed van die offerdiere word deur die hoëpriester in die heiligdom ingebring vir die sonde, maar hulle liggame word buitekant die laer verbrand. 12Daarom het Jesus ook buitekant die stadspoort gely om die volk deur sy eie bloed van hulle sonde te reinig. 13Laat ons dan nou uitgaan na Hom toe buitekant die laer en die smaad dra wat Hy gedra het, 14want ons het in hierdie wêreld geen vaste verblyfplek nie, ons is op soek na die toekomstige.
15Laat ons dan onophoudelik deur Jesus aan God 'n offer van lof bring, dié lof wat aan Hom gebring word deur die lippe wat sy Naam bely. 16Moenie nalaat om goed te doen en mededeelsaam te wees nie, want dít is die offers wat vir God aanneemlik is.
In 'n gemeenskap wat fokus op Jesus as Leidsman en Voleinder van die geloof en terselfdertyd sorg dat die ander lede van die geloofsgemeenskap nie agterbly en afvallig raak van die lewende God nie, kan mens nie anders as om te fokus op dinge wat die gemeenskap bevestig en bou nie.
Daarom beskryf die skrywer die tipe gemeenskap waarna hulle streef om te wees in die vorm van 'n hele aantal onderlinge houdings en gewoontes. Hy gee 'n sinopsis van tien van die eienskappe van die geloofsgemeenskap wat as pastorale en etiese onderrig kan dien.
13:1-6 – Let op julle persoonlike verhoudinge
Die eerste lys van vyf aspekte het veral te make met hulle persoonlike ruimte:
13:1 – Hulle moet mekaar liefhê – "Die broederliefde moet bly!"
13:2 – Hulle moenie versuim om gasvry te wees nie. Só kan hulle straks verras word met engele as gaste! Dit verwys waarskynlik na Abraham wat God self in die vorm van engele gehuisves het (Gen. 18).
13:3 – Hulle moet sorg vir gevangenes en mishandeldes, asof hulle self gevangenes en mishandeldes is.
13:4 – Hulle moet die huwelik in alle opsigte eerbaar hou. Geen egbreuk en owerspel mag toegelaat word nie.
13:5-6 – Hulle moet vry van geldgierigheid leef. Hoe doen 'n mens dit? "Wees tevrede met wat julle het, want Hy het gesê, 'Ek sal jou beslis nie verlaat nie en ook nie in die steek laat nie.'" Dit is dieselfde belofte wat die Here aan Josua gegee het (Deut. 31:6,8; Jos. 1:5) en in gewysigde vorm vroeër aan Jakob (Gen. 28:15). Dit bly die belofte van God aan sy mense. Dán, sê die skrywer, sal mens met vertroue kan sê dat die Here vir jou 'n helper is, aangehaal uit Ps. 118:6.
13:7-17 – Let op julle gemeenskapsverhoudinge
Die tweede lys van vyf aspekte het veral met die publieke ruimte van die geloofsgemeenskap te make:
13:7-8 – "Hou altyd julle leiers in gedagte, dié wat die woord van God aan julle verkondig het." Die skrywer verwys hier waarskynlik meer spesifiek na van die eerste leiers van die kerk in die eerste eeu, die apostels, en hulle nalatenskap ná hulle dood, want die gemeente moet spesifiek ag slaan op die uiteinde van hulle lewensloop en hulle geloof as voorbeeld neem. Daaraan voeg hy by dat "Jesus Christus is gister en vandag dieselfde en tot in ewigheid," waarmee hy 'n maatstaf gee waaraan hulle prediking gemeet kan word. Die woorde was waarskynlik deel van 'n vroeë credo of belydenis van die vroeë kerk.
13:9-14 – "Moenie meegevoer raak deur allerhande vreemde leringe nie." Hier verwys die skrywer veral na die aandrang van sommige op die nakom van Joodse eet- en offer gebruike. God se genade word egter nie deur fisiese eetgewoontes en –reëls beleef nie, al het dit ook 'n kultiese offer – en godsdienstige karakter. Hoekom? Want, God se genade is iets wat in die hart en deur die werking van die Here Jesus Christus ontvang word en nie deur wat jy eet nie. Na 'n baie moeilik verstaanbare gedeelte, waar hy basies die voortreflikheid van Christus se offer bó dié van die Joodse offers beskryf (vers 11-12), raai hy hulle aan om hulleself met Christus te identifiseer, al beteken dit ook dat hulle smaad sal verduur. Hulle soek immers nie 'n aardse heenkome saam met die Joodse volk nie, maar 'n hemelse heenkome in die toekomstig stad van God.
13:15 – Lofprysing moet hulle gemeenskap kenmerk: "dit is die vrug van lippe wat sy Naam saam bely." Dit moet hulle geloofsgemeenskap in sy samekomste kenmerk.
13:16 – Hulle moet as geloofsgemeenskap nie versuim om goed te doen nie en mededeelsaam te wees in die gemeenskap nie, want dit is die tipe offer wat God se hart bly maak en 'n impak maak.
13:17 – "Wees gehoorsaam en onderdanig aan julle leiers". Hier het hy waarskynlik die geestelike leiers in die gemeente in gedagte na wie hulle moet luister, veral omdat dié leiers van hulle rekenskap sal moet gee, 'n dure verantwoordelikheid. Dit sal die leiers ook in staat stel om dié taak van leierskap met vreugde te verrig, want as hulle dit al sugtend moet doen, sal die uitwerking ook nie goed wees op die gemeente nie!
13:18-25 – Aanvaar die boodskap van aansporing
Hy sluit sy brief-boodskap af met 'n aantal laaste versoeke.
Hy vra dat hulle vir hom sal bid in sy omstandighede waar hy hom op die oomblik bevind.
Hy wil ook hê dat hulle sal vra dat hy aan hulle terugbesorg sal word.
Hy bid hulle die seën van die Here toe, veral dat Hy hulle sal toerus met alles wat goed is.
En hy pleit by hulle om sy geskrewe boodskap van aansporing te aanvaar.
Ek dink elke geloofsgemeenskap moet aan die hand van dié lys van tien houdings en gewoontes 'n eie weergawe opstel wat hulle ooreenkoms met mekaar bevat. En ons moet onsself daaraan verbind en mekaar daaraan hou. Ons is dit aan mekaar verskuldig. Trouens, ons is dit aan die Here self verskuldig.
En hiermee kom ons aan die einde van hierdie besondere brief-boodskap. Mag die genade ook met julle almal bly soos julle die wedloop wat vir julle voorlê met volharding hardloop, die oog gevestig op Jesus, die Leidsman en Voleinder van die geloof. En mag jy ook sorg dat niemand in die proses agtergelaat word en afvallig raak van die lewende God nie. Niemand mag die insluiting in die "gemeente van die eersgeborenes" mis nie!
Toetrede: VONKK 83 [bekend, nav Jeremia 2:5] of Lied 520
Votum: (verwerk uit die Iona Abbey Worship Book, Wild Goose Publications)
Lofsang: Flam 548 of Lied 523
Wet: N.a.v. Hebreërs 13:1-6
Verootmoediging: VONKK [kinderlied] of Lied 505
Bemoediging: Nav Hebreërs 13:7-8
Skriflesing: Hebreërs 13:1-8; 15-16
Slotsang: Lied 284 of Lied 488
Seën: (nav 1 Tess 3:12-13)
Respons: Lied 488, vers 5 se laaste drie reëls
VONKK 83 Siyahamba / Kom Ons Wandel In Die Lig Van God [bekend, nav Jeremia 2:5] of
Lied 520 "Saam buig ons neer om God te eer"
Here, Jesus Christus, ons buig voor U in hierdie skuilplek van gebed,
Om weereens ons dankgebede te bring.
In ons saamwees vier ons u teenwoordigheid in ons, rondom ons en tussen ons.
Ons dank U vir hierdie gemeenskap, vir soveel jare al 'n skuilplek vir gebroke en arm mense.
Ons is bewus van al die gebede van vreugde en swaarkry wat oor die jare hier gebid is.
Here God, U het ons geïnspereer om as reisigers vandag hier aan te kom.
Skenk ons u ewige teenwoordigheid en inspireer ons om gasvrye mense te wees.
(verwerk uit die Iona Abbey Worship Book, Wild Goose Publications)
Flam 548 Redder en Vriend of
N.a.v. Hebreërs 13:1-6
As broers en susters moet julle mekaar altyd liefhê. Moenie nalaat om gasvry te wees nie, want deur gasvry te wees, het sommige mense sonder dat hulle dit geweet het, engele as gaste gehuisves. Dink aan die gevangenes asof julle self ook gevangenes is, en aan dié wat mishandel word, asof julle self ook mishandel word.
Die huwelik moet deur almal eerbaar gehou word. Wees in die huwelikslewe getrou aan mekaar, want ontugtiges en egbrekers sal onder die oordeel van God kom.
Hou julle lewe vry van geldgierigheid; wees tevrede met wat julle het. God self het gesê: "Ek sal jou nooit verlaat nie, jou nooit in die steek laat nie." 6Daarom kan ons met vertroue sê:
VONKK 49 Daar's Kinders In Die Wêreld [kinderlied] of
Nav Hebreërs 13:7-8
Dink aan julle voorgangers wat die woord van God aan julle verkondig het. Let op hulle lewenswandel tot die einde toe, en volg die voorbeeld van geloof wat hulle gestel het.
VONKK 83 "Siyahamba / Kom Ons Wandel In Die Lig Van God"
Johannes 12:25 en Jesaja 2:5
Melodie: Tradisioneel Suid-Afrika. © Afrikaanse teks en begeleiding: 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Melodie: openbare besit RUBRIEK: Multikultureel – Liefde, Dankbaarheid en Diens
VONKK 49 "Daar's Kinders In Die Wêreld"
Teks: Jancis Jacobs 1981 (Pro Deo – postuum) Melodie: BETSIE – Betsie Els 1981 © Orrelbegeleiding: Colin Campbell 2010 (Pro Deo)
Klavierbegeleiding: Betsie Els 1981 © © 2010 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Kinderlied – Getuienis / Kindwees / Liefde, Dankbaarheid en Diens
1. Daar's kinders in die wêreld van elke taal en soort,
en Jesus wil graag hê dat elke kind aan Hom behoort.
2. Daar's kinders in ons eie land, en kinders oor die see,
en Jesus vra dat elke kind sy lewe vir Hom gee.
(RUBRIEK: Flam – Geloof en vertroue) Teks en musiek: Retief Burger Kopiereg: © 2014 Urial Publishing
Vir jonger lidmate is daar veral twee lyne wat die teks kan oopmaak:
(1) Om te deel of (2) Jesus verander nooit.
Gebruik die pragtige storie van The Word Collector om hierdie konsep te verduidelik. Jy sal egter die storie moet aanpas, omdat die Engelse woorde in die storie beslis te moeilik gaan wees vir jou jonger lidmate! Die storie werk egter baie goed, omdat meeste kinders iets versamel. Jy kan vra wie wat versamel. Vertel dan die storie van Jerome wat woorde versamel het. Hy het egter heelwat meer plesier ontdek toe hy sy woorde begin deel.
Die idee is dat ons lewens ryker, voller en meer vol vreugde is wanneer ons dít wat ons liefhet, deel.
Jy sou ook vir 'n 10c-stuk saambring, vir elke kind 'n 10c stuk gee en gesels oor hoe vreemd dit sal wees as die 10c-stuk jou kosbaarste ding was. Kyk hier vir 'n uitgebreide verduideliking van hierdie indee.
(2) Jesus verander nooit (v16)*
Sermons4Kids stel voor dat jy Jesus se onveranderlikheid met behulp van 'n kaleidoskoop verduidelik. Of jy kan die voorbeeld van verkleurmannetjies gebruik. Verbind dit aan mense wat aanmekaar van plan verander of elke dag anders is. Verduidelik dan dat God altyd dieselfde is: God is altyd liefdevol, God sorg altyd vir ons, ons is altyd veilig by God. Kinders sal dit geniet om prente van verkleurmannetjies in te kleur terwyl hulle na die res van die preek luister.
(*Dis natuurlik 'n vraag wat jy ernstig sal moet oorweeg: hoe wys is dit om 'n beeld te gebruik om te sê: "Dit is hoe iets NIE is nie." Veral wanneer jy daardie konsep vir kinders probeer verduidelik.)
D J Opperman skryf:
Deur tralies wat die tuin omsluit,
kyk ek en my verwarde broers verlangend na die stad nog uit:
krukkig soos nat voëls,
Agter elke jas skuil 'n mens met 'n hart, 'n mens wat saam met my en ook langs my bly, wat saam met my werk, boer, skoolgaan, leef. 'n Mens wat langs my sit in die kerk en wat dieselfde Here se lof besing. Tog vergeet ek dit so maklik. Daarom, sê 'n onbekende Rabbi iewers, 'n venster en 'n spieël is albei van glas. Deur die venster kan ek ander mense sien. Maar sodra die silwer bykom, sien ek net myself.
In Jesus – en dit is die Paasfeesboodskap – verseker God gelowiges dat Hy na ons kyk net deur die rooi van Jesus se bloed. Hierdie versekering moet die kerk as geloofsgemeenskap uitdra na 'n wêreld waar mense hooploos en gevolglik ook vreugdeloos lewe. Dit vra dat elke gelowige in sy/haar bootjie saam met Jesus sal klim, die veilige hawe van die kruis verlaat en God se liefde met woorde en dade sigbaar sal maak in ander mense se lewe.
Hoe doen gelowiges dit?
Hebreërs 13:1en verder sê: Leef liefde! Dit is elke gelowige se roeping. Nie omdat ons dink dit is 'n goeie idee nie. Ook nie omdat die kerk of watter instansie ook al, dit van ons verwag nie. Ons moet dit doen omdat God elkeen van ons eerste liefgehad het in Jesus.
Jesus vat dit saam as Hy vir die Fariseërs sê:
Julle moet in die eerste plek vir God bo alles liefhê. Maar dan moet julle ook julle naaste liefhê soos julleself (Matt 22:34ev.).
Hoe lyk hierdie liefde?
Volgens die Hebreërskrywer is dit soos die band wat onderling tussen gesinslede van dieselfde huisgesin bestaan (1). Hierdie liefdesband is die sigbaarmaking van Jesus se liefde vir sy kerk.
Daarom is dit bepalend vir elke gelowige in sy/haar verhouding met ander mense. Uiteindelik is dit die maatstaf wat die wêreld, en ook die Here, aanlê om te bepaal of ons as gelowiges erns maak met ons verhouding teenoor die Here. In Engels uitgedruk is die "proof of the pudding, in the eating thereof". Of soos die Here self sê, 'n boom word geken aan sy vrugte!
Een van die eienskappe van so 'n naasteliefde is om as gelowiges (kerk) gasvry te wees teenoor ander, medegelowiges maar ook vreemdelinge wat anders is as ons; anders in taal, kultuur, geslag, kleur, ekonomie, kerkverband en geloofsbeskouing maar ook teenoor ons vyande.
Gasvryheid (2), of "vreemdelingliefde", verwys hier na Christene wat vanweë hulle geloof nie altyd welkom was in herberge nie. Hulle het ook nie altyd geld gehad om daarvoor te betaal nie. Soms het die herberge ook 'n ongure reputasie gehad. Hulle was daarom afhanklik van medegelowiges se sorg vir kos, slaapplek en veiligheid.
Ongelukkig het Christene medegelowiges se gasvryheid soms misbruik. Ander mense het dit ook gedoen deur voor te gee dat hulle gelowiges is. Daarom was gasvryheid (philo xenia) nie net 'n bord lekker kos of 'n vriendelike glimlag nie. Dit het gevra dat gelowiges hulle harte vir ander sal oopmaak. So het Abraham engele as gaste versorg.
Die doel van gasvryheid is om van 'n vreemdeling, 'n buitestander, 'n inkommer, 'n gas te maak sodat wanneer hulle by ons as gelowiges weggaan, hulle ander, beter mense sal wees as toe ons hulle ontmoet het. Daarom was en is dit nog steeds 'n uitstaande kenmerk van 'n kerk waar die Here sentraal staan.
Gemaksones en vrees
Hierdie bepaalde uitlewing van naasteliefde maak ons as gelowiges (kerk) bang. Netnou vra die vreemdelinge iets wat ons uit ons gemaksone haal. Of nog erger, wat ons nie wil deel met ander nie. Miskien is dit ons tyd, geld, harte. Daarom maak ons nie oogkontak met ander nie. Ons skuur eerder by hulle verby terwyl ons maak of ons besig is. En as ons die ander wel moet ontmoet, raak ons monde droog, ons woorde droog op en ons maak so gou moontlik 'n verskoning en kies die hasepad.
Maar tog is ons ook nuuskierig. Ons kan nie wag om meer van ander te weet nie. Dan vra ons, fluister ons, skinder ons. So bly ons egter veilig en geborge binne ons eie mensgemaakte gemaksones, ons eie idee van hoe naasteliefde lyk.
Gasvryheid het destyds gevra dat gelowiges ander mense, ook vreemdelinge, se voete moet was. So is vreemdelinge verwelkom in gelowiges se eie lewe, maar ook in die kerk en in die Here se teenwoordigheid. Op hierdie manier het gelowiges dan erken dat ander mense waarde het, omdat die Here vir hulle waarde gegee het.
Vandag beteken gasvryheid in die praktyk om ander:
Mense te respekteer deur hulle op hulle naam te noem en tyd te maak om na hulle te luister;
Mense te respekteer deur hulle eerlik en opreg en met sagmoedigheid te behandel as gelykes;
Mense te respekteer deur hulle in die kerk te verwelkom, tuis te laat voel en in hulle belang te stel.
Hierdie liefde is so anders as die liefde waarvan die wêreld praat. Hierdie liefde gaan daarom nie oor ons geld, besittings, posisie of behoeftes nie. Dit gaan oor wat God in Jesus vir ons gedoen het. Dit wil ons nou vir ander gaan doen sonder om gevra of vergoed te word. So sê Petrus dat gasvryheid 'n daad van liefde is (1 Pet 4:8). Paulus sluit hierby aan as hy sê dat gasvryheid vloei uit 'n hart vol liefde (Rom 12:13).
Met hierdie skrywe daag die Hebreërskrywer die gelowiges van sy tyd, maar ook ons uit om ons oë oop te maak en te sien wie die ander, veral ook die vreemdelinge, is. Ons moet besluit of ons bangjan is en of ons in ons harte vreugde ervaar oor hulle teenwoordigheid:
Groet ons hulle met 'n vriendelike gesig?
Oorlaai ons hulle in die kerk met hartlikheid as ons hulle welkom heet?
Is ons bereid om dit te doen al is ons nie lus nie?
Of is ons bang om iets van onsself, miskien ons tyd te offer?
Hoor ons dat dit is wat die Here van ons vra?
Die wonderlike is dat as ons bereid is om dit wel te doen, dan ontdek ons dat ons nie net iets vir 'n ander beteken nie. Ons ontdek ook opnuut hoe lief die Here vir ons is, asook hoe ander, al is hulle vreemdeling, van ons nuwe mense maak wat met nuwe moed die toekoms aandurf.
Dit was nog nooit maklik gewees nie. Dit sal ook nooit maklik wees nie. Die vermoë om dit te doen kan ons ook nie op afslag by die supermark as 'n kits produk koop nie. Dit vra dat ons in geloof op reis gaan en so in geloof sal groei. Hierdie reis sal ons soms uitasem laat stap op ons eie Camino de Santiago.
Maar ons sal ook iets anders ontdek. Dit waarvan Shel Silverstein in sy boek, "The giving tree", skryf. Hy skryf dat daar 'n appelboom was onder wie se takke 'n seuntjie elke dag in die koelte gespeel het. Hy was lief vir die boom en die boom was gelukkig. Die seuntjie het ouer geword en die boom was dikwels alleen.
Op 'n dag vertel die seun vir die boom dat hy geld nodig het. Hierop antwoord die boom: "Pluk my appels en verkoop dit!" Die seun het dit gedoen. Na 'n lang tyd kom hy weer by die boom, want hy wou 'n huis hê. Die boom stel toe voor dat hy sy takke afsaag en daarmee 'n huis bou. En die seun het dit gedoen. Uiteindelik toe die seun baie oud was, maak hy weer 'n draai. Hy wou net rus en die boom se stomp was die ideale plek. Die boom was gelukkig, want hy het sy alles gegee!
Jesus reis met ons
Ons sal ontdek, al is ons soms so moeg van al die geloofsuitdagings dat ons nie in die bootjie wil klim om na die ander kant oor te vaar nie, dat God in Jesus sy alles vir ons gegee het. Dit sluit ook in die versekering dat Hy ons op hierdie geloofsreis nooit alleen sal laat nie. Hiervan is sy pad met ons voorgangers die stille getuies!
Jesus is gister, vandag en tot in ewigheid dieselfde. As die Begin en Voleinder sal Hy nooit die hasepad kies nie. Hierin is Hy so anders as onsself en ook as ander mense, want ons menslike giere en geite wissel van die een sekonde na die ander. Daarom is ons in onsself onbetroubaar.
Sy verlossing is egter vir ewig, want dit is geskryf in sy bloed aan die vloekhout op Golgota. Hy bevestig dit deur sy graf wat leeg is. Daarom kyk God nie vas teen die silwer van 'n spieël nie. Hy kyk na ons deur 'n venster wat skoongewas is deur Jesus se bloed.
Klim gerus in die bootjie, wees lief vir ander, ook vir vreemdelinge asof hulle ons eie gesin is. Moenie bang wees nie, want God is altyd daar. Dit waarborg Jesus Christus, die Here!
Lied 284 "Laat, Heer, u vrede deur my vloei" of
Seën :(nav 1 Tess 3:12-13)
Mag die Here julle liefde vir mekaar en vir alle mense laat groei en oorvloedig maak, net soos ons liefde vir julle. So sal Hy julle innerlik sterk maak dat julle onberispelik en heilig voor God ons Vader sal staan wanneer ons Here Jesus kom saam met al sy heilige engele. Amen.