Invloed van ouderdom op die veseldikte van Merinoramme
Last update: August 18, 2011 02:50:27 PM
DIE INVLOED VAN OUDERDOM op die VESELDIKTE VAN MERIN0 RAMME
MARGARETHA A BADENHORST
Dit is algemeen bekend dat veseldikte met toenemende ouderdom verander. Nel (1967) en Dreyer en Venter (1972) het bevind dat veseldikte by Merino's 'n bykans reglynige toename met toenemende ouderdom tot op twee-en-'n-half jaar ouderdom toon, waarna dit konstant bly of 'n geleidelike afname begin toon. Die selfde tendens is deur Steinhagen en de Wet (1986) by die Dohne Merino gevind.
Die belangrike rol wat veseldikte huidiglik in die prysbepaling van wol speel, het daartoe gelei dat ramkopers daarop aandring dat die veseldiktes van ramme beskikbaar moet wees wanneer die ramme verkoop word. Dit het waarskynlik aanleiding gegee tot 'n praktyk om die ramme se veseldiktes op 'n jonger ouderdom te bepaal en dan hierdie fyner veseldikte aan voornemende kopers beskikbaar te stel. In die praktyk word die veseldikte van Merinoramme oor die algemeen tussen 10 en 18 maande ouderdom (in sommige gevalle tot so jonk as ses maande) bepaal, terwyl die verkoopouderdom tot so hoog as twee jaar is. 'n Versoek is uit die bedryf ontvang om vas te stel wat die omvang van veseldikte verandering vanaf 12 maande tot twee jaar ouderdom by goed gevoerde ramme is. Venter (1966) het soortgelyke werk gedoen, maar op 'n kudde met 'n baie laer gemiddelde veseldikte, wat dit dus nie vergelykbaar met die huidige Merinostoetkudde van Suid-Afrika maak nie.
'n Ondersoek is derhalwe gedoen om die omvang van 'n verandering in veseldikte vanaf die ouderdom waarop die veseldikte bepaal is, tot die ouderdom waarop die ram verkoop word (± 2 jaar), te bepaal.
Honderd-en-agt Merinoramme uit die Grootfonteinse Merinostoet is in die ondersoek gebruik. Die ramme is sedert bulle op vier maande ouderdom gespeen is, op 'n konstante hoë voedingspeil aangehou. Op ses maande ouderdom is die ramme vir die eerste keer geskeer. 'n Midrib wolmonster is op 12 maande ouderdom op die linkersy geskeer, waarna 'n tweede wolmonster op dieselfde plek op 17 maande ouderdom geskeer is. Terselfdertyd, op 17 maande ouderdom, is 'n derde wolmonster op die regtersy geskeer wat die wolgroeiperiode vanaf 6 - 17 maande ouderdom verteenwoordig. Die veseldikte van al drie wolmonsters wat die onderskeie wolgroeiperiodes van 6 - 12 (periode 1), 12 - 17 (periode 2) en 6 - 17 maande ouderdom (periode 3) verteenwoordig, is deur middel van die lugvloeimetode bepaal.
Daar is gevind dat die gemiddelde veseldikte van die eerste wolgroeiperiode (24.1 mikron) hoogs betekenisvol van die van die tweede periode (26.6 mikron) verskil. Daarenteen het die gemiddelde waarde van periodes 1 en 2 gesamentlik (25.35 mikron) Die betekenisvol van die gemiddelde veseldikte van die wolgroeiperiode 6 - 17 maande (25.43 mikron) verskil nie. Hierdie resultate word in Tabel1 uiteengesit.
TABEL 1 Gemiddelde veseldiktes van die verskillende wolgroeiperiodes
Gemiddelde veseldikte (µ)
Wolgroeiperiode 1 24.1*
Wolgroeiperiode 2 26.6*
Gemiddeld 1 + 2 25.35**
Wolgroeiperiode 3 25.43**
* Verskil betekenisvol (P < 0.01)
** Verskil nie-betekenisvol (P < 0.01)
'n Hoë positiewe korrelasie van 0.81 is tussen die veseldiktes van periodes 1 en 2 gevind, terwyl die korrelasie tussen die gesamentlike waardes van periodes 1 en 2 en die van periode 3, 0.88 was.
Vroeëre bevindings dat 'n toename in veseldikte met toename in ouderdom voorkom, is deur die resultate van hierdie ondersoek weer eens bevestig, naamlik, wol wat gedurende die periode 6 - 12 maande ouderdom geproduseer is, was gemiddeld 2.5 mikron fyner as die wol wat gedurende die ouderdomsperiode van 12 - 17 maande geproduseer is. Dieselfde orde verskil (2.5 mikron) is ook in 'n vorige jaar in die Grootfonteinse Merinostoet tussen 12 maande oue en 18 maande oue ramme wat onder dieselfde voedingstoestande aangehou is, gevind.
Daar word algemeen deur wolprodusente aanvaar dat daar ramme is wat geen toename in veseldikte met toenemende ouderdom toon nie. Alhoewel daar wel sulke ramme mag bestaan, blyk dit die uitsondering te wees, soos uit Tabel 2 en Figuur 1 gesien kan word, naamlik, slegs 1.9 % van die ramme het minder as 0.5 mikron vanaf 6 tot 17 maande ouderdom verander. Daarteenoor het 82 % van die ramme met meer as 2 mikron sterker geword oor dieselfde periode. Soos uit Figuur 1 gesien kan word, het die grootste persentasie van die ramme 'n toename van 2,5 - 3,5 mikron in veseldikte vanaf die eerste tot die tweede wolgroeiperiode gehad.
Die R2 waarde van 0.64 wat tussen periodes 1 en 2 verkry is, dui daarop dat die ramme hulle rangorde ten opsigte van veseldikte vanaf die eerste wolgroeiperiode tot die tweede wolgroeiperiode in 'n hoë mate behou het.
Die volgende Spearman Rangorde korrelasie is ook bereken :
Tussen periode 1 en 2 0.72
Hieruit kan ook gesien word dat die ramme hulle rangorde ten opsigte van veseldikte vanaf periode 1 na periode 2 behou het.
Volgens hierdie resultate blyk dit dat kopers van ramme eerder van die rangorde indeks as van die werklike gemete veseldikte gebruik moet maak. Kopers is egter geneig om steeds die gemete veseldikte te wil hê, al is die indeks ook beskikbaar. Die indeks dui aan waar 'n spesifieke ram ten opsigte van sy kontemporêre groepsgemiddelde staan en die belang hiervan Iê daarin, dat op 'n relatiewe lae voedingspeil 'n ram se veseldikte fyn mag meet, maar daardie ram is nog steeds geneties relatief sterk. Die omgekeerde geld natuurlik ook.
DREYER, J.H. & VENTER, J.J., 1972. Veranderinge in die vel en vag met ouderdom by die Merino. Agroanimalia 4,7.
NEL, J .E., 1967. lnvloed van kuddesamestelling op produksie en reproduksie kenmerke van Merinoskape. D Sc-tesis. Universiteit van Stellenbosch.
STEINHAGEN, O. & DE WET, P.J., 1986. Influence of age and generation number of the Dohne on different wool production traits. South African Journal of Animal Science 16 (2),101.
VENTER, J.J., 1966. The influence of sex on certain production traits at successive ages in the Merino. In: Die skaap en sy vag. Nasionale Boekhandel Beperk. Kaapstad.
Karoo Agric 3 (10) : 19-20